Вы находитесь на странице: 1из 13

PANEVROPSKI MANIFEST Prvi savremeni pokret koji je zastupao ideju Evropskog ujedinjenja nastao je 1923.

godine pojavom knjige ''Panevropa'' objavljene iste godine u Beu, da bi sljedee godine dolo do objavljivanja Panevropskog manifesta. Osniva je bio ausrtijski kosmopolitar grof Kudenol Kaljari. Panevropski pokret je svoj prvi kongres odrao 1926. godine u Beu gdje je i usvojen Panevropski manifest i objavljene smjernice Evropske konfederacije. Pokret se zasnivao na savezu evropskih drava, ravnopravnosti nacionalnih drava, stvaranju carinske unije, stvaranju jedinstvenog privrednog prostora vrstim garancijama za nacionalne drave, zatiti nacionalnih manjina i dr. Inspirisan idejama Panevropskog pokreta poasni predsjednik Aristid Brijan, ministar spoljnih poslova Francuske je 1929. Godine pred skuptinom Lige (drutva) naroda u enevi odrao govor u kome je apelovao na narode Evrope da oforme neku federalnu vezu, a to je bio i prvi zvanini prijedlog jedne vlade o povezivanju svih evropskih drava i naroda. MEMORANDUM O ORGANIZACIJI REIMA FEDERALNE EVROPSKE UNIJE (PROJEKAT ''BRIJAN'') Memorandum je objavljen u maju 1930. godine od strane Francuske koja je bila zaduena da precizira prijedloge iznesene u enevi. Ovo predstavlja i prvo pominjanje termina Evropska unija u nekom formalnom dravnom dokumentu. Ovaj projekat poznat i kao projekat ''Brijan'' nije realizovan iz vie razloga kao to su uspon Hitlera, irenje faistike ideologije na Evropskom kontinentu i velika ekonomska kriza u periodu od 1929 1933. Zanimljivo je da je jedina Evropska vlada koja je bezrezervno podrala memorandum bila tadanja Jugoslovenska vlada. EVROPSKI POKRETI POSLIJE II SVJETSKOG RATA U periodu poslije II svjetskog rata nastao je znaajan broj evropskih pokreta, naroito tokom 1946. i 1947. godine. Pored obnavljanja Panevropske unije osnovane su Evropska parlamentarna unija i Evropska unija federalista. Ovi pokreti su nadahnuti nadnacionalnom ideologijom i pripadaju kategoriji tzv. istih evropskih integracija. Na inicijativu Pol van Zelanda (Paul van Zeeland) osnovana je Evropska liga za ekonomsku saradnju. NASTANAK EVROPSKOG POKRETA UJEDINJENJA U periodu od 07. do 10. maja 1948. godine u Hagu, odran je kongres na kojem je ustanovljen Evropski pokret ujedinjenja. Na kongresu su usvojene tri rezolucije: politika, ekonomskosocijalna i kulturna, te postavljen zahtjev da se sazove ekonomska skuptina koja bi se sastojala od lanova parlamenata pojedinih evropskih zemalja. Ove ideje su odluujue uticale na formiranje Savjeta Evrope 1949. Godine i donoenje Evropske konvencije o zatiti ljudskih prava i sloboda (konvencija donesena 04.11.1950. u Rimu, pa se otuda naziva i Rimska konvencija, a stupila na snagu 03.09.1953.). FORMIRANJE SAVJETA EVROPE

Statut o formiranju Savjeta Evrope potpisan je u Londonu 05.05. 1949. godine, a sjedite ovog Savjeta je bilo u Strazburu. Drave osnivai su: Belgija, Danska, Francuska, Velika Britanija, Irska, Italija, Luksemburg, Norveka, Holandija i vedska. Glavni organi Savjeta Evrope su: Komitet ministara i Konsultativna skuptina koja je kasnije prerasla u Parlamentarnu skuptinu. Ovi organi su imali za cilj razvoj saradnje na polju politike izmeu drava lanica razvijajui parlamentarnu demokratiju i zatitu ljudskih prava i osnovnih ljudskih sloboda. Savjet Evrope je osnovan radi ubrzavanja drutvenog i ekonomskog napretka i unapreenja evropskog jedinstva zatite ljudskih prava. Savjet Evrope danas ima preko 40 lanica i osnovao je odreeni broj ekspertskih odbora i specijalnih tijela za socijalna, pravna i kulturna pitanja. VOJNO-POLITIKO POVEZIVANJE I BLOKOVSKA PODJELA Velika Britanija, Francuska i zemlje Beneluksa sklopile su 17.03.1948. Briselski pakt koji je bio zaetak nastanka Ugovora o Sjeverno-Atlantskoj zajednici ili NATO PAKT. Briselski pakt je zakljuen na period od 50 godina, on predstavlja ugovor koji je trebao da osigura kolektivnu odbranu drava lanica i da pospjei njihovu ekonomsku, socijalnu i kulturnu saradnju. Nakon osnivanja NATO PAKTA-a ovaj pakt je izgubio svoj znaaj i prestao da bude centralno mjesto za koordinaciju aktivnosti koje se odnose na bezbjednosnu politiku. 1954. godine Briselski pakt je proiren ulaskom Savezne Republike Njemakei ujedno preimenovan u Zapadno-Evropsku Uniju. Mjesec dana nakon Briselskog pakta (aprila 1948.) osnovana je Evropska organizacija za ekonomsku saradnju OEEC. Evropska organizacija av je ulo 16 zapadno-evropskih zemalja, te SAD i Kanada kao pridrueni lanovi. To su bili prvi temelji okupljanja u zapadnoj Evropi za koje je podsticaj dolazio izvana tj. od strane SAD-a. Sjeverno-atlantski savez ili NATO PAKT je formiran 04.04.1949. u Vaingtonu kao meunarodna odbrambeno-bezbjednosna organizacija stvorena radi odbrane od mogue svjetske invazije. U l. 5 odreuje se da se lanice slau da e se oruani napad protiv jedne ili vie lanica u Evropi ili Sjevernoj Americi smatrati napadom na sve lanice. Drave osnivai NATO PAKT-a su: Belgija, Kanada, Danska, Francuska, Island, Italija, Luksemburg, Holandija, Norveka, Portugal, Ujedinjeno Kraljevstvo i SAD. Kasnije se broj zemalja lanica NATO PAKTA-a poveavao. Tako npr. Slovenija je postala lanom NATO PAKTA-a 2004. godine, Hrvatska 2009. godine, Albanija 2009. godine itd. PARTNERSTVO ZA MIR sastoji se od 46 zemalja lanica i to 26 zemalja NATO PAKT-a i 20 zemalja koje se nalaze van ove alijanse (5 vojno neutralnih zemalja, 12 bivih Sovjetskih republika i 3 blokovske zemlje) VARAVSKI PAKT ili Varavski sporazum, zvanino nazvan sporazum o prijateljstvu, saradnji i uzajamnoj pomoi je bio vojna organizacija centralno-evropskih i istono-evropskih komunikoh zemalja. Uspostavljen je 1955. godine, da bi odbio mogui napad od strane NATO saveza. Ovaj pakt je postojao sve do kolapsa komunistikih zemalja u Evropi i

politikih promjena u Sovjetskom Savezu i zvanino je rasputen jula 1991. godine. lanice Varavskog pakta su bile sve komunistike zemlje centralne i istone Evrope, osim Jugoslavije i one su se obavezale da e braniti jedna druge, ako jedna ili vie lanica budu napadnute. Ugovor je takoe predviao da su odnosi izmeu potpisnika zasnovani na uzajmnom ne mijeanju u unutranje probleme i potovanje nacionalnih suvereniteta i nezavisnosti. Meutim ovo pravilo je prekreno intervencijama u Maarskoj (Maarska revolucija 1956.) i ehoslovakoj (Prako proljee 1968.). U oba sluaja interventne snage su utvrdile da su bile pozvane da interveniu i da se to pravilo nije zvanino smatralo prekrenim. Istona Njemaka je potpisala sporazum o pristupu Varavskom paktu, a njeno lanstvo u ovom paktu je prestalo danom ujedinjenja Njemake 03.10.1990. UMANOVA DEKLARACIJA Ideja o ujedinjenoj Evropi see daleko u prolost, ali tek 1950. godine nastaju prvi koraci ka EU. Velika razaranja u ratovima nametnula su razmiljanje o tome kako prevazii antagonizme meu evropskim dravama. Trebalo je nai zajedniki imenitelj oko kojeg bi mogle da se ujedine sve, ili veina drava Evrope, meu kojima i, u Drugom svjetskom ratu pobjeene, Njemaka i Italija. Pored ovih unutranjih razloga, snaan podsticaj ujedinjenju stigao je izvan Evrope, od strane SAD-a. Uvidjevi da razruena Evropa ne moe biti dostojan ekonomski partner, niti saveznik u borbi protiv nadolazeeg komunizma iz SSSR-a, SAD su odluile da finansijski pomognu poslijeratnu konsolidaciju Evrope. Maralov plan finansijske pomoi Evropi (1947), nazvan po tadanjem amerikom sekretaru, kao jedan od uslova za dodjeljivanje sredstava podrazumijevao je udruivanje evropskih drava u njihovu meusobnu koordinaciju. Kao poetak nadnacionalnog organizovanja u Evropi smatra se 9. maj 1950. godine. Tog dana je Robert uman, francuski ministar spoljnih poslova, na osnovu ideje ana Monea, na konferenciji za tampu predstavio prijedlog, upuen prije svega njemakoj vladi, za stvaranje nadnacionalne organizacije koja bi se starala o proizvodnji uglja i elika. Osnovna ideja umanove deklaracije, kako se naziva dokument, u kojem je sadran ovaj prijedlog, je objedinjavanje uprave nad resursima koji su u prvoj polovini XX vijeka bili glavni adut zaraenih strana u dva svjetska rata. umanova deklaracija je u trenutku objavljivanja mnoge iznenadila, budui da je od rata sa Njemakom prolo tek 5 godina. NASTANAK MONTANA UNIJE Montana unija je osnovana Parikim ugovorom potpisanim 18. aprila 1951. godine izmeu Belgije, Francuske, Njemake (tada Zapadne Njemake), Italije, Luksemburga i Holandije utemejena je Evropska zajednica za ugalj i elik, koja je 1993. godine postala dio EU. Ugovor je istekao 23. jula 2002. godine, 50 godina nakon to je stupio na snagu. Velika Britanija je takoe bila pozvana da se ulani, ali ona je to odbila zbog svojih specifinih odnosa sa zemljama Commonweltha. Samim time, Francuska i Njemaka postale su sredita zapadnoevropskog zajednikog djelovanja.

Razlozi osnivanja ove organizacije bili su da se ojaa ratom oslabljena evropska ekonomija, sprijei mogunost novog rata ili prodiranje komunistikih ideja na Zapad Evrope, te da se odri trajni mir na ovim podrujima. Francuska je osnivanjem ove organizacije dobila priliku da u toj novoj vezi kontrolie razvoj Njemake nakon 2. svjetskog rata, dok je zapadnonjemaki kapital na taj nain lake izaao iz izolacije. Njemaka se istovremeno oslobaala strane kontrole razvoja teke industrije, te razvijala svoje snage zajedno sa ostalim zapadnoevropskim zemljama, ime su uticali na bre zaboravljanje ratnih strahota i velike njemake uloge u tome. Temelji integracije su bili ugalj i elik, te su ukinute carine i kvantativna ogranienja na kretanje uglja i elika u svih 6 zemalja potpisnica. Zajednica se brinula i za neometanu ekonomsku ekspanziju, poveanje produktivnosti rada i stope zaposlenosti. Ova zajednica bila je prva meunarodna organizacija koja je sa svojim nadnacionalnim temeljima predstavljala poetak stvaranja evropske federacije, tj. budue EU. RIMSKI UGOVORI Osnivaki ugovor o Evropskoj ekonomskoj zajednici i Evropskoj zajednici za atomsku energiju potpisani su 25. marta 1957. u Rimu i zakljueni su na neodreeno vrijeme. Na snagu su stupili 1. januara 1958. godine. Formiranje Evropske ekonomske zajednice za cilj je imalo postepeno uklanjanje svih obaveza i kvota na uvoz roba u trgovini izmeu drava potpisnica Sporazuma. Potpisnice Sporazuma usaglasile su se oko implementacije zajednike politike koja se odnosi na transport, poljoprivredu socijalno osiguranje i slobodno kretanje ljudi, roba, usluga i kapitala. Proces stvaranja Carinske unije je zavren 1. jula 1968. godine. Cilj osnivanja Evropske ekonomske zajednice je bio unapreenje privrednog ambijenta i privrednog razvoja drava lanica. U tu svrhu je trebalo da poslui formiranje zajednikog trita. Ekonomski razvoj drava lanica posluie za razvoj politike saradnje izmeu drava lanica.Bitna karakteristika Rimskog ugovora iz 1957. je realizacija zajednike poljoprivredne politike koja je zapoela 1962. godine. Postavljeni su temelji i za uvoenje zajednike saobraajne i drugih politika u privrednim oblastima koje su od znaaja za Zajednicu. Ciljevi Rimskog ugovora o osnivanju Evropske ekonomske zajednice su: Postepeno stvaranje carinske unije ukidanje carina i svih mjera kvantitativnih ogranienja prilikom uvoza ili izvoza roba u saradnji izmeu drava potpisnica Ugovora; Uspostavljanje zajednikih politika poljoprivredna, trgovinska, transportna; Uspostavljanje slobode kretanja ljudi, roba, usluga i kapitala na prostoru drava ugovorenica Evropske ekonomske zajednice; Stvaranje Evropske investicione banke i Evropskog socijalnog fonda.

Stvaranje Evropske zajednice za atomsku energiju imalo je za cilj razvoj zapadnoevropske nuklearne industrije, uz istovremenu mogunost kontrolisanog razvoja. Zajednica je stvorila

uslove razmjene informacija, formiranje patentnog sistema i osnivanja nadnacionalnih institucija u oblasti proizvodnje i snabdijevanja atomskom energijom. JEDINSTVENI EVROPSKI AKTI Uprkos injenici da Evropska zajednica djeluje vie od 20 godina, oekivanja koja su postavljena pred nju do poetka 80-ih godina XX vijeka, nisu u potpunosti ispunjena. Horizontalnim irenjem zajednice na manje ekonomski razvijene drave (Grka, Portugal, panija) nastali su novi problemi. Znaajno oslanjanje ovih ekonomija na poljoprivrednu proizvodnju znailo je da se znatan dio sredstava Evropske zajednice mora usmjeriti na pomo poljoprivrednoj proizvodnji novoprimljenih drava. To je npr. kod Irske izazvalo strah da e zbog novoprimljenih drava dobijati manji dio novanih sredstava. Zbog takvih i slinih razloga koji su oteavli rad i ispunjenje misije Evropske zajednice, 1985. Godine Evropski savjet, sastavljen od efova drava Evropske zajednice, donio je odluku o odlunijim mjerama za nastavak vertikalne, ali i horizontalne integracije Zajednice. Rezultati su ubrzo uslijedili (1986), potpisivanjem Jedinstvenih evropskih akata, koji su trebali da dograde postojee ugovore Evropske zajednice. Postojalo je vie uzroka za kreiranje novog ugovora o evropskim integracijama. Oni su se reflektovali u veem stepenu razvoja politike i ekonoske saradnje. Prva inicijativa je objelodanjena 1981. godine od strane ministara spoljnih poslova Njemake (Gener) i Italije (Kolombo). Inicijativa je nazvana Evropski akt. Akt je naglaavao potrebu povezivanja aktivnosti evropske politike saradnje i Evropske zajednice. Druga inicijativa koja je dola iz Evropskog parlamenta, potekla je od Spinelija i prestavljena je prednacrtom Ugovora 14. Septembra 1984. godine. Glavna karakteristika inicijative je uspostavljanje Evropske unije sa znatno veim ovlatenjima od tadanje Zajednice. Na sastanku Evropskog savjeta u Fotenblou (1984) donesena je Odluka da se formira Komitet nogpredstavnika efova drava ili vlada koji e biti zaduen da pripremi prijedloge za unapreenje funkcionisanja Evropske zajednice. Izvjetaj je dostavljen Evropskom savjetu na sastanku odranom u Briselu marta 1985. godine koji se zalagao za stvaranje unutranjeg trita. Stupanjem aka Delora na elo Evropske komisije, ideja stvaranja unutranjeg trita je dobila jo snaniju podrku. U junu 1985. godine Evropski savjet na sastanku odranom u Milanu daje podrku programu Evropske komisije za realizaciju unutranjeg trita (Bijela knjiga o unutranjem tritu) i pokretanju procedure izmjene Ugovora o osnivanju Evropske ekonomske zajednice. Odluka nije donesena jednoglasno, jer su protiv nje bile: Velika Britanija, Danska i Grka. Na konferenciji odranoj u Luksemburgu pripremana su dva zasebna nacrta ugovora u skladu sa prijedlogom Evropskog savjeta, da bi se kasnije usvojila formula donoenja Jedinstvenog evropskog akta. Ministri drava lanica potpisali su ugovor 28. februara 1986. godine. Ugovorom je objelodanjena ideja spoljnopolitike saradnje drava lanica u okviru Evropskog savjeta.

Kada su u pitanju institucionalni odnosi, povean je broj sluajeva kada Savjet odluuje kvalifikovanom veinom. Osnaeno je konsultovanje Evropskog parlamenta uvoenjem procedure kooperacije. Formiran je Prvostepeni sud zajednice iji je zadatak bio da rastereti Sud pravde. Institucije su dobile nove nadlenosti u oblasti ivotne sredine, naunih istraivanja i monetarne saradnje. Uvedeno je naelo ekonomske i socijalne kohezije u namjeri da se podstaknu akcije za smanjivanje razlika meu regionima u Evropi. Jedinstveni evropski akti su precizirali vremensku distancu za realizaciju unutranjeg trita. Dat je rok najkasnije do 31. decembra 1992. godine. UGOVOR IZ MASTRIHTA (MASTRIHTSKI UGOVOR) Inicijativa za vertikalnom integracijom drava lanica Zajednice bila je sadrana u ekonomskim ali i politikim razlozima. Jedinstveno evropsko trite je ivjelo, ali nije ivjela jedinstvena evropska valuta. Razlozi transformacije Evropske zajednice u Evropsku uniju bili su sadrani i u detaljima sa kraja 80-ih godina XX vijeka, kada se desio raspad Sovjetskog Saveza, ruenje Berlinskog zida i ujedinjenje Njemake te kraj hladnog rata izmeu Istoka i Zapada. Spomenuti dogaaji inicirali su zajedniku poruku francuskog predsjednika Miterana i njemakog kancelara Kola, u kojoj je predloeno sazivanje meunarodne konferencije iji e cilj biti transformacija ureenja istonoevropskih zemalja i njihovo lanstvo u Evropskoj uniji. Na sastanku Evropskog savjeta odranog u Dablinu 1990. godine dogovoreno je uspostavljanje dvije paralelne meunarodne konferencije, i to o ekonomsko-monetarnoj i o politikoj uniji. Mjesto odravanja konferencija je Rim. Nacrti Ugovora sa pomenutih konferencija su spojeni u jedan koji se odnosio na Evropsku uniju kao cjelinu. Na sastanku Evropskog Savjeta u holandskom gradu Mastrihtu (9-10. decembar 1990.) definisana su i preostala pitanja koja su ostala otvorena. Dogovoreno je da Velika Britanija i Danska mogu da uivaju mogunost odstupanja od tree faze monetarne unije, kao i da irenje nadlenosti Zajednice nee biti primjenjeno na Veliku Britaniju. Ugovor je potpisan 7. februara 1992. godine u Mastrihtu, a trebao je da stupi na snagu 1. januara 1993. godine. Zbog kanjenja sa ratifikacijom sporazuma u Danskoj, Njemakoj i Velikoj Britaniji, Ugovor je stupio na snagu 1. novembra 1993. godine. Ugovorom je uspostavljena struktura Evropske unije koja poiva na tri stuba: I stub: Ekonomska zajednica; II stub: Zajednika spoljna i bezbjednosna politika; III stub: Saradnja u oblasti pravosua i unutranjih poslova. Ugovorom iz Mastrihta uvedene su i sljedee promjene: Evropska ekonomska zajednica je doivjela transformaciju u Evropsku zajednicu, kojoj su dodate nove nadlenosti u ekonomskoj i monetarnoj oblasti.

Uvedena je novina u procesu odluivanja, u kojem je Evropskom parlamentu pridruen i Savjet u vrenju zakonodavne vlasti. Zajednikoj spoljnoj i bezbjednosnoj politici pridruena su i pitanja odbrane koja do tada nisu bila u nadlenosti evropskih integracija. Unija je dobila mogunost regulisanja pitanja azila, migracije i saradnje izmeu policijskih snaga. Uveden je mehanizam razliitih integracionih nivoa. Ugovorom je uspostavljena jedinstvena procedura prijema u Evropsku uniju.

Zajedniki ciljevi definisani u Ugovoru o Evropskoj uniji su: Promovisanje privrednog i drutvenog razvoja sa visokom stopm zaposlenosti. Dostizanje ravnotenog i odrivog razvoja sa visokom stopm zaposlenosti. Dostizanje ravnotenog i odrivog razvoja bez unutranjih granica na teritoriji Evropske unije. Stvaranje monetarne unije sa jedinstvenom valutom. Jaanje zatite prava i interesa svih dravljana lanica drava Evropske unije. Provoenje zajednike spoljne i bezbjednosne politike, to e dati doprinos jaanju sopstvenog identiteta na meunarodnoj sceni. Razvoj Unije na principima slobode, sigurnosti i pravde. Nadogradnja pravne steevine Unije.

UGOVOR IZ AMSTERDAMA Ugovor iz Amsterdama je rezultat rada meuvladine konferencije zapoete u Torinu, 1996. a potpisan je u Amsterdamu 1997. godine. Odredbe Ugovora su na snagu stupile 1999. godine. Najvanije odredbe Ugovora iz Amsterdama su: Jaanje uloge Evropskog parlamenta. Uvoenje mogunosti suspenzije drave lanice iz postupka donoenja odluka. Prenoenje dijela odredbi koje se odnose na saradnju u podruju pravosua i unutranjih poslova iz III stuba u I stub. Uvrtavanje engenskog sporazuma u Ugovor. Izmjene odredbi o zajednikoj spoljnoj i bezbjednosnoj politici. Ukljuivanje socijalnog protokola u tekst Ugovora. Naglasak na veoj zaposlenosti.

Odredbe Ugovora predstavljale su znaajan napredak na polju saradnje u oblasti pravosua i unutranjih poslova. Odredbama Ugovora pitanja azila, prelaska granica, imigraciona pitanja i saradnja u oblasti pravosua prebaeni su iz III stuba u I stub, odnosno u nadlenost Evropske zajednice. Ugovor je definisao Evropsku uniju kao podruje slobode, sigurnosti i pravde.

UGOVOR IZ NICE Ugovor je potpisan u Nici 26. februara 2001. godine, a stupio na snagu 1. februara 2003. godine. Cilj Ugovora je reformisanje institucionalnog ureenja Evropske unije, u cilju bolje spremnosti Unije za proirenje na novih deset zemalja. Glavni ciljevi iz Ugovora su: Nova raspodjela broja predstavnika drava lanica u institucijama i organima Evropske unije. Poveanje ovlaenja predsjednika Evropske komisije. Dodijeljena mu je odgovornost rukovoenja Komisijom, koja mu omoguuje da donosi odluke o unutranjoj strukturi, nominovanju predsjednika i odluivanje o ostavkama pojedinih lanova Komisije. Uveden je i proces prethodnog obavjetenja, koje se primjenjuje u sluaju da su utvrena krenja osnovnih prava u nekoj dravi lanici. U takvim sluajevima Savjet konsultuje dravu lanicu i samo nakon to joj je prenesena odreena poruka moe, ako je potrebno, donijeti i druge odluke. Predvieno je da se odluke Savjeta donose kvalifikovanom veinom, a ne jednoglasno.

USTAV EU Kako bi se odgovorilo na mnoge izazove koji su nastali poveanjem unije prijemom novih zemalja Centralne i Istone Evrope, Evropsko vijee je 2001. godine osnovalo konvenciju koja je trebala da pripremi nacrt ustavnog sporazuma. Konvencija je radila u 2002. i 2003. godini pod predsjedavanjem Valeri iskar d' Estena i imala je 105 lanova. Ustav je formalno potpisan u Rimu 29. oktobra 2004. godine, a potom proslijeen dravama lanicama na ratifikaciju. Ustavni ugovor ili sporazum iji je prvi naziv Ugovor kojim se uspostavlja Evropski ustav trebalo je da bude osnovni prvi akt EU, koji bi zamjenio osnivake ugovore, te donio odreene promjene u nainu funkcionisanja EU. Proces ratifikacije Ustava zapoeo je ve sredinom novembra 2004. godine usvajanjem u parlamentu Litvanije, meutim nakon ratifikacije u parlamentima Maarske, Slovenije, Italije, Grke, Slovake, Austrije, Njemake i panije Ustavni ugovor doivio je dva udara koji su oznaili kraj evropskog epohalnog koraka. Naime, na referendumu u Francuskoj maja 2005. godine i u Holandiji juna iste godine Ustav je odbijen i to u Francuskoj sa 54,87%, a u Holandiji sa 61, 8% glasova protiv. Nakon to su stanovnici dvije drave osnivai EU rekle stop Ustavnom ugovoru, EU je bila prisiljena da odustane od njegove dalje ratifikacije. Potujui glasove onih koji su se izjasnili protiv usvajanja Ustava, Evropsko vijee je na sastanku u julu objavilo tzv. period preispitivanja budunosti ovog ustava. Nije stupio na snagu i nije ratifikovan do sada! EVROPSKI PARLAMENT sastav i ovlaenja Evropski parlament je institucionalno tijelo koje je direktno birano od strane graana EU. lanovi Parlamenta predstavljaju i zastupaju interese graana, Unije iji su predstavnici i od kojih su dobili glas.

Prvi neposredni parlamentarni izbori odrani su 1979. godine. Mandat Parlamenta traje 5 godina, odnosno svakih 5 godina odravaju se izbori. Svaki graanin EU ima pravo da glasa na izborima, tamo gdje ivi. Posljednji izbori su odrani u junu 2009. Godine. Na taj nain, Parlament izraava demokratsku volju graana (vie od 490 miliona stanovnika) te predstavlja i zastupa njihove interese u razgovorima sa drugim institucijama EU. Parlament danas broji 736 lanova iz 27 drava lanica EU. lanovi Evropskog parlameta ne sjede podijeljeni u nacionalne blokove, nego su grupisani u politike grupe. Predsjednik Evropskog parlamenta je Jiri Busek, izabran 14. jula 2009 godine, a funkciju predsjednika obavljae do januara 2012. godine. Evropski parlament ima tri radna mjesta: Brisel (sastanci Komiteta); Luksemburg (dom administrativne slube Generalni sekretarijat); Strazbur (sjednice Parlamenta). Osnovne uloge Parlamenta su: Donoenje evropskih zakona; injenica da lanove Evropskog parlamenta direktno biraju graani EU, garantuje demokratsku legitimnost evropskih zakona. Demokratski nadzor i kontrolu nad drugim institucijama EU, posebno Evropske komisije, kojoj daje mandat. Usvajanje budeta EU.

Rad Parlamenta podijeljen je u dvije faze: Priprema za plenarna zasjedanja; lanovi parlamenta su podijeljeni u vie komisija koje su specijalizovane za odreene oblasti djelovanja EU. Plenarna zasjedanja, obino se odravaju u Strazburu, a ponekad i u Briselu. SAVJET EU sastav i ovlaenja Savjet EU je glavno tijelo za donoenje odluka uspostavljen osnivakim Ugovorom iz 1950. godine. Savjet EU predstavlja drave lanice, a sastancima prisustvuje po jedan ministar iz svake nacionalne vlade drave lanice Unije. U zavisnosti od teme dnevnog reda, sastancima prisustvuju i resorni ministri. Npr. ako je tema dnevnog reda problematika u oblasti poljoprivrede, sastanku prisustvuju ministri poljoprivrede u okviru nacionalnih vlada drava lanica EU. Postoji ukupno 9 razliitih savjeta, i to: Savjet za opte poslove i spoljne odnose; Savjet za ekonomske i finansijske poslove; Savjet za pitanja pravde i unutranjih poslova; Savjet za zapoljavanje, socijalnu politiku, zdravstvo i potroaka pitanja; Savjet za konkuretnost;

Savjet za transport, telekomunikacije i energiju; Savjet za poljoprivredu i ribarstvo; Savjet za zatitu ivotne sredine i okolia; Savjet za pitanja obrazovanja, kulture i omladinske politike.

Savjet EU ima sljedee odgovornosti: Usvaja evropske zakone zajedno sa Evropskim parlamentom u mnogim oblastima; Koordinira iroke ekonomske politike drava lanica; Zakljuuje meunarodne ugovore izmeu EU i drugih zemalja ili sa meunarodnim organizacijama; Daje odobrenje za budet EU zajedno sa Evropskim parlamentom; Razvija zajedniku spoljnu i bezbjednosnu politiku EU, na osnovu smjernica koje je postavio Evropski savjet; Koordinira saradnju izmeu nacionalnih sudova i policijskih snaga u krivinim stvarima. Svaka drava lanica EU ima u Briselu svoj stalni tim koji je zastupa i brani njene nacionalne interese na nivou Unije. Na elu tog tima je, po obiaju, ambasador. Ambasadori, poznati kao stalni predstavnici, sedmino se sastaju u okviru Odbora stalnih predstavnika. Uloga Odbora je da pripremi rad Savjeta, sa izuzetkom voenja poljoprivrednih pitanja koja obrauje Stalni komitet za poljoprivredu. Rad ovog tijela pomau radne grupe sastavljene od funkcionera iz nacionalnih uprava. Predsjednitvo Savjeta se rotira svakih 6 mjeseci. Drugim rijeima, svaka od zemalja EU zauzvrat uzima vea vea zaduenja za dnevni red i predsjedava sastancima tokom 6 mjeseci predsjedavanja, promovie zakonske i politike odluke i kompromisno posreduje izmeu drava lanica. Predsjednitvo uz pomo Generalnog sekretarijata priprema i osigurava nesmetano funkcionisanje rada Savjeta EU na svim nivoima Odluke u Savjetu EU se donose glasanjem. Drave sa veim brojem stanovnika imaju vie glasova, ali brojevi su ponderisani u korist slabije naseljenih drava. U nekim, posebno osjetljivim oblastima kao to su zajednika spoljna i bezbjednosna politika, politika oporezuvanja, azila i imigraciona politika, odluke Savjeta moraju biti jednoglasne. Drugim rijeima svaka drava lanica ima pravo veta. Na veinu pitanja, Savjet donosi odluke po sistemu kvalifikovanog veinskog glasanja. Kvalifikovana veina je postignuta: Ukoliko veina drava lanica podrava Odluku (u nekim sluajevima dvotreinska veina); Ako je obezbijeeno najmanje 255 glasova 73,9% od ukupnog broja glasova.

EVROPSKA KOMISIJA sastav i nadlenosti Evropska komisija je nezavisna od nacionalnih Vlada. Njen posao je da predstavlja i zastupa interese EU kao cjeline ine izvrnu ruku Unije. Odgovorna je za sprovoenje odluka Evropskog parlamenta i Evropskog savjeta. Sprovodi programe EU, prikazuje svoje programe i potronju svojih sredstava. Evropska komisija uspostavljena je osnivakim aktima iz 1950. godine. Izraz komisija ima dva znaenja. Prvo kae da je to tim ena i mukaraca po jedna osoba iz svake drave lanice Unije. Drugo se odnosi na samu instituciju i njeno osoblje. Neformalno, imenovani lanovi Komisije su poznati kao komesari. Kao lanovi Komisije djeluju u interesu Unije kao cjeline i ne uzimaju instrukcije od nacionalnih vlada drave iz koje dolaze. Mandat Komisije je 5 godina. Imenuje se u roku od 6 mjeseci od izbora za Evropski parlament. Postupak je sljedei: Vlade drava lanica EU zajedno se dogovaraju oko novog predsjednika Evropske komisije; Predsjednika Evropske komisije imenuju Evropski parlament, odnosno daje mu mandat; Predsjednik Evropske komisije u dogovoru sa vladama drava lanica bira ostale lanove Komisije (tzv. komesare); Savjet EU usvaja listu kandidata za sastav Evropske komisije, kvalifikovanom veinom i daje ga na usvajanje Evropskom parlamentu; Evropski parlament obavlja intervju sa svakim kandidatom i daje svoje miljenje putem glasanja o cijelom timu; Glasanjem Parlamenta za predloene lanove Evropske komisije, smatra se da je ona formalno imenovana. Komisija je politiki odgovorna Evropskom parlamentu, koji ima mo da smijeni cijeli njen sastav, usvajanjem prijedloga za izglasavanje nepovjerenja Komisiji. Komisija prisustvuje svim sjednicama Evropskog parlamenta, gdje mora da razjasni i opravda svoje politike. Takoer, imaobavezu da redovno odgovara, pismeno ili usmeno, na pitanja lanova Parlamenta. Rad Komisije pomae oko 23 000 slubenika, strunjaka za odreena pitanja, prevodilaca i sekretara. Sjedite Komisije je u Briselu, ali ima kancelariju u Luksemburgu, predstavnitva u svim dravama EU i delegacije u mnogim gradovima irom svijeta. Evropska komisija ima etiri glavne uloge: Predlae zakone Evropskom parlamentu i Savjetu EU; Upravlja budetom EU i sprovodi njenu politiku; Brine o primjeni evropskog prava, zajedno sa Evropskim sudom pravde;

Predstavlja EU na meunarodnoj sceni. Evropska komisija odluuje koji e komesar biti zaduen za koju oblast politike, kao i o mogunostima rekonstrukcije ovih odgovornosti (ako je potrebno) tokom mandata Komisije u kancelariji. Komisija se sastaje jednom sedmino, obino srijedom u Briselu. Svaku taku dnevnog reda predstavlja Evropski komesar koji je odgovoran za tu oblast politike. Osoblje Komisije je organizovano po odjeljenjima, poznatim kao Generalni direktorat. Ukupnu koordinaciju obezbjeuje Generalni sekretarijat, ijim sastancima, takoer, upravlja Evropska komisija. SUD PRAVDE sastav i nadlenosti Zadatak Suda je da se uvjeri da se zakoni EU tumae i primjenjuju na isti nain u svim dravama lanicama Unije, odnosno, da je zakon jednak za sve. Sud obezbjeuje, na primjer, da nacionalni sudovi ne daju razliita rjeenja o istom pitanju. Sud osigurava da drave lanice i institucije EU rade ono to zakon nalae. Ima mo da rjeava pravne sporove izmeu drava lanica i institucija EU te preduzea i pojedinaca. Sud se sastoji od jednog sudije iz svake drave lanice, tako da je zastupljeno svih 27 nacionalnih pravnih sistema EU. Radi efikasnosti u radu, Sud se rijetko nalazi u punom sastavu. Sud obino zasjeda kao Vijee sa samo 13 sudija ili u vie Vijea od 3 ili 5 sudija. Sudije imenuje Evropski sud pravde uz zajedniki dogovor svih drava lanica EU. Sudije se imenuju na mandat od 6 godina, koji moe biti i obnovljen. Najee vrste predmeta pred sudom su: Reference za idejno rjeenje; Preduzimanje akcija za neispunjenje obaveza; Radnje za ponitenje; Preduzimanje akcija zbog odreenih proputanja; Provoenje postupka za nadoknadu teta.

PRVOSTEPENI SUD sastav i nadlenosti Ustanovljen je 1989. godine sa namjerom da olaka rad Suda pravde EU. Uvoenjem nove sudske instance poelo je stvaranje vieslojnog sistema pravde na evropskom nivou. Prvostepeni sud ne mijenja nadlenost Suda pravde, nego da bi rasteretio njegov rad preuzima nadlenosti u prvoj instanci za odreene tube i postupke koje pokreu fizika i pravna lica protiv akata institucija EU. Na presude Prvostepenog suda postoji mogunost albe Sudu pravde EU. Sud ima 27 sudija, po jednog iz svake drave lanice, a koji su imenovani zajednikom odlukom drava lanica, na obnovljeni mandat od 6 godina. Mandat predsjednika Suda je 3

godine, a biraju ga sudije izmeu sebe. Rad Suda odvija se u vijeima sastavljenim od 3 ili 5 sudija. EVROPSKI OMBUDSMAN Evropski ombudsman uspostavljen je Ugovorom o Evropskoj uniji (Mastriht 1992). Ombudsman djeluje kao posrednik izmeu graana i vlasti Evropske unije. Prima i istrauje albe graana, preduzea i organizacija Unije. Bira se od strane Evropskog parlamenta na 5 godina, koliko traje i saziv Parlamenta. Primaran zadatak je da otkrije loe upravljanje u Evropskoj uniji i njenim institucijama. Primjeri loeg upravljanja su: Nepravinost, Diskriminacija, Zloupotreba poloaja, Nedostatak ili odbijanje davanja informacija i sl.

U obavljanju svojih svakodnevnih aktivnosti djeluje nezavisno i nepristrasno. Ne zahtijeva, niti prima uputstva od bilo koje vlade ili organizacije.