You are on page 1of 2

IDENTITET broj 133., april 2009.

duhovni zov
SABORNI HRAM
SVETOG OCA NIKOLAJA
U KARLOVCU
Saborni hram Svetog oca Nikolaja u Karlovcu nakon miniranja i pot-
punog rušenja 1993. godine ponovno je obnovljen i vraćen mu je prvo-
bitan izgled
Napisao i snimio: NIKOLA CETINA

U međurječju četiriju rijeka- Korane, Kupe, Mrežnice i Dobre diteljskoj vrijednosti (kasnobarokni stil) i unutrašnjoj oprem-
podignut je u 16. vijeku renesansni grad Karlovac u obliku ljenosti bila je u to vrijeme jedna od najljepših pravoslavnih
šesterokratne zvijezde, podijeljene na 24 pravilna prostorna crkava. U njoj su služila dva sveštenika, od kojih je jedan bio i
bloka kao tvrđava za obranu od Turaka. Bilo je to na pos- tamošnji učitelj. Kao prvi učitelj i sveštenik spominje se Danilo
jedu velikaške obitelji Zrinski, a sam grad Karlovac (Carlstadt) Maslić. Po popisu iz 1783. godine u Karlovcu su bile “53 srp-
dobiva ime po svom osnivaču, austrijskom nadvojvodi Karlu sko- pravoslavne duše”, a 1790. već 130 duša, a svoje kuće
Habsburškom. Zbog opasnosti od turskih prodora izgradnju su tada imali: Atanas Kostić, Mihajlo Božić, Jovan Kostić,
grada su osiguravali Srbi iz Žumberka, koji su u to vrijeme Atanasije Janković, Kuzman Svilokos, Petar Trifić, Mihaj-
već bili austrijski vojnici. Kada je Karlovac sagrađen ti vojni- lo Basarović, Nikola Malivuk, Kosta Ligda, Riste Sadžak,
ci su razmješteni u Tounj, Zvečaj i Slunj, a već 1585. god- Jefto Tatomirović, Ilija Žigić i Dmitar Musulin. Broj Srba u
ine se u Karlovcu spominju dvije srpske porodice - Nikole Karlovcu je stalno rastao pa ih je po popisu iz 1991. godine
Vukanovića i Petra Popovića, koji je kao bogati trgovac bio bilo 14. 529. Početkom 90-ih godina Srbi iseljavaju i iz Karlov-
biran u gradsko vijeće. Uvođenjem Vojne Krajine 1746. go- ca pa ih po popisu iz 2001. godine ima samo 5.076, od kojih
dine u Karlovac se naseljava više srpskih porodica. U dos- su se 4.414 izjasnili kao pripadnici pravoslavne crkve. Tokom
tupnim zapisima se spominju kao kaladžije - što označava Drugog svjetskog rata saborni hram Sv. oca Nikolaja bio je
čovjeka ribara, koji kala i suši prijesnu ribu -. Ovi Srbi kaladžije devastiran. Iz hrama su bili odnešeni svi bogoslužni pred-
i trgovci su u to vrijeme živjeli na Zrinskom trgu, koji se po meti, ali hram nije bio srušen, već je bio pretvoren u skladište
njima i nazvao “ Vlaški plac.” Vjerski život pravoslavnih opljačkane srpske imovine. Nakon rata hram je, koliko je
stanovnika Karlovca oživljava dolaskom Danila Jakšića za to bio moguće, obnovljen i osposobljen za bogosluženje.
episkopa gornjokarlovačkog, koji je u Karlovac slao po jed- Međutim, noći 28/29 decembra 1991. godine hram je miniran
nog kaluđera iz manastira Gomirje da obiđe pravoslavne i teško oštećen. Ponovno je devastiran i opljačkan, a 19. juna
Srbe koji 1752. godine blagoslovom episkopa u jednoj kući 1993. godine od posljedica uzastopnog miniranja urušili su se
uređuju sebi kapelu. Godine 1763. episkop Danilo postavlja zvonik i krov, te dio zidova. Terorističkim aktom 25. decembra
u Karlovcu prvog stalnog sveštenika i to gomirskog kaluđera 1993. godine stručno je u centru grada miniran veći dio zgrade
Sofronija Mamulu. Povoljnije prilike za pravoslavnu crkvu u gornjokarlovačke eparhije i crkvene opštine karlovačke. Na ru-
Karlovcu nastaju dolaskom podmaršala Mikašinovića, pra- glo grada Karlovca ove ruševine u centru grada još stravično
voslavnog Srbina za zamjenika komandanta grada. Tadašnji strše opominjući odgovorne za nebrigu prema pravoslavnim
gornjokarlovački episkop Petar Petrović uspijeva 1775. god- svetinjama. Upornošću episkopa dalmatinskog Fotija, koji
ine za novog sveštenika u Karlovcu postaviti Lazara Polojca. je administrirao upražnjenom gornjokarlovačkom eparhijom
Proglašenje Karlovca slobodnim kraljevskim gradom imućni 2001. godine pokrenuta je inicijativa za obnovom hrama Sv.
trgovci odlučiše iskoristiti da sebi naprave pravoslavni hram. oca Nikolaja, a nastavlja se i dolaskom episkopa Gerasima
Nastojanjem episkopa Jovana Jovanovića 1785. godine za novog episkopa gornjokarlovačkog. Unatoč brojnim prob-
dobijaju dozvolu za gradnju crkve. Zemljište kupuju od Fer- lemima crkva je obnovljena i, koliko je to bilo moguće, vraćena
dinanda Bulića za 3000 forinti i 12 cekina, a crkvu je po svo- u svoj prvobitni izgled 2007. godine zahvaljujući ponajviše
jim nacrtima gradio poznati karlovački graditelj Josip Štiler. upornom karlovačkom parohu protojereju-stavroforu Dušku
Crkvu posvećenu Svetom ocu Nikolaju osvetio je 9. mar- Spasojeviću. Njegovim premještajem u Zagreb brigu oko
ta 1803. godine episkop Petar Jovanović. Ikone je izradio potpunog dovršenja hrama preuzeo je novi karlovački paroh
poznati slikar Arsa Todorović. Za gradnju crkve utrošeno je jerej Slaviša Simaković, čije služenje je posebno svečano
30.000 forinti, a sredstva su prikupili članovi crkvene opštine 19. decembra kada se na hramovsku slavu Sv. Nikolu po
karlovačke i srpski trgovci iz Karlovca i Trsta. Po svojoj gra- tradiciji u tom velebnom hramu okuplja veliki broj vjernika.


IDENTITET broj 133., april 2009.