Вы находитесь на странице: 1из 53

KRIVINO PROCESNO PRAVO I KRIVINI POSTUPAK

Krivino pravo u irem smislu rijei podrazumjeva povezanost materijalnog, procesnog i izvrnog kriinog prava. U okviru obaveza drave prema uinjenom krivinom djelu i uiniocu uoavaju se tri zaokruene, samostalne i meusobno povezane grane prava.

Krivino pravo (materijalno krivino pravo ili krivino pravo u uem smislu rijei), Krivino procesno pravo (procesno ili formalno krivino pravo i Pravo izvrenja krivinih sankcija (izvrno krivino pravo)

Krivino pravo, krivino procesno pravo i pravo izvrenja krivinih sankcija dijelovi su krivinog prava u irem smislu rijei, kojim drava radi na preventivnom i represivnom suzbijanju kriminaliteta.

Svrha krivinih sankcija : Preventini uticaj na druge, da ne ine krivina djela, Spreavanje izvrenja krivinih djela i suzbijanje protivpravnih djelatnosti i

Spreavanje izvrenja krivinih djela i suzbijanje protivpravnih djelatnosti kojima se ugroavaju ili povrijeuju vrijednosti.

Materijalno krivino pravo ili krivino pravo u uem smislu rijei


Radi se o posebnoj grani prava ija se sadrina ogleda u pravno ureenoj i ogranienoj prinudi. Materijalno krivino pravne odredbe odreuju koja su ovjekova djelovanja i ponaanja kanjiva.

Drutvene funkcije krivinog prava: Zatita posebnih vrijednosti

zatita vrijednosti koje su opteljudske garantovanje prava i sloboda ivjeka, kao i pravne sigurnosti.

Prve dvije funkcije su u ulozi zatite a trea kao garant funkcija krivinog prava.

ta ureuje krivinoprocesno pravo

Krivino procesno pravo ureuje tok krivinog postupka, prava i dunosti dravnih organa i drugih krivinoprocesnih subjekata koji uestvuju u krivinom postupku kao i njihove meusobne odnose.

Izvrno krivino pravo

Postupak izvrenja krivinopravnih sankcija ureen je posebnom granom prava koja se naziva pravo izvrenja krivinopravnih sankcija.

Pojam krivinog postupka i krivinoprocesnog prava

Skup krivinoprocesnih radnji koje preduzimaju krivinoprocesni subjekti u sluaju postojanja sumnje da je izvreno krivino i krivinoprocesni odnosi, predstavlja krivini postupak.

Krivini postupak je ureen posebnim pravnim propisima.

Drutveno prihvatljiv cilj krivinog postupka se ogleda u traenju odgovora na pitanja: Da li je izvreno krivino djelo, Da li je odre]ena osoba izvrila krivino djelo

Da li je kriva ili nije kriva za djelo koje joj se stavlja na teret i Da li se u smislu materijalnog krivinog prava mogu primjeniti krivinopravne sankcije.

Navedeno nalae drutvenu prihvatljivost cilja postupka i da niko nevin ne bude osuen a da se izvriocu krivinog djela izrekne krivinopravna sankcija.

Odnos krivinog postupka i krivinog procsnog prava Nauka krivinog procesnog prava

Kriinoprocesno pravo i krivini postupak su sistemski povezani i odnose se na aktivnosti drave u sluaju sumnje da je izreno krivino djelo.

U okviru krivinog postupka se govori o krivinoprocesnim subjektima, ranjama i odnosima, a u okviru krivinog procesnog prava o pravnim normama kojima se obuhvataju krivino procesni instituti.

Nauka krivinog procesnog prava ima za predmet prouavanja krivino procesno pravo kao pravnu granu. Ova nauna diciplina nije ograniena samo iskljuivo na prouavanje prava kao granu de lege lata, ve i na sagledavanje krivinoprocesnih instituta i pojmova u historijskom kompleksu, de lege ferenda.

Krivini postupak i drugi kazneni postupci

Obzirom da se kanjiva djela djele na krivina djela, privredne prestupe, prekraje i disciplinske krivice, usvojena je podjela i kaznenih postupaka na: krivini postupak, postupak za privredne prestupe, prekrajni postupak i disciplinski postupak.

Provoenjem nekog od kaznenih postupaka donosi se odgovarajua sudska, disciplinska i dr. odluka.

Materijalnopravna pitanja kojima se propisuju druga kanjiva djela (koja nisu krivina djela) i odgovarajue kazne ili mjere ureena su posebnim propisima (npr. Zakon o privrednim prestupima, Zakon o prekrajima, propisi o disciplinskoj odgovornosti.

Odnos izmeu krivinog postupka i drugih kaznenih postupaka imaju odreene slinosti i razlike u pogledu: Procesnih naela Radnji dokazivanja Izricanju kazne i uslova za njihovu primjenu.

to se tie razlika one su u nadlenim organima i tijelima pred kojima se vodi odgoarajui kazneni postupak.

Krivino procesno pravo i graansko procesno pravo

Krivinoprocesno pravo ureuje odnose nastale izvrenjem krivinog djela u smislu da sud u okviru procesnih normi izvriocu krivinog djela izrekne odgovarajuu krivinopravnu sankciju.

Graansko procesno pravo obuhvata pravila koja se odnose na postupanje suda u graanskim predmetima.

Osnovna razlika je u predmetima (krivina stvar, graanska stvar). Slinosti su naelima: naelo utvrivanja istine, slobodne ocjene dokaza, neposrednosti ili usmenosti, dokaznim sredstvima(iskazi osob, isprave I sl.

Meunarodno pravo o pravima ovjeka i krivino procesno pravo


Opti prikaz obima zatite prava i sloboda ojeka u krivinopravnom sistemu BiH, naglaava: Ustavom BiH, FBiH,SR i BD. prihvaeni su odreeni meunarodni dokumenti UN, VE. Ti meunarodni dokumentiimajupravnu snagu ustavnih odredbi i prioritet su nad svim ostalim domaim zakonima.

Univerzalnost prava zadovoljava standarde da se gubi razlika izmeu domaeg i meunarodnog prava, gdje meunarodno pravo dominira.

U smislu odredaba EKLJP i sudske prakse, sve drave lanice VE moraju se uklopiti u standarde za zatitu ljudskih prav i osnovnih sloboda.

Meunarodne deklaracije i konvencije nalau odreene norme koje se izmeu ostalog odnose i na:

Pravo na tjelesni integritet i ljudsko dostojanstvo, Zabranu svakog oblika diskriminacije i muenja, Uslove za liavanje slobode osoba/lica

Pravo svakog ovjeka na pravino suenje Pretpostavku nevinosti Pravo na potivanje privatnog ivota i zatitu stana i prepiske

Pravo na koritenje pravnog sredstva protiv odluke dravnog tijela Zabranu ponovnog suenja Prava osuenih osoba i tretman osoba prema kojima se izvravaju krivinoprocesne sankcije

Pravo na rehabilitaciju i naknadu tete osobama koje su neosnovano osuene i nezakonito liene slobode ili Nezavisnost i samostalnost sudske funkcije.

Izvori krivinog/kaznenog procesnog prava BiH i FBiH

Izori se mogu posmatrati: Izvori u materijalnom smislu; Izvori u formalnom smislu.

Materijalni izvori krivinog/kaznenog procesnog prava


Izvori krivinog/kaznenog procesnog prava u materijalnom smislu su drutveni odnosi u jednoj dravi koji uslovljavaju nastajanje krivinog/kaznenog procesnog prava.

Formalni izvori krivinog/kaznenog procesnog prava

Formalni izvori krivinog/kaznenog procesnog prava su oblici ili forme u kojima su sadrana pravila krivinog procesnog prava kojima se pravno ureuju drutveni odnosi. Formalni se izvori se dijele na:

1. 2.

Unutranje i Meunarodne.

Unutranji izvori su zakonski propisi koji e dijele na osnovne i dopunske.

Od unutranjih formalnih izvora kpp kao osnovni izvori izdvajaju se propisi zakona o krivinom postupku u BiH ZKPBIH, ZKPFBiH; ZKPRS, ZKP BD. U dopunske formalne izvore ulaze brojni drugi propisi kojima se uz glavni predmet rjeavaju i neka pitanja iz oblasti krivinog postupka (Uredbe, zakoni i sl.

Meunarodni izvori krivinog procesnog prava su multilateralni i bilateralni ugovori koje je potpisala i ratificirala Bosna i Hercegovina.

Osnovni meunarodni izvori krivinog procesnog prava u BiH su. Univerzalna deklaracija o pravima ovjeka iz 1948. Meunarodni ugovor o graanskim i politikim pravima iz 1966, sa dopunskim protokolom iz 1989. i

Evropska konvencija o ljudskim pravima, (Rim 1950.) sa dodatnim protokolima, ije su norme od posebnog znaaja, a za krivino postupanje posebno: l. 5.kojim je regulisano pravo na slobodu i sigurnost;

l. 6. kojim je ureeno pravo na pravino suenje; l. 8. kojim se garantuje potivanje privatnosti, porodinog ivota i prepiske.

Vaenje krivinog procesnog prava

Vaenje krivinog procesnog prava se moe posmatrati u odnosu na prostor, vrijeme i na osobu/lice.

Prostorno vaenje krivinog procesnog prava vee se sa teritorijalnim principom (lat. Locus regit actum).

U odnosu na vremensko vaenje krivinog prava primjenjuje se princip prema propisima koji su se primjenjivali u vrijeme njihovog preduzimanja (lat. tempus regis actum).

Krivini postupak se vodi prema zakonskim odredbama koje su na snazi u vrijeme preduzimanja krivinoprocesnih radnji.

Nove krivinoprocesne norme primjenjuju se od stupanja na snagu na sve budue krivine postupke, bez obzira to je krivino djelo izvreno prije stupanja na snagu konkretnog procesnog zakona.

U teoriji krivinog/kaznenog procesnog prava govori se i o vaenju ovog prava u odnosu na odreene osobe/lica.

Naime, krivini postupak se vodi protiv osobe za koju postoje osnovi sumnje da je izrila krivino djelo, bez obzira da li se radi o dravljaninu BiH ili dravljaninu druge drave.

Protiv odreenih osoba krivini postupak se vodi pod odreenim uslovima. To su osobe koje uuvaju krivini materijalnopravni imunitet i ili krivino procesni imunitet.