Вы находитесь на странице: 1из 291

Studia Historica

Europae Orientalis




2008


2008

94(4-11)(082)
,
.
().
, , ,
, .




25 2008 ., 33

. . . . , . ();
. . . , . ();
. . . . , . . ();
. . . ();
. . ();
. . ();
. . . . ();
. . . . ();
. . . . ();
. . . . ();
. . . ();
. . . ();
. . . . ();
. . . ();
. . . ();
. . . ()

. , . . . ;
. , . . .


, 2008

.. . .......................................................................

................................................................................................................
..

XIVXVI .: ,

..................................................................................

..
MoscowiticaRuthenica:
XIIIXVII . ...... 20
..
: ? ...................... 27
..

1432 . .......................................... 34
..
!
XV XVI . .................................................................................. 56
..
: ........................... 77
..

15701580! . ................................ 84
..

......................................................................................... 99
..

I 15821621 . ................................................................. 116

4
..

XVI XVII .
1569 . ........................................................................ 132
..


XVI XVII . .......................................... 141
..

XIVXVII . ................................................................................................ 147
..

i XVXVI . .............................................. 163
..

1596 . .......................... 173
..

15961632 . .......................................................... 184
..

XVI .: ............................................................. 203
i ..
(15011648 .):
! .............................................................. 210
.................................................................................................. 225
..
/ (
. /. Recueil des diffrens usages entres
entre la dialecte vulgaire pour la parfaite connaissance
de la langue) .................................................................................................. 227

5
..
2008 . ............. 234
................................................................................................... 237
..


XVI . ................................................................ 239
..................................................................................................... 263
..
:
............................................................................................... 265
........................................................................................................ 277
..
: ..
.......... 279
......................................................................................... 288
Summary ................................................................................................................ 290


Studia Historica Europae Orientalis: !
,
,
. !
!, !
.
!
2008,
! !
() !
(). !
XVI , !
2008 450!
15581583 . !
,
! !
! , !
, !
, .
!
, , !
!
.
,
, Studia Historica Europae Orientalis: !
,
!
.
..

..


XIVXVI .: ,


, !
, !

(, , ) , !
,

, ,
1.

: : !
, , / .. , .. ,
.. . , 1985; Alexsandrowicz S. Ruska wiadomo narodowa
w redniowieczu / Pastwo, nard, stany w wiadomoi wiekw rednich. Warszawa,
1990. S. 111128; .. : .
, 1991; / . . . , 1991; !
: . . . .
(, 1920 1992 .) // Albaruthenica. . 2, , 1992;
.. : . ,
1994; . , , (
) // Albaruthenica. . 3, , 1994; ..
(XIV XVII .)
/ . . ... . . , 1995; .., ..
VI . // . . 1:
. 1996. . 418; . : !
// Albaruthenica. , 1997; !
..
// : !
. ., 1997. . 1424; : !
. . 3. , 1999; .. !
(IX XVII .) / . . ... . . .
, 1999; .. :

10

Studia Historica Europae Orientalis

()

() 2.
(
) !
,
. !
!
,

, !
!
, !
, !
( )
. !
, , !
, !

. XVI
XVIII . ., 1999; . : !
. , 2000; . :
. . . / , 67 2001 . , 2001; .. !
:
(XVII .). , 2001; : . . 4. , 2001;
.. / !
. . . . , 2002; Radzik R. Midzy zbirowci etniczn
a wsplnot narodow. Warszawa, 2002; ..
. , 2005; Tereskinas A. Imperfect communities: Identity, Discourse and
Nation in the seventeenthcentury Grand Duchy of Lithuania. Vilnius, 2005; Latyszonak
O. Od rusinw biaych do biaorusinw. U rde biaoruskiej idei narodowej. Biaystok,
2006; .. XVIVIII .
, 2007.
2

.. . ., 1983.
, , , ,
(. 45). !
, (
) (, !
(. 4546).

.. . ...

11

, ,
( ) XIIIXVI .,
. !
(
,
) . !
, !
!
!
, , !,
.

,
, !
, , !
, , . !
!
,
,
. , ,
!
! ,
,
, !
!
. , !
, ,
,
.
, !

, , !
. , ,
. !
!
, ( !
! ).

12

Studia Historica Europae Orientalis

,
XIVXVI . ,
, . !
! !
,

( , !
! ). !
! !
.
I. , ,
XVI . (!
)

, . !
!
XIIXV . !
!
, .. ,
.. . !
XIIXV .,
, , !
, ! . !
XVI .
, , !
,
. !
XVI .
, , !
, ,

.
. !
i !
!
. ! XVI

.. . ...

13

XVII . !
, !
, , !
. !

. !!
!
V 1563 .
,

. !

.
.
II. , i
!
,
, !
. ,
, !
. , !

.
!
, !
, , XIV
XVI ., ! .
!
,
, XVXVI . !
(,
, ). !
(
XVI XVII .)
!
. !

14

Studia Historica Europae Orientalis

, ,
. !
, !
.
!
, ,
,
, . !
!
( )
XIVXVI . .
,
1569 ., .
XIVXVI .
8 , :
1) ( ), !
, ,
; 2) ,
!
, ( ,
! ); 3) , !
( , !

, !
); 4)
, , !
, ;
5) , ,
, , !
; 6) ( )
, .

, , !
, . !
!
, , , !
,

.. . ...

15

. 1512 .
. !
() ! !
XVI . !
, !
( )
, .
III. , ,
, , , , !
, , .
(, !
), ,
!
( !
). ,
. !
, ,
( !
) !
(,
, , ! ),
, !
,
.
(
, )
!
. , , !
(
!
), !


, , , !
. ! , !
! , !

16

Studia Historica Europae Orientalis

. , !
, !
, , ,
, , , , !
, , !
! (
XV .) !
, XIIIXV .
( !
)
. (
, !
).
, , (
) !
. !
,
.
1) !
!
,
, !
,
.
2) XIVXVI . !
!
, ( ! ,
).
,
, !
.

XVXVI .
.. .. .
3) !
!
. !

.. . ...

17


. , !
1561 ., !

, , , , , !
[, . 389, , . 1, . 7(564), 62].
4)
!
! , . !

, , ( ).
5)
, ,
, .
XVXVI . .
6) ,
. !
.
!

XIVXVI . ( !
O. ), !

. XIVXVI . !
,
. .
! XIVXVI . ( !
60! XVI .) !
.
XIVXVI . !
!
. ,
, , , !
, , !
.

, (!

18

Studia Historica Europae Orientalis

) ,
( !
, .).

,
! , ,
, , , . XIVXVI .
!

. ,
, ,
.
, !
XVI .,
,
.
, !
, . !
, (),
!
. , ,
!
!
,
, .
XVI . ,
,
( )
. !
1596 .
,
. , !
, !
XVI XVII .
! .
(
) XVI .

.. . ...

19

, ,
, .
, XIVXVI .
!
, !
. !

! .
XVI . !
, ,
. !
!

.
.
, !
, , !
XVI
XVII . , ! !
, !
! !
, ,
,
, !
.
1596 .

..
MOSCOWITICARUTHENICA:

XIIIXVII .
IVXV . !
,
!
.
.
!
. , !
( 1226 .) [1, c. 49].
!
( ), !
XIV . [2, c. 2324].

1598 .
1282 .
! ,
!
, !
().
!
. (!
) !
Kmmerei.
, XVIIXVIII .,
(Inneres Ratsarchiv).
, !
, ( !
), , !
, .
XVIII .
(Ausseres Ratsarchiv) [2, c. 61]. !
MoscowiticaRuthenica, !

.. . MoscowiticaRuthenica: ...

21

, XVII . [3, IV;


4, ; 1, . 49].
1882 .
,
. !
. !
, 1890 . !
!
. ! 1915 .
MoscowiticaRuthenica (128 !
XVIII .) ()
, !
. 1927 . [5, . 8.].
!
1944 . , 1945 .
, !
, 1919 .
. 1962 . ,

!
1991 .
(Latvijas Valsts Vestures Arhivs, LVVA).
1962 .
. ,
,
[6, . 24]. !
8 (1446 12201878 .),
673 (4059 12201867 .).
MoscowiticaRuthenica
.
, , !
, !
MoscowiticaRuthenica .
, MosA
cowiticaRuthenica
, !
, [1, . 50].

22

Studia Historica Europae Orientalis

, !
673 8. , !
LVVA.
, !
[7; 8; 9; 1, . 50].
!
XV . , !
,
[10, . 8]. XVI .
(1507 .)
[11], , Moscowitica
Ruthenica (1599 .) [12]. 1599 . !
XVIII . [13] ,

[10, . 8]. , MoscowiticaRuthenica .
, 1674 . !
,
MoscowiticaRuthenica [14, . 258; 1, . 50].
XVI XVII . !
(capsula), 1766 .
.
:
capsula A, B, C; Kasten Nr.
18, 19, 20. !
50! . 2, !
[1, . 50].
,

, !
MoscowiticaRuthenica.
( )
,
XVII .
[1, . 50; 2, . 27]. !
Ruthenica Moscowitica [3; 4], , ,
.
Ruthenica :

.. . MoscowiticaRuthenica: ...

23

( , , , !
, 1229 1478 .); !
(12831636 .); (15381614 .);
(15101606 .);
( ) (14031615 .) (Via
Polocen); (14121614 .) . . Moscowitica
,
. , Ruthenica
!
XIV .,
( ).
Moscowitica
, . !
: !
XVI . 30! XVII .
XVII . Ruthenica Moscowitica
XVIII . .
, MoscowiticaRuthenica !
. , .

, .
!
. A
() .
, Moscowitica
Ruthenica, , !
, (, !
), , , . !

XIVXV . !
; !
, ,
, , , . !
Moscowitica
Ruthenica XVI . !
!
.

24

Studia Historica Europae Orientalis

, !
XIV . !
[15, . 34
47]. XVI
80! XVII . [16, . 311325]. !

(16211710 .).
!
. !
XVI . !
, , !
,
. XVI . , !
, !
. XVI .
, ! !
, !
, (
) [17, . 8485]. !
:
XVI . (), !
XVI . .

?
,
() . !
XV .

( ) .
XVXVI . !
, . !
, !
!
()
(). , !

XIV . [17, . 7071]. !

.. . MoscowiticaRuthenica: ...

25

,
,
!
,
.
, !
, !
, , !
. !

, ! !
( ).
,
MoscowiticaRuthenica
!!
! , !
.

1. , .. MoscowiticaRuthenica
: ,
/ .. // . .
2004. 3. . 4754.
2. , . / . . : ,
1981. . 212.
3. (LVVA). 673.
. 1. . 1482 ( IV, 12281615, Ruthenica).
4. LVVA. 673. . 1. . 1483 ( , Moscowitica).
5. , .., , .. XIII
XIV . / .. , ..
// . . !
. . 36. . .
. 6. , 1960. . 722.
6. .
. :
, 1980. . 1 (12201918). 172 .
7. LVVA. 214. . 6. . 114.
8. LVVA. 214. . 6. . 115.

26

Studia Historica Europae Orientalis

9. LVVA. 214. . 6. . 116.


10. XIII XVI . / . .. .
.: , 1977. [. I]. 228 .
11. LVVA. 8. . 1. . 59 (Register der Privilegien der Stadt Riga
auf Befehl des Raths im J. 1507 angefertiegt).
12. LVVA. 73. . 4. . 19. 258 (Verzeichnis vom Jahr 1599
ber die im Rigaschen Archiv vorhandeden, auf den russische Verkehr und den
Nowgorden Hof bezglichen aelteren Dokumente).
13. Verzeichnis der in dem Rigischen inneren RathsArchiv bewahrten alteren
Urkunden / [J.C. Berens]. Beilage zu: Blatt zur Chronik von Riga mit angezeigten
Urkunden. An den Grafen von Falckenstein. Riga, 1780.
14. Feuereisen, A. ber das baltische Archivwesen / . Feuereisen // Arbeiten
des Ersten Baltischen Historikertages zu Riga 1908. Riga: Lffler, 1909. 250
260 S.
15. / . .. .
.: , 1961. . 1. 540 .
16. , . Polonica
/ . // . .; ., 1950. . .
311325 .
17. , .. / .. .
.: , 1965. 408 .

..
:
?
!
, ,
. !
. , .. , .. . 2006 .
.. !
, !
,
XVI . !
: ,
!
, :
( XII .), (, , !
, , , ),
(XV .), (XVI .)
.. ,
, , 9 6 : , !
, ( !
), [1, . 205].
,
, !
,

(1371 .). [2,
. 47], .
. !

:
( )
.
,

1353 .

28

Studia Historica Europae Orientalis


(), !
, !
,
,
.
: ! (!
, , ) !

, !
.
: !
[] , :
[3, . 580]. , !

. !
, !
. !

. 1371 . !

!
, (
). ,
,
, , .
!
, , !
.
!
, !
.
, , !
, !
, .
!
, .

.. . : ?

29

!
. !
! ,
. () !
, ,
, !
! [6]. !
!
, IV. .., , !
.
. !
, , !
.
!
.

(. 272337 .); (610641.) !

(. . , ).

(, , ). ,
, !
: (),
( ), ( ).
XV ., , !
( ).
,

. !
, .
, !
. IX .

, ,
.
: , ,
, !

30

Studia Historica Europae Orientalis

, !
.
!
, !
.
(. , ) !
caesar, . ~.
, , ,
[7, . 926]. aesar
, . !

(
: , !
). !
. !
.
XII ., .. !
,
[5, . 29]. !
,
, !
.
,
. !
XII .
. , , !
!! ( ), ,
, , . !
. !
!
[5, . 47]. , !
XIII . , , !!
, , ; XIV . , ,
!. , !

[8, . 14]. , !
,

.. . : ?

31


.
,
IV . !
!
,
,
1917 .
(
. [4]) !
[5, . 75], ,
, .
, !
. !
[5, . 77], !
, !
.
XIV ,
. ,
.
. !
!
. !
, ,
.
, () !
,
. !
, ,

, ,
.
, !
. !
, . !
, ,
. , !

32

Studia Historica Europae Orientalis


. 1371 , !
3 : , ,
,
,
, ,
, , ,
, !
!
: !
.
, !
, !
!
, .
, , ,
, ! .
!
, . !

,
!
(1385 .), ,
. !
,
, !
.
!
.
,
, .
!
XIII , !
XV . ,
!
.
, !

.. . : ?

33

, , !
.

1. , .. ( XVI .)
/ .. // . . ., 1996. . 205212.
2. , .. ( XIV .) / ..
// : : . . .,
/ . !; .: .. , 1996. . 4450.
3. Acta patriarchatus Constantinopolitani MCCCXVMCCCCII e codicibus
manu scriptis bibliothecae Palatinae vindobonensis: 2 vol. / F. Miklosich, I. Mller.
Wien, 1975. Vol. 1 / F. Miklosich, I. Mller. 1975. 608 .
4. , . .
/ . . ., 1998. 655 .
5. , .. / .. . .,
.: !, 2006. 256 .
6. , . . / . // !
. ., 1993. . 74. . 230254.
7. , .. / .. . .: !
, 2004. 984 .
8. , .. !
XIIIXIV . // .. , .. !
.
XIIIXIV . , 2005. . 4557.

..


1432 .
, !
( )
, . !
, !
31 1 1432 . !
.
, (!
) , , ,
,
, ! 14301432 . !!
. ,
. !
, !
. , , ,
, !
, !
, 1432 ., !

[6, 290, p. 204; 9, p. 434, 461, 479]. , !
, !
, . !,
30! . XV ., ,
; !, ,
; !, !
1431 ., !
!
( ,
) [6, p. XXI, 293]. !
30! .
, !
,

C.. . ...

35

, ,
. ,
, , !
, .. . ,
, , !!
, !
.
(!
, 1413 .). ,
!
, .
, ,
, (.. !
), [41,
. 141143; 32, S. 498; 9, p. 479].
,
.
XIX . . !
[16].
. . [23, s. 19; 2,
s. 670671]. ,
. , ,
!
!, .
!
, !
14301432 ., !
. !

! ,

. !
,
. , :
, , !
, !
(, ,

36

Studia Historica Europae Orientalis

)1. !
. !
1432 .,
.
, ,
2.
, !
!
. .
:
1. ()
(, , !
, ).
2. , !
.
3. ( !
).
4. 3.
5. , !
( , .
kryterium powiernicze).
!

!
(Geheimes Staatsarchiv
Preussischer Kulturbesitz, GStAPK) ! . () !

.

elita wadzy, !
!
, !
, .

.
XV .,
.
. ,
.

C.. . ...

37

XIV . [26, s. 8688]. ,


, , !
. !
,
, , ,
. !
, !
, !
, [15, s. 3740]. !
, ,
.
5 , !
14301432 . :
1. 29 1430 .
[14, s. 161; 2, s. 627].
2. (
19 1431 .) [17, 462].
3. (1
1431 .) [38, II].
4. , !
(6 1431 .) [5, 73].
5. ( 15
1432 .) [48, 231b].
!
, !
1423 . ( , 1422 .) [10].
, !
, !
.
( ! 1431 . !
, ,
). !
, . !
, , !
. , !

. ! ,

38

Studia Historica Europae Orientalis

, !
. !
, !
. , 1431 .
, !
, , !
.
, !
( , !
[9, p. 449]),
, ,
, !
. ,
. , !
(, , ).
1431
1432 ., , , !
. !
!
, (
6 1431 .). !
( !
29 1430 ., 1 !
1431 .). ( !
, ,
) [13, s. 48, 119123].
,
. !
( !

).
,
( ).
!
! !
. !
. [21, S. 193201, 276

C.. . ...

39

278]. ,
! , 15 1432 .,
,
. , . !
, !
30! . XV ., !
. !
,
( !
1413 .) [12, s. 292293]. !

.
, 19 1431 ., !
25 . !
, !
,
. !
, !
. !
!
,
, [21, S. 16, 197]. !
,
.
, 14301432 .
, !
. , !
,

. !
(
), (..
) . 8 !
1430 . !
.
, !
(!, !

40

Studia Historica Europae Orientalis

, 1439 .
II, !
) [8, 1464; 6, 261, p. 402]. !
1430 . !
[17, 366, S. 212]. 1431 .

,
[31, 5579; 41, . 90]. 1 1431 .

[31, 5606; 29, p. 220221].

[31, 5636]. !
. !

(Saulus) [6, 190; 41, . 9495].
, , ! (
!!
[39, . 64]), [3, s. 498]. !
1431 . (
). !
!
[41, . 95; 29, p. 5354, 64]. !
!
.

,
. , 1431 .
, !
. , !
[27,
s. 282283; 22, s. 378]. !!
, !
!
, !
[50, . 175].
!
!

C.. . ...

41

. , !
.
,
, 4.
1430 . , !
! . !
[9, p. 424425]. !
, .
1431 . , !
,
[9, p. 435]. ( , , !
) 1431 .
, :
.
(); ,
( ), !
[9, p. 442; 31, 5633; 41, . 9293].
1431 . ! !
, !

. ,
! ( !
). !
() , ,
,
[31, 5658; 29, p. 294295]. !
!
, , ,
30 4 rither unnd knechtin [7, dod.
8].
, !
31 1431 .

, , !, , ,

42

Studia Historica Europae Orientalis

! ( )
[5, 73, 75, p. 70, 72].
: !
() (?) [9, p. 453]. !
!
, ,
[9, p. 444; 34, s. 62], . !

() [9, p. 447454, 481, 484485].

[31, 5665, 5666; 41,
. 9697]. ( !
). !
[11, OF 14, S. 620621].
1431 . !
. ,
,
[9, p. 447]. !
, ,
, [36, s. 1314, 60].
!
(nuntium suum Czatam, !
: Czatam Ruthenum) !,
[9, p. 452; 50, . 181]. 14 !
!
,
[9, p. 451; 4, p. 353].
18 ,
(),
5 . !
20 . 24
, !
()
[9, p. 452; 38, II, . 135136]. ,
,
!
.

C.. . ...

43

! , !
[9, p. 459].
! !
! , .
1431 . , !
, , !
, , !
. !
, .
!
, ,
[6, 197, 198, 202].

, !
.
1431 .
. , !
, , !
[17, 511, 512, S. 305306; 11, OBA 5822; 31,
5804, 5832]. , , !
, , !
() !
[17, 541, S. 323; 7, dod. 10, s. 515].

. 22 1431 .

( Minbithe) [31, 5859].
,
1432 . , !
[17, 551, S. 327].
, , , 1432 .,
,
! .
, ,
2 1432 . !
, ,
. ,

44

Studia Historica Europae Orientalis

12 , ,
.

[38, II, . 133134]. 1432 . !
!
: ,
,
, , ,
,
et aliis [11, OBA 5941]. ,
,
( Andrusch Symorowitcz) [31, 5942].
( ,
, )
, , , , !
()
( ), !
[9, p. 469470; 7, dod. 10, s. 516; 41,
. 140141; .: 42]. !
, ! : !
!
, . ,
, !
[9, p. 470].
!
, , !
, .
1432 . , !,
[31, 5959]. , !

[41, . 120 122]. 27 ,
,
, !
, !
[1, 363, S. 404405; 31, 6030].
1432 . !
( ), . !

C.. . ...

45

60 ,
,
[46, . 1.; 17, 581, S. 344345]. 13
1432 . !
,
( !
) [17, 591; 32, S. 497]. , 15 1432 . !
! .
(.. !
) . !

,
( !
,
) [21, S. 1617]. !
, !
( !
).
!
, [17, 591, 606; 41,
. 131]. 2 1432 . !
, ,
10 !
[21, S. 278; 41, . 140141].
1432 . !
. 1432 . !
(). !
,
(
! ) [17, 596; 41, . 140
141]. 1432 . ,
!
, 31 1 1432 .
[33, s. 4445].
1432 .
, , . 10 1432 .
!

46

Studia Historica Europae Orientalis

. !
[35, S. 597; 4, p. 371373]. , !
( , !
, ) 15 1432 .
. ,
31 1 1432 .
.
!
, !
, [28, p. 2533].
( , ..), !
. , , !
:
[Nost(e)wicz],
1420 . [41, . 131; 28, p. 30; 31, 5875; 8, 883, p. 484]

. 1431 .
,
[6, 197, 198; 1, 308; 28, p. 25].
1431 1432 .
, Persznicz, , !
, !
1424 . [17, 530; 20, dod. 2, s. 112; 13, s. 120, 301302; 29,
p. 276, n. 55] 1432 . !
(, , !
) [41,
. 140141; 28, p. 30].
, ,

, . !
, !
, !
, !
() ,
. ,
, ,
(

C.. . ...

47

1429 .) [29, p. 248, 316]. 1432 .


. ,
XV .5
!, 1430 . ()
()
( !
) [9, p. 487490; 17, 651, S. 383; 41, . 157; .: 30, s. 196].
1431 .
() [9, p. 442; 43, . 34, 57, 76, 141, 163, 189, 210; 17, 645,
649]. , , !
!
1422/23 ., , !
. !
,
:
XV . ( 1409 .)6,
1409 ., 1409 1412 . [44,
49, 39, 40, 43; 45, . 202, 204]. , ,
, !
(herczoge vom Reuschen Briske, des koniges von Polan brudir sone
herczoge Carwaten, 1431 .), (?)
( 1432 .) [29, p. 311; 17, 632, S. 470].
, !
14301432 .
! !
!
. (, , )
, !
5

, 1411 . ,
pridem (.. !
, ..) voievoda Kyoviensis, ,
. .. , XIV . [47, . 8488].
6
, , .. !
20! . XV ., ,
XV . ( 1409 .) [45, . 204; 19,
s. 415416].

48

Studia Historica Europae Orientalis

( ,
) , , !
( , !
). !
, !
.
(, ! ),
[Nost(e)wicz].
,
(4 ),
. , !
, ,
. !
, ( !
) ( !
).
!
. ,
, !
, , . !
, !
,
. . ,
, !
! . , !
, ; !
, !
(
). !
, . , ,
[24, s. 136137].
, .
, ,
XIVXV .,
. , !
,
[29, p. 97102, 173]. , ,

C.. . ...

49

,
. ?
, , !
. !
, !
. 1432 . !
(

, , !
) [49, 24].
. 1430! . !
II
[6, 261, p. 403; 37, . 4445].
, 1432 . ! !
!
, 14301432 .
, !
[25, s. 60; 2, s. 671], !
, !
. , ,
, !
[41, . 142; 40, . 203; 37, . 26]. ,
, !
.
,
,
. ,
,
. !
? , !
14301432 . .
. !
, ,
. ,
, .
,
.

50

Studia Historica Europae Orientalis

,
.

( 1432 .) !
. !
[41, . 143; 32, S. 498].
! , 1433 .,
! ( , !
) [35, S. 599; 9, p. 482].
,
, , !
(
,
1432 .). ,
.
, !
!
. 1436 .
,
( ) !
[18, 97, S. 59].

.
1432 . , !
!
7. , !

(, , !
). !
. , !
!
,
7

,
,
. ,
1432 .

C.. . ...

51

.
, 1432 . :
, [9, p. 479; 16, s. 144, 327328; 37,
. 2425].
! !
1432 .,
.
26 1432 ., ( ,
, )
: Vornemen wir eigendlich von dem hern und den synen, das dy
Polan gancz gerne frede macheten und hetten dergleich wir och vornemen
von den Ruwsschen und Littauwschen hern, mochten sie es mit gelympe und
beqwemlikeit beleiten [7, dod. 10, p. 516]. , ,
, !
, !
! [6, 204, p. 290].
, . , !
: ,
! !
. !
, ( !
). ,
, !
, .

! !
. ! ,
(! !
). ,
,
. 1432 .,
, ,
. , , !

, .
.
, !

52

Studia Historica Europae Orientalis

,
1432 . ,
, .. . ,

!
,
, [41, . 149150].

1432 .,
, .
, ,
;
;
, !
[38, III, . 137139].
, !
(.. !
),
[40, . 211212]. , !
.

, ,
( !
) .
, !
.

1. Die Berichte der Generalprokuratoren des Deutschen Ordens an der
Kurie. Bd. 4 (14291436). Hbd. 1 (14291432) / Bearb. von K. Forstreuter.
Gttingen: Vandenhoeck und Ruprecht, 1973. 488 S.
2. Baszczyk, G. Dzieje stosunkw polskolitewskich / G. Baszczyk. T. II:
Od Krewa do Lublina. Cz. I. Pozna: Wydawnictwo Poznaskie, 2007. 936 s.
3. Baszczyk, G. widrygieo a Polska i Polacy / G. Baszczyk // Z dziejw
kultury prawnej. Studia ofiarowane Prof. J. Bardachowi w dziewidziesiciolecie
urodzin. Warszawa: Liber, 2004. S. 487504.
4. Codex diplomaticus Lithuaniae / Ed. E. Raczyski. Vratislaviae:
Sumptibus Sigismundi Schletter, 1845. XV, 391 p.

C.. . ...

53

5. Codex epistolaris saeculi XV. T. 1 (13841492) / Ed. A. Sokoowski,


J. Szujski. Cracoviae: Sumptibus Acad. Litterarum, 1876. LXX, 1, 158, 1, 368, 2 s.
6. Codex epistolaris saeculi XV. T. 2 (13821445) / Ed. A. Lewicki.
Cracoviae: Sumptibus Acad. Litterarum, 1891. 3, LXXVII, 1, 531, 1 s.
7. Codex epistolaris saeculi XV. T. 3 (13921501) / Ed. A. Lewicki.
Cracoviae: Sumptibus Acad. Litterarum, 1894. 3, LXXX, 1, 665, 1 s.
8. Codex epistolaris Vitoldi magni ducis Lithuaniae. 13761430 / Ed. A. Pro
chaska. Cracoviae: Sumptibus Acad. Litterarum, 1882.
9. Joannis Dugosz Senioris canonici Cracoviensis Opera omnia. T. 13:
Historiae Polonicae libri XII. T. IV / Ed. I. egota Pauli, cura A. Przezdziecki.
Cracoviae: Ex typographio ephemeridum Czas, 1877. 4, 733, 3 s.
10. Dokumenty strony polskolitewskiej pokoju meneskiego z 1422 roku / Wyd.
P. Nowak i P. Pokora. Pozna: Wydawnictwo Poznaskie, 2004. XVII, 99, 1 s.
11. Geheimes Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz, BerlinDahlem
(GStAPK).
a. Ordensbriefarchiv (OBA). 5822, 5859, 5941.
b. Ordensfoliant 14 (OF 14).
12. Halecki, O. Dzieje unii Jagielloskiej / O. Halecki. T. 1: W wiekach
rednich. Krakw: Nak. Akademii Umiejtnoci, 1919. IX, 482 s.
13. Halecki, O. Ostatnie lata widrgiey i sprawa woyska za Kazimierza
Jagielloczyka / O. Halecki. Krakw: Nak. Akademii Umiejtnoci, 1915. VIII, 316 s.
14. Halecki, O. Z Jana Zamoyskiego inwentarza archiwum koronnego. Materyay
do dziejw Rusi i Litwy w XV wieku / O. Halecki // Archiwum Komisji Historycznej.
T. 12. Cz. 1. Krakw: Akademia Umiejtnoci, 1919. S. 146218.
15. Korczak, L. Ksztatowanie elity wadzy w Wielkim Ksistwie Litewskim
(zagadnienie kryteriw kwalifikacyjnych) / L. Korczak // Prace historyczne.
2003. Zesz. 130. S. 3540.
16. Lewicki, A. Powstanie widrygiey. Ustp z dziejw unii Litwy z Koron /
A. Lewicki. Krakw: Nak. Akademii Umiejtnoci, 1892. 389 s.
17. Liv, Est und Curlndisches Urkundenbuch. Bd. 8. (1429 Mai 1435)
/ Hrsg. von H. Hildebrand. Riga; Moskau: Verlag von J. Deubner, 1884. XXVIII,
688 .
18. Liv, Est und Curlndisches Urkundenbuch. Bd. 9. (14361443) / Hrsg.
von H. Hildebrand. Riga; Moskau: Verlag von J. Deubner, 1889. XXVI, 722 .
19. owmiaski, H. Uwagi w sprawie podoa spoecznego i gospodarczego unii
Jagielloskiej / H. owmiaski // owmiaski, H. Studia nad dziejami Wielkiego
Ksistwa Litewskiego. Pozna: Wydawnictwo UAM, 1983. S. 365454.
20. Maleczyska, E. Rola polityczna krlowej Zofii Holszaskiej na tle walki
stronnictw w Polsce w latach 14221434 / E. Maleczyska. Lww: Nak.
Towarzystwa Naukowego, 1936. 1, 119 s.

54

Studia Historica Europae Orientalis

21. Neitmann, K. Die Staatsvertrge des Deutschen Ordens in Preussen


12301449. Studien zur Diplomatie eines sptmittelalterlichen Territorialstaates
/ K. Neitmann. Kln; Wien: Bhlau, 1986. XIII, 692 S.
22. Nikodem, J. Polska i Litwa wobec husyckich Czech w latach 14201433.
Studium o polityce dynastycznej Wadysawa Jagieo i Witolda Kiejstutowicza
/ J. Nikodem. Pozna: Instytut Historii UAM, 2004. 442, 2 s.
23. Nikodem, J. Wyniesienie widrygiey na Wielkie Ksistwo Litewskie
/ J. Nikodem // Biaoruskie Zeszyty Historyczne. 2003. 19. S. 532.
24. Nikodem, J. Zbigniew Olenicki wobec unii polskolitewskiej do mierci
Jagiey / J. Nikodem // Nasza Przeszo. 1999. T. 91. S. 101151.
25. Ochmaski, J. Powstanie i rozwj latyfundium biskupstwa Wileskiego
(13871550) / J. Ochmaski. Pozna: Wydawnictwo UAM, 1963. 224, 2 s.
26. Pakulski, J. Wielkopolska elita wadzy politycznej w I poowie XIV w.
Kryteria kwalifikacyjne / J. Pakulski // Genealogia. Polska elita polityczna w wiekach
rednich na tle porwnawczym. Toru: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikoaja
Kopernika, 1993. S. 6191.
27. [Palack, F.] Jazyk esk na dwoe Litewskm w XV. stoleti / F. Palack //
asopis eskho Muzeum. 1831. Sw. 3. S. 280283.
28. Petrauskas, R. Didiojo kunigaikio institucinio dvaro susiformavimas
Lietuvoje (XIV a. pabaigoje XV a. viduryje) / R. Petrauskas // Lietuvos istorijos
metratis. 2005. T. 1. P. 538.
.
.
29. Petrauskas, R. Lietuvos diduomene XIV a. pabaigoje XV a.: Sudetis
struktura valdia / R. Petrauskas. Vilnius: Aidai, 2003. 380 p.
30. Radzimiski, Z.L. Itinerarze kn. Fedora Korybutowicza i kn. Fedka Niewizkiego
/ Z.L. Radzimiski // Miesicznik Heraldyczny. 1913. 1112. S. 194200.
31. Regesta historicodiplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum, 11981525
Pars I: Index Tabularii Ordinis S. Mariae Theutonicorum. Regesten zum Ordens
briefarchiv. Vol. 1: 11981454. Hbd. 1 (11981432) / Bearb. von E. Joachim. Hrsg.
von W. Hubatsch. Gttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1948. XVI, 392 S.
32. Scriptores rerum Prussicarum. Die Geschichtsquellen der preussischen Vorzeit
bis zum Untergange der Ordensherrschaft / Herausgegeben von Dr. T. Hirsch, Dr. Max
Tppen und Dr. E. Strehlke. Bd. 3. Leipzig: Verlag von S. Hirzel, 1866. 730 S.
33. Sieradzan, W. Ssiedstwo mazowieckokrzyackie w okresie przemian poli
tycznych w Europie rodkowoWschodniej w latach 14111466 / W. Sieradzan.
Toru: Wydawnictwo Uniwersytetu M. Kopernika, 1999. 274 s.
34. Tgowski, J. Pierwsze pokolenia Giedyminowiczw. Pozna; Wrocaw:
Wydawnictwo Historyczne, 1999. 2, 322 s.
35. Voigt, J. Geschichte Preussens von den ltesten Zeiten bis zum Untergange
der Herrschaft des Deutschen Ordens. Bd. 7. Knigsberg: Im Verlage der
Gebrder Borntrger, 1836. XVI, 787 S.

C.. . ...

55

36. Wolff, J. Kniaziowie litewskoruscy od koca czternastego wieku / J. Wolff.


Warszawa: Gebethner i Wolff, 1895. XXV, 698 s.
37. i, . !!
(14321440). I i / . i. :
. , 1905. XIV, 170 .
38. , . i i i .
(14301433) / . // i. !
. 1907. . LXXXVI, . 2. . 117147.
39. , .. ! ( XV
XVI .) / .. //
. , 1892. . 6. . . IXIV, 188.
40. , .. Ii ! / .. . . 4:
XIVXVI i i ii. : , 1993. 535, 3 .
41. , . , ,
, , / . . .:
. , 1835. 12, 236, 44, 30 .
42. , .. !
XIII XV . () / .. // : !
. 2007. 4 (30). . 5068.
43. . . 35: !
. .: , 1980. 308 .
44. XIII XVI . / . ... .. !
; . . ... .. . ., 1977. . 1. 228 .
45. XIII XVI . / . ... .. !
; . . ... .. . ., 1980. . 3. 212, 2 .
46. (). . 147
( ). . 1. . 1. . 187.
47. , .. ii i XIII
XVI . / .. // , .. i ii i.
: I Ii , 2005. 347 .
48. ! / . .. . .: . !
, 1868. XXIV, 462 .
49. : , , , !
, , . . 1. :
. . , 1843. XCIV, 194 .
50. , .. XV
(14301460) / .. // . .: , 2001. .
10: . ., 2001. . 172196.

..
F
XV XVI .
! XV . (
14031408 ., , !
, !
).
,
, . !
!
( !!
[15, c. 120],
), !
( ). XIV .
,

, ,
, [11, c. 33;
8, c. 119120; 23, c. 6567]. , !
XV ., , !
, ( ..),
, [15, c. 114115].
!
(
( ..) !
) [15, c. 115]. , !
, !
[23, c. 6165].
!
!
. , !
, , !
XIV ., .
XIV . !
!

.. . A ...

57

, !
!
[5, c. 2122; 8, c. 119120; 11, c. 3435].
(1372 .) !
.
!
(, ), !
!
, !
[16, c. 82109].
I, !
4 1407 . [24, c. 47, 51]
[24, c. 3947], ,
, , .. , !
! . [6, c. 106].
, !
XV .,
XV . !
. [16, c. 96; 20, c. 306307].
XV . ! !
, , ,
!
. , , ,
! , 31 1449 .,
5 1494 ., .
!
! XV .
,
XVI . !
: , !
1494 . !
1494 . !

XV .

XVI . 1503 . [27, c. 6] !
XV . ( !

58

Studia Historica Europae Orientalis

.. ) !
[27, c. 9]. .. !
!
XV . !
[10, ], . !
! , !
[31, s. 81].
, !
! !
XV . , !
, !
.
. , , !
!
.
.
, ,
, !
! ?
. !
!
. , !

, , , , .
(1449 1494 .) !
. 1494 . !
!
, , !
..
. , !
() , () i
, , i , i , i !
, , () !
[5, c. 330] . !

[5, c. 329]. .
!!

.. . A ...

59

XV . !

, !
. !
: , !
, . , , !
,
: !
[15, c. 119]. , !
.
, !
, !
!
, .
!
. !
!
XV . .
, !
, 1494 . !
, ,
.
.
!
1494 .
, !
, ,
1494 . , !
.

. , !
1494 .,
.
1449 . , !
!
, !
31 1449 .,

60

Studia Historica Europae Orientalis

II !
[5, c. 160
163; 30, c. 131133, 251254]. (
) ! , !
!
. , !
,
.
1449 . , !
!
. . !

.
. !
, !
.
1449 .
, !
( !
) ( )
. XV . !
, , . !
(! , !
.), , . !
, ,
.
.

. !
.

. , !
, ,
. ,
XV . !
. , 1449 .
. !

.. . A ...

61

. ,
, ,
, .
,
, !
IV .

, , !
. !, 1449 .
! ,
, . !

.
!
, , XV .
, [4,
c. 138143; 9, c. 149162; 19, c. 7180]. , !
!
XV . !
. !
.
, !
! 1449 .,
1494 ., .
. , , !
!
(
) [15, c. 34],
III !
( !
) [5, c. 290293]. ,
, !
, ( 1478 .) !
,
, !
, !
[21, c. 241250].

62

Studia Historica Europae Orientalis

, 1449 . !
. , !
XV . . ,
!
, !
() !
. , !
XV . .
!
,
.
! 1494 . !
: !

(,
, , , !
). ,

.
, , , ,
!
[28, c. 57] , ,
. !
, !
15001503 ., !
, !
.
, , !
. . ,

. ,
,
.
!
, 1494 . . !
. ,
, .

.. . A ...

63


1494 . , 1403 . !
.
!
, , , ,
(
1493 .) . !
, !
. 1494 ., !
!
, .
. !
.
, !
. ,
, .
, !
,
.
!
( , !
, , , , ).
!
.
, !
!
!
. !
( ), ( , ,
, , , ) [15, c. 6], ( ,
, ) [5, c. 355; 10, c. 283], !
, [17, c. 102103; 25,
c. 95102].
, 1486/87 . ( ! )
! !
. ()
(

64

Studia Historica Europae Orientalis

) [5, c. 6263; 30, c. 257; 5, c. 329; 30, c. 257; 18, c. 135142],


() ,
, . !
,
!
( ) [3,
c. 144]. (!
. , ) !
.
, , 1473 ., !
[5, c. 248].
(, , !
(13891432 .), (14321454 .), !
(14621471 .)) !
!
. , ,
, !
. [22,
c. 106, 121, 346].
, , !
,
. , !
(, , .)
. !
, !, !
, , !, !
. , ,

[15, c. 3, 6, 74]. !
, ,
,
( . ) .
, , !
,
[15, c. 6]. !
, , !
, . !

.. . A ...

65

, !
, , [25, c. 95102].
! 1494 . !
, !
. !
,
:
. ,
, !
.
, , ,
, ,
, .
, , ..
. , , !
, , , !
. ! !
1494 . , , !
,
. . (, !
) . , ,
, .
,
( ).
1494 .
, !
, [5, c. 330].
,

. !
.

[7, c. 9192]. !
. ,
14921493 . , ,
, , , , . ,
, .

66

Studia Historica Europae Orientalis

!
[2, c. 47, 50; 7, c. 18, 5053, 54, 84],
(, , ) , !
!
. 1494 . .
,
. . ( 1494 . , !
[5, c. 330]. , !
, , !
). , !
,
. .
, ,
, , , !
, . , ,
, , !
( , !
),
[5, c. 330].
,

. , !
. , !
, , , !
. !
, ,
, .
( , !
)
.
, , !
. !
!
. , ,
, IV !
, [15, c. 115].
,

.. . A ...

67

. !
( !
). ( !,
, ) .
, ,
.
!
. !
() , !
. 20 1442 . !
,
[1, c. 5556]. 1448 . !
[1, c. 61]. 1448 .
!

[5, c. 149150]. !
1447 . . ..
(, , , !
, ),
[29, p. 37]. !
1448 . [29, c. 37]
[1, c. 61]. 28 1455 .
(
) [1, c. 70; 29, p. 39]. !
( ), , !
, , [1, c. 70; 29, p. 39]. !
, ,
, .. 1480 . [15, c. 136] (1447 .)
(1455 .)

. , , , , , !
, !
, , , , ,
,
( ),
. , !
, 1455 . !

68

Studia Historica Europae Orientalis

, !
,
: !
[1, c. 70; 29, p. 39].
!
. !
( 14801492 .)
IV [15, c. 136].
(1492 .)
(
). !
, ,
, ,
, , [26, c. 4142, 46].
(, !
, ) [15, c. 136]. !
[15, c. 3, 20, 36].
.
, , , ,
(?), , , [15, c. 136, 137].
( ) !
, . !
12 1488 . [7, c. 7879] !
( 1487 . ) !
, [15, c. 136].
! . !
, .
,
, !
. !
,
, ,
(, !
.) [14, c. 107].
! , !
. !
, (, !

.. . A ...

69

), !
.
14871494 . ,
. !
, , , , (1487 .) !
, , . 1489 . 11
[15, c. 35], , , ,
. ! !
[15, c. 39].
(14921494 .),
, !
, (,
, , ).
! !
III, 1494 . !
[5, c. 330]. !
,
[7, c. 9192].
, !
( , )
. , !
, . !!
1494 . .

.

(, .),
,
. .. : !
!
, !
[10, c. 5152]. !
, , ,
,
. ,
! !
, , !

70

Studia Historica Europae Orientalis

[10, c. 286287]. !
. , , , !
( 1404 .), !
.
, (!
, , , , ) [10, c. 280; 15, c. 118].
, ,
. , !
,
(
)
!
. , , .
. ,
, !
, . , 1489 .
!
( , !
, ) [15, c. 4748]. 1492 .
,
, (
, , .. [10,
c. 283]), ( ), !
( , , !
[29, p. 47]),
( [13, c. 157; 15, c. 137]).
, , , , , !
, ,
. ,
, .
, , !
, , !
( !
), III
5 1494 . !
, , , ,
III , !

.. . A ...

71

[5, c. 330], , , !
, , , i , i , i
I III , i ,
, () ,
[5, c. 330]. ,
. ! !
. !
.
, , .
! :
( 1495 . ),
( 1494 . , 1496 . !
).
[10, c. 278].
. , , !
. , , !
, , [15, c. 152].
, , 1494
., , !
, !
. .. !
, . ! .. !
: 1494 .
, , !
!
,
. III !
[27, c. 410].
, 1500 . ! !
. (
1494 .)
, (, ), !
(
.) [12, c. 252]. , .
15001503 . , , .
! 1500
1503 . , !

72

Studia Historica Europae Orientalis

.
.
, !
. ! !
1503 . !
, . !
, ,
; !
.
, 1508 ., !
,
,

( . ).
15001503 .
.
: 1) !
; 2) ,
, !
, ();
3) , ( .).
,
, 1500 .
. , , !

,
, , !
. ,
.

, ,
. , !

(, ), !
!
!
, .

.. . A ...

73

, 15001503 .,
, !
1503 . (
1503 . 1508 .)
. , !
,
.

[15, c. 396]. (,
, ) !
, , , , ,
.
1503 . !
, 1494 . !
. !
, , , , !

. , !
1503 . . !
, ! !
. !
,
!
!
.
1503 . , , !
. , (,
[], , , , ), ,
15001503 .
.
, , ,
(
. ), ,
!
. ,
,
.

74

Studia Historica Europae Orientalis

, 1503 .
! .
1503 . . , 1449
1494 . , !
, ( !
). 1503 .
. !
, , !
. !
, , !
.
, , , !
1503 . .
, , !
, !, !
, .
,
!
. !
, !
, !
, .
1514 ., , ! !
, !
, !
. 1522 . !!
, 1537 . (

) .

1. , . . I: 13401506.
., 1846. 375 .
2. , .. XVI . / .. !
. .: , 1986. 221 .
3. , . / . . .: !
, 1988. 430 .

.. . A ...

75

4. , .. XIIIXV . !
/ .. // . . 5. .: !
, 2004. . 114190.
5. XIV
XVI . .; .: ! , 1950. 586 .
6. , .. : 12 . / .. !
. . V. .: , 1993. 560 .
7. , .. .
! XV XVI . / .. .
.: , 1995. 304 .
8. , .. XIV .: !
/ . . .: , 2003. 367 .
9. , .. !
( XIVXV .) / . // . 1984.
6. . 149162.
10. , .. !
! .
/ .. . ., 1892. 884 .
11. 1626 / . .. !
. . 1. .: , 1977. 416 .
12. . . XII: ,
. .:
, 2000. 266 .
13. . . XXVIII:
1497 . 1518 . ( ). .; .: ,
1963. 412 .
14. , .. i i i !
. / .. . , 1998. 243 .
15. . . 35:
!
. . I. ., 1882. 869 .
16. , ..
1380 . / .. // . :
! , 2006. . 82109.
17. , .. ! XV . (!
) / .. // . !
. 2005. 3 (21). . 102!103.
18. , .. ! (
) / .. // .
. 2. : , 2007. . 135142.

76

Studia Historica Europae Orientalis

19. , .. ! .
/ .. // !
. . 1. , 2004. . 7180.
20. , .. ! !
/ .. // . 2:
: : !
!. , 20 2004 . : !
, 2004. . 305318.
21. , .. ! !
XIV XVI . / .. // !
. 14: . :
, 2007. . 241250.
22. , .. XVI / .. . .: !
. , 1962. 583 .
23. , ..
XIV . / .. // !
. . 1: .
.: , 1982. . 5880.
24. , .. XV . ! !
/ .. // XIXX .
.: , 1998. . 3957.
25. , .. (!
15 .) / .. // !
: . . ., , 2325 .
2004 . : , 2007. . 95102.
26. , .. ( !
. XIII XVI .) / .. . , 1993. 96 .
27. , ..
XVI .
: . . . : 07.00.02 / .. ; . .
!. , 1970. 693 .
28. , .. . XIIIXV
/ .. . .: ! . !, 1998. 216 .
29. Lietuvos Metrika Lithuanian Metrica . Kn. 3:
.
.
(14401498): Uraym knyga 3 / Parenge L. Anuute ir A. Baliulis. V.: ara,
1998. 163 p.
30. Lietuvos Metrika Lithuanian Metrica . Kn. 5:
.
(14271506): Uraym knyga 3 / Parenge E. Banionis. V.: Mokslo ir enciklopedij
lkla, 1994. 402 p.
31. NatansonLeski, J. Dzieje granicy wschodniej Rzeczypospolitej. Cz. 1:
Granica Moskiewska w epoce Jagiellonskiej / J. NatansonLeski. Lww; Warszawa:
Ksinica polska towarzystwa nsuczyceli szk wyszych, 1922. 196 s.

..
:

!
!
.
.. , .. !
, .. , .. .
,
(,
.. ), ,
.. , .. .
,
VI ., (?
1539 .). !
, . ..
.. !
.
,
, [1, . 40, 82; 2, . 113; 3, . 5051; 4,
. 177179, 180183]. 1528 .
79 , !
: .. !
, .. , .. , .. , .. !
, . [5, . 50, 54].
,
, , !
, . ,
,
.
. ,
.
? !
. , !
. XVI .

78

Studia Historica Europae Orientalis

( ),
XVII . [6, . 116]. !
,
XVXVI . [7, . 4042].
. .
(, )
, [8, . 364]. !
, , .
. !
, [6, . 116].
(
), !
. [9]. ,
! [10, . 54].
: , , ,
, . ,
,
(13291354), .
,
, , , ,
, . !
, !! (. 1).

1. ! .

.. . :

79

. !
. 1. !
, , ,
. 2. ,
! !
, ( 1329 .)
, , !
. , !
. 3. . ,
1495 . !
. , ,
.
. ,
! XVII .
, .
, .
, !
. !, !
, .
!,
, . , , ,
. , !
,
. !,
( ): !
. , ? !
. , !
. !,
. .
,
. , , , , ,
. ,

.
. !
, !
, [11, . 163]. !

80

Studia Historica Europae Orientalis

; .. [7,
. 41]. XV . !
.
, ! . !
,
. 1514 .
, , !
, [12, . 163].
,
!
. , !
. 1. . !
; 2.
; 3. !
. , , ,

. , . 4. ,
, . ,
, , , .
? !

11 1499 .: !
, !
... [4, . 185]. , !
, 1495 .
, , . , !
.
, !
, [11, . 163164].
. , .
1499 . ,
. !
, [6, . 116].
. , !
.

[13, . 181].

.. . :

81

, ,
:
. ,
11 1499 .
. . .. !
[14, . 163164],
. !
!
.
1499 . 1495 .,
? , !
. !
. , . ., !
1499 ., :
... ( ..)
... , , !
, . ., !
[4, . 185].
: !
? ,
, : !
, !
... [11, . 163]. , !
. , !
, , , , ,
, .
!
. ,
.
, , , !
, ,
.
!,
[15, . 161].
(
19 ) , ,
, , .

82

Studia Historica Europae Orientalis

,
. 1507 ., , !
, ,
!
.
, , , .
, ( ..)
[4, . 180]. ,
!
, 1499 .
. , !
, .
1495 . ..
. , !
:
, (?) ,
, [11, . 172173]. 1497 . !
,
[11, . 226, 227, 254]. 1528 .
, 1530! .
, , [5, . 61; 16, . 157].
, ,
, . .
,
, , , .
,
, 1495 .

1. Lietuvos Metrika. Kn. 1 (13801584): Uraym knyga 1 / Lietuvos
.
istorijos institutas; parenge A. Baliulis, R. Firkoviius. Vilnius: Mokslo ir
enciklopedij leidybos inst., 1998. 207 p.
2. Lietuvos Metrika. Kn. 10 (14401523): Uraym knyga 10 / Lietuvos
.
istorijos institutas; parenge A. Banionis ir A. Baliulis. Vilnius: Mokslo ir
enciklopedij leidykla, 1997. 178 p.
3. Lietuvos Metrika. Kn. 11 (15181523): Uraym knyga 11 / Lietuvos
.
istorijos institutas; parenge A. Dubonis Vilnius: Mokslo ir enciklopedij leidykla,
1997. 228 p.

.. . :

83

4. Lietuvos Metrika. Kn. 25 (13871546): Uraym knyga 25 / Lietuvos


.
istorijos institutas; parenge D. Antanaviius ir A. Baliulis. Vilnius: Mokslo ir
enciklopedij leidybos inst., 1998. 460 p.
5. 1528 .
. . 523. . 1 / . .. ,
.. , .. ; , ! . i: .
, 2003. 444 .
6. Wolff, J. Kniaziowie litewskoruscy od koca czternastego wieku / J. Wolff.
Warszawa: Gebethner i Wolff, 1895. XXV, 698 s.
7. , ..
XV XVI . / .. . .: , 1988. 350 .
8. Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J.; powiekszony dodatkami z
pznejszych autorw, rkopismw i dowodw urzdowych i wydany przez Jana Nep.
Bobrowicza: w 10 t. W Lipsku [Leipzig]: nakadem i drukiem Breitkopfa Haertela,
18391845. T. VII. 1841. 652 S.
9. . !
( !)
/ . // . ., 2001. . 3. . 3134.
10. , .. ! ( XV
XVI ) / .. // !
. , 1892. . 6. . . IXIV, 188.
11.
. !
! , 14871533 / . . . .
2! . // . . 35
(1). .: , 1882. 872 .
12. .. XVI
/ .. , .. // . ., 2002. .
7. . 149196
13. Boniecki, A. Poczet rodw w Wielkim Ksistwie Litewskim w XV i XVI w.
/ A. Boniecki. Warszawa: Druk J. Bergera, 1887. XVI, 426, L s.
14. , .. XVXVI : !
/ .. . .: , 1982. 333 .
15. !, .. , ,
, . !
/ .. !. .: .. , 1898. 356 .
16. Lietuvos Metrika. Kn. 15 (15281538): Uraym knyga 15 / Lietuvos
.
istorijos institutas; parenge A. Dubonis. Vilnius: ara, 2002. 446 p.

..


15701580F .
15701580! . , ,
!
(),
, , , . !
,
, . ,
,


. 15581570 . !
: , !
, , ,
[1, . 333337]. , !
. !
, ..
, , !
. , !
, !
.
1569 . !
, !
: , !
,
, , !
[2, . 496, 499500, 608609]. , !
. ,
1570 .,
,
[3.1, . 60, 62 .; 4, . 178, 180]. , !
! , !
!

.. . ...

85

. 1569 .
!
, , A
[5, . 322]. 1572 .
, ,
[6, . 49].
,
. , !
!
, , 1570 1576 . ,
1570 . , !
, , ,
1576 . !
[7, . 154156; 8, . 3536 ., 96 .
99 .; 9, . 121; 10, . 577; 11, . 62, 297299; 12, . 6264].
1572 . !
, ,
, , [3.2, . 65 .
66]. , , , !

[2, . 603604, 607608; 9, . 121].
, !
, ( ) !
!
.

1569 . [2, . 601, 608]
, !
!
.
,
(15721576 .), [3.1,
. 60, 62 .; 3.2, . 65 .; 4, . 178, 180; 7, . 155; 9, . 119; 11, . 8690,
125, 131, 141143, 153158, 163164, 168171, 208, 226, 278, 282, 298; 13,
. 79]. , 1579 . .

. []

86

Studia Historica Europae Orientalis

[] , ,
[2, . 608].
, !
1574 . [14, . 1, . 70]. !
, ,
1573 . !
,
. , , !
[15, . 260]. .
, , , . !
, , , !
!
.
, ,
, !
. ,
.
, IV
, !,
, !, [11,
. 102103, 109, 195196, 228229; 12, . 24; 15, . 280; 16, . 192, 199; 17,
. 147, 149, 152157; 18, . 457; 19, . 3031; 20, . 5864].
IV, !
, !
,
, , !
.
,
1572 ., !
!: A
? , .
. ...
, ,
. . A
, . [19, . 2237; 21, . 6970].
,

.. . ...

87

,
[20, . 223224; 22, . 418, 438].
, , !
1569 .
.
, 1570! . !
, ,
. !
. !
,
1577 ., . !

, !
[23, . 135].
1577 ., !
, !
, !
[7, . 164167; 24, . 3,
. 271277; 25, . 214216].
, . !
, ,
,
[25, . 192, 195, 238]. 1577 . A
A
[13, . 78]. 1577 .
,
, !
, , !
, !
, [12, . 93; 14, . 1, . 166].
, .
: , A
, [12, . 93].
, 1578 .,
!
. , IV !
, ,

88

Studia Historica Europae Orientalis

, , ,
, [13, . 108111].
,
A
, , , ,
, [13, . 9899].

[13, . 97100, 108
110; 25, . 210].
IV .. !
12 1579 . [26, . 140150].
, . ,

.
. !
!
,
[11, . 314317; 27, . 420430]. , !
,
.
.
,
. 1578 . !
, !
. , ! ,
,
[13, . 119
120; 25, . 238]. , ,
.
!
, , ,
1576 . [13, . 49]. , 1578 . !
,
: [28, . 6].
!
!
1579 . . , A

.. . ...

89

[] [] []
ad belli
cogitationes [ ] [14, . 1, . 307]. ,

( 810 ), !
, , !
,
, , !
100 000 [7, . 170171, 178;
14, . 1, . 307; 29, . 126]. ,
,
, [13,
. 129; 14, . 1, . 307]. 1579 . ,

[26, . 251
253].
, , !
, , !
1573 . [27, . 327, 356]. ,
, ,
: A
A
A
[26, . 254]. , !
. , 1581 .
[27, . 445].
1579 .
. 30 1579 .
, [26, . 135; 30,
. 481484]. ,
. !
:
A
,
[7, . 176177].
, ,
. ,

90

Studia Historica Europae Orientalis

!
. !
, !
, ,
,
. ,
, .
, , !

[28, . 56].
, , !
, ,
[] [] [] []
, ,
[] [] ,
[28, . 67]. , !
!
, ,
[28, c. 9]. 1579/80 . ,
, ,
.
1579/80 .
: ,
[25, . 253; 27,
. 432443]. 1580 . , !
,
.

. , , !
A
, : A
, , A
, , ,
,
[7, . 174181; 11,
. 329330; 12, . 341343; 13, . 123125, 128132; 25, . 253254]. !
, ,

.. . ...

91

, !
!
.
, , , !
[13, . 130131].
[11, . 333].
1580 . .
, ,
. !
, , !
, !
[30, . 485487]. !
. ,
1580 . ,
[23, . 158].
,
1581 ., , !
.
, !
( !
,
) ,
, ( ),
[12, . 288290]. !
, , , ,
1580 .
[12, . 290; 23, . 148150].
1581 . !

. !
, ,
, , !
, !
5 . ,
!
. ,
. . ,

92

Studia Historica Europae Orientalis

, !

[12, . 291292]. ,
!
. ,

,
. [12, . 294, 297299, 319321; 27,
. 455463].
, !
. , !
1579 . A ,
, [12, . 301302]. !
,
. , 1581 . . ,
, A
[12, . 309313]. !
, , !
[12, . 300301]. !
,
. !
, 1581 .
, 1579 1580 .
!
, . !
, !
.
1579 1581 . . !
, !
, !
[11, . 334; 23, . 244
245; 24, . 7, . 181]. 1581 .
. ,
, ,
, [14, . 2, . 186187, 200202].
,
: 1560! .

.. . ...

93

,
.

.
. !
. !
,
IV , 1580 . [23, . 250251;
29, . 103104]. , 1580 . !

. ,
. . : [23, . 145
148, 171172; 26, . 176177]. ,
IV [26, . 137138].
.
[11, . 332]. , .
, 1581 .
,
, 19 1582 .,
: , A
,
A, A
, [14, . 2, . 306308; 24, . 7,
. 180181]. , 15
1582 .,
10 [30, . 489490].
1584 .
IV.
. !
( ,
), [31, . 814, 321, 351
352]. !
.
1585 . !
, ,
2 . !
, !

94

Studia Historica Europae Orientalis

7 , .
: , !
,
[31, . 254257]. !
: , , A
, [31, . 256257]. , !
, , , ,
, !
. 1585 .
, ,
,
[31, . 265].
, , ,
.
!
,
.
.. ,
, , !
, , !
XVI . :
, [32, . 21, 2627].
2 1587 .
, , ,
. , !

[33, . 161]. !
12 1586 . !
.
,
.

,
[34,
. 236, 238, 239241, 268, 271, 275276, 289, 309, 312]. ,
1587 . !

.. . ...

95

[34, . 259, 264; 35, . 131132, 144, 154]. !


, !
, , ,
,
,
, , , [36.1, . 24].
1587 .
15 [37, . 8388].
,
,
, !
!
[36.2, . 275, 281285; 38, . 3940].
1587/88 .
. , !
( , !
, 10
15 ) ,
, !
, 1587 . [36.2,
. 282282]1
[11, . 413415; 36.2, . 290].
. ,
1589 ., !
. , !
, !
,
[36.3, . 12].
, , ,
, !
. ,
:
,
( ,
1
!
.

96

Studia Historica Europae Orientalis

). ,
, ,
, ( !
, ), , ,
, .

1. , .. 1558
1570 . / .. . : , 2007. 356 .
2. 1569 : !
/ . . . .: !
. , 1869. XVII, 786 c.
3. ! ().
1. 971. .. . . 152.
Puncta Sejmowe.
2. 971. .. . . 133.
4. Lulewicz, H. Najstarsza znana instrukcja sejmikowa z Wielkiego Ksistwa
Litewskiego. Sejmik wileski przed sejmem warszawskim 1570 roku / H. Lulewicz
// Studia historycznoprawne. Prace dedykowane Profesorowi Janowi Seredyce
w siedemdziesit pit rocznic urodzin i czterdziestopiciolecie pracy naukowej
/ pod red. J. Dorobisza, W. Kaczorowskiego. Opole, 2004. S. 171180.
5. Archiwum ksit Sanguszkw w Sawucie. Lww: Nak. ks. R. Sanguszka,
1910. T. 7: 15541572. 1910. XXVI, 435 s.
6. Floria, B. Wschodnia polityka magnatw litewskich w okresie pierwsze
go bezkrlewia / B. Floria // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. 1975. 20.
S. 4567.
7. , .. !
(15691586). !
/ .. . .: . .. !
, 1901. . 1. XVI, 780 .
8. ().
!18. . 1. C. 56. . 56/132 (1571, 1576
1578).
9. Dyaryusze sejmw Koronnych 1548, 1553 i 1570 r. / Wyd. J. Szujski.
Krakw: Drukarnia Uniwersytetu Jagelloskiego, 1872. XVI, 311 s.
10. Listy krla Zygmunta Augusta do Radziwiw / Oprac. I. Kaniewska.
Krakw: Wydwo Literackie, 1999. 648 s.
11. Lulewicz, H. Gnieww o uni cig dalszy (Stosunki polskolitewskie w latach
15691588) / H. Lulewicz. Warszawa: Neriton, 2002. 457 s.

.. . ...

97

12. Sprawy wojenne krla Stefana Batorego. Dyjaryjusze, relacyje, listy i akta
z lat 15761586 / Zebra i wyda I. Polkowski. Krakw: Nak. Akademii Umijt
noci, 1887. XXXI, 430 s.
13. , ..
XVI . ! / .. . :
. . , 1911. XIV, 624, 192 c.
14. Archiwum Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego Koronnego:
w 4 t. WarszawaKrakw: P. Laskauer, Nak. Akademii Umiejtnoci, 1904
1948. T. 1: 15531579 / Wyd. W. Sobieski. 1904. LIII, 530 s.; T. 2: 1580
1582 / Wyd. J. Siemieski. 1909. XXXI, 445 s.
15. Relacje nuncjuszw apostolskich i innych osb o Polsce od r. 1548 do 1690.
BerlinPozna: Ksig. B. Behra, 1864. T. 1. VIII, 475 s.
16. , .. IV
(15721576) / .. // . !. 1954.
. 39. . . 176217.
17. Floria, B. Magnateria litewska a Rosja w czasie drugiego bezkrlewia
/ B. Floria // Odrodzenie i Reformacja w Polsce. 1977. 22. S. 143158.
18. Postanowienia na sejmiku wilkijskim w ziemi mudzkiej roku 1576 marca
28 dnia // Kwartalnik Historyczny. 1902. R. 16, z. 3. S. 457458.
19. Tyla, A. The Formation of Lithuanian Eastern Policy: the Dietine of
Rdninkai. September 2427, 1572 / A. Tyla // Lithuanian Historical Studies.
1996. 1. S. 2237.
20. Zbir pamitnikw do dziejw polskich: W 4 t. / Wyd. W. de BroelPlater.
Warszawa: Drukarnia Gazety Codziennej, 18581859. T. 3. 1858. 238 s.
21. / . .. .
: , 1975. 248 .
22. Wierzbowski, T. Zabiegi cesarza Maksymiliana II o koron polsk 1565
1576 / T. Wierzbowski // Ateneum. Pismo naukowe i literackie. 1879. R. 4.
T. 3, z. 3. S. 407446.
23. , . (15781582) / . !
// . (15781582).
. .
. / . . .. :
, 2005. 608 .
24. , : 39 .
: . . , . .. , 18651915. . 3: !
(14011699). 1870. XX, 416 .; . 7: !
(15101784). 1874. XVI, 614, 80 .
25. , , !
: 5 . .: . . , 18461853.
. 3: 15441587 . 1848. VIII, VI, 317, [31] .

98

Studia Historica Europae Orientalis

26. . . IV, . 1:
/ . . . : !
.. , 1885. 768 .
27. Volumina Constitutionum. T. II (15501609), vol. 1 (15501585).
Warszawa: Wydwo Sejmowe, 2005. 516 s.
28. Ksiga Batoriaska. Zbir dokumentw ku uczczeniu 350letniej rocznicy
zgonu krla Stefana Batorego / Oprac. R. Mienicki. Wilno: Nak. Uniwersytetu
Stefana Batorego, 1939. IX, 55 s.
29. Kieniewicz, L. Senat za Stefana Batorego / L. Kieniewicz. Warszawa:
Wydwo Sejmowe, 2000. 328 s.
30. , .. / .. !
// : 6 . / . .: . (. .) [ .]
: , 20002008. . 2: !
/ . [ .]. 2008. . 479490.
31. Dyaryusze sejmowe roku 1585. W dodatkach: Uamki dyaryusza sejmowego
roku 1582, akta sejmikowe i inne akta odnoszce si do sejmu 1585 r. / Wyd.
A. Czyczyski. Krakw: Nak. Akademii Umiejtnoci, 1901. XXVIII, 475 s.
32. Archiwum Domu Radziwiw. Listy ks. M.K. Radziwia SierotkiJana
ZamoyskiegoLwa Sapiehy. Krakw: Nak. A. Radziwia, 1885. XXIV, 295 s.
33. DubasUrwanowicz, E. Krl i szlachta na sejmach batoriaskich. Konflikty
i kompromisy / E. DubasUrwanowicz // Midzy monarchi a demokracj. Studia z
dziejw Polski XVXVIII wieku / Red. nauk. A. SucheniGrabowska, M. aryn.
Warszawa: Wydwo Sejmowe, 1994. S. 143169.
34. Akta zjazdw stanw Wielkiego Ksistwa Litewskiego. T. 1: Okresy
bezkrlewi / Oprac. H. Lulewicz. Warszawa: Neriton, Instytut Historii PAN,
2006. 437 s.
35. Dyjaryjusze sejmowe r. 1587: sejmy konwokacyjny i elekcyjny / Wyd.
A. Sokoowski. Krakw: Czcionkami drukarni Uniwersytetu Jagielloskiego,
1887. XIII, 269 s.
36. Archiwum Gwne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD).
1. Archiwum Radziwiw. Dz. II. Nr. 210. Opowiadanie o korzyci
unii z Moskw.
2. Archiwum Publiczne Potockich. Zbior Dyaryuszw seymowych za
panowania Zygmunta III. T. 1 (15851607). Dyaryusz Seymu 1588.
3. Archiwum Radziwiw. Dz. II. Nr. 224.
37. Lietuvos Metrika = Lithuanian Metrica = . Kn. 594:
.
(15851600) / Lietuvos istorijos institutas; parenge A. Baliulis. Vilnius: Lietuvos
istorijos instituto leidykla, 2006. 300 p.: iliustr.
38. Wisner, H. Unia Lubelska i III Statut Litewski z roku 1588 / H. Wisner
// Zapiski Historyczne. 1986. T. LI, z.1. S. 2343.

..


!
1579 . .
. 1579 .
, [1, s. 356360]. , !
, [2, . 118119].

, . !
, , , 1581 . !
. IV
.
.
1579 .
. XIII !

, .
!
, !
, [3, s. 33]. !
!
.
, IV !
[4, s. 35]. , !
, ,
[5, s. 177178].
1580 . !
!
II: 7088 25 !

, ,


[6; 7, . 1216]. IV !

100

Studia Historica Europae Orientalis

, :
, ,
, !
, ,
, !
, ,
[8, c. 352353, 768].
, III.
!
. ,
. !
:
, !
[9, . 210]. !
, ,
, !

. !
[8, . 1730]. !
. !
,
. !
!
.
.
. !
IV .
!

!
, !
, !
. XV XVI .
! .

!
. !

.. . ...

101

. ,
, !
. .
!
, , !
[10]. !
!
. , ,
, , , .

, , :
, , !
, ,
, , !
, , , ,
? (1580 .) [8, c. 15]; !
? (1581 .) [8, c. 43]; !
,
(1581 .) [8, c. 6768]. ,
,
, :

, . !
, ,
, [8, . 1415].
. ,
,
, ,
, !
, , !
, ? !
,
, , , !
, .
, , !
[8, . 1516].
, !

102

Studia Historica Europae Orientalis

. , ,
!
. IV XIII !
:
, !
[8, c. 6]. !
, !
. !
, , III
, !
,
[11, c. 103112].
1581 . .

XIII XIX . [12, p. 237; 13, . 6].
,
!
!
XIII (1580
1581 .) , !
. !
,
.
, . !
: !
II ,
, ! ,
II,
[8, c. 1730]. !
!
. .
. , !
, [8, c. 26, 3035].

( ; , !
, (di Como) !
, ) [13, . 8; 14, s. 250]. !

.. . ...

103

, IV !
,
,
IV [12, p. 237]. ,
, ,
, !
, [14, s. 187]. XIII
, , !
, , !
[15, . 16].
IV,
, !
.
!
. ,

, !
, [16, s. 11]. !
, ,
. ,
,
[17, . 289299]. 1581 . !
, !
.
, !
,
, !
, .

, . ,
!
,
, [12, p. 237].

[5, s. 178184; 18, . 563564; 15, c. III, 3]. .
. . 25!
, ,

104

Studia Historica Europae Orientalis

. .
1572 . 1578 . . . 1578 .
.
1 1578 .,
, , , , , ,
!
[19, s. 104]. 1579 . . ,
.
. , , !
4 1581 .,
. !
, ,
[20, s. 101]. ,
, !
. , !
. . !
, !
,
. , !
.
1581 .
[21, . 10]. . !
,
[17, . 299305]. !
,
. ,
,
IV.
,
!
. ,
,
, !
. !
IV. !
. . !
,

.. . ...

105

!
. !
,
, .
.
: !
, ;
,
, !
. !
. ,
IV [19, s. 288; 22, . 123]. ,
, , , .
1581 . . , !
[23, . 162].
.
. , ,
. !
!
, !
[24, . 129139, 173174; 25, . 66].
. 78! !
. , !
. 1564 .
, , . !
,
IV. ,
, !
[26].
XVI ., !
,
.
.
, , !
. ,
!
, ,

106

Studia Historica Europae Orientalis

. 1581 .
[27, p. 225].

, !
, ,
[28, . 45]. ,

. 1579 .
: !
; , , !
, !

[9, c. 40; 29, s. 24]. ,
, : !
, ,
XIII ,
, !
. !

, ,
[9, . 71].

. , !
. , .
. !
, !
. ,
IV: !
, ,
[30, 385]. . , , !
. , !
,
. !
: , !
, [23, 1].
. ,
. 5 !

.. . ...

107

IV. !
!
.
!
. ,
. ,
. !
. !
!
, , !
. .
,
600700 . IV
, , [8, . 39].
, IV
. .
.
IV , , !
!
[31, c. 45]. , !
. !
[15, c. VII, 10]. ,
. . , !
, ,
. !
. ,
, ,
, , . !

!
!
.
IV XIII !
,

, [8, . 8085]. !
, !

108

Studia Historica Europae Orientalis

.
[8, . 100
110].
, :
.
IV
. !
( 1586 .)
IV. . !
, !
, . !
.
. ,
, . !
,
IV [8, . 303].
. 14 . !
.
29 1581 . . ,

[23, . 3536]. !
[32, s. 928]. 1578 .
, !
!

. , !
, !
[30, s. XXIVLXXI, 68]. ,
, !
[28, s. 206].
1578 . ,

[33, s. 1314]. , !
. !
, 23 !
[34, . 10; 35, s. 25]. , IV !

.. . ...

109

, , , !
, , !
, . . ,
. !
. !

[36, s. 55]. !
, . , !
,
!
[13, . 119120, 157158, 168].
1581 . .
. !
, , !
, , !
.
. ,
, . !
, ,
, , ,

.
, ,
IV . ,
. . !
: !
,
[15, .
3940]. , !
. 1582 .
, XIII !
, !
!
[19, s. 290].
!
10! ,
. !

110

Studia Historica Europae Orientalis

, , , .
XIII ,

. ,
! IV !
. !
,
, .
IV , .
. .
.
, ,
.
,
. !

.
.
.
. , !
. !
!
,
.

.
IV :
, , !
, [37, c. 32].
.
, . !
, . !
, .
, .
. !
!
, . !

.. . ...

111

:
( ) !
. . IV
. !
, ,
. !
, !
, .
.
,
, !
, [37, c. 65].
. , . !
: , ,
( ).
10! 15 1582 .
1582 . IV
, .
IV , ,
!
. !
, . , !
,
, , ,
.
IV.
IV : !
, !
, , !
. , !
, :
[7, . 816].
. !
14 1582 . [38]. !
. !
,
, IV [39, s. 188]. ,

112

Studia Historica Europae Orientalis

, . !
,
,
[38; 8, . 374382].
6 1582 .
, 8
1583 . . 15 1583 . ,
. , , ,
, , !
[40, s. 97].
! (1582 .),
, !
. IV , !
, , !
. !
.
, ,
, !
. IV
, , !
!
. , ,
, !
. !
! (1582 .) !
.
IV (

, ! !
, ) !!
. !

!
. 1547 .
, !
, !
. IV !

.. . ...

113

, ,
! !
.

1. Archiwum Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego koronnego
/ wyd. W. Sobieski. Warszawa: Wyd.dr. P. Laskauera i Ski, 1904. T. 1: 1553
1579. 530 s.
2. // !
; . .. . .: , 1975. . 32. . 128179.
3. ChynczewskaHennel T. Stolica Apostolska i Rzeczpospolita w czasach
nowoytnych // Polska i Stolica Apostolska XXXI wiek / red. D. Gales.
Warszawa: ARGRAF, 2006. S. 3242.
4. Boratyski, L. Stefan Batory i plan ligi przeciw Turkom (15761584)
/ L. Boratyski // Rozprawy Akademii Umiejtnoci. Wydzia historycznofilozo
ficzny. Krakw, 1903. S. 1151.
5. Fabisz, P.W. Wiadomo o legatach i nuncyuszach apostolskich w daw
nej Polsce (10751863) / P.W. Fabisz. Ostrw: Nak.ksigarni J. Priebatscha,
1864. 374.
6. . XIII. !
. . . .
// (). 78.
. 1. . 1.
7.
. . I: 1488 1594 . .: . II . ...
, 1851. 1620 .
8.
. . X. .: . II . ... ,
1871. 1850 .
9. !
/ . . 1, . 1. .: , 1925. 579 .
10. , .. XVI . !
/ .. // !
( 1917): . . / ! ; . . .. .
., 1993. . 4470.
11. !
(15161520) // . !
. 1887. . 53. 252 .
12. Ciampi, S. Bibliografia critica / S. Ciampi. Firenze: Per Leapoldo Alegtini
e Ciev. Mazzandi. T. I. 364 p.

114

Studia Historica Europae Orientalis

13. , .. !
/ .. . .,
1867. 756 .
14. Polski dyplomata na papieskim dworze. Wybr listw Jerzego z Tyczyna do
Marcina Kromera (15541585) / Przeoy, wstpem i komentarzem opatrzu
J. Axer. Warszawa: Pastw. Instytut Wydawniczy, 1982. 300 s.
15. , .. . / .. .
.: . ., 1903. 149 .
16. Boratyski, L. J.A. Caligari, nuncyusz Ap. w Polsce (15781581) / L. Bo
ratski // Rozprawy Akademii Umiejtnoci. Wydzia historycznopilozoficzny. Se
rya II. Krakw, 1916. T. XXXIV. S.152.
17. , : 2 . / .
... .: . , 1841. . 1: !
1075
1584 . 401 .
18. , . / . // !
. 1908. 12. . 563573.
19. Listy kardynala de Come do O. Antoniego Possewina T.J. wyjte z Archiwum
watykaskiego przez O. Pawla Pierlinga // Przegld Powczechny. Krakw, 1884.
T. 1., z. 13. S. 103105, 288296, 443450.
20. Zakrzewski, W. Stosunki stolicy apostolskiej z Iwanem Groznym / W. Za
krzewski. Krakow: Wyd. Akad. Umiejtnoci,1872. 146 s.
21. , .. / .. !
. .: . . , 1900. 22 .
22. 1626 .: 2 . / . .. ;
. .. . .: : , 1977.
. 1. 416 .
23. / .
.: . . , 1848. 542 .
24. , !
!
1576 1583 . / . , . . .: !
, 1843. . 2. 285 .
25. , .. 30
80! . XVI .: . . . : 07.00.03; 07.00.15 / .. .
, 2001. 139 .
26. // !
. 1891. 56. . 121146.
27. Acta Nuntiaturae Polonae. Roma: Institutum Historicum Polonicum,
1990. T.I. / auctore H.D. Wojtyska. 477 p.

.. . ...

115

28. Chodynicki, K. Kocio prawosawny a Rzeczpospolita Polska 13701632


/ K. Chodynicki. Warszawa: Kasa im. MianowskiegoInst. Popierania Nauki,
1934. 632 s.
29. Archiwum Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego koronnego
/ wyd. W. Sobieski. Warszawa: Wyd.dr. J. Siemieski, 1909. T. 2: 15801582.
445 s.
30. Monumenta Poloniae Vaticana / ed. L. Boratski. Cracoviae: Sumptibus
Academiae Litterarum Cracovensis, 1915. T. IV: J.A. Caligarii nuntii Apostolici in
Polonia. Epistolae et Acta. 15781581. 920 s.
31. , .. XVI !
/ .. . .: . ., 1894. 240 .
32. Halecki, O. Od unii Florenckiej do unii Brzeskiej: w 2 t. / O. Halecki.
Lublin: Inst. Europy rodkowoWschodniej, 1997. T. 2. 344 s.
33. Bednarski, S. Geneza Akademii Wileskiej / S. Bednarski // Ksiga pa
mitkowa ku uczczeniu 350 rocznicy zaoenia i 10 wskrzenia Uniwersytetu Wile
skiego. Wilno: Uniwersytet Stefana Batorego, 1929. S. 122.
34. Pastor, L. Geschichte der Ppste / L. Pastor. . 4, cz. 1. Freiburg im
Breisgau, 1906. 231 S.
35. Monumenta Ucrainae Historica / !
. : Universitatis Catolicae Ucrainorum, 1964. T. I. 350 s.
36. Boratyski, L. Studya nad nuncyatur polsk Bollognetego (15811585)
/ L. Boratyski // Rozprawy Akademii Umiejtnoci. Wydzia historyczno
filozoficzny. Krakw, 1907. T. 49. S. 53106.
37. , . XVI . / . !
; ., . . . .. . .: . , 1983. 271 .
38. . . . !
II XIII. !
II, XIII . !
// (). 32.
. 1. . 4.
39. Polski dyplomata na papieskim dworze. Wybr listw Jerzego z Tyczyna do
Marcina Kromera (15541585) / Przeoy, wstpem i komentarzem opatrzu
J. Axer. Warszawa: Pastw. Instytut Wydawniczy, 1982. 300 s.
40. Listy kardynala de Come do O. Antoniego Possewina T.J. wyjte z Archiwum
watykaskiego przez O. Pawla Pierlinga // Przegld Powczechny. Krakw, 1884.
T. 2., z. 45. S. 95100.

..

15821621 .
!
!
,
. , !
,
!
. ,
. ,
,
!
15821621 .
, !
.
XVI . ,
, , (1558
1583 .).
(1559 .), !
(1561 .). !
1569 ., , , , !
,
, !

. 15751577 . !
.
( 1577 .)
, [1, . 357].
, 1583 . IV

.

, !
.

.. . ...

117


: 1582 1588 . (
, !
), 1598 1607 . ( !
), 1607 1621 . (
!
) [2]. ,
!
. !
!
15581583 .
. 4 1582 . !
. , ( !
!
) [3, c. 37].
, .
,
, !
, !
. 1583 . 5 !
, . ( !
) . , ,
(1 , 1 2 !
). !
.
1590 ., 1599 .
. .

5 50 % , 18
. ,
( 1561 . ), !
. ,
2/3 [4, . 41].
. !
, , !
1599 . , 13 600
6000 !

118

Studia Historica Europae Orientalis

[5, c. 25]. ,
9 8 !
. , !
15581583 ., !
[6, c. 1516]. , !
.
, .
15821621 .
( 7990 !
)
(15581582 .) . [7],
. [8], . [9], .
[10] (15981609 .) . [11], . .
[12], . [13]. !
, . !
, XVI
XVII . ,
, !
.
!
1598 .
. !
:
(6372 2, 412 , 14 ) . (
1605 . .. ), . !
, , ,
( . !
), ( , !
. ), , ,
, ;
. 15891599 ., 15991607 . c . !
, 1607 1620 . . [14].
.
, !
,
. [6, c. 131140]. !

.. . ...

119

, , , ,
, . (
, ), !

, ,
.
,
.

( !
),
.
( ).
.
(15661578 .), .
(15781582 .), . ( 14 1582 .
, (1586 .),
!
(15851589 .). , !
!
,
. (1581 .)
, 1588 . !
1598 .,
: . ..
[14, . 13]. 27 1601 .
, 1603
1621 .
, .
( !
) : 15691570 .,
, 1579 .
,
[15, c. 38], .
,
16001611 .
.

120

Studia Historica Europae Orientalis

:
( , 2/3
1607 . ),
, !
. (1578
1583 ), , 5 1585 . () . !
. (
!
1598 . !
)
1600 . !
,
. 4 !
[16, c. 84], [17].
. 1601 .
.. .
. !
.
. !
,
. , !
(15661578 .)
, !
,
. ,
. . ,
! (1581 .)
, !
[18, . 140]. 1582 .
,
, .

[19]. 4 25
1582 . (. , . , . , . ,
. !, . , . , . )
, !
. .

.. . ...

121

[1, . 360]. !
15 28 1585 .

,
. !
, .
[1, . 360].

. (1586 .).
, !
, !
,
[20].

1587 ., ,
,
[21, . 242247.].
1587 .
:
, (
, , )
. : !
, [22, . 64]. !
, 30 1587 . !
, !

[22, . 175].
.
18 , , , !
, !
. !
, !
.
.
3 1587 . ,
,
[22, . 71].

122

Studia Historica Europae Orientalis

!

[23, . 190].
,
. ,
, !
, !
, . (!
,
).
!
() 1588 .

. ,

, :
, , ,
. , 1588 . !
, !
[24]
!

.
1589 . !
1589 . [25, c. 278280]
().
,
, !
, !
: .
, !
.

.
.
, !
,

.. . ...

123

.


. !

. !
( ) ,
, .
;
, .
, , ,
3 : , , !
. .
!
[25, c. 278280].
, !
,
[26, c. 101] .
1591, 1593, 1595 1596 . !
. 1597 . !
, !
[3, c. 35].
:
. ( . ) . [27,
. 17]
( 1591 .) !
8 , !
. ! !
.
!
!
. ,
1598 . ,
. (!
) , !
, [28; 29].
1598 .

124

Studia Historica Europae Orientalis

,
[30]. , . !

,
2000 , . !
, !
. [31],
(?) [32].
a 1598 . !

( 1590 .)
[33]. !
.
1598 .
!
:
,
[34, . 172]
. !

(15921600 .).
!
, !
.
(16001611 .) !
!
. , !
, !
.
16001609 .
, !
[35].
16001609 .
!
, !
: , , , ,
, . [36; 37; 38]. ()

.. . ...

125

, , ,
, .
1600 .


(
) ( !
). , , !
,
!
,

[39; 40; 41].
!
. , .
23.06.1601 . !
, . ,

. ,
, !
[42]. !
15771583 .
,
: !

1600 1604 ., ,
16001603 .
[43]. , ,
[44]. 1604 . !
!
. 10000
, !
. [45]. !
. [46].
, , !
!
, , !

126

Studia Historica Europae Orientalis

[47]. !
.
16011602 . !
( 13000
).
: 1596 .,
!
1600 . , !
. 16011602 . ,
,
[48]. !
1603 . !
, !
!
[49].
!
. !
,
(16001611 .). 1602 .
! , !

. ,
2/3 [5, c. 191]


, . , !
() !
. , , !
, !
[50, c. 285, 563].
!
, 90! XVI . 1621 .
, , , ,
, (. , . , .
.) (, !
, , ). !
[2]. ,

.. . ...

127

!
,
! .
1607 . !

, !

, .
. , . !
[51,
c. 168], [52], !
1607 . !

[53]. ,
XVIIXVIII . , !
(!
, , ).
, !

. !
: 1582 . 1598 ., 1598
1621 . !
(
).
, ,
, . ,
, , !
. , !
,
!
. ,
, !
. , !
1598 . 1621 .
. ,
16011603 . 1605
1609 .

128

Studia Historica Europae Orientalis

. , !

16001609 . !
.
!
!
, ,

.
. !
, ,
! .

1. , .
(15821586 .) / . // Acta Albaruthenica.
t. 7: Literatura, jzyk, Kultura / Red. naukowa M. Timoszuk i M. Chaustowicz.
Warszawa, 2007. C. 356365.
2. , .. !
15821621 / .. //
. . . ,
2007. 7 . 2131.
3. Kuntze, E. Organizacja Inflant w czasach polskich / E. Kuntze. Gdynia:
Wydawnictwo instytutu Batyckiego, 1939. 53 s.
4. , . , :
XVI XVII .
/ . . : , 1964. 350 .
5. Herbst, S. Wojna inflancka 16001602 / S. Herbst. Zabrze: Interfort,
2006. 253 s.
6. rda dziejowe t. XXIV Cz 1sza. Polska XVI wieku pod wzgdem geo
graficznostatystycznym / wydali J. Jakubowski, J. Kordzikowski. Warszawa: skad
gwny w ksgarni Gebethnera i Wolffa 1915. T. XIII Inflanty 360 s.
7. (). 18.
. 1. . . 80. . 7. !
, 1589 .
8. . 18. B. 1. . . 80. . 22. !
, 1589 .
9. . 18. B. 1. .. 80, . 74.
, 1590 .

.. . ...

129

10. . 18. B. 1. .. 85, . 228. !


, 04.03.1603 .
11. . 18. B. 1. .. 85, . 16, . 17 .

19.11.1599 .
12. . 18. B. 1. .. 85, . 251253.
,
12.12.1603 .
13. . 18. B. 1. . . 85, . 426. !
() , ,
,
20.04.1606 .
14. Urzdnicy inflanccy XVIXVII wieku. Spisy / Opracowali K. Mikulski,
. Rachuba. Krnik: Biblioteka Krnicka, 1994. 292 s.
15. Urdnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Ksistwa Litewskiego XVI
XVIIw. Spisy / Opracowali H. Lulewicz, . Rachuba; pod red. A. Gsiorowskiego.
Krnik: Biblioteka Krnicka, 1994. 255 s.
16. , . 19 !
1600 .
(16001629 .) / . // IV ! !
, 150 , !
(18532003 .) 78 2003 . :
2003. . 8088.
17. ().
974. 2. 126. 12.
, 1601 .
18. NatansonLeski, J. Epoka Stefana Batorego w dziejach granicy wschodniej
Rzeczypospolitej / J. NatansonLeski // Rozprawy chistoryczne towarzystwa nauko
wego warszawskiego. Warszawa: nakadem towarzystwa naukowego warszawskie
go, 1930. T. IX, Z. 2. 166 s.
19. . . 1582 // Archiwum Jana
Zamojskiego, kanclerza i hetmana wielkiego Koronnego, T. 3, 15821584 // wyda
J. Siemeski Warszawa, 1913. S. 472473.
20. (AGAD). AR ( !
) II. 167, s. 5. !
. , 31.01.1587 .
21. Akta zjazdw stanw Wielkiego Ksistwa Litewskiego / opracowa H.
Lulewicz. Warszawa: wydawnictwo Neriton. Instytut Historii, 2006. t.1 437 s.
22. Scriptores Rerum Polonicarum / wyd. Dr. A. Sokoowski. Krakw:
czonkami drukarni Uniwersytetu Jaggeloskiego, 1887. T. XI: Dyaryusze Sejmowe
roku 1587. Sejm konwakacyjny i elekcyjny. 269 s.

130

Studia Historica Europae Orientalis

23. Wisner, H. ygimont III Waza / H. Wisner. WroclawWarszawa


Krakw: Zakad Narodowy imenia Ossoliskich, 1991. 264 s.
24. . 974. 2. 321/1. 15.

, 8.06.1588 .,
.
25. Volumina legum: w 9 t. / przedruk zbioru praw staraniem xx. pijarow w
Warszawe, od roku 1732 do roku 1782, wydanego. St. Petersburg: Drukarnia
J. Ohryzki, 1859. T. II: b anno 1550 ad annum 1609. 472 s.
26. Kronika Pawa Piasekiego biskupa przemylskiego. Krakw: Drukarnia
Uniwersytetu Jageoskiego, 1870. 457 [86] s.
27. / . // !
. : . I. ,
1883. T. IV. . 7124.
28. AGAD. Rkps. AR. Dz. V. 380. !
. . , 02.03.1593 .
29. AGAD. Rkps. AR. Dz. V. 402.
, 1598 .
30. AGAD. Rkps. AR. Dz. . 373. ()
, 21.01.1598 .
31. AGAD. Rkps. AR. Dz. V. 370. !
, 19.01.1598 .
32. AGAD. Rkps. AR. Dz. . 400. a, !
1598 .
33. AGAD. Rkps. AR. Dz. . 371.
. . , 02.05.1598 .
34. Kaczmarczyk, Z. Historia pastwa i prawa Polski / Z. Kaczmarczyk, B. Lies
nodorski. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe, 1966. 820 s.
35. . 974. 2. . 63/2. 38.
, 30.03.1613 .
36. . 974. 2. . 321/1. 95. !
, 27 1601 .
37. . 974. 2. . 321/1. 72.
!
, 1600 .
38. (Biblioteka ksit Czartoryskich w Krakowie.
Archiwum i Zbir Rkopisw (BCz. Rkps.). 103. 259, s. 1133.
. 1607 . !
, 1606 .

.. . ...

131

39. . 974. 2. . 63/1. 6. .


100 , 20. 06.1600, .
40. . 974. 2. . 63/1. 7. .
100 , 20. 06.1600, .
41. . 974. 2. . 63/1. 11.
. 100 , 30. 04.1600, .
42. . . 13.07.1601 . // Archiwum domu
Radzwiw. wyd. Sokolowski. Krakw: drukarnia W. Anczyca i Spolki, 1885.
S. 228.
43. AGAD. Rkps. AR Dz. IV. sygn. 294, . 34. .
. 20.05.1601 .
44. . . 25.05.1601 // Archi
wum domu Radzwiw. wyd. Sokolowski. Krakw: drukarnia W. Anczyca
i Spolki, 1885. S. 160.
45. BCz. Rkps. 99. 213. . .
10.04.1604 .
46. BCz. Rkps. 99. 216. . .
28.04.1604 .
47. , .. !
16041608
/ .. // . . !
. , 2008. 7 . 3444.
48. BCz. Rkps. 99. 69. !
13.12.1602 . // .
49. . 18. B. 1. .. 288. . 8, a. 389. !
, !
, 06.03.1603 ., .
50. Niesiecki, K. Herbarz polski: w IX t. / K. Niesiecki. wydany przez J. Nep.
Bobrowicza. Lipsk: nakladem i drukem Breitkopfa i Haertela, 1841. T. VI:
LN. 588 s.
51. Uruski, S. Rodzina herbarz szliahty polskiej / S. Uruski, A. Kosiski, A. Wo
darski. Warszawa: skad gwny Gebethnera i Wolffa, 1915. T. XII. 382.
52. . 18. B. 1. .. 85. . 277 .
,
. , 1603 .
53. AGAD. Rkps.AR. Dz.V. 297, 57. . M.K. !
08.06.1607 ., .

..


XVI XVII .
1569 .
XVI . , !
. !

. (
, .) ,
XVI . ,
,
! .
, ,
,
, !
[1,
. 726727]. !
.
,
. , ,
, !

.
, !
!
, , ,
, .
!
. !
,
.
15861587 !
.
!

.. . ...

133

!
. , ,
,
II. , , !
!
. ,
,
,
.
,
!
, !
,
.

, , , ...
... [2, . 125],
!
, !
.
, :
,
,
[3, . 226].
(19 1587),
(22 )
[3, . 226]. !
, .
,
,
, ,
,
[4, . 371]. ,
, , !
[4, . 370]. !
1587 .
( , ) [5, . 31].

134

Studia Historica Europae Orientalis

28 1588 . !
.
, !
III,
.
III, , 1592 .
III , !
, .
, ,
!. ,
. ,
!!
!
,
, !
.
,
1593 .
.
,
,
! .
, ,
, !
, !
[6, . 121]. III
, .
1593 . . !
.
, III 1595 .
, .
III
1599 . ,
1604 . .
,
. III

.. . ...

135

, 1600 .
III (!
) .
!
, ,
[7, s. 3334].
16001611 . 23 !
1601 . !
,
[8, . 46].
IX 1605 . !
, 1605 . . 27
1605 . , 13 , ,
( 4350 )
. ,
9000 [9, s. 113].
1611 .
, . ,
: !
IX .
IX II
. , !
, : !
, . , !
, II 1617 .
. !
. , .
. !
.
!
.
( ),
.
16171618 .
!
. ,
III

136

Studia Historica Europae Orientalis

, !
.
( , !
) !
: .
!
: .
,
, [10, s. 27].
1618 . 1620 .
!
, [10, s. 31].
. ,
( , , ),
.

, . , !
, [8, . 162].
1621 . II ,

. , , :
.
10 1622 . (, , 1622 !
) , !

[11, . 71]. , !
.
, !
, , !
[12, s. 45]. III !
, . !
,
III. ,
. !
25 !
1622 : !
... [13, s. 70].

.. . ...

137

, ,
.
,

,
[14, s. 5960].
.
[15, s. 19].
!
1624 1625 .,
. [16, s. 53].
1625 . .
, . !
20! XVII .
,
. 1626 . ,
III, !
15 1626 . 15
, ... !

[12, s. 49].
, 19 ,

, , !
, !
, !
[17, s. 271]. !
: ;
,
; [17,
s. 271272]. ,
.
, !
, ( !
,

).

138

Studia Historica Europae Orientalis

.
28 1627 .: , !
[17, s. 273].
, !
[11, . 73].
III .
[12 s. 50];
; , ,
[17, s. 273]. , , !

!
.
!
(
) . !
1622 ., !!
20! . [12, s. 118]
. !
!
. , ,

, !
Dominium Maris Baltici.
26 1629 . III,
, .
, , , !
.
, !
.
,
. !
, !
, . , !
, , , !
, ,
! .

.. . ...

139


1. 1569 : c !
/ . . . .: !
. , 1869. 786 .
2. , .. !
XVI XVII . / .. . : , 1973. 221 .
3. , . ! !
/ . // !
. 1925. 67. . 216251.
4. , .. 1587 / .. !
// , .. . .: . . ,
1911. . 361374.
5. , .. / .. !
. , 1914. 43 .
6. , .. !
( 1609 .) / .. . .: . . !
, 1901. 608 .
7. Wisner, H. Wojna Inflancka 16251629 / H. Wisner // Studia i materiay
do historii wojskowoci. 1970. T. 16, cz. I. S. 2794.
8. , .. XVI XVII (15441648):
II . / .. . : .. , 1894. . II:
(30! ). 632 .
9. Wisner, H. Kircholm 1605 / H. Wisner. Warszawa: Wydawnictwo Mini
sterstwa Obrony Narodowej, 1987. 150 s.
10. Wisner, H. Kampania Inflancka Krzysztofa Radziwia w latach 16171618
/ H. Wisner // Zapiski historyczne powicone historii Pomorza i krajw Baty
ckich. 1970. T. XXXV, z. I. S. 935.
11. , . / . !
. : , 2007. 328 .
12. Historia dyplomacji polskiej (polowa XXX w.): w V t. / pod red. G. La
budy. Warszawa: Panstwowe Wydawnictwo Naukowe, 19821999. T. II: (1572
1795) / Z. Wojcik. 1982. 775 s.
13. Wisner, H. Krl i ksi. Konflikt midzy Zygmuntem III Waz
i Krzysztofem Radziwiem / H. Wisner // Rocznik Biaostocki. 1972. T. 11.
S. 53100.
14. Wojcik, Z. Tendencje separatystyczne w Wielkim Ksistwie Litewskim
w XVII wieku / Z. Wojcik // Belarus, Lithuania, Poland, Ukraine. The foundations
of historical and cultural traditions in East Central Europe: international conference,
Rome, 28 April 6 May 1990 / Inst. of East Central Europe, Found John Paul II; ed.:
S. Kloczowski, J. Pelenski, M. Radwan. Lublin; Rome, 1994. S. 5868.

140

Studia Historica Europae Orientalis

15. Augustyniak, U. Dwr i klientela Krzysztofa Radziwia (15851640).


Mechanizmy patronaty / U. Augustyniak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
Semper, 2001. 386 s.
16. Wisner, H. Najjaniejsza Rzeczpospolita. Szkice z dziejow Polski szlacheckiej
XVIXVII wieku / H. Wisner. Warszawa: Pastwowy Instytut Wydawniczy,
1978. 286 s.
17. Wisner, H. Rozejm w Baldenmojzie (1627) / H. Wisner // Lietuva ir jos
Kaimynai. Nuo norman iki Napoleono: straipsniu rinkinys / Vilniaus universitetas;
vyr. red. I. Valikonyte. Vilnius, 2001. S. 266277.

..



XVI XVII .
XVI XVII
.
!
! .
, !
!
IX . ,

. !
!

, !
!
.
XVI .
. !
, !
. !
1000 . !
,
.
!
. , !
!
, .
:
, , ,
: , (!
), . XVI

142

Studia Historica Europae Orientalis

.
, !!
!
. !
XVI

. !
.


:
, , !
, !
, . !
, , , ,
, !
! , !
, ,
[1, . 199]. !
.
.

. 1466 II !

,
. !

. ,
[2, . 55],
( !
; () 2124 .):
1470 .
1490 .
1530 .
1557 .
1575 .

2,2
9,5
14,0
21,0
25,3

1583 .
1608 .
1619 .
1634 .
1649 .

62,8
87,4
103,0
71,5
98,1

.. . ...

143

, !
1575 1583 . ,
!
, !
, !
.

. , !
!
. !
. !
,
,
,
.
!
. !
[3, . 155]. , 1569 . 21
8 , 1592 45 40 , 1616 . 54 !
48 . 50 !
. , !
. , !
.
!
! ,
!
, ,
, ! .
, XVI , !
!
.

, , .

. ! ,

144

Studia Historica Europae Orientalis

, , !
. !
. .
.
. !
,
, !
. !
. !
!
,
.
, !
. ,
.
!
[4,
. 137]. !
. , !
, !
.
. !
. !
.
, !
!
,
!
. !
.
. ,
!
. ,
, !
.

,

.. . ...

145

,
XVI . , .

, 1 1557 .
, !
.

. ,
1450 . !
. !
1481 , 1499 .
[5, . 17]. ,
, .
!!
1530 .
. , , !
II
. , ,
1554 . II !
, , !
[6, . 44].
!
. ,
. , !
!
XV . !
.
. !

: 30 33 [7, . 216].
!
,
. !
: , , ,
. . , , !
3 1 30 10 , !
0,7123 .

146

Studia Historica Europae Orientalis

21,369
23,5059 . , , !
( !
), !
, .
, ,


. , !

.
!!
,
.

1. , .. / .. . 6.
: , 1995.
2. Jezierski, A. Historia gospodarcza Polski / A. Jezierski, C. Leszczynska.
Warszawa, 2003.
3. Szelagowski, A. Pieniadz i przewrot cen w XVI XVII wieku w Polsce / A. Sze
lagowski. Lwow, 1902.
4. Topolski, J. Narodziny kapitalizmu w Europie XIVXVII wieku / J. To
polski. Poznan, 2003.
5. / . . . . ., 1990.
6. , ..
XVIXVIII . / .. . , 1992.
7. , .. !!
/ .. . ., 1958.

..

XIVXVII .
,
!
(
1596 .).
, .
, !
,
1596 . ,
!
!
( ). !
, , , , !!
XIVXVII
1
, , !
[1, . 120, 126],
,
,
, !
.
, ,
.
, ,
[2, . 64],
,
.
, , !

, !
,
.
1

148

Studia Historica Europae Orientalis

,
Slavia orthodoxa !
. , !
( )
, , !
!
. XIV
XVII , ,


. !. !
,
, (
), .
,
, , ,
!, !
, !
. !
, !
! .
, , , !
, , ,
!
. ! !
, Lithvania
pagana Slavia orthodoxa.
XIII XIV .,
, !

. !
,
. !
, , !
, . ,
, A
!

.. . ...

149

, , !

(., , !
,
! , ,
, !
! . ..).
(12931315) !
!
, !
!
[3, . 13].
?
.. , !
...
, !
,
. , !
!, ,
; . !
, !
, ; , !
, !
. (/,
/, ..), !
(, , ..)
, , , A
[4, . 434 .]. !.
!, !
? !
,
!
?
, , () ,
,
, , ,
,

150

Studia Historica Europae Orientalis

[5, . 179 .], , !


[6, . 295].
, , , ,
, , !
, , , /
/ !
[7, . 238 .].
,
, , ,
!, !
[8, . 200],
(. 1265),
, !
,
; , ,

.
!
, !
. !
(, , ) !
Lithvania pagana Slavia orthodoxa

! .
1) !

, .

, , !
i(?) .
, , !
, , ,
. ,
, !
[9, . 320 .].
2) XIII ( !
! ), XIV . !

.. . ...

151

[.: 10, . 140]


! !

: !
[11, . ., . 26]. !
: : , ,
, ...
, [12, . 83 .].
3) ( )
, !
. ,
, (..
): ,
,
[11, ., . 26]; , , A
, ( ..)
[9, . 320 .]. , ,
, !
, ,
( ), :
, !
(!,
, 1318 .).
4) !
:
[11, . ., . 28];

, , [11, ., . 28];
( ,
..)
[9, . 321 .]. !
.
,
i [11, .., . 29],
... !
, i [11, ..,
. 29]. , !

152

Studia Historica Europae Orientalis

, !
, .. , !
(

, !
).
( ..)
,
( ? ..),
[11, ., . 31].
, !
XIV .
(
, ).
( !
, )
, (
! , !
..), ,
, ,
[11, ., . 29]; , !
!
, ,
, i .
, ,
. , ,
.
,
, , I
[9, . 322 .]. , , !
( )
, !
!!
. ,
, !
: , !
[9, . 322 .].

.. . ...

153

5) , !
,
, , !
, .
, , XIV . (,
, ) !
!
!
2. ,
, ! !

,
, !
. , ,
, , !
, [6, . 295].

!
.
, , !
!
.
1378 . , , : ( !
..) ,
!
: ,
, [!!
] ... !
, ,
. A

2
, 1385 .
!
!

!
.

154

Studia Historica Europae Orientalis

[13, c. 438, 440]. , ,


, !
, !, :

! : ,
3, !
, , ...
: , !
, ,
,
, ,
12651268 ., !
// 12921293 .? ,
! ( ) !
! ,
, !
1347 .? ! !
, !
,
1435 .?
,
/ ,
( , ) ,
.
, !
, , ( , !
). , !
, , , !
. XIV .

[1, . 68]. !
!
, , , !
3

,
!, , ,
!.

.. . ...

155

, !
. ,
( ), !
.
,
, (
); , !
, .
, ,
(, , , ,
..), ! , ,
. ,
, . !
!
, , ,
A
, ( ,
!) .
(
!) !
, .
, !
,
, !
!
: !
, , ! !
,
, . !
Slavia orthodoxa Slavia romana [.: 14, . 3121],
A
.

Lithvania pagana, Slavia orthodoxa Slavia romana (!
!
XVII XVIII .) !
.

156

Studia Historica Europae Orientalis

!
, .
, 1386 . !
, , !!
. !

. !
!
:
,
:
... c ...
, ,
. y !
, a [] !
, a ,
, , !
, !
... , [15, . 445].
( )
[16, . 78 .].
, , ,
;
! ;
, !
!
. , , !


,
, , !
, !
!. !
,
.
, ,
, , , !

.. . ...

157

, ,

. !
,

, , , , !
, , .
!
/
. ,
, !
, !
; ,
. !
( :
) (!
) , !
( ?) ,
( ?)
: 1) A, !
;
2) A, !

; 3) , A
, ( /
) (!
/ ) .
: !
! !
; !
,
;
/ , .
, , , !
,
!
, , !, .

158

Studia Historica Europae Orientalis

!
, !
, ( !
,
,
, .. !
..). !
,
[17, 4001.V].
!
, , !
(1458), !!
, !
, . (
) !
. !
!
, , . ,

, . !
, ;
. . 7! [17, 4001.III].

, !
: /!
!
!
.
, ,
, , ,
. !
Slavia romana !! !
(, ,
,
) !
: !
, ,

.. . ...

159

..
. !
,

. !
, !

. !
,

.
, [1, . 124; .: 18,
. 706707, 723 .]. , , !
(1569), !
, .
II .
, ,
, !
. !,
; !,
!
, , !
!
, , !

,
. , , !
,
.. [19. 4. 45.I].
!
! . !

, !
, , ,
.

. !

160

Studia Historica Europae Orientalis

1596 . .
!

(
) !
,
.
, , !
, XVII .
! . , /,
!
, !
(, )
:
, !
.
!
,
: !
, , !!
, , !
. !
, , ,
, , !
, , , !
4 . Slavia
romana, Slavia orthodoxa
,

.
, ! , !
, ,
, ! , !
., .
Inventores rerum (1608) , !
Concio ruthena. .: 20, . 687; 847851, .

.. . ...

161

, !
,
! .
!
, !
... , ,
, [17, . 310]. !
, !
, .
! ,
, !
, (
) , !
!
, !
,
, !
.

1. , .. : 2 . . 1. :
. . . . / .. ; . .
.. . 2! . : . . . , 2004. 296 .
2. ( , 15801581,
. 50) // . XVI XVII . / . .. !
, .. . : . , 1978. 431 .
3. , . . ( Volumina
Legum) / .. . : , 2002. 432 .
4. . [!
] : http://litopys.org.ua/psrl3235/lytov13.htm.
: 10.02.2007
5. . [ !
] : http://litopys.org.ua/novglet/novg.htm. :
10.02.2007
6. . : http://
litopys.org.ua/sofon/sof.htm. [ ] : 10.02.2007
7. . : http://litopys.org.ua/psrl3235/
lytov24.htm. [ ] : 10.02.2007

162

Studia Historica Europae Orientalis

8. , .. ( ) / .. !
. : , 1985. 232 .
9. (, , ). ! ,
1700.
10. , .. : 3 . / .. . . 3: !
. [.] 2: ! !
. : . , 1921. 246 .
11. , .. / .. !
. : . ., 1909. 47 .
12. i
!i !
, . i i, !
. !
, 1680.
13. // !
. XIV XV . / .
.. ; . . .. .. . :
. ., 1981. . 430443.
14. , . Slavia orthodoxa: /
/ . . .. , .. ; . .. . :
, 2003. 720 . (Studia Philologica).
15. . : http://litopys.org.ua/psrl3235/
lytov18.htm. [ ] : 10.02.2007
16. . : http://litopys.org.ua/
psrl3235/lytov23.htm. [ ] : 10.02.2007
17. () . (
).
18. XIXIX : 2 . / .:
.. , .. [ .]. : . , 2006. . 1:
XI XVIII . 910 .
19. , , !
. . 4. ., 1851; .5. 1853.
20. . XI XVIII
/ , ! . .; . .. .
. . .. . : . , 2003. 1015 .

..

I
XVXVI .
XV . !
. 1499 . !
!
, . .
. , , !
, ,
, !
.
20 !
1499 . [1, . 189!192]. !
, , !
, , !

.
. 1509 .
.

I 1511 . [2, . 81!83].
!
, ,

. !
. ,
XVXVI . ,
. , !
,
, , , (jus
patronatus).
!
[11, c. 566].

164

Studia Historica Europae Orientalis

, .
. :
(jus patronatus) !
; (jus donandi)
; (jus
praebendi, jus praesentationis)
; !
[18, . 196!197].

. .. !,
!
! ,
, jus patronatus: !
(!
) ; !!
!
( ,
) [10, . 54].
,
ycix ,
i . , !
, !
, . , !
,
, !
. . ,
IV 2 1447 . : !
, , , , ,
,
, , , ,
[9, . 42].
3 , !
i !
, i
i ,
. i , !
.

.. . ...

165

acoa , , , , !
. , ,
,
.
i ,
, !
. .. !, !
, !
, ,
[10, . 71].
i , i !
. !
. XVI .
,
. ,
, !, ,
, !, . i !

. i , !
.
XV . !
. , , , ,
i . i caix
. ix i
, ix , !
, . !
i ix .

i I 1499 . 1511 .: !
, !
[1,
. 190; 2, . 82].
, , ix
i .
. . , i
, : 1) i ;
2) ; 3) [18, . 197].

166

Studia Historica Europae Orientalis

. , , !
, , [7, . 120.].
, ,
,
. !
. !
:
.
. , , !
, : !
[7, . 122.].
.
.
, . !
!
. , , !
: .
!
. i
, !
, .
1511 . :
,
, , , ,
, !
,
, ,

[2, . 82].

. : !
, , ,
, , , ,
,
, , , !

[2, . 82!83].

.. . ...

167

. !
,
. .
, ,
, . !

! .
!
. , !
. !
, . !
, [12, . 6].
!
. [14, . 71].
20! . XVI . , !
. XVI . !
. 1580 . !
[3, . 252!253].
[4, . 93!94].
XVIII .
. ,
.
. , !
1494 . : ,
,
, ,
, [1, . 136]. !
!
.
,
, ,

[13, . 33 .; 16, . 4]. !
,
. : !
!
[17, . 28].

168

Studia Historica Europae Orientalis

, !
!
[17, . 26!27; 19, . 186]. ,
, ! ,
6 1582 . ,
[13, . 33 .; 16,
. 4]. !
,
[15, . 121].
,
, . 1589 .
!
: ... !
,

, , , !
[4, . 19]. 1627 .
, ,
[15, . 114, 162].
!
, . , !
. !
. !
: 1)
; 2) ;
3) ; 4) !
( , !
;
!) [10, . 107;
20, . 49].
,
XVI .

1509 . : !
, ,
, , !
, !

.. . ...

169

!
[8, . 8].
3 ,
. ,
i , i .
,
! .
: !
,
, !
! , !
, , !
!

. , !

, . !
, !
,
[8, . 9!10].
, , I .
, , !
, !
, ,
, , . ,
i .
i ,
.
i !
,
. !
, ,
, ,
. !
!
!
[6, . 79].

170

Studia Historica Europae Orientalis

, , 1552 . !

[5, . 134!135]. 1558 . !
[3, . 95!96]. 1576 .
. !
, ,
[3, . 188!189].
1585 . !
[3, . 299!301]. 1588 1595 .
!
[4, . 10!11, 114!115].
,
. 1568 .
, !
, ,
,
, !
.
, , !
.
: ,
[3, . 144!146].
,
.
!
. , !
, . , c 1551 .
! pac,
,
. ,
,
[3, . 29].
.
, XVXVI . !

, , ,
. , ,

.. . ...

171

, !
. !

.
, !
, !
. !
XVI .
, . !
,
.

1. , : 5 . .: . II
. ... , 18461853. . 1. 1846. 419 .
2. , : 5 . .: . II
. ... , 18461853. . 2. 1848. 437 .
3. , : 5 . .: . II
. ... , 18461853. . 3. 1848. 356 .
4. , : 5 . .: . II
. ... , 18461853. . 4. 1851. 582 .
5. , : 15 .
.: . . , 18631892. .1. 1863. 318 .
6. , .. ( Volumina
Legum) / .. . : , 2002. 432 .
7. , . : !
/ . // . 1870. 1. . 116125.
8. 1509 // , !
: 33 . ., 18721915. . 4.
.: . . , 1878. . 518.
9. , .., , .. !
( ) / .. ,
.. . : , 2003. 320 .
10. !, .. !
XVI / .. ! // ! !
: 8 . , 18591911. . 8. . 4: !!
XVXVIII . : . .. , 1907. . 3224.
11. , .. : 2 . / .. !
. .1. C.: ! . , 2004. 718 .

172

Studia Historica Europae Orientalis

12. , .. !
/ .. . : !.
. , 1900. 33 .
13. .
! . 45733/10. . 31!36 .
14. : 12 . / .: .. (. .)
[ .] : , 19952003. . 5: !
/ .: .. [ .]. 2003. 200 .
15. , . !
/ . ! .: . , 1864. 315 .
16. // . : !
, 1913. . 4. IV, 200, 39 .
17. , . ! / . // !
. 1999. 8. . 26!37.
18. , . ! : 2 . / . !
. .: . , 18821884. .1. 1882. 221 .
19. , . ! : 2 . / . !
. .: . , 18821884. . 2. 1884. 423 .
20. , ..
XVI XVII .: . .
. : 12.00.01 / .. . , 2007. 119 .

..

1596 .

!
, ! !
,
!

,
[7, . 256259]. !
!
, !
, !
, !
[3, . 540; 5].
! !
1596 . !
.
.
, , !
, .
!
. !
, 610 1596 . !
!

.
, ,
1596 ., , !
90! . XVI , , !
, ,

. !
. !

174

Studia Historica Europae Orientalis

, , !
!
24 1595 . :
, , !
, , !
, , !
, , !
, ,
, ,
, !
,
, .
, , !
,
,
.
, !
, , .
, , ,
,
, ,
. !
. , ?

, , , !
, , , ,
, ,
[11, . 95102].
!
, ,
, ,
, !
.
,
, .
,
, !

.. . ... 175

. : !
? !
, !
, !
.
III [11, . 147].
, ,
, .
. !
:
, . !
, !!
. , !
, , !
, ,
, , [2,
. 3537, 60].
.
,
. !
!
!
.
,
:
. ,
, !
, !
. , !
, ,
, , ,
. , ,
, ,
, .. :

. !
, !

176

Studia Historica Europae Orientalis

. ,

, . !
!

.
, !
1596 . , !
, , , !
,
, !

. , , ,
28 1573 .,
, .
, !
,
..
, !
,
!
[6, . 348].
!
, , !
. !
!
[11, .133].
, III 29 1596 . !
!
.
21 !
,
6 [11, . 135].
, !
, 1596 .
. !
! !

.. . ... 177

, !
,
! , !
!
!
. ,
, !
[6, . 351352].
,
, , .
, : 1) ,
!
, ; 2)
, ,
,
, ,
,
. , !
, ,
, ; 3)
() , ,
.
, !
, , !
, ,
, , !
[9].
!
!
, ,
! , !
.
, , !
6 ,
!
. , , !
, A

178

Studia Historica Europae Orientalis

,

.

.
, .
.
!
, !
.. ,
, !
, . !
.
: , ,
.
, ! , ,
, !
, , ,
. , !
, , : , , ,
, , , !, !,
, , , , !
. , !
, ,
.
. , !
. !
, !
, !
. :
; !
; .
.
,
. .
.

.. . ... 179

, .. !
. !
, , ,
!
. !
, 10 !
,
.

. , ,
, ,

,
.

.
!
:
,
,
,
,
, , !
!
, , !
[1, . 526532].
. !
,
, ,
. , ,
, ,
, ,
,
, ( )
(?) !
, , ,
; , ,

180

Studia Historica Europae Orientalis

[4, .495496]. , ,
, . , , !

. , ,
, .
!
. !
. , !
, !
,
, .
.
, , !
, !
. , !
, ,
, . ,
!
.
, !
!
. , ,
, !
[8].
. ,
, !
,
, ,
.
,
, , ,
. !
, !
, : !
,
, , !
[10, . 416].

.. . ... 181

.

.
!
,
. , !
,
!

.
,
.
. III ,
,
.
, !
. !
, . !
. , .
, .
,
. !
, . , !
, !
.
. !
, :
: .
, : !
; , !
; ,
[10, . 423].
. !
!
, , !
,
, ,

182

Studia Historica Europae Orientalis

. , 4 1597 !

.

. !
!
:
.
,
1596 . .

, !
. , , !
,
!
. !
.
, ,
, !
. !
!
.
, .

.

1. ! ,
. : . ., 1859. .1, .1. 555 .
2. , ., . / . , .
: ! ,
1994. 327 .
3. : 6 / .: . ( .) [ .].
: ; , 2008. . 2. 685 .
4. , . / . .: , 1996.
633 .
5. , ..
XIIXVII . / .. // !

.. . ... 183
: . ! . !. ., , 2526 2007 .
/ .: .. [ .]; : ! , 2008. . 256266.
6. (), . !
/ (), !
. .: ! !
, 1996. . V. . 9. 559 .
7. , ..
(15961839 ) / .. . : !
, 2001. 352 .
8. i, . / i
// n :
, , !, , 16
1994 . / , ; !
. , 1995. .724.
9. , , . 1596 !
/ , . // !
, ,
, , 1619 1996 . / !
. , 1997. . 3035.
10. , .. / .. !
. .: ! , 1961.
. V. 755 .
11. / . .. , .. . :
, 1997. 518 .

..


15961632 .
!
!
, 1632 .
; !
. de facto
1607 1609 .,
. !

,
.
!
. !
1620 . !
, !
.
III
1632 . ,

.
15961632 . !
.
XVI . !
,
!!
. !
!
15961610 .,
16201623 .
,
15961632 .,
.

.. . ... 185

!
.. , . , . , . ,
. , .. [16]; . ,
. , . , . , . , . !
, . ! [713]; . , . !
, . , . , . , . , . !
, . , [1420]; .. , .. !
, .. , .. [2124]. ,
, !
!
;

. !
!
, .
, !
15961632 . .

. !
, !
, .
.
, XVII .
, , ,
,
, !
, .
!
.
. !
,
. !
, !
, ( ),
, .

15961632 .:

186

Studia Historica Europae Orientalis

;
, ; !
;
, ; !
!
. !
. , !
, .

! , !
!
1. !
XVI . !
.
!

.
1596
1632 . , !
. !
!
.

, !
, , .
!
, !
. ,
. ,
, !

XVI XVII . !
,

.
. [25].

.. . ... 187

[26, . 425426].
, !
,
[27, . 119].
!
, 15961632 . !
!
. , !


; !
. !

!
.
!
.
!
, !
. , , !
1608 ., , !
, ,
[28, k. [4]]. 1620! .


,
.
!
!
! !
! .

,
.
!
.
; !

188

Studia Historica Europae Orientalis

!
. !
, XVI . !

, 15961632 . !
.

: !
, ! !.

, ! !
!
!
.
, , !
.
(Synopsis), !
1632 .,
(Supplemen!
tum Synopsis),
1632 . [29, c. 577!649; 30, c. 537!573].
!
!

1573 .
,
.
!
, 1597 . [31, c. 10871094].
!
,
!
, , . !
, !
, !
[32, . 663674, 841
842, 851862, 967968].

.. . ... 189

,
1622 ., (Justyficacia niewinnoci) !
,
,
.
, !
() !
[33, s. 512516].

!
. ,
. 1603 .
!
, !
[34, . 3034]. !

, !
, 1620 .
, !
[32, c. 545546; 35, c. 10651066; 36, c. 725
726; 37, s. 443444]. 1620! .

, !
!
. . !
. !

, !


[33, s. 515517; 38, c. 325326; 39, c. 608610, 615;
40, k. [4]; 41, s. 3943; 42, c. 323326].
, !
!!
,
[38, c. 326; 39, s. 605, 609, 613; 43, c. 277278; 44, c. 1114; 45, c. 210; 46,
s. 1213].

190

Studia Historica Europae Orientalis

!
! . .
:

; ,
! !
;

, ;
!
[31, .17971802].
!
(zgody), !
,
.
, !
. !

: , ,
, , !
, , , !
, [26, .405406]. !
,
,
, !
[26, .406, 409].
. !
. !
,
!
! , !
: !
, ? [41, s. 79]. . !
.

: () ,
, [47, c. 253256].

.. . ... 191

, . ,
. !

! .
!
!
: , ..
!

. !
. XVII .
. !
!

. 1620! . !
II .2 !
,
. !
. [38, c. 317; 39, c. 611, 617].
!
! . !
!
, ,
.
1621 ., , !
, ,
, .
!
[44, . 931, 1112].
! !
,
[49,
. 271286]. , !
!
2

. [48].

192

Studia Historica Europae Orientalis


.
, !
, [38,
c. 321; 45, c. 216]. !
.


. , !
,
, !
: ...
, [50, c. 207209, 220, 254257].
. !
[50, c. 210, 219;
51, c. 6870, 73, 7679].
!
! !
. !
. , !
.
!
! :
,
, , ,
, , , ,
, , ,
, , , !
, , !
, ,
, ,
[31, c. 1332]. ,
!
!
, !
.
, !

.. . ... 193

. !
, !
, . , !
. !
.
, !
, , .
!
!
. !
! . ,

. , !
XVI . !


: , ,
, , [52, c. 18]. !
, 1590! .,
, !
.
e
, , e
1596 . !
, !
[43, c. 273274; 51, c. 100105; 53,
c. 3139; 54, c. 512513, 531532]. !
, !
. !
,
, !
[27, c. 143].
!
!
. !
. !

194

Studia Historica Europae Orientalis

, , , !
.. !
. !
,
. !
(),
, !
!
.
!
, !

. , ,
,
!
. ,
, !
, !
[2, c. 262263 (); 39, s. 629
651]. (!
)
. , . (Elenchus),
1622 ., ,
! . !
, ,
, . ,
. , , !
[39, c. 622623]. !
. !
, !
.
[28, k. [1213]; 44,
c. 11131114; 45, c. 207, 209211; 54, c. 555561; 55, c. 31; 56, c. 331334].
, ,
!
,
. !

.. . ... 195

. . !
(Obrona Verificatiey),
1621 ., , !
: ,
,
, .
[41, s. 8184]. !
, , !
! , , !
. ,
1620! .

, , . !

!
. ,
, !
, , !
. !
. , !
. ;
. !
: ,
; , [57, s. [35]]. !
, , !
. , , , ,
, , !
1605 .: e [] , !
, i [45,
. 115]. !
!
. , !
; !
,
[27, . 141142]. XVII .
, , !
, ,

196

Studia Historica Europae Orientalis

, , , , !
, , , [58, . 6869].
!

.
15961632 .
, . !
, !
. .

.
[32, . 861862].
.
,
1623 . [59, k. 4]. !
(Antelenchus)
, !
[36, s. 722].

!
.
!
; !
.
, 15961632 .
!
!
! . !
!
,
. !
!
!
. !
, !
!
.

.. . ... 197


1. , .. !
XVIXVII . !
XVI XVII .: 2 . / .. . .: . .,
1888. . 1. 1888. 137 .
2. , .
( ): 2 . / . . : .
.. !, 18831898. . 1. 1883. 559, 576 .
3. , . !
( 1609 .) / . . : . . . !
, 1901. [21], 608 c.
4. , .. !
! XVI XVII . / .. . :
. , 1883. 400, [75] c.
5. , . !
1620 .
/ . . : . .. .. , 1915. 337 .
6. , .. : 2 . / .. !
. : . , 18821884. . 2. 1884. 419 .
7. Byliski J. Marcin Broniewski trybun szlachty wielkopolskiej w czasach
Zygmunta III / J. Byliski. Wrocaw: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocawskiego,
1994. 195 s.
8. Chodynicki, K. Koci prawosawny a Rzeczpospolita Polska. Zarys
historyczny 13701632 / K. Chodynicki. Warszawa: Kasa im. Mianowskiego
Instytut popierania nauki, 1934. 632 s.
9. ChynczewskaHennel, T. wiadomo narodowa szlachty ukraiskiej
i kozaczyzny od schyku XVI do poowy XVII w. / T. ChynczewskaHennel. War
szawa: PWN, 1985. 189 s.
10. Lewicki, K. Ksie Konstanty Ostrogski a unia brzeska 1596 r. / K. Le
wicki Lww: Archiwum Towarzystwa Naukowego we Lwowie, 1933. 224 s.
11. Likowski, E. Unia brzeska (r. 1596) / E. Likowski. Pozna: Dr. Kuryera
Poznaskiego, 1896. [20], 424 s.
12. Mironowicz A. Koci prawosawny w dziejach dawnej Rzeczypospolitej
/ A. Mironowicz. Biaystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Biaymstoku,
2001. 352 s.
13. Urban, W. Konwersja Melecjusza Smotryckiego, polemisty i dyzunickiego
arcybiskupa poockiego w latach 16201627. Przyczynek do dziejw polemiki
religijnej XVII wieku / W. Urban. Krakw: Nasza Przeszo, 1957. 91 s.
14. , . : 3 . / . . :
, 19201921. . 2: XVIXVIII. . 1. 1921. 416 .

198

Studia Historica Europae Orientalis

15. , . / . !
. : . . ! . , 1935. 160 .
16. , ..
XVIXVIII . / .. . : , 1966. 248 .
17. , ..
XVI XVII . / .. . : !
, 1984. 127 .
18. , . .
/ . . : , 2005. 496 c.
19. , . / . . : ..,
1895. [10], 536 .
20. ..
XVII . / .. . : ! , 1963. 164 .
21. , .. ,
XVI XVII . / .. !
. 2! . . : , 2005. 98 c.
22. , ..
(15961839 ) / .. . : , 2001. 352 .
23. , ..
/ .. . : . , 2003. 316 .
24. , .. / .. . :
, 1966. 159 .
25. Kempa, T. Wobec kontrreformacji. Protestanci i prawosawni w obronie
swobd wyznaniowych w Rzeczypospolitej w kocu XVI i w pierwszej poowie
XVII wieku / T. Kempa. Toru: Wydawnictwo Adam Marszaek, 2007. 624 s.
26. 1598 . // !
,
( ): 39 . ., 1872
1927. .19: . . 3.
/ . . . .: . . , 1903. . 377432.
27. // , . !
( ): 2 . / . . : !
. . . !, 1883. . 1. . . 109143.
28. Smotrycki, M. to iest lament iedyney s. powszechney apostolskiej
wschodniey cerkwie, z obiasnieniem dogmat wiary / M. Smotrycki. Wilno: Druk.
Bractwa w. Ducha, 1610. [15], 218, [1] k.
29. Supplementum Synopsis, ,
III.
1632. // ! ,
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 7: !

.. . ... 199
! !!
. 1887 . 577649.
30. Synopsis, albo krtkie spisanie praw, przywileiw, swiebod y wolnoci od
naianieyszych w. Pamici Krolw Ich Mioci Polskich y Wielkich Xiat Wielkiego
Xistwa Litewskiego y Ruskiego (...) Przezacnemu starowiecznemu narodowi
Ruskiemu, pod posuszestwem w. Oyca Patriarchy Konstantynopolskiego stale
y nieodmienne od okrzczenia si swoiego trwaicemu nadanych y poprzysionych
// ! , !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 7:
! !.
1887 . 532576.
31. .
! 15971599 . // , !

( ): 39 . ., 18721927. . 7: !
. . 2 / . . .
.: .. , 1882. . 10031820.
32. , . 2! :
! (1599) (1600) // !
, !
( ): 39 . ., 18721927. .19: !
. . 3 / . . !
. .: . . , 1903. . 477982.
33. Justificacia niewinnoci. 1622. // ! , !
: 8 . : .
, 18591914. . 1, . 7:
! !. 1887. . 511532.
34. , 1603 . // !
,
( ): 39 . ., 18721927.
. 7: . . 2 / .
. . .: .. , 1882. C. 2110.
35. //
, !
( ): 39 . ., 18721927. .19:
. . 3 / . . !
. .: . . , 1903. . 10411122.
36. Antelenchus to iest odpis na skrypt uszczupliwy zakonnikw Cerkwie
odstpney S. Ducha Elenchus nazwany, napisany prez oyca Anastazego Sielaw,
przeoonego monastyra Wileskiego S. Troyce zakony s. Bazylego. W Wilnie, r. pan.

200

Studia Historica Europae Orientalis

1622. // ! ,
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 8, 1:
!!
! XVI XVII . . 1914. . 674731.
37. Sowita wina , ! 1621 . //
! , . .
. 1, . 7: !
!. : . .. !, 1887. C. 443510.
38. . / // !
.
. XVI XVII . / .:
. . , . . , . . . : , 1988.
. 313327.
39. Smotrycki, M. Elenchus pim uszczupliwych, przez zakonniki zgromadzenia
Wileskiego w. Troyce wydanych () w Wilnie r. P. 1622 / M. Smotrycki //
! , !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 8, . 1:
!
! XVI XVII . 1914. . 597673.
40. Smotrycki, M. Kazanie na znamienity pogrzeb przezacnego () Leontego
Karpowicza, nomina episkopa wodzimierskogo y brzeskiego () / M. Smotrycki.
Wilno: b. m. dr., [1621]. [28] k.
41. Smotrycki, M. Obrona Verificaciey od obrazy Maiestatu krla Jego Mioci
() od zgromadzenia Cerkwie S. Troycy wydany () / M. Smotrycki Wilno: b. m.
dr., 1621. 127 s.
42. Smotrycki, M. Verificatia niewinnoci (...) / M. Smotrycki //
! , !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 7: !
! !.
1883. C. 279344.
43. ,
i !
//
! , !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 7: !
! !. .
1887. . 266278.
44. ii. i 1621 //
, !
( ): 39 . ., 1872

.. . ... 201
1927. . 4: . .1 /
. . . .: . , 1878. . 3121200.
45. () // , , .
. . : 5 . .: . . , 18461853. . 4:
15881632. 1851. . 203236.
46. Smotrycki, M. ANTI albo Odpowied na script uszczypliwy
przeciwko ludziom staroytney Religiey Graeckiey od Apostatw Cerkwie Wschod
niey wydany, ktremu titu Heresiae, Ignoranciae y Politika Popw y Mieszczan
Bractwa Wileskiego / M. Smotrycki. Wilno: b. m. dr., 1608. 57 k.
47. Supplicatia do przeoswieconego i jasnie wielmoznego przezacnej korony
Polskiej y W. X. Litowskiey oboiego stanu duchownego i swieckiego senatu ()
// , !
. .: . . , 1865. C. 230311.
48. Degiel R. Protestanci a prawosawni. Patronat wyznaniowy Radziwiw
biraskich nad cerkw prawosawnw ksistwie suckim w XVII w. / R. Degiel.
Warszawa: NERITON, 2000. 153 s.
49. !
, , !
// ,
, . . . : 14 . .: . . , 1861
1889. . 2: 15991637 / . .. . 1863. C. 271287.
50. !
!
// , !
, . . . : 14 . .: . . !
, 18611889. . 2: 15991637 / . .. . 1863.
. 205270.
51. // , .
( ): 2 . / . !
. : . . . !, 1883. . 1. .
. 67105.
52. () // !
, !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 8, . 1: !
! !!
XVI XVII . 1914. . 344.
53. , . e , , !
e. e e . , 1596
/ . // ! .
! . . . 5: !

202

Studia Historica Europae Orientalis

XVI . XVII . . 1 / . .
: . . ! . , 1906. . 31200.
54. ! 1597 . // !
, !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 8, . 1: !
! !!
XVI XVII . 1914. . 507561.
55. // !
, !
: 8 . : . , 18591914. . 1, . 6:
! !. 1883. . 1948.
56. Ekthesis, albo Krtkie zebranie spraw, ktre si dziay na partykularnym,
to iest, pomiastnym synodzie w Brzeciu Litewskim.
1597 // , !

( ): 39 . ., 18721927. .19: !
. . 3 / . . . .: .
. , 1903. . 329376.
57. Smotrycki M. Apologia peregrinatiey do kraiow wschodnich () / M. Smo
trycki. Lww: Dr. I. Szeligi, 1628. [8], 201, [3] s.
58. , , ,
// ! , !
: 8 . : .
, 18591914. . 1, . 8, . 1: !
! ! XVI
XVII . 1914. . 59123.
59. Smotrycki, M. Ex[a]ethesis abo Expostulatia toiest Rosprawa midzy
apologi a antidotem o ostanek bdw y kamstw Zizaniowych, Philaletowych,
Orthologowych y Klerykowych / M. Smotrycki. Lww: Dr. I. Szeligi.
[po 1629]. [6], 102, [1] s.

..

XVI .:
,
XVI XVII . !
,
[14, . 271]. ,
!
, ,
! [., . 2, . 147]. !
,
, ! !
, [13,
. 15]. ,
!
. .
1 (1550! . 1600) !!
, [1,
. 8, . 24; 16, . 3]. ,
,
. !
! , !
, ,
[14, . 274].
,
, !
, ,
, ,
.
( 1577 . 1586 . [. 9, . 267; 3, . 65]),
, , ,

1
, !
/ () .

204

Studia Historica Europae Orientalis

, !
[5, . 57; 15, . 257].
, !
: 1591 . !
!
() [4, 7, . 201; 15, . 257].
, , !
. .
, !
,
. , !
:
1595 . , ; 1596 .
, , !
, , ,
, , . !
!

(1596) [1, 115, . 157] !
( 1599 .) .
!
1611 . [c.: 11, . 32, 33, 41,
42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 70].
!
, , !
, !
.
2 (
1595 .) [4, 8, . 229; 12, . 245]. .. , !
2

, !
, (). !
, , , !
.. [12, . 225251],
.
. : !
, 1618 (
, 1!, ).

.. . ...

205

, !
[12, . 216].
!
,
III, ,
, [4, 6, . 142]. 1590
iednoci
kocioa Boego [4, 6, . 142]. ,
,
!
. !
,
,
. , !
[. 12, . 104195].
(1595 .)
,
[4, 8, . 232].
,
[ , 8, . 230], !
, !
. , !
.

. , , : !
, [8, . 18 .];
( ..) , ,
, ,
, [ , . 17 .]; !
... (. 63)...
, , !
, ,
[ , . 15 . 16]. ,
, ,

53.

206

Studia Historica Europae Orientalis

, !
. !
, ,
kol4 ktory rozsievwa Stephanek Zizania w cerkwiach ruskich w Wilne,
!
[4, 8, . 229]. !
, .

[ , 7, . 205]
.
,
( !
, 1596 . [11, 43]), !
, !
, !
.
( ).
: , !
, !
, !
.
. !
, , ,

!
. , !
, , !
,

. ( ..)
, ; !
, ,
,

kol . !
(. ).

.. . ...

207

, , ,
1593
[1, 45, . 65, . 10, . 631].
, ,
!
.
.
, ,
, , !
. !
1596 .
,
,
. !

[4, 13, . 362]. , , !
!
. !
,
!
. ,
1595 . : !
,
(.. ! ..);
, , (!
..) ; ,
( ..), (
..) [. : 17, . 97].
,
[10, . 595].
, . !
24 1595 .
. , , ,

, !
[. : 14, . 100]. , !
, !

208

Studia Historica Europae Orientalis

(), !
[. 7, . 4 . 17]. , ,
, 14!
, ,
, , ,
, , , !
!
, !
, ,
...
iednoci kocioa Boego 1577 .
,
, !
, .. [10, . 595]. ,
,

( ),
, ,
,
() , !
.

1. , , !
: 5 . .: . 2! . .
... , 1851. . IV. 928 .
2. , .. ( Volumina
Legum) / .. . : , 2002. 432 .
3. : 18 . / .: .. [ .].
: , 1998. .7. 604 .
4. , .. // !
1887 . 118. , 1887. 613 .
5. [ ]. 1660. !
: http://litopys.org.ua/psrl3235/lytov01.htm#barkul. :
25.10.2007.
6. , . () //
! .
XVI XIX . .: . , 1962. 523 .

.. . ...

209

7. , . !
, / !
. , 1596.
8. , . , !
, /
// . !
.
: , 1618. . 12 . 19 .
9. Ii, .. / .. Ii // i i
i: 4 . .2. : , 1990. 545 .
10. , .. : 2 . / .. !
. 2! . .: Terra, 1997. .1. 685 .
11. i i. 15171917: / . ! i
.I. i, ; . .. , .. , .. i.
i: , 1986. 615 .
12. , .. !
XVIXVII .: , / .. !
. .: +, 2007. 671 .
13. , . !
! / . //
: . .1: /
. .. . : ! . , 1998. . 724.
14. , .. XI
XVII . / .. . : , 2001. 352 .
15. , .. :
XVI / .. . .: !
, 2006. 319 .
16. , . . i / . . i: .., 1996. 160 .
17. / . .. , .. . :
, 1997. 520 .

i ..
(15011648 .):
F
XVI .
!
.
. !
, !
[1, c. 129].
? !
.
.
( !
: !
, ). !
, !
. !

. !
() , !
,
,
, , !
, . !

, . !
(, . .),
. ! !
(, , )
( , , !
).
, !
, , !
,
XVI . !

.. i. (15011648 .) ...

211

. . !
( )
,
[2, c. 56]. , !
, .
,
, . ,

.
, !
. .
,
XII c. !
,
, . !
1506 .,
: 1506...
, ...
, , ,
... !
, ,
, , ,
. , , ,
,
100000
, , ,
25 , [3, c. 101].

:
, ,
[3, c. 101],
. !
. !
,
[4; 5]. , !
, , !
. (

212

Studia Historica Europae Orientalis

) . !
,
.
, !
;
. , !
, , !
!
, , ,
, .
, (!
, ;
), , !
, !
. , !
, !
,
.
( 24 25 1506 .)
12 18 ,
[6, s. 114].
.
, ,

, ; !
.

.
.

. !
(15061548 .).
:
, !
(!
)
(15171519). !

.. i. (15011648 .) ...

213

:
, : !
. !
. , !
(!
, ) ( ?)
[7, c. 83]1. !
, !
.

. ,
! ( !
),
. , , !!
, ( !
) . !
, . !
, ,
, , !
, !
, (, , ). !
!
. ,
, !
.
!
( 1514 .) ! , !
; ,

. . !
1529 .
!

1
XV XVI . !
, ,
. 1490 .

214

Studia Historica Europae Orientalis

. !
, ( ) !
,
. , ,
,
. ,
!
. , !
: Ad Magnum
Ducatum Lituaniae ( ); !
, ,
1566 1589 . [8, c. 1619]
, XVI . !
,
. !
: !
.
: !
, .

() . XVIII ., , !
! 167 243 [9, c. 29].
( ) !
,
, ,
1529 ., .
,
,
,
. 1544 ., ,
!
.
, !
. ,
, !
.
1559 . , ,

.. i. (15011648 .) ...

215

IV.
[10, s. 206207]. ,
, !
. !
, 1563 . !
. !
, 1566 .

.
!
, .
,
, ,
[11, p. 89], ,
, ,
1 1569 . !
(, ) !
. .
, !
,
.
, (!
), . !
(
) .
15721587 ., , ,
(
), !
. !
, ,
15 !
, !
, .
!
:
, !?
, , ,

216

Studia Historica Europae Orientalis

IV, !

. !
, . 1584 . !!

[12].
: Magni Ducatus Litvaniae cum suis Provinciis, pala!
tinatibus, civitatibus et castris praecipius compendiosa descriptio.
, ( !
) . ,
, , , !
, , (Volinia Regio),
, , ,
, ( . .).
!

. ( !
, ) , , !
,
, , , ,
, , , ,
, ,
, [3, c. 177].
,
, ,
.
!
!
, !
. :
, , , !
, !
1583 . [3, c. 177].
,
XIII,
( ) 15821798 . !
() , !

.. i. (15011648 .) ...

217

, . !
15851602 .: !
, , , , , , , ,
, , , , ; ,
, , ; ;
, ; , ,
; , , 15 , 19 , 24
, 31 , 35 [13, c. 6165].
? !
? .
! ,
,
.
( 1632 .) III !
, ,
. 1588 .
.
!
. !

() liberum veto
.
, !
: !
, !
1840 .,
XIX . [14, c. 142]2 !
. , , !
.
III ( !
, III), !
,
. !

1897 . , ,
, 1588 .
2

218

Studia Historica Europae Orientalis

!
( ,
) . . ; !
( ), ( !
) , . !
.
III .
1609 . , 1611 .
, . !
III :
, , .
!
, , .
, , .
.
; !
. : , !
, ,
, .
III !
. 1588 .
, !
( 1612 .).
!
: (), ,
(). !
, , .
, !
, , .
XVII . !
. (1613) .
!
(1623), !

[15, c. 237238].
!
. !

.. i. (15011648 .) ...

219

:
, !
. , ,
, , !
, , !
. ,
[16, c. 18].
1589 .
.
, !
1591 . , ,

. !
!
. !

, : ...

, , ,
, , , , , ,
[], , , !
, , ,
, , [17, c. 64].

( ) 1590! .
. III, , ,
,
, !
. , ,
.
1600 ., : ,
, !
( ).
!
!.
1596 . , ,
, , !

220

Studia Historica Europae Orientalis

. , !
,
. ,
, (, !
, ), !
, .. ,
,
, !

. , , !
, ( 1590! 1640! .), !
, , !
, !
,

, , !
, , !
,
. , !
(1573 . . .)
,
... XVII .
! ,
[18, c. 17].
, , , !
( !
!
! ?), .
: XVII .,

[19, c. 956], ,
. , !
,
. 1620 . !
, ,
. !
!!

.. i. (15011648 .) ...

221


, !

, , ,
. ,
!
, , ,
!
.
, 1458 .,
, !
, ,
.
, , 28 !
1624 ., .
( , , !
, , )

, , , !
,
, [20,
c. 513514]. , ...
, 1624 ., : ,
,
. , !
, . !
...
, 1569 ., 1655 . !
.
X . 1100 ,
(
). , !
1641 ., !
.

,
!

222

Studia Historica Europae Orientalis

. !
( ) ( ).
, 3.
:
( !
, ) : !

. , . !
!
, , . !
,
. .. [21, c. 25].
!
,
, !
, 30 !
1655 . , , !
: 6. Skrzynia wozowa z ksiegami staremi pisanemi...
9. Skrzynka dluga zelazna z ksiegami drukowanemi... 11. Szuflada z ksiegami...
12 i 13. Dwie szuflady wielkie z biblioteka [22, c. 420].

IV (16321648) !
, ! !
. ,
III ( 16241625 . !

, !
),
, . !
, III,
( 16121634 .)
( !
), 1635 . , , !

!
; , : 6.4.1.281.

.. i. (15011648 .) ...

223

,
, .
. !
IV
.
IV !
.
, , . !
1640 . ,
, .
!
:
!
, !
. ,
, ,
,
... [23, c. 4].
: ...
, , ,
, ,
... [23, c. 2]. ,
, .

1. , .. / .. . . 2.
. 1. ., 1939.
2. , .. ! Slavia
Orthodoxa / .. !
// . 2000. 2.
3. . .: , 1975. . 32: !
: ; : ,
/ . . . .. , . ...
.. .
4. , .. / .. . , 1989.
5. , .. / .. . , 1987.
6. Pape, F. Aleksander Jagieoczyk / F. Pape. Krakw: Polska Akad.
Umiejtnoci, 1949.

224

Studia Historica Europae Orientalis

7. , .. / .. .
., 1990.
8. , . . !
(1547) / . . Vilnius, 1997.
9. , .. : ( 450!!
) / .. // !
. 1997.
10. BuchwaldPelcoma, P. Cenzura w dawnej Polsce: midzy pras drukarsk
a stosem / P. BuchwaldPelcoma. Warszawa, 1997.
11. Volumina legum. T. 2. Petersburg, 1859.
12. . Gvagnino F. Rerum Polonicarum. Tomi tres. Francofurti.
1584. 11456./4629R.
13. Litwin, H. Przynaleznosc narodowa alumnow Seminarium Papieskiego
w Wilnie 1582 1798 / H. Litwin // Miedzy Wschodem a Zachodem. Warszawa, 1993.
14. , ..
/ .. // !
. ., 1913.
15. , ..
XVII . / .. // . ,
1998.
16. , .. . / .. !
. , 1990.
17. Diplomata statutaria a patriarchis orientalibus confraternitati stauropigia!
nae Leopoliensi a. 1589 1592 data, cum aliis litteris coaevis et appendice. T. 2.
Leopoli, 1895.
18. , .. (
. . ) / .. . ., 1993.
19. , ..
/ . . . ., 1976.
20. . . 4. ., 1851.
21. , ..
(16551656 .): , / .. !
. ., 1994.
22. Kotlubaj, E. Zycie Janusza Radziwilla / E. Kotlubaj. Wilno Witebsk, 1859.
23. Sakowicz, K. Kalendarz stary w ktorym jawny y oczywisty bld ukazuie sie
okolo swiecenia Paschi y responsa na zarzuty Starokalendarzan y co za pozytki
Ruskiemu Narodowi z przyicia Nowego Kalendarza, a iakie szkody z trzymania sie
Starego, y iako sie ma rozumiec Poprawa Kalendarza. Wydany przez wielebnego oyca
Kassiana Sakowicza, archimandrite Dubieskiego unita. W Wilnie Roku Paskiego
1640 dnia 13 Septembra Za dozwoleniem Starszych.

..
/
( .
/. RECUEIL DES DIFFRENS USAGES ENTRES
ENTRE LA DIALECTE VULGAIRE POUR LA PARFAITE CONNAISSANCE
DE LA LANGUE)

!
, !
. !

, Athenaeum
. [1]. !
1574 ., !
[2, c. 61
62]. !
, , ,
Grammatica sclavonica scripta per Joannem Useviciu sclavonum... (!
, , , !
, , !
1643), !, !

[3].
!
/. Recueil des diffrens usages entres entre la dialecte vulgaire
pour la parfaite connaissance de la langue (MS. Slave 7) [4].
,
.
, !
.
290 200 72 .
.
( populiaris), !
(sacra). , !
A
/

228

Studia Historica Europae Orientalis

A
, . !
: /
, / ,
/ ,
.
(, XI .) !
. , !
. !
, ! ,
.
,
:
[] .
. ,
. A
: , , , , A
, , . [A
] .
, A
.
, A
. . A
4 5 [ !
..].
. ,
(
) ( A
A
) [4, . 4 . . 5 .]. !
, .

, , populiaris (Tituli Sclavonice
usurpati soliti Linguae Sacrae Tituli) (A
/ Sevenissimo Regi) [4, . 72 .].
!
, 1858 . .. , !

.. . /

229

, ,
[5, . 41; 6, . 83].

, 1908 . [7, . 4].
..
, XVIII !
, .

,
[8, . 232].
.. .. 1970 .
. !
XVI .
, , !
; , , ,
... [9, . 197]. .. !
, !
,
, , . [10, . 34].

. 1990! .
.
!
[2, . 62].
!
. . , !
[11].
, !
. .
Grammatica sclavonica /
. , .
. XVIXVII . !
Colloquia et dictionariolum ... lingva!
rum, 100 . !
,
. . , !
.

230

Studia Historica Europae Orientalis

,
[12, . 145]. ,
, !
!
. , .
. !
!
. , !
[13, . 275].

. !
! (Code Colbert 2290),
!
. 1683 ., , !
, .
Bibiliothecae Regnie,
, XVIII .
!
(1732 .) [14, . 268].
!
. 40 48 . !
.
: I H S, !
H, . :
ARAMAL.
,
16431647 .
, 1640! . .
Grammatica sclavonica. !
, !
, !
[12, . 145].
2005 . . /. !
(/) !
, !
: ...
(. Ruthenisch,

.. . /

231

. Ruthenian, . ruthene), . ,
,
, !
(.. XVIII .),
[15]. !
, !
.
,
!
. , ,
,
XVI
XVII . ,
, , !
.
. !
!
!
, .

1. , .

(XVIXVIII ) / . // Athenaeum. !
. , 1998 . . 90 .
2. , . !
/ . // .
. , 1998. . 6064.
3. . . : , 1970.
XXVI, 112 .
4. , !
. s. Slave 7. /. Recueil des diffrens usages entres entre la
dialecte vulgaire pour la parfaite connaissance de la langue 72 p.
5. Martinoff, I. Les manuscrits slaves de la bibliothe`que impriale de Paris
/ I. Martinoff. Paris, 1858. 111 p.
6. , . !
. / . //
. , 1879. . IV. . 7595.

232

Studia Historica Europae Orientalis

7. Test, P. Catalogue des manuscrits russes et slavons de la Biblioth`que


Nationale / P. Test. Paris: Imremerie contemporaine, 1908. 26 p.
8. , .. !
( ) / .. // !
1961 . , 1962. . 215235.
9. , .. XVI / ..
// . : . 1978.
. 185191.
10. , .. !
/ .. : , 1979. 198 .
11. Buni, D. Die ruthenische Schriftsprache bei Ivan Uevy unter
besonderer Berucksichtigung der Lexik seines Gesprachsbuchs Rozmova/Besda /
D. Buni. Mnchen: Otto Sagner, 2006 592 s.
12. , .. / .. // !
. 2007. 1. . 143145. . .: Buni, D. Rozmova/Beseda.
Das ruthenische und kirchenslavische BerlaimontGesprchsbuch des Ivan Uzevyc
/ D. Buncic, H. Keipert. Mnchen: Verlag Otto Sagner, 2005. 287 s.
13. , ..
/ .. // . , 2006 . 7.
. 273280. . .: Buni, D. Rozmova/Beseda. Das ruthenische und
kirchenslavische BerlaimontGesprchsbuch des Ivan Uzevyc / D. Buncic, H. Kei
pert. Mnchen: Verlag Otto Sagner, 2005. 287 s.
14. Colot, F. Mlanges dhistoire du livres et des bibliothe`ques / F. Colot.
Paris: Librairie dArgences, 1960. 338 p.
15. Buni, D. Rozmova/Beseda. Das ruthenische und kirchenslavische
BerlaimontGesprchsbuch des Ivan Uzevyc / D. Buni, H. Keipert. Mnchen:
Verlag Otto Sagner, 2005. 287 s.

.. . /

( / [. 43 . 44])
populiaris


:













...












sacra


:
AAAAA
AAAAA
AAAAA

AAAA




AAAA
...



AAAA






233

..
2008 .
1
!
29
1961 . , , : !
!
,
. , !
. 1990 . !
: ,
[1]. 15
1560 ., II ,
, !
[2, . 47]. !
, 10 1798 . [3, . 8586].
,
: na Trakcie Horwalskom nad Rekoi Bere!
zynoi. , .
, .. , , : !
( !
,
, ) , !
[4, . 126]. , ,
,
1950! ., .
, !
, ,
.
, 2006 . !
, , .
2008 . 100 2
.
XVIXVII . (. 1). !

08266 .

.. . 2008 .

235

!
. , !
(. 2).
!
. ! !
, , !
, (.
3). (. 4).
, , , XVIII . [5, . 296].
Silurus
glanis, ( .. ). !
!
, , , (. 56).
!
, . !
! !
, , .
.. , !
, , XIII ., !
XV [6]. !
, !
, , 1560 .
, !
,
, XI .
! 1240 . , ..
, [7, . 229].
! I (16001649)
. , . !
, !
, ,
(. 7). .
!, (.
8). , , !
. ,
, , .. ! , ! !
, (. 9). !
, , , !

236

Studia Historica Europae Orientalis

. .. !
, , ,
1976 . .
XVII .
, , , !
.

1. , .. ? (
) / .. // . 19.05.1990.
2. . : 2 . . 1. , 2000.
3. 686. . 1.
. . 9.
4. , .. . !
/ .. . , 1992.
5. : 4 . . 4: XIVXVIII .
, 2001.
6. , ..
[ ] : www.opentextnn.ru/history/archaeology.
: 16.07.2005.
7. , .. / .. . ., 1998.
8. . ., 1981.

1 ; 2 ; 3 !
; 4 ; 5
; 6 ; 7
; 8 ; 9 !

..



VI .
, ,
(Archiwum Gwny
Act Dawnych, AGAD) (Archiwum
Skarby Koronnego, ASK),
(Dzia III. Rachunki nadworne krlw), 4948 (Sygn. 4948). !
,
, . !
, 21 ,
576 586. ,
, 1570!
II !
!. , ! 1571 !
,
. ,
!
!! .
, !
.
,
,

. , !

!
, !
. , !
!
: , ..

.. ,

240

Studia Historica Europae Orientalis

XV
1569 [1, c. 89]. , !
, !
. , !
.
, !
, A
. !
,
[2, . 8].
XVI
, .


(Archiwum Skarbu Koronnego) (Metryka Koronna),
,
. ,
, : !
(Rachunki Poselstw) (Rachunki Na
dworne Krlw). !
! XVI , , !
, .
40! XVI !
, . !
, 1542 , , !
!. 1544
! !
[3, k. 8991v, 9596, 104105]. !
, , !
.
,
. .
,
.
, !
,
. ,

.. . ...

241


, , .
(Libri legationum) !
15031505, 15351547 ..
[4, k. 14, 15, 16; 5, k. 97r98a, 99r99a, 101r101a]
!
, . ,
! ,
, !
[6]. ,
, !
,
. 1506 ,
, , , !
, !
,
, [7, p. 53]. ,
! !
, !
.
!! !
. !
!
, !
. !
. !
!
, !
.
aurea mediocritas !
, !
. !
!
, !!
.
15121522 !
, 1514 , !

242

Studia Historica Europae Orientalis

! !
. , !
15 000 ,
, .
: !
, , !
. [8]. , !
, !
, , .
. , 11 . !
,
! , . !
70! XVI
100 , ,
,
3 . , !
, 5000 .
!
,
. ,
( !
, ), !
. !
. !
, , , !
.
, !, !
. ,
? ,
29 1514 . 15121522 !
!
. !
, .
!
,
.
, !

.. . ...

243

. ,
, !
, . !

. !
!, !
1512 , ,
2024 , , .
, !
!
,
. !
!
.
, !
,
. ,
1514 . AGAD
15431544
[9]. : !
, : 6707/20/6. ,
!
1514 , (
) 7500 . 1548
! , !
, ,
[10, . 45]. !
.
Regestr vpominkow iako
przesz Pana Alexandra Vladike Czaru dawane [11, k. 576586].
, 1570! .
1514
I !.
, [ ?]
. !
1514 ., ,
. !

244

Studia Historica Europae Orientalis

:
9120 7500
13 500 ( !
1 1,8; 7500 !
13 500 ).
!
!. !
!
.
XVXVI , !
, !
, !
. !
!
, , !
! ,
.
!
, !
!
XVI . !
, .
. ,
# ,
, , , !
. . !
, , !
.
: [ ].
, ,
,
. , !
, , ,
. , !
,
, , !
.

.. . ...

245


1. , ..
( XV . 1596 .): . . . : 07.00.02
/ .. ; ! . . , 1982. 26 c.
2. , .. . / .. !
, , !
. , 1993. 26 .
3. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Archiwum Skarbu Koronnego.
Rachunki Poselstw. Sygn. 1. 30903.
4. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Libri Legationum. 1503.IV.16
1505.VIII.24. Sygn. LL 2. mf. 2.
5. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Libri Legationum. 15351547
Sygn. LL 11. mf. 11.
6. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Archiwum Krlewski Warszawski.
Dzia Tatarski. Sygn. 653. 579.
7. Lietuvos Metrika. Kn. 8 (14991514). Vilnius: Mokslo ir enciklopedij
leidyka, 1995. 708 p.
8. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Archiwum Krlewski Warszawski.
Dzia Tatarski. Sygn. 651. 575.
9. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Archiwum Radziwillw. Dzia II.
Suplement. Sygn. 8(8).
10. . . 1.
.: 1843.
11. Archiwum Gwny Akt Dawnich. Archiwum Skarbu Koronnego.
Rachunki Nadworne Krlw. Sygn. 4948. 200163.

[. 576]
[ ] Regestr [ ]
Regestr vpominkow iako przesz Pana
Alexandra Vladike Czaru dawane
Tak sie wszobie ma
Naprzod
Czaru Je Alczy samemu dano sukna Postawow Lun
skich Dwusczie Dwadziescza y osm [ ] Ty
siacza Zlothych a przy suknach [ ] Tysiacza
Zlothych Czerwonych Tho Je Alczy y szuknami
y zlothmy pietnasczie tysiacz zlothych czerwonich
dosto za suknia kazdy Postaw po Zlothych Cztere

246

Studia Historica Europae Orientalis


dziesczy kladaczy zlothych 9120 a zlothych Czer
wonych 7500 czynia wmoneczie # 13500
Je Alczy Czaru trzy dziewiec Vpominkow
Naprzod Czaru Je Alczy dziewiecz Vpomin
kow pierwsych
Kubek srebrny pozloczysty za zlothich 100
Kosz srebrny za zlothich 70
Alisza srebrna za zlothich 80
Suba axamithu czerwonego na zloczie podsita sobolmy
za zlothich 350
Szuba axamithu czerwonego gladkiego fsobolmy pod
sytha za # 300
Szuba adamasku bialego Kunami podsitha za # 100
Trzy soroky Kun za # 120
[. 576 .]
Czaru Je Al druga dziewiecz Vpominkow
Ochopien zlothaglowy czerwonego za # 80
Ochopien axamithu Brunathnego za # 65
Ochopien Adamasku bialego za # 26
Trzy portyscza sukna Sthamethu za # 40
Trzy portyscza sukna Purpurianu za # 40
Czaru Je Alczi trzecia dziewiecz Vpominkow
Suba Liszia zawoikowa barzo dobra za # 90
Cztery suby zawoikowych za # 140
Dwie subie Bielinnich barzo dobrych za # 60
Dwie subie Bielinnich podleiszych za # 35
A nathzwysz tysz wyscy wsitkich mianowanych wpomin
kow y dawanych dokonanich niewzadnj obyczay iedno sla
ski Cro: JeAl za prozbojy piszaniem Czarskim piecz
Tysieczy zlothych czerwonich nathen ieden casziemcu
dano czo czini Zlothych Polskich 9000 Tego wliczbe nieklascz
Starszemu Czarewiczowy Alachmethgie
reiu Kolze dwoya dziewiecz Vpominkow
Napirwcy JeAlczi dziewiecz vpominkow
Szuba axamithu czerwonego gladkieKunami podsytha
za # 120

.. . ...
Ochopien zlothoglowowy za # 80
Trzy Porczyscza sukna Lunskiego za # 40
Cztery Porczyscza sukna Koltryskie za # 20
[. 577]
JeAlczy druga dziewiecz Vpominkow
Tysiacz zlothych Czerwonych czynia # 1800
Ochopien Adamaskowy za # 26
Trzy kozuchy zawoikowe za # 105
Cztery suby Bielynnich za # 60
Tho jeAlczy dokonczone vpominki wsitki dosly
A nathzwysz tych wyszey mianowanich y danich dokonczo
nych vpominkow niewzadny obyczai iedno slaski Cro ieAl
siesczdziesiath postawow sukna Lunskiego na then ieden
czasz JeAlczi dano za prosbam y piszamiu JeAlczi Za
tho sukno czyni zlot 2400 Thego ulidzbe nieklascz
Vpominki ktore nadzwysz dokoncze
nia dane Naprzod
Drugiemu czarewiczowy Aldigeireiu
Ohopien Adamaskowy za # 26
Kozuth liszy zawoikowy za # 35
Szuba Bielinna za # 15
Trzy sukien Lunskich za # 18
Dwoie sukna Koltryskie za # 7
Jedno sukno Kamburskie za # 4
Jescze JeAlczy niewobyczay vpominkow akie
slasky JeKrolews_ Alczi # 100 Czerwonych
y trzy Postawy sukna Lunskiego dano czo vzyni
# 300 Tego ulidzbe nieklascz
[. 577 .]
Trzeciemu Czarewieczu Islamgiereiu
Ochopien Adamaskowy za # 26
Kozuch Zawoikowy za # 35
Szuba Bielinia za # 15
Szukno Lunskie za # 6
Sukno Koltryskie za # 3

247

248

Studia Historica Europae Orientalis


Czwartemu Czarewiczu Alpkireiu
Ochopien Adamaskowy za # 26
Kozuch Zawoikowy za # 35
Subka Bielinna za # 15
Sukno Lunskie za # 6
Sukno Koltryskie za # 3
Piathemu Czarewiczu Kazigiru
Ochopien Adamaskowy za # 26
Kozuch zawoikowy za # 35
Subka Bielynna za # 15
Sukno Lunskie za # 6
Sukno Koltryskie za # 3
Szostemu Czarewiczu Alubareczkiereiu
Ochopien Adamaskowy za # 26
Kozuch Zawoikowy za # 35
Subka Bielynna za # 15
Sukno Lunskie za # 6
Sukno Koltryskie za # 3
[. 578]
Siodmenu Czarewiczu Szalanilgereiu
Ochopien Adamaskowy za # 26
Kozuch Zawoikowy za # 35
Subka Bielynna za # 15
Sukno Lunskie za # 6
Sukno Koltryskie za # 3
Osmemu Czarewiczu Dzangireiu
Ochopien Adamaskowy za # 26
Kozuch Zawoikowy za # 35
Subka Bielynna za # 15
Sukno Lunskie za # 6
Sukno Koltryskie za # 3
Nowo Przislemu Czarewiczu Bitigireiu
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15

.. . ...
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
[. 578 .]
Nowo Przislemu tesz szynu Czarewicza Kolgi
Wnuku Czarskiemu ktori w Palaczu Czarskim
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielyna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Alatcze Czarskiey
Zloth Czerwonych 30 vczyni polskich # 54
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukna KoltryskiePortyscz trzy # 9
Sukna Kambarskieportyscz dwa # 6
Starsey Zenie Czarskiey
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subek Bielynnich 2 # 30
Sukien Koltryskich 2 # 6
Sukno Kambarskie 1 # 3
Drugiey Zenie Czarskiey
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
[. 579]
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3

249

250

Studia Historica Europae Orientalis


Trzecey Zenie Czarskiey
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kamburskie # 3
Czwarthey Zenie Czarskiey
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Starszey Doczcze Czarskiey Zenie
Kniazia Hadczilia Szyrinowskie
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Drugiey Doccze Czarskiey
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
[. 579 .]
Trzeczey Doccze Czarskiey
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Czwarthey Doccze Czarskiey
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Starszey Zenie Czarewicza Golgi
Ochopien Adamaskowy # 35

.. . ...
Kozuch Zawoikowy # 26
Subka Bielynna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Drugiey Zenie tegosz Czarewicza
Ochopien Adamaskowy # 35
Kozuch Zawoikowi # 26
Subka Bielynna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Synu Czarewicza Galgi Sadilgireiu
Takze # 88
Drugiemu synu Czarewicza Sasafieiu takze # 88
Trzecienu takze # 88
[. 580]
Dolccze Czarewicza Trzeciego Aluratkiereia
Dowlieth Soltan Czangiey
Kozuch Zawoikowy # 26
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Kniaziu Hatczeiu Szyrinowskiemu
Ochopien Adamaskowy # 35
Kozuch Zawoikowy # 26
Subka Bielinna # 15
Sukien Lunskie 3 # 18
Sukien Koltryskich 2 # 6
Sukno Kambarskie 1 # 3
Subka Bielinna czo na Panu skunienu z grabieniem wziol
y na mnie pothemusz pierwsziu razem nizlim tego w Re
gestrze czarskim nieopiszowal isz tho nad obyczai dzie
wiaczy vpaminkow za niebosczyka wniosk sie

251

252

Studia Historica Europae Orientalis


Alustapha Alurszie Omiathu Cro ieAl
Zlothych Czerwonych 50 ktory czinia Polskich # 90
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielinna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Drugiemu Omiathu JeKro: Al Kniazu
Zlothych Czerwonich 50 ktory czinia Polskich # 90
Ochopien Adamaskowy # 26
[. 580 .]
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Trzecziemu Omiathu ieCro: Al Alustaphie Ogi
Zloth Czerwonich 50 ktory czynia Polskich # 90
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Czwartemu Omiatu Cro: ieAl Derbisz machmeth
Zloth Czerwonich 30 ktory czinia polskich # 54
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoykowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Piatemu Omiatu Cro: ieAl Machmet Vlan
Zloth Czerwonich 30 ktory czinia polskich # 54
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3

.. . ...
Kniazia Aliachatczyni Vpominki Synu Jego
Kaszym murzie dano bo oycza swe miescze osidl
Y Kniazem zostal
[. 581]
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Dzan Musczie Podskarbiemu Czarskiemu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Kaziagwu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Alachmet Vlanu Othaliliu Odilgiereia Czarewicza
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Kababath Ogi
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Tothman Otylaku
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Bogusz Olalikon
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3

253

254

Studia Historica Europae Orientalis


[. 581 .]
Kniazia Dziegielakowu Synu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Piszarzowy Czarskiemu Obdusczie Lam
Czelebieyu
Ochopien Adamaskowy # 26
Kozuch Zawoykowy # 35
Sukno mocznie Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Akil Babie Syrynowskiemu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno mocznie Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Konuszemu Czarskie kniaziu Bachraynu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Chczyr Ogiu
Kozuch Zawoykowy # 35
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Asan Czauszu
Subka Bielinna # 15
[. 582]
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Murat Alurzie
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3

.. . ...
Hatczyfer Sathu
Kozuch Zawoykowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Haliasz Bothaliku
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Otabierdey Alurzie Alangidzkiemu
Na mieisczu Kniazia Kotczetaya
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Kniaziu Obdusielamu Bachruiowskiemu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Pisarzowi Czarskie Abrahnu Czelebieiu
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielynna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
[. 582 .]
Jemgurdzy Hadzieyu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukien Liunskich 2 # 12
Voiewodzie Kierchersskiemu Kniaziu Sutlesiu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Sukna Dimiskiego Postaw # 40
Kazieibiegu
Subka Bielynna #15
Sukno Liunskie # 6

255

256

Studia Historica Europae Orientalis


Zenduzeiku
Subka Bielyna #15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Alarsaku Czarskiemu Bayszareiu
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Kniaziu Dziewieyu
Kozuch Zawoykowy # 35
Subka Bielinna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Karaczy Ogiu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
[. 583]
Kniaziu Obdalie Kipezaczkiemu
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
Dyczambuldzie Amendziesiu
Subka Bielyna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Kniaziu Jeszieiu Liusziuskiemu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Woiewodzie Przekopskiemu Kniaziu Sullesiu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3

.. . ...
Nowo Przybylim Slugom Czarskim
Naszipu Kopaczeyu
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Fieriuszu
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
Aligardzieiaku Szymurzy Vpominki
Brathu iego Smoil Alurzie
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
[. 583 .]
Slugom Machmeth Giereia Golgi
Otnimaj Alurzie
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielinna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Jeszey Alurzie
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
AlusliaOtaliku Golegmu na mieisczu
Oycza iego Ochmeth Otaliku
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Derbisz murzie Otaliku
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Podskarbiemu Obdul alib Czelibliu
Kozuch Zawoikowy # 35

257

258

Studia Historica Europae Orientalis


Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
[. 584]
Piszarzu do Czau Aduniecziu
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Skarbmenu Czarewiczu Jemenszy
Dawano iemu Subke Bielyna Sukno Lunskie Koltryskie
A terasz na mieisze oney Subky Bielinni za dokuczi
wa prozba Czarewycza JeAl dano iemu
Zawoikowy Kozuch # 35
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Koniuszemu Taboldiku
Dawano iemu Subke Bielynna Sukno Lunskie Koltryskie
A terasz za dokuczna prozba JeAl Czarewicza na miei
scze oney subki Bielyney dano jemu
Kozuch Zawoykowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Jszman Alurzy zmarlego Vpominky
Kozuch Bielynny # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie za Vszilowana Prozba Kolgi...
dano Brathu iego Churanszy
Kozuch Bielyni # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
[. 584 .]
A czo dawano dwum oszobom po Szubcze Bielyney
y po suknu Liunskiemu tedy te vpominky przelo
zil jeAl Czarewicz nadwuchze oszob

.. . ...
Alustaphie murzie
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
A ku themu przyeto Szukno Koltryskie za # 3
Drugiemu Alurzie j taliku doniemu synu
Sukna Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Anazwysz Czarskiego kwitow pod pieczicziam
jeAlczy do iego Gol Alci daneczo komu dano
Alianowiczie nizey tho opiszano jest
Napirwey Dziewcze JeAlczi Czarsky
nowo przybeley
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Czarewicza Golgniu synu nowo przy
bielemu Azamethgiereiu
Ochopien Adamaskowy # 26
Subka Bielynna # 15
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
A na liatho ma bydz dano Kozuch Zawoikowy za # 35
[. 585]
Czarewiczu Golgi Zonie nowo przybilej
Kozuch Zawoikowy # 35
Subka Bielinna # 15
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
Sukno Lunskie # 6
Czarowicza Adilgierey za roskazamiu
Czarskmi wzial
Za stoZlothych Czerwonych Kozuchow Krolikowich 15
A nad zwysz tego dwa postawy Liunskiego Sukna

259

260

Studia Historica Europae Orientalis


A Zonie ieAlczi dano
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
A za Adamasek subka Bielinna za # 15
Skender Alurzie
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Lunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Sukno Kambarskie # 3
A za Adamasek subka Bielinna # 15
Kniaziu Nuratkazko ordo Barskiemu
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
[. 585 .]
Alurtozie Ogi
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Syfer Alurzie
Subka Bielyna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Kambarskie # 3
Amaniszy Sokolniku Czarskiemu
Nowo Przibilemu
Subka Bylynna # 15
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
Na dwadziesczia OsobCzarewicza
Golgi Kozdemu
Po Kozusku Krolikowemu po # 3
Po Suknie Koltryskiemu # 3

.. . ...

261

Po Suknu Sukno Kambarskiemu # 3


A trzeczim osobom slug Czarewicza
Odilgiereya Lanicaiu
Kozuch Zawoikowy # 35
Sukno Liunskie # 6
Sukno Koltryskie # 3
A dwum osobom po subcze po Bielynney po suknu
Lunskie y po suknu Koltryskiemu
[. 586]
Summa za thy wsytky vpominki wyszey
mianowane czyni szaczunkiem po gr 30
Zloth Polskich 43847
Alie czerwone Zlothe 5000 y # 100 y 63 postawy
Lunskiego Sukna czo slasky darowano vczyni tho summa
# 11000 y na monethe # 700 ktore odiawsy
zostanie summy # 32144

Adamask

, !

Axamith

Axamith Brunathn

Kozuch Zawoikowy

Ochopien

Subka Bielynna

Sukno Kambarskie

, ,

Sukno Koltryskie

, ,
()

262

Studia Historica Europae Orientalis

Sukno Lunskie

/ , ,
.
. !
, !
.

Sukno Purpurianu

, ( !
, )
.
.

..
:

,
, ,
!
: .
,
, !
!
( , , ,
..).
: !.

:
!
, ,
. !
, !
,
.
!
!
. !. !
. , 2003 .
, 1! !
: !
.
, , ..
, !
!.
, .
,
. , !
(, !, !

266

Studia Historica Europae Orientalis

! .) , !
.
.
, , , !
.. , !
! , !
. ,

, ,
, !
. , !
.
, !
,
. !
, !
,
(
1955 .
).

, !
!
.
( , ,
!
, ) !
! :
, ! .

,
!

. ,
!
, ,

.. . ...

267

(
).

,
. !!
, !
, . !
, (,
..) .
( ) ,
. ,
(
) , !
, !
, (!
) . , !
() (
, ..), !
, .. ( !
)

.
!
. !
, !
( , ,
) , 1000! !
!,
. !
( !
), ,
, , !
: , !
( ). !
,
, !

268

Studia Historica Europae Orientalis

, ,
. !
. !
!
, , !
7 2008 . , !
,

, .. .. , , !
( ,
.), ( , .),
( ,
.), , , !
.. !
! ,
, , !
,
, . !
!
,
. !
,
II
.

. !
. !
()
. !
! !
, . !

,
. !
(
) !
. ,

.. . ...

269

, !
. . !
. !
.
: !
. , , !
.
,
. , ,
, .
() , !
! !
, ,
, , !
.
, I:
, , , !
, , .
, !
, !
,
. , !

, !
, !
, !
..
2008 . !
,
, ,
, . !
!, !
( !
), !
(, ,
, !
, ),

270

Studia Historica Europae Orientalis

, , !
( . !
XVIII XX ,
, : !
). !
!
. !
,
. , ,
,
.. !
, , , ,
, !
, , . .

, ,
!, , !
,
. , , !
!
.
, !
. !
,
, . !
, , , ,
,
( !
, ).
, !
!
.
, .
,
,
, !

.. . ...

271

.
,
, !
: , !
, , , , XIX !
. !

, ,
.
, !
:
( ) , .
, ,
,
.
!
, , !
. , , !
!
, !

( ?!).
, !
, .
,

. , !
, , !
, !
, . !
, , ,
. , !
!
.. ,
( .. ) ,
, , !
. XX , . ,

272

Studia Historica Europae Orientalis

, !
,
( ,

).
, ,

, , ,
, . !
, . , ,
( )
. , !
, ,
, !
(?) , ,
, . ,
!!
(), ,
(,
).
, , !
,
, !
:
. ,
, !
,
.
!
, ,
. !
: , !
, (! !
).
20! !
. , , !
!

.. . ...

273

: !
, ,
(
, , !
). , 30! ,
,
,
. , ,
, .
!
.

, , ,
, , !
, .
!
, ,
, !. !
!,
! . !
, !
( ), , !
. , ,
, , !
. !
, ,
. ,
, ( )
( !
). , !
, !
,
, !
, ..
( )
: ,
.

274

Studia Historica Europae Orientalis

!
. , !

, . , !
, !
.
, !
( ?) !
, , !
, .
, , . ,
( ), !
. , , ,
, . ,
, !
. !
.
!
, , !
, !
,
..

, .
, ,
, : .
!
XVII
XX, XXI . !
,
.
( , ),
, , ..

!
, , .
, , !

.. . ...

275

,
XIX . (.: , 2008).
!
. !
,
.

. !
, !
, , , , ,
, ,
.
,
.

. !
!
, ,
.
,
, ,
, , (
, !
, ). !
! , !
, , , !

. , !
,
( !
), !
,
. !
,
, . !
! .
,

276

Studia Historica Europae Orientalis

. !
, , !
.
: !
,
, !
.
, , !
.
, !
.

..
:
..
.
.: , 2007. 310 . (STUDIA PHILOLOGICA).

!
, , ,
. !

.
, ,
! , !
.
. , !
, !
.
!
!
,

(), !
.
, , !
, , ( !
) ,
, . , !
!, , . ,
, , !
, ,
...
,
,
.
, ,
,
.

280

Studia Historica Europae Orientalis

, , !
.. !
, !
XVIXVII .,
!
. !
, .. , , ,
( !
) !
!
, .
, ,
, !
, !
, !
,
!
. !
, !
.. , !
,
. !
, !
, ,
! !
, (. 22)
,
.. !

,
!
! ...;
!
, , !
; !
, ! ,
(. 2526), , !

.. .

281

: , !
, !
?
!
, ..
,
, !
, !

XVI . (. 3074). !
, !
, ;
, ,
(. 31).
, 8 ,
,
, ,
.
!
!
() .
, ,

XVI ., !
,
XV, 7007 ., !
! !
(. 39). , ,
, , !
, XVI . !
!
, , , !
! (. 57).
, , !
, !
,
, ,

282

Studia Historica Europae Orientalis

.. (. 59, 64),

(. 61).
..
!
, , !
, . !
, !
;
! , !
,

XVI . , !
! !
; !
XVI . , ,
! (. 54, 64).

XV XVI . ..
!
! , ,
,
,
(. 75106). !
!
!
XV XVI . !
, !

, !

!
!
(. 105).

!
, , ,

.. .

283

.. !
(. 107144). !
. !
!

(XIXVI .), , !
. !
, !
, !
.
, ,
,
, !
!
, !
, !
. ,
,
! , !
, !
15 , !
!

!
(. 140). ,
,
! !
, !
,
! (. 135). !
, !
( ) .. !
, !
!,
,
(. 140144), !
!

284

Studia Historica Europae Orientalis


15 !
!
. , !
( ), !

! , !
(. 144).

, ,
, 6 , !

XVI (, !
, !
!), !
(. 145199). , !
, ,
! ,
...; !
, !!
. , ,
( ) !
,
, ,
, !

, !
, !
, , ,
(. 202). !
!
cepo!opec : !
, ! !

(. 209210) !
,
!

.. .

285

(. 213214).
!
, XVI .,
XVII ., . , , .. !
, , ,
, , !
, !
(, , ),
, ,
, , !
(. 217).
, , !
!, ! , ..

(. 221230) !
! , , ,
, !
.. ( !
, 1902), ..
( ( ), 1914), .. , .. !
., . ,
! !
! !
:
(. 9, 55, 224,
226, 227), (. 20, 195, 228, 230),
(. 226, 227). (, ,
, . 223) !
, !

( , )
(. 227).
!
!
, , .. !
. , ,
!

286

Studia Historica Europae Orientalis


. ,
!
, , !
, 1073 . ()
(. 204), (
.. ) : A
( ,
),
(, ,
)
(, ). !
, , !
.. (. ., . 1, . 3779)
, : A
( [], ,
, , .. !
, ), A
. ,
, ,
, !
!
( ),
.. .

, !
, !
.
! !
,
, !
,

.
, .. , ,
!, , ,
! !

.. .

287

. .
, !
(, , ,
, !, , .)
,
, ,
. .. !

( !) , !
. !
: , !
, !
,
,
,
, !
, ,
. !
! !
. , !
!
.
, !
!
,
.


,
! !
()
!!
()
, !

()
! !
()
!

()
!
!
()
, !

()
!

()

()
,

()
!!
()
, !
!
()

289

, !
(!!
)
, !
!
.

XIX . .. !
()
, !
!
()
!!
()
,
!
()
,
!
()

()
!!
()
,

()

SUMMARY
Halenchanka G.J. To the question about ethnical and enthnoconfessional
categories of the Grand Duchy of Lithuania in the XIVXVI centuries: Beloruscy,
Litvins and Rusins in discourses of the contemporary investigators and written
sources
The author considers the question about enthnoconfessional categories, which
were used in the Grand Duchy of Lithuania in the XIVXVI centuries, on the wide
circle of original sources. This problem is very controversial in modern historical lite!
rature. He comes to the conclusion that with respect to the most of inhabitants of the
Grand Duchy of Lithuania in this period the term Rusins using is more correct.
Dziarnovich A.I. MoscowiticaRuthenica: the Riga archival complex on history
of East and Central Europe in the XIIIXVII centuries
Riga in the XIIIXVI centuries was actually at the head of Livonian cities, and
the Riga city council operated Polotsk and Novgorod offices of German merchants
and the relations with other Hansa cities. For this reason in the Riga city archive
a plenty of trading and foreign policy documents was kept. The Riga archivists have
included in the Ruthenica section the most ancient documents of the XIIIXV cen!
turies and also documents under attitudes with the Grand Duchy of Lithuania (the
central administration and cities). In the Moscowitica section have been concentrated
materials on attitudes of Riga and Livonia with Novgorod, Pskov and the Russian
state. But in the XVII century the Ruthenica section and the Moscowitica section
have practically merged in one, inventories and registers of the XVIII century do not
divide sections any more. Today the MoscowiticaARuthenica as the uniform complex
does not exist.
Golubev .. Grand duke of Lithuania Olgerd: duke or tsar?
The little known episode from history of the XIV century attempt to use the
title tsar in the correspondence between Olgerd, the ruler of the Grand Duchy of
Lithuania, and Philophei, the patriarch of Constantinople. This episode is considered
at the general context of the title evolution at the lands of Old Rus.
Polekhov S.V. To the question about coup detat in the Grand Duchy of Lithuania
in 1432
The article analyses the events which led to the coup dtat in the Grand Duchy
of Lithuania in 1432. Special attention is paid to the composition of the Grand Duchy
of Lithuania ruling elite under Grand Duke Svidrigailo. The analysis of all published
and some unpublished sources referring to that period shows that there are no reasons
to speak of Svidrigailos alleged pro!Orthodox/Russian policy and the Catholic/

Summary

291

Lithuanian reaction to it. According to the new explanation presented in this article
the main tensions between Grand Duke Svidrigailo and a certain part of the Grand
Duchy of Lithuania ruling elite concerned the Grand Duchys relationships with
Poland.
Temushev V.N. Formation of the MoscowALithuanian border in the XV and at the
beginning of the XVI centuries
The article describes the process of formation of the border between Grand
Duchy of Lithuania and Grand Duchy of Moscow in the XV and at the beginning of
the XVI centuries. The opportunities of reconstruction of the Moscow!Lithuanian
border have broadened thanks to new methodology, allowing usage of many more
sources. As a result, dynamics of the territorial variations of both states during more
than a century was revealed and the borderline between them was defined with better
accuracy.
Kazakou A.U. Prince Macvej Mikicinich: the origin and the emigration
The article is devoted to the origin of the servitor of the grand duchess of
Lithuania Alena Ivanauna prince Macvej Mikicinich, and the way he emigrated
from Moscow to Lithuania.
Padalinski U.A. Attitude to the War in the Public Opinion of the Grand Duchy of
Lithuanias szlachta in 15701580
Public opinion of the Grand Duchy of Lithuanias szlachta towards the Livonian
War is analyzed. The szlachta was ready to fight only for the interests of their country.
Indispensable conditions were direct participation of the King and Grand Duke in
the organization of the operations and provision of Polish military aid. Such factors
as szlachtas patriotic spirit, justice of the war and its long!term results had been also
influencing formation of the public opinion. The war had been enabling to make good
political career, and to get new lands.
Shymak A.. The mediation of the Roman Curia at the time of the final phase of
Livonian war
In 1579 an armistice, concluded during Livonian war between Polish!
Lithuanian Commonwealth and Russian Kingdom, was changed into the active
military operations. The critical situation during the war forced tsar Ivan IV to
look for the mediation of Rome. The pope Gregory XIII, who had triggered the
organization of the next coalition against the Ottoman Empire, tried to reconcile
the confronting sides and was ready to use the dubious initiative of Moscow. The
final phase of Livonian war was characterized by diplomatic tensions in Moscow,
Rome, Krakow and Vilnius.

292

Studia Historica Europae Orientalis

Jakubau V.V. The relationship between the Grand Duchy of Lithuania and the
Polish Kingdom with respect to Inflants in 15821621
The article is dedicated to the problems of the relations of the Grand Duchy of
Lithuania and the Polish Kingdom, which arose because of Inflants (Right!bank
Livonia). The representatives of the great Duchy of Lithuania tried to overcome the
resistance of the Polish feudals led by Y. Zamojskij at general seims, using all methods
of political actions including blackmailing. The problems, which resulted from the
control of Inflants by the Commonwealth, caused the ambassadors of the Grand Duchy
of Lithuania to disrupt several general seims. The objective geopolitical interests and
possibilities of the Grand Duchy of Lithuania and its active participation in the mi!
litary operations during the war between the Commonwealth and Sweden in Inflants
in 16001609 created the situation when by 1609 the province was under actual
control of the Grand Duchy of Lithuania, while alternate and condominium turned
out to be mere formality.
Dzemidovich E.U. The relations between Grand Duchy of Lithuania and Swedish
Kingdom at the end of the XVI beginning of the XVII centuries in the light of Lublin
Seyms decisions
The article deals with the relations between the Grand Duchy of Lithuania
and the Swedish Kingdom at the end of the XVI beginning of the XVII centuries.
The special attention is paid to the political activity of Grand Duchy of Lithuania
in the sphere of its foreign policy which contradicted the terms of the Lublin union
of 1569.
Kazakou L.Y. The impact of the European economic process on the agricultural
evolution of the Grand Duchy of Lithuania at the second part of the XVI beginning
of the XVII centuries
This article is dedicated to the influence of trade of the Grand Duchy of Lithuania
with European countries on the economic processes in the Grand Duchy of Lithuania.
The main attention is given to the condition and the dynamic of development of agri!
culture of Belorussian land in the context of economic processes in the countries of
Western Europe.
Levshun L.V. Culture of the West Russian lands under conditions of the Union at
the XIVXVII centuries
Considering the cultural origination of the Rusins ethnical community in
the Grand Duchy of Lithuania and Polish!Lithuanian Commonwealth , the author
shows how in the culture of West!Russian territories, under influence of pagan
Lithuanian and polish catholic factors, there were, on the one hand, the comple!

Summary

293

mentary processes of back!assimilation and stratification of the former ethno!


cultural unity, on the other hand there were also the processes of accommodation
and subsequent assimilation (until the transition into the other cultural tradition).
The result of these processes was washing out of the ethnocultural self!identi!
fication of the Rusins community, which took place in the second half of the XVI
century to the cultural smash the loosing ancestors tradition, cultural elite,
literary!written language.
Dzianisava A.R. The right of patronage in the lawful status of the orthodox church
of Byelorussian lands at end of the XVXVI centuries
The article considers the problems of the lawful status of the orthodox church
of Byelorussian lands at end of the XVXVI centuries. It accentuates the considerable
influence of the temporal society on the status of the church. It emphasizes that the
relations between the church and the society were constructed on the foundation of
the right of patronage. This circumstance created the best conditions for the beginning
of abuses of different kinds. The abuses damaged the prestige and the lawful status of
the Orthodox Church.
Teplova V.A. The Brest Church Council and the Brest Church Synod in 1596 in
the light of the Orthodox ecclesiologic
The article deals with events in Brest in 1569, which led to creation of the Church
union in the lands of the Polish!Lithuanian Commonwealth. In compliance with the
canon law, the author suggests to distinguish the Brest Church Episcopal Synod,
which accepted the Union, and the Orthodox Brest Church Council. In particular
the last went on t in compliance with the canon law and had the right to named the
Council.
Bortnik I.. The problem of tolerance in the orthodox polemic literature of the
PolishALithuanian Commonwealth in 15961632
The article is dedicated to the problem of tolerance in the orthodox polemic
literature of the Polish!Lithuanian Commonwealth in 15961632. The legal, po!
litical!pragmatic and moral!religious aspects of this literature are analyzed in the
article. In the given period it is natural to the orthodox thought to perceive tolerance
as a social!political phenomenon, which is connected with the absence of legal
guarantees of the status of the Orthodox Church after the Brest Union. Together
with it the research of moral!religious aspect of tolerance in terms of the Brest Union
allows to single out the most important elements of intolerance. In general it is
possible to state the situational character of approach towards tolerance in the
orthodox polemic thought.

294

Studia Historica Europae Orientalis

Harkovich N.V. From the history of brotherhood movement in Volhynia and in


Lithuania in the end of XVI century: Stefan Zizanij
In a context of general tendencies of educational activity of orthodox believers
in Volhynia and in Lithuania in the end of XVI century, in article activity of Stefan
Zizanij on education of Rusins in the Grand Duchy of Lithuanian is considered,
the theological maintenance of known products of the brotherly apologist is short
characterized. The author comes to the conclusion that up the time of peak of activity
of Stefan Zizanij (90th of XVI century), orthodox believers had the developed
theological school successfully resisting to opponents.
Nikolaev N.V. The raising and the failure of the Lithuanian culture (1501
1648): the cultural historical context
The fundamental milestones of the political and cultural development of the
Grand Duchy of Lithuania in the XVI the first half XVII century are considered
in the article. The effective cooperation of different cultures, which represented in
the Grand Duchy of Lithuania, was the characteristic of this period. However, all
these progress were lost during critical national and confessional conflicts in the
XVII centuries.
Stseburaka .M. Rozmova/Beseda (to the question about the origin of the
I. Uzheviczs manuscript Rozmova/Beseda. Recueil des diffrens usages entres la
dialecte vulgaire pour la parfaite connaissance de la langue)
This article deals with the little known monument of the XVII century old
Belarusian!Russian phrase!book, which is found in the French National library. The
questions about authorship, language and manuscript creation time are considered
in the article. This monument is the interest of the Belarusian historians and
philologists.
Rassadin S.. About some finds of Shatilinski island in 2008
The article is devoted to archaeological finds of Shatilinski island discovered in
2008. The facts permit to obtain more specific information about chronology of evo!
lution of the settlement in modern Svetlogorsk place.
Liubaya .. Tatar pominki at the context of relationship between the Polish
kingdom, the Grand Duchy of Lithuania and the Crimean khanate at the XVI century
This publication deal with a problem of pecuniary and material presents, which
were sent by Polish!Lithuanian monarchs to Crimean khans at regular intervals
during the XVI century. In a shot introduction, which anticipated the publication,
the author considers reasons of beginnings of Polish!Lithuanian payments to
Crimean khans, their intension and regularity. She also analysis their role in the

Summary

295

political culture of the Eastern Europe in the post!Horde epoch . The text of publi!
cation is accompanies by a glossary, where some exploitable words and terms are
explained.
Yanovski .. The power and the individual at the Russian history: reasoning
about their unity
This article is about relationship between the power and the individual in the
Russian history. Regardless of the external conditions changes, this relationship
remains rather constant in different times. The author invites to the discussion about
relationship between the state and the society in Russia and in other countries of the
post!Soviet space.

Studia Historica Europae Orientalis





1
. .
: . XVI .
, .

15.12.2008. 6084/16. .
. . . . . 17,21. .. . 15,77.
100 . 1350.
: . , 15, 220007, . .
,
.
.: +375 (17) 2190668. Email: albaruthenica@mail.ru

.
02330/0131748 01.04.2004. . , 6, 220030, . .


.
02330/0056850 30.04.2004. . , 6, 220030, . .