Найдите свой следующий любимый книге

Станьте участником сегодня и читайте бесплатно в течение 30 дней
Çözümden Çatışmaya Kürt Meselesi: (2012-2016)

Çözümden Çatışmaya Kürt Meselesi: (2012-2016)

Автором Mehmet Yanmış и Murat Hanili

Читать отрывок

Çözümden Çatışmaya Kürt Meselesi: (2012-2016)

Автором Mehmet Yanmış и Murat Hanili

оценки:
5/5 (1 оценка)
Длина:
227 pages
3 hours
Издатель:
Издано:
Nov 5, 2016
ISBN:
9786059654784
Формат:
Книге

Описание


  • Suriye’de 2011 yılından beri devam eden iç savaş ve bölgeden oraya savaşmaya giden-cenazesi geri gelen Kürt gençler birçok ailede PKK’ye yeni katılımları tetiklemiştir. Bu süreçte Türkiye’de devam eden barış görüşmeleri sebebiyle örgüte katılan gençler bir iç tehdit olarak algılanmazken 2015 çatışma sürecinin başlamasıyla “dağa çıkışlar” devlet için baş ağrıtıcı hale geldi.

  • Rojava’da Kürtlerin PKK destekli PYD öncülüğünde bir özerk bölge oluşturma isteğinin Türkiye’nin “Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması” politikasıyla çatışması ve iç politikada ortaya çıkan yeni şartlar barış görüşmelerini durma noktasına getirdi. Dahası, Haziran 2015 sonrasında fiili bir çatışma sürecine girilmiş, PKK’nin gençlik yapılanması şeklinde şehirlerde kurulan YDG-H (sonradan YPS) üyeleri bazı mahallelerde hendekler kazıp, barikatlar oluşturarak güvenlik güçleriyle çatışmaya başlamıştır. Kürt ulusalcı çevrelerce “halkın özsavunması” şeklinde tanıtılan bu strateji bölgede dokuz aya yakın bir sürede değişik ilçe ve illerde, 400’ün üzerinde güvenlik görevlisinin şehit olmasına, bir o kadar da sivil vatandaşın ölmesine, 350.000’den fazla insanın göç etmesine veya evlerini uzun süre terk etmelerine ve çok sayıda örgüt üyesinin ölmesine neden olmuştur. Bunun yanında uzun süreli sokağa çıkma yasakları, PKK’nin boykotları ve çatışmalar sebebiyle bölgede yer yer sosyo-ekonomik hayat durma noktasına geldi.


Bölgede yaşanan değişimi “yerinde” takip eden araştırmacılar son çatışmalarla beraber hem akademik hem de vicdani sorumluluk gereği bu araştırmanın yapılmasına karar verdiler. Çalışma, öncelikle Kürt toplumunun Haziran 2015 sonrasındaki süreçte, hendek-barikat stratejisi, devletin operasyonları ve sokağa çıkma yasaklarıyla ilgili algısını tespit etmeyi amaçlar. İkinci olarak yaşanan hadiselerin bölgeye ekonomik yansımaları belirlenmek istendi. Maalesef sosyo-ekonomik konularda kamu ve özel kuruluşların sistematik rapor hazırlama yetersizliği veya bunları kamuoyuna ve araştırmacılara sunma konusundaki isteksizlikleri gibi sebeplerle elde çok nitelikli veriler yoktur. Araştırmanın hazırlandığı tarihlerdeki verilere ulaşılmaya çalışılmış ve bunlar olabildiğince değerlendirildi.


Bu çalışmanın giriş, metodoloji ve ikinci bölümünü oluşturan saha çalışması 2016 Mart ayında ABD merkezli araştırma enstitüsü Rethink Institute tarafından, “Resurgence of the Kurdish Conflict in Turkey: How Kurds View It” ismiyle yayınlandı. Birinci bölüm sonradan çalışmaya dâhil edilmiştir. Ayrıca ikinci bölümde yer alan “Gerçek Kesit” isimli kısımlar da sonraki araştırmalarla metne eklendi.


Mülakat yapılan örneklem grubu seçilirken Hakkâri, Şırnak, Mardin, Diyarbakır ve Şanlıurfa illerindeki siyasal tablo gözönünde bulunduruldu. Araştırma sıcak bölgedeki “kamuoyu algısını” tarafsız bir şekilde resmetmeyi hedeflemektedir.


  


Murat HANİLİ - Dr. Mehmet YANMIŞ


2016 / DİYARBAKIR

Издатель:
Издано:
Nov 5, 2016
ISBN:
9786059654784
Формат:
Книге

Об авторе


Связано с Çözümden Çatışmaya Kürt Meselesi

Похоже на «Книги»

Предварительный просмотр книги

Çözümden Çatışmaya Kürt Meselesi - Mehmet Yanmış

yapılabilir.

ÖNSÖZ

Suriye’de 2011 yılından beri devam eden iç savaş ve bölgeden oraya savaşmaya giden-cenazesi geri gelen Kürt gençler birçok ailede PKK’ye yeni katılımları tetiklemiştir. Bu süreçte Türkiye’de devam eden barış görüşmeleri sebebiyle örgüte katılan gençler bir iç tehdit olarak algılanmazken 2015 çatışma sürecinin başlamasıyla dağa çıkışlar devlet için baş ağrıtıcı hale geldi.

Rojava’da Kürtlerin PKK destekli PYD öncülüğünde bir özerk bölge oluşturma isteğinin Türkiye’nin Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması politikasıyla çatışması ve iç politikada ortaya çıkan yeni şartlar barış görüşmelerini durma noktasına getirdi. Dahası, Haziran 2015 sonrasında fiili bir çatışma sürecine girilmiş, PKK’nin gençlik yapılanması şeklinde şehirlerde kurulan YDG-H (sonradan YPS) üyeleri bazı mahallelerde hendekler kazıp, barikatlar oluşturarak güvenlik güçleriyle çatışmaya başlamıştır. Kürt ulusalcı çevrelerce halkın özsavunması şeklinde tanıtılan bu strateji bölgede dokuz aya yakın bir sürede değişik ilçe ve illerde, 400’ün üzerinde güvenlik görevlisinin şehit olmasına, bir o dakar da sivil vatandaşın ölmesine, 350.000’den fazla insanın göç etmesine veya evlerini uzun süre terk etmelerine ve çok sayıda örgüt üyesinin ölmesine neden olmuştur. Bunun yanında uzun süreli sokağa çıkma yasakları, PKK’nin boykotları ve çatışmalar sebebiyle bölgede yer yer sosyo-ekonomik hayat durma noktasına geldi.

Bölgede yaşanan değişimi yerinde takip eden araştırmacılar son çatışmalarla beraber hem akademik hem de vicdani sorumluluk gereği bu araştırmanın yapılmasına karar verdiler. Çalışma, öncelikle Kürt toplumunun Haziran 2015 sonrasındaki süreçte, hendek-barikat stratejisi, devletin operasyonları ve sokağa çıkma yasaklarıyla ilgili algısını tespit etmeyi amaçlar. İkinci olarak yaşanan hadiselerin bölgeye ekonomik yansımaları belirlenmek istendi. Maalesef sosyo-ekonomik konularda kamu ve özel kuruluşların sistematik rapor hazırlama yetersizliği veya bunları kamuoyuna ve araştırmacılara sunma konusundaki isteksizlikleri gibi sebeplerle elde çok nitelikli veriler yoktur. Araştırmanın hazırlandığı tarihlerdeki verilere ulaşılmaya çalışılmış ve bunlar olabildiğince değerlendirildi.

Bu çalışmanın giriş, metodoloji ve ikinci bölümünü oluşturan saha çalışması 2016 Mart ayında ABD merkezli araştırma enstitüsü Rethink Institute tarafından, "Resurgence of the Kurdish Conflict in Turkey: How Kurds View It ismiyle yayınlandı. Birinci bölüm sonradan çalışmaya dâhil edilmiştir. Ayrıca ikinci bölümde yer alan Gerçek Kesit" isimli kısımlar da sonraki araştırmalarla metne eklendi.

Mülakat yapılan örneklem grubu seçilirken Hakkâri, Şırnak, Mardin, Diyarbakır ve Şanlıurfa illerindeki siyasal tablo gözönünde bulunduruldu. Araştırma sıcak bölgedeki kamuoyu algısını tarafsız bir şekilde resmetmeyi hedeflemektedir.

Murat HANİLİ - Mehmet YANMIŞ

2016 / DİYARBAKIR

YAZARLAR HAKKINDA

Dr. Mehmet YANMIŞ- Aslen Trabzonlu olup 1980 Samsun doğumludur. 2015 yılında Bursa Uludağ Ünv. SBE Din Sosyolojisi alanında doktorasını tamamladı. 2004-2010 yılları arasında MEB’na bağlı değişik okullarda öğretmenlik yaptı. Sonrasında 6 yıl (2010-16) Dicle Üniversitesi’nde Araştırma Görevlisi olarak çalıştı. 2013-14 yıllarında ABD’de bir yıl süreyle alanıyla ilgili çalışmalar yaptı.

Daha çok yakın dönem Kürt toplumunda dini ve toplumsal değişim, kimlik, dini gruplaşma, fundamentalizm-İslamofobi konuları üzerine çalışmaları vardır. Bazı yayınları: Diyarbakır Halkının Geleneksel ve Dini Değerlerdeki Değişime Yaklaşımı Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme (1990-2013). Bursa: Uludağ Ünv. SBE. Yayınlanmamış Doktora Tezi (2015); 1980 Sonrası Diyarbakır Kent Kimliğinin Değişimi (Sosyal, Siyasal, Dini). Kent Çalışmaları II. ed. M. Karakuyu & A. Keçeli & Ş. Çelikoğlu, Ank. Pegem, (2015); Fundamentalizm Korkusunun Müslüman Toplumlara Etkileri. Günümüz İslam Toplumları ve Problemleri. İst. Ati Yay. (2015); Yanmış, M. (2016). Modern Kürt Toplumunda Dini Gruplaşma, Kürdoloji 1, ed. H. Karacan, Ank. Yargı Yay. 2016.

***

Murat HANİLİ- 1975 Diyarbakır Hani’de doğdu. İlk ve ortaokulu Eskişehir ve Ordu’da, lise öğrenimini de Gaziantep’te tamamlamıştır. Yükseköğrenimini Malatya İnönü Üniversitesi İİBF’nde ve yükseklisans’ını Dicle Üniversitesi SBE’nde yaptı. Bölgenin değişik illerinde 15 yıllık özel sektör pazarlama, satış ve finans yöneticiliği deneyimi var. Bu sürede değişik kurumlardan çok sayıda başarı ödülü kazanmıştır. Halen özel bir finans kuruluşunda üst düzey yönetici olarak çalışmaktadır..

İÇİNDEKİLER

ÇÖZÜMDEN ÇATIŞMAYA KÜRT MESELESİ (2012-2016)

ÖNSÖZ

YAZARLAR HAKKINDA

İÇİNDEKİLER

Tablolar ve Grafikler Listesi

GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM

ORTADOĞU, KÜRTLER VE TÜRKİYE

İRAN KÜRTLERİ

IRAK KÜRTLERİNİN BAĞIMSIZLIK İSTEĞİ

KUZEY SURİYE’DE ÖZERKLİK SENARYOLARI

TÜRKİYE’DE KÜRT SORUNU

Çözüm Süreci

Çatışma Süreci

İntihar Saldırıları ve TAK

Kıra Dayalı Şehir Gerillacılığı

Özyönetim Ekonomisi

Çatışmanın Bölge Ekonomisine Etkileri

Genel Ekonomik Durum¹³

Bankacılık Sektörü

Sigorta Sektörü

Turizm Sektörü

İKİNCİ BÖLÜM

ARAŞTIRMANIN BULGULARI

KATILIMCILAR

ÇÖZÜM SÜRECİNİ KİM / NE BİTİRDİ?

Devletin ve Hükümetin Tutumları

Tarafların Barışı Başaramaması ve Samimiyetsizlik

PKK’nin Çözüme ve Siyasete Güvenmemesi

Kürt Ulusalcıların 7 Haziran Sürecini İyi Yönetememesi

Kobani Etkisi

Dış Politikadaki Gelişmeler ve Dış Güçler

HENDEK VE ÖZYÖNETİM SİYASETİ

Hendek-Barikat Stratejisi Yanlıştır

Bu Şekilde Özyönetim Kurulamaz

Hendekler Halkın Özsavunmasıdır

PKK’nin Planlı Bir Taktiğidir, Başarılı Olabilir

DEVLET/HÜKÜMETİN ÇÖZÜM SÜRECİNDEKİ TUTUMU

Devlet/Hükümet Hata Yaptı

Devlet, PKK’yi Savaşa Çekmek İçin Buna Göz Yumdu

Çözüm Sürecine Zarar Verilmek İstenmedi

SOKAĞA ÇIKMA YASAKLARI VE ÇATIŞMALAR

Terör de Operasyonlar da Suçsuz Halka Zarar Veriyor

Hendekler ve Şehirdeki PKK Bitene Kadar Sürmeli

HAZİRAN 2015 SONRASI YDG-H’NİN EYLEMLERİ

En Büyük Zararları Kürtleredir

Siyasi Çözümsüzlük Buna Neden Oldu

ENDİŞE VE BEKLENTİLER

Operasyon Sürecinin Uzamasıyla İlgili Endişeler

Bölgede Radikalleşme Artabilir

Türk-Kürt Ayrışması Derinleşebilir

Çözüme İnanç Azalır ve Bölge Suriyeleşir-Filistinleşir

Örgüt Güç Kazanır

90'lara Geri mi Dönüyoruz Endişesi

Henüz Değil Ama 90’lara Doğru Gidiyoruz

Zaten Yaşıyoruz/Daha Kötü Bir Süreç Yaşıyoruz

Şuanki Durum 90’lardan Daha Kötü!

Barış Süreci Tekrar Başlar Mı?

Süreç Yeniden Başlamalı

Sürecin Yeniden Başlayacağını Düşünmüyorum

Şeffaf ve Yasal Bir Süreç Olursa Başlar

Öcalan ve PKK’siz Çözüm Olmaz

Beklentiler-Temenniler

Bir An Önce Barışın Sağlanması

Örgütün Hendek Stratejisini Terk Etmesi

Güvenlik Güçlerinin Sağduyulu Olması

Anadilde Eğitim ve Kürt Kimliğinin Kabulü

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

EK: TÜRKİYE’NİN KÜRT MESELESİ NEREYE GİDİYOR?

KAYNAKÇA

Tablolar ve Grafikler Listesi

Tablo 1: Sokağa Çıkma yasağında kapalı kalınan süre

Tablo 2: İşletme alanının mülkiyeti

Tablo 3: İşletme/esnafların ödedikleri kira bedeli

Tablo 4: Sokağa çıkma yasaklar öncesi işletmelerin çalışan sayılarına göre dağılımı

Tablo 5: Sokağa çıkma yasakları sonrası işletmelerin çalışan sayılarına göre dağılımı

Tablo 6: İşletmelerin toplam çalışan sayıları

Tablo 7: İşletmelerin uğradıkları zarara ilişkin beyanları

Tablo 8: Firmaların devlet destek alımları

Tablo 9: Kalkınma Ajanslarının ve Karacadağ Kalkınma Ajansının Destek Rakamları.

Tablo 10: Firmaların üretim alanları

Tablo 11: 2014-2015 üretim değişimi

Tablo 12: Üretimi artan işletmelerin artış oranları

Tablo 13: Üretimi azalan işletmelerin düşüş oranları

Tablo 14: 2014 yılı işletme pazar dağılımı

Tablo 15: İşletmelerin 2015 yılı pazar dağılımı

Tablo 16: İşletmelerin 2014 yılına kıyasla 2015 yılında cirolarının değişimine göre dağılımı

Tablo 17: İşletmelerin finansman ile ilgili sorunlarının dağılımı

Tablo 18: 2014-2015-2016 yıllarında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde ve diğer sanayi şehirlerinde nakdi kredilerin dağılımı ve yıllara göre yüzdesel değişimi (TCMB).

Tablo19: Katılımcıların yaş dağılımı.

Tablo 20: Katılımcıların cinsiyet dağılımı.

Tablo 21: Katılımcıların etnik dağılımı.

Tablo 22: Katılımcıların inanç ve ideolojik tercih dağılımı.

Tablo 23: Çözüm sürecini ne bitirdi?

Tablo 24: Hendek siyasetini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu şekilde özyönetim birimleri kurulabilir mi?

Tablo 25: Devletin ve hükümetin hendeklerin kazıldığı süreçteki tavrını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tablo 26: Sokağa çıkma yasakları ve operasyonları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tablo 27: 7 Haziran sonrası YDG-H’nin eylemlerini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tablo 28: Operasyonlar ve sokağa çıkma yasakları uzarsa bunun Kürtlere etkisi nasıl olur?

Tablo 29: 1990’lara geri dönüyoruz endişesi taşıyor musunuz?

Tablo 30: Barış süreci tekrar başlar mı? Sizce nasıl başlar?

Tablo 31: Beklentiler

***

Grafik 1: 2015 Kredi Büyüme Oranları (Yıllık % Değişim)

Grafik 2: 2015 Ticari Krediler (Yıllık % Değişim)

Grafik 3: 2015 Bireysel Krediler (Yıllık % Değişim)

Grafik 4: 2015 Tahsili Gecikmiş Alacaklar-TGA (Yıllık % Değişim)

Grafik 5: 2015 Karşılıksız Çek Oranı (Adet %)

Grafik 6: 2015 Toplam Mevduat (Yıllık Değişim %)

GİRİŞ

Kürt meselesi Cumhuriyet’in kuruluşundan beri Türkiye için öncelikli konulardan birisi oldu. Gerek bölgedeki ulus-devlet anlayışının inşa çalışmaları, gerek güvenliğin sağlanması gerekse sosyo-ekonomik kalkınma sorunları hükümetlerin herdaim gündemini meşgul etmiştir.

Osmanlı’nın 1800’lerden sonra başlattığı merkezileşme politikalarıyla görünür olmaya başlayan Kürt sorunu, İttihat-Terakki’nin erken ulus-inşa çalışmalarıyla etno-politik bir boyut kazanmıştır. 1923’te Cumhuriyet’in ilanı, Kürtlerle Türkler arasındaki mühim bağlardan biri olan Halifeliğin ilgası ve devrim politikalarıyla ülkenin Doğu ve Güneydoğu’sundaki Kürtler değişik sebeplerle isyan çıkardılar. Koçgiri (1921), Şeyh Said (1925), Ağrı (1926-1930), Oramar (1930) ve Dersim (1937) Cumhuriyet’in ilk yıllarında çıkan önemli isyanlardır. 1940-1970 yılları arasında burada belirtilen isyanların dışında ses getiren isyanlar yaşanmamış olsa da bölgede Kürt kimliğine yönelik baskılar sebebiyle bir memnuniyetsizliğin varlığı bilinmektedir. 70’li yıllarda bölgede artan çete eylemleri sebebiyle başlatılan Komando Harekâtları bu memnuniyetsizliği daha da artırmıştır.

50’lerden sonra, Ortadoğu’da sosyalizm, diğer gruplar için olduğu gibi Kürt gençler için de en önemli toplanma noktası ve motivasyon kaynaklarından biri oldu (Bozarslan, 2015). Türk soluyla yaşanan sorunlar ve 70’lerdeki son baskılar Kürtleri kendi gruplarını kurmaya sevk etti. PKK’nin kurulması ve 80’lerden sonra çatışmaların başlamasıyla Türkiye’deki Kürtler açısından oldukça sıkıntılı bir sürece girildi. Bu tarihlerden sonra devlet bu sorunu sıkı güvenlik politikalarıyla çözmeye çalıştı. Rutin dışına çıkıldığında da barış görüşmeleriyle değişik çıkış yolları arandı. Dolayısıyla, barış süreçlerinin daha çok istisnai durumlar olduğu söylenebilir. 70’li yıllarda Demirel kısa bir süre, 80’lerde Özal, 90’larda yine çok kısa bir süre Çiller ve 2000’li yıllardan sonra Erdoğan, Kürt sorununun barış yoluyla çözülebileceğini belirttiler ve bu konuda bazı adımlar da attılar. Ancak Özal’ın erken ölümü, Demirel ve Çiller’in güvenlikçi politika savunucuları karşısında yenik düşmeleri ve son olarak 7 Haziran akabinde AK Parti’nin çözüm sürecini buzdolabına koyması barışı geciktirdi.

PKK açısından bakıldığında, en başta siyasi yol yerine silahlı çözümü benimsemesi, Kürtlerin temel haklarından ziyade sosyalist bir yönetilebilir alan talep etmesi, zor felsefesini barışta-savaşta Kürt toplumunu kendi yanına çekmek için kullanması ve demokrasiye imkân tanımaması barışın önündeki engellerdir.¹ Dolayısıyla devlet ve PKK bir sonraki barış masasına eli daha güçlü şekilde oturmak için belirli aralıklarla çatışmaya ve yığınaklar yapmaya devam etmiştir/etmektedir. Son 40 yılın bilançosu kısaca özetlenirse, onbinlerce insan ölmüş, sakatlanmış, aileler parçalanmış, yüzlerce ilçe, köy ve mezra boşalmış veya yakılmıştır.

Kürt sorunu üzerine çalışan uzmanların sıklıkla vurguladığı bazı noktaları burada da kısaca belirtmek gerekir. Öncelikle, Türkiye’deki Kürt, gayri Müslim ve Alevi sorunu önemli ölçüde ulus-devletleşmeyle başlamış ve bunun revize edilmesiyle aşılabilir. Devletin vatandaş için belirlediği kimlik Sunni/Hanefilik-Türklük üzerine inşa edildiğinden ötekilerin hakları çoğu zaman gözardı edilebilmekte ya da sonu getirilemeyen açılımlara kurban edilmektedir.² Bununla bağlantılı ikinci nokta, devletin Kürt sorununun etno-politik boyutlarını kabul etmek istememesidir. Bunun yerine dikkatleri sürekli başka yönlere çekmektedir. Yeğen, bunları 5 maddede özetlemektedir; 1- Bölgesel geri kalmışlık sorunu, 2- Yerel otoritelerin kişisel çıkarları için halkı kışkırtması, 3- Ecnebilerin ülke bütünlüğünü bozma girişimi, 4, Eşkiyalık, 5- İrtica. Bu söylemler Kürt sorunu her gündeme geldiğinde farklı şekillerde devreye sokularak konunun özünü oluşturan etnik ve politik yanlarının konuşulmasının önü kesilmekte ve Türk kamuoyu farklı noktalara odaklanmaktadır (Yeğen, 2003).

Devletin kuruluş paradigmasının Kürt sorununu çözmekte yetersiz kaldığı açıktır. Bu sebeple geçmişte sol cenah ve İslamcı çevreler Kürt sorununu ancak biz çözeriz şeklideki bir mantıkla hareket etmekle birlikte Türk solunun ulusallaştığı ve öncü parti CHP’nin bu konuda Kemalist hassasiyetlere takıldığı görülmektedir. İslamcı AK Parti’nin de uzun bir süre Kürtlerin kültürel taleplerine olumlu yaklaşıp barış görüşmeleri yaptıktan sonra Kobani’de yaşanan hadiseler ve sonrasındaki süreçte barış masasının devrilmesiyle tekrar güvenlikçi politikalara döndüğü görülmektedir.

¹ PKK’nin düşünsel ve eylemsel yapısı konusunda bkz. (Marcus, 2007; McDowall, 2005; Çiçek, 2015).

² Geniş bilgi için bkz. (Erder, 2007; Kalkınma Merkezi, 2010; MAZLUMDER, 2004; TBMM, 1997; TESEV, 2006; Yükseker, 2008/a; Yükseker, 2008/b; Erkan & Bağlı, 2005; Göç-Der, 2001; HÜNEE, 2006; Kaya, 2009; Keser, 2011/a).

Türkiye’de ulus-devletleşme süreci

Вы достигли конца предварительного просмотра. Зарегистрируйтесь, чтобы узнать больше!
Страница 1 из 1

Обзоры

Что люди думают о Çözümden Çatışmaya Kürt Meselesi

5.0
1 оценки / 0 Обзоры
Ваше мнение?
Рейтинг: 0 из 5 звезд

Отзывы читателей