Вы находитесь на странице: 1из 712

'/

o

" 5k: ^y^

RAVENNATIS ANONYMI

COSMOGRAPHIA

ET

GVIDONIS GEOGRAPHICA.

EX LIBRIS MANV SCRIPTIS

EDIDERVNT

M. PINDER ET G. PARTHEY.

ACCEDIT TABVLA.

\

\

/ \

\J

BEROLINI

m AEDIBVS FRIDERICI NICOLAI

(g. parthey)

1860.

RAVENNATIS ANONYMI

COSMOGEAPHIA

ET

GVIDONIS GEOGRAPHICA.

EX LIBRIS MANV SCKIPTIS

^"^ EDIDERVNT

M?>INDER ET G. PARTHEY.

ACCEDIT TABVLA.

i

BEROLINI

IN AEDIBVS FRIDERICI NICOLAI

(G. rARTHEY)

J860.

MAVRICIO HAVPT

D.

D. D.

EDITORES

PRAEFATIO.

JLVavennatis anonymi cosmographia , se-

ptimo ut videtur post Christum natum sae- culo conscripta, primum vulgata est Parisiis

anno 1688 a Placido Porcherone, qui non solum codicem regium typis mandandum

curavit, sed etiam optime meritus est.

de libri explicatione

iterum edidit lacobus

Gronovius ad calcem Melae a. 1696, et pau-

cis emendatis tertium Abrahamus Gronovius

a. 1722.

Ex hoc tempore rerum geographicarum

cognitio, mirum in modum aucta, erudito-

rum animos in diu neglectum Ravennatem

saepius convertit.

quam ob rem, rarescen-

tibus etiam priorum editionum exemplaribus, novam editionem haud ingratam fore geogra- phiae studiosis censuimus.

PUAEFATIO.

In qim coniicienda auxilio nobis fuerimt

A codex Vatieanus, Urbinas 961, saeculi

XIII, membranaceus , foliis latis poUices

Rhen. 6, lineas 7, altis pollices 9, lineas 6. paginae suut bipertitae, versuum 29; co- lumnarum latitudo est pollicum 4 et linea-

inscribitur

rum 2, altitudo poUicum 6.

In hoc corpore continetur chosmogra-

phya et romanorum ystoria." insunt

praeter Ravennatem nonnulla Eutropii,

Pauli Diaconi, aliorum; series pontifi-

cum Romanorum etc.

Huius codicis varias lectiones in viginti

duabus paginis conscriptas tertio Geographo-

rum volumini inseruit loannes Hudso. denuo

cum editione lacobi Gronovii accurate contu-

lit Henricus Brunn anno 1850; cuius coUa- tionis usum nobis praebuit Mauricius Haupt.

dubitationes, quae restabant, anno 1854 Ro-

mae degentes ipsi inspecto codice solvimus.

Is codex nitide scriptus et optime serva-

tus compendia nonnulla htterarum habet; in orthographia sibi non constat: exhibet

enim afirica et africa, egiptus et egyptus,

paradisus et paradysus, litus et littus, ad-

scribitur et ascribitur, aha huiusmodi.

PRAEFATIO.

VII

B codex Parisinus, bibliothecae imp. 4794,

saeculi xiii vel xiv, membranaceus , fo-

iiis latis pollices Rlien.

7

et liueas

6,

altis pollices 1 1 ; pagiuae sunt bipertitae,

versuum 38 ; columnarum latitudo est pol-

licum 2 et linearum 6, altitudo pollicum 8

et linearum 2.

codex eleganter quidem

scriptus sed compendiis litterarum minus

perspicuis, quippe non sibi constantibus

C

refertus.

eum librum, quem Porchero

typis expressit, ut Berolinum missum ipsi

denuo excutere possemus Georgius Pertz

benevole effecit.

codex Basiliensis F. V. 6, chartaceus,

saeculi xiv et xv. constat fohis 137, latis poUices Rhen. 7 et lineas 10, altis pol-

lices

10 et lineas 8.

In primo folio legitur „Tituhis, Tulii

pkires libri cum aliis, notatus CLXiii.

Li-

ber domus ValUs beate Margarete ordinis Cartusianorum in Basilea minori datus

eidem per venerabihs memorie Magistrum

Henricum Amiot" (vel Amici) „in Me-

dicinis Doctorem etc."

Continet triginta duo tractatus varii ar-

gumenti, variis temporibus, diversa in charta

PRAEFATIO.

diversis a manibus conscriptos; veluti in-

sunt Ciceronis Cato maior, somnium Sci-

pionis, orationes nonnullae scripta aliquot

Francisci Petrarchae et Nicolai de Clemangis Hildegardis prophetie Leonardi lu-

stiniani Veneti viri patricii Oratio habita

in funere Karoli Zeui a. 1418, alia.

Harum partium vicesima septima, saec. xiv

vel XV, inscribitur „Cosmographia ligydiote

geniti in civitate Ravenna". cf. Haenel catal,

p. 534 b. „lig5'diotae" nomen corruptum esse

ex vocabulis „licet idiota" (IV, 31 . p. 258, 3. 4)

monuit Maria Armandus Paschalis d'Avezac,

cuius benignitati notitiam huius codicis de-

bemus.

continet libros tertium, quartum,

quintum auctiores quam in AB leguntur.

hunc codicem in usum nostrum accuratis-

sime excussit Carolus Ludovicus Roth, pro-

fessor Basiliensis.

Praeter tres quos modo recensuimus co- dices nullum Ravennatis librum genuinum

invenire

vestio-ium tamen

nobis

contio;it.

habuimus quarti codicis. legimus enim in

regiae Monacensis bibliothecae catalogo li-

brorum manu scriptorum hoc in margine

additum manu loannis Andreae Schmelleri

PRAEKATIO.

IX

Eine HS des Geographus Ravennas nach

H. Herrberger uncl Zeuss verkjiuflich von

Seiten eines Grafen Luigi de Angelis in Fer-

rara (Aug. 1838)". sed neque huius notitiae

auctoribus interrogatis, neque litteris de hac

re Ferrariam missis quidquam profecimus.

Paucis dicendum est de codice Leidensi

ab Abrahamo Gronovio anno 1722 in auxi-

lium vocato. huius codicis inspiciendi copia

nobis facta est benignitate Georo;ii Pertz. inscriptus est „Ex Bibliotheca Viri Illustr.

Isaaci Vossii 208." est chartaceus, foliorum 76, a recenti manu saeculo xvii satis nitide conscriptus. quem cum primum excutere

incepimus, nonnihil proprium ei inesse cen-

suimus, procedente autem labore cognovi-

mus eum codicis B esse apographum. quod

cum multis locis auctius esset editione Por- cheroniana, non mirum est Gronovium ideo

in errorem inductum, codicem a Parisino diversum tractare sibi visum esse. lacunae

enim in Porcheronis editione obviae in codice

Parisino non extant, sed incuriae Porcheronis

imputandae sunt; quae autem in codice Pa-

risino re vera omittuntur, ea omnia in Lei- densi quoque apographo desunt, v. g. p. 347

PRAEFATIO.

V. 16sq. „Caesarea iisque ad civitatem quae

dicitur" ; contra p. 330 v. 7 cum codice Pa-

risino apographum Leidensc male repetit Si-

leon Sileon" etc.

ceterum apographum Lei-

dense foedissimis scatet vitiis, ex librarii in-

scitia ortis, v. g. pro Christo (sigla expresso)

habet exemplo, pro intrausmeabilis habet iu

terras meabilis, pro Tingitanae habet digni-

tate, etc.

Quod denique attinet ad codicem Havnien-

sem no. 358. 4'°, eum ex editione Gronoviana

anni 1696 accurate exscriptum esse cogno-

vimus ex specimine, quod L. Muelleri beue-

volentiae debemus.

Haec de Ravennati. ei adiunximus Gui-

donis librum, quem nunc primum in lucem

edimus. hunc multo ampliorem et antiquio- rem Ravennati credidit Theodorus Oehler

(Rhein. Mus. fiir Philologie, 1842 p. 314),

nos autem Guidonem et deteriorem et re- centiorem esse Ravennati existimamus.

Guidonis comphires extaut codices, in ca-

talogis partim Ravennatis nomen prae se fe-

rentes.

quorum celeberrimus est

b codex Bruxelleusis 38993918, de quo

PRAEFATIO.

XI

conferaiitiir Pertz Archiv der Gescbichte, 1839, t.vii p. 537— 540. Bock lettre a

Mr. Bethmann sur nn manuscrit cle la

bibliotheque de Bourgogne, in Annuaire

de la bibliotheque royale de Belgique,

1851. Reiffenberg in Bulletin de Taca-

demie royale de Belgique 1843, t. x, 1

p. 468; X, 2 p. 75;

1844. t. xi, 1 p. 15.

et Annuaire de la bibliotheque royale

de BruxeUes 1844. p. 99. Est membranaceus, saeculi ut videtur

XIII, continet praeter aha multa Guidonis

geographica p. 449556 editionis nostrae.

liunc codicem in usum nostrum excusse-

runt Wilhelmus Bethmann et Valentinus

Rose, diagrapham accuratissimam inde a

pag. 504 12—546 23 confici curavit Flo-

rianus Frocheur.

f codexFlorentinusE.iccardianus881, mem- branaceus, forma quadrata, folioruml66,

latorum pollices Rhen. 7, altorum polli-

ces 9, versuum 35 vel 36 ; saeculo xiii

exeunte vel xiv iueunte nitide quidem sed

compendiosius scriptus, multis picturis

ornatus.

coritinet praeter alia geogra-

phica paginas Guidonis 449504 11 et

PRAEFATIO.

547 556. eius apographum debemus

amicitiae Wilhelmi Bethmanni.

m codex Mediolanensis Ambrosianus R, 104

sup. folio.

est chartaceus, saeculi xyi.

continet opuscula nonuulla partim latiuo,

partim italico sermone conscripta. Gui-

donis liber ita incipit Sumpta ex Hbris

Cosmographye Guidonis Rauennatis. In-

cipiunt feliciter, et primo prologus.

Cum

inter homines" etc.

449 501 4. himc codicem ab huma-

nitate Vincentii Catenae nobis concessum

continet pagiuas

anno 1854 Mediolani degentes ipsi ex-

cussimus.

r codex Romanus Sessorianus 286 (oHm

346) in bibliotheca monasterii Sanctae

Crucis Hierosolymitanae asservatus. est

chartaceus, saeculi xv, nitide scriptus ; fo- Uorum latitudo est poUicum Rhen. 5 et

Hnearum 4, akitudo polHcum 7 et linea-

continet praeter opuscula varii

rum 5.

argumenti Guidonem inde a pagina 449

501 4.

huius codicis copiam nobis

fecit benignitas Gregorii BartoHni cum

a. 1854 Romae commoraremur.

PRAEFATIO.

XIII

t) codex Vindobonensis Caesareus cccxxxiii,

Endliclieri n. 3J90; olim lani Parrhasii.

est chartaceus, saeculo xv paullo negli- gentius exaratus. continet Guidonis par-

pagina 547 1 556 6, a

ticulam inde a

nobis a. 1854 descriptam.

Alia Guidonis particula (p. 494 v. 15

504 V. 1 1 ) legitur in libro de Roma prisca

et nova e lacobo Mazochio edito Romae a.

1523 4*°.

De Guidonis codicibus notandum est, Bru-

xellensem h plerumque consentire cum Flo-

rentino /", et Mediolanensem m cum Romano

r, ita tamen ut Mediolanensis non sit ex E,o- mano descriptus: habet enim Mediolanensis p. 453 V. 1 1 . 12 verba „inter Carantanos et

Italiam" et p.466 v. 12 „Moles" a Romano

omissa.

His tam Ravennatis quam Guidonis codi-

cibus ita usi sumus, ut nunquam nisi mo-

nito lectore ab eorum auctoritate recesse-

rimus. ea igitur, quae in editione nostra leguntur, cum omnibus codicibus consentiunt quorum discrepantia non annotatur. veluti

pag. 300 v. 18 legitur „quidam", annotatur

XIV

PRAKFATIO.

mius BC editi"; eo declaratur, lectionem quidam" auctoritate codicis A niti. p. 224

V. 14 legitur ,.Tarueimi", annotatur tliai"-

neum ^C*', quo colligitur, codicem B et libros

editos exliibere „Tarneum". p.384 v. 2 legitur

ipsius", annotatur „ipsa AB editi", quo de-

claratur, codicem C exliibere „ipsius". p. 142

V. 5 legitur Carpas", annotatur „carnas ABC-'; eo indicatur, lectionem „Carpas" ex con-

iectura esse positam. p.3o7 v. 11 legitur „Ad Solaria", annotatur „Ad Solaria etiam 269

14 et G , ad solarium AB"^ ; eo declaratur,

iionnullas tamen

codicum lectiones, velut „pliylosophi, asya"

etc. noii ubique annotavimus. meliores for-

mas, alio auctoris nostri loco servatas, liic illic revocavimus. ae et e variant in codicibus;

quod ubicunque nullius momenti est ex notis

nostris expunximus.

Ravennatis cosmographiam Porchero in li-

bros et capita, Guidonem nos in capita di-

visimus.

Mirabuntur fortasse qui classico sermoni assueti sunt, barbaras fornias e codicibus

revocatas esse: sed maluimus codices sequi

iii C legi

„Ad Solaria".

quam vcl librarios vel auctorem corrigere,

PRAEFATIO.

XV

et coniecturis indiilgere, quae ultro cuivis sese ofierunt.

Karennatis librum non ex Guidone ex-

cerptum esse, multis atque manifestis indi-

ciis patet. Ravennas enim totius orbis de-

scriptionem nobis proponit: quattuor prio-

ribus libris Asiam, Africam, Europam co-

piose tractat, libro quinto periplum maris magni i. e. mediterranei accuratum exhibet,

amplum denique insularum recensum addit.

Guido autem nonnisi Italiae, Siciliae, Sar-

diniae, Corsicae adumbrationem, ex Raven- nati, Solino, Paulo Diacouo sumptam ac male

digestam praebet, cui periplus maris interui et brevis notitia de finibus Asiae, Africae,

Europae subiunguntur. quae in initio operis

p. 452 V. 1 haud opportune leguntur 5,Quodsi

studiosus lector" etc, ea fere ad verbum iu descriptione maris p. 504 v. 14 repetuntur.

in initio quidem libri verba illa ,,quamquam eas iam in propriis patrias nominaverim"

sensu carent, apud Ravennatem autem suo

loco posita sunt p.325 v. 9. 10.

Sanctorum et martyrum mentionem, ur-

bium nominibus hic illic a Guidone additam.

XVI

PRAEFATIO.

negligentiae vel inscitiae documenta conti-

nere manifestum est.

velut legitur p. 492

V. 8 „Trecas, in qua vir domiui beatus con-

fessor et poutifex Lupus requiescit." Lupus

enim episcopus fuit Trecarum sive Augusto-

bonae Galliae, hodie Troyes, non Trecarum

Italiae, hodie Trevi.

Aliud Guidonis sphalma reperitur p. 477

V. 11 12, ubi legitur „Iulia Chisopolis quae

et Parma seu vexillum dicitur", in Raven-

nati p. 272 v. 2 4 „Iulia Chrisopolis quae

dicitur Parma, Becillum."

Ante Casulinum p. 481 v. 16 Guido per-

peram inseruit „Cassinum in quo est mona-

sterinm celeberrimum sancti Benedicti" etc.

sed monasterium illud non situm est prope

Capuam, sed prope Aquinum, latetque eius

nomen in Ravennati p.275 v. 12 sub forma „Lasinon", apud Guidonem p.479v. 22 sub

forma „Lasium".

Prorsus incongrue legitur apud Guidonem p. 493 V. 10 „Sequitur omnium nobilior

Italia", cum hucusque nihil aliud nisi Ita-

liam ipsam descripserit.

Liber provinciarum Italiae, a Guidone ex Pauli Diaconi historia Langobardica deprom-

PRAEFATIO.

XVII

ptus, ideoque a nobis omissus (p. 494 v. 7),

de sedecim Italiae provinciis agit, sed alia

Italiae divisio in octodecim provincias ad

mentem Ravennatis paullo infra (p.50I v, 7)

a Guidone proponitur.

In enumerandis Africae civitatibus p. 520

v. 10 septem nomina a Guidone omissa, quae tamen apud Ravennatem leguntur, in Guido-

nis computum adhibentur.

Ex his et simihbus indolem Guidouis mi-

nus genuinam esse apparet, et Ravennatem

ne Italiae quidem descriptionem ex eo hau-

sisse intelligitur.

quare ea tantum e Gui-

donis libro, quae ad Ravennatem spectant,

non omnem farraginem a Guidone consarci-

natam lectoribus proponere satius habuimus.

In rebus geographicis explicandis id egi-

mus ut, quae Itinerariis et Tabulae Peutin -

geranae Qxwa. Ravennati communia essent, in-

dicaremus omnia, ex reliquis auctoribus ea

tantum quae idonea viderentur. Guidonis nonnisi eas particulas, quae in Ravennati de-

d«siderantur, notis ilkistravimus.

Maris Adriatici descriptionem, ad mentem

Ravennatis confectam et multiplici doctrina

PRAEFATIO.

refertam, benignissime in usus nostros, cum

Tergeste venissemus a. 1854, nobis concessit Petrus Kandler. Tabulam geographicam, Henrici Kieperti

manu peritissima delineatam, lectoribus gra-

tam fore speramus.

Berglini, mense Augusto

MDCCCLX.

NOTARVM EXPLICATIO.

A

Ravennatis codex Vaticanus Urbinas 961.

B Ravennatis codex Parisinus bibl. imp. 4794.

C Ravennatis codex Basiliensis F. V. 6.

Porch.

G7'on. 1.

Gron. 2.

editi

b et G''

editio Porcheronis 1688. editio lacobi Gronovii 1696.

editio Abrahami Gronovii 1722.

Porch. Gron. 1. 2.

Guidonis codex Bruxellensis.

/ et Gf Guidonis codex Florentinus.

m et G'"

Guidonis codex Mcdiolanensis.

r et G''

Guidonis codex Romanus.

V et G''

Guidonis codex Vindobonensis.

G omnes Guidonis codices.

Maz.

De Roma prisca et nova varii auctores.

Ro-

mae ex aedibus lacobi Mazochii 1523. 4*°.

RAVENNAS COMPARATVR CVM GVIDONE.

RAVENNAS

II, 20. 21,

p.ll4 5— IIG 16

III,

12,

p. 165

11 166 2

-

,

p. 166

11— 17

-

,

p. 167

1 14

IV, 1, p. 168 1—14

-

-

-

11,

12,

29,

p. 200

p. 201

p. 247

5—12

4 202 7 249

7

9

- 30—36 p.249 10—287 17

-

37. 38,

p. 292 4 295 1

p. 322

- 1 323 2 7 324 4

45,

46,

p. 323

324

p.

7 11

p.

324

11 14

p.

324 14 325 5

V, 1, p.325 6 13

 

-

1 16,

p. 326 1 386 9

- 23,

p. 402

9 404

19

- 26,

p. 411

3 412

18

p. 413

- 8 12

27,

GVIDO COMPARATVR CVM RAVENNATI.

4,

G V 1 D O

p.452 1 _ 453 3

5 9, p. 453 4 —455 16

8 —490 lu

11_53, p.456

58 61, p.495 11—498 11

63,

64. 65,

p. 499 5 9

p.499 19 501

56 68, p.501 9—504

4

11

69 119, p.504 20—546 23

120.

121, p.547 1 549 6

122,

p. 549

7 —12

-

p. 549

12 560

1

 

,

123,

p. 550

5—15

124,

p. 550

17 551

13

125,

p. 551

15 552

7

-

, p. 552 7 14

126,

p. 552

15 553

4

-

,

p.

553

6 8

127, 128, p.553

129,

16 554 20

p. 555 1—8

130, p. 555 9 556 6

R A V E X N A S

V.

1,

p.325 6 13

= IV, 37. 38, p. 292 4 295

1

= 30 36, p. 249 10—287 17

-

=

=

=

V,

-

-

23. p. 402 9 —404 19 27, p. 413 8—12

26,

p. 411 3 412 18 p. 247 7 249 9

p. 326

p. 114

1 386

5 116

= IV,

==

=

29,

V,

II, 20. 21,

1 16,

9

16

= 12. p. 165 11 166

III,

2

= 11— 17

-

-

,

p. 166

= 1 14

-

-

.

p. 167

= IV, 4 6, p. 323 7—324 4

= p. 168 1 14

-

1,

= 46,

-

p. 324 7—11

=

=

-

-

= -

-

=

= -

200

46, p. 324

11,

p.

5 12

11 14

12.

p. 201 4— 202 7

46, p. 324 14 325 5

45, p. 322 1 323 2

RAVENNATIS ANONYMI COSMOGRAPHIA.

1 II. Sub dei qui militant imperio, eius

2 legem observare iniant et beatae atque

3 infinitae gloriae perfrui bono desiderant,

si sine dolo mentis et absque liypocrisi

4

5 caritatem proximis suis impendunt, ut ab

6 ipso, qui caelorum possidet sceptra et

7 terrarum continet regna, frequentius am-

8 monentur, et gratis dare omnibus peten-

9 tibus, sicut acceperunt ab ipso deo et

1 salvatore nostro, vehementius praestantur.

11 Quam ob rem, o mi frater carissime,

12 postquam diviua aspiratione praeditus me

13 compelleres ut ego per pallidines subti-

Ante versum 1 ,1 haec hahet In lioc corpore coutine-

tur chosmographya et romanorum j-storia.

editi.

4 ypocrisi .4, hypocresi B.

6

celorum B hic et infra. II septra B.

2 inhiant

5 karitatem A. 7 frequen-

cius B.

li adraonentur editi.

11

o mi frater caris-

sime] cf. 1 13, uhi „o amice" et „Odocare"'. I! caris-

sime] kme £.

II me conpelleies B,

12 posquam £. II adspiratione (?ro7». 2.

compelleres me A.

2

II

1 lius tibi indicem mundum, recordari de-

2 bes quod ait in sanctis scripturis domi-

3 nus dicens „ubi eras quando ponebam

fundamenta terrae ? indica mihi, si habes

intelhgentiam. quis posuit mensuras eius,

si nosti, vel quis tetendit super eam h-

neam?" et ahbi „ahitudinem caeh et la-

titudinem terrae et profundum abyssi quis

8

7

6

5

4

9 mensus est?" sed tantum ciun propheta

10 chimemus quam magnificata sunt opera

11 tua, domine! omnia in sapientia fecisti."

12 nam cj^uod apud humanum sensum possi-

13 bile est, muhorum philosophorum relegi

14 hbros Christo iuvante in quautum valeo

15 aio tibi, hcet in India genitus non sim

16 neque ahtus in Scotia nec[ue perambida-

17 verim Mauritaniam simul nec perscrutatus

18

19

20

21

sim Scythiam aut per c[uadrigines ambu-

laverim immdi, attamen intellectuah doc-

trina imbui totuiii mundum diversarum-

que gentium habitationes, sicut in eorum

1

editi.

indicem] inditem B,

3

in clade A.

6

II debes] iubes B

tetendit] te te-

1 alibi] Ecclesiastici 1 2.

dicens] lob 38 4 5.

nebit B. II eam] illam editi.

9

tantum] tamen editi.

II propheta] Fsalm. 103 24.

13

jihylosoYihorvim AB, qui sic solent.

15 a.io om.A.

16

alitua] aliquid A. 11 perambulauissem A.

17 ma-

ritaniam B.

18 sycthiam A, scithiam B.

19 post

attanien Porch. addit ab.

20 imbuti AB, imbutis

PorcJi. II totus raundus Porch.

I

1

3

1 libris sub multorum imperatorum tempo-

2 ribus mundus iste descriptus

est.

sic

3

4

5

6

7

8

9

enim ait quidam philosopliorum Romani

tam per sapientiam plurimos amplectentes

quam muneribus oblectantes seu armis

debellantes totum mundum sibi subdituiu

multis fecerunt temporibus." quod et te-

statur niihi sanctum Christi dei nostri

evangehum dicens „exiit edictum ab Au-

10 gusto Caesare ut describeretur universus

II

orbis." sed et doctrina sanctorum apo-

12 stolorum per totum divulgata est mun-

13 dum, quemadmodum scriptum est „iu

14 omnem terram exivit sonus eorum et iii

15 fines orbis terrae verba eorum." nam ut

16 praehbatum est, Christo nos iuvante di-

17 versa subtilius ad narrandum tuae ius-

18 sioni parebo, ni fallor, nisi variae gentes

19 sua prae nimia superbia concupiscentes

20 ahenas aut mehores patrias aut fortasse

21 ab ahis nationibus graviter afflictae a

22 propriis cespitibus transmetatae sunt et,

1 post libris Porch. addit [legimus].

3 Roniani] „Romani, ut ait lamblichus, armis et legibns exercentes sese, orbem terrae suum fecerunt" lordan.

2

sic] sicut A.

de retjn. success. 1.

7

et testatur mihij testatur et

B editi.

 

8

nostri om. B editi.

9 evangelium]

Ltic.

2

1.

li

et om.

B editi.

13 scriptum

est) Psalm. 18 5.

19

prae] pro B.

22

cae-

spitibus editi. II transmeatae Porck.

4

I

1

1

ut barbarus mos est, forsitau ut olim uo-

2

luiuatae suut patriae civitates vel flumina,

3

uuper aliter appelleutur.

4

Sed ut ad propositum redeamus : omui-

5

bus sapieutibus coguitum est quod uui-

6

versitatis bouiis opifex Christus domiuus

7

noster omuipoteus ex uiliilo coudidit cun-

8

cta fecitque luminaria niagna ad oruameu-

[)

tum Olympi, per quae solertissimi viri

10

creatoris iussu momenta et tempora sup-

11

putare possunt. ergo dum sol totam diem

12

per meridiauum margiuem poteutissimi

13 iussu factoris exambulat, unamquamque

14

15

16

17

18

lioram diei verno tempore tauquam ho-

rologium ordinem suum per occursum de-

signat, possumus arbitrari miiversarum

gentium patrias per maguum circuitum

intransmeabilis Oceaui litore positas, et

i'j Christo nobis auxiliaute subtilius desi-

20

guare.

21

2.

Prima ut hora diei ludorum repe-

22

riuutur prosapiae, quorum post terga ad

23

orieutalem phigam tauquam ex hitere pro-

24

ximus solus intransmeabilis eremus reia-

sunt om. A. II supare AB.

2

7

nichilo AB.

12 potentissime B.

tepora B.

18 occeani AB,

10

et sic passim. II littore -4.

21

ut] at A.

23

pro-

I

2

5

 

1

cet, qui apud lunuanos gressus nullo modo

2

totus perambulari invenitur. nam ad fron-

3

tem eiusdem Indiae Persae inferiores, id

4

est Parthi, eonvicinantur, sed et aliae na-

5

tiones eidem Indiae appropinquantes ; in-

6

ter quas et Agarenorum transit brevi ere-

7

mum Madian Nabathaei oUtana patria.

8

Secunda ut hora diei Persarum est pa-

9

tria, in qua ex Oceano summae partis me-

10

ridianae pertinens maximus sinus Persicus

I

I

ascribitur.

12

13

14

15

Tertia ut hora diei Araborum quae

aromata profert est patria,

in qua ex

Oceano meridiano pertinens maximus si-

nus, qui et mare llubrum conscribitur,

16 Arabicus esse dicitur.

17 Quarta ut hora diei Aethiopum Auxu-

18 mitanorum Candacissi et Troglodytorum

19 est patria;

in qua iuxta deserta et are-

20

nosa loca, cj[uae non longe ab Oceano

21 sita sunt, maximus lacus invenitur Nu-

•22