Вы находитесь на странице: 1из 10

Medicinski fakultet Banja Luka Odsjek stomatologija

Seminarski rad iz medicinske fiziologije

Tema: Kontrola motorne funkcije od strane modanog korteksa

Autor: Dragan Risti

Kontrola motorne funkcije od strane korteksa i modanog stabla


U ovome radu raspravljaemo o kontroli telesnih pokreta koju vre cerebralni korteks i modano stablo. Ova dva nervna regiona, zajedno sa bazalnim ganglijama i cerebelumom kontroliu vrlo kompleksne pokrete koje su ovjek i druge ivotinje razvili za specijalne ciljeve.

-Motorni korteks i kortikospinalni trakt


Ispred centralne brazde, zauzimajui zadnju treinu frontalnog lobulusa, prostire se motorni korteks. Iza centralne brazde je somatski senzorni korteks, koji alje mnoge signale u motorni korteks za kontrolu motornih aktivnosti. Motorni korteks je podeljen na tri odvojena regiona od kojih svaki ima svoju sopstvenu topografsku prezentaciju svih miinih grupa tijela: (1) primarni motorni korteks, (2) premotorni region, (3) suplementarni motorni region. Primarni motorni korteks Primarni motorni korteks nalazi se u prvoj konvoluciji frontalnih lobusa ispred centralne brazde. Poinje lateralno u Silvijevoj fisuri i iri se navie do najviih delova mozga, zatim prelazi preko u longitudinalnu fisuru. Ovaj region odgovara regionu 4 u Brodmanoj klasifikaciji modanih kortikalnih regiona. Topografske reprezentacije razliitih miinih regiona tela u primarnom motornom korteksu, poinjui licem i regionom usta u blizini Silvijeve fisure; zati slede regioni ruke i ake u srednjim delovima primarnog korteksa; trup blizu vrha mozga; i region stopala i noge u onome delu primarnog motornog korteksa koji zalazi u longitudinaln fisura. Vie od polovine itavog primarnog motornog korteksa odnosi se na kontrolu miia ake i miia za govor. Premotorni region Premotorni region, nalazi se neposredno ispred primarnog motornog korteksa, pruajui se 1 do 3 centimetara anteriorno i iri se nanie u Silvijevu fisuru, a navie u longitudinalnu fisuru, gde dodiruje suplementarni region. Zapazite da je topografska organizacija premotornog korteksa skoro ista kao primarnog motornog korteksa, osim to je oblast lica lokalizovana vie lateralno, a u pravcu navie nalaze se regioni ruke, trupa i udova.

Veina nervnih signala koji se stvaraju u premotornom regionu izaziva pokrete grupe miia koji izvode specifine zadatke. Da bi se postigli ovi rezultati premotorni region alje svoje signale direktno u primarni motorni korteks da razdrai brojne grupe miia, bilo verovatnije, preko bazalnih ganglija i onda natrag kroz talamus do primarnog motornog korteksa. Tako premotorni korteks, bazalne ganglije, talamus i primarni motorni korteks sainjavaju kompleksni zajedniki sistem za kontrolu mnogih telesnih komplikovanih formi koordinisane miine aktivnosti.

Motorni i somatosenzorni regioni cerebralnog korteksa

Suplementarni motorni region Suplementarni motorni region ima dodatnu topografsku organizaciju za kontrolu motorne funkcije. On se nalazi neposredno iznad i ispred premotornog regiona, najvie u longitudinalnoj fisuri, ali se iri 1 centimetar preko ivice u najvii

dio korteksa. Region za nogu nalazi se sasvim pozadi, a region za lice sasvim napred. Znatno jai elektrini stimulusi potrebni su u suplementarnom motornom regionu da bi se izazvala miina kontrakcija nego u drugim motornim regionima. Meutim, kada se kontrakcije izazovu, one su ee obostrane nego jednostrane.

Neki specijalizovani regioni motorne kontrole u motornom korteksu oveka


Ovi su regioni bili lokalizovani ili pomou elektrine stimulacije ili gubitkom motorne funkcije kada su nastale destruktivne lezije u specifinim kortikalnim regionima. Najznaajniji od ovih regiona su sledei. Broka(Broca) region i govor. Premotorni region koji se nalazi neposredno ispred primarnog motornog korteksa i neposredno iznad Silvijeve fisure, a oznaen je kao formiranje rei. Razaranjem ovog regiona ne spreava se vokalizacija, ali nije mogue izgovaranje celih duih rei, ve samo prostih, kao to su ne ili da. 4

Polje za voljne pokrete oiju. Neposredno iznad Broka regiona je polje za kontrolu onih pokreta. Razaranjem ovog regiona onemoguava se voljno kretanje oiju prema razliitim objektima. Region za okretanje glave. U motornom asocijacionom regionu elektrina stimulacija izaziva okretanje glave. Ovaj region je usko povezan sa regionom za pokrete oiju. Region za vete pokrete ake. U premotornom regionu ispred primarnog motornog korteksa za aku i prste nalazi se region koji su neurohirurzi nazvali region za vete pokrete ake.

Prenos signala iz motornog korteksa do miia


Motorni signali se prenose direktno iz korteksa u kimenu modinu kroz kortikospinalni trakt i indirektno kroz brojne dodatne puteve koji ukljuuju bazalne ganglije, cerebelum i razna jedra modanog stabla.

Kortikospinalni trakt (piramidalni trakt) Najvaniji eferentni put iz motornog korteksa je kortikospinalni trakt, takoe nazvan piramidalni trakt. Oko 30% vlakana kortikospinalnog trakta potie iz primarnog motornog korteksa, 30% iz premotornog i suplementarnog motornog regiona i 40% iz somatskih senzornih regiona iza centralne brazde. Poto napusti korteks, prolazi kroz zadnji krak kapsule interne (izmeu putamena bazalnih ganglija i n.kaudatusa) i onda nanie kroz modano stablo, formirajui piramide medule oblongate.

Najvei deo piramidalnih vlakana ukrta se na suprotnoj strani i prua se kao lateralni kortikospinalni trakt kimene modine, da bi se zavrio na interneuronima intermedijarnih regiona sive mase kimene modine, ali se nekoliko vlakana zavrava na senzornim relejnim neuronima u dorzalnim rogovima i direktno na prednjim motornim neuronima. Jedan mali broj vlakana se ne ukrta na suprotnoj strani u meduli, ve prolazi ipsilateralno do kimene modine u ventralnom kortikospinalnom traktu, ali veina tih vlakana se ukrta bilo u nivou vrata bilo u gornjem torakalnom regionu. Najimpresivnija vlakna u piramidalnom traktu su populacija velikih mijelinskih vlakana sa poprenim prosenim dijametrom 16 m. Ona potiu iz gigantskih piramidalnih elija, Becovih elija, koja se nalaze u primarnom motornom korteksu. Ove elije su oko 60 m u dijametru i njihova vlakna prenose nervne impulse do kimene moodine brzinom od oko 70 m/s, to je najvea brzina transmisije bilo kojih signala od mozga do kimene modine. Postoji oko 34000 vlakana iz ovih velikih Becovih elija u svakom kortikospinalnom traktu. Meutim, u svakom kortikospinalnom traktu ima vie od 1 000 000 vlakana, tako da velika vlakna ine samo 3 % svih vlakana. Ostalih 97 % su uglavnom vlakna manja od 4 m u dijametru za koje se smatra da provode (a) osnovne tonine signale do motornih podruija kimene modine ili (b) signale povratne sprege iz korteksa za kontrolu inteziteta razliitih senzornih signala koji dolaze u mozak.

Drugi putevi iz motornog korteksa Iz motornog korteksa potie veliki broj vlakana koja se kolateralama iz piramidalnog trakta prenose do dubljih regiona mozga i u modano stablo. 1. Aksoni iz gigantskih Becovih elija alju kratke kolaterale natrag do korteksa. 2. Veliki broj vlakana ulazi u n. kaudatus i putamen, a odatle se putevi ire kroz nekoliko neurona u modano stablo. 3. Jedan manji broj vlakana ulazi u crveno jedro; odatle do kimene modine kao rubrospinalni trakt. 4. Jedan roj vlakana ulazi u retikularnu supstancu i vestibularna jedra modanog stabla; odatle signali idu do kimene modine putem retikulospinalnog i vestibulospinalnog trakta, dok druga idu do cerebeluma preko retikulocerebelarnog i vestibulocerebelarnog trakta. 5. Veliki broj vlakana grade sinapse u ponitinim jedrima, odakle potiu pontocerebelarna vlakna, koja nose signale u cerebelarne hemisfere.

6. Kolaterale se tako zavravaju u donjim oliuvarnim jedrima, a odatle sekundarna olivocerebelarna vlakna prenose signale u mnoge regione cerebeluma. Tako i bazalne ganglije, modano stablo i cerebelum primaju signale iz kortikospinalnog sistema svaki put kada se signal prenosi do kimene modine da bi izazvao motornu aktivnost. AFERENTNI PUTEVI VLAKANA DO MOTORNOG KORTEKSA Funkcije motornog korteksa uglavnom kontrolie somatosenzorni sistem, ali takoe u manjem obimu i drugi senzorni sistemi, kao to su sluh i vid. Kada pristigne informacija iz ovih izvora motorni korteks analizira informaciju zajedno sa bazalnim ganglijama i cerebelumom, da bi se odredio odgovarajui tok motorne informacije. Najznaajnija vlakna koja ulaze u motorni korteks su sledea: 1. Supkortikalna vlakna iz susjednih regiona korteksa, posebno iz somatskih senzornih podruija parijetalnog korteksa, ispred motornog korteksa, kao i supkortikalna vlakna iz vidnog i slunog korteksa. 2. Supkortikalna vlakna koja prolaze kroz korpus kalozum iz suprotne cerbralne hemisfere. Ova vlakna povezuju odgovarajue regione motornog korteksa u dvije strane mozga. 3. Somatska senzorna vlakana potiu direktno iz ventrobazalnog kompleksa talamusa. One prenose uglavnom kone taktilne signale iz zglobova i miia. 4. Putevi iz ventrolateralnih i ventroanteriornih jedara talamusa koja primaju vlakna iz cerebeluma i bazalnih ganglija. Ovi putevi obezbeuju signale koji su neophodni za koordinaciju funkcija motornog korteksa, bazalnih ganglija i cerebeluma. 5. Vlakna iz intralaminarnih jedara talamusa. Ova vlakna vjerovatno kontroliu opti nivo razdraljivosti motornog korteksa na isti nain kako kontroliu opti nivo razdraljivosti u mnogim drugim regionima cerebralnog korteksa. Crveno jedro (nucleus ruber), lokalizovano u mezencefalonu, funkcionie u uskoj vezi sa kortikospinalnim traktom. Ono prima veliki broj direktnih vlakana iz primarnog motornog korteksa kroz kortikorubralni trakt, kao i kolateralna vlakna iz kortikospinalnog trakta kada prolazi kroz mezencefalon. Ova vlakna grade sinapse u donjem delu crvenog jedra, magnocelularni deo, koji sadri velike neurone sline Becovim elijama u motornom korteksu. Ovi veliki neuroni daju vlakna u rubrospinalni trakt, koji se ukrta u donjem delu modanog stabla i prati tok paralelan kortikospinalnom traktu u lateralnim kolumnama kimene modine. 8

Kortikorubrospinalni put za motornu kontrolu, vidi se takoe odnos ovog puta prema cerebelumu

Rubrospinalna vlakna se zavravaju uglavnom na interneuronima u intermedijarnom regionu sive mase kimene modine zajedno sa kortikospinalnim vlaknima, ali se mali broj rubrospinalnih vlakana takoe zavrava na prednjim motornm neuronima zajedno sa kortikospinalnim vlaknima. Crveno jedro takoe ima uske veze sa cerebelumom, slino vezama izmeu motornog korteksa i cerebeluma.

Literatura: [1] Arthur C Guyton, John E. Hall, Textbook Of Medical Physiology, W B Saunders Co, 2005.

10