Вы находитесь на странице: 1из 8

Milanovi D.D., Misita M., Kari M.

, Primena AHP metode za izbor ERP reenja, XXXIII Savetovanje proizvodnog mainstva sa meunarodnim ueem, CD, Beograd, Zbornik radova, str.317-320, 16-17.06.2009. ISBN 978-86-7083-662-4 PRIMENA AHP METODE ZA IZBOR ERP REENJA VIEKRITERIJUMSKI MODEL ODLUIVANJA ZA IZVOR ERP REENJA 1. Opte ERP (Enterprise resource planning) sistemi predstavljaju nastavak odnosno proirenje MRP (material requirements planing) sistema koji su pokrivali modul vezan za planiranje materijalnih potreba. ERP sistemi pokrivaju sve osnovne funkcije preduzea (www.wikipeidia.com). ERP sistemi predstavljaju integraciju nekoliko izvora podaka i procesa u jedan integrisan sistem. Klasini ERP sistemi koriste vie softverskih i hardverskih komponenti, ali i jedinstvenu bazu podataka u kojoj se uvaju podaci iz razliitih modula. Dakle, kljuna karakteristika ERP sofvera je jedinstvena baza podtaka i modularni sofverski sistem. Osnovne prednosti primene ERP reenja su: poveanje kvaliteta menadmenta, eliminacija programskih greaka, adaptacija je jeftinija od razvoja, profesionalna obuka, usklaivanje sa standardima, i sl. Od nedostataka navodi se: pratee organizacione promene (to je ponekad i prednost), eventualna nabavka hardverske infrastrkture, prilagoavanja moe biti neplanirano komplikovano, teko je predvideti posledice izmena itd. 2. Trite ERP softvera Prema istraivanju kompanije Gartner, udeo komercijalnih ERP reenja bio je: SAP (28.7% trita), ORACLE Applications (10.2% trita), The Sage Group (7.4% trita), Microsoft Dynamics (3.7% trita) i Infor Global Solution (2.8% trita). U odnosu na 2005 godinu, u 2006.g zabeleen je porast zastupljenosti ERP softvera za 7,9% to prevedeno u trinu vrednosti iznosi oko 17,5 milijardi dolara. prihoda od licenci i odravanja. U 2007. g. prihod na svetskom tritu od ERP softvera uveen je za 9,9% u odnosu na 2006. god.

Procenjuje se da e 2008 prihod od ERP softvera biti 8,8% vei nego u prethodnoj godini, i da e sa istom stopom rasti do 2012.g. Navedeni podaci pokazuju rastui trend u primeni ERP softvera, ali takoe i na tritu pojavljuje se sve vei broj ERP dobavljaa. Trenutno na svetskom tritu registrovano je oko 80 ERP softvera:
Dobavlja ABAS Software InfoPower International Inc TMB ALCIE Integrated Solutions BilTAY Teknoloji Telekomnikasyon San GMA Infosys Houston Technologies SAP Grupo Calipso Industrial Application Software Cincom Systems Solarsoft Business Systems Solarsoft Business Systems ComPiere CODEC Deltek Systems Microsoft Microsoft Microsoft Oracle American Software, Inc Mincom Datasul S.A. Consona Technology Group International IQMS Infor EXACTUS EXEControl Global Solutions Expandable Software Enhanced Systems & Services Global Shop Solutions Glovia International HarrisData IBS Metasystems IFS Infor Infor Infor Infor Infor Intelisis Naziv ERP softvera abas Business Software ABW Advanta-TMB Alcie Enterprise Edition BilTAY Tekonoloji SCIENTA BizITS Briton Business One Calipso CANIAS ERP Cincom Enterprise Management CMS i5 CMSm5 Compiere Open Source ERP & CRM Delta 21 Deltek Costpoint Dynamics AX Dynamics GP Dynamics NAV E-Business Suite e-Intelliprise Ellipse EMSs Encompix Enterprise 21 EnterpriseIQ ERP System21 Exactus Impulso EXEControl Expandable Finesse Global Shop glovia.com HarrisData IBS Enterprise ICIM IFS Applications Infor ERP XA Infor ERP LN 6.1 Infor ERP SyteLine Infor ERP TRANS4M Infor ERP Visual Intelisis Consona Epicor Oracle JDH Business Systems iLatina B2B Business Services Lawson Software Powyr Solutions Australia Pty Ltd Logocenter Exact Software North America Consona Computer Decisions International, LLC MISys NetSuite xTuple Open Source Strategies 3i Infotech Oracle 1C Company proALPHA Software Navigator QR Systems Inc PRONTO Software Microsiga Software QAD Ramco Systems Consona Adonix Sage Software SAP SAP SYSPRO WorkWise Thoughtful Tailor Made Systems (TMS) Logo Business Solutions Epicor Verticent Visibility Epicor TTW Incorporated Xperia Intuitive ERP iScala JD Edwards EnterpriseOne JDHOpS LABS Lawson M3 Discrete Manufacturing Solutions Ledgerworks LOGIX Macola ES Made2Manage Microshop Manufacturing MISys NetSuite OpenMFG ERP Suite opentaps Open Source ERP Orion PeopleSoft Enterprise Predpriyatie 8.0 proALPHA Production One Production/3 PRONTO-Xi Protheus QAD Enterprise Application Ramco Enterprise Series Discrete Manufacturing Relevant INFIMACS II Sage ERP X3 Sage MAS 500 ERP SAP Business ByDesign SAP ERP SYSPRO TCM (Time Critical Manufacturing) Thoughtful/erp TMS ERP System Unity for Windows Vantage Verticent ERP Plus VISIBILITY.net Vista by Epicor WinMan Xperia Executiv Solution Series

Rastui broj ERP softvera uslonjava problem izbora adekvatnog alata za konkretno poslovnoproizvodno preduzee. U daljem radu razmatrali smo samo izbor ERP softvera za preduzea proizvodnog karaktera (odreen broj ERP softvera namenjen je preduzeima koja se bave pruanjem usluge, distribucije, finansijke institucije, osiguravajua druva, itd.) 3. Definisanje kriterijuma za izbor ERP softvera za proizvodna preduzea Razmatrali smo set uticajnih kriterijuma za proizvodna preduzea u uslovima poslovanja u naoj zemlji. U daljem tektu definisali smo 8 kljunih kriterijuma na osnovu kojih bi mogli da napravimo preliminarnu listu ERP paketa i sadrajnih modula koji u konkretnom proizvodnom preduzeu mogu na prue adekvatnu podrku u skladu sa potrebama. 1. Cilj uvodjenja ERP sistema:
neohodna je implementacija novog sistema neophodno je da se zameni postojei sistem neohodna je Vrsta proizvodnje 1. integracija vie sistema unapredjenja poslovanja poveanja kvaliteta proizvoda usluge klijentima internacionalih zahteva

ZBOG

2. Vrsta proizvodnje

Pojedinana proizvodnja Serijska proizvodnja Masovna proizvodnja

3. Model proizvodnje

Tano-Na-Vrijeme proizvodnja (eng. Just in time) Proizvodnja prema narudbi (Make to order) Proizvodna prema zalihama (Make to stock) Projektno orijentirana proizvodnja Proizvodna linija Meoviti model proizvodnje

3. Godinji prihod 4. Broj zaposlenih 5. Broj korisnika ERP sistema 6. Od ERP dobavljaa, oekuje se sledea podrka? Prilagodjavanje i integraciju kao deo procesa implementacije Godinje odravanje Obuka i podrka

7. Veliina preduzeca i organizaciona struktura regionalna nacionalna multinacionalna 8. Neophodno je da ERP reenje ima sledee module: Planiranje Praenje proizvodnih procesa Analiza poslovanja Upravljanje proizvdonim procesima Podrka kupcima Upravljanje rezervnim delovima Upravljanje kadrovima Upravljanje nabavkom Upravljanje kalitetom Upravljanje ivotnim ciklusom proizvoda Marketing menadment Finansije i raunovodstvo E-poslovanje Takoe, neohodno je definisati i niz tehnikih pitanja kriterijuma, kao to su: postojanje informatike infrastrukture (server, mrea, klijenti), postoje DBMS (data base management system), itd. U odnosu na kvalitet softvera prema internacionalnom standardu za evaluaciju kvaliteta softvera ISO 9126, definisani su sledei kriterijumi i podkriterijumi (http://en.wikipedia.org/wiki/ISO_9126):

Funkcionalnost A set of attributes that bear on the existence of a set of functions and their specified properties. The functions are those that satisfy stated or implied needs. o Suitability o Accuracy o Interoperability o Compliance o Security Pouzadnost- A set of attributes that bear on the capability of software to maintain its level of performance under stated conditions for a stated period of time. o Maturity o Recoverability o Fault Tolerance Upotrebljivost- A set of attributes that bear on the effort needed for use, and on the individual assessment of such use, by a stated or implied set of users. o Learnability o Understandability

Operability Efiksanost - A set of attributes that bear on the relationship between the level of performance of the software and the amount of resources used, under stated conditions. o Time Behaviour o Resource Behaviour Odravanje- A set of attributes that bear on the effort needed to make specified modifications. o Stability o Analyzability o Changeability o Testability Prenosivost- A set of attributes that bear on the ability of software to be transferred from one environment to another. o Installability o Replaceability o Adaptability 2. Generisanje hijerarhije
o

U skladu sa definisanim kriterijumima, generisali smo hijerarhiju za konkretan primer jednog preduzea koje je na postavljeni set pitanja dalo sledee odgovore: 1. Neophodna je implementacija novog sistema radi unapreenja poslovanja i dostignua internacionalih standarda 2. Proizvodnja je serijska 3. Model proizvodnja je prema narudbini 4. Godinji prihod je ispod 2 mil. evra 5. Zaposlenih u preduzeu ima oko 850 6. ERP sistem koristilo bi 50 korisnika 7. Od dobavljaa se oekuje obuka i odravanje sistema 8. Preduzee je organizovano da ima distribuciju iz jednog centra, ali postoji strateki plan irenja veliine i organizacione strukture na inostrano trite, od ERP softvera se oekuje da e upravo da adekvatno podri rast i razvoj preduzea 9. Neophodno je da ERP reenje ima sledee module: Planiranje Praenje proizvodnih procesa Analiza poslovanja Upravljanje proizvodnim procesima Upravljanje rezervnim delovima Upravljanje kadrovima Upravljanje nabavkom Upravljanje kvalitetom Finansije i raunovodstvo

Ui izbor predstavljaju ERP paketi koji podravaju Make-to order model proizvodnje, podravaju rad za predvieni broj korisnika i imaju module koji su definisani kao neophodni za konkertan primer preduzea. Finalni izbor izmeu ERP paketa mogue je napraviti na osnovu razlika u mogunostima pojedinih modula, cene ERP paketa, kvaliteta softvera, imid (prepoznatljiv ERP dobavlja) i zahteva u pogledu tehnikih karakteristika (server, mrea, klijenti). U tom smilu formirana je hijerarhija kriterijuma i podkreterijuma u sistemu za podrku odluivanju u cilju rangiranja ERP paketa dobavljaa: SAP, Oracle, Microsoft Dynamics. 1. MODULI Planiranje Praenje proizvodnih procesa Analiza poslovanja Upravljanje proizvodnim procesima Upravljanje rezervnim delovima Upravljanje kadrovima Upravljanje nabavkom Upravljanje kvalitetom Finansije i raunovodstvo 2. CENA 3. KVALITET SOFTVERA Funkcionalnost Pouzadnost Upotrebljivost Efiksanost Odravanje Prenosivost 4. IMID 5. TEHNIKA PODRKA Server Mrea Klijenti Na slici 1. prikazan je model viekriterijumskog odluivanja izmeu nekoliko alternativnih ERP reenja.

Slika 1 Rezultati analize ukazuju da je za postavljeni niz kretirijuma i definisanu uticajnu vanost pojedinih kretirjuma i podkritrijuma u ukupnom cilju, najpogodnije izabrati SAP-ov R/3. Na slici 2, prikazano je rangiranje sa udelom uticajnih kriterijuma na prvom nivou. Dijagrami senyitivnosti pokazuju da dobijeno reenje nije senzitivno na promenu relativne vanosti uticajnih kriterijuma.

Slika 2.
Funkcionalnost
0,8

Slika 3.
Planiranje 1 Finansije i racunovodstvo
Pouzdanost

0,6

0,8 0,6 0,4

Pracenje poslovnih procesa

Prenosivost

0,4

0,2

Upravljanje kvalitetom
0

0,2 0

Analiza poslovanja

Odrzavanje

Upravljanje nabavkom Upotrebljivost

Upravljanje proizvodnim procesima

Slika 4
sap

Slika 5
Upravljanje kadrovima Upravljanje rezervnim delovima

Efikasnost Na slikama 4 i 5 prikazani su rezultati microsoft dynamics na kriterijum moduli i kvalitet softvera, pri u odnosu oracle emu se vidi da povrina oznaena za SAP paket je neto vea u oba sluaja u odnosu na ostale alternative.

sap microsoft dynamics oracle

Zakljuna razmatranja U radu je prikazan model viekriterijumskog odluivanja za izbor odgovarajueg ERP reenja. Model je razvijen tako to su definisani uticajni faktori koji predstaljaju prvi korak u selekciji ERP (medju trenutno 80 postojeih na tritu) reenja za konretno preduzee. Nakon definisanja uticajnih faktora, za konkretan sluaj generisana je hijerarija u sistemu za podrku odluivanju, pri emu su rangirana alternativna reenja koja predstavljaju najpogodniji izbor u podrci strategije razvoja datog preduzea. Primena modela odluivanja za izbor odgovarajueg ERP reenja, moe da pomogne donosiocima odluka da u kljunom momentu rasta i razvoja preduzea izaberu alat koji e da omogui bru realizaciju postavljenih ciljeva.