Вы находитесь на странице: 1из 182

( ,

400-
)

1997

87.3
-53

:
.., (. ).., ..
:
. ..
. ..
. ..

-53

(
, 400-
). ., 1997. 181 .
, . -
, .
.

ISBN 5-201-01958-7

, 1997

2 4 1996 .
, 400- .
,
.
- .., .., , 1993-1996 .
: () , X ,
; () ; ()
.
: .., .., .., .. , .., .., .., .., .., .., ...
.. , . XX
.
.

.
. ,
, - .
-
. .
, ,
.
3

, , , 400- ,
. .
. .,
. .

. cogito, , ,
,
.
Cogito
cogito, . ., cogito
. cogito ,
. : ( , , ); ;
, .
:
, cogito
? (, )
. (, , ) cogito ,
.
,
4


. .,
: ,
. , (
, , ), : , , .
, -, .
cogito , .
.. . ,
, , .
(, , , ).
..
XX ,

. cogito, , , ,
. ,
,
, ,
. XX . , - . , , , ,
, 5

: , , , .
..
,
: ,
, , , .., .., .., .. .
XIX XX .
.

. , ,
. , .
, . , ,
, .
, , .
.. cogito . , , .
, : .
.
. , .
6

, . , ,
.
,
,
.

. . .
, ,
. ,
, .
.. .
. ,
, ( .).
. ,
, , .
.. :
? . . . ..
,
(, ) ,
- .
( (-). 7

.. ,
(
.).
..
,
1630 . .
, ..,
,
, .
, ,
,
. ,
,
, ,
.
,
cogito. , . -
, .
.. . .
,
, .
, - , , .

.. .
, .
, , , , . .
, . , .
..
. , cogito .
.
, .
.. : ?
.
: , , .

. , .
.
, .
cogito, , .
, ,
. , . . , , ,
9

, , , , , - ,
.
.
: 300-
1896 . , 400-

.
..


, 400-

,
, . , 400- , 31
1596 ., ,
, .
.
.
. .
: , , ,
, ,
.

,

1993-1996 .
11

, .
. ,
, . , ,
. , ,
.
,
, , .

. , , .
, ,
. .
? : ,
. , ,
, , , .
, .
,
, ? , , , , . . ,
,
12


, .
, ,
, cogito
.
, , , ,
,
.
,
, ,
,
, .
, , .
,
.
,
,
, .
, , ,
, .
..

COGITO
, cogito
, cogito
,
.
, cogito, , , ,
cogito.
,
.
, cogito ergo sum
. ,
cogito , , ,
.
, ,
, , , ,

14

, , .
, cogito
cogito .

cogito

, cogito.
: ...
, - 1 .
, ,
, : ,
, , .
.
,
. , ,
, , .
, , ,
. ,
,
,
, . , ,
,
15


. , ,
, ... ,
...2.
? , , . , ,
: , ,
... , ...3 ; , , . , ,
. , : ...
4.
, .
, , ,
,

...5 . , , .
: ? ,
:
. , , : ,
,
, ...6.
,
, .
, - (je type),
. , ,
, ,
, 16

, , , , ,
(speech acts), , , , , ...
, , , , -
: , ,
...7. , , ,
: ,
.
-, ,
,
- (self-ascribable) (other ascribable) ().
,
.
, , , . , ?
,
.
, ,
,
, ,
,
. ,
. , . ... ,
...8 , ... ,
9.
, , ,
cogito. . :

17

, ,
,
; , ... , ,
; , ,
, , 10. : , : ... ,
...11. , , , , : cogito ergo sum. : . : ;
, , , : , , .
: , :
, ,
,
12. ( ,
, ,
, cogito).
, , : . .
, , ...13 . : ... ..., , , , 14.
? ?
,
: ,
-. -, ?
, cogito:
... , , , , , , ,
18

15. ? , , , ,
. ,
, , , , . ,
, ,
. ,
, , ,
.
, , . , , ,
cogito,
, , , , ,
.

. ,
, , ,
(speech acts): ,
? . ?
, , , , , 16.
, , .
, .
(un mme),
,
cogito .
: ,
, 19

17.
, .
, , ,
, , , . cogito. ,
18.
, , , , , , . ,
, , , , , .
, , , , , .
, : ,
, ,

. , , , , .
,
. , , .

cogito
- ,
cogito, , cogito. , ,
. (lordre
des raisons). : 20

( ), , ordro cognoscendi, , , ordro


essendi19 . ,
,
.
. Cogito
,
, , - , ,
, . ,
, cogito ,
, , , .
, ,
, . Cogito , , ... ...20 .
.
, : , ,
21 .
, ?
. , ,
,
, . ,
, , , , , .
,
;
. ,
, 21

, . , , ,
: , ; , , , ,
. : .
. ,
, ,
, , . .
: , .
, :
,
, ,
. cogito, , , .
, ,
,
cogito.
: ... , -
, 22
... ...,
...23 . , cogito, ,
. ,
, ... ...24 . ? . , , ,
22

.
: , ...
..., ... ,
25 .
, , .
:
, ,
. ,
.
... , , , , , 26 .
, ,
ratio essendi, ratio cognoscendi, , ; , , ;
, ,
. cogito :
, ,
, ; cogito,
, ,
. , ,
, .
,
, , ... , ,
27 . :
, ,
. , ...
... , 28 .
. ? , 23

, : ,
, ,
, ;
, ,
.
, ,
, , ,
cogito
, .
, . , ,
: : .

: , , , cogito, ,
. ,
cogito cogito. cogito,
,
cogito, ,
,
. cogito,

,
, , , .
. ,
,
,
24

.
. ,
cogito? cogito ,
,
cogito . , ?
, ,
. ,


, , , :
,

, ?
,
,
?
, ?

. cogito, ,
, cogito,
, , ,
, 29 .
, , cogito , , ,
... ...
( ..): cogito 30 .
, , :
cogito , , 25

, , ;
cogito , , , .

: , , , , cogito
, ,
. : , , , ; cogito ,
. , II, , . I, , :
, ..
, , , 31 .
. ,
, ,
( , ), cogito , ,
,
; , ,
. , cogito , , .. ,
, , ,
, . ,

. , ,
,
26

.
,
, ,
, , . : ?

.
..

2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15

16
17
18

28

. , // . : 2 . . 2. ., 1994. . 16.
. . 19.
. . 17.
. . 16.
. . 19-20.
. . 16.
. . 20.
. . 21.
.
.
. . 22.
. . 21-22.
. . 22.
. . 23.
.
cogito , res cogitans .
: -, ?, ?.
, , , , : .
. . 24.
.
, ,
, .
, , ..;
.
, ,
,
cogito. , ,
, , cogito,
, .
, . , , ?

19

20
21
22

? , , ?
. ?
.
,
: ,
. , ,
, cogito . : ( . : 2 . . 2. . 28).
, , - .
: , , , ,
.

. (Gueroult M. Descartes selon


lOrdre des Raisons. . 1. P. 26-27). . ,
;
, ,
; ,
, :
, cogito, ,
, ( , p. 87).
quod , quid
, ,
.
, :
cogito,
, , , , ( , p. 94).
, , , . , ,
( , p. 137),
, ,

,
( ).
. . 36.
. . 23.
. . 36.
29

23
24
25
26
27
28
29

30

31

. . 39.
. . 36.
. . 43.
.
. . 37.
. . 38.
. (Gueroult M. Descartes selon
lOrdre des Raisons. . I. P. 221-247), , : cogito
, , ( ), ,
. ,
, , ,
,
cogito ( ,
) , (
, p. 226). ,
( , p. 236). .
, cogito , ( , p. 242). .
, , .
,
, , ,
, , .
.: . . (Gueroult M. Descartes selon
lOrdre des Raisons. . I. P. 244-245).
. . .; ., 1933. . 38.

,
,


, ,
, ,
,
, .
, ,

.
,
, .
, ,
,
, , .
.
1. , ,

31

,
, .
2. , ,
,
, , , ,
. ,
-,
.
3. , ,
, ,

, ,
, .
, ,
:
?
, .
,

, .
, , cogito , (la doxa) (lpistm), , .

32



? , - , , , ,
, , , ,
, , ,
.
,
, , .
1. , , , , , .
,

, .
.
2.
, . ,
,
. ,
.
: , 9 10 1619 .
, , . (33

)
, , , .
3. , .

,
( --
), : , .
,
.

, XVII .,
. , , , , ,
, , , . , , ,
.

: ,
. , , ,
, ,
. ,
,
. ,
, , , , .

34


- , .
.
4. ,
,
, ,
, ,

,
-.
,
. -, , , ,
, ,
.
, -,
, .
- ( ), ,
, , ,
.
,

.
, .
:
1) (la doxa) (lpistm), ;
2) , :
, ,
, telos,
.

, ,
35

, , , , cogito, , , , , , .


, , , , .
, (
) , .
,
, , ,

( , ). , ,
, .
, cogito
.

, , . , - (
). , , ,
, , .
,
? 36

, , , ,
.
, , ,

. .
, , ,
? ,
? 1647 ., , ,
, - , XV-XVI .
, ,
, ,
,
.

, .

, apriori,
,
.
, ,
(, , ), .
, , , , , ,
, .
, , .
37

1. :
.
2. , ,
, .
, :
1) ; 2) , ;
3) ; 4)
( ,
, ).
, , ,
,
, , , , .
,
. ,
. . ,
.
. , , ,
.
,
, , ,
, ,
, . ,
XVII .

.
,
, ,
posteriori, priori.
38

, .
, , , , .
:
, , , . ,
.
,
,
, , , (
) .
,
.
, , , , -. , ( )
, , cogito
. -
.
, ? , .
: , , - , ,
, ,
? , , , , , ..
, ?
,
,
, , ...1 .
39

, : ...
, , - 2 .
, ? , , , , -.

, , , .
? ,
, ,
, . , cogito ,
,
.
, , cogito sum. ,
.
,
cogito: , ,
,
,
. ,
,
,

.
, ?
-, .
-,
. ,
; , cogito .

, , , .

40

,
,
.
: -, ,
, , , , , , , ,
,
, .


, , , ,
:
.

, ,
, -?
, ?
, ,
, , , .
?
. cogito ,
,
. , . ,
, pistm. ,
.,
,
41

. , ,
. , , .
. ,
.
. , ,
. . -,
; -,
; -,
, ,
, .
?
- .
,
, , .

(le doxazein)

, , .
,
,
, , , .
?
42

-, : ?
, ,
, .
, ,
, , , : ,
, , . , . ,
, conatus,
,
, .
, ,
3 .
-, ,
,
, , - (le devoir-tre).
( ,
, )
- .
, , ,
cogito, cogito ,
. cogito,
4 .

43

***
,

,
,
. , .
. ,
,
.
, , , (le doxazein), , ,
(lpistm), (la doxa), , , , , .
...

2
3
4

. , //
. : 2 . . 2. ., 1994. . 17.
.
.: Ricoeur P. De la mtaphysique a la morale // Ricoeur P. Rflexion faite. Paris, 1995.
.: Dosse F. LEmpire du Signe.

..

COGITO

,
, , , . , - , ; , ,
,
.
COGITO:
, ....
: COGITO , ,
,
, ,

...1.
, , ,
, ,
COGITO. ,
, .
, .
45

,
, . COGITO. ,
.
, :
- ,

, ,
2.
,

. ,
; , . , ,
,
. , ,
,
, , , .
, .,
, 3. ,
,
. ,
, , , , , ,
, . ,
: , , ,
, .
, , , ,
, -
, ,
, ,
. , , , , , ,
46

, , . ,
, , , , 4.
, , , ,
- , . . ,
,

. , , , , . ,
, , :
, , (cogito ergo sum). , , , ,
, . ,
, , , ,
(sprit), , (entendement), (raison).
, . , .
? , ...5.
,
, ,
, . , ,
... ,
. , ,
, 6.
, ,
, , , .
,
, , ,
, , ..
,
47

, , , ,
, ..
COGITO,
, , , , , , .
, ,
.
,
, , . , ,
?
:
. , , .. , , . : ,
,
, ,
...7 . , , , ,
8. , : ,
, ,
, 9.
, .
, , , , .
, , , , ,
, , . , , . . , 48

, , , , .
, , , , , , , ,
,
, ,
.
..: , ,
, , .. , , , , ,
10 .
, , . ,
, , , , , , ,
, ,
.
,
.
, ,
, . ,
, ,
, . , :
.
- .
, , ,
11 . , , ,
, ,
. , , 49

, . ,
, : .
.
, , , ,
, , , , .
, .
(, ., .),
,
, .
, , ,
, , , . .
, 12.
,
,
, . ,
,
.
, COGITO, ,
,
, - , . COGITO . , ,
COGITO. , ,
, , .. COGITO ,

50

, -,
., ., ., ..
, , ,
. , , , ,
. , - , , , -, . , , ,
, ,
, . , ..
,
. , ; ,
,
, 13.
COGITO ;
,
, -, ,
, , . ,

, ,
, .
COGITO,
, . , ,
,
, . ,
, ,
: , , ,
. COGITO , 51

, , . , COGITO,

.
, ,
, , ,
.
,
14 . , , , ,
, . ,
, .
, ,
, , . ,
, ,
,

,
.
,
, , , .
, , , ,
; , . ,
, .
.
,
, .

52

, XVIII , COGITO
. , , ,
, , , . , , ,
-
. , 15.
, ,
COGITO. ,
, .. , , , .
.
, .
COGITO.
, , , , ,
, ,
,
, . ,
,
, , , .. COGITO, , ;
, .
COGITO
. ,
, , COGITO,
. 53

, ,
, . , ,
;
,
, , 16 .
COGITO XX . , ,
, ,
, COGITO, ,
, .. , .
, , , , , , . ,
, .. , . , ,
, tabula rasa,
, , ,
.

, ,
, ,
COGITO.
.,
, : ,
17.
COGITO . ,
, ,
54

, ,
. COGITO
, .
, , , . , ,
.
, , . , , , , ,
. , ,
, (
),
.
. .
,
, .
, ,
,
, .
, - , .
.
, , . , ,
, ,
, , 55

.
, ,

, .
COGITO, ,
. ., ,
, ,
, .
., : ,
; , ,
18 .
COGITO , , , ,
. ,

.


1
2

3
4
5
6

7
8
9
10
11

12

13
14
15
16
17
18

. // . . . VIII. ., 1935. . 408.


. . . . .,
1950. . 335.
Brhier E. Histoire de la philosophie. . II, part I. Paris, 1950. P. 69.
. . . 340.
. . 344.
. . . 3. ., 1935. . 257. , .,
, : ,
, , .
,
( .
. . II. ., 1933. . 361).
. . . 363.
. . 365.
. . 369.
.. . ., 1956. . 90.
, , ,
, , , .. (.
, . 428).
Koyre A. Descartes after three hundred years // The University of Buffalo Studies. V. 19.
1951. P. 27.
. . . ., 1965. . 1. . 415.
Leibniz G.W. Hauptschriften zur Grundlegung der philosophie. Leipzig, 1904. Bd. 1. S. 299.
. .: 6 . ., 1966. . 3. . 287.
. . 191.
Plank M. Physikalische Abhandlungen und Vortrge. Bd. III. Braunschweig, 1958. S. 252.
.. . ., 1902. . 17.

..



XVII . ,
. , .
.
, , . ,
, , . , , ,
, , ,

.
- , ,
, , ,
,
, ,
, . , , ,
58

.
- .

,

, . .
, ,
1. . .
, 10
1619 ., . , 1624-1625 .
,
, ,
.
( III, 45)
- ,
.
, ,
, ,
2.
-

, ....

, , , ,
,
(1642 .) , .

59

, ,
, , , , , (),
, ., .

, ..
3 .

, ,
, , ,
,
, , ,
, .
4 .

. , ,
, , ,

, ,
.
,
, , ,
, .


(
),
.
, -. , , ,
60

, ,
.
,
, ,
, , ,
, COGITO.
,
. . .
. ,
- . , ,

(), ,
, .
, ,

. , .
XVII ., , .

.
,
. , . .
, ,
- -, , ,
.
61

, . ,
, - , , .

, ,
. ,

, , , , , .
- , , .
, .
, ,
-, .
- .
,

, ,
, .
, , , , ( ) () (), .
- 62

, , .
.
, . - -
. , , ,
,
, .
, .
, , . , .
, , , . -
, , , , ( , ), ,
.

,
. , , ,
.
,
. ,
.
, .
. . 63

,
.
.
, , ,
, (11,21), , , ,
. - .
, . ,

, ,
VII- ,
.
.

,
13.IV.1630, , . , ,
, . , . (1,51) ,
... 5 .

.
. ,
, , (infinitas,
infini), ,
, (indefinitas, indefini,
. , 1,27). , ,
, ,
, .
64

.
,

(, ). . . -
.
.
,
, , , . ,
, . , , . ,
,
, ,
,
, . , , 6 .
,
-
- .

. . ,
, .
. , . , , , : , , ,
;
65

,
, 7 . , , , ,
.
, ,
.
.
,
,
.
, . , , ,
, , ,
.

, :
, -8.
, , ,
,
,
,
, .

. cogito. .
, , , , - . ,
, , cogito
, . - 66

,
, .
, ( , 1,29)9 . ,
.
, , 10 .
, , ,
, . , , .
.
, , ,
.
.
- , , , , .
, ( ) , .
. ,
,
, XVIII .,
.

, , ,
. ,
67


, ,
.
,
,
, , , , , . ,
,
.
, , . ,
,
, ,
,
. ,
11, .
, ,
, , ( , III,2,3) ,
[]
12.
, (II,29) , , ,
,
, ,
13 .
, .
68

,
, , .
, , , . , ,
,
14.
,

? . ,
, ,
,
, . , , 15. .
.
,
.

16.X.1639 (
). .

, intuitus mentis ( ), ,
, ;

.
16, .
. ,
.

La vie de Monsieur Des-Cartes par Adrien Baillet. Vol. I-II, Paris, 1691; Paris, 1946.
Laperte Y. Le rationalisme de Descartes. Nouvelle edition revue etaugmente, Paris, 1950.
69

2
3

4
5
6
7

8
9
10
11
12
13

14
15
16

P. 471, 473.
Chevalier Y. Descartes. Paris, 1949. P. 356.
Koyr A. Descartes after three Hundred Years, Buffalo 1956. P. 27.
. : 2 . ., 1994. . II. . 276.
. . 2. . 115, ...ad vulgi sensum accomodatos etc. Oeures de Descartes
publies par Ch.Adam et P.Tannery... vol. I-XII, Paris, 1897-1913. V. VII. P. 142.
. . 2. . 487.
. . 1. . 334.
. . 589.
. . 2. . 64. Oevvres, VII, p. 80: per naturam enim, generaliter spectatam,
nihil nunc aliud quam vel Deum, ipsum, vel rerum creatarum coordinationem a Deo
institutam intelligo...
. . 1. . 576.
. . 325.
. . 302.
Oevvres, IX(2). P. 37.
. . 1. . 387.
. . 323, 590. Oevvres, VIII. P. 13-14: ...omnia simul intelligat, velit et
operetur. . Oevvres, I. P. 153.
. . 2. . 461.
. . 458.
. . 1. . 606. Oevvres, II. P. 599: ...pour moy, je distingue deux sortes
dinstincts: lun est en nous en tant quhommes et est purement intellectuel; cest la
lumiere naturelle ou intuitus mentis... lautre est en nous en tant quanimaux, et est une
certitude impulsion de la nature a la conservation de notre corps etc.

PASSIONS DE LME

Les passions de lme ,


,
1649 .
, . .
, -, ,
; -, ; , -,
,
.
.
, -,
,
, . ,
.

1. ,
,
1.
71



.
, , . , , -,
, ,
, .
1637 2 , , , ,

.
,
,
.
, : , 3 .
Principia philosophiae4
: ,
,
, , .

. (1629-1695),
, ,
:
. , Princpia philosophiae
, , , ... , , 5.
, . , , , , ,
, , 6.
72

Passions de lme. , ,
, ,
. ,
, .
.

.

.

, 7 :
. , ,
.
. , ,
, , . ,
XVII
,
, .
,

, !

2.
? , , :
, .
, , (motorische) -

73

, .
.
,
:
, ,
,
, , , ,
,
.
,
(unparteiisch), . , , .
,
per exclusionem ( ), .
,
,
. ,
, , , ,
, , . . - , 8.
, , , , (Aufwallen) .
, esprits aninaux, , 9.
, : , ; , , , ,
, ,
10.
74


, , . , ,
.
- :
, , ,
, , - ,
, . ,
,
,
; , ,
,
, ,
.
, , 11. , passions,
. ,
, , ,

.

3.
?
,
,
. penses () ,
.
.
.
, , passions, 75

, : passions () actions.
, ,
passions de lme, . perceptions, . , .

, .
, , , , , .
, .
: , , ( )
,
12.
,
, ,
, ,
. ,
,
,
.
,
,
. , , , ,
. ,
,
.
,
, . ,
, , ,
, , ,
.
13.
,
, . , , , () 76

, - , , , ,
; , ,
, , ;
, ,
, , ,
,
, , ,
:
-
, , ,
14 .
: , ,
, ..
, ,
(crainte) (hardiesse) (peur) (pouvante)

,
, , .
, , , , , , ,
,
,
, ,
, , , ..
,
.
, ,
( ).

77

, ,
passions.
, : (Bewunderung), , , ,
. ,
.

,
, , ,
. , .
. ,
, .
,
, , , . , , ,
,
, .

4. ,

,
: De passionibus animae; :
15.
, . , , ,
, , 78

. .
.

.

, &16 .
, .
,
,
. , 17.
. , ,
.
.
, . ,
, . , ,
, 18 .
,
!
.
. : ,
,
19.
, . ,
.
.
?
, ?
, ?20 .
79

,
,
: .
,
21 .
,
, .
, ,
? , , , .
, .
, ?


, .
, . ,
, , ,
, . ,
, ,
,
- .
, ,
, .
, Discours de Ia mthode,
,
(nourri aux lettres des mon enfance),
(jtais en lune des plus
clbres coles de lEurope) .
,
, , , 80

, ,
22. Ratio .


, .
,
: ,
,
,
,
, 23 . ,

. ? .

2
3
4
5

6
7

10

11

12

13

82

, , . .: Avertissement Oeuvres de Descartes, publ. Per Charles Adam et Paul Tannery. Paris, 1897-1909.
11 tomes. T. 11. Pp. 294-297.
.
Oeuvres. T. 6. Pp. 1-78.
Oeuvres. P. 79-228, . P. 229-336, 267-485.
Ib. T. 8.
, ,
. , , ,
. .:
Oeuvres compltes. Publ. par la Sosit Hollandaise des Sciences. T. 1-22. La Haye 18881950. : T 19. P. 398-406, . P. 403.
Ib. P. 403.
.: Rapp Ernst. Theorie und Praxis bei Platon und Aristoteles // Mnemosyne. 3 ser.
Vol. 6 (1938). P. 179-194, : Ausgewhlte Schriften, hrsg von Hans und Unez
Diller. Berlin, 1968. Pp. 167.
(Etienne Gilson) Etudes sur le rle de la pense medivale dans la
formation du Systeme cartsien (2 ieme partie des Etudes de Philosophie mdivale
rev. Et augm). Paris 1930 Etudes de Philosophie Mdivale, dir. E. Gilson, 13, dort
chap. 2 DESCARTES, Harvey et la solastique. Pp. 51-101.
.: Walter L. von Brunn. Kreislauffunktion in William Harveys Schriften, Berlin,
Heidelberg, N.Y., 1967.
(Pneuma)
; .: Werner Laeger. Das Pneuma im Lekeion (Hermes 48
(1913) p. 29-74).

. ( , 9809-1037) passiones
(ilham),
,
: , . .:
vicenna Latinus I: Liber de anima I-II-III-IV-V, d. Par S. Van Riet, introd. Par G.Verbeke,
Louvain Leiden 1968-1972. .: IV-V. P. 73-76.
passiones 6.10. .: T. 4. P. 304-317,
p. 309 sqq.

, , , . , ,
, ().

14

15

16
17

18
19
20

21
22

23

, ,
(p. 354 sq.).
.
, Peralipomena Vitelionem

.
31.3.1638 ., premier maitre en Optique (
). .: . , : envier Juillet 1638, Paris 1962,
p. 124, 101. discours 3-7 cdjtq
Dioptrique, . -. T. 6. P. 105-165.
: Galeni. De propriorum animi cuisslibet affectuum
diqnotione et curatione (De animi cuiuslibet peccatorum diqnotione et curatione) De atra
bile ed. Willko de Boer, Lipsise et Berolini 1937 Corpus Medicorum Graecorum edd.
Academiae Berolinensis Hauniensis Lipsiensis V, 4, 1.1. : Galen on the passions and errors of the soul.
Translated by Paul W.Harkins. With an introduction and interpretation by Walther Riese.
Chio State University Press (1963).
P. 6, 25-7, 6.
(Ranzen), :
, (p. 6, 4-5).
P. 6, 25-7, 6.
P. 7, 7-21.
P. 7, 7-9, 2. , , , , ,
. . , p. 6, 21 .
. p. 11, 15-12, 10.
.: Les sciences humaines et la pense occidentale; vol. 1-12, Paris, 1966-1985 vol. 2: Les oriqines des sciences humaines (Antiquit, Moyen ge,
Renaissance). P. 468-484.
, Index Scolastico-CARTESien: 2. dition, Paris, 1979 Etudes de Philosophie
Mdivale 62.
passion, p. 206-223.

..



, , . ,
. , XVII ,
,
- . : , , , , .
. XVI-XVIII . .
, ,
, .
, , - :

. , ,
, , , , , 84

. , , ,
-, , , , . ,
. , , . ,
, , ,
1.
:
,
, , ,
, 2 .

, .
, . ,
3 , :
( , ).

. , ,
. , , , , , .
, , , .
, , ,
. :
. ,
... 4 (85

, , , , ..),
( ) ( ) . . .

. . - . ,
, (
). ,
, ,
, , .
. , ,
, , - . 1637
, : , , . .

.
XVII . XVI , ( ) (. , . , ., ., ., . .). 80- XVI
. ,
, , . , ,
, ,
. , . -

86

,
5 .
, , . , ,

, . :

II

( )
( I), (
II) ( II ).
, . , ,
, : ,
, , ..
87


:
,
( ).
, ( ). , , .
.
, .
: , ,
.
. ,
,
, . , , ,
, .
XVII .
( !)
. , ,
. ..
, -
. , .
, .
, .
:
,
. : AB, BD = BC, D C:

88

D
B

AM

AB

MC

BC

,
BM DC,
. , . ,
- : . ,
( )

.

.
XVII . ,
, : , , ,
... ,
.
,
, , , , , ,
. . , . ,
, ,
. , , ,
; , 89

6. ,
, , . , ,
, .
, ,
, 7 ,
.
, . , , , .

. , :
, (
..) ;
,
, 8 ; ... , ,
( ..),
, 9.
?
? ?
.
, , ..,
.
?
90

. . , , - ,
, ,
, . ,
, , , ,
, ,
: , , , ,
, ( ..)10 .

( ) . ? ? () ?
.
11. ,
.
,
, . ,
, .. , , , 12.
XIII 13.
. , , ,
.
, .
. , , ,
,
, ( . divinare
91

, , ).

,
, ( ) , ,
. , , ,
- ,
.
, , .
( -) ,
- . , -
qeia moira14 ,
.
-
, ,
. ( ) (, , ): (lsprit gometrique et lsprit de finesse).
.
, ,
. , , , . ,
, . , . ,
, , ,
; , 92

, , ,
, , , ,
,
. , , ; , ,
;
, , ,
,
,
, .
, ,
, 15. ,
. ( ), , lsprit
gometrique.
, , , - .
lsprit de
finesse. ,

... . , ,
. ( ) , lsprit
de finesse ( ).
,
: , , () . , ,
, , , . 16 ...
93


, , .
, ,
,
. ,
, . -
, , ,
, , ,
, ,
, ,
, 17 . , ,
, . , ,
, , ,
, , ..
:
, .. . ,
, : .
, .
,
, .
, : ,
, , .. , , .
? ? ,
.
( ,
, ....).
94

.
,
. ,
( )
,
, . , , - . ,
,
. , , .
.
.
. . V
,
,
, , , :
, , ,
18 . ,
, , (qewria).
, , ,
. - , ...
, , , , .
, , -, . , - ,
95

, , ... ()
, ,
. , , , ,
.
. , . ,
.
. , ,
, ...
, ,
,
. , , .. , : ,
; , .
, ,
,
, , . ,
; [], [
] , , .
, , ,
, , , , ,
:
[ ] ,
[ ] , 96

19. : (dfinition de nom u


dfinition de chose).
,
(, , 90 ). ,
, ,
, , , , , .. .
, ,
( ).
. ... [] ,
, ,
; ,
, , , , ,
, , , , , 20. (
)
, .
, , , .
- .
,
, :
21. ; , .
? ?
, -,
XX .
: , , , ..,
97

, ,
, .
: , , , , ,
. , . , , .

: , , ,
22 . . , , , ,
,
, ,
. , ,
. ,
, , 23 . ,
, , , .
, , .
.
cogito , . , ,
.

: , ; , ,
98

, ,
. ,
, .
, , . , , . , ,
, , , ...24 .
,
.
, , ,
, , , ,
. - ,
...
: , .

2
3

4
5

9
10
11
12

13
14
15

16

17
18

19
20
21

100

. ,
(. . ..). . 260 //
. .: . 1. - . , 106.
., 1989. . 250-296.
. . . 86 // . . . 77-153.
, .
. . . 93.
.: .. XVII .
- , 1993. . 1, : ..
// . . 1. . .,
1995. . 105-146.
. . ., 1948. . 298. . : .. // , 1989. 12.
, , , , !
. ,
, , ,
, , . . 162 // . . . . 154-178.
. . . 160-161.
. . .; ., 1938. . 14.
.
, , XVII
.
. : .. ...
. ().
Pascal B. Penses. P. 111-112 ( ..) // Penses de Pascal et de
Nicole. Paris. 1852. P. 1-346.
, , ,
. .:
.. XVII ...
. ... . 102.
Proclus de Lycie. Les commentaires sur le premiere livre des Elments dEuclide.
Paris. 1948. P. 46. (. . ..).
Pascal B. Penses... P. 12-13 ( ..).
Op. cit. P. 18 ( ..).
: ... ,
. . , -

22
23
24

. , , ; , , , , (Cassirer E. Leibniz Systeme in seinen wissenschaftlichen


Grundlagen Marburg. 1902. S. 6. ..).
. , 80 b.
., : , 76-77.
. . . 324 // . .: 2 . . 1.
. 106. ., 1989. . 297-422.

..


,
, ,

(1648)
, , . ,
:
. ?
, . , . - , .
, ,
, , .
. .
.
, . ,
-,
, , , - .

, .
, , . . .
102

-, - . , , :
, ... , 1 ;
... , . .

(, ,
,
, ...),
,
. ,
. , ...
-
,
2 .

, .
,
.
, , ,
. , 1647 , : ... ...
, , ,
, ...3. , . ,
, , -
103

. , ,
.
, ,
, ,
, 4 .
( ) . .
.
. ,
. ( , ,
, . ,
, ,
. ,
, , . , ,
, , , , ).
.
. ,

. , .
, , ,
-
, , . ,
.
.
, , :
?. 104

() ().
.
: ...
, , ..., , , , , , ... ,
, , , 5 . : ... ,
, , , ...6.
: ...
, - ,
... , ,
,
7 . ,
, ,
.
, - , -, -.
8 , ,
, .
- , ,
- . .
, : ,
, , , .
-.

, , .
. : , ; , ,
,
, 9.
, .
, 105


- , -.
,
. , . ,
,
. , , : -. ,
. . . .

. ,
, .
. ? , - ,
.
, , .
?
: , ... , ... ...
, ,
; ...
10 . , , .
, .
, , . , ,
, ? .
, ,
. , , .
, ,
106

... .. ..
.
-. ,
. .
( , ?), .
,
. , . . .

. --.
- . -,
, . ,

. ,
. ,

( ), .
, Cogito,
.
, ,
, .
.
,
. , ( ), ,
( , , , , 11 . ,
. ,
107


.
,
, ,
.
,
. () ,
,
, , .. ,
, ,
.. ..
.
,
, , ,
, ... ?
? .
, . .

, ,
. :
; . ,
108

,
. .
,
. , .

,
, - 12
., ,
. ? (),
, . , ,
, , ,
, . :
- 13 .
, , , ,
. , , .
, ,
, ,
. : ... , ,
...;
,
, ...14 .
, -
, ... () , 15 . : , .
109

...

. .
-.
: .

1
2
3
4
5
6
7
8

9
10
11
12
13
14
15

. .: 2 . ., 1989.. 1. . 258.
. . ., , 1994. . 272.
. . 273.
. . . 1. . 423.
. . 120.
. . 269.
. . 483.
. 1641 . // . .: 2 .
. 1. . 614.
. : . . . 205.
. . . 1. . 435.
. . 194, 192.
. . 495.
. . 496.
. . 196, 197.
. . 191.

..

: ?

...
1

.,
. , .
,
, (. ).
, , : . .
. ,
,
. , ( ),
,
.
, . 2 ,
.3 . , 4 ,
.111

5. , ,
, , , ,
, .
. , , , , ,
6. , ,
.
: , (qui est prsente et
manifeste un esprit attentif)7. ; , . , ,
,
. , . ,
: ,

. , ,
, , .
, , . , , , . , ,
() , 8.
, . , , ( ).
, , XVII .
9.
,
, inutile et incertain
( )10. , ,
, ,

112

. .

, , ,
., 11. , , ( )
. ( ) , ,
, , ,
, , ,
, .
, , , . ,
.
. , . ( ) , 12. ,
( )
13. , ,
, .
. , , , ,
.
,

. ,
- .
, .
:
, .
113

14 ,
, , . ,
15,
: , .
, (
, , ).
, . ,
.
. (--) , ,
, ( .).
. ,
. ,
,
. .
, , ( , ,
)16, , ,
( , , , , , )17.
. .
: , , , ,
? , ,
114

, , ,
.
, ,
- (insenss), ,
, , , , , ? , ,
(des fous), , 18 ( .. ..). , , ,

. , , , , , , , 19. ,
, , , , , , .
,
, (des tableaux et des peintures), ( , , ,
), . , . ,
, , .
, , , : ,
, ..

.
(, )

,
(mauvais gnie),
, ,
.
115

. ? , .
: .

, ,
, ,
, . ( )
,
.
, , argumentum ad hominem,
, , ,
,
,
.
, ,
, .
,
, ( ).
, , .
, , .
.
, , , , , (: ,
,
)20. , ,
. ,
, , ,
( 116

). , , ,
, (),
. , , , - !,
,
( , ),
. , ,
(--) :
.

,
- . ,
, , . , ().
.
, .
, , , .

. , .
, , 21.
, , : ad hominem,
(
argumentum ad hominem), , ,
117

. , , ,
.

,
, :
,
. ,
. , ,
.
,
,
, - ,
, .
, ( , , , , ),
( ...)22.

, ,
, ,
, . ,
, ,
.
, , ,
, ,
, .
, , ( , ), ( ). (
), .
.

118

, .
,
. , , ,
()
.
, ,
.
, ,
, , , .
,
.
. ,
, , .
: --. , ,
, . , ,
,
, ,
,
.
, , , .

, , , , , 23, . ,
,
119

, , . , ,
: , , , , . , , ,
24.
.
, - ,
. , ,
.
(, ).

, ,
.
XVI
(, ).
. , , ,
, . , .
. - ,
( . XVI, . I ), .
, , ,
.
. . 120

, , , ,
, ,
.
, ,
,
, , ,
., ,
, 25. . , , ,
(, , ), , .
, , ,
, ,
, , , , ,
, . , , ,
,
,
( ), , , , . , ,
( , ,
. )26 , ,
- ,
.
-. , , , , , , . ,
- ()
121

.
, , . , , :
, ,
27. ,

. , . ,
.
. , - , . :
, , .
, , ,
, ,
, 28. , , : ,
, 29.
, ( -
malin gnie mauvais gnie),
, , . , , , .
, ,
. , ,
,
. ,
.
, ,
,
.
,
122

(labsence doeuvre),
.
, ), ,
, . , , .
, ,

.
, , , ,
.
, (le grand
renfermement). ,
. , :
(, - )30. , , , .
, .
, , , , , .


: ,
, ? :
,
, , 31.
?
,
. ,
. , 123

,
:
. ,
, (, ) 32.
, , , , . ,

,
,
, ,

(Draison) , ,
, , . -
,
, , .. , , , (), .
, , .
,
( , , , , ),
,
.
- :
, ? .
,
124

( , , ,
),
,
(chose qui pense ), . ,
,
,
. ,
, ,
:
, .

. ,
. , ,
,
. , 33,
. , , , ,
. ( ) , ,
,
34. - , .
, - , (
).

, , , ,
,
--, . 125


,
. , ,
? , , ? --, ,
.
, , ,
. , , , ,
. , 35.
, , , , , ,
, .

, ! . , ,
, ,
, .
,
, , , , ,
, ? , ,
. ( ), .
,
(). , , , ?
126

, ,
...
?
, (
), ( ):
, , -
, ,
, .
,
, , ,
, . , frres-ennemies,
-. (
.) . ,
, de facto, in vivo
. , , ,
. ,
, , , (, ,
). ,
, , .
(
, I). , ( ) ( ).
.
, (le grand livre du monde) , . ,
, , . , ,
.
127

:

, .
.
.

: ,
(1619 .), .
(-,
..), , ,
.
, , ,

...
, ,
.
- .
, , ,
, . ,
, .
, ,
. , ,
.
().
. ,
, . , , , . ,
(), , , , , . 128

, .
. ,

,
( , , - , ).
. ?

(lumire naturelle) , (lumire de la foi)36.
,
, , ,
, .

.
. ,
.
- ,
. , , . XVII .,
,
: , , , , , . , .
. . . , , ,
. XVII . , , , ,
, , -

129

,
, . (), , , , , ,
, (
). , ,
,
, . ,
.


1
2

4
5

7
8
9

10

11

12
13
14
15

16
17
18

. . ., 1993. . 8.
. . ., : . . ., 1995.
. 82, 475.
Yates F.A. Giordano Bruno and the hermetic tradition. Chicago-London-Toronto. 1964.
P. 452-453.
Foucault M. Folie et draison. Histoire de la folie l ge classique. P. 1961, P. 54-57.
Derrida J. Cogito et histoire de la folie. In: Derrida J. Lcriture et la diffrence. P. 1967,
. 51-98.
Descartes. Oeuvres et Lettres. Textes prsents par A.Bridoux. P. 1953 (Bibl. De la
Pliade). P. 284.
Descartes. Op. cit. P. 591 (Principia. I. 45).
Descartes. Op. cit. P. 288
, ,
-. Pascal. Oeuvres completes. Prsentation de L.Lafuma. P., 1963.
P. 641.
Pascal. Op. cit. P. 615. :
. . . 510 ( 84).
.. .
. 1, 1994. . 147-148.
.. .: 2 . . 1. ., 1988.. 781, 783.
Husserl E. Mditations cartsiennes. Introduction la phnomnologie. P., 1931. P. 21.
Descartes. Op. cit. P. 267.
(la connaissance intrieure)
, , , ,
. . .: Descombe V. La denre mentale. P., 1995.
P. 29.
(. .,
. 53). (conscientia) , . , ,
, , , , , .. (. . ., 1922. . 75),
.. ( . ., 1915. . 12). ()
, ,
. ,
.
Descartes. Op. cit. P. 268.
. . ., 1950. . 341.
Descartes. Op. cit. P. 268. .: . . . . 336.
131

19
20
21
22
23
24
25

26
27
28
29
30
31
32
33

34

35
36

Descartes. Ibidem.
Descartes. Op. cit. P. 147-148.
Foucault M. Op. cit. P. 56.
. . . . 336.
. . . I. ., 1958. . 205.
. . .. . 218.
Natoli S. Ermeneutica e genealogia: Filosofia e metodo in Nietzsche, Heidegger,
Foucault. Milano, 1981.
Derrida J. Op. cit. P. 76.
Derrida J. Op. cit. P. 85.
Derrida J. Op. cit. P. 89.
Derrida J. Op. cit. P. 92.
. . ., 1977. . 94.
Foucault M. Histoire de la folie. P., 1961. P. 57.
Habermas J. Connaissance et intret. P., 1976. P. 190.
. .: 2 . . 2. ., 1990. . 312. .:
, . .: .. . ., 1993. . 155.
Horkheimer M., Adorno T.W. La dialctique de la Raison. Fragments philosophiques. P.,
1974. P. 51.
.. . . . 786.
Descartes. Op. cit. P. 1282.

..



,
, , , ,
,
: .
, , - , . , (
),
. cogitatio
conscientia.
conscience1.
,
, , , ,
,

: , , , , , ..,
, . , ,
- , ,
133

, ,
, , ,
,
.
, , , ..
.
, ( ) . ,
, .
:
, . :
( )

( ), ,
; 2, , ..
XVI XVII .3 , , .
,
, , . ,
XVIII , , , , , : , ,
, , , . , ; , , ,
134

4. , .
.
- ?
, ? , ,
,
, 5.
,
? , .
, ,
. , ,
. 6.
, , . ,
,
, , , , ,
, , ,
, .
, , , , ,
, . ,
, , , , , ,
. ,
.

9-, , ,
135

,
, .
, , , , , , 7, ,
, ,
, ...8 .
, 9 ,
, , , ,
, ,
, .
, ,
, ,
, ( ..) , , , , ,
9.
, , .
, ,
,
.
, .
; , :
, , -

136

.
10.
, , ,
, ( ),
. :
, (
..), ... 11; ,
, , ; , ,
, 12.
, : , ,
, .
, , ,
13.
, ,
:
, , , ,
, , , 14.
, , ..,
- ,
: ; ,
15.
, ,
, ,
, , : 137

,
16. , - ,

, 17.
,
. , ; ,
-
, . , . ,
.
.
( ) ,
, , ,
18 . ,
;
,
:
( ,
).
,
; . : , , , ,
; ,
, , .
, ,
19 ,
, : :
! : , ! : , ! : , ! ...
138

20.
, ; , , , , ,
- .., ,
21.
, ,
:
22 .
, .
,
: ,
!23, , ,
, .
, , ,
: ,
, , , ,
, ,
, , ,
!
, , ,

, . -,
: ,
, , , , , . ,
, , , , 24.
, , ;
, .

, :
, . 139

( ),
, , ,

. , . , :
. , ,
, , , , ,
, , , -
25.
, ,
,
,
, , , , ( ..) 26.
, ,
,
. cogito, ergo sum
. 27, ,
, ,

...28, :
, ,
, , ..
, , :
,
, , , , , , -, , , 140

29 . , ,
, : ... ,

, 30. -, , .

3
4
5
6
7

8
9
10
11
12
13

14
15
16
17
18
19

20
21
22
23
24
25
26
27

28
29
30

., : Oeuvres de Descartes, publies par Ch. Adam et P.Tannery, Principes.


P., 1971. P. 2-3: Il ny a veritablement que Dieu seul qui soit partaitement sage, cest
dire qui ait lentiere connoissance de la de toutes choses; mais on peut dire que les
hommes ont plus onu moins de Sagesse, raison de ce quils ont plus on moins de
connoissance des veritez plus importantes....
, ,
-- .
, .
. . ., 1950. . 259-260.
. . 261-262.
. . . 262.
., , :
( , , , ), , ,
.., .. .
. . 265.
. . 266.
. . 279.
. . 275.
. . 277.
. . 280. , , ...
. . 263.
. . 281.
. . 269.
. . 271.
. . 270.
, , .. .
. . . 1. ., 1994. . 131.
. . 127.
. . . . 462.
. . .. . ., 1950. . 470.
. . 269.
.: . . . . 274.
. . 312.


conszientio couscience.
. . . . 417.
. . . . 395.
. . 391.

: ...en sorte qui cette faon de penser differe seulement de la pure intellection
en ce gue lesprit en concevant se tourne en quelque faon vers soi-mme... .:
Meditations Metaphysiques par Descartes. Paris, M DCCC XXV. P. 171.

..



(. .)*
( XIX
XX ) , , - .

,
, , , ,
- . ,

, , - . , . - ,
,

, . ,
, ,
. .., .., .., .. .1.
( , ..
*

143

. ., 1896)
- ,
,
, . .
.
,

. .

, , , . , ,
, - ,
. , ,
,
. .
., ., ., ., ., .
, , , . , , ,

- .
, ,
,
, , .
. ..

144

.
,
. : . (1877),
(1881), (1899)
.
,

.
,
, - .
:
. ,
,
, , .. , ,
,
.
.
- , , , ,
. ,
, . ,
(
, , ) ,

.

. 145

, , . , ,
(.. ) , ( essentia), (existentia); , ,
- , ( ) , 2. ,

3.
. ... , ,
existentia, essentia, , , , toto genere
, .. . , : -, , , , -,
,
4.
, . ,
.
,
1883 , , ,
- . . ,
,
, ,

, 146

5 .
:
, , ,
, ,
6.
, ,

, . , ,
, .
,
7. , , , .
, .
: , ;
, 8.
,
, ,
, .. . , , ( ..) , ..

9.
, ,

cogito. ,

147

, . , . ,
,
, , .
, ,

, , , , , , .
,
, 10.
, 11. , , ( ) 12. , ,
. , , ,
.
,
,
13.
14, : ,
. ,
. , .
, . , , ,
; - 148

, , ,
, , , 15. (,
, ).

, , , , . . , , . ,
. , .
, , ,
16. , ,
17.
, , ,
,
. ,
cogito. .
,


. 149

: , , , ;
,
, ? ,
. ... ,
., , 18. , : , .

.
, , : (cogito, je pense), (ergo sum, je suis) ,
, . , , , , . , , ,
. ,
, : ,
, ,
. ,
. , 19.
,
,
. ,
- , ,
(..
..) (me), (esprit), (res cogitans, chose qui pense), , (substance intelligente)20 .
150

,
:
, ,
( ), ,
, .
. ,
res, substantia, ( , ), , .
.
,
entitas, quidditas haeccitas. ,
, cogito ergo sum
. ,
21 .
, ., ,
cogito
: ,
.
, ,
, ,
. , ,
, .. .
, ,
, , ,
,
..., , , (res, chose), 22.

151

, , . ,
. , ,
, ,
, ...23.
, , ,
. , , , . ,
,
.
. ,
, ,
, , .
. , ,
- , , ,
. : ?
, , ,
, ,
..24. . , , 25,
. , , : ?
: ?
: ? ,
?
- . -
152

26.
, . , , , ,
- .

, ,
. , , ,
-
, , .. , , . ,
, , : ; , ; ,
...27.

? , , : , , .
, , , .

.

.
. , XX , .153

. ,
, , .
, , . ,
, .
(1877-1950).
, , , , , , . ,
, ,
, .. 28. ... cogito sum ; , , sum cogito...
; , , , , , ,
29.
,
, ,
. . ., ., . ..
, , , - , - .
30, , , . ,
, .
154

, ,
,
cogito, - ( )
. , ,
, ,
. ,
,
cogito, , cogito sum, , ,

.
,
,
31.
, , , ,
, , , , , ,
. , , 3040-
.
,
( Da-sein ). , XIX-XX ,
, - .
, .,

.
(1915)
155

, 3040- (, , , ).
XIX
XX . , , , , -
32.
, , , ,
.
,
, . ,
, , , ,

, , . , , , . ,
, , , , .
, , . cogito
, , , . , , , ;
, ...
, . :
, --156

,
33.
, , , , .
, , ,
, ,
.
,
, , . : ,
, ,
. ( , , , ), ,
,
. , ,
. , , , ,
34.
, ,
.
.
,
.
157

.
, , , .35.
. ..

, . ,
.
: ,
, , , ,

,
, , , , , (
, cogito ergo sum, cogito
, , , sum)36 .
, , ,
.
.

3
4
5
6
7
8

158

.. . ., 1896. .. . ., 1886; .. . ,
1914. .. . , 1923. ..
. ., 1956; .. .
., 1880.
.. .: 2- . ., 1988. . 2. . 34. .
.
. . 2. . 34-35.
. . 2. . 324-325.
. . 328.
.
. . 329.

9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36

. . 330.
. 1. . 788.
. . 789.
. . 762.
. . 763.
. . 764.
. . 788.
. . 771.
. . 799.
. . 776.
. . 778.
.
. . 781-782.
. . 783.
. . 784.
. . 793.
.
. . 794.
.
. . ., 1992. . 47-48.
. . 479.
. . 480.
. . ., 1990. . 322.
. . . 478.
. . . 325, 326.
. . . 486-487.
.. . . 1. . 827.
. . . 458.

..


-,
- : . .
1730 .. (1708-1744 .) ..
1740 . , , , ( ..),
, , 1.
1761 .
..,
2.

3.
..
(1741-1769 .) ( 1762-1766 .)
(. 1754 .) I.
16 1764 : ,
, , () ,
, , , 4.
20 1764 : ,
. ,
160

.
,
. , .
,
. ,
5.
20 1764 , : , ,
; 1765 (. 1765. . 169-173).
: ,
.
,
, 6.
, .., ,
?
7.
, , , ..
, 1789 .8.
, .. 29 1791
.. : :
, , ; : , , 9.
1779 :
, , ,
10.
..
. , 161

, . , , .. . , .. 11 ;
, .. 12;
, ..
13; , ,
.. . 14.
- , , (1826 )
.. : ! 15. .

1829 ..:
, - , ,
, 16 .

, .. . , .. . , -. ? ( )
.. :
, ..: .
..: ,
17.
(1835 ), .. 1829 , ..
. , :

162


,
; ,
18

, ..
( , , ) ,
, , ,
() ... ,
.
..
1846 :
, 19.
1863-1864 . .. : ...
( )...20. Je pense donc je suis21.
, ..

28 1901 ,
(
)...22.
.. , ...
, , .. ,
[] 23 . .. 4
1903 : , , ,
, ,
...24.
- . 110
, . ( ,
) (., 1886) ...
100 ( 12 1896 ) ,
.
163

: ..
, .. , ,
.. .
.. , , : , , , ,
,
,
,
. , ,
, , , , .. , .
. , , , , ,

, ,
25.
, .
,
.
(
). , 19 1896 .
Academie des Sciences Morales.
26.
, ..
(1955 .): , . ,
; 27.
164

- - , 28.

3
4

5
6
7

8
9
10

11
12
13
14
15
16
17

18
19
20
21
22
23
24
25
26

27
28


.
1730 . ., 1740. . 14.
, 1746 . .. . . 1. .;., 1950. . 423.
.
.. , . 2- . ., 1881. . 131.
. . 137.
. . 169-170.
. .. .
. 1. .;., 1938. . 437.
.. . 1789. . 180.
. . 3. .; ., 1952. . 397.
. .
. . 1. -. 1779. .
. . 227.
.. : 2 . . 1. ., 1991. . 537.
.. . ., 1990. . 143.
.. . .: 6 . . 6. ., 1953. . 33.
.. . ., 1967. . 166.
.. : 2 . . 2. ., 1985. . 21.
.. . . 8. . 1. . 461.
. : .. . ., 1967. . 212.
.. .: 6 . . 5. .; ., 1956. . 339.
.. . . 10. ., 1956. . 30.
.. : 30 . . 20. ., 1980. . 175.
. . 15. ., 1976. . 77.
.. . . 73. . 108.
, 29 1900 // .. . . 54. . 52-53.
. . 153.
. 1896. . 35. . 646-647.
.: . 1896. . 34. . 489-520, 609-642;
. 35. . 645-659, 687-689.
.. . ., 1994. . 307.
.. : 2 . . 1. ., 1991. . 434.

..

COGITO
( )
- -
. .

,
. 1.
, , cogito
.. : , - ,
, , , , ,
. : ,
, , , , , ?2.
: , , , ,
, . ... ,
, , - 3.
,

166

, , 4. , XII ., .
(
) ,
.
50 Liber de Anima, 13
. , XV-XVI .,
5.
cogito
-. ..,
,
, 6, ,
,
(). , , , ,
. , .,
-,
,
,
. :
10- (, 1976 .)
XIV .
-
,
, 7.
, , , , . ,
, - , ,
. , .

167

, , , , , , . , ,
.
-
. (IX-XII) , , ,
.. , ,
, . ,
.
,
. , ,
. ..
,
, , , , , 8.
, ,
,
cogito.
,

.
9; : , ,
; ,
,
; 10. . - - :
.
, .
, ,
, .

, !11
168


XII . .
,
, ens nesesserium,
, . , ,
, ,
, ,
12. , .
, ,
, 13.
. , : ,
,
,
, , ...
.
, , , 14.
,
. , , .
,
, ( ) .
, , , , .

.
, , .
,
, . , , . , , 169

, , ,
, ,
, ,
,
, 15.

-, , ,
, , ,
, .
.
, , 16
, .
, 17, ,
, 18,
19.
, 20,
. , . , , ,
, ,
, , ... , 21.
, : , , .
. ,
, , , ,
. ,
,
.

, , . ,
, , ( )
,
170

. ,
. , ,
. , ,
, , .
, ,
, , 22.
, --,
, , . ( ..) , 23.
, , , ,
, .

, (
) . ,
. , .
, .
, .
.
. ,
,
, ,
. ,
, , . .
, . , , ,
,
. - (. 1021 .) : : 171

...
() ,
24.
, :
... , ,
, ,
, , , , . ;
, ; .
: , . 25.
,
, ,
,
.
.
, . , , , . ( , ),
; ,
()
( ). , , , , , ,
, .

, .
-:
, ,
, ,
,
, , .
,
, 26 .

172

, , :
, ,
, 27

. , , , , , .
,
, , ,
. , , ,
( ,
) , .
cogito , ,
, , , , , .
,
.
,
. . , ,
. ,
. , , , , , , , .
, ( ,
) .
, , .
.

173


- . ,
, -, - , .
,
, , . ,
,
. , , .
, ,
. , .
, , , ,
, , ,
,
-.

, , , ,
,
, , ..
, .
, , , , ,
, .. , .
. , , ,
. , ,
. , ( ,
) ,
174

,
, .
, , . , , , , , , . :
, . , , .
.
, . 28, , ,
.
, ;
,
.
,
, ,
, ,
, . cogito, ergo sum ,
, .
- , - ,
,
.
,
, .
,
, , .
() .
, ,
. - ( 1111 .).
, , 175

. XI-XII ., -, . ,
,
, , .
, - ,
,
. - . , .
. - , , 29.
- - (
) - , , ,
. , , , .
,
,
. , ,
,
, ,
30. , ,
. ,
, 31. . , , , - : ,
, ,
,
, 32.
, , ,
, 33. : , , , .
,
. ,
34. ,
176

.
-,
,
, .

(
) . , . .
. cogito .
, .
, ,
. - . ,
, . .
- : , / ; :/
; ... 35. , ,
. -
.
, ,
,
36. ,
, 37. , -,

,
. ,
, ( )
.
- .
, . .
177

. ,
, ,
, .
... , ,
38.
, - , ,
, , . , cogito ( deus), - . cogito ,
. , , , ...
, - 39.
.
, , - ...,
, , ...
40.
- , ,
. , - , :
- ? , ,
, ?
, , ,
,
, ,
?41.
, , ,
, :
, ,
,
, ,
,
, , ,
178

, ... , 42.
cogito
, , , , . , (
) ( -) ,

.

2
3
4
5

6
7

8
9
10

11
12

Furlani. Avicenna e il cogito sum di Cartesio. Islamica, III, 1927. P. 53-72;


I.Bako (ed. et trad. En francais). Psychologie dIbn Sina (Avicenne) daprs son oevre
As-Sifa. Prague, 1956, vol. II. P. 195; Q.Q.Hana. Vorlufer des cogito ergo sum
Descarfes in der arabischen Philosophie? Qttinger Orientforschungen. Bd. 3,
Wiesbaden, 1973. S. 108-134; L.E.Qoodman. Avicenna.. L. N.Y., 1992. P. 129, 156160. H.Frick. Qhazalis Selbstbiographie, ein Vergleich mif Augustins Konfessionen.
Leipzig, 1919; I.Obermann. Der Philosophie und religise Subjekfivismus Qhazalis.
Vien-Leipzig, 1921; M.M.Sharif (ed.). A History of Muslim Philosophy. 2 v., Wiesbaden,
1966. P. 1349-1389; W.M.Watt. Muslim intellectual. A study of Al-Qhazali. Edinburgh,
1963; M.H.A. Zakzuk. Al-Qazalis Qrundlegung der Philosophie. Mnchen, 1968.
. . ., 1980. . 393.
. . 510. . .: . 222, 312.
. . . . 53, 62-63.
.: Avicenna latinus. Liber de Anima, seu Sextus de naturalibus. Ed. crifique par. S.
Van Riet. Louvain-Liden, IV-V, 1968; I-III, 1972.
... . . . 1382.
- .
.. . . . 14.
.: . . 1, 9. 1170 28-34.
. . . .. // , 95. ., 1996. . 209.
. ., 1975. . 532.
. , //
. ., 1961. . 366.
179

13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24

25

26
27
28
29

30

31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42

. . 372.
. . 378-379.
. . . 487, 488, 489.
. . 502.
. . 218.
. . 219.
. . 221.
. . 222.
. . 482.
. . 136, 138.
. . 145.
-. . . . ... ., 1995.
. 54-55.
. , . . . .. // ..
. ., 1980. . 230.
. . 520-521.
. .521.
. . ., 1993. . 119.
.: -. . . . ... ., 1980.
. . . . .. // .. VII-XII . .,
1960. . 213.
.: . . ., 1950. . 335-336.
. // . . . 213.
. . 214.
. . 218.
. . 466, 499, 459.
. // . . . 243.
. . 244.
. . 248.
. . 247.
. , // . . . 332.
. // . . . 215.
. . 265.


..
: .......... 3

,
400-
.. ........................................................................... 11

Cogito
.. ........................................................................... 14

,
.
.. ........................................................................... 31
..
Cogito ...................... 45
..

.................................................................................... 58

Passions de lme
.. ............................................................................ 71
..
. .......... 84
..

, , ................... 102
..
: ? ................................................................... 111
..

....................................................................... 133
..

(. .) ....................................... 143
..
............................................................................. 160
..
cogito (
) .......................................................................... 166


..
: ..
: ..

020831 12.10.93 .

- 18.11.97.
6084 1/16. . .
... 11,37. .-.. 9,4. 500 . 048

-
: ..
: ..

119842, , , 14