Вы находитесь на странице: 1из 528

James Trefil

The nature
of science

Houghton Mifflin Company


2003

200

2007

,
200 / .: , 2007. 528.
ISBN 5-8189-0807-0 ( .)

James Trefil, 2002


Houghton Mifflin Company, 2003
, 2006
, 2006


9
29
31

32
34
35
37
40

43
46
48
51
53
54
56
58
59
60
62
66

67
69
72
74
76

79
: 82
85

87
88
91

92

93
95
97
99
101
103
105
107


108
111
113
114
116
117
118
120
121
123
124
126


127
129

132

134

136
138
140
144
145
147
151
153
155
160

161
163
165
167
169
171

174
177
178
181

183
186
189
191
194
195
197
200

203
204
205
208
210
213

214
216
217
220

222
223

225

226
228
-
230
232
234
235
237

238
239
241
244
246
249
251
252

254
256
257
259
260
261
263
264
266

268
270

272


273
275
276
278
280
281
282
283
286
288
Aufbau290
292
293
295

297
298
300
301

302
308
310
311

313
314
315
317
320
321

325
328
331

334
336
337
338
339
341

342

344

345
346
348

349

354
356
360
362
363
367
370
373
375

377

380

381
382

386
388

391
392
-394
395
403
405
,
409
,
412
,
415

417
418
419
422
423
425
427
430
432

435

437
439
442

445

450

452
455
456
459
462
464

467
469
471

473
475
478
481
482
485
488
490

491
493
495

497

500
502
504
506
509
511
512
514
516
517

520
524

. ,
, .
.
, , ,
,
. ,
, ,
,
.
, ,
, .

XX. : ,
, , ? ,
,

.
, .
( ). ,

. , , ,
.
,
XX.
, :
, , ,
, , ,
, .


.
, .
- . , 10000
- , , , , , .
( ), .

, . , -
1947
.

,
,
. .
, . ,
,

. ,
, , , ,

.
, .
,

. -
, ,
,
.
, ,
.
, -
. ,
, .
, .
, , , .
, X, Y, Z
. ,
.
,
X, Y Z. ,
,

. , , , ,
. , .
, ,
,
. , , , .
, , , , ( ).
, , ,
, .
,
( ),

10

, , .
, ,
,
. , ,
, ,
,
,
. ,
.

?
, , , , . ,
, , , ,
,
. ,
.
,

,
, . , -
XVII
, . ,
,
,
, .

,
. ,
, ,
, , .
, ,
, . , ,
, .
,
. , , ,
. (,
) , ,
. ,
,
.
,

11

.
, . ,
.
,
, .
- ,
(.122092), ,
, , .
,
, , ,
. , ,
,
. , , ,
, . ,
, ,
, , , .
,
. ,
1964 (. )
Bell - . ,
, ,
, .
,
.
:
,
(
). ,
. , ,
, .

, .

. ,
, ,
1978.
, ,
, , ,
,
. ,
, .

12

, , . , , .
,
.
,
, , . .
, .

, .
,
.
. ,
, , ;

, ;

.
,
, .
, ,
. ,
, , , .
, ,
,

, . , .
.
,
,
.
. , XX,
. ,
, .

13

.
, . ,
,
() ,
( ) .
, ,
, , .
, ,
(
x% y%) .
, ,
, . , , , . ,
,
, ,
.
, . XVII ,
, . ,
,
(. ),
1543?
, (. ). ,
. ,
, ,
.
,
,
(15461601).
, . , , ,
.
,
, ,
, ,
.
, , , :

,
, ,
,
, .

14

, ,
, ,
,
. , , , :

, , .
: . ,
, .
, , , , ,
. ,
,
, , 10 , .
. ,

.
,
. ,
, .

. ,
. , ,
, .
.
,
(, )
- .
,
, .
,
.
, , ,
, - ,
,
. , .
, .
.
, , ,
. ,
, ,
,
.

15



, , .
- ,
? ,
- ? ,
.
.
.
, , ,
, .
. ,
, ,
,
.
, . ,
, ,
,
. , , , (16561742)
1705 , .


. .
,
,
. , ( ) ,
, . , , .
16 . ,
,
. ,
, ,
- .

,
,
.

16

, . ,
, , . , , , ,
, ,
. , ,
. , ,
. ,
.
. ,
, , , , 1758-
1759 .
,
. - ,
1758 ,
, . , ,
.
. ,

. ,
,
.
.
:
, .
,
.
, , ,
.
,
.
, , , . :
. ,
.
, . .
, . ,
,
, . , . ,
. .
. , , ,

17

, , .
, ,
, ,
. , ,

. ,
,
, .
. , ,
. ,
(Karl Popper, 190294),
(..)
. ,
,
(, ),
. . ,
, , , ,
, , .
, ,
, . .
, ,
98%, . ,
.
,
, .
, ,
.
, , ,
, ,
, . ( )
,
. - ,
, ,
, , .
,
. , ,
. ( ), ,
. ,
,
. (
, , )
,
.
: , .
, .

18

, ,

.
,
.
( ), .


, : ,
, ,
, ,
. .
, . ,
, ,
, .
,
. ,
. , ?
, .
.
,
. ,
,
,
. 1993
,
,

.

(CERN) () 2005, ,
, .

, , , . ,
, . ,
.
, ,
.
.
, ,

19

. ,
.

, (. ).
, .
. ,

,

, .
:
, ,
,
?
, ,
. ,
,
, , . .

. ,

, .
, - , . ,
,
. ,
.
, , ,
.
,
.
, .
,
. , ,
,
,
, .
, .
,

, ,
.

20


.
, .
( ) , , .
.
:
. ,
( ),
, . :
. ,
.
,
.

, . , .
,
,
.
, .
,
. .
, ,
.
- .
, ,
, , ,
. ,

. . ,
, . , , ,
. , ,
, ,
.
. , ,
, , . , , , ,
, , ,
. ,
. ,

21

.
, ,
.
,

. ,
, .
, , ,
, ,
.



, , , . , . ,
,
, .
,
. , ,
.
,
, , , , .
. , ,
. ,
,
. , ,
,
.
, , , .
.
, , . ,
, ,
, .
,
, .
, . ,
, , ,
, .
,
, . ,
,

22

,
, ,
, .
,
, .
. , Science
, .
800, ,
,
.
,
.
,
. .
:
? ,
, ,
. , , ,
.
, ,
. ,
, ,
. ,
, .
,
(
). , ,
, , ,
. , ,
(.
).
,
,
. , , ,
.
, , , ,
, .
,
, .
, ,
,
? ,
,
.

23

XX ,
. ,
, . ,
, , ,
,
. , , ,
, ,
. ,
.
, , .
:
?
, , , ,
,
. ,
, .

,
(.
).
. - ,
, ,
.
, ,
, ,
.
, ,
. ,
.

,
, .
, , . ,
, , , ,
.
, , ,
. ,
, ,
.
, , , .

24

, ,
.

XX
, ,
, . , XX
, . ,
, , ,

. !
. ,
. ,
,

. ,
,
. ,
, , , . (,
) ,
, . , ,
, ,
, .

. -, , . -,

. , ,
,
, ,
,
.
, ,
,
, .
, , ,
.

25

,
, ,
, , ,
. .
, ,
-, -,
, , -.

,
. .
,
.
,
.
, ,
, .
, ,
. ,
, , ,
,
. .
,

,
.
.
, , ,
,
.
, , .
.
, XX
,
.
.
,
. , , , . ,
,
. ,
. ,
, .

26

, ?
. , : ,
, .
, ()
().
(..
), (..
). ,
, .
, ,
, .
, - , . ,
. , ,
.
, , ,

. ,
, ,
. ,

. ,
. .
,
.
,
, . , , ,
, . , , .
(, , ), , .
- ( ). , - , .
, , , ,

27

. ,
- . ,
( ) ,
,
, ,
, , -
.

: ,
. ,
,
. , ,
,
, .
( ),
(
). .
, ,
,
.
,
,
.
, XX, ,
, ,
:
, ,
, ,


,
-
, .
, , ,
,
.
, , , , ,
. ,
, ,
, .

28



(, , ).

,

.

,


, , ,
1880-
XX. ,



(
).
1

,
,
. , , ,
, ,
.
: , ?
, ,
. , . ,
. ,
. , .
.
.
,
, , ,
, ,
, . ,
, ,
, .
, , -

. ,
, ,
.
,
,
.
, ,
, . - , ,
.
, .
. .
, ,
.
,
. ,
. , .
,
, .
, ,

29

: X,
Y ? ,
,
.
?, , .
-, , .
,
,
. , , ,
. , , , , , .
,
. .

.
,
,
. , , ,
,
, ,
, ,
, .
, , ,
, ,
. , , , , ,
,
.

,
.


,

30

,
,
. ,
.

, .

, ,

, , ,
,
.

,
. -
,
, .

?

, . 1761
-, ,
, 1798
,

. ,
,
.
,
.
, .


( ,
).
. , , ,
.
.
,
.
, , ,
,
.
(, ),
(
, ).

32


, .
. ,

, ,
, .
,
.

33

1822

,
(. ).
, ,
:
.
,
. 1822
(Theorie analytique de la
chaleur), ,
.

. , ,
, . ,
. , ,
, .
, ,
. (
,
,
.)


.

,

. XIX
, .
.
-
(Jean-Baptiste Joseph Fourier,
17681830) . ;
.

.
, .
; 1794
.

;
(Ecole Polytechnique)
;

.
,
.
1801

. 1822
.

34

1897

1900

1905,
1916

1911

1925

. 1930

1931

,

1920- .

( 1930- ),
, .
, .
,
. ,
, , (. ),
, . ,
.
.
, ,
. ,
, ( )
. , . .

, ,
.

, 1930. ,
, ,
. ,
. ,
, , , .
, ( ). .
,
-

(Carl David Anderson) (19051991)
, .
(. ), ,
, . ,
,
.

35

, , , .
, ,
,
. 1932
,
, ,
, ,
.
. 1932
, 1936
.
( - (Victor Franz Hess, 18831964),
. . .) (,
, ) ,
!
, ,

, , , . ,
, , .
, ,
.
.
-
,
- .
c (Paul
Adrian Maurice Dirac, 190284) -.

.
, ,
,
:
, , ,

. 1921

( ),

, 1926

,


.
. 1928
, .
,
1933
, .

36

XVI

1950

1961

1961

, . , , -
, , ,
.
,
, ,
.

(. ) ,
,
, - ; , , , . , ,
,
, - .


.
, . , ,

,
,
. ,
. ,
( )
. , ,
( )
, ,
,
,
, . ,
, .
,
, ,
, , .

37

?
, ,
,


?


,
: ,
,


,

-



. -

,
- , ,
:




. ,



,


,

,
-

.

(Robert H. Dicke, 19161997),


1973
(Brandon Carter, .1942)
. ,

.
,
. ,
? , ,
?.
,
. , , (, )
, -,
, ,
.

, , , , . ()
(. ),
, ,
,
.
, , :
, , ,
(1/2)10=1/1024. 1024
10
,
. , ,
, , ,
.

.

,
(
) , .

38


(Martin Rees,
.1942)

,


.

. ,
, ,

,
.
,


,

. ,
,
,

?

, .
,
: ,
.
,
( ),
. ,
( ) ,
, .
,
, .
-,

, ,
(-, , : , , ).

.
,
, , .

39

. 420
..

1859

1859

1911

1913

1925


,
,
. XIX
, . . .
1897, ,
.
1911 (. ).
, ,
: ,

, .

. , , , ,
. :
,
, . ,
, , , (
; .
) .
-,
,
. , -
, ,
, .

,
.
, ,
. ,
( ),
.
,
. , .

.
, , (.
) . ,

40


,
, . , , ,
, , , .
, ,
.

. ,
.
, .
, .
, (
!).
,
, ,


.
,

.

,
,
.
, ,
, ,
.

, .

, ,
- (.
).
,
, ,

41

. ,
,

.
1913.

,

-

.
1948

()

42

. 420
..

1662

1787

1811

1834

1849

,

,



10

, . , ,

,
( ,
,
V ..). , ,
,
.
,
, .
, , . , ,
.
,
, .
, (, , ),
,
. .
, .
- ,
. , .

. ,
(. ). , :

. ,
,
.

.
10 ( )
,
.
, ,
,
. (,

). , ,
,
?

43


XIX,
.
, . , .

. . XIX
30 (
110, ; . ).
, ,
,
, . ,

(. ).

, .
(. ,
), . 1808
,
. ,

,
,

. , , , ( H2O). , , ,
.
, , ,
,
.
, , . ,
.

.
, ,
(. ) ,
, ,

44

. (. ), ,
XXI .
, , ,
2500 !

45


. ,
. ,
.


, .
:

,
,

. .

, .
( )
.
XIXXX

,
, (, , ),
1854
. ,

-, .
1859

.
.
1950-
,
.
1953
1953
. ,

. ,

1958

(+),
(), .
,
1961
.
21.
.
.
(+) - ,

. .
.
21, . , 10 10!
,
,

46

. , ,
. (
, ,
, .)

.
.
, , , , .
,
.
, , , , .
, (. ).
, .
, ,
, .
. , , , .

(. ). , , , ,
.
,
, , ,
,
.
,
.

.

47


, ,

XIXXX

1859


.
1950-

1952

1953

1953

1958

1961

, , ,

.
, . ,
,
, .

,
,
. , . ,
,
.
, , .


. , ,
,
, ,
. ,
(+)
()
. (,

.)
- (. ), ; .
, .

,
1:2:1. .
,
(6126). , , . , ,
. ,
, . ,
,
.

48


.
,
, .
.
,
( ,
),
. ,
,
. , ,
.
,
,
, . , ,
, .
,
.
,
. .
, .
,
. ,

, , .

.

(. , ,
.
-, , .

-
. , ,
, , .
. ,
() ().

49

: ,
( )
( ), .
, , .
, ,
.
.
:
, .
, ,
. -
.
, , .. , .

( )
.

50

. , ,
15 ;

.
15
1920-

.

. ,
, ,
,
, ,
.

1742,
1823

1912

1917

1929

1948

1948

1980-

1981


1964
, . ,
,
270(3), .. .
.
, .
, .
, -.
, , ,
, , , , .
,
(. ). ,
,
15 : .

. (, ) , .

.
, ,

. ,
,

51

,

.
.
, , ; .
( )
. ,
,
.
(
), 3( ), 4(
) 7( ).
(. ).

. ,

.

( ), .
, .
(
) (. ) ,
. , : ;
,
.
.
(Arno Allan
Penzias, .1933)
(Robert Woodroe Wilson,
.1936) .
,
1940.
().
Bell ,
- 1960-
. 1963

,
.

(

), ,


. ,
,
-, (Robert
Dick), (Jim Peebles)
(George Gamov).

1978
.

52


,
,

* ,


, ,

. .
.

XIV ,
,
, .
* : Non sunt entia multiplicanda praeter necessitatem,
: .
, , .
, -
. , , , . ,
, ,
, , ( ) ..
, : , (
),
..
. , ,
( ) .
, ,
, , , ,
. , , ,
, , , .
, ,
,
.
,
, ,
.
(William of Occam,
12851349)
. ,
.
-,
. 1324

.
,
,

.
.

53

.
, (.
), ,
,


. , ,

(. ),

, .
,
,
. 420

..
, , 1662
.

1827 ,

(
1787
Clarkia pulchella), , 1798

. ,
, ,
1827
, ,


. , ,
1834

,

, ,
.
1849
1905 , ,

, , ,

.
: .
. ,
,
,
, ,
.. ,
- , ,
..
, , . (
:
(Annalen der Physik) 1905
:
,

54

, ,
1921.)
1908 (Jean-Baptiste Perrin, 18701942) ,
. ,
. ( ) ,
, :
.
,
/
,

.
,
(. ), ,
. ,
(. ) ,
.

(Robert Brown,
17731858) .
(Montrose)
. , . 1798,
(Joseph Banks, 17431820), ,

,


, .
.


. , ,
.

.

55

n
2
xn + yn = zn

1630

, , :

. , ,
3:4:5. :
32+42= 52.
n=2. (
)
, n>2
xn+yn=zn .
, .
,
.
, - ,
.
,
.
,
. ( . . )

:
,
.
, , ,
.
, ,
.

!
(Ren Descartes, 15961650) , (John Wallis, 1616
1703) . , ,
n=4. n=3 XVIII (170783),
, n>4,
,
. XIX
200,
.
1908 100000
.

56

(Paul Wolfskehl),
, , , , . , n 617
, 4001 1954, 125000
1976. XX
- (-, )
( ).
, x, y, z n,
, n
.
1994
(Andrew John Wiles, .1953), ,
,
.

,
. ,
,
? ,
, ,
, ,
, ,
. , , -
- , .
: , . , ,
,
: .
(Pierre de Fermat,
160165)
. --
(Beaumont-de-Lomagne).
, .


,
. (
,

)
,
(Blaise Pascal,
162362) .
,

.

57

,


,


.
,
,
- .
, ,
, .
,
,
.
,
, , , . :
,
.
, , , .
,
.
, .
, .
? , ,
,
.
,
, , , . ,
.
, , ,
, ,

, ,
, .

, ,
. ,
. .
,
, .
.

58

1828

XIX
. XX

1958

XIX .
. ,
.
, . ,
,
.
.
CO(NH2)2. ,
. ,
25% .
1828 , .
,

,
. .
(
-)
: ,
, , ,
,
.
( ) - .
, .
, . 1930- ,
,
( ). , ,
, . , .
, : ,
. , , .

59

1865

1908

1920-

1953


.
1960-

1961

1970-

2000

,
.
. , . ,
.
, ,
, , ,
.
.
( ).
.
,
.
, ,
, .
, , , ,
(. ),
.

, , .
. ,
,
(, ), , .
(Marshall W.Nirenberg)
. (J.Heinrich Matthaei)
,
, , .
, ,
( , ,
, , ).
,
. , ,
. ,
(, ,
) ,

60

.
.
,
( ) . , , , 64 .

61

1736

1755

XX

1940

, , . ,
, (Immanuel Kant, 17241804), -
,
.
.
, ,
. ,
, .
,

. .
, ,
. , , , . ,
.
()
.
,
( ), .
.

.

, .
,
,
,
,
.
.

62

- (. )
,
, .

-

, , .
,
,
, . ,
- ;
1012 . ,
,
,
,
,

. ,
, , ,
, .
,
, , ,


. ,
. , ,
. ( ,
)
. :

. ,
. ,
,
,
,
.

63


, .

,

. ,

,
/ , (
).
, , .


. , ,
, , , , .
, , -
,
.
,
.
,
, .
,
.
1990- , , ,
,
, .

, .
,
-
,
.
:
, ; ,
-
;
. 1995
(

64

, ).
,
, :
83 71
(, ,
).
. ,
,
,
, ,
. ,
, .

.


.
, , ,
.
(Pierre Simon
Marquis de Laplace, 17491827)
, .
-- (Beaumont-enAuge).

,
,
-,

. (Caen).


,

.


1793
, ,
, , -
,
.
, ,

(Trait de mchanique cleste, 1796),

,
.
,

.

65

1783

. XVIII

1886

. XIX

1910-

1960-

1979

, .
,
1960- , ,
. ,
, , . :
, , ,
.
, .
,
,
. ( ) ,

, , .
(, ).
,
, .
: , .

.
,
, ,
. , ,
,
.
, , . ,
.

(James
Ephraim Lovelock, . 1919)
, .

. ,
,
1964
,

,
.

() (. ).
,
(1979).

66

1755

1900

1940

1960-

.
,
- .
:
1,5 (3,6
5,5. )? ,


, -:

?
,
,
, , ,

.
: .
, ,
. ,
, ,
,
,
.
,
, , ,
( ,

)
, ,
, . ,
,
.
, ,
. ,
,
; , .
, ,
,

67

.
, ,
,
, . , ,
,
,
:
,
, ,
(. ).
,
,
.
,
.
, ( ), ,
, .

,
. (.
)
.

68

,
.

, . .
:



+ ++

, ,
, , .

,
, .
,
1729,
,
. XX
.

XIXXX
. ,
(. ),
,
1937

. ,
,

.
.
1960-
.

. , . , ,

.

,
, . .
. ,
( )
.
.
(
)
, ,
,
. ,

69


,

,
.

.


- -,
.
,
, - .
(
).
, - , . ,
, . ,
-
( ). , , .

,
.

, . ,
,
,
, , ().
. ,
,

, .
, ,
,
.

, ,
,

- . (
, ,
.)
-
. , , , ,
.

70

, ,
, .
. , (), .
32 90%,
.

. ,

. , , , ,
,
() . () , , .
,

. , .
,
. ,

,
. - :
, ,
1423, ,
. , ,
,
. , .
(Hans Adolf
Krebs, 190081)
, .
()
. 1925

. 1933,
,

,

(193554), .
, 1937
,
1953

.

71

1850

1867

1927

,
-

XIX,

-

, , . ,
.
, , ,
. ( )
, , , :

. , ,
, ,
,
,
, .
.
, , , , ;
, ..
( )
. , ..
, ,
, . XIX, , , ,

. : ,
, .
,
.
,
, .

,
,
. ,
-
,
:
, ,

72

.
, . ,
(. ).
(
), .
,
,
. , , : ,
, ,
. , , ,
,
.
, .
- .
,
. ,
, , ,
. , ,
. ,
- .

- . ,

.
. ,
, ,
,
.
, , ,
, ,
.
.

73

,
,
,

,

( ) . . ,

. , , , , . ,
,
- , ,
XVIII.
(
) .
,
( ),
. , .
- ,
.
. , , .
XIX ,
, . : , ,
, ? . , , ,
,
.
,
.
,
, XX

. , ,
(. ).
, . -

.

74

, :
1000 ,
.
43 .

,
, , , ,
.
, ,
.
, , ,
,
,
(
).

,
.
, ,
, ,
. .
, ,
, , . , ,
, .

75

1980-

. :
- ,
. ,
,
.
XX ,
, , . 1980- , ,
, , .
.
,
, , . ,
, ( )
.
. ,
5
, 5,0001,
. , ,
. .
, ,
. ,
- ,
,
,
,
.
, ,
. ,

. 1960-
(Edward Lorenz, .1917)
. ,

76

. , , ,
,
. , - , . ,
0,506, , 0,506127.
,
.
,

. ( ,
.)
, , , .
. ,
, ,
. ,

,
.
, . ,
, ,
,

.
, , ,
.
,
.
, . ,
,
.
,
( ,
) (
, ). , ,
. ,

77

: , ,
.
,
. ,
,
.

, ,
.
, ,
. ,
, .

78


,


,

1783

XX

1905
1913

1931

. ,
30 ,
. ,
,
, -
. XIX

( , ?) ( ,
?).

.
, (,
, ).
,
.

XX
, ,
1909,
1913. , ,
,
( 1905- 1907)
(Zeitschrift fuer Wissenschaeftliche Photographie), ,
.
1930-
,
, ,
.
, ( ) , .
,
.
, : ,
, ; ,
, .
,
(
)
.

79


. ,
,

(

-
).

;

.

. ,
,

,
:
, , .
. , ,
.


,
,
, .


,
,
.
, , , .
. , ,

(. ).
,
.


( 6,5

).
, ,
, ,
,
.
, :
(. ). , . ,
, ( ) , .
, .

80

( ) (. )
,
, , - . ( ),
( ) , .
,
,
,
, .
(Ejnar
Hertzsprung, 18731967)
. .
, -.
(1898)
. ,
,

.

.,

,
(1909). 1919 , 1935 . ,

.


.

, ,
,
.

(Henry Norris
Russell, 18771957)
. -
( -) . ,
.

,
1947.


, . 1913
,
(
)
,

. ,
,


.

81

1621

1864

1864

1924

,
. ,
:
n = c/v,
, v
.
.
:
,
,
:
-
-. .
, , 1,5; , , .
, ,
-, .
.
, , ,
, . , , ,
:
, . ( , , ,
: .)
.
(
) , ,

,
, .

.

.
, :
. ,
:

82

, , ,
, , ,
,
. ,
, . -
, , .
, ,
, . ,
.
,
,
.


.
,
. , ,
,
. , ,

. ,
. .
.

.

, . , ,

, ,
, .
,
!
:

83


. , , . ,
, ,
.
, !
, ,
. ,
,
,
- . ( , .
,
,
, , .) ,
, ,

, , .

84

(. XIX
.



.


,

.


.
1690
,
1807
,

1818
,
. . ,

, .
,
, .
: ,
, , ,
, - .
,
( ).

( ), ,
(
). , , , .

,
. .
, , )

85


.
XIX



.
.
,
,
.
(Joseph von
Fraunhofer, 17871826)
,
(Straubing), -. , .
14 ,


. ,
,


, 1806
Utzscheider,

.
:

,

.

86

. 1900

1926

1934

1966

1970-

1976


.
, .

. ,
.
, . , , ,
.
, , . , ,
A B.
,
. ,
,
.
,
.

, .
, . ,
(, ).
, ,
A B.
:
A B
;
A B , ;
A B ,
,
;
A B , .
.
,
. , ,
B, A.
, A, B.
,
,
. .
,
.

87



,

,



XIXXX

1859


.
1950-

1952

1953

1953

1958

1961



, ,

.

(Matthew Meselson, . 1930)
(Franklin

, ,
(.
), .
, ,
,
. ,
, , . 1920

(Phoebus Levene, 18691940) , ,
, ( ),
, ,
( , , ). 1940-
(Erwin Chargaff, . 1905) ,
.
/ / .
1950- , :
(Linus Pauling, 190194) , ,
, ,
,
(
), ,
.


-
. ( ,
, .) ,

.
,
. , .
. ,
.
,
, (. )
.

88

Stahl, . 1910)
1957
.


. ,
15N
( , 14N,
).



.

,
14N (


,
).



15N
14N.



..

,



() ()
.

: .
. ,
. ,
.
, . , , .
,
, , ,
, .
, ,
, ,
, .
,
.
,
,
.
,
,

.
.
, (.

)

-,

. ,
,

,
..

,

.
,

89

,
, . ,
,
.

(Francis Harry Compton Crick,
19162004) ( ).

. 1938
.

.
. 1951,
,
,
,

.
1962
.

(James
Dewey Watson, . 1928) . ,
. 15
,

. 1950
.
1951 ,
.

(Maurice
Wilkins, . 1916),


.
(Rosalind Franklin, 192058),
,
, ,
,
.

1977
-, , .

90

, . ,
,

.

. -

.
. ,
.
1865
100 , 2%
1908
(,

), ..
. ,
1920-
(, ) ,
1953
(, , )
.
. ,
1960-
, .
.
1961

. , 1970-


.
2000
,


.
.


. -
, (,
),
, .
, ,
, ,
, .
XIX
. ( ) . ,
100000 ,
.
, , , .

91

,
,

. 1900

1926

1934

1966

1970-

1976

:

, ? , ,
,
, . , ,
, , ,
. ,
,
?
.
.
, , !

. , S
, :
S = KAn,
n 0,10,3, ,
.

.
, , , , ,
. , n=0,3

23%.

, . , , ,
,
, . ,

,
, .
, ,
,
.

92

1912

1929

1948

, ,
. ,
, , ,
(.
) .
, , , ,
- . , , . ,
,
.

, , , ,
,
.

. ( )
( )
.

. 100, ,
. , ,
,
. .
XX

. 1912 , :
, .
,
,
, .
.

93

, , .
,
, , , .
(Henrietta
Leavitt, 18681921) . (Lancaster), . 1895. (Radcliffe College)

(Edward C. Pickering)


,
.
(
)

.

94

. 420
..

1811

1827

1834

1849

:
(CO2). ,
12 , 32 . , ,
, 12:32(
3:8). ,
: 12
32 , 12 32 ..
, . ,
, ,
, 12:32.
, , 12 ,
16 .
. n
(.. n ),
n . ,
, . ,
;
.
? -
, . ,
. ,
,
. , (H2) (N2)
(NH3), .
,
3:1, , ,

.
,
. : 61023;
( ) N.

.
,
, ,
. ,
,
.
N . XX

95

(Jean Perrin, 18701942).


, .
, .
(,
)
.
, , .


(Lorenzo Romano Amedeo
Carlo Avogadro, 17761856) .
,

. 1800
,

.
( 1821

,
1834).
,
,
.

96

1785

1820

1820

1820

1831

1833


XIX ,
, . (.
) , ,
,
. -
,

. ,
.
, ,
.
. ,
(
. . ). ,
, .
, .
,

.
, .
.
,

.
, ,
.
, ,
. ,

: -, ; -, .
,
.
(. ).
, ,

,
. , ,
, B r
,

97

, ,
, ,
, , 2rB, 2r
. .

- , , .

, : ~220V 50Hz
3,2. , 220 50,
3,2. ( )
.

, . , ,
, , 2107 . (
.

.) , 1 61023.
- (Andr Marie
Ampre, 17751836)
. . ,
. ( ,
,
.)
,



. 1827
,
,
.

98

,


,

III ..

! (!) , ,
, . , II
,
, .
,
, ,
, , .
, , ,
, ,
, . ,
, , , ,
, .
, ,
,
.
, :
. ,
,
. ,
, ,
. , , , ;
(). , , ,
.
- . .
,
, , ,
.
, -
,
, ,
, . .
, , , ,
. ,
, .
, ,
( ) ,

99

,
,
,
, .

(Archimedes
of Siracuse, .287212.
..) ,
.
.

, ,
-

,
. ,

,
,
,

, .

100

XIX
,
, , ,

.

, , ,
, (
) .

(. ),
,

(. ).
,
(
. . ), ,

, .

, ,


.

.

, ,
,


, ,

.
, , 1785
(

(Pierre-Simon Laplace, 17491827),


1820
,
. . ).
1820

1820
. ,
, r
1831

1833

IL/r2,
I , L .
,
. , .
. ,
(

). ,
.

101

,
.

,
. :
,
, ,

.
,
,
. ,
, .

(Jean-Baptiste
Biot, 17741862)
. ,

.


,
,
. 1803


.
,


(
).
-
(Joseph-Louis Gay-Lussac, 17781850)

--



.

,

.
(Flix Savart,
17911841)
. .
,

.
,
,

,
. ,



.

,
.

102

,
,

. 420
..

1662

1787

1798

1827

1834

1849

-,
, , . , (-) (-). ,
,
.

- , , , , .
, ,
, ,
-
.
: ,
, . ,
.
, , ,
, .
. , ,
,
.
. ( ,
, .)
* , ,
.


,


. .
.
*

103

(Robert Boyle,
162791) -
.
(Lismore Castle), ,

(Earl of Cork)
. ,

,
,

.
1648,

- . 1658
,
(. ),

. ,

,
.
,
.

,

. ,

.
-
-



.

104

, . -

.

.
, ,

.
,
, ,
(.
).
, ,
( ,

,

).
, ,
( )
, . , 1807
, 1818
:

1864

1912

2d sin = n,
d , ,
, n (
). n=1
,
, n=2 ( ) ..



.


.

,

105

, , ,

,
.
.
.


. .
,
, .

(William
Henry Bragg, 18621942)
(William Lawrence
Bragg, 18901971)
.
,
.
().

.


.

,
,
. 1915

.
.

,
.

106

,


,

. 100

..

1621

1690

1807

1815

1818

, , ,
. ,
.
.
(

), (
) ( ,
).
. ,
,
. , ,
, . ,
, , ,
.

. , , 1,5. , ,
300000/,
200000/. , ,
, 57.
. , , ,
. ,
(, , ), (
).
, .
, , .
(David Brewster,
17811868) .
. ,

,

. -


,
, ,
.
, 1816 . 1859
.

107

, :

.
.
(. ),
,
. , ,

, , , , ,

, .

, , ,

, .
,
. 1609,
, ,
1619
, , , ,
1687

. ,
(. ),
1687
,


,
1905,
,
1916
, .
,
,

,
,
, ,

, .
, , ,
,
. ,
, ,
, .
,
(

.
). -

.


.
- . ,
,
. , . M m , D .

108

, F :
F=GMm/D2,
G , .
6,671011.
. -,
. , . , ,
, , .
, . , ,
.
,

, .
,
, .
- , . (. )
. g.
g . ,
,
M D, , ,
, ,
, , . ,
,
.
,
, , ,
.
,
.

.
, ,
,

.

109

,
,
. ,
, .
,
.
g. , .
,
,
. ,
, , ,

, .
, ,
, .
, , ,
,
. , :

. ,
, , . ,
( ),
() ,
. -
.
:
? ?
, ,
, ,
. , ,
,
,
, , - . 1666- ,
,
1687,
.
, -
, .
,
, .
.

110

1801

.
, ,
, , .
(
CO2) , ,
,
, .
,
: ,
. -
, ,
,
,
,
.

,
, (
) . ,

,

.
,
, , .
, , CO2
, ,
. (William Henry,
17741836)
.
. .
, ,
.
,
-
. ,
,


. (


)

(Elements of Experimental Chemistry),
XIX
.

(.
),

(William Charles Henry)

.

111

,

CO2 ,
.
.
,
.

112


( ) .
,
,
, . ,
.

1829

,

r

d.
:

. 420
..

1829

1834

1849

r d= k,
k . ,
, .
, , k ( )
.
,
M. ,
:
r M= k.


(Thomas Graham,
180569)
.

.
,
,
.



( , -
, ).



( ,

).


:
, . , ( 4), , ,
(
28) ( 32),
. (
, , ,
.)
,
( ).
, , , , , ,
. , ,
, ,
, .

113

1678

, ,
, .
, .

( ) ( ).
,

.

.
- . , ,
,
, ,
. ,

, ()
(. ).
:
F=kx,

(Robert
Hooke, 1635
1702)
. (Freshwater)

,
.
,
,


,

-

,


,
1677
.

,
-

F , x , k .
k, . ,
:
, .
,
. ,
, ,
,
. ,
,
. :
/=E,
( ,
),
, ,
, , k. ,
.

114





.
(Micrography)





.




(. ).

,


,

,




.
,

-


. , ,


,



,
( ).

-
,

(.
),
(
).
, ,
. (,
, ),
(,
).
(Simon-Denis Poisson, 17811840).
,
,
.
. , ,
,
. ,
, ,
. ,
.
, - , .
,
.
,
,

. , - ,
.
, .

.

115

. 420
..

, ,
, (80%)
(20%).
, ,
. , , , , , ,
. ,
. ( ,
,
.)
1801,
-

(, ),
,

XIX.


.
,
,


,
.
, ,
, .

1662

1801

1834

1849

, ,

(John Dalton,
17661844)
. ( ),
.
11,
.
,

.
.
,
.

. ,

.

116

1809

. 1850

1859

1896


(Edward Drinker Cope,
184097)
.
(
).

. 1864



( ),

.

(188995)

.




(Othniel Charles
Marsh, 183199).



.


, ,
.
.

.
. ,

. -

. ( 1903,
. ,
, .)
. , .
.
(Michael Foote, .1963) .
,
. ,
( ),
,
.

. ,
, , .
, ,
,
.
,

.
,
. ,
.
, ,
.

117

1785

1820

1820

1820

1831

1833


. , ,
, ,
. , ,

: , ,
, , , .
, . , , ,

.
, ( ), ,
. .
, , , (.
). ,

, ,
(Benjamin Franklin, 17061790).
,
, ,
, ,

.
,
.
,
XVIII.
(, , ,
, .) .
,
, ,
. : , ,
. (

118

)
( ).
,
.
,
:
F=kQq/D2,
Q q , D , k .
. ,
, ,
. . ,
,
- .
,
, .
.
- , , . , ,

. ,

,
, ,
.

(Charles Augustin de Coulomb,
17361806)
.
.

.
-
,

, ,


.

, ,
-
,

(,
).
.

119

1600

1820

1895

1895

(.
).
, . , ,
,
. ,
. ,
, , ,

, , .

,
.
, ,
, , ,

, . ,
. - ,
. :
M=CB/T,
M , ,
, B , T
( ), C .
( ), .



( 1900.).
,

.

,

120

-
,


.
1940-

:
,
.. ,
, , . , ,
, -
,
, .
,
(.1917), -,
1940- . ,

, , ,
, .
( )
,
, .
, ,
. , ,
, .
( ):
-
, -,
. , , ,
,
, ,
. , ,
- ,

.
, ,
.
, , .

, .
, .
, ( )
, . , .
, .
, . , , 1960- ,

121

, ,
. ,
,
. XXI .
,
, . ,
, 50%
, , ,
, , - .
, .
1970-, . , .
,
. :
,
. ,
,
. , ,
, .

122

1965

1960- , ,
, Intel,
. , .
,
, ,
,
.. .

. ,

. ,
. 1960-
,
() .
, . , , ,
.
. , , . , 2060

!
(Gordon Earle
Moore, .1929)
. -,

.

(William Shockley, 191089),
,
.
, ,
-

. ,
(Robert Noyce, 192790),
1968 Intel (

)

,
.

1965

,

.

123

XIX

1826

1900

1926

1957

,
,
V I, A,
R

? .
, , ,
() . ,
,
.
1820-
,
.
,
, ,
. ,
.
, :
. ,
, , (
) :
U = IR,
U , , I ,
R .
,
, (. ).
,
, .

,
.
, ,
,

. ,
U=IR .
, , ,

124

. ,
.
.
(Georg Simon Ohm,
17891854) .
1789 (
1787-). . .
-

, 1849 ,
1827
,
. ,
.

125

,
, ,
.
.
() ,

.

, , .
, .

, ,
, ,

, . ,
, ,
,
,
, .

, ,
.
. 100

..
(
).
1621
,
.
1650
, , ,
,
1690
.
1807
, ,
.
1815
,
1818
.
.
. -

. - . .
, .
. , , ..
. , ,
,

.

126

1666

1788


. -
XVIII

1890,
1940-

. 1930,
1980

1960-


(. )
,
,
.
. , .
( ),
,
.

. .
XVII, , ,
, , .
, XIX, :
, ,
,
, .

. (, ,
, .)
,
,
(), ,
.
,

, .

, , . ,

(
). , , ,
, .
, -
,
, .
,
, . (

127




()

.


, :

,
.


.)
. -, ,
.
, . -,
. (. ), , , ,
.

128

,
,
, . , ,

, ,

,

.

, , ,
-

.

( ,
, . . ),
1621
, .

1650

( 1864
) , .
1864
,

, , , , . ,
1924 :

,
. ,
, , ,
, ,
,

.
.
- ,
.

, .

129

,
.

,

(1) ,
(1,5), ().
, , , 30,

(49).



, , ,
42
90
,
,
,

.

?
90 ,

, , ,
.
.
:

sin > n2/n1.




,
, .

. ,
, , , ,
. ,
,

. - ,
,
,


. ,

,

.

,
;

. ,


, ,
,
,
,
,


.

,


,
.

, ,


, ,

,
.




.
,


.
.

130

:
,
, (, ). (, ,
), , ,
( ).

. ,
1,5( ),

. (, , , ).


. 1 2 , , (. )
, n1 n2
, :
n1sin 1= n2sin 2.
, , ,
,
.
-
, , ,
? ,
,
, , ,
. , ,
, .

() (Willebrord Van Roijen
Snell, 15801626)
. .

,
,

, . 1613

.

,

. 1621,

,
, .
, ,

(Ren Descartes),

.

131

, .
: ,

,
.
. . ,
, , .
p m,
v:
p=mv.

1668

1687

1736

p v , ,
, . , ,
, 40/,
40/, , . ,
, .
, , ,
. ,
,
. m,
v,
,
mv. (
).
, ,
, , .
, ,
,
.
?
. -, .
-, ,
. , ,

, ,
.

132

, ,
, , .
, , . - , ,
:
, .
,
, , .
, , , ,
.

133

1668

1687

1736


. ,
,
,
, . ,
.
, . ,
,
, ,
.
L ,
, L = I, I,
, , ,

. ,
, .
, .



, ,
( ).
, . ,
, ,
,
,
.
, , I,
, , , .
, ,
. , ( ) . , ,
( ,
),
.
, , . ,
,
, ,

134

, .

:
, .
.

, , . ,
, , .
.
, .
.

,
, , .
, .
,
.
,
,
.
, , , , ,

,
.

135

1747

1845

1897

1911

1913

, , ,
, , ,
. ,
, , . , ,
(
), (
) ( ,
).

() ,
. ,
, ,
. , (
)
, ,
.
.

, . , ,


,
.
,
, .
, ,

, . ,
,
:
n p+e+v,
p , n , e , v

136

, . ,
, (0=+11+0),

. ,
, .
,

.
, , .

137

1864

1879

1900


. ,
, , ,
,
.
(.
). , ,

(. ).
, , ,
.
,
,
.


.
.

. ,

, .
, ,
,
. ,

( 5800),
( 15000000).
, ( ), .
, . :
E=T4,
( ), .
,

. ,
16!
, , , . , , ? ,
, ,
, ( 300), ?

138

. , ,
,
.
, .
, , ,
.
, ,
, , , ,
, ,
, .
( ), ,
.
, , . .
,
.

,
. ,
, ,
4, , ,
, . .
(Josef Stefan,
183593) . . (Klagenfurt).

1863

,
1866


.
,
, , -

.
, ,
.


;
.
,


6000
.

139

1842

1912

1917

1742,
1823

1929

1948

1948

1981

,
,
. - 2,5, , .
-,
. , XVIII, . XX
, , . : , , :
,
? 1917
, .
, ,
. 1923
,
, (
).
,
, .
, , . ,
, - .
, ,
, .
, , ,
. ? , , 60, 100
150. ,
.
: ,
, , , ( ).
, ,
, , : 900000 ( (
) 2,3 . .
)
.

140

, :
.
,
.
, -,
.
, ,
,
, . :
,
, ,
.
,
, ,
.
, ,
,

, .
,
(
) (
). ,
, .

. :
v = Hr,
v , r
, H . ,
70/() (
; 1 3,3 ). , ,
10, 700/,
, 100, 7000/ ..
,
,
,
-
.
, , ,
: !

141

:
.
, :
? , , , ,
( , ). , ,

,
, .
:
. (
) .
XV : .
-
- - . .
:
,
,

. ,
, ,
. , ,
(, ). , v, .
t , . , :
v t = r, t = r/V.
,
r/v = 1/H,
. ,
,
, . .
: ,
15 , . ( :
4,5 ,
4 .)

142

(Edwin
Powell Hubble, 18891953) . . ( , ),
( )
, .
(
). ,

(. ),

.
,
,

, .
,
.

, , ,
, ,
, ? ,
.
1910 ,

.
, ,
,

,
.
,
.
(George Ellery Hale,
18681938) 1917
-.
, ,
.
,

Ph.D.,
.
:

.
.

,

.
1919,
-,

,
, .
1930-
,

,
. ,


.
-
(The Realm
of Nebulae),
1936,
.
,






( ),



-
. ,


()
,
1949 .
. ,
, ,


.
,

. ,
1938
-
(, ).


.
,

()
()

28 1953
.

143


,

,

1865

1908

1920-

1953


.
1960-

1961

1970-

2000

,
,
, . ( , )
.
. , , ,
, . ,
, (. ), /
. , ,


. , .
.
. : , , . p q
,
p2+2pq + q2= 100%,
p2 ,
2pq , q2 . , , ( ) p q.
,

, , , .
,
.
(Godfrey
Harold Hardy, 18771947) , ,
.
.

. ,

(John Edensor
Littlewood, 18851977)
-
C (Srinivasa
Aaiyangar Ramanujan, 18871920),
. 1913
.
,
,

, ,
.
(Wilhelm
Weinberg, 18621937)
,
. ,
3500,
120 .

,

() .

144

. 420
..

1662

1787

1798

1827

1834

1849 -


,
, - .
, ,
, , . ,
, , . ,
, 1787 , , .
,
. :
, . ,
, ,
101325 ( 1,
).
,
.
, ,
, 101325
. ,
, ,
,
.
(, ),
,
.
, ,
. ,
, .
, ,
, , .

(Jacques Alexandre Csar Charles,
17461823)
, , .
(Beaugency).

. ,
,

.
(
, ),

( 3000)
(43).

.

145

(Michael Faraday,
17911867)
.
,
.
,
XIX , .

, 12
,
14

, .

, . 1810




,
,
() (Humphry Davy,
17781829).
, ,
,





. 1813
,
,

;
.


. , ,
,

. ,

,
,
.

,
, ,
,
,
.
: 1826
,
.

146

,

,

XVI

1609,
1619

1687

1687

1736


();


();

().


(. )

(Mysteria
Cosmographica, 1596 .
.)

. , .
. (
, .)
, ,
, .
, ,

.
, ,
, , ; ( )
..* , , ?
, ,
,
. .
(J.B.S.Haldane),
, .

,

.

,
.

(Tycho Brahe, 15461601),
, - .
.
. ,
,
,
(
).
, , - ,
, .
, ,
(.

147


:

,


( );
,
,

( ).



) , , -

* *

, (
)
,

.


1605 (
1609),
1602 (
1609),
1618 (
1619). .
.

.
?
: , , -,
, -,
. , , .
,
, .
, !
* *
. , ,
,
. ,
:
, , . , ,
. (
) (

148

) ( )
,
.
, , .
.
. , ,

, . , ,
, , . ,
,
, , (

). , ,
, , ,
,
,
.

. ,
, .
,
, . ,
.
, ,
.
,
, . ,
, ,
, .
. ,
. ,
,
, , .
.
. , ,
,
, , . , . -,

149


(Johannes Kepler,
15721630)
.
.


( ),




.




1595.
1598




, 1600


.
,
.

.


,
.

, . -,

.
,
. , ,
. .

, , .
,
.
,
, .
,
.
, ,


. , ,

. , (
), , ,
, .
. , ,
, ,
.
,
(. ). , ,
, ,
, .

150


XIX.
,
. ,

, .

,
(
, , ,

.
,
, ,
,


, .

XIX )
, .
, , ,

. ,



, ,
.
,
1747

.
XIX


.
1845
, ( , ), 1897
,

, , 1900
. , -


,
, .
: ,
,
.
. ,
. , ,
.

(, ), (,
). ,

.

151

. , , ,
, .
, ;
,
.


. (
,
)
,

.
, ,
,
, ,
.
:
, . ,
, .

(Gustav
Robert Kirchhof, 182477)
. ( ).
.
,
,

1875 .
. (

)
(.
).
,
( ),

.

,
,
.

152

1865

1908

1920-

1953


.
1960-

1961

1970-

2000

, ,

, , ,
, .
(
), ,
, ,
.
, :
, . ,
,
.
.
(
).
, .
( ) , :
(
, ), ,
;
,
, (..
), (..
).
,
, .
.

.
,

; - .
, , : , (, )

.
, ,
1865,

153

. ,
,
.
,

. XIX , , ,
( ) .
, . ,
-
. ,
(Anton van Leeuwenhoek, 16321723),
, , ,
,
, .
, ,
, ,
, , ,
. ,

, , ,
,
,
.
,
.
,
, , , ,
,
(. ).
(Gregor
Johann Mendel, 182284)
.
( ),

.

(
). 1851
,
.

. 1856

, ,
,
,

.
, ,
1865,
.
,
.

154

1537

1604,
1609

1687

1687

1905,
1916

,
, ,
.
,
. , .

.
.
(. )
,
,
, ,
, . , , , ;
,
( ) . ? ,
,
, .
,
,
,
(.
).

, ,
. , , - ,
. ,
.
, ,
. ,
.
: ,
. , ,

155

,
.
.
- :
, .
, ,
, - ;
- , , .
. ,

. , (, ),

, , .
, ,
, ( ,
), , .
,
, : .

-
, ,

(
). ,
( )
. ,
, ( )
, . , .
, .


. ,

, . , , , ,
, , ,

156

, ,
: (
).

, , , .
,
, . . , ,
, . .
,
:
F=ma,
F , m , . , ,

. , , , ,
.

,
, ,
.

, ,
,
.
.

, , , . (
), ,
,

,
. , ,

,

157

. ,
,
. , ,
,
. , ,
, . : ,
.
,
, . ,

( ),
. , ,
, , . ,
. , ,
, . (

.)
,
, . ,
,
,
,
.

(Isaac Newton,
16421727) ,

.

.
( , ).

.
,
.


,
, ,

.

-

.

,

. , ,
,
,
,

.
,
.,

- .

158


,
(Ren Descartes, 15961650),
. 1665
,
.

,
,
.
,

.

,
(1)
, (2)
,
(3) (4) ,
.
: ,


, . ( ,

:
?)

-,

.
, ,

(, ,
) . ,
.
1704

(Optics).
(
)
(. ),
.

,

.

.

1702
,

. ,

,
.
1679
,

. ,
,

, .

(Philosophiae
naturalis principia mathematica),
1686
. ,
,
.
,


,
(John Locke,
16321704).
,

1696 .

,
,

.

,

(Gottfreid Leibniz, 16461716),

.

,
,

.

159

1834


. ,
(,
) , .
.
, , , .
.
, , ( ): ,
.
, ,
.

.
,
,
, . ,

. ,
( , ),

.
. .

, 99,96- . ,
.
, , .

, . , , ( ,
, ).
,
, .

160

XIX , (. ,
), , : . 1822
,
.
.
,

, , .
, , ,
, ,
,

, ,
.

.
. ,



. : ,
,
1785
.
: 1820
. 1820
.
1820
.
,
1831


.. ,
. ,
1833
,
.
( ,
) ,


.
:
,


,

,
1830

161

, ,
.
,
, ,
(

) ,
.

:
;
;

, .
, , ,
. ,
.
.
, ,
, .
,
, . ,
,
. ,
60, 50;
. ,
60 , 50
, .
,
, , .
, , ,
, .
, ..
( , ),
,
(John Peel), ,
: , ,
, ?
? . , ,
?!

162

.

,

.





.
XVIII

1798

. 1900

1953

1950-

1954

1967

, , .
(Thomas Malthus, 17661834): , . -, . -,

. ,
,
. , ,
( ,
) .
-. ,

, ,
,
. - ( ), ,
,
. ,

.
- . . 1950-
.
: ,
1950- 1990 2,8%
,
2,1%. ,
,
- , , .
,
( ) .
, , . ,

163

(. )
. ,

. . , (184547)
.
, ,
.

164

1621

1887

1905,
1916

1934

,

,

,
.


,
1951., ,

,
. .
.

,
, , .

, ,
, , .
: ,
,
, .

. , ,
, 6070% ,
(, ) .
1934 ( . . )
-
(
), ,
-. , .
, ,
. (. ),
,

.
, .
.

.
. ,
, , .

.

.
- . , 50000
11000 .
, .

165


, .

, 1958
(18951971)
(190890) .
( .. 1951 ,
,
. . .)
1937
,
(, ),
.

(190490) .

. 1928 ,
. 1930


.
(). ,

, .

166


,


,

1859

1859

1900

1900

1925

XIX , ( , ) , ,
,
, .
, , ,
,
. ,
,
, . , , , ,
. (

, , , ,
,
, .)
, , . , , ,
,
. ,
( ) , ,
,
. ,
- , .
- , .
,
,
. , ,
, , .
:
-
. ,
,
.
. (
)

167

, . :
, ( ,
,

);
,
, ,
.
:
!
,
.

(. ) ,
, , .
( ,
.)
, ,
, ,
; ,
.
,
. ,

.

,
- , (. )
.

168


. ,
, ,
.

: ,
,

. ,
,


, ,
. , ,

, .

, .
Y . Y- 1729,
(. ) . . XX
, , .
XIXXX 100

, . ,

,
. 1937

,
100 , ,
.
. , , 1960-
Y , ,
,
.
-, -, , . ( ,
bone marrow.)
, , . -, -. . -,
( ),
, . -,
,
.

169


30000 .
,
,
.
.
. ,
.
,
.
.

.
B- ,
. - ( -) ,
- . (
-;
-.)
- ,
. - , ,
( -). -
,
. -
,
, .
, - . - ,
, - .
- -
. -
, . , -
, ,
-. , ,
- ,
. ,
.

170


( , ).
- (,
),



. , .
,
, ,

.


, . , 1690
, (.
).
1807

, . ,
1818

,
, 1
30. ,
70 (1 30).

,
( ). ,
,
1, 1,
.
.
. . ,
.
,
,
( ,
, ).
,
.
, , . , ,

,
.
,
. ,
,

171

, ,
. ,
XIX
.

.
- ,
, .
, ,
.
.
, , ,
. ,
. , ,
,
,
. , ,
.
,
.
- , ,
,
.
, ..
,
.
,
.
, . ,
. , ,
!
, . , ,
,
:

, ,
(

172

). ,

,
. . ,
,
.
(Thomas Young,
17731829)
.
,
(Milverton, Somerset), . :
,

.

,

, 1809

.

,
,

.

(. ). ,

.

173

1948

1948

1961

1980-

1981

XXI (?)

30- XX , ,
, , ,
. , , :
, , ,
, , ,
.
1970- , ,
, , :
. ,
(. ),
.
?
. (. ) ,
,
( )
( ,
). ,
?
. ,
, ,
, .
?
,

.
(. ),
.
(, )
(. ).
,
(. ).
1981 ,
, 1035
( 34 !),
.
, .

,

174

,
.
, ,
, ,
. ,
. , ,
. 1032
50 ,
( :
10%).
, .

: , ,
.
, ,
, ,
, . , , ,
.
,
, ,
,
, .
,
. ,
, , .
, .
: , (
) .
,
,
.
, t=1035 , . , ,
.

175

,
, , . :
100000001
100000000.
, ,

.
.
.
(Alan Harvey
Guth, .1947)
, .
-,
-.
, 1986

,
.

,
.
-.

176



,

(

),

1854

1937


.
1950-

1953


, ,
, .
, . , - , , ,
.

. , , ,
.
,
, .
,
,
. . -, (CO), (NO) ,
NO .
CO , ,
, .
,
,
. ,
( ) ,
, ,
, .
, ,

. ,

(
),
. , (. ),
.
, , , , . ,
. , . ,
. ,
. , .

177

1900

1923

1924

1925

1926

1927

1927

1964

quantum (,
) quantum (, , ).

. , (,
).
(. )
.

. , , ,

,

.
. ( ) (, ).
, , , ,
,
(,
).
,

.
,

.
,
, ,

.

, ,
,
,
. ,
,
. ,
,

,
. . , , ,
.

178


:

>h/m,
, :
xv>h/m,
x v
, h ,
m .
,
, , ,
, , .

( , , , ).
, , , ,

, . ,
,
- . , , ,
106, , , ,
650/.
- ,
.
, , ,
. .
,
, .
, , ,
, . (
, ,
) ,
. , , , ,
.

179


(. )
,
, -
, ; .

(. ), , ,
.

180

1897

1961

1961

1968

1972

XXI (?)


, , , , ,
, . (
).
, .
, , .
,
,
. , ,
.
. , . ,
. ,
,
. , ,
. , ,
.
, , .
, - (, ,
) .
(. ). ,

. , , , - . ,
, ,
, .
, . (-
,
QED (quod erat demonstrandum
), . . .)
,
(
).
,

, .
, , . , ,
. , , 1970-

181






,



(Richard Feynman,
19181988).



-
,
, . ,
( ) , .
.
(
) ,
, , .
, ,
. ( , , ) , .
+, . ,
,
,
.
, ( glue , ;
). ,
. ,
(

), , . (
,
!) , , ,
.
,
( ).
1980-


,
. . , - , , .
, , ?

182

,


,

1900

XX

1924

1925

1926

1962

, ,
.
, ,
( ).
.
, ,
.
,
, , ; ,
, .
,
, ,
. ,

, ,
.
, ( ).
, .
, ,
, , ,
,
. ,
, , ,
,
.
. , -
.
, , , ,
,
. .
, , , , ,
,
.

.
:
, .

183

,

, ,
. , . , , , , ,
.
, , ,
. ,
. (
),
, .


, . ,
.
: -,
. , , -
, . -
, . ,
-,
.

, (. ).
(
),
3( ) . , ( , )
.
.


,
,

.
(,
)

184

,
( ,
), ,
.
,
. , .

.
. , ,
. ,
,
, .
,
. ,

.

185

1897

1961

1961

1972



.
-
( );

-
- -;

. ,


0

0,
:

,
, ,
, .
,
, . ,
.
. ,

, , , . .
XX , ,

, ,
, .
, ,
.
, .

, , , ,
.
,
.
,

.
,

,
,
, ,

,

186


(
).
,

,
(.).
(
). 1960- ,
,
,
.
(
). . ,
: 1/3 2/3
(.). ,
, , ,
, , . , , ,
, .
,
- , ,
, . :
,
,
, , ,
.
, ,
,
, .
, (u up, p proton) , (d down, n neutron), - (uud) (udd).
s(strange)
(charmed). , b(beauty, bottom) t(truth,
top). , ,
( ) .
, , (color)
(flavor). ,
,
(. ).

187


, ;
. - ,
, . ,
,

.

- (Murray GellMann, .1929)


. -
.
(Eightfold Way,
1964),
(Yuval Neeman,
19252006)
,



.

-

1969. -

.

188

1852

1863

1886

1887

. XIX

1985

,
, .
(
, H+) - (OH);
- H+ OH . ,
, , ().
, .
107 (.
) .
pH (. . power
of hydrogen ). ,
pH 7. (. ). pH , .
.
XIX,
,
, , .
XX ,
.
,
, . - ,

(H2CO3). ,
, pH5,6( ). ,
, ,
. ,
, pH
5,0.
, pH 5,0.

:
.
,
.

189

.
. ,
.
.

. ,

(, )
.
.
,
.
, . ,

, .

.
.
, , .
(, , .) ,
, .
,
.
,
.

190

,
. , ,
.

.

.
,
.
,
,
.
,

. :
?
,
.
,

1778. ,
,
. ,

, ,
, (
,
, ), .

-,
,


,
(Svante Arrhenius, 18591927).
,
, 1877, :


( , +), , .
- (),
. ,
1683
,
(H2SO4), ,
1852
. ,
1887
(NaOH) ,

-. ,
. 1930-
, H2O, .
,
(. ).
ph
,

7,88,3
,

7,37,5
, ,

2,53,5
, , .

2,43,4
- , .

ph

191

, ,
.

,
(, ). ,
:
(HCl) (NH3), .
,

NH3+HClNH4Cl,
. , .
1923
(Johannes Nicolaus Brnsted, 18791947)
(Thomas Martin Lowry, 18741936) . , (
H+),
, .
, ,
, , , ,
, .

,
,
. 1923
(Gilbert Newton Lewis, 18751946).
,

, , .
, ,
, ,
.
, ,
. , (
),

192


, ,
, ,
. , ,
,
.
pH:

,
.
- H2O (H+) -(OH), - H+ OH
. , (). (.
) 107
. , H2O 10 .
, pH (.
. power of hydrogen )
7 107, .
, . ,
(HCl), . ,
101 ,
. pH
1. , pH 7 , pH, .
, ( OH
H+ ). ,
, , 1011 , , , pH 11. pH 7, .

193

(1)


;
(2)
,

,

;
(3)

;
(4)

1663,
1839

XIXXX

XIXXX

1859

1953

1958

1960-


c.
1960-

1995

, ,
( ). 1663,
, ,
. ,
,
, (- cell
, , ). 1674
(Anton van Leeuwenhoek, 16321723)
. , XVIII
, .
1838 ,
,
, .
,
.
. 1858
(Rudolph Virchow, 18211902).
: , ,
. ,
.
,
. ,
(. ).
(Matthias
Jacob Schleiden, 180481)
,
. , ,
,
. ,
,
.


(Theodor Schwann, 1810
82) ,
. , .
,

. , ,
.

194

1663,
1839

1865

1953

1958

1960-

1995

1996
. , , ,
. (. )
,
.
. : () (
).
.
, .
,
,
.
, , .
,
( ). ,
, ,

. (,
, )
.
, ,
, - ;
,
. , , ,
0, ..
, . .
.
273 ,
.
, ,
.
, ,
..

. ,
,
. ,

195

, , , ,
.
,
. , ,
, .
,
.
- , .
,
,

, . , ,
.
, , 2010 , . ,
,
(
, ).
(Ian Wilmut, . 1944)
,
. 1971 , 1974

.

,

.

,
,
.

:
.

.


-, 1996.
,



196


, ,


. (.

, ):

.

(

, )




,
,

,

.

,

,

, ,
.
1990-
1917
, ,

.
1933
, .
,
1948

. :
1990-
:

, .
. , ,
,
.
( , ) , . :
2030% ,
. , ,
.
(. ). ,
,
, ,
, ,
.
,
( ,

197


- ), :
,
.
,
. :
, 10 , ,
10 . , ,
.
, ,
10
.
.. ,
,
,
. . (
; . ).

Ia ,
, .

,
.
Ia , Ia , .
Ia ,

.

:
, !
,
,

,

.

,

198

,
.
, (
,
, ,
).
. ,
.
, , ,
,
,
,
, , ,
. ,
,
, ,
,
,
.
,
.
, (
), .
, .
( )
,
, XX.
. ,
.

, ,
, : , , .
,
,
.

199

1905,
1916

1917

1929

1948

1948

, ,

. ,

, . ,
, ,
,
,
. , ,
,
,
().
, , ,

.
(. ), ,
.

.

.
-,

,
.
1990-
, .
:
?
-
,
, ; ,
. , .
,
,
, .

,
.

200

,
,
. , ,

, , ,
.

(. )
.
(Albert
Einstein, 18791955) - .
, ;
,
.
;
.

,
,
(),
. ( ,


.
,
,



,
.)
1901




, . ,
,
,


. 1909,

, ,
, ,
.
. (Mileva Mari)
; 1919


.




.
, ,
,
,
. 1933,

,

()

(Princeton Institute for
Advanced Study), 1940
.

,

, ,

,
.
,


.

,


,
,
.

(. ).

201

.

.
,
, .
1990-

Ia (. ).
, , .
! , - ,
, , , , ,
. , . ,
- ,
.
,
.

202

1859

1934

1964

,
.
, , ,
.
.

; , ,
. .
,
, .
, ,
, .
(, ), , .
, .

, -. ,
,
-
. ,
( )
. , - ,
,
.

, - . , ,

.

203

,
,
. -
,
. , , ,
, , ,
.
, . ,
, ,
.
, ,
, .
, , .
,
,
.

. , ,
. , .
. ,
, ,
.
, ,
,
. ,
(.
). , .
, : , ,
, , ?
, ,
.
, -
. ,
. , ,
, ,
, ,
. , ,
.

204

1905,
1916

1917,
1934

. 1930

1957

, ,
(.
), . (
) ,
,

E=mc2.

(. ).
; ( , )
.
- .
: ,
,

.

, ;

( 2) (
, 3).
,
(n) .
:
+2 4+n.

, , (Li)
, :
Li+n 3H+4He.


,

, . ,
,
(, ; .

205

).

, ( ),
,
,
.
,
.

(, , )

(
). , ,
,
:
Nt>1020,
N ( ),
t (). , . ,
( ) , .

,
.
, -
,
,

. , , .

.
,
.
, , . , ; , ,
, JET (Joint European Torus) (),

- . (

206

:
. . .)
,
,
. ,
.
.
(Livermore Laboratory) . 2006,
192
1,8.
(John David
Lawson, .1923) .
. 1943
.

.
1947 - ,


, 1957
,
,
.

, ,
.

207

- . ,
, , ,

.

, .
,
,

,

.

,

.

. .

. ,
1807

, : 1818

. :
1896
,
?
, , , ,

, .
,
, .
, .
,


,
: .
d, D,
,
, , ,
. , (1870)
:
d/D>1,22/A.
,
d, , D,
, . d/D

208

( 57,3) .
, ,
, , . (1,22 ,
.)
, 25 ,
! .
3
5 , . . ,
,

10.
1. , ,
,

.
,
()III (John William
Strutt, Third Baron Rayleigh,
18421919) .
,
(Witham, Essex).
1873 .

,
.
.

:

(Theory of Sound)
-. 1904

.
. , ,

:
,
, (,
, ,
; . :
).

209

,
, . ,
80%, , .

(. ), , N2. - ,

,

. ,

, ,
,
.

,
.
.


, .

. ,
.
1783

(NH3) (NH4+). ,
. XVIII
(NO3). (


),
. 1886
.

. XIX


( ),

1979


.
,
,

210


.
, ( ,
) (
, ).
, .


.
. 4 (41015) , 20 (201012) .
100
. 100 4
.
:
90 140
( , , ).
, , . :
, , .
,
.

. ,
, ,
. , 500.
, (
) .
,
10 .
, 100 150 .

(,
40 ). ,
,
. , ,
.

211

20 .

.
, .
(
) .
,

.
80 (,
).
, 140 .
.
,
. ?
,
.
. ( ) ,
, .
, ,
, ,
,
.
, ,
.
, , : , .
.

212

1783

. XVIII

1886

1890,
1940-

. XIX

1979

.
, ,
.
. ,
, (
) .
.

.
.
,
. , ,
.
(, )
.
.
.
,
()
.
: , ,
,
.
,
, . , , ,
, . 18 ,
,
150
, .


,
, ,



213

.
. ( , ) .
.

, (CO2).
, .

,

. 1779,
1905
:
1783

. XVIII

1863

1886

1890,
1940-

. XIX

1979

,
. (, ),
.
CO2;
.
(
), (
);
.
,
, .
CO2
:

( );

.
(.
) .
, .

,
.

214

(,
, )

,

(, )

.
CO2 ,
.
CO2, (,
) .
CO2,

. ,
.

215

1809

. 1850

1859



.
- .
XVIII, , ,
,

(.
).
,
( ). , .
( )
. ,
- , .
, , .

, , ,
.
, ,

.
, ,
, , .
, - ,

. .
- -
,
(Jean-Baptiste Pierre Antoine de Monet,
Chevalier de Lamarck, 17441829)
.
()

.


.

, -

.

, ,
.
:
(

),
(
), , ,
,

,
(1809).

216

1600

1820

1895

1895

1931

, . , ,
. , ,
. , ,
, , ,
, ,
,
.
.
,
.

, , , .
, ,
, .

.
-

.
: , . ,
.
, :
,
.
, ,
.
, , .

( ,
, )

,
, .
.

217


: ,
,
( domain ).

, . , ,
-. (, )
. , .
.

, ,

. - -
, .

(, )
, ,
. , , .
, ,
,
.
.

,
( , ),
.
, ,
,
. , , ,
, ,
,

218

,
, ,

. .
,
.
, ,
.
,
, . ,

,
.

219

.

,

,

1600

1813

1897

1931

()
(). , ,
:
,
, ,
.
, , , . , ,
, . , .

.
, ,
, .
,
, . ,
, .
,
,
, .
. . ,

. , ,
, , - ,
.
, , ,
.
, .
,
. ,
, , ,
, , .

.
, , ,
, ,

220

,
. .
, , , , ,
.
, ,

,
.

221

, ,
.

, , ( ) .

() ,

, , .
,


, ,
,
.


, .

, . XVIII
.

, ,
1798
. ,

, .
. 1900
(
).
1950-
,


,
1954

. -,
1967
-
,
. -, , , ,
.
, .

222

1666

1788

1890,
1940-

. 1930,
1980

1940

1960-

,
. - 100 .
. - ,
, , .
?

(
)
( ).
, , ,
, 65 ,
. ,
,
,
, !

65
, ,
70% . ,
, .
, ,
, ,
. ,
, 500
. 280 ,
13 . , ,
.
1980
, , ,

.
,
, . ,
. ,
, .
. ,
, ,
,
11. ,

223

,
.
, .
. , , , ,
,
.
. , 1992,
170
,
. (
)
,
,
. , , ,
, , , 280 , .

: -
,
? - .
(Luis
Walter Alvarez, 191188) . -,

.


, -

. -




, 1968.

,
1980
(Walter Alvarez, .1940).

224

. 420
..

1662

1787

1798

1827

1834

1849

. ,
, , , .
, , . ?
,
, ,
.
XVIII, ,
, .

( ).
,
. ,
.
. ,
, ,
. ,
,
, , . ,
, .
( , ) , , .
. .
, .
. . , , ,
,
. ,
,
, , ,
.
(
) (Benjamin Thompson (Count
Rumford), 17531814) ,
. ,
.
,
, , 1775


.
(), . 1790 -


,
()
(Rumford County,
Concord County)
-,
.
, 1800

. 1804 ,

(. ). ;
: , .

225

1877

1928

1947


.
1960-

XIX .
,
, , . , ,
.

. ,
. 1854 ,
. ,
, , .
, , , ,
.
, ,
, , , .
,
. ,
,
. ,

.
, , .
XIX , , , , ,
. , ,
, . 1860-
(Joseph Lister, 18271912), -


.
,

,
,

226

,
,
(Robert Koch, 18431910)
( ). ,

, ,
( ).
, ,
( ),
.
, ,
, .
, , ( ),
.
.
,
.
1895
.
(Louis Pasteur,
182295)
,
.
1847
.


. 1854,
,
,
. 1867
,

, 1888

.

:
-,
,

.


:

,
.

227

,

,


,

1852,
1878

1873

1877

()

().
,
,

,
, , .

.
,
,
,
. .
, , , ,
. , , ,


. ,
,
.
,
, ,
.
1852
.
.
, ,
. -
( )

. , ,

.

,

. ,
,
, .

, ,

.

228

1878
(Fritz Mller, 182297).
, ,
, , .
.
, . ,
, ,
. ,

.

. , , , ,
, .
( )
. (
2002, -
, ,
.) ,
, . , .
,
: ,
, , ,
, .
(Henry Walter
Bates, 182592) .
.
. 13

:
.
,
18
.

,
,
8000 .
.


,

.

229

. 420
..

1662

1787

1798

1827

1834

1849

, ,

(, ,
,
).
,
.
. (,
, ),
.
XIX
-
. (,
) ,
. , , , .
, , .
, ,

, . , ,
,
;
, , , , .
,

. ,
, , . , -
.

. , .
:
1/2mv2=kT,
m , v , ( ),
-

230

,

:
,

k .
-
()
().
.
-


.

: , , .

. ,
, ,
, v ,
. ,
,
,
, , , . ,
,
. ( .
!

.)

.
(. ).
(. ).
,
,
.

231



,

,

1859

1865

1908

1920-

1953


.
1960-

1961

1970-

2000

,
.
,
, .
. ,
, .
, ,
, , ,
,
.
,
. -, ,
. , 98% . ,
.
,
, , .
, ,
.
,
. , (
,
), , , .
.
,
,
. ,
.
1980- ,
, ,

. ,
,
. ,
, ,
, .

232

,
,
.
,
.
, ,
. , . ,

. ,
, ,
,
. ,
( 26), ,
.
,
. ,
. , 10 , ,
.
,
.

, 1987 147 , .
,
,
200000 .
(, , )
- .
,
, ( , ).
, ,
510
100200 .

233

,
, . , ,
- , ,
, ,
, - . , ,
, . , , .
. ,
.
.
,
, , ( ) .
,
,
.
. , ,
, .
,
, .
, , .
,
:
. , -
, ;
, .
, .

, . -. ,
,
,
, , .
, ,
, ,
,
.

234

,
,

,
1922 .

- ,
.
,
, .
,
, ,

.
, , ,
, ?!
, , . ,
, .
(Niels
Hendrik David Bohr, 18851962)
-,

.
.
,

,
,
.


.

(
)
,
,
, ,
.
.
1911
,


.., .
(, ,

) , ,

,
(. ).

1912,
,
.

(
),

-,

(.
).
,
.


.
,
.
,


- .

235

1922

.



.
, 1930-



.


,
.

, ,

.
(Aage Niels
Bohr) (.1922)

(1975)
.

,
,

236

1852

1863

1985

: ,
, .
, ,
, .
,
30 .
, ,

.
. 1985
, , ,

. , . ,

.
, .
, ,
, .

, (
).
, ,
.
, :
Cl + O3 ClO + O2

ClO + O Cl + O2.

(O3)
(O2),
( ,

).
, .
,
( )
, .
1987 , ,
,

(, ) ,
. 1992
,
1996. ,
.

237

1809

. 1850

1859

1899

XIX , , ,
.
,
, . ,
.
, (Ernst Haeckel,
18341919) ,
1899. , ( ) ( ,
. ).
, ,
, . , ,
.

- ,

.
. ,
. , , , ,
. ,

, ,
. ( ,
, - .)
, , , ,
, ,
( !). , . !

238

1924

1925

1927

1927


,
. , ,
, 1924 (.
) , ,
, () :

= h/p,
h .
, ,
.
1927
,
.
,
.
.

,
65.
(
),
. ,
, ,

,
.
.
, ,
, .
.

,
.
, .

1954 ,
- .
,
, - .
, !

239


(Clinton Joseph Davisson, 1881
1958) .
., . ,
1911 .

.. ( ), 1917

Western Electric ( Lucent Technologies) -,
-

,
1946.
(Lester Halbert
Germer, 18961971)

.

1937
(George Thomson, 18921975),
..,

1927
.

240

1807

1887

1905,
1916

,
. - ,
, . , -
.
, ,
,
, ,
, , . XIX
, ,

.
1887 , ,
,
,
.
,
-. ,
.
,

241

( ,
, ; ). ,

- ,

( ;
. ).

, ( ) (
). , ,

, . , ,
, , . , ,
: ! ( ,
, ,
.) , ,
.


( ) ( , ),
.
, .
,

, ,

,
.

242


(Albert Abraham Michelson, 1852
1931) ,
( ).
(
) (
).
.
, ,
,
.


, ,
,
.

,
,
.
1881

. (Case School of Applied
Sciences) , ,
. 1907



,
,

.

243

(Edward
Williams Morley, 18381923) .
, -
-.
, ,
,


.

.


.
,

,


.

1,61019

1851

1897

1911

1913

1913

,

. ,
. .


.
,
,
,
, , ,
, , .
,
, ,
.
.
, .
,
.
, ,
: , ,
, , ,
. ,
, . - ,
. , ,
, ,
, , , .
, , ,
,
. ,
, ,

.

244

. , ,
. 1923,
1913. ,

. 1960-, (. ), , , . (
,
1/32/3 ), ,
.

(Robert Andrews Millikan, 1868
1953) .
., , -
.
,

. ,
,

,

.

(,

). , ,

,


.

-



.

.

-
1921

.
,
.
,
,
-,
.

245

. 420
..

1897

1900

1911

1913

1917,
1934

,

. 1911 ,
,
.
,
, - (
, ).
,
.
-,
, , ,
-.

, ,
.
-,
. -
-.
, ,
- . ,
.
.
,
,
- .
, . ,
-
,

-,

.


,
.
,
,
,

246

,
- .

, - ,
, .

,
- ,
, .
,
-.
, ,
, ,
180!

: ,
, -. ,
, . ,
. - ,
,
,
,
90.

.
,
.
, . , ?
: , , - ,
. , , - , ,
, .
,
, . , , ,
.
(.
),
.

247

, I (Ernest Rutherford, later


First Baron Rutherford ofNelson,
18711937)
. ,
-.
.

- (McGill University),
(Frederick Soddy, 18771966)

,
1908
.
,
(Hans Geiger, 18821945)


,
1911
.


( ) .
1919


.
,
. , .

248

1736

1820

1921

1925


(. ),
.
(, )
, , , , ,
, ,
. , ,
:
;
.
,

. ,
, .
, :
, . 1921
, , .
, .
, , ,
.

( ),

,
. , -
. - , ,

.

( , . . ), , ,
( ,

).
.
, .

249

(Otto Stern, 1888


1969) , .
( ., ).

( ). 1921
,
(Walter
Gerlach, 18891979),

.


,

1943.
10 (),

.

250

1859

1860-

1868,
1895

1892

1892 ,
(. ),
,
.
, ,
.
.
,
(, ),
, ( )
. , 0,5%
, .
. , , Nature
, , -
.
() (Sir William Ramsay, 18521916),
,
. ,
, .
, , ,
.
, ,
.
, (. ).
, . 1894, ,
, . 1904
.
, ,
,
.
.
, , , . , , , , ,
.

251

1859

1859

1860-

1868,
1895

1892

XIX XX. ,

, ( ), . .
, ,
1930- , -
, . , ,
(
).

,
Nature.
. , , ,
, .
,
,
,
, . 1868,
,
,
(. ).
, ,
. , helios .
, .
, ,
, . ,
, ,
, . ( ) , -
.
1890-
, .
, , .
. , ,
.

252



,
-
,
,
XX.


,
,

,



. ,
,
.




.


. 1930-

(Ira
Sprague Bowen, 1898
1973) ,


, -
,

,


.
.

.

: , , ,
, .

(. ),
,
.
(Joseph
Norman Lockyer, 17361920)
.
.
,
. , , , . 1969
Nature,

50
.
,
.

.
, ,
,
- .

253

1890

1859

1859

1913


,

, ,
.
,
(.
).
.
XIX
. 1859
,
. ,
, ,
. , , ,

.
,
,
.
1859 ,

.
,
,
. , , , ,
.
, ,
,
, ,
, .
, ,

. , - , . (
:

254


(Robert
Wilhelm Bunsen,
181199)
, . 1830



,
,
,
1852
. ,
,
,

,
,
, ,
,
.

,
,

, .

,


,


,
!


,
.

,
.)
,
,
,
( ). ,
, - ,
.

, , .
. ,
.
.
, ,
, . ,

,
.
,

. ,
, ,
, ,
, ,
.

,
,
.
. ,
, ,
,
,
- .
,

, . ,
, ,
- .

255

1877

1928

1947


.
1960-

1928
,
.
Staphylococcus, ,

Penicillium , -
. , .
, ,
. ,
. .
, . , ,
.
( ,

.)
1930-
, .
,
, . 1938
(Howard Florey,
18981968) (Ernst Chain, 190679) .
1943. 1945
,
.

. ,
,

.
(Alexander
Fleming, 18811955)
. ,
. .

.

.

. 1928 (

) 1945

.

256


,


,

1897

1897

1899

1900

1911

1913

XIX
. ,
,
, ,
: , ;
, .
- ,
,
; , - ,
, . .
1880- .
,
, , . ,

.
. ,
,
. ,
. , ,
1892 .
1897 ..
,
.
- ,
,
( ) , , .

,
.
,
, : (1)
; (2)
; (3) , , ,

257

,
.
,
, ,
, .
,
. , , ,
, ,
, (.
).
,
.
,
, ? 30
1897

. (.
).
(. )
.
, , -

,

,

,
, , .
(Joseph
John Thomson, 18561940)
,
... (Cheetham Hill),
, . 1876 .
18841919



,

-

.
19051918

.
1906 ,
, ,
.
(George Paget
Thomson, 18921975)
1937 .

258

1785

1820

1820

1820

1831

1833

,
. ,
1850- 1879. XIX
, .
,
, :

. , ,
,
-.

, , ,
. , , .
, 1820 ,

. ,

.

. , (. ),
(. ),
, ,
.

,
, .
(Hans
Christian Oersted, 17771851)
.
.

,
- ,

,
.

,
1777 ,
.

,
,
.

- 1806

. 1820

,
. 1929 .

259

1798

. 1900

1926

1934

1966

1970-

1976


.
- .
(. ) ,
,
S- .
, ,
, ,
.
,
.
, , , , , . ,
,
.
( ), -
, . , dH
dt, dC ,
:
dH/dt = rH AHC

dC/dt = qC + BHC

r
, q
. A B ,
,
, . , ,
,
. ,
, .
.
, . , , (
), .
( ),
, .
,
.

260

.
,

,



,

,

, ,

..


, , ,
. (
( . aporia ), ) , , ,
.

(
. dichotomia ).
, .
, , , , .
,
, .
, , .
. ,
, ,
. , , ,
, .
.
,
.
:
- ,
, , ,
. ,
( ),
, . ,
.
(
, , ).
, ,
,
.
, ,
, , ,
.

. .

,

261


(Zeno of Elea, .490
420 ..)
.
,
,
,


.
,

(.515450 ..),
,


,
.
,



.

. .
XVII .
,
, ; ; , ,

.
. ,
,
.
,
. , , ,
, .
( ),

.

.
. , , , ,
,
.
( ),
, .
, ,
. , , ,
.

,
,
.
. , :
. .
, ,
. , !
-, .

262

1742,
1823

XX

1929

1948

1980-

1981



(Heinrich Wilhelm
Matthus Olbers,
17581840)
,
(Arbegen).



(Bremen).
.







.
,

.


, , ,
. ,
, .
, 1720 (Edmund Halley, 16561742),
, , 1742 (Jean Philippe de Chseaux, 17811851)
,
1823 .
: ,
( XVIIIXIX
), .

. .
-
.
,
, , . , , , , .

. (. ),
. , ,
15 , , 15 .
, ,

. , , (.
). ,
, , , ,
.
,
,
, ,
, (
).

263

,
, SETI (Search
for Extraterrestrial Intelligence)

(GreenBank), , , 1961.
, , ,
, ,

-

( ,

). SETI ,
?
, ,
(. ).
XVI
, ,
,
1950
, . - 1961
(LosAlamos), , ,

1961

,
: ?
,
, SETI. :
, -
, .
,
10% ,

. ,
,
,
.
,
. (Michael
H.Hart, .1932) 1975 ,

(
). , ?

, ( ) ( , ).
:

264

(Enrico
Fermi, 190154)
-
. ,
,
,

. 1938 .
,




(
),




.

, -
: ,
(, , !)
. , ! , ,
.
, ,
, . ,
, ,
.
,
,
,
. ,

,
? -, .
1961
, .

, .

, .
, , 1000 ,
- .
, SETI,
. I , ,
, II
, . (
0,7
70% , ,
I.) ,
I
, II , ,
. .
, , ,
.
.
, , ,
.

265

(
)

1783

1852

1863

1985

.
, ,
, . , . ,
5000
,
. , .
,
, . , ,
- . 15
. , .
,
.
, , .
,
,
, .

, .
(
) , . , ,
, . . ,
, ,
, .
.
,
, , .

20, .
, .
,
,
.
:
, ,

266

, ?
, .
. ,
, , .
,
475. , .
,
, ,
. , , ,
.
.

267

, . XIX, -
.
, ,
, , - ,

.

, .

( , , )
,
,

,

. , ,

, , , ,
. * ,
.
1860-
, , .

, .


1919
,
.
. 1920 Aufbau
, . ,
1924
. ,

,
. (, ,
1930-
, .) ,
,
, . , .
.
,
, .

.

, (. A u fba u ). ( ,
*
, )
. ,
1962, ,
, . ,
- ,
. .
, .

268

,
.

,
.
.
, , ,

.
-

.
.
(H)

( 92
92) . 93
, .
118.
(18341907)
. ,
,
17.
. , , , , ,
. ,
13,
,
.
.


-.

.

(Stanislao
Cannizaro, 18261910),



. -, 1864
.
,

1860-,

,
. 1890
, ,
.

,
1906
.

(Henri Moissan, 18521907),
,
.

269



.
.
,
. .
,
.
,
. , , ,
. ,
, ( ,
- ). .
, ,
.
,
, .
.

-

,

.
,


270

, ,
,

. ,
, .

,
,
,
. , ,
(. ).
, ,
, . ,

, .
- ,
- . ,
, .
,
,
(. ).

271

, :
, ,
. ,
( , ), ,
. ,
.
.
, . , ,
,

. ,

(. ). -
.
.
, , .
. ,
-
, , . .

, , ,
.
. (,
) . ,
,
, ,
. , .
.

272

, , , , .
, , .
. , , ,
,



. ,

, , ,
,

.

,



,
. , , .
. 420
..

, , 1900

,
.
1913


1926

,
( ,
1926
).

,
. ,
, , .
, ,
()
.
.
,
, ,
, . ,

273

. ,
, , .
, ,
,
. ,
,
,
,
,
.

274

- ,

,
, . , ( ,
). , .


, . ,
:

mv2=kT,

. 420
..

1798

1849 -

1872

m v
, ( ), k .
,
( ) ( ),
,
.
k, 1,381023/.
,
, .
,
.
, :
S=klogp+b,
S (. p (
), b .

,
,
,
, ,
.

,
. .

),


(Ludwig Edward Boltzmann,
18441906) .
.

(. ).
1866,
,


, , .

,
,
,


.

275



,

,
,

1864

1900

1900

1925

1926

1927

, (. )

. , ,
( )
. ,
, :

E = hv,
v , h , ,
.

h=6,5481034 ( );
h=6,6261034. ,
,
. ,
,
.
1900,
,
,
. , ,
,
,
,
.
. , , , . ,
,

. , , , . ,
,
, ,
.
,

,
.

276


(Max Karl Ernst Ludwig Plank,
18581947) .
. . -,


(,



-

. . ).


1889

, 1892 ,

1928.

.
- .

277

1859

1859

1864

1890

1913

XIX ,
, ,
(. ). ,
. ,

. ,
,

.
,
,
,
. 1885 (Johann Balmer, 182598)

, ,
(
).
, .
,
,
.
, , ,

( )

1=R 1 1 ,
n12 n22

R , n1 n2 (
n1<n2). , n1=2 n2=3,4,5,
(n2=3
; n2= 4 ; n2=5 ; n2=6 )
. n1=1 ( ); n2=3,4,5,
. R
.

.
,
.
n- , ,
1/n2).

278


(Johannes Robert Rydberg,
18541919) .
.
1879 ,
, 1901
.




. ,
,

. ,
,
.

279

,
, ,
. , ,
,

. ,
(

,
.



, ),
.
,
(),
,
, ,
.
,


.

, , ,
.
XIX
( ,
1850 ,

). :
1859
, .
.
1877

(. ),
(. ;
),
.
, , ,
. , ,
,
.
.
(Joel Asaph
Allen, 18381921)
( ) . , ;
- (Jean Louis Agassiz,
180773).

, 1885



-. ,
, .
,

.

280


,

,

1785

1820

1820

1820

1831

1833

1831 ,

,

.

.

,
. , ,
, ,
. , ,
,

. , ,
.

,
, . , ,
,
.
.
.
,
.
,
, , , , ( ,

). , , ,
1015
. 500/,
.

(Heinrich Friedrich Emil Lenz,
180465) .
( ,
), (
) .
,
. -

,
1836 .

.



.

281


,


8

. 420
..

1860-

1919


.
1920-

1930-

,
, , . ,
, , , 8 ( ),
. (, , ) . .
, . . 11:
,
. , ,
(,
), . ,
,
.
, 2 8, , , 2.
, , .
, . .
, 14, 2 4:
.
24.
,
, .

.

282

- ,
. , - , ,
-
.
: -
, , , - . , ,
,
( ,
, ; ,
, ).
1766
, . 0,3,6,12,, ( 3; 32n,
n=0,1,2,3,), 4 10.
(.)

(1.. ).

( ),

(
).
( )

, , 1781
:
19,6.., 19,2..
, 2,8.. . ,
, .
, ?
1800 24,

,
,

283

, , ,
(Guiseppe Piazzi, 17461826), -,
1 1801, IX.
2,77..
(933)
.
,
,
. ,
, , (.
).
, , , 1772.
.
.
,
?
,

.
. , ,
, . . , ,
- . ,
, , ,
, .
: , ,
.

,
. ( , )
, , . ,
, , ,
.
, . , ,

284

,
,

. ,
, ( 38,8.., 30,1..). ,
,
, ,

.
, ,

?
.
,

,

.
, ,


, .
, ,
.
(Johann Elert
Bode, 17481826) , . -,

17. 1772

(Astronomisches Jahrbuch)
, . 1781 (William Herschel) . 1786
. ,
.

(Uranographia,1801),

. ,


1931.
(Johann
Daniel Titius, 172996)
, , .
. (Konitz), (Chojnice) . 1752

.
,

,
.



(Charles Bonnet). ,

, . 1784 ,
.

285




1,4

1783

XX

1905
1913

1924

1931

, ,
(. ).

, .
. , ,
,
, ,
, , . ,
,
,

.
( 6,5 ),

11 .
,
( ) ,
.

.
,
. , .
,
, ,
, .
( ),
, , .
,
. ,
.
. ( ,
. .)
1930- -
(Subrahmanyan Chandrasekhar),
,
, :
,

286

1,4 ,
. M=1,4M
.

.
,



(Subrahmanyan Chandrasekhar,
191095) .
( ,
)

. . (),
(). 1937

(),

.

, ,
, 1983

. , ,

-,
.
NASA.

287

, ,
, ,
. (
) , , , .

, ,

,

.

, .


,
,

.

.

,
.
1604,
1609
,
, .
1687

.
, ,
1851
.

5/, 1913
.
.
,
.
,
, .

. , , :
, ,
,
.
,
- (Theodore von Krmn, 18811963),
,
,
.
, ,

288

,

.

, : .


. , , 190/ , , ,
240/ .

289

Aufbau



,

1860-

1913

. 1920

Aufbau

1924

: , . Aufbau ( Aufbau , )
, .
,
, ,
, ,

. , ,
,
.
Aufbau : ,
,
( ), . ,
,
.
(. ). - ,
, ,
.
Aufbau
,
,
. -
,
, . ,
, ,
.
, Aufbau,
. ,
, , . ,
.
,
. ,
, ,
,
;
. , Aufbau
,
.
.
A u fba u

290

, ,
( ), ,
. ,

. ( ) ,
.
,
. (
,
, .)
. ,
, .

, ,
,
.
.
,
, Aufbau ,
.
Aufbau
, .

A u fba u

291

1690

1807

1818


(Christiaan Huygens,
162995) .

.
,
.
1666
,

.


.

.
, .

. ,
, , , , , -. XVII

- ,

- .
, ,
. ,
,
.
.

,
. ,
, .
, ,
, , ? ,
.
,
.
, ,
, ,
. .
,
. ( .)


. , ( - )
.
,
, , 1655
.
2004


. .
.

292


. , ,
, ,
. , (
). -,
,

, ,
,
:
,
, .
.


. , ,
, .
1913

1924
.

,
. ,
1925

, ,
(), , 1926
,

.
1927

. ,

1927
, . ,

. ,
( )

, .
.
,

, ,
. , , ,
.
, . , , , , .
,

,
. ,
,
. ,

293

,
: , (. ).
. , ;
, ,
,

, . , ,
, ,
.
- .
:
, ,
, ,
. .
, - .

. ,
, ,
. ,
.
,
.
, ,
-
,
.
,
, . ? ? , ,
,
- .
, ,

.
, .
,
,
, .

294

1860-

1913

1924

1925

1927

1931











(. . 296)

-, 1920-
1930- . , , . ,
,
. , ,
,
.
,
, , , .
, , , , (
,
: +1/2 1/2).

.
,
.

( ):
.
(
1/2 +1/2),
. .
,
.
, . ,
.
,
107/3( 10000 ;
100).
. , ,
,
, . ,
, (. ).
,
(1/2, 3/2, 5/2..). , , , 1/2. ,
, ,

295


.
.

,

,

,
.
,


.


.


- ,

,

( ),

.
,


, .
,
,
-
. ,


()

.
,



. , , ,
, , .

.
1,4 (. ),
. , , ,
,

,
.
( )
, .

,

.
,
, , .
, .

(Harold Morowitz, .1927) :
, , ,
(
, , ) ,

.
, , .
, , ,
, .
(Wolfgang Pauli,
190058) , -.
,
.
(. ).

.

(.
),
1922.

,
,
, ,
,
1924, 1945


.


. ,

- (.
)
, , ,
.

, .
,


.

296


. ,
. ,
, ,
. -
,

.

:

, .
,

( ),

. ,
,
.
,

. ,
,
, -

( ),

.
,

?

, ,
, , ,
. 1900
, .
1926
,

, , .
1934

1966

1970-

1976

297

XVI

1950

1961

1961

,
, . -
,
, , ,
.
.
( ,
, );
, , . , ,

. -
.
,
,

, , ,

( )
. . , , , , ,
, ,
,
,
.

.

, , , ,
.
. ,
, . ,
. , ,

,
. ,

, . , XX ,

298

, , ,
,
.
, ,
, . , ,
,
,
. ,
,
,
,
.
.

,
. , ,
.
,
.
(Nicholas
Copernicus, 14731543)
,
,
,
,
.
(Toru),
.


,
, ,
.
,
(Frauenberg), .


,
.


,
, .
,
.

,



1497. ( ,
, )
.


(De revolutionibus orbitum celestium),

, ,

.
,



. , ,

,


. ,
,
, , ,
.

299

,

,

1888

,
. ()
,
(),
. :
A+BC.
.
C
A B. ( ) C A B.
,
C, - .
A, , C. C,

.
C A B
A B.


( )
. (CO2), (H2O) (H2CO3):
CO2+H2OH2CO3.
, .

. (. ). .
(, ). ()
, ,
. , , .
(Henri Louis
Le Chatelier, 18501936) .
-- .

.

,

(
).

,

,

. (

)
; - .

300

1852,
1878

1873

1877

, , ,
. , : (
),
.
.
(
) . ,
- .
. - , .
,
.
: , ; .

.
. ,
, ,
.
.
, .
, , ,
. (
, .)
,
,
. ,
.

.
N2.
( ).
,
.
.
, , .
.

301

1924

1925

1927

1927

1927

, : , ,
..
.
, ,
,
, ,
. , - -
,
, .

,
.
,

. ,

, , ,
.
, .
- : !,
: ? ,
? ?
,
, .

, , . ,
, . , , , , ,
, .
, (
) (
).
: ( , ) , , , , ,
, ,
,
.

302

.
, , (
)
( ).
,
,
, ,
,
, , , . , ,
,


.
( ),
.
, .
, . -
,
. :

, , . ,
, ,
, ,

.
1920- , , ,
-
. ,
,
,
, .
,
:

x >h/m,

:
x v > h/m,
x ( ) , v , m , h ,

303

,
.
6,6261034, 33
.

, .
, GPS, , 23. (GPS, Global Positioning System ,
24 . , , GPS, ,
,

.) , GPS,

. ( ). , GPS
, , ,
411 144 .

( ) ,

.
, ,
. , .
. ,
,
. ,
, ( , ).
, , . ,
,
, ( ).
, .
(, x), (v),

. ,
( )

304

,
.
,
,
; , , . , , -
- ,
, .


;
.
, . , ,
t.

,
. .
, , d ,
:
t > h.

:
, - ;

, .
,
,
. :
,
.
,
. , ,
. -
,
, , , ,

305


.
:

, .
, , ;
,
.

(Werner
Karl Heisenberg, 190176)
-. .
.

.

,
,
. 1920

, ,


,
.
(. ),
,

.
1923,
. 1925 ,

,
,

,

1665. ,


.
,
,

- , ,

.

,
-
.
1926
. 1927
,

.

.
, (. ) .
- 1932


.

,
,
.
-
. -,
-,
,

,
.



.

306



.
,


,

.

,

1941
,
,
.
?


, ?
-
? ,
.

(Michael Frayn)
,
, ,
.




.
,


.

307

, ,
,

.
, -

.

- -
,

(. ).
. 1687
.

, 1, 2..
1923
, .
,
, 1925
, (,

, ,
1927
).

,
, 1927

, , ,
, . ,

, , , .


( ) ,
, , ,

. ,
(
) , , ,

. -
,
,

308

() , ,
, ,
. ,
, . , ,
.

, ,
. ,

. , ,
,
.


.

309

. 100

..

1621

1650

,
(.
),
. , ,
(.. ) .

. ,

,
.

.
,
,
. ,
,
, ,
, . , ,
, . ,
, ,
, , ,
, . ,
.
(
, ,
) , . ,
, ,
, .
,
,
,
. , , ,
,
, ,
,
.

310

, ,
:
( ),
, ; ( )
- . , ,

.
, , , (
) , ,

.
, ,

,
. , ,
.
,
1604,
1609

-

, 9,8/2.
, ,
1687

.
, , , , ,
1687
, ,

9,8/2, 1891
.
, , -
, ,
1905,
1916
,
, ,
.
.
,
(,
)
. , ,

. ( ,
, ,
.)
,
, ,
, . ,
, ,

311

, ,
1,75 ( ),
, , ( 0,9
). , ,
(Arthur Eddington, 18821944) 1919
1,6 ,
.
, ,
,
, ( ), ,
.

.
,
.

312

. XVIII

1859

1859

1913

(. )
.
, , , , .
, (.
).
( )
. , (

), , . ,
- , , - .
: ,
, .
, , , .
,
,
.


.
(
) ,
(
)


313

1742


(Christian Goldbach,
16901764)
.

( ,
). 1725
-,


II.



,
,

.



(Leonhard Euler,
170783). ,

,
1742

.


. ,
XX
, .
, - ,
. ,
. ,
2 .
(: ,
1 . , 2, 3, 5, 7 , 4(22),
6(32), 9(33) .)
1742. , 10(
)
7+3, 7 3 . , ,
, 9,
(, 13=7+3+3=5+5+3).
,
, , , .

, . ,
.
, .
,
, ,
, . ,
, 100000.
30- XX ,
,
, ,
.
.

, ?
,
. , , .
. ,
, . , , ,
,
, ,
.

314

,
,
( ),
.
, ,

2000
. 1986

,
. ,

() .
1980-

. ,

2005.
1865
1908
, ,
,
, ,
1920-
, . ,
1953

.
. :
1960-
, 12- 100000- 200000-
1961
.
,
1970-

.
1990- 2000

. , 1985
, , Haemophilus
influenzae.
.
. 1996
(.. , )
Saccharomyces cerevisiae. ,
. 1998
Caenorhabditis
elegans.

.
(Craig
Venter),
(Celeron). ,

315

. , ,
,
. ,
.
, ,
. ,
,
.
2000 (Francis Collins), ,
, ,
. ,
, .
, 2001, . .
, , . ,

300005000. ( ,
,
). , ,
, . , , ,
,

. , , , ,
.
,
.
,
, .
, ,
,
.
,
, , , , .
, , .

316


,
,

.

,

1537

1604,
1609

XVII

1687

. ,
, ,
.

. ,
, , .
, , , , ,
,
, .
, .
, .

. . ,

, ,
, . , ,
,
.
, ,
, , ,
. ,
, , , , ,
,
,
( ,
, ).
( ). , , .
- - , . -
(-
, ),
,

317

,
,
, ,
, .
( ),
.

.
,

,
. (, , , ,
,
, , /
/ .
, , , .)

, , .
, .
, , .
, , (
),

.

(. ).
, ,
. .
- , . , ,
, -

, . - , ,

318


: ( )
:

;
( ) :

; (
) :

,
,
,
, .

, ,
. , -.
, , . ,
. -
,
.
,
,
. , ,
- ,
- , .

.

,
,
, ,

..
, , , , .


,
.
,
.

319

. XVIII

1798

. 1900

1950-

1954

1967

.
, , , , , . ( )
, : ,
,
.
, ,
,
,
.
, ( .)
, , , .
,
, ,
,
. , .

. .
, , .
,
. , ,
, . ,
, . ,
.

, . , - ,
.
, ,
.

320

1897

1900

1913

1917,
1934

1924

.
(, , ) ,
, .
, .
(, , ..)
. (
, .) ,
, , , ,
.

, ,
.
,

. - ,
,
-. - ,
, -, ,
. - ,

( , ,
). , -
,
-. ,
.
, , ,
. -
: ()
() ,
. ,
, , :
, ,
. -
-, .

321

,
:
dN=Ndt,
dN ,
N dt,
.

, , , t:
N=N0e-t,
N0
.
, , ,
. - , ( ,
).
( )
. ,
( ,
,
,
..).
, -. , ( ) ,
(. ).
:
, 14 14 6
8 (. ).
.

. ,
() (
), , , -
.. ,
. 238(92+146)
4,5 . , ,
, ,

322

238 .
238 234(90+144),
24. 234 234(91+143)
6 .. , , 206.
,
. -,
-
,


. -,
,
,

, .
238 , , , ;
,
, .
,
, . ,
238 222 , ,
,
. ,
.
,
.
,
,
( ). .
, ,
. , ,
.
.
,
,
. ,
,

323

,
. ,
.
: ( ,
) ; ,
, , ,
, .



.

,

324

1666

. XVIII

1890,
1940-

1900

. 1930,
1980

1960-

.
, ,
, . ( ) (.
). ,
. , ,

( ),
, , ,
, , ,
. , , ,
.

( ). ,
, ,
14.
, . 14 , 6 8.
(12, 6)
, 12.
14 . ,
, ,
. 14
. , 14.
, 5700.
, 14 14 .
(. )
. 5700 14,
. , 14
. ,
,
.
14 . , ,
, .

325

,



.
1988 ,
1260

,
,
10 ( ).
,
. 14, , 14
, .
14(
) , ;
.
50 . , ,
14.
.
. -
( ) .
,
, 40 1,25 40(
, ). ( , ,

.)
,
40 . -

40. 40
40, (,
, ), . -,
, 238 206( 238 4,5 ) 87 87(
87 49 ).
.
. -,
,
, 40 . ,
. ( ,
.)
-, ,

326

(. ). ,
.
, . ,
, , . ,
- (. ).

327


,
. 1980-
,

.

,

,
.

, 1

( )

.

1929

1933

1948

1948

1961

1980-

1981

XXI (?)

.
, .

, ,
.

300000
300000
,
, .

.
- .
,
, .
,

. ,
,
, ,

. , , ,
.
,
( ) -

328

,
, .
3
, , , , .
,
. ,
,
-.


. ,
,
. ,
, ,
( ) .
105


(. ).

;
.
1010

(. ). .
;
. , ,
, . ,
,
; .

329

1035

. , .
,
(. ), 1032c. .

,
1035 . ,
.
.
1043
,
.
.

. ?
.
, : ,
!

330

1537

1604,

1609

1687

1687

1905,
1916

, - ,
, 1537.

, .
, , (Niccol Tartaglia,
.150057) , , :
, ?
,
.


.
, :
45 . ,
, , ,
.
.
, :
, ?
,
: , ( ,
, )
, ( ). (
), ,
, . ,
, . , ,
(
),
,
, .
, ,

: , . ( , ,


331

.)
,
,
. . ,
, ,
, ,
. !
,
.

, , . , t , ,
d, :
d = gt2,
g ,
9,8 32 .
, 4,9
, 19,6 , 44,1
..
, , :
, , . .

. ( ),
,
, .
,

( ) .
,
,
.
. , , .
, ,
. , ,

( , ,
). , .
(
) , .
.
, ,

332




:

,
,

, .
4,9, 19,6 ..
, ,
, .
, ,
100/, 100
4,9 .
,
.
,
. , -
, ,
- .
,
.
,
,
, !

,
.


,

,
, ,
,
. ( , ,
,
, .)
,
,

.
,
,

. , ,
-
,
.
, ,
, .

333


,
.
. , .
. ,
,

. , ,

.

,

.

,
, ,

, .

, , -.

,
, ,
, . 1729,
,
. XX
(- ).
,
XIXXX
-

( ,
). -
1937
70

(5% ).

.

1960-
,
-
. , . .
- ,
,
. , .
,
. ,
, .

.

. (, , ,
, ,
), , .

334

.

.

,
,
.
,
,
, ,
. ,
. ,
.
, -
.
, ()
,
.
,
. .
, (
).

, ,
,
(
). XX
, ,
, . (Prozac) .
,
. , ,
, .
- ,
, .
, , .
,
. ,

,
.
. ,
, , !

335


. ,
, ()
,
.

r ,

(

),
,

, , .

, ,

,

,
, .

, ,
,

. ( , , ,
, .)

, ,
,
.
,
.
,
, .
,
, . ,
,
. r- .

,
. , r- (r ,
), ,
.
. , r-, ,
.

336

1865

1908

1920-

1953


.
1960-

1961

1970-

2000


. , ,
, , ,
.
, ,
,
.

( ). ?
.
:
. , (
) ,
. , . , ,
, , ,
,
, . ... (J.B.S.Haldane),
.
, ,

. , 75%
( , , 50%
). , ,
,
, .
, , . ,
,
,
.

. ,
,
, .

. , ,
.
.
,
, ,
. , , .

337

1828

XIX
. XX

1958

, . , ,
, ; ,
. XVII ,
, , ,
, .
,
,
XIX . , , ,
, . 1860
, , . (. )
,
,
1864.
. , ,
, .
, ,

, .
1870- ,
. ,
(
),
.

: .
(Francesco Redi,
162697) , ,
. .
,
,


.
; ,
, .
.

338

( . symbiosis )
, .

,

, . ,
, .

,
. ,
, .

1852,
1878
, . ,

1873
Rhizobium.

1877

, ,
, .
: ,
.
,
,
. ,
, . , ( ,
, ), , .
, .
. , :
-,
.
, , ,
.
,
.
, ,
.
: ( ) ,
, ( ),
. (

.) ,
, .
,
, 3,5

339

. , (.
),
.
(. ) , . , ,
.
,
.
.

, .
, , . ,
, .

. ,
, , . .
. , , -.

, -. , (, )


. ,
.

340

1828

XIX
.

1958

I ,
, , ,
(. ).
, ,
, . , (.
). ,
,
. ,
.
1828 ,
,
. :
,
,
, . ,
, .
,
,
. .
(Friedrich Whler,
180082) .
,
, ,

. 1823

,
.
,
(Jns Berzelius,
17791848),
. 1836

,
.




.
, ,
,
.

.


.

1930- .

341

1730

, ,
.
,
.
.

(). ,

, , , .
, , ().
, ,
. ,
, , ,
, ,
, . ,
, (, )
, (,
). ,
. , , .
,
. ,
, , ,
, .
, .
, , ,
, , .
, , ,
.
.

, , ( ).
. , , .
. , , .
.
.
, , (
, , ).

342

.

,
. ,
. .
, .
, , .
.
Homo. ,
, (
).
. , Ursus maritimis, Ursus horibilis.
(Ursus),
.

,
. sapience.
. Homo sapiens (
). ,
,
. , , .
,

. ,
,
, , !

( ).
(Carolus Linnaeus,
170778) .
,
, 1728
. ,
.
,

. 1741 .


.


,
.

343


. , ,
, ,
( , ),
, , , . ,
, ,
( ) , .
.



). , ,

,

.

,

.. ( ,

,

, . . .) ,
.
1980-
,


, ,
; . ,

,
,
.
.

, , , .
, ,
,
.
: , ?
(Stephen
William Hawking, .1942)
-. ,
. .
, :
,
.


,
. , ,

.

.

1988
(A Brief History of Time).

344

. , ,
. ,
,

, , ,
, .
,
. , ,
, , , .
.
, ,
.

. .
,
.
, ,
. ,
, .
,
. ,
,
,
, .
, , .
, , , , ,
,
. ,
,
(. ).
, ,

.
, ,
. ,
.

345

1924

1925

1926

1927

1927

,
. ,
, , ,
(. ).
,
,
.
.
1924.
,
-
.
:

.

:
.

, ( ),
.

(
) (,
, ,
). ,
, :
p=h/=h/p,
h .
:
,
; , , . ,
.
.
(. ),

,
.

346


, - , ,

1961



(Louis Victor Pierre
Raymond de Broglie,
18921987) ,
. (Dieppe).
,




,



,
,

,


. 1909
,

.



(
)
1924

1929.
.
. 1960,


(Maurice de Broglie,
18751960), ,

,
.

.
, ,

,

(, ,
) .
, ,
, ,
. , , ,
( ) .
.

,
( ) (
) . ,
, , ( )
( ) , . , , ,
, ( ). , ,
,
.
,
.
, ,
( ), , ,
( ).
,

.

: , ,
. , ,
, ,
!

347

1809

. 1850

1859

XIX
.
(Herbert Spencer, 18201903)
. ,
. , .
, , ,
. ,
, ,
. , XIX

, .
.
(,
, ), . , ,
.
,
. ,
.
, (Leland Stanford, 182493).
,
.
-, , .
,
, (
, ,
-).

, , .
, ,
, .
, .
(,
), , , .
. ,
,
,
.

348

,


-.

1859

1864

1864

1900

,

,
.

.
,
, v.
, ,
.
400 ( ) 800
( ). ( , ,
; 1=109.)
, .
.
,
,
,
:
,
, .

, . 1888

(Heinrich Hertz, 18571894). ,
. ,
.
,
. .
,
,
. 1894
- (Guglielmo Marconi, 18741937)

349

, 1909
.

,
. ,
.
(. )
. . ( ):




(),
-

,

, (6400).

(/FM),
.
(),
, , . ,
.
,
, , , .
,
,
.

()
300 1. ,
, -

350

.

.
- .
, , . , .
- ,
.
, , , ,
. ,
, , .


1 ( 800).
.
,
, . (,
) ,
.
,
. ,
, , ,

.
,

.

,

(800400).
.

351

. -, ,
. -,
( 5000) ,
. ,

,
. ,
,
.
,
.

(. ).
,
.


(40010). .
( ,
), , , .
() , ,
, .

,

(. ).
,
. ,
, -
, ,
.


.
-

352

. ,
1895 ,

, . ( ,
,
, .)
-

- (). ( ,
).
,
,
.
, ,
-, .


,
, , ,
. , (
, ,
). ,

.

,
-.

353

1859

1859

1864

1890

1900

1900

1913

,

() .
,
, .
,
,
,
.

, , (.
).
, ,
, (. ).

- ,
, .

, (, , ,
,
, ).
,
.
,
(
),
- (,
, ,
).
, , ,
,

. . , ,
. ,
( , , , ) (,
),

.

354

.
, ,
.

, ,
.
.

( )
,

. ,
, ,
.
, , ,
, , .

355

,

, .
,

,

(. ,
,
.

(),
( )
, 1897
. -

,
1961
2/3 1/3

, , u( 1961
up ) d(down ).

,
uud, udd.
1972
2/3; 1/3.

,
, ,
1 0, ,
.
.
c( charmed) s(
strange). t(truth) b(beauty) . , , .
, .
, , , . (
)
- . ,
( ) ; , , , .
, , ,
.
,
. ,
.
, ,

356

-
. . , .

, ,
.
, ,
, ,
, ,
. ,
.
, , . !
, ,
. .


.
, . :
( ), , (
) .
, , . .
,
. , , ,
8090 ,
1980-
. ,
.
, , . , , ,
, , .
, .

357

,
:
( , ),
(). ,

.
, , ,
. ,
, , -, .

.
, , () ,
. (
)
. ,
, .
, 1010
.
,
1014K, .
,
: ,
.
1027.
.
(Large
Hadron Collider) ,
0,000000001%
. ,
,
.
, 1035
1027
.
, , (). ,
, .

358


.
,
,
, , . , , ,
. ,
- (. ),
, .

359


(. ) ,
. , ,
.

.
, :
,

, .

,
, , , .

, ,
,

. (, , )
.
1663,

1839
,
1953
, 1960-
, ,
.
1995
,
,
..
: , ,
;
, , ;
. .
, ,

. ,
,
. 1990-
.
,
, , .
,
,
,
.
, -.

360

, , -,
, .
,
, .

361

, ,
,
. , , ,

,

, ,

. XX ,
.
1729,
, , . XX
.
XIXXX
, ,

, , ,
. ,
1937

, , ,
, , ,
.
, , 1960-
24.
, 34 ( ), , ,
. ,
, .
- ,

. ,
, ,
, .

.

. ,

.
. ,
,
.

362

1755

1788

1960-

1979

,

(. ).
, , ,
. , , ,
, ,
,
.
, , ,
, , .
,
. ,
, .
,
( ), .
( ) .
.
,
. , . , ,
. ( ,
.)
,
,
. , . , . ,
2900 (. ).
, , , .
.
, ,
: ,
. ,

. , ,
. ,

363

,

,
,

(

).
-
,

,
,
.
, ,

.
,
,
. ,
.
10120,
. , , ,
.
, . ,
, , ,
. ,

, .
,
. , -

- . , . , , ,

. . , tekton ()
.

364

, .
.


, . ,
. -
. (
, , .)
,
-
,
, . - , ,
.
, .
, ,
,
.

, , , .
( ,
). , ,
. ,
: , .
,
- ().

.
, ,
, ,
.
, .
,
. ,

365

, . , 50 . ,
. ,
, ,
.
,

.
. ,
.

, , .
- ,
-
.
, ,
.
, ,
, ,
, .
(, )
-
. ,

, ,
, .
, ,
.

(Alfred Lothar Wegener, 1880
1930)
. ,
1905
.

;



.
, , ,
. ,
.

366

1609,
1619

1933

1980-

1990-


, , , , .
, ,
, .
, , .
XX
,
10% . 90%
, , ,
. (
,
,
, , .)
1933 (Fritz Zwicky, 18981974). ,
,
, , ,
,
, , ,
, .
1970- , (), ,
,
.

, ,
.
. (
); ,
. , , ,
,
, (.
). ,
,
, ,
,
. ,
, ,

367

.
,
, .
- ,
, ,
. , ,
, . -
,
, ,
. ,
,
.
,
,
-.
,

,
. ().

.
, , (. ). , ,

, ,
.

,
,
. , ,
,

, ,
,
.
, , . ,
.

368

, ,
,
. , , 300000
,
. ,
,
.
, .
, , ,

, , .
,
.
,
, , , .

,

. ,
,

.
,
.
, ? , ,

.
(Vera Cooper
Rubin, .1928) . .

. ( ,
). 1954 , , ,
, -


. ,


, , ,
,

.

369

1925

1926

1927

1964

.
,
. , . ,
,
.
, ,
. , , ,

, , ,
.
,
,
. ,
1921 ,
, .

(. ),
.
. ,
. , ,
- ,
. , , ,
, .

. ,
,
,
, -
.

: , , ,
;
. , , - .
( ), ,

370

,
,
.
, , ,
, - .
1964
. ,
( ),
, -
, , , , . , , ,
- ,
,
,
-
. ,
2:3, 3:4.
( , ,
, - . ,
. ,
,
, -
. ,
, ,
.)
, ,
. :
,
, .

,

( , ).

, , .

371

, -
, .
, , ,
,
,
, -

, .
1970- , .

. , .
,
, ,
, ,
!
.
, ,
. ,
, ( ),
.
, .
( ),

.
, , : -
. , - ,
,
, : ,
, !
(John Stewart
Bell, 192891)
. ,
. 1949
,
.

.-

(Harwell) 1960

()
.

.


.

372

,

,

1747

1785

1813

, -. ,
,
.
,
, ,
, , , .
, ,
, . 1831
(Wilhelm Weber, 18041891)
, . ,
, q. ,
.
. , , ,
,
, ,
,
,
. ,
,
, .
. , q
r. r , ,
, , :
E = kq/r2

. ,
r , (, ,
4r2). , :
4r2 kq/r2= 4kq
.
,
.
.
,

373


. , , ,
. , , .

- .
.
, .

, ,
, .
, ,
. , ,
, .
(Karl Friedrich
Gauss, 17771855) ,
.
(Braunschweig),
.
,


,
.


,
.


1799,
(Disquisitiones Mathematicae),
.

, , ,
,
.

,

,

,
.

1801,
,
.

,

.

.
,
,


.

374

1931

1900 , (David Hilbert, 18621943)


23,
, , - .
,
, . , : ?
, ,
, ,
.
, , ,
-, , -,

.
. ( ) ,
180 ,
137 . ,
, , . ,

.
1931 -
, .
- . :
247 A. ,
:
A,
-A.
, 247,
247.
, ,
(
), .

. ,
, ,

375

. , , , , .
, , ,
: . ,
,
: ( ) .

( ).
, ,
, ,
. (Roger Penrose, .1931)
,
. .
,
, , , ,
. , ,
. ,
, . ,
, . ,
,
. ,
.
, ,
?
(Kurt Gdel,
190678) ,
.
. (Brnn, , ).
,

( 1930 ). 1931
,
.
,

-
,


. 1930-
,
. 1940,
,

.
. ,
,
, ,
, .

376

(., ,
).
:

?
?

,

,

,
. ,
, ,
,

.

.

,
, .
, , ,

?
, .

,
.
, . 1900
( ) , .
1926
, ,

. ,
1934

, .
:
1966

, ,
, ,
?
1970-

, 1966

. (Eric L. Charnov,
.1947).
1976

,

, .
,
, . , .
E ,
t (
) E,
t.
, ,

377

,
,

,
,
,

.


,

. ,
,
, . ,
,
. ,
, , ,
, ,
.
,
? ,

, ,

,
.
,


,
() ( ).
,
, .
,
, ,
.
,
, ,
.

. ,
,
.
,
,
,
. -
,
.


378

, XVIII. ,
,
. ,
,
, . ,
, ,
, .
.

379

1919

1926


.
1920-

1930-

.
, . ,
. , , . .
,
,
. ,
,
, , .
, .
, (. ). ,
.
, . ,
, ,
.
, ,
. , , .
, ,
.
,
:
( ),
( ).
, .
, , ,
,
. , ()
. ,
, . , ,
. , ,
, . .

380



,

,
,
,

. 1900

1926

1934

1966

1970-

1976


. , (. ) 1966,
.
,
. ,
? .
, E.
, -
: ,
.
E, .
,
,
.
. ,
, ,
,
. .
,
. ,
, ,
, ,
. ,

. , .
, , , ,
. ,
,
,
.
. ,
, .
. ,
,
.
, , .
E - .

381

1604,

1609

1687

1687

1891

1905,
1916

,
. (),
,
,
.
-
, ,
.
, ,
, (. ). , , ,
, , ,
, ,
. .

, , .
, ,
,
. ,
. ,
, , , , .
.
, .
(
) . , , ,
, .

, , . 1905,

1916.


,
, ,
.
,
. , ,
, .
, , , ,

382

() , . ,
, 1889
(George Fitzgerald,
18511901) 1892
(Hendrick Lorentz, 18531928).
,

.

,
. ,
260000/ (87% ) ,
, , .
, ,
.
, ,

. , (
, ).

, .
( ) , ,
.

. -


.
,


..

383

,
.
, ,
,
,

, ,
,
.
, (
).
,
, -
,
. ,
(. ).
c . , ,
, ,
( )
. .

.


(
) ,
(
).
(, ,
). . ,
.
:
.
,
,
, - ,
,
.
- ,
-. ,
,
,

384

. ,
-
,
,
.
,
.
, . , ,
. , ()
- (
, , -
, , ). (
), . ,
. ,
, ,
- . , ,
, . ,
, .
,

,
.
, . ,
, , ,
,
,

.
,
, , ,
. ,
, ,
.

.

385

,
. ,
, . , ,
,
, ,

.

( )

.,
,
, 1967.
,

. ,


. ,
.
. XVIII
, ,

,
1798
.

,
,
. 1900
. ,

(.. ,
1950-
) , ,

, , , , .
1954

, .

( ,
, , .)
1967

,
.
, ,
,
, ,
.
, , ,
.

, . - .
. - , -,
.
, , -
( ) - . ,

386

,
. ,
.
( ) .
,
, , ,
.
,
, , ,
.
. ,
, , , . ,
, ,
( ,
), , , .
.

(Robert Helmer MacArthur,
193072) .
, , .
1958,
,
1968.
,

.

, (.

).

(Edward
Osborne Wilson, . 1929)
.
, . 1949
, 1955 ,
.
.
, 1972,
, ,
,
,

.

387

XIX

1826

1900

1926

1957

1962


.
, , ,
.
,
- .
,
,
(. ).
1911 -
(Heike Kammerlingh Onnes, 18531926)
. , 4
(, , 273
460 ), ,

. , , ,
, .
.
?
1957, -
(John Bardeen, 19081991), (Leon Cooper,
.1930) (John Robert Schrieffer, .1931)
.

.
,

. ,
(.
), , : ,
,
. . , ,
. , ,
( ), . ,
, . ,
,

388

. , ,
, ,
. : , ,
. -
, .
, .

( )
. ,
.
, . ,
,
-. , :
.
,
, .
, .
, ,
(),
,
. ,
,
.
, 1972
.
, -

. ,
(.
).

, ,
. , - - , , (), , , ,
, . ,

389


.

20K
( ).
.
1986
IBM (Georg Bednorz, .1950)
(Alexander Mueller, .1927) , 30K.
,
160 ( 100C).
,
, , ,
.
, .
(John Bardeen,
19081991) ,

.
, ,
-.
.

GulfOil
-
.

,
Bell,

, 1956

.

, ,
1972
.

390

,
.
1940-
.
:

,
,
.

, , ,
,

. ,
,
,

( ).

.

XVI
1960-. 1929
. ,
,
1948
, - .
. -,
1948

. -, ,
(.
) ,
,
. ,
, ,
, . , ,
, .
,
, .

.
, , ,
, .
(Fred Hoyle, 1915
2001) . ().

1936, 1958
. ,


(. ).
,
: , ,

,
.

391

1948

1961

1961

1968

XXI (?)


?
, ,

.


( 40
, 11
4
!).

,
(

!).


,

,
, .
, , , !

, .
-, .
( )
, , .
, ,
,
( ).
, () -
(. ). , - .

,
, .
,
:
() ,
- ,
. ,

,
,
( ), .. , , .
, , ,
.
1035, 20 ,
,

. ( , )

392

10,
11, 26.
, ,
,
, ,
.
,
, .

.

.
, ,



:

.

:

.
, ,


,

:
,

1035,




.
,
, ,

-.

,


.

, ,
.
, ,
, .
.
(. ), , ,
, ,
.
,
, ,
,
,
, 11. , (-, -,
-, -).
(. ). -
,
, (, , )
.

, . - ,
, .
, , ,
,

. , .


.
20, , . , ,
( )
,
. , , , ,

.

393

1624

1779,
1905

1783

. 1895

. , ,
90% , .
,
,

. - (John Harper)
,
.
,
. - .
,
.
(. )
.
, . (
.)
,
,
. , , ,
. , :
, , ,
, .
,
. , .
10, .
- ,
, .

394

1809

. 1850

1859

1896

1899

. XX

1964

1970-

,
,
, .

. ,
( )
.
, ,
. . ,
, , , .

, . ,

.
, ,
.
.
, ,
.
.


,
,
.
1953 ,

. ,
.
, ,
, .
: ,
,
(
.

395

. ,
, , . (, , ,
) , .
.
,
( ).
.

.
.
.
,
(.
). , ,
,
. , ,

,
. ,
.
. , ,
, .
, , ,
.
, .
.
.
, ,
.
. , , .

, ,
.
, . 1990-

, . 1997
. ,
,

396


4 .

.
, ,
.
, 1859

. , (Alfred Russel
Wallace, 18231913), :
- , .
, ( ). ,
,
.

, , .
.
,

,
, . , ,
. , ,
, . ,

, .
, ,
. ,
,
.
.
.
, , ,

. , ,
? ,

397

,


.
, , ,

,
. ,
.
, .
, , , .
:
.
:
( , ) ( ,
). ,
, ,
( ),
, ( ). , , ,
.
,
.
, .

.
, , . ,
(. ),

, . ( ,
, ,
.)
. .

398




.

.
,
,
.

40%
, . -,

,

.
,
1. Geospiza magnirostis.
2. Geospiza fortiz.
3. Geospiza parvula.
4. Gerthidea olivacea.

.

,

.

,
, ,
. ,

.


.


,
,
,
.

(Biston betularia). , ,
, . , ,
,
.
XIX

,

.
,

.
,

.
.

,

, .
,
,
.
- (Henry Bernard
David Kettlewell, 190779),
1950-
.
, .


,
,
,
- .

, , .
, ,
40%
20% , 6%
12% . ,
.

. 1960-

,

.

,
.

399

3,5 ,
.
,
, .
,
. 800 .
( ), ,
,
,
. 550
,
.
300
, 65 (. ), 4
.
.

, .
,
,
, .
, , , 8
,
. , ,
:
,
.
, ,
.
,
, .
. ,
. , .
, ,

400

. ,
,
,
, , .


, ,
, ,
, . , , ,
,
. , , ,
,
,
.
QWERTY-
(QWERTY
). , ,

.
,
.

,
, -
. .
,
,
.
,
. ,
.
, . ,
,
, .
.
,
, - .
, ,

.

401

, ,
,
.
(Charles
Robert Darwin, 180982)
, .
. , .

,
, . ,

. ,
, ,

, : , ,

.

,
(
).
, .
,
,
,

( ),
-

.
,


.


, .
,
,
. ,
, ,
,
,
.


,
,

,
.
1859
.
(
),
XIX.

,

,
,
.

402

. 1800

.
,
.


. .
, ,

(. , , ).
,
L L,
:
L=LT,
.
. ,
, ,

.

. , 40C +40C .

, ,
,
,
,
,
,
.
.
, , .
.
. ,
. +4C 0C
( , 0C +4C
).

403

:
+4C , ,
,
+4C.
,
, ( ) ,
. ,
, , ,
.

404

1798

XIX

1849

1850

,
, .
-
, ,
. ,
, .


,
. ,
,
.
:

.


.
, ,
.
, , , , , , . ,
,

,
.
, ,
,
, , ,
, ,
.
,
. ,
, , , .

405

,
:

Q = A T/R,
Q ,
, T
, R , , . , ,
T
,
, , R .
,
,
.

, ,
.
R (, , )
.

.
,
. ,
, ,
, .
, . ,
,
.
,
,
, .
, , ,
,
,
(.
).
.
,
: ,
.

406

,
(. ).
: ,
, ,
, .

. ,
, ,
(. ). , .
, .

:

, .
.
, ,
. , -
.
, .

407



, . , ,
, (. ). . : ,
- .
,
, .

, , .
.
,
, . ,
,
, .

408

1798

1824

1842

1850

1867

1905

, , ,
.
,
. . , ,
,

.
,
. ,
, .

.
,
(. ). : .
,
() ( ).
,
: ,
, . , ,
.
,
, . -
,
, .
,
.
, , , .
, , ,
, .
, , .
.
- -
,
. ,
,
, .
,

409

.

, :

,
. , .
.

.
. , ,

.
,
.

100%, .

. -, ,
. -,
,
(
). -,
,
, .
, , : 50%.
,
.
, .
. , ,
, , , , , 3035%
, ,
.

,

410

- ,
, .
, : ,
. , , ,
(,
), ,
.
, , ,
, , ,
, .
, (.
), , . .
, , . .
, , .

, ,
. , . , ,
, , (,
), .
.
, , ,
. ,
. ,
, . , , .
, ,
, , .
,
.
, ,
: , .
,

411

.
, , , ,
, ,
. ,
, , . . : -, ; -,
; -,
.

1798

1824

1842

1850

1905


, , ,
. , .
,
. , , , , .

( kinezis ).
,
, ,
.

,

. , .
, , , .
,
,
. , , . ,
, . ,
,
,
.
.
, , , , -

412

* .
, , , , ,
.
,
,
. (. ):
. .
,
.
,
. . ,
,
.
,
, ..
, ,
.

* ,

.
.

,
, , ,
.


,

.
1

6107,

1000,
5107. ( )

. ,
,
E=mc2, (3108/).
, .
,

. , ,

.


. ,
,
,
. , , -

413

( ,
,
).

, . ,
, .
,
,
: , ..
-: ,

. , , . (
.) ,
, . , :
.

414

.
. -

,
: ,

, . ,

,

.

273C.


, ,
. 1842 ,
,

, 1850 ,
.


, ,
1905 ,
,

. ,
,
,
( ). :
,
273.

.
,
,
(. )
,
, -

,
, .
, 273 ,

.

,
. .
(,
, )
1 . ,

0,
273,
.
300.
,
,
:

,
. ,
. (. . 416)
,

415

,

,
, . ,



,

:
-

. ,

-
.

,
,
,

. ,
,

,
.

,

.


,


,
,

.

, .

. , , .

. ,

. ,
, ,
.
. , -
,
.
,
, , .
(1=109). ,
,
,
, .
:
: .
: .
: .

416


(
)

. 1900

1926

1934

1966

1970-

1976

, ,
, ,
(Henry Eliot Howard).
, ,
, - ,
, .
,
.

. , (
1920- ),

.
-. ,
, ,
, , .
stamping ground ( . stamp ) (, Im glad to be back in my old stamping
ground ) ,
. ,
, , .
, ,
, .
,
, . ,
: ,
.

417



,

,


,
,

1950

, - (. ).
:
, - .
, .
, 1950,
. .
.
- , . , .
,
, ,
, .
,
, ,

. ,
- . ,
?
. (John R. Searle, .1932),
, , , .
. .
. , -. (, , ,
. , -
, .) : - ,
- ( )
.
, ,
, , . , , . , , ,
, ,
.
(Alan
Mathison Turing, 191254)
. ,
() ().
,

.

,

.
,
-
, .

418

1600

1820

1895

1895

.
. ,
, (.
). , , .
, .
( ,
, )
, . . ,
, ,
.
, ,
. -
,
.
. (
) ,
.
,
, (.
).
,
. . ,
.
13, 1016.
(. ) ,
.
, . ,
,
.
,
.
, ,
.

419

. ,
(, ). . ,
-
.
-
(Marie Sklodowska Curie, 18671934)
, .
. ,
, .
-
,

.

,
(



).

.

.
1894
, .


.
, , .
(. ),
,

.
(Henri Becquerel, 18521908),
,
1903.


.


1906

. ,


,

.


1911


. (


. ,



.)


,
. 1921

1
,
.



(Warren Harding).


. 1930-
,
, 1934

.

420

(Pierre Curie,
18591906 .

. .
,

,
,

(cole de Physique et
Chimie). 1895

(. ).



. 1904


( ) .
1906

, .
.

421

,




,






,
,

, ,
. ,
,
-
* . ,
.
, .
, . , , ,
, , ,
.
, ,
, , ,
.
(Isaac Asimov,
192092)
.

( )

. 1941
,

, 1948,
,
.

.

-,
.
-
(Foundation),
.
-
500 .



56-


(Handbook of Robotics),
2058.
,


(John W. Campbell).
*

422

1809

. 1850

1859

1899

. ,
.
,
. , ,
.
, .. ,
.
,
. ,
, (Carl Sagan, 193496)
(1977).
. ,
. , .
-,
, , .
,
. ,
, , .. ,
, , , .
-, ,
.
,
.
.
, .
.
(. ).
,
;
. , ,
, . (

, .)
(
, )
,
,

423

- . ,
,
, .
.
( , ) . .
. ,
,
.. ,
. ,
, , ,
; ..
,
,
. ,
.

. ,
,
, ,
.
, .
,
( ) ,
.
, , (. ). ,

, , .
( , ), , .

424

,
,
,

1887

, ,
. , , . ,
,
.
,
( )
.

,
. ,
, ,

. ,
, ,
,
. ,

, . , , .
, , ,
, . ,
, , ,
, . , ,
:
, .
.
(. ) :
sin=u/v,

, ,

u , v .
: M=v/u. (, sin=1/M.)
, , , =1,
1.
. ,
,

425

,
(. ).

.
(Ernst Mach,
18381916) .
, (
, ),
,
, .
1860, 1895

.



,
.


,

,
.

426

1948

1961

1968

XXI (?)

,
, .
:
,
;
;
, ;
.

, .
, , (
) .
-
. , , ,
- . ( .
.)
,
-. ,
,
,
. ( ,
), .
,
:
(. ).
,
, ,
, ,
.
,
.
(. ),
. ,
,

427

, ,
, , , . , - (Steven Weinberg, 1933
1996) ,

,
.
, .
,
.
. , ,
0 ( ).
,
,
. ,
,
. ,
,
,
. ,
.

,
( , ) , , .
, , ,
.
, , ,
.
(. ).
1010 .
. : ,
.


1035c .
,

428

. , , ().
,
, ,
.
. ()

- .
- ,
.

429

1666

1788

. XVIII

. 1930,
1980

XIX XX.
, ,
. . ,

( ), ( ) (
). ,
. , ,

, , . ,

. ,
.

.
:
, .
, ,

. , , ,
.
,
,
.
, , , .

, ,
.
, ,

, - . ( , ,
.)
, ,

: . ,

430

,


.
() (James
Hutton, 17261797)
.
.
,

, (
)
( ).

,
,
.

. 1754

,

.
, 1788
,
.

() (Charles
Lyell, 17971875)
.
,
.
;

.
,
-
,

. ,
,
, 1830,

. ,



.


,
.

431

1687

1738

1842

, ,
, - ? , ,
,
. ,
, , ,
.
.
:
, ,
. ,
, ,
, ,
, ,
. ,
,
. ( ,
Dictionary of Scientific Biography,
.)
.. ,
,
. (Hydrodynamica) 1738
(Hydraulica),
, , 1732,

. !


,

.
:



,

432

(. ) ,
,
(
).
, .
, ,
, .
. ,
. :
.
,
, .

- , .
:
.
, ,
. ,
, ,
, ,
.
-
,
.
,
.
, . :
, .

. , ,
.
: ,
.

.
,

433

. , , ,
.
, , , . , ,
,
, .

.
(Daniel Bernoulli,
170082) , .
()
.

1725
.

, ,
()
, -


1730

. 1733
,
, 1750
,

.

- .

434


- ,


.
, ,

1761

1798

1834

1849 -

. , -

. , ,
.

.
,
(. )
. , .

H, p T
:
lnp=H/RT+,
lnp ,
, R . T
.
1834 - . ,
,
, - .

, .


.
, lnp, 1/,
( )
.

(Benot Paul mile Clapeyron,
17991864)
. .

. 18201830.

.

. -

,
.
,
.


,

.

435


(Rudolf Julius Emanuel
Clausius, 182288)
. (
, ) .
,
. 1848
.
,
.
,

,

. 1884
.


. ,
,

-
,

. ,
, .

436

:
pV=nRT* .

: p, V
T ,
( ), R , , n ,
( .

).

, , ,
.
. ,
.
,
. 420
. ,
..
, . ,
1662

(, ,
) 1787
. , 1798
.


1827
.

, 1834



. , 1849 .

,
, .
* 1874 ..- ,
- .

,
(pV/T=const),
1834
.
,
( ,
, 1%.
)
-
. .
, - ,


. (,
,
--
. . ,

437


,
.) , , ,

.

438

1900

1924

1925

1926

1927

1927

, ,
: 1926 -
. ,
, ,
, .
: ,
, , ? ,
,
?


.
.
: (,
)
(, , ). , ,

( ) .
. ,
,
. , ,
,
(.
), .

, .

, , , .
( ) , .
,
, -
(
). , (),
( , ;

439

, ,
):
d 8m
(E U) = 0,
+
dx
h
x , h , m, E U
,
.
,
, ,
. ( ,
) .
, ,
.
,
.
, (. ), , ,
. ,
,
.
.

, ; .
( ),
.
,
, - .
, . ,
, .
.
. ,
, (
),
(. ).
, ,
- ,
, ,
(. ). ,
,
,

440

. , , ,
. ,
. , , ,
.


, ,
.

(Erwin
Schroedinger, 18871961) -.
,
;
.
,
,

.

,

.
,
, .
,

. 1927

,
.
,
1933
,


.
, ,
1936
, , .
1938


,
.
.
(Eamon de Valera), -
, .

,

.
,
(). 1939

,
. -
,
,
. 1956,
,
,
.
1944 ?,
,

,
.
, .

441

1785

1820

1831

1864

1931

XIX ,
. , :
,
,
,
( ),
, ,

(. ),
,

(. ).


,
( ),
,
.
(, ,
). -,
, . -,

. , , -,

, .
.
, , , . ,
, ? ,
,
, ,
,
( ) ,
, ,
.
, . , ,
, (,
,

442

) .
,

, .
,

. .
, : ,
,

(James
Clerk Maxwell, 183179) , XIX.
,
.
. (
)
14.

,
48 .

,
,
.
,

, ;

( , )


.
(


)
1861.


, , ,
.

. , ,

.

1850-.

,
,

. ,
, .
(
.


1888,
,
,
.
.)
,
,
.
,

,
,
. ,
, ,
.

443

. , , , . ,
, ,
! ,
-. ,

,
.

444

,
, .
,
, .

,


.

,
,
.


. , , ,
20/, 1

20, 2 40, 3 60 .. ,

), ,

, .

,
.
,
1537

. , ,
,
1604,
.
1609

.
1687
, ,

-
. 1687

.
1905,


1916
. ,
, , . ,
,

,
.
- .
, ,
. -
;

445

,
, .
,
.


. , .
, .
-, ,

,
, . ,
,

,
.
, , , ,
, .

.
, , ,
. :
v = at

d = at2,

a , v , d ,
t. ,
.
,
. . ,

, .
, ,
, .
,
,
. ,

,

446


-
,
,
. ,
,
.
,


,

, ,
, , .
,

, ,

( , ,
).

, .
1616 ,


.
, , ,

. ,
, . ,

.
,

,
,
, .
, .
, 1632

,


,


(- . .
). -

;
,

,


.
,
, ,
,


(1992 -

,

).

?
,

,
. (, , ,
,

.)
,

. ,

,
. ,
, ,

, ,
.

447

.
g, ():
g = 9,8/2( ).


, ,
, :


, ,
9,8
.
9,8/, 2x 9,8=
18,6/ . g ,
, g , .
. -,
g,
.
, g
,
.

.
, . ,
,
,
( , ), (
)
. , ,
( , , ) ,
.
, , , , ,
, , . , , , . , ,
,
-
. , , ,
. ,

. , , .

448

(Galileo Galilei,
15641642) .
.

.


.
, ,

.
,
.


( ,
, : ,
).
,

. -,
,

. -,

(. ). ,
,

(
,

).

16091610,
,
,
, .
, , ,
,
.
, ,
(
),
, ,

,
,
.

.
,
,
.


,
,
,
.
,


.

449



(
)

1877

1928

1947


.
1960-

,
. ,
- ,
.

- ,
.
.
, . ,
( )
.
, ,
- ,
. , ,
.
, ,
. ( ,

.)

, .
, .
,
- (, ).
. ,
. , .
,
.

.
1952

. ,
,
.
, .
( )

450

. , , , .
,
.
:
, , .
, , .
-
,
. ,
,
.
,
,
.
,
.
,
.
, , ,
.

, . ,
.
, , .
,
-
, , .
, . .

451




(
),

(
)

(
),


.
(,

)
, ,

1761

1798


, (.
).
/ , .
(,
), (,
).
, ,
/ ,

( , ). ,
. , , .
, ,
.
.
/
,
.

- ,
,

.

,
. ,
. , ,
( ), ,
.
,
, ,
, , . .
, 1 0 100
420000 () , ,
1 ,
100, 2260000 .

452

,
. - ,

, ,
, ,
. ,
.
, , , -

(
). , ,
, .. , (. ).
()
. , ,
,
,
() . ,

,
.
, .
,

.
, , ,
, :
.
,
.

( )
. ,
, (
).
( ).
,

453

.
. ,

, .
: - (
CO2)
,
. , .

454

1683

,
, .
, - .
: ,
. , , ,
, ,
. ,
, .
:
,
, (, ,
) .
, -
, (,
) ,
.
. ,

,
.
(AntoineLaurent Lavoisier, 174394) . ;
(Collge
Mazarin).
,
,

.

,

.

(

),

,
,
( ) .
(. .)

- (Jean-Paul Marat,
174393), ,
,
(

).


.
(Rumford),
.

455

- , , , .

. 1 2 1961
, - (Green Bank),
,
, ,
, (Philip
,
Morrison, .1915) (Giuseppe Cocconi, .1914).

, ,
,
, XVI
. -

,
1950
, , , ,
, .
1961
:
1961
, .

,
.
, N :
N = RPNeLCT,
R ;
; Ne , ,
; L
; ,
,
, , , T
,
,
. , , ,
, ,


. ,
.
-
R. , (Ne)
( ) (, ,
)
.
,
(N),
, , .

456

,
, ,
.
1961 ,
, ,
,
, .
, , - ,
(
,
). , 1961
,
,
, ,
. , ,

/ , , ,
, ,

,
.
, 1981 -
(Robert Rood, .1942)
.
,
N, 0,003.
( )
,
. , , ,

1/300 .
: 1:300. ,

.
,
, .
, ,
. .
, .

457

(Frank
Donald Drake, .1930) . ,

.
(18971963)
,

.
,


(NRAO),

(.-).

28- NRAO (
) - ,

(. ).

458


.
. ,

, , (.

),
.

.
: , .
, .

, , ,
.
,
:


+ + +.

, ,

(. ). .
,
1624

. , XVII,
1779,
, 1905 1905
(Frederick Blackman, 18661947) 1783
. ,

,
,
XIXXX

.
. 1895 ,

,
1937

, .
, :
, ,
.
.
, , , ,
, .
,
,
, .
, (
).

459





:
2+2+
+2
XX , ,
,

.

1930-

(Van Niel, 18971986),

.


(),
(H2S)

.


:
2+2S+
+2S

,
,



, ,
,
,

,

.


:

( II)

.

I II. ,
,
,
II, I.
250400 II,
. :
(
, ) . ,
,
.
()
, ,
.
(),
(.
).
I
-. , II. I ,
,
-, -.

,
, .
(, , I,
.)
, .

, 1940- , .
, 14. ,
.
(.
): ,
- .
-,
.
(). ,

460

. , -H,
,
.

.
, .

.

, , , . C3-,
,
. (, , ,
) -. ,
, .
,
. C3- , .
,
, .
, . , , C4-, . C3-
, C4-
.

(Melvin Calvin,
191197) .
.-, ,
. 1931

, 1935

.

1948 ;


,

,
,
. 1961
.

461

. 420
..

1899

1900

1913

1925

1926


, . ,

,
, , . , ,
,
.
,
, ,
XIX
, ,
, . ,
.
,
.
, . -,
.
-, , ,
,
.

.

,
.
,
, ,

. , - ,
. , , .
,
(. ). ,
(
).
. ,
(, ,

462

),
. , ,

.
, :
E=h,
, h ,
,
, ,
.

463

,

,


,



,

1854

1887

1919


.
1920-

1930-

(.
), ,
, ,
( ).
, ,
, , . .

,
. , , , . , , ,
. , , .
, ,
, ,
,
. ,
, (.
).
: , ,
,
.

, ,
-. , ,
.
,
.

, .
, , , ,
, .
, . ( ) ,
, , .

464

.
,
.
- ,
.


, , . , ,
(
). ,
, , , ,
. (.
).

, ,
. , , .
( -

(H2O)

465


), . ,
, . ,
, .
, , , -. ,
, .. . ,
-
. , , .
.
,
. . ,
, - . ,
, . ,
. ,

.

466

1828

XIX
. XX

1958


XIX, XX . (. ),
,
.
, .
. -
,
.
, (. ).

XX. ,
.
( ) , .
, (. ). ,
, , , .
, .
, ,
. , , .
, (. ),
,
.
3000050000 (.
). , , ,
, . ,
.

, . 46.
, ,
,
, , ,
. , . - , , ()
() .
- ,

467

, .
,
,
. , ,
. , ()
() .
, . , , ,
. ,
, .
, (, ).
, ,
. ( ) .
,
,
. , .
. , .
, . : ,
(. ).

. ( 64
.) ,
, ,
.
, .
, , . ,
, , .
, ,
(. ), .

,
.
, ,
.

468

1604,
1609

1659

1687

1835

1905,
1916

, , ,
, , . , . , ,
, ,
. .
-
, .
( , ,
centrum () fugus (), 1689
.)
, ,
. , ,
,
, , . ,
, , ,
.
,
. .
.
(. ),
.
,
,
. ,
. ,
, . , , ,
, -
.

, . , ,
, . v2/r, v , r
. , , , , mv2/r.
: , , ,
, ,
, ,
,

469

.
F. ,
, . ,
F :
F = mv2/r.
, , (, , ) .
,
F=ma.
, , :
F=ma=mv2/r.
, . ,
,
.
,
. , , -. ,
, , , .
, ,
.

470


,



,

1798

1824

1842

1850

,
.
,
, - . ( , , , :
.) ,
, ,
,
.

.
, ,
.

. ( ,
,
.)
:
1. . .
2. ,
, , ,
.
3.
, ,
,
.
4. ,

,
.

.
: ( ,
, ); (, ); .
(

471

). ,
,
, , ( ),
. , (E)
:
E=1(Tc/Th),
c h
( ). , 1( 100%).
, ,
,
,
( ).
,
.
( .) , , . ,
.

,
,
, , .

(Nicolas Lonard Sadi Carnot,
17961832)
.
.
(Lazare Nicolas Marguerite Carnot, 17531823)

, ,
,

.

1814

,
1819.

,

.
- .

,

.
1824

,
(Rflexions sur la puissance
mortrice du feu et sur les machines
propres dvelopper cette puissance).
1832
,

36
.

472

1666

1783


.
XVIII

1886

1890,
1940-

. XIX

1960-

1979

,
. ()

. .
, , - (. ).
, ,
.

,
. , . , . ,
,
.
,
, -
.

. ,
- .
, ,
.
, ,
, . , , , .

.
, , , , . :
, ,
. , ,
,
- .
, , .
,
, . ,
. ,
, , (.
).
,
.

473


: (),
, ,
,

(, ..), .
.
, ,
.
, .
, ,
. , ,
.
, ,
. ,
, ,
.
. ,

, -
(. .
, ,
.

474

1910-

XIX : ,
-
. ,

. ,
:
. ,
.
( )
.
, ,
.
, ,
,
.
, - .
,
. -,

. ,
, . ,
.
,
(
).
,
. -.

, .

,
.
. .
( ),
, .
.

( ).
(
,
)

475

. ,

,
.
. ,
, , . :
.

. . .
, ,
. ,

26 . ,
( )
, , . 13
:
,
.
.

( ).
23 .
41 , (, )
22 23.
. -

. , ,
, ,
, ,
.. 93
.

,
,
. ,
(
,
, , ).
, (. ). ,
, ,
.

476

,
, . ,
, , .. .
. ,
,
, , ,

, .
, ,
. ,
.

, . , ,
,
. .
3
, .
, 18 ,
, .
(Milutin
Milankovi, 18791958)
. . (Dalj,
),
-. 1904
,
.

,
.
.
,
,
.

477

1783

1905,
1916

1905 -
1913

1924

1931

,
, . ,
, . , ,
, ,
, ,
,
.
,
. , .
.
. ,
, , - . ,
(, ).
, .
- .
, ( , ,
,
). ,

, , -, . ,
, .
, ,

, ?
,
, -
,
. , ,
- , , , . .
,
. ,
: ,
, , ,
. ,

478

,
. (
(Karl Schwarzschild, 18731916)
,
, .)
3, , ,
!

:
.
, , . , , ,
,
.
, ,
,

.


. (
) . ,
,
, , , ,
.
.

, .

,
, 30 ,
, ,

.

479

(John
Michell, 17241793) , .

. 1760



, 1755.


,



.
,

,

,
,

,


.

,
, ,
, ,

.
,
,
,

.

,
. ,
(
, ),
-
. , .


.
,
. , , ,

.
,
,
, .
(1,4 ),
,
.
. ,

.
.
-, - ,
.


(. ).
, -
. -,
, .
1033
.
-
-,
, - .

480

, ,
.
,

. ,
,
. ,

.
,
.

, ,
,

Liber abacci, 1202:


,
.
1202
, , ,
, ?
,
1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144,
, ,
. , . , . :
,
. , 1,618, .
, ,
, .

,
.
,

, .
,
, . ,

() , ,
, , .
,

,

. ?

34 55.
( )
Fibonacci (Leonardo of Pisa,
. 11751250) . ,
.

.
,


.

,
, (
).

481

,

,



1883
1884


. (.
),
,

. , ,

.
,
. , . ,
, 5. ,
, , ,
15 . ,
.
, , ,
. ,

.
20 10,
2. ,
, 6,0963,048,
:
6,096:3,048=2. 2 .
. , . ,
(, ) , ,
,
(, ).
, (). ,
,
.
, .
,
, ,

.

482

, Re, :
Re=vL/,
, v , L ( ,
Re , Re).

:
., /2.
, , , =/c2,
/

, /3
v ,
/
L ,
, :
(/)()(/3):(/),

(/):(/)
,
,
.
,
20003000 ,
Re ( ). .
, , ,
.
, , ,
. , .

, .
. ,
. , ,
.

483


,
, ,
, , . , ,
,
. (,
, ,
. , , , 747. ,

.)
(Osborne
Reynolds, 18421912)
-.

.
,
,
, --

(
),
37. -
,
, .


.

484



:



,


1783

XX

1905 -
1913

1917,
1934

1931

, , , ,
.
.
,
, , ,
,
(. )
(. ).

(2 + 2)
.
, ,
(. ). -


.
(.
). ,
,
,
,
.
,
,
(. ). , .
,
5 ,
5,5 .
, ,
,

. , ,
, ,
-
. , ,
.
.

485

, , .
? . ( ,
) .
,

,
.
.
,

. ,
,
,

:
. ,
,
.

, .
, .
,
, ,
, . .
,
, . , .
,
.
(. ). ,
,
, ,


. , ,
, .
, , .

486

, , , ,
.
. , ,
. ;
, ,

.
,
.

, ,
.
, ,

,
, . ,
- ,
.
,
.

,
.

1030
,
,
,
( , ) ,
.
15 .
,
; . , 30
,
,
.

487

. XVIII

1798

. 1900

1950-

1954

1967

. , .
, .
? ,
.

.
, -
XVIII , , , XIX ,
. ,
, ,
. .
( , ,
, ),
. . ,
. .
,
, , . . ,

. , ,

, .


. ,
.
,
- ( , ).
, .
.
. ,

,
,

488

. ,
.
.
. ,

. (,
), , . ,
,
. , , .
, ,
.
. ,

, . , ,

(. ).
, (. ).
. , -
, , . , .

489

,
,

, .
, ,
. ,

,
.
1624


.
1779,
, .
1905
,
1783
, 74,

. ,
. 1895
.

,
. ,
,
.
, , ,
, , .
(Jan
Baptista Van Helmont, 15791644)
.

.
,
,
.



( ),
( ),
( ) .


,
.


,
.
,

.
,
, , .

490

,

,


XIXXX

1859


.
1950-

1953

4,5 , ,
. . :

,
? 1953
, .
.
1953 ,
.
: ,
, , .
,
, .
, , (18941980), , ,
, .
, ,

. , ,
.
,
.

- .

.
. 1953
,
,
, , ,
. -,

, .
, , ,
,
.
,
,

491

,
(. ).
,
,
.
, , .
, ,
,

. ,

,
,
.
, . ,
.
(Stanley
Lloyd Miller, .1930)
. ,
,

.
1960
-,

.



.

(Harold
Clayton Urey, 18931981) . ,
, .



.
1934

.

.

492

1952

.
1869 (Johann Miescher,
184495),
. 1914
, ,
,
10.
,
. 1920-
(Phoebus Levene, 18691940), , , .
,
. ,
( ), .
1940- ,
, ,
(Salvador Luria, 191291) (Max Delbrck,
190681) , . ( ).
,
, . , -
-
. , -
, ?
. ,

(Martha Cowles Chase, .1927), . : , 32, 35.
,
, . , ,
( ),
. , ,
, . ,

.

. ,
,

493

. : 32, 35 .
,
, ,
.
: ,
.
,
.
, , .
,
, .
(Alfred Day
Hershey, 190897)
.
.

, 1950
(

-)

. ,

,
,

1969
.

494

. XVIII

1798

. 1900

1950-

1954

1967


, .
, , .
.
,
(
) . , ,
,
( N).
=

N

= rN
( r ,

.)
dN ,
dt, N ,
,
dN = rN dt
XVII , , N
. ( :
.) :
N = N0ert,
N0 , t ,
. ,
( 2,7), .
, , , . (
) , .

.
,
, .
, .
( ,
), , -

495

, ,
. ,

, ,
. ,
,
, . , 64-
,
, .
, , . ,
, : !
( ) , .
,
, , .
. ,
( )
. K. :
dN = rN(1 (N/K)) dt.


N K, N/K ,
. N K, 1 (N/K) , .


K. , ,
S-, , , .
( (18601940)
; (1880
1949)
.)
,
,
,
.
, .

496




,

;

XIX

1826

1900

1926

1957


, ,
- (.


). ,

- . (
) ,
.

.
, (.
).
(,
),

,
.
.
, , , ,
.

, . , , , , , ,
.
,
,
. , ,
, ( ) , ,
.

(, , , )

497

.
.
. ,

(-) ,
.
.

. ,
, , .
.
, ,
.
,
,
.

, , ( ). , ,
, , .
,

.
-
. ( ), - ,
, - . .
, , , ( n-

498


).
.

,

,
, , , .
, ( )
,
(
), ( ) . ( , p-), ,
, ,

.
.
, , , ,
..
:
; ,
, .
,
, ,
,
,
,
. , -
,
.


,
.

499

. 420
..

1900

1913

1926

1926

XIX
, , .
,
. .
1900
(Paul Drude, 18631906).
,
,
.
,

(. ).

(,
), . ,
,
, , , ,
, .
, , , ,

. , , .
,

, ,
, .
,
,
, .
, ,
, , ,
,
,
.
.

500

,
,
,
.
.
,
,
. , (. , , ,
.

(. ).

501

. ,
, ,
. , ( ),

1930- ,
, .

,
, ,
. 420
..
. 1950- ,
, .
1897
,

-
1961
, ,
. , 1961

E = mc2,

( ) .
1930-
-.
( ),
.
. 1950- ,

,
.
.
,
(
). ,
.
.

, , , .
.

502

-,
, .
,
.
( ,
) , .
.
leptos, .

, .
, ( ).
, , .
,
( barys ); , (
mesos ).
hadros .
, , (. ). , (
) .
,
(. ).

,
. ,
( ), , (.
); , .

503

XIX

1900

1924

1925

1957

1962


,
,
. ,
, ,
,
.
1962
- , , ,
.
, ,
(
)
. ,

.
, ,
, ,
, .
.
,
.
, ,
,
. , ,

, ( SQUID Superconducting QUantum Interference Device).

( , ,
) (
).


, .

504

,
(. ).
, , ,
.
(Brian
David Josephson, . 1940) . ,

. 1964
,
1974 .
1962, , , ,
1973

, .





.

505

1842

1859

1929

1948

, , ,

. , , ,
, , , ,
, :
. , , ,
( ) .
.
, . , , , ,
. ( ) , ,
. , ,
, .
,
: ,
, ,
( ) .
(
) (
). ,
,
, .
, , , .
, , , , , -



.
,


.

(
);
( )

506

.
( )
.
.
.
.
, .
, ,
, .

(),
, ( ).
,
: , 440
. ,
, .
,
.

. -
.
, , ,
, , . ,
,
. , .

, .
,
(
).
,
( ).
,
.
,
. (Christian Buys Ballot, 18171870)
,
. (
, , .).
,
, - , () .

507

,
, , , .
,
. , , . - ( ),
.
, .
,

.

: , ,
,
, ,
(. ). ,
, , , ,

, , , .
, ,
( ),
, .

, .

(Christian Johann Doppler,
18031853) .
.
,
1835,

,


,

.


.

508

1859

1859

1896

1913

, , .
, ,
,
, , , ,
(. ). XIX,
,
, , ,
.


(. ). ,
, .
,
.
,
, .

(, ,
), , . , ,
,
,

, , , .
,
,

. , ,
, . ,
(
) ().

, ,
.

, .

509

,
,
.
,
. , , .
(Pieter Zeeman,
18651943) .
e (Zonnemaire)



.

(Hendrick Lorenz, 18531928)


, 1900


.

,

.
1902
.
1918
.

510

1922


,
, (. ).

,
,
, .

.
, , .
( ) ,
.
(
)
.
:
,
, 90.


() .
, , , . ,
,
.
1923
.
: -
,
,
.
1991
- .
(Arthur Holly
Compton, 18921962)
. ,
(Wooster, Ohio),
. 1916
.


,
.
,
,
1923
.



1927.

,

.


- . ,
1946 1948

.

511



(,
)

,


.




1537

1604,
1609

1659

1687

1835

1905,
1916

, -, ,
-, . , .
, , ,
( ) .
, , , ,

, .
,
, - . ,
,

. ,
, . ,
, .
, - ,
,
.
, , .
, , ,
,
(
). ,
, . ,
.
, ,
, . ,

, ,
.
,
. (
,
, , , , , ,
.)
. ,

.

, .

512

,

, .
(, , ,
, ,
.) , , ,

. , , ,
, , .
, ,
.
,
.

, .
- ,
.
, ,
, , ,
, -
! , , ,
!

(Gaspard Gustave de Coriolis,
17921843)
. .
,

. (
,
,

.)

. ,

.
:
, -,
,

.

513

1859

. ,
,
, , , ,

- - .
, ,
, ,
,
-- . , ,
, .
,
, , .
, ,
-.

, .
1/20 ( 25 )
,

. .


, .
, - , . -
.
(
; . ).
,
: , 400
700.

, ,
.
, .
, ,
.

514

(John Tyndall,
18201893)
. -,
(Leighlin Bridge, County
Carlow).
-
.
. -

. (),
. 1848
51.
. , ,

(Royal Institution) .

, ,
,

.

.

.
,

: ,

.


(Fragments
of Science, 1871)
. 1893
: ,
( 47)


.

515

1785

1820

1820

1831

1833

1879

.
, ,

: ( )
.
, ,
, .
,
, . ,
( ,
).
,
, ,
,
. ,
, ,
,

, .
,
,
1879 . ,
,
. ,

. , ,
.
, (Klaus von Klitzing, .1943)
- ,
1985 .
(Edwin Herbert
Hall, 18551938)
. .- (
), , .


- -
,

- . ,
,

. ,
,

.

516

,
, E=mc2.
.

. ,
, . -,



. -,

, .
, .


. ,

-
E=mc2.

1900

1905,
1916

1917,
1934

. 1930

1957

,
235(235U)
. ,
235U
,
. , ,
. -
, ( ).

, .

, ,
. , ,
, .
, , 235 0,7%
99,3%
() 238U,
, .

235U 5%.

517

235
. 235U 2,5 ,
2,5, .
235 ,
;
.

,
235U . ,
,
.
-
.
,
,
, .
( ) .


:
.

:
. :
() (2+2)
.
, () ,
.

( 4), .
(
). ,
, 3( )
. , , 3,
4, , .

518

4 ,
, (. ).

; . ,
,
.


,
, (. ).

519

1
1599

16001649

XVI

1609, 1619

V ..

1202

16501699

1683
1630

1624

1663, 1839

1666

. XIV

III ..

. 420 ..


. 100 ..

1537

1600
1604, 1609
1621

1650
1659
1662

1668

1678
1687
;

1690

520

17001749

17501799

1742, 1823

1755

1766

1783

. XVIII

18001819

18201839

. 1850

1809

1742

1729, . XX

. 1730

1736

1738

1747

18401859

1822

1779, 1905

1798

1852, 1878
1859

1783

1788
. XVIII

1852

1761

1785

1787
1798

XIX

. 1800

1801
1807

1813

1815

1818

1820
;
;

1824
1826
1827

1831

1833

1834

;

1835

1842 ,
;

1845
1849
1850 ,

1851
1859 ;
;

. XVIII

1801

1811

1828

1829
1834

1854

521

2
18601879

18801899

19001919

1887

XX
19051913

1912

1917

1896
1899
XIX . XX

1865
. 1895
1873
-
XIXXX

1877
;
; ;

. 1900 ;
1908

1863

1910-

1886

. XIX

1890, 1940-

1913

1864 ;

1867
1872

1879
;

188384

1887
1890

1891

1895 ;

1896 ;

1897 ;

1899

1900 ;
;
;

1905 ,

1905, 1916

1911
1912
1913 ;

1917, 1934

1860-

1868, 1895

1887

1888

1892

1919

522

19201939

19401959

19601969

19701999

1929
1931

1933

1940
1948
1950

1961 ;

1980-

1981

1990-

1965

1980-

2000

1948
.
1931

1920-
1926

1928

1934

1937

1947
. 1950-
1950-

1952

1953
1954

1958

1960-
1970- 2000


. 1960- ;



1976 1961
1964

1995
. 1960-

1966
1967

. 1930, 1980

1953

1960-

1979
1985

1961 ;
1962

1964
1968

1972

1980-

1942

. 1940-
1950
1957
1921
;

1922

1923
1924 ; ;
1925
1926
;

1927
;
;

. 1930
1931
1934

XXI (?)

. 1920 Aufbau
. 1920-
1930-

523


,
.

, ;
.

, , .

()
,
.

, ; ,
,
.
.
,
.
,

.
, ,
.
.
- ,

.
,
,
;
.
.
,
.

.
,
,
.
(Systme Internationale, SI),
,
.

,
, ,
, .
,

.
,
.

, , , .
,

, .
,
.
( )
()

.

, .
, .

.
.
, .
,
,
12 .

.
.
,
.
. .

, ,
; ,

, .

524


.
(
) (
)
, ;
1/12
.
,


.
,

.
,
, .
, .

,
.
,

- ,
.

.
() (, ,
) .
.
,
.
()


.
.

,

.

, . .
,
,
.
.

:
- .
,
; , .
,
, .

,
() .

.
()
.
.
( ) ,

.
,
,
.

.
.
() ,

.

,
. :
( ,
, ).

, .
() , ( ) .
() , .

525

200
.
.
.
.
.
??.??.06. 70100 1/16
?000 .
.
-005-93,
2; 953000 ,

77.99.02.953..006738.10.05 18.10.2005 .

115093, , , 1
.: (495) 785-0239. ./: (495) 951-8972
www.geleos.ru
065489 31 1997 .

115093, , , 1
.: (495) 785-0239. ./: (495) 951-8972


:
:

( )
115093, . ,
., . 1
.: (495) 785-02-39,
(495) 951-89-72
e-mail: zakaz@geleos.ru
Internet: http://www.geleos.ru
:

394021, . ,
. , 7
.: (4732) 26-77-77
e-mail: mail@amital.ru
:
-
420132, ,
. ,
. 7- , .9,
.: (843) 525-55-40, 525-52-14
e-mail: sp@aistpress.com
:

350033, . ,
. , 101
.: (8612) 62-54-97,
(8612) 62-20-11
e-mail: kogorta@internet.kuban.ru
:
-2
614036, . ,
. , 10
.: (3422) 26-66-91,
(3422) 26-44-10
e-mail: lira2@permonline.ru
--:

344006, . --,
. 1- , 11
.: (863) 266-28-74,
(863) 263-53-31
e-mail: magistr@aaanet.ru
Internet: http://www.booka.ru

-:
-

192029, . -,
- , . 84
.: (812) 365-46-04, 365-46-03
e-mail:books@szko.sp.ru
:

443030, . , . , 100
.: (8462) 42-96-28,
(8462) 42-96-29
e-mail: commdir@chaconne.ru
Internet: http://www.chaconnre.ru
:

450077, . , . , . 36
.: (3472)50-39-00,
(3472) 51-85-44
e-mail: asiaufa@ufanet.ru
:

. , . , . 17, . 31
.: 8-10-38 (044) 247-42-65,
247-74-26
e-mail: wizardy@inbox.ru
:

. , . , . 7
.: 8-10-375-(17) 294-64-64,
299-07-85
e-mail: td-book@mail.ru
:
P.O.B. 2462, Ha-Sadna st., 6,
Kefar-Sava, 44424, Israel
.: 8-10 (972) 766-88-43, 766-55-24
e-mail: michael@sputnic-books.com

:
Fa. Atlant. D-76185 Karlsruhe
.: +49(0) 721-183-12-12,
721-183-12-13
: +49(0) 721-183 12 14
e-mail: atlant.book@t-online.de;
Internet: http://www.atlant-shop.com