You are on page 1of 8

Kolonlarda Zmbalama Hesab

Mantar plak sistemlerde, plaklardan kolona gelen ykn, plak beton kesitinin kesme olarak dayanmnn hesaplanmasdr. Plaklarda sadece eilme donats olmas ve kesmeyi karlayan etriye gibi donat olmamas nedeniyle, plaklardan kolona gelen ykler kolon evresindeki plak kesiti tarafndan kesme hesab yaplmaktadr. Plak kesitinin ince olmas nedeniyle, kesit evresini artrmak ve kesme yzeyini byterek kesme kapasitesini artrmakta mmkndr. Kolon ksmnda balk veya tabla oluturularak, zmbalamann nne geilebilir.

Kolon tabla ve bal

Zmbalama evresi; kolon evresinde, plak faydal yksekliinin yars uzaklkta oluan kesme yzeyidir. Zmbalama kontrolunda; donatlar dikkate alnmadan sadece beton tarafndan karlanmas kontrol edilir. Kesmeyi salayan donatlar krlma izgisini daha geni alana yaplmasn salar. Kenar kolonlarda ve ke kolonlarda, kesme alan plak kenarna uzatlarak, krlma izgisi oluturulur. Kesme hesabnda ykle birlikte momentlerinde kesmede oluturduu etki dikkate alnmaldr.

Perdeli sistemlerde, kolon u blgelerinde zmbalama olumas nedeniyle, zmbalama evresi kapal olmadan kontrol edilmektedir. Plan eilme etkisi altnda ykn, perdenin u blgesinden aktarlmas nedeniyle, aadaki krlma izgisine gre hesaplanacaktr.

Poligonal kesitli kolonlarda efektif yk alan evresinde krlma izgisi oluturularak zmbalama hesab yaplmaldr.

Kenar kolonlarda, kolon kenara yaknl kolon genilii ve plak yksekliine bal olarak krlma izgisi oluturulmaldr. Bu tip yerlerde krlma izgisinin toplam boyunun minimum olan tercih edilmelidir.

Zmbalama Dayanm hesab Snrl bir alana yaylm ykler veya kolonlar tarafndan yerel olarak yklenen plaklarn zmbalama dayanm hesaplanarak bunun tasarm zmbalama kuvvetine eit veya ondan byk olduu kantlanacaktr. Vpr Vpd Zmbalama dayanmnn hesabnda, yklenen alana d/2 uzaklkta zmbalama evresi ile belirlenen kesit alan gznne alnr. Tasarm zmbalama kuvveti, zmbalama evresi ile snrlanan plak blmne etkiyen ve plak dzlemine dik kuvvetlerin cebirsel toplamdr, ekilde gsterilen Fa, zmbalama evresi iinde kalan plak yklerinin toplamdr (demeler iin deme yk, temeller iin zemin gerilmelerinin toplam).

Zmbalama dayanm Vpr , aadaki bantdan hesaplanmaldr. Vpr = fctd Up d Burada , eilme etkisini yanstan bir katsaydr. Plaa aktarlan dengelenmemi kolon momenti etkisinin daha gvenilir yntemlerle hesaplanmad durumlarda, eilme etkisi aadaki katsaylaryla hesaba katlmaldr.

Eksenel ykleme durumunda,

= 1.0

Dmerkezli ykleme durumunda,

yalnzca b2 0.7 b1 durumu iin geerlidir.

Plak kenarnda veya kesinde olmayan dikdrtgen veya dairesel yk alanlar (veya kolonlar) iin daha basit olarak ifade edilebilir. Dikdrtgen yk alanlar veya kolonlar iin,

Dairesel yk alanlar veya kolonlar iin,

Dmerkezlikler hesaplanrken, eilme dzleminde kolonun iki yanndaki plak momentleri toplamnn %40 ve alt ve st kolonlardaki eksenel yklerin fark temel alnmaldr.

Hesaba Katlacak Dmerkezlik Yklenen alan kenarnda 5 d veya daha yakn uzaklkta olan boluklar, zmbalama evresi hesaplanrken dikkate alnr. Boluklar nedeni ile zmbalama evresinde, Up, yaplacak azaltma, yklenen alan arlk merkezinden, deme boluu kenarlarna teet izilecek radyal dorularn iinde kalan evre uzunluu dikkate alnmayarak gerekletirilmelidir. Yklenen alan boyutlar orannn 3.0 den fazla olduu durumlarda h=3 b varsaym ile hesaplanacak evre kullanlmaldr. Ykleme alan evresinin i bkey olduu

durumlarda, teet veya teetlerle ibkeyliin giderilmesinden sonra elde edilen evre, hesaplarda zmbalama evresi olarak kullanlmaldr. Plak kenarna yakn kolonlar ve yk alanlar iin zmbalama evresi olarak hesaplarda, gsterilen iki seenekten k kullanlmaldr. Eer birden fazla kritik kesit szkonusu ise (rnein, kolon banda tabla bulunuyorsa), herbir kritik kesit ayr ayr deerlendirilip en elverisiz olan gznne alnmaldr. Zmbalama Donats Zmbalama dayanm, geerlilii deneylerle kantlanm donat veya profil dzenlemeleri veya zel elik elemanlarla artrlabilir. Ancak, zmbalama donatsnn etkili olabilmesi iin, plak kalnlnn en az 250 mm olmas gerekir. Ayrca, bu dzenlemelerle arttrlm dayanm hibir zaman Vpr = fctd Up d ile belirlenen deerin 1.5 katn aamaz.

Zmbalama donats, kesme kuvvetini etriyelerle kolona tad iin krlma izgisini daha geni kendi kontruna tamaktadr. Bu yeni krlma izgisine gre yeniden zmbalama dayanm yaplmaldr. Bu hesaplamada etriyeler dikkate alnmadan yaplmaldr. ACI-356 da; kolona bal kiriin ykseklii, plak yksekliinin 2 katndan byk ve etriye aral kiri yksekliinin yarsndan ve plak yksekliinin 0.75 katndan byk olmas durumunda, zmbalama hesab yaplmas zorunlu tutulmamaktadr. Ayn ekilde kirilerin veya panel perdelerin balants durumunda, plak ykleri bu rijit elemanlarla kolona tand iin yaplmasna gerek yoktur. Eer yaplmas istenirse, krlma izgisi bu tayc elemanlara bal olarak yeniden dzenlenmelidir.

kolonlarda krlma izgisi kapal poligon olarak minimum kesme alan oluturulacak ekilde dzenlenir. Lb, kiri kesme boyu; kiri sarlma blgesi veya kiri sarlma blgesi yoksa ykseklii alnr. Kiri etriyesinin yeterli olmad kabul edilirse bile kiri kesit yksekliinin yars, krlma noktas alnabilir.

Kenar kolonlardada krlma izgisi en az olacak sekilde dzenlenerek, zmbalama dayanm kontrolu yaplmaldr. Rijit kiriler, ayn zmbalama donatsna sahip olmas dolaysyla kesme kuvvetini kolon tayabilmektedir. Zmbalama kuvveti sadece plaktan gelen yklerden ve momentler dikkate alnarak hesaplanmaldr. Tek ynl alan mantar plaklarda, rijit kiri kullanlarak zmbalamann nne geilebilir. Mantar plaklarn en zayf noktalarndan biride, kalp alma sresidir. Erken kalp alma nedeniyle betonun tam dayanmn kazanmadan alnmas nedeniyle kendi z arlndan dolay zmbalama olmasdr. Mantar plak z arlnn byk ve aklklarn uzun olmas nedeniyle, mutlaka 3 kat kalp dikmeleri srekli bulundurulmaldr. Bir katn beton uygulamasnda, bir alt kat mantar plaklar bu katn ykn tayamaz. En az iki veya kat plana bu yk paylatrlmaldr. Zmbalama dayanmnn yetersizliinde 25cm ve zerinde bir kalnla sahip plaklarda etriye yaplabildii iin zmbalama donatsyla krlma izgisi geniletilerek, kesme dayanm salanabilir. 25 cm altndaki plaklarda kesit ykseltilmesi yaplmaldr.

Zmbalama donats yukardaki ekildeki gibi etriyelerle dzenlenmelidir. Etriye boyuna donats, montaj donats olup, plak donats kullanlabilir. Etriye genilii, faydal yksekliin 2 katndan az olmamaldr. Tnel kalp projelerinde, kenarlar bo olan plaklarda, duvar yklerinden meydana gelen kesme atlaklarnn nne gemek iin, konstrktif amal zmbalama donats konulmas faydal olacaktr.