Вы находитесь на странице: 1из 72

Jeerj %eeveesoe evLeceeuee kee heg<he veb.

310
ISBN 978-93-80353-23-4

eewyeerme leerLekej efJeOeeve


-jeefe$eerhejcehetpe ieefCeveerecegKe Deeefe&keeefMejesceefCe

eer %eeveceleer ceeleepeer


YeieJeeve MeebefleveeLe pevce, oer#ee Je efveJee&CekeueeCeke efoJemepes ke=. elego&Meer, 11 petve 2010 kees pecyeterhe-nefmleveehegj ceW
hetpe ieefCeveereceggKe eer %eeveceleer ceeleepeer eje Ieesef<ele
eLeceeeee& eer Meebeflemeeiej Je<e& kes Devleie&le ekeeefMele

efoiecyej pewve ef$eueeske MeesOe mebmLeeve eje mebeeefuele

Jeerj %eeveesoe evLeceeuee


Fme evLeceeuee ceW efoiecyej pewve Dee<e&ceeie& kee hees<eCe kejves Jeeues efnvoer,
mebmke=le, eeke=le, keVe[, Debespeer, iegpejeleer, ceje"er Deeefo Yee<eeDeeW
kes veee, efmeevle, DeOeelce, Yetieesue-Keieesue, JeekejCe Deeefo
efJe<eeeW hej ueIeg SJeb Je=nod ebLeeW kee cetue SJeb DevegJeeo meefnle
ekeeMeve neslee nw~ mecee-mecee hej Oeeefce&ke
ueeskeesheeesieer ueIeg hegefmlekeeSb Yeer
ekeeefMele nesleer jnleer nQ~

-: mebmLeeefhekee SJeb esjCeeeesle :-

hejcehetpe ieefCeveerecegKe Deeefe&keeefMejesceefCe eer %eeveceleer ceeleepeer


-: ceeie&oMe&ve :-

-ekeeMekeefoiecyej pewve ef$eueeske MeesOe mebmLeeve


pecyeterhe-nefmleveehegj (cesj") G.e.
heesve veb.- (01233) 280184, 292943

e%eeeceCeer Deeefe&kee eer evoveeceleer ceeleepeer


-: efveoxMeve :-

Oece&efoJeekej heer"eOeerMe #eguuekejlve eer ceesleermeeiej peer cenejepe


-: mecheeoke :-

Website : www.jambudweep.org
E-mail : ravindrajain@jambudweep.org

kece&eesieer ye. jJeerv kegceej pewve

COURTESY-JAIN BOOK DEPOT


C/o Shri Nabhi Kumar Manav Kumar Jain
C-4, Opp. PVR Plaza, Cannaught Place, New Delhi-1
Ph.-011-23416101-02-03/Website : www.jainbookdepot.com

eLece mebmkejCe
1100 eefleeeB

Jeerj efveJee&Ce mebJeled 2536


Dee<ee{ ke=. 15, 25 pegueeF& 2010
ieghetefCe&cee

cetue
60/-.

meJee&efOekeej ekeeMekeeOeerve
kecheesefpebie - %eeveceleer vesJeke&
pecyeterhe-nefmleveehegj (cesj") G.e.

(3)

(4)

mecheeokeere

emleeJevee

kece&eesieer ye.jJeerv kegceej pewve


cegPes en kenles ngS n<e& SJeb ieewjJe kee DevegYeJe nes jne nw efke hejcehetpe
ieefCeveerecegKe eer %eeveceleer ceeleepeer eje efueefKele SJeb Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee mes
ekeeefMele Deveske ekeej kes meeefnle ceW mes Jele&ceeve ceW meJee&efOeke ceeBie hetpeve-efJeOeeveeW
keer jnleer nw~ hetpe ceeleepeer ves megvoj-mejue hetpee-efJeOeeveeW keer jevee kejkes YeeeW
kees Yeefejme ceW Flevee efveceive kej efoee nw efke Deye Jes Fve efJeOeeveeW kees kejkes
Demeerce Deevevo kee DevegYeJe kejles nQ~
hetpe ceeleepeer ves ueieYeie 40 efJeOeeveeW keer jevee keer nw, Fmeer e=BKeuee ceW en
eewyeerme leerLekej efJeOeeve Deehekes neLeeW ceW nw~
DeYeer leke Deehe eer MeebefleveeLe efJeOeeve ceW YeieJeeve MeebefleveeLe keer DeejeOevee
kejles Les, vesefceveeLe efJeOeeve ceW vesefceveeLe YeieJeeve keer, heee&veeLe efJeOeeve ceW YeieJeeve
heee&veeLe keer, JeerjiegCemebheod leLee efJeeMeebefle ceneJeerj efJeOeeve ceW YeieJeeve ceneJeerj
mJeeceer keer Yeefe-hetpee-Dee&vee kejles Les hejvleg Deye Deehekees Ske ner hegmleke kes
ceeOece mes 24 leerLekej YeieJevleeW keer DeejeOevee kee megDeJemej eehle nes mekesiee
leLee eleske leerLekejeW keer pevceveiejer, Gvekes ceelee-efhelee, Gvekeer Deeeg, JeCe&-iees$e
Deeefo kes yeejs ceW Yeer peevekeejer eehle nes mekesieer~
efJeOeeve jevee kes ueieYeie 16-17 Je<e& kes heeeled Deye Fme efJeOeeve kes heves kee
megeesie nceW eehle ngDee nw~ nce hetpe ceeleepeer kes Delevle DeeYeejer nQ efke pees Gvekeseje
nceW mecee-mecee hej Gheeesieer SJeb meejieefYe&le jeveeSB eehle nesleer jnleer nQ~
Fme efJeOeeve kes ceeOece mes Deehe meYeer Deheves ceveesjLeeW kees DeJeMe meheue kejW
keeeWefke peye Ske MeebefleveeLe YeieJeeve keer Yeefe Meebefle kees eoeve kejleer nw,
heee&veeLe YeieJeeve keer Yeefe mes Yee Deheves keeW kee efveJeejCe kej uesles nQ......Deeefo
Dele: peye eewyeermeeW YeieJeeve keer Ske meeLe Yeefe keer peeSieer, leye lees Yee kes
peerJeve ceW keesF& DeMeeefvle, keesF& ke-mebke Deeefo DeeheoeSB Mes<e ner veneR jnWieer~
Fmeer ee-efJeMJeeme kes meeLe Deehe meYeer Fme efJeOeeve kees kejkes Deheves keceeX
keer efvepe&je Yeer kejW, ener Fmekeer meeLe&kelee nw~

N: M

ye. keg. meeefjkee pewve (mebIemLe)


pewveMeemeve ceW eewyeerme leerLekej YeieJeeve ceeves nQ~ en Deveeefo hejcheje nw efke
eleske Glmeefhe&Ceer Deewj DeJemeefhe&Ceer kes elegLe&keeue ceW eewyeerme leerLekej DeeesOee veiejer ceW
pevce uesles nQ Deewj meccesoefMeKej heJe&le mes cees#e eehle kejles nQ, 24 leerLekejeW keer en
hejcheje Devevlekeeue leke Fmeer ekeej eueleer jnsieer, Ssmee efpevesvosJe kes eje Gheefo nw~
Jele&ceeve ceW ngC[eJemeefhe&Ceer keeue kes oes<eJeMe YeieJevleeW keer 16 pevceYetefce SJeb
5 efveJee&CeYetefceeeB nQ~ ngC[eJemeefhe&Ceer keeue kes Yeues ner DeveskeeW DeefYeMeehe osKes pee jns nQ
hejvleg nce meYeer Deheves Deehekees Delevle meewYeeieMeeueer ceeveles nQ, pees efke nceves Fme
keefuekeeue ceW pevce efueee keeeWefke nceW Fme og:<ecekeeue ceW hetpe ieefCeveerecegKe
eer %eeveceleer ceeleepeer kes oMe&ve megueYe nes jns nQ leLee Gvekes Deheefjefcele %eeve kee ueeYe
nceW eehle nes jne nw~ hetpe ceeleepeer ves Deheveer uesKeveer mes 250 mes Yeer DeefOeke ebLeeW kee
uesKeve efkeee nw, efpemeceW ueieYeie 40 ke=efleeeB hetpeve-efJeOeeve kes he ceW nQ~
Deepe osMe kes eleske ess-ye[s eece-veiej-Menj ceW hetpe ceeleepeer eje jefele
efJeOeeve kes ceeOece mes Yeefe keer iebiee eJeeefnle nesleer jnleer nw, Fmeer e=BKeuee ceW 24 leerLekej
YeieJevleeW keer Yeefe ceW jes iees Fme eewyeerme leerLekej efJeOeeve ceW meJe&eLece mecege hetpee
nw hegve: eleske leerLekej keer he=Leked-he=Leked hetpee, Ssmeer heeerme hetpeeSB nQ SJebhebekeueeCeke
kes 5-5 DeIe& ceb[ue hej e{evee nw Fme ekeej ceC[ue hej 245120 DeIe& SJeb
24 hetCee&Ie& e{evee nw~ meeLe ner Fme efJeOeeve ceW ye[er peeceeuee meefnle 26 peeceeueeSB nQ~
eleske hetpeve ceW hetpe ceeleepeer ves leerLekej YeieJevleeW kes mechetCe& peerJeve eefj$e
kee megvojlee mes JeCe&ve efkeee nw, Fve hetpeeDeeW kees OeevehetJe&ke he{ uesves kes yeeo
leerLekejeW kes peerJeveJe=e kee keesF& Yeer henuet Ssmee veneR nw, efpemekees veneR peevee pee mekes~
pewmes meJe&eLece mecegee hetpeve keer peeceeuee ceW DenleeW kes 46 iegCeeW kees leerve keeJeeW ceW
megvojlee mes JeefCe&le efkeee nw~ Fmeer ekeej YeieJeeve $e+<eYeosJe keer hetpee ceW hebekeueeCeke
DeIeeX ceW kesJeue%eeve keueeCeke kee DeIe& Fme ekeej nwn ceeme eesie kes yeeo eYet, cegefveeee& yeleueeves efvekeues~
iepehegj ceW De#eele=efleee kees, Deenej efoee eseebme efceues~~
Fke menme Je<e& lehe leheves mes, kesJeue%eeveer neskej ecekes~
efoJeOJeefve mes peie mecyeesOee, heeuiegve yeefo SkeeoefMe efleefLe kes~~
Fve eej hebefeeeW kees he{kej en Deer lejn mes mecePe ceW Dee peelee nw efke
YeieJeeve $e+<eYeosJe ves oer#ee kes yeeo n ceen kee eesie OeejCe efkeee hegve: eeJekeeW kees

(5)

cegefveeee& yeleueeves kes GsMe mes Deenej nsleg YeceCe kejves ueies keeeWefke Gme mecee efkemeer
kees Yeer cegefveeeW kees Deenej osves keer efJeefOe veneR ceeuetce Leer hegve: jepee eseebme eje GvnW
nefmleveehegj ceW F#egjme kee eLece Deenej eehle ngDee.....Deeefo yeeleW yengle mejuelee mes
mecePe ceW Dee peeleer nQ~
Fmeer ekeej Deeies keer meYeer hetpeeDeeW ceW Yeer leerLekejeW kes ceelee-efhelee, pevceveiejer,
hebekeueeCeke efleefLe, leerLekej kee efevn, Gvekes Mejerj keer TBeeF&, JeCe&, Deeeg Deeefo
keer peevekeejer megueYelee mes nes peeleer nw~ YeieJeeve megheee&veeLe keer hetpeve keer peeceeuee
ceW eleske keeJe ceW veeres keer oes hebefeeeB osefKeSns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJeefveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~
JeemleJe ceW mebmeej ceW meyemes DeefOeke Oeveer ceveg<e Jener nw, efpemekes heeme meceioMe&veheer
Decetue efveefOe nw, cee$e heee-hewmee, meesvee-eeBoer Deeefo ner ceveg<e kees OeveJeeve veneR
yevee mekeles nQ~
eleske leerLekej kees jepemegKe Yeesieles mecee efkemeer ve efkemeer efveefcee mes Jewjeie
GlheVe nes peelee nw Deewj Jes mecemle megKe-JewYeJe leeiekej oer#ee OeejCe kej uesles nQ~
YeieJeeve eveYeg kees Jewjeie efkeme keejCe mes ngDee? osefKeS YeieJeeve eveYeg keer hetpeve
ceW hebekeueeCeke DeIe& ceWDeeoMe& ceW cegKe osKekej, Jewjeie Ghepee veeLe kees~
Jeefo heew<e SkeeoefMe efoJeme, Fbeefo megj Deees eYees~~
DeLee&led eveYe YeieJeeve kees ohe&Ce ceW cegKe osKekej Jewjeie nes ieee Lee~ Fmeer
ekeej efkevneR leerLekej YeieJeeve kees cesIeeW kee efJeYece osKekej, efkevneR kees Deheves meheso
kesMe osKekej, efkevneR kees peeeflemcejCe mes, efkevneR kees Gukeeheele osKekej #eCe Yej ceW
Jewjeie nes peelee nw FmeefueS eneB Ske yeele kener peeleer nw efke eefo mebmeej ceW megKe
neslee lees leerLekej pewmes cenehegCeMeeueer ceneheg<e jepe kee leeiekej oer#ee keeeW
OeejCe kejles, pewmee efke JeeveeefYe eeJeleea keer yeejn YeeJevee nce he{les nQpeeW mebmeej efJe<ew megKe neslee, leerLekej keeeW leeies~
keens kees efMeJemeeOeve kejles, mebece meeW Devegjeies~~
Fme ekeej ceneheg<eeW kes peerJeveeefj$e kees he{kej GmeceW mes Jewjeieeo #eCeeW kees
Deheves peerJeve ceW Gleejves keer YeeJevee DeJeMe kejveer eeefnS~
Fmeer ekeej MeerleueveeLe YeieJeeve keer hetpee kes Deke ceW veeres keer oes hebefeeeB
yengle megvoj nQns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpeve ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMes, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~

(6)

kenves kee leelhee& en nw efke pees ueesie henues keYeer hetpee veneR kejles Les ee pees
ueesie kejles Yeer Les lees Jes cee$e Ske Leeueer kes eeJeue otmejer Leeueer ceW kej osles Les keeeWefke
hetpee keer hebefeeeW kees he{ves ceW GvnW ve lees Deevevo Deelee Lee Deewj ve GvnW Gmekee DeLe&
mecePe ceW Deelee Lee hejvleg peye mes hetpe ceeleepeer ves hetpee-efJeOeeveeW keer jevee keer nw,
leye mes njske cebefojeW ceW eeJeke-eeefJekeeSB Fve hetpee keer megvoj hebefeeeW kees YeefeYeeJehetJe&ke
ieeles ngS osKes peeles nQ~
Deeies YeieJeeve ceefuueveeLe keer hetpeve keer peeceeuee efJeMes<e he"veere nw FmeceW
YeieJeeve keer Yeefe kejves kes megheue kee JeCe&ve Fme ekeej efkeee nwpees YeJe Yeefe mes legcnW efvepe MeerMe veeJeles~
Jes efMejesjesie veeMe mce=efle Meefe heeJeles~~
pees Skeke nes ves$e mes eYeg Deehe kees efvejKeW~
Gve ceesefleefyevog Deeefo ves$e JeeefOeeeB veMeW~~
Dekemej osKee peelee nw efke ueesie cebefoj ceW oMe&ve kejves peeles nQ Deewj YeieJeeve kes
meeceves peekej DeeBKe yebo kejkes Ke[s nes peeles nQ, hetves hej kenles nQ efke nce YeieJeeve kee
Oeeve kej jns nQ~ Gvekes efueS efJeMes<ehe mes peevevee nw efke peye Yeer cebefoj peeSB, YeieJeeve
keer ceveesnejer eeflecee kees Skeke neskej efvenejW~ meewOece& Fv lees YeieJeeve kes he kees oes
DeeBKeeW mes efvejKekej le=hle veneR ngDee Lee, lees Gmeves Ske npeej ves$e yevee efueS Les~ Deehekece
mes kece oes ves$eeW mes lees YeieJeeve kees peer Yejkej efvenejW! Deehekees Demeerce hegCe kee yebOe lees
nesiee ner, meeLe ner Deehekeer ves$emebyebOeer mecemle JeeefOeeeB ve nes peeSBieer~
jner Oeeve keer yeele, lees henues Deehe cebefoj ceW efJejepeceeve YeieJevleeW keer eefleceeDeeW
kees OeevehetJe&ke osKeW Deewj Gvekeer Jeerlejeieer ceveesnejer efJe kees Deheves cevecebefoj ceW GleejW
hegve: Deehe Iej ceW DeLeJee keneR Yeer yew"kej yebo DeeBKeeW mes Gme DeodYegle efJe kees osKeves kee
eeeme kejW, Deehekees DehetJe& Deevebo keer eeefhle nesieer~
hegve: 24 hetpeeDeeW kes Deble ceW ye[er peeceeuee ceW hetpe ceeleepeer ves leerLekej YeieJevleeW
kes eeQleerme DeefleMeeeW kee Deeiecemeccele JeCe&ve efkeee nw~ Devle ceW eMeefmle kees he{ves mes %eele
neslee nw efke hetpe ceeleepeer ves Fme efJeOeeve keer jevee Jeerj efve. meb. 2519 ceW keer Leer, Deye
17 Je<eeX kes yeeo Deueie mes hegmlekeekeej he ceW Fme efJeOeeve kes heves kee megeesie Deeee nw~
DeYeer leke en efJeOeeve pecyeterhe -hetpeebpeefue ceW ekeeefMele neslee Dee jne Lee~
hegvee Deye en eewyeerme leerLekej efJeOeeve Deehekes neLeeW ceW nw, mecee-mecee hej
Fme efJeOeeve kee Devegeve kejkes Deehe meYeer Deheves %eeve keer Je=ef kejW leLee Deheves keceeX
keer efvepe&je kejW, ener Fmekeer meeLe&kelee nw~
efJeMes<e-Fme eewyeerme leerLekej efJeOeeve ceW eewyeermeeW YeieJevleeW kes hebekeueeCeke
keer efleefLeeeB hetpe ceeleepeer ves GejhegjeCe ebLe kes DeeOeej mes efueKeer nQ~

(7)

(8)

efJeOeeve keer jeefe$eer, je^ieewjJe, ieefCeveerecegKe, Deeefe&keeefMejesceefCe

nw~ YeieJeeve ceneJeerj kes Deefnbmee, mele, Deeewe&, yeeee&, Deheefjien, Deveskeeble Fleeefo efJeeesheeesieer
efmeevleeW keer ietbpe kees mecemle efJee ceW emeeefjle kejves Jeeuee YeieJeeve ceneJeerj pevceYetefce hej mLeeefhele
vebeeJele& cenue heefjmej meYeer ueesieeW kes efueS Deeke<e&Ce kee efJeMes<e kesv efyevog efm
e nes jne nw~
2600 Je<e& hetJe& kegC[uehegj (veeueboe) keer pees Oejleer Deefnbmee kes DeJeleej YeieJeeve ceneJeerj kes
pevcekeueeCeke mes ceneve Glmeen SJeb n<e& kees eehle ngF& Leer Jen keeue kes Lehes[eW mes Yeues ner efJemce=le
pewmeer nes ieeer nes, hejvleg pewve meceepe kes eeuegDeeW kee JeneB peevee ncesMee mes peejer jne Deewj Deye
hetpe %eeveceleer ceeleepeer kes ceneve Ghekeej mJehe en pevceYetefce hegve: Fme ekeej peieceiee G"er nw efke
Deeves Jeeuee YeefJe<e meowJe Fmekeer eceke mes eYeeefJele jnsiee~
hetpe ceeleepeer keer esjCee mes pecyeterhe %eevepeesefle (1982) SJeb YeieJeeve $e+<eYeosJe meceJemejCe
eerefJenej jLe (1998) kee osMeJeeheer eJele&ve mecheVe ngDee SJeb kegC[uehegj mes eJeefle&le YeieJeeve
ceneJeerj peesefle jLe (2003) kee eJele&ve meheueleehetJe&ke mecheVe ngDee nw~ Fve jLeeW kes eje mechetCe&
Yeejle ceW Deefnbmeeceeer efmeevleeW keer Jeeheke eYeeJevee ngF&~
Mew#eefCeke #es$e ceW Deveskeeveske je^ere SJeb Debleje&^ere mebieesefeeB-mesefceveej Fleeefo hetpe
ceeleepeer keer esjCee eje mecee-mecee hej mecheVe ngS nQ~ hetpe ceeleepeer kes efJeje JeefelJe kee
DeefYevebove kejves kes efueS meceepe ves GvnW mecee-mecee hej egieeJeefle&kee, eeefj$eeefv kee, veee
eYeekej, Deeefe&keejlve, ieefCeveerecegKe, egieveeefekee, je^ieewjJe, efJeeefJeYetefle, eios
Je Jeer, efmeevleeesejer
pewmeer GheeefOeeeW mes mecceeefvele kejkes mJeeb kees ieewjJeeefvJele DevegYeJe efkeee nw~ Jele&ceeve ceW ceneje^
eevle kes ceebieerlegbieer heJe&le hej efJee keer meyemes TBeer 108 heg Gegbie YeieJeeve $e+<eYeosJe keer eeflecee kee
efvecee&Ce hetpe ceeleepeer keer esjCee mes nes jne nw~
24 Iebs ceW Ske yeej Deenej ueskej, kesMeueesbe SJeb heoefJenej pewmeer keef"ve meeOevee kejles ngS
yeeee& SJeb eeefj$e kes lespe kees meJe&$e efyeKesjves Jeeueer hetpe %eeveceleer ceeleepeer Yeejleere mebmke=efle keer
ceneve Oejesnj nQ, efpevneWves 15 Deewue 2006 (JewMeeKe ke=. otpe) kees Deheveer Deeefe&kee oer#ee kes 50 Je<eeX
kees hetCe& efkeee nw~ 21 efomecyej 2008 kees pecyeterhe-nefmleveehegj ceW hetpe ceeleepeer keer esjCee mes
Deeeesefpele efJeeMeebefle Deefnbmee meccesueve kee GodIeeve Yeejle keer eLece ceefnuee je^heefle eerceleer
eefleYee osJeerefmebn heeerue kes kejkeceueeW mes ngDee Deewj meved 2009 MeebefleJe<e& keshe ceW Ieesef<ele ngDee~
je^heefle peer ves pecyeterhe-nefmleveehegj ceW heOeejkej hetpe ceeleepeer kee DeeMeerJee&o eehle efkeee~
oerIe&keeueerve leheefmJeveer Ssmeer hetpeveeree ceeleepeer ves Deye Deheves peerJeve kes 75 Je<e& hetCe& efkeS nQ
efpemes je^ere mlej hej nerjke peebleer ceneslmeJe kes he ceW ceveeee ieee~ elegceg&Keer eefleYee keer Oeveer
hetpe ceeleepeer kes eerejCeeW ceW YeeJeYeervee keesefMe: veceve nw~
JeemleJe ceW Deepe kes keefuekeeue ceW Yeer DeeOeeeflceke %eeve, eeefj$e, meeOevee SJeb cees#eheLe kees
meekeej kejves Jeeues iegDeeW kee efpelevee DeefYevebove efkeee peees, Glevee kece nw~ pees efyevee keg kens
Deheveer cege eje ner Meebefle, mebece, meoeeej kee GheosMe osles nQ Ssmes meeOeg Fme Yeejle JemegvOeje keer
Meeve nQ Deewj pees Yeer eeCeerieCe hejcemeewYeeie mes Gvekes ejCeeW ceW Deeee eehle kej uesles nQb, Jes Yeer
Deheves peerJeve kees mener DeLeeX ceW meeLe&ke kej uesles nQ~

eer %eeveceleer ceeleepeer kee mebef#ehle-heefjee


-e%eeeceCeer Deeefe&kee evoveeceleer
Yeejle keer JemegvOeje meowJe mes lehemee, leeie SJeb mebece keer Yetefce jner nw~ YeieJeeve $e+<eYeosJe,
jece, ceneJeerj keer en Yetefce Deepe Yeer Ssmes ceneve JeefelJeeW mes megMeesefYele nw efke pees Deheves peerJeve ceW
ner Ssefleneefmeke yeve peeles nQ~
Ssmee ner Ske ceneve JeefelJe nw-Jele&ceeve efoiecyej pewve meceepe keer meyemes eeeerve oeref#ele
meeOJeer-hetpe ieefCeveerecegKe eer %eeveceleer ceeleepeer~ meved 1934 ceW MejohetefCe&cee kes efove efpeuee
yeejeyebkeer (G.e.) kes efkewleveiej eece ceW ceelee ceesefnveer SJeb efhelee eer essueeue pewve kes oechele
peerJeve kes eLece heg<he kes he ceW keveejlve cewvee kee pevce ngDee~ eser-meer Deeeg mes ner Deheveer ceeB
keer esjCeeJeMe pewve ebLeeW kes mJeeOeee eje Fme yeeefuekee ves Deheves Jewjeie kees YeueerYeeBefle { kej
efueee Deewj 18 Je<e& keer Deuhe Deeeg ceW MejohetefCe&cee kes efove ner heefjJeej kes eyeue efJejesOe kes yeeJepeto
Yeer Deepevce yeeee&ele SJeb ie=nleeie kes keef"ve efveece OeejCe kej efuees~ meved 1953 ceW eer ceneJeerj
peer (jepe.) DeefleMee #es$e hej Deeeee&jlve eer osMeYet<eCe peer cenejepe mes Deeheves #egefuuekee oer#ee
ueskej Jeerjceleer veece eehle efkeee~ hegve: 1956 ceW yeermeJeeR meoer kes eLece Deeeee& eeefj$eeeJeleea eer
Meebeflemeeiej peer cenejepe kes eLece heeOeerMe efMe<e Deeeee&eer Jeerjmeeiej peer cenejepe mes ceeOeesjepehegje
(jepe.) ceW Deeheves Deeefe&kee oer#ee ueskej %eeveceleer veece eehle efkeee~ %eeve eeefhle nsleg DeOeeveDeOeeheve SJeb mJeeOeee kes eefle Deehekeer efJeMes<e DeefYeefe osKekej ner iegJej ves Deehekees en veece
eoeve efkeee Lee~ oer#ee kes eejbefYeke Je<eeX ceW Deeheves meJe&eLece mebmke=le JeekejCe SJeb pewve Deeiece kee
leuemheMeea %eeve eehle efkeee leLee meeLe ner Deheveer uesKeveer kee MegYeejbYe Yeer kej efoee~
57 Je<eeX mes meeOeveejle Fve ceneve meeOJeer ves Deye leke ueieYeie 250 mes Yeer DeefOeke iebLeeW kee
me=peve efkeee nw~ mebmke=le, efnvoer, eeke=le, keVe[ Fleeefo Yee<eeDeeW keer ekeeC[ efJeog<eer hetpe ceeleepeer
keer keeJe eefleYee Yeer Deefleere nw~ efpevesv Yeefe kes jme mes Yejs ngS ve peeves efkeleves ner hetpeve-efJeOeeveeW
keer jevee hetpe ceeleepeer ves Deheveer uesKeveer eje keer nw~ meved 1995 ceW [e@. jece ceveesnj ueesefnee
DeJeOe efJeeefJeeeuee (hewpeeyeeo) ves hetpe ceeleepeer keer efJeje %eeve meeOevee kees osKekej pewve Fefleneme
ceW eLece yeej efkemeer meeOJeer kees [er.efued. keer ceeveo GheeefOe eoeve keer~
kece&"lee, {mebkeuhe, DevegMeemeve kes meeLe-meeLe Jeelmeue keer eefleefyecye hetpe ceeleepeer ves
keewjJeeW-heeC[JeeW keer jepeOeeveer nefmleveehegj (cesj"-G.e.) ceW Deheveer esjCee mes pewve Yetieesue keer Deefleere
jevee-pecyeterhe kee efvecee&Ce kejeee nw~
eLece leerLekej YeieJeeve $e+<eYeosJe keer oer#ee SJeb kesJeue%eeve keueeCeke Yetefce-eeeie (Fueeneyeeo)
ceW leerLekej $e+<eYeosJe lehemLeueer leerLe& kee YeJe efvecee&Ce Yeer hetpe ceeleepeer keerme=peveMeefe kee ner megvoj
eefleheue nw~ Fmeer ekeej YeieJeeve ceneJeerj pevceYetefce-kegC[uehegj (veeueboe) ceW vebeeJele& cenue leerLe& kee
YeJe efvecee&Ce hetpe ceeleepeer keer esjCee SJeb memebIe meeefveOe ceW cee$e 22 ceen kes Deuhe Devlejeue ceW ngDee

(9)

( 10 )

efoiecyej pewve ef$eueeske MeesOe mebmLeeve kee heefjee

Fueeneyeeo ceW yeveejme neFJes hej leerLekej $e+<eYeosJe oer#eeleerLe& kee veJeefvecee&Ce ngDee nw
leLee 6 Deewue meved 2001 kees ner eOeeveceb$eer Deue efyenejer Jeepeheseer eje GodIeeefle
je^ere mlej hej mechetCe& YeejleJe<e& ceW ceveeS peeves Jeeues YeieJeeve ceneJeerj 2600JeeB
pevcekeueeCeke ceneslmeJe Je<e& ceW hetpe ceeleepeer eje jefele efJeeMeebefle ceneJeerj efeJOeeve
kee efJeje Deeeespeve eLece je^ere Deeeespeve kes he ceW jepeOeeveer efouueer kes efhejespeMeen
keesuee cewoeve ceW Deketyej 2001 ceW mecheVe ngDee~ Gmeer pevcekeueeCeke ceneslmeJe kes
Debleie&le meved 2003-2004 ceW mebmLeeve eje hetpe ceeleepeer keer esjCee mes YeieJeeve ceneJeerj
keer pevceYetefce kegC[uehegj kee efJekeeme keee& ogleieefle mes ngDee nw~ vebeeJele& cenue veeceke
leerLe& heefjmej JeneB kee efJeMes<e oMe&veere mLeue hee&keeW kes efueS Deeke<e&Ce kee kesv nw~
kegC[uehegj efJekeeme mebheVe nesves kes henues ner hetpe ieefCeveerecegKe eer %eeveceleer
ceeleepeer ves Deeieeceer Je<e& 2005 kees YeieJeeve heee&veeLe pevcekeueeCeke le=leere meneeefyo
ceneslmeJe Je<e& kes he ceW ceveeves kee meejs osMe kees Deeeve efkeee Deewj esjCee oer~ eloghejeble
hetpe ceeleepeer memebIe ves kegC[uehegj mes 14 veJecyej 2004 kees YeieJeeve heee&veeLe keer
pevceYetefce yeveejme kes efueS efJenej efkeee Deewj hetpe ceeleepeer kes meeefveOe ceW yeveejme ceW
YeieJeeve heee&veeLe keer pevcepeebleer 6 peveJejer 2005 kees Fme heee&veeLe ceneslmeJe Je<e& kee
peesj-Meesj kes meeLe meejs osMe keer pevelee kes yeere GejeosMe kes ueeske efvecee&Ce ceb$eereer efMeJeheeue efmebn eeoJe SJeb Deve DeefleefLeeeW eje GodIeeve efkeee ieee~ Fme ceneslmeJe
Je<e& kes Debleie&le meJe&eLece uecyes mecee mes eleeref#ele YeieJeeve eseebmeveeLe keer pevceYetefce
efmebnhegjer-meejveeLe ceW Gvekeer efJeMeeue eeflecee kee hebekeueeCeke eeflee ceneslmeJe YeJelee
kes meeLe mecheVe ngDee~ leoghejeble efkewleveiej ceW YeieJeeve ceneJeerj hebekeueeCeke eeflee
ceneslmeJe ceW heOeejs GejeosMe kes ueeskeefee cegKeceb$eer ceeveveere eer cegueeece efmneb eeoJe ves
YeieJeeve heee&veeLe keer eeflecee kes mece#e oerhe eppJeefuele kej heee&veeLe Je<e& kee MegYeejbYe
efkeee Deewj YeieJeeve heee&veeLe keer Jen eeflecee heee&veeLe efo. pewve FCj keeuespe kes
heefjmej ceW mLeeefhele keer ieF& nw~ Fmeer e=bKeuee ceW meejs osMe ceW 3 Je<e& leke YeieJeeve heee&veeLe
le=leere meneeefyo ceneslmeJe efJeefJeOe DeeeespeveeW kes meeLe ceveeee ieee, efpemekee meceeheve
YeieJeeve heee&veeLe keer kesJeue%eeve Yetefce Deefn$e leerLe& hej efleKeeue Jeeues yeeyee kes
cenecemlekeeefYe<eskehetJe&ke 4 peveJejer 2008 kees ngDee~
21 efomecyej 2008 kee efoJeme mebmLeeve kes efueS efJeMes<e ieewjJehetCe& SJeb Ssefleneefmeke
jne, peye ieCeleb$e Yeejle keer ceneceefnce je^heefle eerceleer eefleYee osJeerefmebn heeefue
hetpe ieefCeveerecegKe eer %eeveceleer ceeleepeer kee MegYeeMeerJee&o uesves pecyeterhe-nefmleveehegj
heOeejeR Deewj efJeeMeeefle Deefnbmee meccesueve kee GodIeeve efkeee~
Fme ekeej Deehe meyekes meneesie mes mebeeefuele nes jne efoiecyej pewve ef$eueeske MeesOe
mebmLeeve Deheveer elegceg&Keer eespeveeDeeW mes meceepe kees meowJe ueeYeeefvJele kejlee jns ener
cebieue keecevee nw~

-heer"eOeerMe #eguueke ceesleermeeiej


efpeme nefmleveehegj ceW Fme mebmLeeve eje je^ere mlej hej keee& keueehe eue jns
nQ, eLece leerLekej YeieJeeve $e+<eYeosJe keer heejCee, keewjJe-heeC[Je keer jepeOeeveer, oMe&ve
eefle%ee ceW eefme ceveesJeleer kee Fefleneme Deeefo heewjeefCeke keLeevekeeW mes peg[er Jen
nefmleveehegj veiejer Ske Ssefleneefmeke SJeb heewjeefCeke veiejer nw~ meved 1972 ceW hetpe
ieefCeveerecegKe eer %eeveceleer ceeleepeer keer esjCee mes efoiecyej pewve ef$eueeske MeesOe mebmLeeve
kes veece mes efouueer ceW Fme mebmLee kee pevce ngDee~
meved 1974 mes nefmleveehegj ceW efvecee&Ce keee& eejbYe efkeee ieee Deewj Deye leke JeneB
Deveske YeJe jeveeSb, cebefoj, kecejs, heuew, keesef"eeb, Yeespeveeuee, bkeer Deeefo yeve egkes
nQ~ efvecee&Ce kes Deefleefje mebmLeeve kes eje efMe#ee SJeb Oece& eeej-emeej nsleg efMe#eCe
efMeefJej, mesefceveej, Debleje&^ere mesefceveej, meccesueve Deeefo kes Deeeespeve Yeer nesles jnles nQ~
hetpe ceeleepeer SJeb Deeefe&kee eer eboveeceleer ceeleepeer eje efueefKele eejeW DevegeesieeW SJeb
Oece&eYeeJevee kes meceeeejeW mes meefnle mecei%eeve ceeefmeke heef$ekee kee ekeeMeve meved 1974 mes
yejeyej efveyee&Oe ieefle mes eue jne nw~ mebmLeeve kes Debleie&le ner meved 1972 ceW mLeeefhele Jeerj
%eeveesoe ebLeceeuee mes 300 mes Yeer DeefOeke ebLe ueeKeeW keer mebKee ceW ekeeefMele nes egkes nQ~
eneb pecyeterhe hegmlekeeuee, Ceceeskeej ceneceb$e yeQke, ieefCeveer %eeveceleer MeesOeheer" Deeefo kes
eje Oeeefce&ke Mew#eefCeke SJeb heejceeefLe&ke keee&ece eueles jnles nQ~ meved 1975 mes eejbYe
hebekeueeCekeeW ceW Deye leke Deveske hebekeueeCeke eefleeSb SJeb eefle 5 Je<eeX ceW nesves Jeeues
pecyeterhe ceneceneslmeJe ceW mes 4 ceneslmeJe nes egkes nQ~ Fme mebmLeeve eje peneB hetpe
ceeleepeer keer esjCee mes meved 1982 ceW efouueer mes mJe. eOeeveceb$eer eerceleer Fbbefoje ieebOeer eje
GodIeeefle pecyeterhe %eevepeesefle jLe kee 1045 efoveeW leke mechetCe& Yeejle ceW YeceCe SJeb
nefmleveehegj ceW Gmekeer DeKeC[ mLeehevee ngF&, meved 1998 ceW eOeeveceb$eer eer Deue efyenejer
Jeepeheseer eje GodIeeefle YeieJeeve $e+<eYeosJe meceJemejCe eerefJenej eje DeeEnmeeceeer
efmeevleeW kee eeej-emeej ngDee~ JeneR YeieJeeve ceneJeerj pevceYetefce kegC[uehegj (veeueboe) mes
ceneceefnce jepeheeue efyenej eevle eje eJeefle&le YeieJeeve ceneJeerj peesefle jLe kes
Yeejle YeceCe mes peveceeveme YeieJeeve ceneJeerj kes efJe<ee ceW Deeiecemeccele %eeve mes heefjfe ele
ngDee nw~ pecyeterhe mLeue hej mecee-mecee hej YeJe oer#eeSb Yeer mecheVe ngF& nQ~ Fmeer
mebmLeeve eje efouueer kes ueeueefkeuee cewoeve ceW 4 hejJejer meved 2000 kees eOeeveceb$eer
eer Jeepeheseer eje GodIeeefle YeieJeeve $e+<eYeosJe Debleje&^ere efveJee&Ce ceneceneslmeJe
mechetCe& osMe SJeb efJeosMeeW ceW ceveeee ieee~ efpemekes Debleie&le Deveske mebieesefeeB, YeieJeeve
$e+<eYeosJe keerefle&mlebYe efvecee&Ce Deeefo keee&ece ngS~ meved 2000-2001 ceW mebmLeeve eje
hetpe ceeleepeer keer esjCee mes YeieJeeve $e+<eYeosJe keer oer#ee SJeb kesJeue%eeve Yetefce eeeie-

( 11 )

Jeerj %eeveesoe ievLecee}e kes meneesieer


efoiecyej pewve ef$e}eske MeesOe mebmLeeve kes Devleie&le Jeerj %eeveesoe ievLecee}e keer mLeehevee meved
1974 ceW ngF&~ leye mes Deye leke }eKeeW keer mebKee ceW ievLeeW kee hekeeMeve nes egkee nw Deewj efvejvlej nes jne
nw~ iebLecee}e mes hee"keeW kees ievLe kece keercele ceW heehle nes mekeW, Fme o=eq< mes ievLecee}e ceW Ske mebj#eke
eespevee Deiemle meved 1990 mes heejbYe keer ieF& nw~ Fme eespevee kes Devleie&le efvecve cenevegYeeJe Deye leke
mebj#eke yevekej Dehevee meneesie heoeve kej egkes nQ~

efMejesceefCe mebj#eke
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.

eerceleer efvece&}e pewve Oe.he. mJe. eer hesceevo pewve, lelheg$e heoerhe kegceej pewve, Keejer yeeJe}er, efouueer-6~
eerceleer megceve pewve Oe.he. eer efoeqiJepee eEmen pewve, Fboewj~
eer ceneJeerj hemeeo pewve mebIeheefle, peer-19, meeTLe SkemesvMeve, veF& efouueer~
eer censv heeue njsv kegceej pewve, metjpece} efJenej, efouueer~
eerceleer ceesnveer pewve Oe.he. eer megveer} pewve, heerle efJenej, efouueer~
eer osJesvo kegceej pewve (Oeens[e Jee}s) ieg[ieeBJe (nefj.)~
eerceleer Meejoe jeveer pewve Oe.he. mJe. efjKeyeebo pewve, yeengyeueer SvkeuesJe, efouueer-92~
[e@. osJesv kegceej pewve, Yeesheeue (ce.e.)
eerceleer mebieerlee pewve Oe.he. eer mebpeerJe kegceej pewve, Mesjkees (efyepeveewj) G.e.
eer Deefveue kegceej pewve, oefjeeiebpe, efouueer
eer yeer.[er. ceoveeFke, cegcyeF&
eer Oevekegceej pewve, yeengyeueer SvkeuesJe, efouueer-92~
eer efpelesv kegceej pewve SJeb eerceleer megveerlee pewve keesef[ee, heueesefj[e, et.Sme.S.
eerceleer efJeceuee osJeer pewve Oe.he. eer DeesceekeeMe pewve, mJeeefueke veiej, nefjej (GejeKeb[)~
eer Deefcele pewve SJeb mebYeJe pewve megheg$e eerceleer Deveerlee pewve Oe.he. eer cetueebo pewve heeveer, efomehegj
(keecehe) Deemeece~
16. eerceleer Deefpele kegceejer pewve Oe.he. eer censv kegceej pewve, Deesyesoguueeiebpe (jeemesve) ce.e.~
17. eer veeefYekegceej pewve, pewve yegke ef[hees, meer-4, heer.Jeer.Deej. hueepee kes heers, kevee@ huesme, veF& efouueer~

hejce mebj#eke
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.

eer ceeBieer}e} yeeyet}e} hene[s, nwojeyeeo (DeevOe heosMe)~


[e@. hekeeMeevo pewve, 792 efJeJeskeevebohegjer, efmeefJe} }eFve, meerleehegj (G.he.)~
eer megcele hekeeMe pewve, ieppet keje, Meenoje, efouueer~
eer megveer} kegceej pewve, eje-megveer} wkemeeF&ume, mejOevee (cesj") G.he.~
eer hekeeMe ebo Decees}ke ebo pewve meje&He, meveeJeo (ce.he.)~
eer heegcve kegceej peJesjer, jeskeef[ee}sve, yeesjerJe}er (Jesm) cegbyeF&~
eerceleer Ge|ce}e osJeer Oe.he. eer keevleer hemeeo pewve, $e+<eYe efJenej, efouueer~
eerceleer G<ee pewve Oe.he. eer efJece} hemeeo pewve, $e+<eYe efJenej, efouueer~
eer Deevevo hekeeMe pewve (meewjce Jee}s) , ieebOeerveiej, efouueer~
eerceleer meefjlee pewve Oe.he. eer jepekegceej pewve, efkeoJeF& veiej, keevehegj~
mJe. eerceleer kew}eMeJeleer Oe.he. eer kew}eMe ev pewve , leesheKeevee yeepeej, cesj"~

( 12 )
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.

eer Yeevesv kegceej pewve, eje-eer efJeee pewve, Yeiele eEmen ceeie&, peehegj~
eer heoerhe kegceej Meeeqvle}e} efye}e}e, Devetheveiej, Fboewj, (ce.he.)~
eer megjsMeebo heJeve kegceej pewve, yeejeyebkeer (G.e.)~
eer veLeceue heejmeceue pewve, keuekeee-7~
eerceleer mJe. MeebleeyeeF& Oe.he. eer keceueebo pewve, meveeJeo (ce.e.)~
eer heebo pewve keeefjee, efouueer
eer DeeMeg pewve, keeuekee peer, veF& efouueer

meb j#eke
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.

mJe. eer DevevleJeere& pewve SJeb mJe. eerceleer DeeoMe& pewve kes megheg$e eer ceveespe kegceej pewve, cesj"~
eerceleer jepetyeeF& ceelesMJejer eer efMeKej evo YeeF& osJesvo kegceej }Keceer evo pewve, mev
eeJeo (ce.he.)~
eer efeceve}e} egvveer}e} oesMeer, keerkee m^er, cegcyeF&~
eerceleer DeCeeyesve cevvetYeeF& keesef[ee, meer.heer. Qke jes[, cegcyeF&~
eerceleer leejeyesve evot}e} oesMeer, Hesve efyepe, cegcyeF&~
eer jefle}e} egvveer}e} oesMeer, cegcyeF&~
mJe. eerceleer ceLegjeyeeF& KegMee} evo pewve, eje-eer jleve evo KegMee} evo ieeBOeer kes megheg$e eer
Oeve kegceej, DeMeeske kegceej, efMejerMe kegceej, Oece&jepe ieeBOeer He}ve (cene.)~
eer Meebefle}e} KegMee} evo ieeBOeer, He}ve (meeleeje) cene.~
eer Devevle }e} Het}evo He[s, Deke}tpe (mees}ehegj) cene.~
eer nerje}e} ceeefCeke}e} ieeBOeer, Deke}tpe (mees}ehegj) cene.~
eer peekegceej KegMee}ebo ieeBOeer, Deke}tpe (mees}ehegj) cene.~
eerceleer yeoeceer osJeer ceelesMJejer eer heoce kegceej pewve iebieJee}, keevehegj (G.he.)~
eerceleer kece}eosJeer Oe.he. mJe. eer censvo kegceej pewve, IeCs Jee}s n}JeeF&, oefjeeiebpe,veF& efouueer~
eerceleer G<eeosJeer Oe.he. eer eJeCe kegceej pewve, eeJe[er yeepeej, efouueer~
eer cegkesMe kegceej pewve, keje MenbMeener, eeBoveer eewke, efouueer~
eer ngkeceerebo ceebieer}e} Meen, Oeeveceb[er, Goehegj (jepe.)
eer efkejCe evo pewve, keje Oetef}eeve, eeBoveer eewke, efouueer~
eerceleer efJece}eosJeer Oe.he. eer ceneJeerj hemeeo pewve Fbpeer. efJeJeske efJenej, efouueer
eerceleer G<eeosJeer Oe.he. eer DeMeeske kegceej pewve (Keske[e efveJeemeer), yenjeFe (G.he.)~
eerceleer }er}eJeleer Oe.he. eer njerMe evo pewve, Mekejhegj, efouueer~
eer og}erevo pewve, yeengye}er SvkeuesJe, efouueer~
eer jefle}e} kesJe}evo ieeBOeer keer hegCe mce=efle ceW, heeheg}j heefjJeej, metjle (iegpe.)~
eerceleer YebJejerosJeer Oe.he. eer meoemegKe pewve heeb[dee keer mece=efle ceW Fvoj evo megcesjce} pewve heeb[dee
efMe}ebie (cesIee}e)~
eerceleer meesnveerosJeer Oe.he. eer levemegKejee mes"er, Hewvmeer yeepeej, ieewneer (Deemeece)~
eerceleer OeehetyeeF& Oe.he. eer kemletj evo pewve, jeceiebpe ceC[er (jepe.)~
eer efceve}e} evYeeve pewve, keefJeveiej ieeefpeeeyeeo (G.he.)~
eerceleer Mekegvle}eosJeer Oe.he. eer megjsMeebo pewve (yele&ve Jee}s), Keg[yeg[e ceesnuuekee,osnjeotve (G.he.)~
eer osJesvo kegceej iegCeJevle kegceej eWiee, ye[veiej (ce.he.)~
eer efoiecyej pewve meceepe, lenmeer} Helesnhegj (yeejeyebkeer) G.he.~

( 13 )
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
52.
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
60.
61.
62.
63.
64.
65.
66.
67.
68.

eer cevvee}e} jece}e} pewve [tbiejJee}e, Yeevehegje (cevomeewj) ce.he.~


eer Fvoj evo kew}eMe ebo eewOejer, meveeJeo (ce.he.)~
eer hekeeMe evo Decees}ke evo pewve meje&He, meveeJeo (ce.he.)~
mJe. eer efJece} evo pewve, jKeyeevo omejLe mee, meveeJeo (ce.he.)~
eer Deepeeo kegceej pewve Meen (meveeJeo Jee}s), Fvoewj (ce.he.)~
eerceleer meg<ecee pewve Oe.he. eer jekesMe kegceej pewve, ceJeevee (cesj") G.he.~
eerceleer kegmegce pewve Oe.he. eer jcesMeevo pewve, efkeMevehegjer, yeeiehele jes[, cesj"~
eerceleer efkejCe pewve Oe.he. eer heoce hemeeo pewve S[Jeeskes, cesj" (G.he.)~
eerceleer efJece}eosJeer Oe.he. eer efpevesvohemeeo pewve "sskesoej, es[jce} jes[, veF& efouueer~
eerceleer #eceeosJeer pewve, ceOegyeve, efouueer~
eerceleer kece}eosJeer Oe.he. eer jepesvo kegceej pewve es[jkee, "eCes (cene.)~
eer Deefpele hemeeo pewve yeyyespeer, eer jepekegceej eJeCe kegceej pewve, }KeveT~
eer heYee evo ieesOee, 45 Yeiele Jeeefkee, efmeefJe} }eFve, peehegj-6 (jepe.)~
eer ieesheerevo efJeefheve kegceej pewve, mejOevee wv neGme, iebpeceb[er, mejOevee~
eerceleer jlevemegvojer osJeer Oe.he. eer Jeerjevo pewve (efekeve Jee}s), et[erJee}er ie}er,eewke yeepeej, }KeveT~
[e@. megYee<eevo pewve, jeleevee[e keueerefveke, jeleevee[e yeepeej, peesOehegj (jepe.)~
eer heceeso kegceej pewve (cegpeHeHejveiej Jee}s) 35 Se.Jeer.jes[, vet ceekex, Lejhekevee, jebeer (efyenej)~
eer efJepesvo kegceej pewve, kes.-1/20 cee@[} eGve, efouueer~
eer kew}eMe ebo pewve, 45 Yeiele Jeeefkee, efmeefJe} }eFve, peehegj (jepe.)~
eer megYee<eebo pewve, eer efo. pewve heeMJe&veeLe ewlee}e, 405 [e@. cegKepeea veiej, efouueer~
eer megYee<e evo pewve meje&He, efkewleveiej (yeejeyebkeer) G.he.~
eer evomesve pewve, eje-megcesjevo, evomesve pewve, meypeer ceC[er, venewj (efyepeveewj)~
eer megOeerj kegceej pewve pes.F&., vevo efkeMeesj pewve, Meejoe venj KeC[, MeenpeneBhegj~
eer megkegcee}ebo pewve, ceesleer ^seE[ie kecheveer, er.Deej. Hegkeve jes[, Hewvmeer yeepeej, ieewneer~
eer Deefve} hegueefkele mes"er, yeer 1/122, hespe-2, DeMeeske efJenej, efouueer-110052~
eer evoceesnve yebme}, 11, hetmee jes[, kejes}yeeie, veF& efouueer-5~
eer efiejOej hemeeo Deeceeso hemeeo pewve, pewve Jem$ee}e, kee}er ceekex, efmeJeeve (efyenej)~
eer meleerMe evo pewve, 31 efmeefJe} }eFve, ce.veb.-10, meskej-2, eFhe-5 Peebmeer~
eer mJehe evo keeme}erJee}, veee yeepeej, Depecesj (jepe.)~
eer ng}eme evo mes"er, DeeesOee Megiej efceume, jepee kee menmehegj, efye}ejer (G.he.)~
eerceleer efkejCe osJeer pewve Oe.he. eer vejsvo kegceej pewve, efmeefJe} }eFve, meerleehegj (G.he.)~
eerceleer meblees<e pewve Oe.he. eer heJeerCe kegceej pewve, yeejeyebkeer (G.he.)~
eer metjpece} heg$e eer efJeveerle kegceej pewve, ceesnuuee iebpekeje hetjCeje hetjCepee, pewve efJe}e,
cegjeoeyeeo (G.he.)~
mJe. eer efMeKej evo pewve, efcyej keceerMeve Spesv, Mebkejiebpe, neheg[ (G.he.)~
eerceleer jepesMJejer pewve ceelesMJejer eer jekesMe pewve 31, efmeefJe} }eF&ve, meerleehegj~
eer jepekegceej pewve, cewmeme& jefJeolle hesceevo pewve yeejoeves Jee}s, Meeceiebpe, yejs}er~
eer ye}Jeerj pewve, eje-peevekeer SkemeWMeve efjHeeFvejer, ieeBOeeriebpe, MeenpeneBhegj~
eer hevvee}e} mes"er, [erceehegj (veeiee}Q[)~
eer Jeerjsvo kegceej pewve, F&oieen kee}esveer, Deeieje (G.he.)~

(14 )
69.
70.
71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.

eer heesKehee} pewve, eje-veeJesuer cessue Fbef[ee, ceeveeEmen ies, De}erie{ (G.he.)~
eerceleer jeqMce pewve Oe.he. eer efJepee kegceej pewve, oefjeeiebpe, veF& efouueer~
eerceleer efJece}e osJeer Oe.he. eer heceeso kegceej pewve Fbpeer., MeenpeneBhegj (G.he.)~
mJe. eerceleer kew}eMeJeleer pewve Oe.he. eer kew}eMe evo pewve Fbpeer., leesheKeevee yeepeej, cesj"~
eerceleer DeCe kegceej veeboskej Oe.he. YeeT meensye veeboskej, ceg}gv[ (Jesm) cegcyeF&~
eer Yeeieevo ceveer<e kegceej "esef}ee, eje-efkejve SpeWmeer, heess. yegjnevehegj, (ce.he.)~
eer kew}eMeevo jepekegceej pewve jebJekee, hees. efyemeJeeb (meerleehegj) G.he.~
eerceleer efJeeeJeleer pewve, jepeewjer iee[&ve, veF& efouueer~
eer Deevevo hekeeMe pewve (meewjce Jee}s) SJeb megheg$e eer ceove kegceej, heoerhe kegceej SJeb heJeerCe kegceej
pewve, Oece&hegje, ieeBOeerveiej, efouueer~
78. eerceleer DeCee pewve, Oe.he. heJeervo kegceej pewve, heerlecehegje, efouueer~
79. eerceleer heg<heeosJeer, Oe.he. censvo kegceej pewve, heg<heebpe}er SvkeuesJe, efouueer~
80. eer yeeyet}e} leesleejece pewve, YegmeeJe} (cene.)~
81. [e@. Deveghece pewve, megoecee veiej, Fboewj (ce.he.)~
82. eer efJevee kegceej pewve, pJew}me&, ojeryeeke}eb, efouueer~
83. mJe. eer Deevevo hekeeMe pewve Meeeqvleefhee, pecyeterhe-neqmleveehegj (cesj") G.he.~
84. eerceleer jepeg}yeeF& Oe.he. eer vesceerevo pewve }esne[s, hees. keeshejieeBJe (cene.)~
85. eer Oevvee}e} ieesOee, ceunejiebpe, Fboewj (ce.he.)~
86. eer megveer} kegceej ceveespe kegceej pewve, efPe}efce} kee}esveer, efouueer~
87. eerceleer DeeMee pewve Oe.he. eer jepesMe kegceej pewve yeDee meeiej (G.he.)~
88. eer heejmece} [tbiejce} peer heeveer hees. ces[leeefmeer, veeieewj (jepemLeeve)~
89. eer Deefve} kegceej pewve (ieg[ieebJe Jee}s) efheeoMe&veer efJenej, efouueer-92~
90. eerceleer ke=<Cee yeeF& vesceerveeLe pewve, heer. Jee}s, nwojeyeeo (DeevOe heosMe)~
91. eerceleer cebpet}lee pewve Oe.he. eer heYeele evo ieesOee, veee yeepeej, Depecesj (jepe.)~
92. eer heceeso kegceej pewve, heejme efhevme&, Meenoje-efouueer~
93. eer eeboce} Deefve} kegceej mejeJeieer, efkeMeveiebpe (efyenej)~
94. kegceejer Deefoleer megheg$eer eer Dehees}es peer pewve meewieeveer, Fboewj~
95. eerceleer cebpet}lee Oe.he. heYeeevo ieesOee-veee yeepeej, Depecesj~
96. eer meges kegceej Mewuesv kegceej pewve, [euveiebpe (PeejKeb[)~
97. eerceleer peleveosJeer ue#ceerebo pewve, esVeF& (leefceuevee[g)~
98. eerceleer meKeeF& pewve Oe.he. eer peerleceue pewve, ce[evee (keese) jepe.~
99. eer ceesefnle pewve heg$e cegkesMe pewve, peieVeeLe pewve heneef[ee, helesnhegj (MesKeeJeer) jepe.~
100. eer vejsMe pewve yebmeue, ieg[ieeBJee (nefj.)~
101. eerceleer jleveyeeF& Oe.he. jepesv ekeeMe keesef"ee, keese (jepe.)~
102. eerceleer meblees<e pewve Oe.he. eer Depeerle kegceej pewve, efYeJee[er (jepe.)~
103. eerceleer esceuelee pewve Oe.he. eer megMeerue kegceej pewve, ceuee[ (cegcyeF&)~
104. eer jepesv kegceej hebeewefueee, Fboewj (ce.e.)~
105. mJe. eer ceesnveueeue nsceebo ieebOeer, meleeje (cene.)~
106. eerceleer Deejleer pewve Oe.he. eer ekeeMeebo pewve MeerMes Jeeues, Fueeneyeeo (G.e.)
107. [e@. efJeceuee pewve efJeceue Oe.he. eer ekeeMeebo pewve, efhejespeeyeeo (G.e.)

( 15 )

( 16 )

efJe<eeevegeceefCekee
e.me.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.

efJe<ee
cebieue mlees$e
eewyeerme leerLekej hetpee (mecegee hetpee)
YeieJeeve eer $e+<eYeosJe efpevehetpee
YeieJeeve eer DeefpeleveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer mebYeJeveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer DeefYevebove efpevehetpee
YeieJeeve eer megceefleveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer heeeYe efpevehetpee
YeieJeeve eer megheee&veeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer eveYe efpevehetpee
YeieJeeve eer heg<heobleveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer MeerleueveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer eseebmeveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer Jeemeghetpe efpevehetpee
YeieJeeve eer efJeceueveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer DevebleveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer Oece&veeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer MeebefleveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer kegbLegveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer DejnveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer ceefuueveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer veefceveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer vesefceveeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer heee&veeLe efpevehetpee
YeieJeeve eer ceneJeerj efpevehetpee
ye[er peeceeuee
eMeefmle
eewyeerme leerLekej YeieJeeve keer cebieue Deejleer
Yepeve
eewyeerme leerLekejeW keer meesuen pevceYetefceeeW keer veeceeJeueer

he= meb.
1
2
6
11
15
19
24
30
34
40
45
50
55
59
64
68
73
77
82
86
90
95
100
104
110
116
122
125
126
127
128

ceC[ue efJeOeeve kee vekeMee

er B

kegue 24 Jeueeeleske Jeuee ceW 5-5 DeIe&, Dele: 245120 DeIe&


hetCee&Ie&- 24
peeceeuee hetCee&Ie&- 26

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

2 / eewyeerme leerLekej hetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-1

eewyeerme leerLekej hetpee


(mecegee hetpee)

eewyeerme leerLekej efJeOeeve


cebieue mlees$e
-MebYeg boefmeereo eewefyeme leerLekej, Jej hebekeueeCeke kes mJeeceer~
mJeiee&Jeleej kes n ceefnves, henues megjheefle Dee%ee ceeveer~~
Oeveheefle jlveeW kees Je<ee&kej, meejs peie kee oeefjo OeesJeW~
efpeveJej kee ieYe&&keueeCeke en, peve-peve ceW cebieuekej nesJes~~1~~
eer Deeefo osefJe mes mesefJele ceeB, leerLekej keer peveveer nesleeR~
FveCeer efpeveefMeMeg kees ueskej, Deeflenef<e&le ceve hegueefkele nesleeR~~
ces hej Ske npeej Dee", keueMeeW mes efpeve DeefYe<eJe nesJes~
en pevce keueeCeke efpeveJej kee, meye peve kees cebieueeo nesJes~~2~~
yeejn YeeJeve Yeeles ner lees, ueewkeebefleke megj Dee peeles nQ~
megjefveefce&le efMeefJekee hej e{kej, leerLekej Jeve ceW peeles nQ~~
efmesYees vece: ceb$ehetJe&ke, oer#ee ues efvepe ceW jle nesJeW~
oer#ee keueeCeke efpeveJej kee, nce meyekees cebieueeo nesJes~~3~~
eYeg Ieele Ieeefleee kesJeuejefJe, Yet mes heCe menme Oeveg<e Thej~
Jej meceJemejCe ceW keceueemeve hej, DeOej efJejepeW leerLekej~~
eoMeieCe efoJeOJeveer megvekej, efvepe Deelcee kee DeIeceue OeesJeW~
en kesJeue%eeve keueeCeke Yeer, nce meyekees cebieueeo nesJes~~4~~
eYeg eerefJenej kee Deble mecee, meye eesie efvejesOe Deeesefie yeveW~
Oeeveeiveer ceW kecexvOeve kees, Yemceerkej efMeJeheefle efme yeveW~~
leerLekej keer DeefleMee Yeeer, efvepemeewKe megOeejme eo nesJes~
efveJee&Ce keueeCeke efpeveJej kee, nce meyekees cebieueeo nesJes~~5~~
DeLe efpevee%eeefle%eeheveee ceb[uemeesheefj heg<heebpeefueb ef#ehesled~

-DeLe mLeehevee-MebYeg bohegosJe Deeefo eewefyeme leerLekej, Oece&leerLe& kejleej nges~


Fme pecyeterhe ceW Yejle#es$e kes, Deee&Keb[ ceW veeLe nges~~
Fve cegefeJeOet hejcesej kee, nce Yeeer mes Deeeve kejW~
Fvekes ejCeecyeg pe kees pepeles , YeJe YeJe og :KeeW keer neefve kejW~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejmecetn! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejmecetn! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejmecetn! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe
Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe De<ke-ieerlee bons veeLe! cesjer %eevemeefjlee, hetCe& Yej oerpes Deyes~
Fme nsleg peue mes Deehe kes, heokeceue kees hetpetB Deyes~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~1~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoeleg efJeMeefleleerLekejsYe: pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efe&vheJeeceerefle mJeene~
efvepe Deelce ceW mechetCe& Meerleue, meefueue Oeeje hetefjes~
legce ejCe egieue mejespe ceW, ebove e{eTB FmeefueS~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~2~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efvheeceer
eJe& efle mJeene~
De#ee DeKebef[le meewKe efveefOe, Yeb[ej Yej oerpes eYees~
Fme nsleg De#ele hegbpe mes, ceQ hetpentB legce heo efJeYees~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~3~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eewyeerme leerLekej hetpee / 3

cegPe DeelceiegCe meewiebOe meeiej, hetCe& Yej oerpes eYees~


Fme nsleg ceQ megjefYele megceve ues, hetpentB legce heo efJeYees~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~4~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&eeceer
h efle mJeene~
cesjer kejes heefjhetCe& le=hleer, Deelce megKe heeret<e mes~
YeieJeved! Dele: vewJese mes, hetpetB ejCe egie Yeefe mes~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~5~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
eYeg %eeve peesleer cegPe oe ceW, hetCe& Yej oerpes Deyes~
ceQ Deejleer efe mes keB, De%eevelece legjleefnb Yeies~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~6~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
cegPe DeelceeMe meewjYe ieieve ceW, Jeehle kej oerpes eYees~
Fme nsleg KesTB Oethe ceQ, kegkece& Yemce kejes efJeYees~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~7~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
efvepe DeelceiegCe mebheefe kees, Deye hetCe& Yej oerpes eYees~
Fme nsleg heue kees ceQ e{eTB, Deehekes meefVeOe efJeYees~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~8~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
Deveceesue iegCe efvepe kes Devebles, efkeme efJeOeer mes hetCe& neW~
yeme DeIe& Dehe& Ce kejle ner , ef vepe %eeveceef le meg Ke het Ce& nes ~~
eewyeerme leerLekej efpevesej, keer keB ceQ Dee&vee~
Fve hetpeles efvepemeewKe heeTB, keB ece keer lepe&vee~~9~~
eR eerJe=<eYeosJeeefoelegefJeMeefleleerLekejsYe: DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

4 / eewyeerme leerLekej hetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

-oes neleerLekej ejCeeype ceW, Oeeje leerve kejble~


ef$eYegJeve ceW Yeer Meebefle nes, efvepeiegCe ceefCe efJeuemeble~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
efpeveJej ejCe mejespe ceW, megjefYele kegmegce Oejble~
megKe mebleefle mebheefle ye{s, Deelce meewKe efJeuemeble~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR Je=<eYeeefoJeOe&ceeveevlesYees vece:~

peeceeuee
-eewyeesue boDeeJees nce meye kejW Jebovee, eewyeermeeW YeieJeeve keer~
leerLekej yeve leerLe& eueeee, Gve Deveble iegCeJeeve keer~~
pee pee efpeveJejb-4
DeeefoveeLe egie Deeefo leerLekej, DeefpeleveeLe kecee&efj nvee~
mebYeJeefpeve YeJe og:Ke kes nlee&, DeefYevebove Deevebo Ievee~~
megceefleveeLe meodyegef eoelee, heeeYeg efMeJeue#ceer oW~
eer megheee& ece heeMe efJeveeMee, eveYet efvepe jMceer osb~~
kesJeue%eeve mete& yeve ecekes, ef$eYegJeve efleueke ceneved keer~~ leerLe.~~1~~
pee pee efpeveJejb-4
heg<heoble YeJe Deble efkeee nw, Meerleue eYeg kes Jee Meerleue~
eer eseebme peiele efnle kelee&, Jeemeghetpe efJe ueeue keceue~~
efJeceueveeLe ves DeIe ceue Oeesee, efpeve Deveble iegCe Devleeleerle~
Oece&veeLe Je=<eleerLe& eueeee, MeebefleveeLe Meebefleeo F&Me~~
Meebleergke peve MejCe Dee jns, Ssmes keCeeJeeve keer~~leerLe.~~2~~
pee pee efpeveJejb-4
kegbLegveeLe keCee kes meeiej, Dej efpeve ceesn Dejer veeMee~
ceefuueveeLe ececeuue efJepeslee, cegefvemegele ele kes oelee~~
veefceeYeg efveece jlve$ee Oeejer, vesefceveeLe efMeJeeflee hejCee~
heee&veeLe Ghemeie& efJepeslee, ceneJeerj YeefJepeve MejCee~~
Fveves efMeJe keer jen efoKeeF&, peve-peve kes keueeCe keer~~leerLe.~~3~~
pee pee efpeveJejb-4

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eewyeerme leerLekej hetpee / 5

leerLekej kes pevce mecee mes, oMe DeefleMee egle ceW ieees~
kesJeue%eeve eie nesles ner, oMe DeefleMee ieCeOej ieeeW~~
osJeeWke=le eewon DeefleMee neW, megboj meceJemejCe jevee~
Fv-FveCeer osJe-osefJeeeB, ieeles jnles iegCe ieefjcee~~
meYeer YeJe iegCe keerle&ve kejles, DeYeebkej efpeveveece keer~~leerLe.~~4~~
pee pee efpeveJejb-4
le DeMeeske megjheg<heJe=ef, Yeeceb[ue eecej efmebnemeve~
leerve $e megjogbogefYe yeepes, efoJeOJeveer nw Dece=lemece~~
Dee" cene es eeeflenee& nQ, iebOekeger ceW eYeg MeesYeW~
efJeYeJe JeneB kee megj vej heMeg keee, ceg efveeeW kee Yeer ceve ueesYes~~
ieCeOej ieg Yeer mebmlegefle kejles, DeefJeveej YeieJeeve keer~~leerLe.~~5~~
pee pee efpeveJejb-4
oMe&ve %eeve meewKe Jeerjpe es, eej Deveble elege nQ~
es eeefueme iegCe DenleeW kes, efhej Yeer iegCejlveekej nQ~~
#egOee le=<eeefoke oes<e De"ejn, eYeg kes keYeer veneR nesles~
Jeerlejeie meJe&%e leer Lekej, efnle GheosMeer ner nesles~~
hejce efhelee hejcesej mJeeefceved! hetpee ke=heeefveOeeve keer~~leerLe.~~6~~
pee pee efpeveJejb-4
eR eerJe=<eYeeefoJeOe&ceeveevleelegefJeMeefleleerLekejsYe: peeceeuee hetCee&Ie efveJe&eeceer
h efle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eOece&ee kes veeLe, efefJeOe Oece&kelee& eYees~
vecetB veceekej ceeLe, %eeveceleer keefuekee ef Keues~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

6 / eer $e+<eYeosJe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-2

YeieJeeve eer $e+<eYeosJe efpevehetpee


mLeehevee-ieerlee bo
ns Deeefoyeee! egieheg<e! hegosJe! egieee legcneR~
egie Deeefo ceW Fme kece&Yetceer, kes eYees! kelee& legcneR~~
legce ner epeeheefleveeLe! cegkeleer, kes efJeOeelee nes legcneR~
ceQ Deehekee Deeeve kejlee, veeLe! Deye eflees eneR~~1~~
eR eer DeeefoveeLe efpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eer DeeefoveeLe efpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eer DeeefoveeLe efpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
Deke-eeue-veboerej hetpee
efpeveJee mece Meerleue veerj, kebeve Ye=bie YeB~
efpeve ejCeebyegpe ceW Oeej, os peieb nB~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~1~~
eR eer DeeefoveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
efpeveleveg mece megjefYele iebOe, megJejCe hee$e YeB~
efpeveejCe mejesn ee&, YeJe mebleehe nB~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~2~~
eR eer DeeefoveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
efpeve ieg Cemece GppJeue Oeew le, De#ele Leeue Yejs~
efpeve ejCe efveke Oej heg bpe, De#ee meew Ke Yejs~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~3~~
eR eer DeeefoveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
efpeveeMemece megjefYele esle, kegbo iegueeye efuees~
ceoveeefjpeeer efpeveheeo, hetpetB n<e& efnes~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eR

eR

eR

eR

eR

eR

eer $e+<eYeosJe efpevehetpee / 7

eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~


ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~4~~
eer DeeefoveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
efpeveJeeveece=le mece Meg, Jebpeve Leeue Yejs~
hejceece=le le=hle efpevesv, hetpele YetKe js~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~5~~
eer DeeefoveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
JejYeso %eeve mece peesefle,peieceie oerhe efuees~
efpeveheo hetpele ner nesle, %eeve Geesle efnes~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~6~~
eer DeeefoveeLeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
oMeiebOe megiebefOele Oethe, KesJele kece& pejs~
efvepe Deelece iegCe meewieb Oe, oMe efoMe ceeefnb Yejs~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~7~~
eer DeeefoveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
efpeve OJeefvemece ceOegj jmeeue, Deece Deveej Yeues~
efpeveheo hetpele lelkeeue, heue meJeexe efceues~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~8~~
eer DeeefoveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ues De Je kee Leeue, DeIe& mece e{eTB ceQ~
kewJeue %eeveceefle nsleg, legce iegCe ieeTB ceQ~~
eer DeeefoveeLe efpevejepe, Deeoer leerLekej~
ceQ hetpetB Yeefe mecesle, legcekees #escebkej~~9~~
eer DeeefoveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe& efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"emejetveoer megveerj, efpeveheo hebkepe Oeej os~
MeerIe njes YeJe heerj, MeebleerOeeje Meebeflekej~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

8 / eer $e+<eYeosJe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

yessuee keceue iegueeye, ebhe ecesueer ues Ieves~


Deeoerej heeoeype, hetpele ner megKe mebheoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-MebYeg boen hegjer DeeesOee Fb jefele, eewonJeW keguekej veeefYejepe~
ceelee ceosJeer kes DeeBieve, yeng jlve Je=ef keer Oeveojepe~~
Dee<ee{ Jeoer efleeree meJee&jLe, efmeer mes Denefceb osJe~
ceelee kes ieYe& yemes Deekej, FbeW ves keer efheleg ceele mesJe~~
eR Dee<ee{ke=<Ceeefleereeeeb eerDeeefoveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
eer er Oe=efle Deeefo osefJeeeW ves, ceelee keer mesJee Yeeer keer~
veevee efJeOe iet{ eMve kejkes, ceelee keer DeefleMee le=hleer keer~~
MegYe ew$e Jeoer veJeceer pevceW, eYeg ef$eYegJeve ceW Deefle n<e& ngDee~
FveW ves Dee eYeg kees ueskej, ces hej DeefleMee vnJeve efkeee~~
eR ew$eke=<CeeveJeceeb eerDeeefoveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
hegosJe efveueebpevee ve=le osKe, JewjeieYeeJe ceve ceW ueees~
ueewkeebefleke megj mlegefle kejles, megj megoMe&vee heeueefke ueees~~
ve#e$e Geje<ee{ ewle Jeefo, veJeceer eYeg efmeeLe& Jeve ceW~
n ceeme eesie ues oer#ee ueer, ceQ DeIe& e{eTB eYeg heo ceW~~
eR ew$eke=<CeveJeceeb eerDeeefoveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
n ceeme eesie kes yeeo eYet, cegefveeee& yeleueeves efvekeues~
iepehegj ceW De#eele=efleee kees, Deenej efoee eseebme efceues~~
Fke menme Je<e& lehe leheves mes, kesJeue%eeveer neskej ecekes~
efoJeOJeefve mes peie mebyeesOee, heeuiegve Jeefo SkeeoefMe efleefLe kes~~
eR heeuieg veke= <CeeSkeeoMeeb eer Deeef oveeLeef pevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe ef vheeceer
eJe& efle mJeene~
yeejn efJeOe meYee yeveer megboj, cegefve Deeee& megjvej heMegieCe Les~
eYeg meceJemejCe ceW Je=<eYemesve, Deeefoke eewjemeer ieCeOej Les~~
leerpes egie ceW $ee Je<e& meeOe&, De ceemeMes<e Deeheo mes~
eewon efove eesie efve ceeIe, Jeefo eewoMe kes eYeg cegefe yemes~~
eR ceeIeke=<Ceeelego&Meeb eerDeeefoveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer $e+<eYeosJe efpevehetpee / 9

-hetCee&Ie& (oesne)efevcee efevleeceefCe eYees! $e+<eYeosJe YeieJeeve~


hetCe& DeIe& ueskej pepetB, efceues efme mLeeve~~6~~
eR eerDeeefoveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eer$e+<eYeosJeefpevesvee vece:~

peeceeuee
leerLekej iegCe jlve kees, efievele ve heeJeW heej~
leerve jlve kes nsleg ceQ, vecetB DevebleeW yeej~~1~~
-MebYeg boeer Je=<eYemesve Deeefoke eewjemeer, ieCeOej cegefve eewjeefme menme~
yeeeer ieefCeveer $ee ueeKe heeeme, npeej Deeefe&kee elemebegle~~
$ee ueeKe megeeJeke heeBe ueeKe, eeefJekee eYet kee eG meb Ie Lee~
Deeet eewjemeer ueeKe hetJe&, Jelmej Je heeBe meew Oeveg leveg Lee~~2~~
-Devebie MesKej bopeees efpevesv! Deehekes ceneve efoJe %eeve ceW,
ef$eueeske Deewj ef$ekeeue Ske meeLe Yeemeles jns~
peees efpevesv! Deehekee DehetJe& lespe osKekes,
DemebKe mete& Deewj ebcee efYe ueepeles jns~~
peees efpevesv! Deehekeer OJeveer Devejer efKejs,
leLeeefhe mebKe Yeeef<eeeW kees yeesOe nw keje jner~
peees efpevesv! Deehekee Deefevle es cenelce osKe,
megYeefe mes epee mecemle Deehe Deehe Dee jner~~3~~
oesne-

efpevesMe! Deehekeer meYee DemebKe peerJe mes Yejer,


Deveble JewYeJeeW mecesle YeJe efee ceesnleer~
efpevesMe! Deehekes meceerhe meeOeg Je=bo Deew ieCeerv,
kesJeueer cegveerv Deewj Deeefe&keeeW MeesYeleeR~~
megjsv osefJeeeW keer esefueeeB DemebKe Dee jner,
KeiesejeW keer heefeeeB Deveske ieerle iee jneR~
megYetefce ieesejer ceveg<e veeefjeeB leceece nQ,
heMet leLewJe heef#eeeW efke esefueeeB Yeer Dee jneR~~4~~

10 / eer $e+<eYeosJe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

megyeejneW meYee mJekeere ner mJekeere ceW jnW,


DemebKe YeJe yew" kes efpevesMe osMevee megveW~
megleJe meele veew heoeLe& heeBe Deefmlekeee Deewj,
Je n mJehe kees Yeues ekeej mes iegveW~~
efvepeelce leJe kees mebYeeue leerve jlve mes efveneue,
yeej-yeej Yeefe mes cegveerMe neLe pees[les~
Deveble meewKe ceW efveefcee Deehekees efJeeej kes,
Deveble og:Ke nsleg peeve kece&yebOe lees[les~~5~~
mJeceesn yesue kees GKee[ ce=legceuue kees hee[,
cegefe Debievee efveefcee ueeske MeerMe pee yemeW~
emeeo mes efn Deehekes Deveble YeJe peerJe jeefMe,
Deehekes meceeve nese Deehe heeme Dee uemeW~~
DemebKe peerJe cee$e ef meceereerve heeekes,
Deveblekeeue he hebe hejeJele& cesles~
megYeefe kes eYeeJe mes DemebKe kece& efvepe&je,
kejW Deveble Megef mes efvepeelce meewKe mesJeles~~6~~
-oes neJe=<eYe efe mJeefCe&ce levet, eLece leerLe&kej Deehe~
%eeveceleer megKe Meebefle os, kejes nceW efve<heehe~~7~~
eR eer DeeefoveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ heg<heebpeefue:~
-oes neveeLe! Deehe iegCeefmebOeg nQ, kees keefn heeJes heej~
veececeb$e ner Deehekee, kejs YeJeesoefOe heej~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DeefpeleveeLe efpevehetpee / 11

hetpee veb.-3

YeieJeeve eer DeefpeleveeLe efpevehetpee


-DeLemLeehevee-ieerlee boFme eLece pecyeterhe ceW, nw Yejle#es$e megneJevee~
Fme ceOe DeejpeKeb[ ceW, peye keeue eewLee MeesYevee~~
meekeslehegj ceW Fv Jebefole, leerLe&kej pevceW peYeer~
Gve DeefpeleveeLe efpevesMe kees, Deeeve kej hetpetB DeYeer~~1~~
eR eer DeefpeleveeLe leerLekej! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eer DeefpeleveeLe leerLekej! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eer DeefpeleveeLe leerLekej! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~

-DeLe Deke-leeskeboefevcetjefle keuhele efpevepeer, peue ueee pepetB legce heo efpevepeer~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~1~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceueeeefieefj ebove iebOeceeer, efpeve hetpele leehe veMes meyener~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~2~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
efmele De#ele Oeewle efuees kej ceW, efpeve Deeies hegBpe OeB Megefe ceQ~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~3~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceekegbo iegueeye pegner megcevee, efpeveheeo mejespe pepetB megcevee~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~4~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
Ie=leege ceOegj hekeJeeve Yejs, efpeve hetpele YetKe efheMeeefe njs~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~5~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
kejhetj eoerhe Geesle kejs, efpeveheeo pepele De%eeve njs~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~6~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~

12 / eer DeefpeleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

oMeiebOe megOethe peues efe mes, meye kece&keuebke YeieW Pe mes~~


DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~7~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
heue mesJe yeeoece efuees kej ceW, efpeve Dee&le es uentB Jej ceQ~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~8~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue ieb Oe eYe= efle Jemeg Je efueee, ef vepe %eeveceleer ef nle DeIe& ef oee~~
DeefpelesMe efpevesej efvele vecetB, meye kece&ke<eeekeuebke JecetB~~9~~
eR eerDeefpeleveeLeleerLekejee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-oes neleerLekej heo keceue ceW, MeebleerOeej kejble~
ef$eYegJeve ceW megKe Meebefle nes, efceues YeJeesoefOe Deble~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
keceue Jekegue yesuee pegner, megjefYele heg<he egveee~
heg<heebpeefue Dehe&le efceues, DeeleceefveefOe megKeoee~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-ieerlee bomeekesleveiejer ceW efhelee, efpeleMe$eg efJepeee ceele kes~
Gj ceW yemes ve#e$e jesefnefCe, pes ke=<Ce DeceeJemes~~
eer DeefpeleveeLe efJepee Devegej, mes Glej Deees eneB~
eYeg ieYe&keueeCeke ceveeles, Fb ceQ hetpetB eneB~~1~~
eR peske=<CeeceeJemeeeeb eerDeefpeleveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe& heeceerleef mJeene~
eer Deeefo osJeer ceele keer, mesJee kejW Deefle Yeefe mes~
Deefleiet{ kejleeR eMve Jes, Gej efoee ceeB egefe mes~~
meg efo ceeIe oMeceer efleef Le meg Keo, DeefpelesMe efpeve pevceW eneB ~
meewOece& megjheefle ves megces, hej vnJeve efJeefOeJeled efkeee~~2~~
eR ceeIeMegkeueeoMeceeb eerDeefpeleveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Jewjeie Gukeeheele mes, osJeef<e& megjieCe Dee iees~
megeYee heeueefke ceW efye"e, Jeve menslegke ceW ues iees~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DeefpeleveeLe efpevehetpee / 13

megefo ceeIe veJeceer Meece kees , ve=he menme men oer#ee efueee~
cevehee&eer %eeveer ngS, OeevemLe nes yesuee efkeee~~3~~
eR ceeIeMegkeueeveJeceeb eerDeefpeleveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
meekesle ceW ve=he yee Keerj, Denej os nef<e&le ngS~
emLe yeejnJe<e& veblej, DeefpeleeYeg kesJeefue ngS~~
megefo heew<e ieejme veKele jes efnefCe, ceW megjemegj Dee iees~
efpeve meceJeme=efle ceW efmebnmesve, ieCeerv cegefveieCe efMej vees~~4~~
eR heew <eMeg keueeSkeeoMeeb eer DeefpeleveeLeef pevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe efveeceer
eJe&h efle mJeene~
Jej hebeceer efleefLe ew$eMegkeuee, mecee Lee hetJee&Cn peye~
meccesoefieefj hej eesie kees, jeskee eYet OeevemLe leye~~
jesefnefCe veKele ceW meye DeIeeleer, Ieele efMeJeue#ceer Jejer~
ceQ hetpentB eer Deefpele kees, Fme efleLeer kees Yeer Fme Ie[er~~5~~
eR ew$eMegkeueehebeceeb eerDeefpeleveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)meJe&kece& efJepeeer eYees! DeefpeleveeLe leerLexMe~
hetCe& DeIe& Dehe&Ce keB, tW YeJe og:Ke keuesMe~~6~~
eR eerDeefpeleveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eer DeefpeleveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-meesj"eefvele efvejbpeve osJe, DeefKeue Decebieue kees njW~
ef vele keB ceQ mesJe, ces js keceepeve njW ~~1~~
-MebYeg bopee pee leerLekej #escebkej, pee meceJemejCe ue#ceer Yelee&~
pee pee Deveble oMe&ve meg%eeve, megKe Jeere& elege kes Oelee&~~
Fefve efJe<eeeW kees peerle Deepf ele eYeg Keele ngS kecee&efjpeeer~
F#JeekegJebMe kes Yeemkej nes, efhej Yeer ef$eYegJeve kes mete& legcneR~~2~~
De"jn meew neLe osn mJeefCe&ce, yeenej ue#e hetJe& Deeet~
Iej ceW Yeer osJeeW kes ueees, Yeespeve Jemeveeefo Yeesie Jemlet~~

14 / eer DeefpeleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

legceves ve eneB kes Jee Oejs, veefnb Yeespeve keYeer efkeee Iej ceW~
efvele megj yeeueke KesueW legce mebie, De Fb meoe ner Yeeer ceW~~3~~
ie=n leeie leheeee& kejles, Megelce Oeeve ceW ueerve ngS~
leye Oeeve Deefive kes eje ner, eG kece&Jeveer kees oiOe efkees~~
eYeg meceJemejCe ceW yeejn ieCe, efles efoJe OJeefve megveles Les~
meceioMe&ve efveefOe kees heekej, hejceeveboece=le eKeles Les~~4~~
eerefmebnmesve ieCeOej eOeeve, meye veyyes ieCeOej JeneB jnW~
cegefvejepe lehemJeer Ske ueeKe, pees meele Yeso ceW kens iees~~
$ee menme meele meew heeeme cegefve, eewon hetJeeX kes Oeejer Les~
Fkekeerme menme n meew efMe#eke, cegefve efMe#ee kes DeefOekeejer Les~~5~~
veew menme eej meew DeJeefOe%eeefve, efJebMeefle npeej kesJeue%eeveer~
cegefve yeerme npeej eej meew efJeefee-$e+erOej Les efvepe%eeveer~~
yeejn npeej De eej Meleke, heeeme ceve:hee&e%eeveer~
cegefve yeejn menme eej meew ceeve, DevegejJeeoer MegYe Oeeveer~~6~~
Deeefe&kee ekegypee ieefCeveer men, $ee ueeKe efJeb Meefle menme ceele~
eeJeke $ee ueeKe eeefJekeeSB, heCe ueeKe eleg:mebIe meefnle veeLe~~
meye osJe osefJeeeB DemebKeele, vejieCe heMeg Yeer JeneB yew"s Les~
meye peele efJejesOeer Jewj es[, eYeg mes Oecee&ce=le heerles Les~~7~~
iepeefevn mes legcekees peie peeves, meye jesie Meeske og:Ke otj kejes~
ns DeefpeleveeLe! yeeOee ef Jejef nle, ceg Pekees efMeJe meew Ke eoeve kejes~~
ns veeLe! leg cnW Mele Mele Jeb ove, ns Deef pele! Depee heo kees oerpes ~
cegPe %eeveceleer kesJeue kejkes, YeieJeved! efpeve iegCe mebheefle oerpes~~8~~
-Ieeepee pee efevcetjefle, iegCeceefCe hetefjle, pee efpeveJej Je=<eeeheleer~
pee hetCe&%eeveOej, efMeJeue#ceerJej, YeefJepeve heeJeW efmeieleer~~9~~
eR eerDeefpeleveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eDeefpeleveeLe ejCeeype, pees hetpeW ee meefnle~
efceues mJeelce meeceepe, elegie&efle og:Ke otj nes~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer mebYeJeveeLe efpevehetpee / 15

hetpee veb.-4

YeieJeeve eer mebYeJeveeLe efpevehetpee


-DeLemLeehevee-Deef[uue bomebYeJeveeLe le=leere efpevesej Keele nQ~
YeJeJeeefjefOe mes leejCe lejCe efpenepe nQ~~
YeefeYeeJe mes keB eneB eYeg Leehevee~
hetpetB eeOeej keB efn le Deehevee~~1~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eer mebYeJeveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eer mebYeJeveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-eefiJeCeer bokece&ceue Oeese kes Deehe efvece&ue Yees~ veerj ues Deehe heokebpe hetpele Yees~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~1~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~

ceesnmebleehe nj Deehe Meerleue Yees~ iebOe mes hetpeles meJe& mebke iees~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~2~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
veeLe De#eemegKeeW keer efveOeer Deehe nes~ Meeefue kes hegbpe Oej hetCe& megKe eehle nes~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~3~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
keece kees peerlekej Deehe Mebkej yeves~ heg<he mes hetpekej nce efMeJebkej yeves~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~4~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
YetKe le=<Ceeefo yeeOee efJepeslee legcneR~ efce hekeJeeVe mes hetpe JeeOeer nveer~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~5~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
oes<e De%eevenj hetCe& peesleer OejW~ oerhe mes hetpeles %eeve peesleer YejW~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~6~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~

16 / eer mebYeJeveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

MegkeueOeeveeefive mes kece&Yemceer efkees~ Oethe mes hetpeles mJeelce Meger efkees~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~7~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
hetCe& ke=leke=le nes veeLe! Fme ueeske ceW~ ceQ meoe hetpentB es heue mes legcnW~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~8~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
meJe&mebheefe-Oej veeLe! Deveceesue nes~ DeIe& mes hetpeles %eeveceefle OeJeue nes~~
leerLe&kejleej mebYeJe eYet kees pepetB~ kece&efvece&tue kej mJeelce Dece=le eKetB~~9~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eYeJenj mebYeJeveeLe! legce heo ceW Oeeje keB~
nes Deelebefleke Meebefle, eGmebIe ceW Yeer Meebefle nes~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
njefmebieej iegueeye, megjefYele kejles oMe efoMee~
efvepemegKe mebheefle ueeYe, heg<heebpeefue mes hetpeles~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-MebYeg bomebYeJeefpeve DeOees ewJeseke lepe, veiejer eeJemleer ceW Deees~
{jLe efheleg ceele meg<esCee kes, Jej ieYe& yemes peve nj<eees~~
heeiegve megefo Deefce efleefLe Gece, ce=ieefMej ve#e$e mecee MegYe Lee~
FveW ves pevceeslmeJe keeree, het pele ner heehekece& veMelee~~1~~
eR heeuiegveMegkeueeceeb ieYe&keueeCekeeehleee eermebYeJe>eeLeefpevesvee DeIe
efveJe&heeceerefle mJeene~
peye eYeg ves pevce efueee Yethej, osJeeW kes Deemeve keeBhe G"s~
Pegke iees cegkeg meye osJeeW kes, ceeB Gej osleer egeer mes~~
keeefle&ke hetvee ce=ieefMej ve#e$e ceW, mebYeJeeYeg ves pevce efueee~
ces hej megjieCe vnJeve efkeee, efleefLe pevce pepele megKe eehle efkeee~~2~~
eR keeefle&keMegkeueehetefCe&ceeeeb pevcekeueeCekeeehleee eermebYeJeveeLeefpevesvee
DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer mebYeJeveeLe efpevehetpee / 17

cesIeeW kee efJeYece osKe efJeje, ngS mebYeJe ceieefmej hetvece~


ueewkeebefleke megj ves mlegefle keer, efmeeLee& heeueefke meefpe Gme #eCe~~
Fke menme ve=heefle men oer#ee ueer, Geeve menslegke ceW eYeg ves~
megjheefle ves GlmeJe efkeee leYeer, ceQ vecetB vecetB eYeg ejCeeW ceW~~3~~
eR ceeie&Meer<e&MegkeueehetefCe&ceeeeb oer#eekeueeCekeeehleee eermebYeJeveeLeefpevesvee
DeIe efveJe&heceeerefle mJeene~
keeefle&ke Jeefo eewLeer kes ce=ieefMej, ve#e$e jne DehejeCn mecee~
Geeve menslegke Meeuceefuele, kes veeres kesJeue mete& Goe~~
mebYeJe efpeveJej kee le DeMeeske, Jej meceJemejCe ceW MeesYe jne~
YeJe YeceCe efveJeejCe nslet ceQ, hetpetB kesJeue efleefLe Deepe eneB~~4~~
eR keeefle&keke=<CeeelegLee kesJeue%eevekeueeCekeeehleee eermebYeJeveeLeefpevesvee
DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
MegYe ewle megoer <eer efleefLe Leer, DehejeCn keeue ceW Oeeve Oeje~
Fke menme meeOeg men kece&veeMe, efvepe meewKe efueee eYeg efMeJebkeje~~
meccesoefMeKej Yeer hetpe yevee, efleefLe hetpe yeveer megjieCe Deees~
efveJee&Ce keueeCeke hetpee keer, nce DeIe& e{ekej iegCe ieeeW~~5~~
eR ew$eMegkeuee<eeeb cees#ekeueeCekeeehleee eermebYeJe>eeLeefpevesvee DeIe
efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)eer mebYeJe efpevejepe nQ, hebekeueeCeke F&Me~
YeJe-YeJe og:Ke mes tntB, pepetB veceekej MeerMe~~6~~
eR eermebYeJeveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eermebYeJeveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-jesuee bopee pee mebYeJeveeLe, ieCeOej ieg legce JeboW~
pee pee mebYeJeveeLe, megjheefle ieCe DeefYeveboW~~
pee leerLekej osJe, Oece&leerLe& kes kelee&~
legce heo hebkepe mesJe, kejles YeJe Deveblee~~1~~
Ieeeflekece& kees veeMe, kesJeue mete& Gieeees~
ueeskeeueeske ekeeMe, meewKe Deleerefve heeees~~

18 / eer mebYeJeveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eoMe meYee mecetn, neLe pees[kej yew"s~


heerles Jeeve efheet<e, mJeelce efveOeer kees uesles~~2~~
ee<esCe iegosJe, ieCeOej ecegKe kenees~
meye ieCeheefle iegosJe, Fke meew heeBe kenees~~
meye cegefveJej oes ueeKe, veive efoiecyej ieg nQ~
Deeefkebeve cegefveveeLe, efhej Yeer jlve$eeOej nQ~~3~~
Oecee&ee& Jejveece, ieefCeveerecegKe keneeeR~
Deeefe&keeSB $ee ueeKe, yeerme npeej yeleeeeR~~
eeJeke nQ $ee ueeKe, Oece& efeee ceW lelhej~
eeefJekeeSb heCe ueeKe, meceioMe&ve efveefOeOej~~4~~
mebYeJeveeLe efpevesv, meceJemejCe ceW jepeW~
kejW Oece& GheosMe, YeefJepeve keceue efJekeemeW~~
pees peve kejles Yeefe, vejke eflee&iieefle veeMeW~
osJe Deeeg kees yeebOe, YeJemebleleer efJeveeMeW~~5~~
meesuen Mele kej legbie, eYeg kee leveg mJeefCe&ce nw~
mee" ueeKe hetJee&eg, Je<e& eefcele efLeefle MegYe nw~~
Deeefevn mes veeLe, meYeer Deehe kees peeves~
leerLekej peieJebe, ef$eYegJeve F&Me yeKeeves~~6~~
YejW meewKe Yeb[ej, pees peve mleJeve Gejles~
heeJeW veJeefveefOe meej, pees eYeg hetpeve kejles~~
jesie Meeske Deelebke, ceeveme JeeefOe veMeeJeW~
heeJeW hejceevebo, pees eYeg kes iegCe ieeJeW~~7~~
vecetB vecetB vele MeerMe, mebYeJeefpeve kes ejCee~
efceues mJeelce veJeveerle, efueee Deehekeer MejCee~~
#eeefekeueefyOe ceneved, heeTB YeJe og:Ke veeMetB~
%eeveceleer peieceeve, efceueW mJeeb kees YeemetB~~8~~
eR eermebYeJeveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-oes nemebYeJe efpeveJej Deeheves, efkeee %eeve kees hetCe&~
vecet B vecet B Deehekees , kejes nceW meg Kehet C e& ~ ~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DeefYevebove>eeLe efpevehetpee / 19

20 / eer DeefYevebove>eeLe efpevehetpee

hetpee veb.-5

YeieJeeve eer DeefYevebove efpevehetpee


-DeLemLeehevee-vejsv boeer DeefYevebove efpeve leerLekej, ef$eYegJeve Deevebokeejer~
efle jnW $ewueeskee efMeKej hej, jlve$ee efveefOeOeejer~~
hejceevebo megOeejme mJeeoer, cegefveJej legce kees Oeeles~
Deeeveve kej legcnW yegueeTB, hetpetB ceve n<ee&kes~~
eR eerDeefYeveboveefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerDeefYeveboveefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerDeefYeveboveefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-eefiJeCeer bohee mejesJej kee peue ueskej, kebeve Peejer Yeefjes~
leerLekej heoOeeje oskej, pevce cejCe kees nefjes~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~1~~
eR eerDeefYeveboveefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceueeeefieefj ebove keeMceerjer, kesMej mebie efIemeeees~
efpeveJej ejCe mejesn ee&le, DeefleMee hegCe keceeDees~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~2~~
eR eerDeefYeveboveefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceesleermece lebogue GppJeue ues, Oeeskej Leeue YejeTB~
efpeveJej Deeies hegbpe e{ekej, De#ee megKe kees heeTB~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~3~~
eR eerDeefYeveboveefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ebhee njefmebieej ecesueer, ceeuee ietBLe yeveeF&~
leerLekej heo keceue e{ekej, keece JeLee efJeveMeeF&~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~4~~
eR eerDeefYeveboveefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~

eR

eR

eR

eR

eR

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hesveer iegefPeee hetjCe heesueer, yejheer Deewj meceesmes~


eYeg kes mevcegKe Dehe&Ce kejles, #egOee [eefkeveer veeMes~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~5~~
eerDeefYeveboveefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
jlveoerhe keer peesleer peieceie, kejleer efleefcej efJeveeMes~
eYeg legce mevcegKe Deejefle kejles, %eeve peesefle hejkeeMes~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~6~~
eerDeefYeveboveefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Oethe oMeebieer OetheIeeW ceW, KesJele G"s megiebOeer~
heehehegbpe peueles Fke #eCe ceW, hewues megeMe megiebOeer~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~7~~
eerDeefYeveboveefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
mesJe Deveej Deece meerleeheue, leepes mejme heueeW mes~
hetpetB ejCe keceue efpeveJej kes, efceues cees#e heue megKe mes~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~8~~
eerDeefYeveboveefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue heue DeIe& mepeekej GmeceW, eeBoer heg<he efceueeTB~
%eeveceleer kewJeue nsleg ceQ, eYeg kees DeIe& e{eTB~~
DeefYevebove efpeve ejCe keceue kees, hetpetB ceve Jee leve mes~
hejceevebo megKeemheo heeTB, ttB YeJe YeJe og:Ke mes~~9~~
eerDeefYeveboveefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eveeLe! heeo hebkespe, peue mes $ee Oeeje keB~
DeefleMee Meebleer nsle, MeebleerOeeje efJee ceW~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
njefmebieej iegueeye, heg<heebpeefue Dehe&Ce keB~
efceues Deelce megKe ueeYe, efpeveheo hebkepe hetpeles~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DeefYevebove>eeLe efpevehetpee / 21

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-vejsv bohegjer DeeesOee ceW efmeeLee&, ceelee kes DeeBieve ceW~
jlve yejmeles efhelee mJeebJej, yeeB jns peve peve ceW~~
ceeme es JewMeeKe Megkeue keer, <eer ieYe& keueeCeke~
Fv ceneslmeJe kejles efceuekej, pepeW ieYe& keueeCeke~~1~~
eR JewMeeKeMegkeuee<eeeb eerDeefYeveboveefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
SsjeJele neLeer hej e{kej, Fv Meeer men Deees~
efpeve yeeueke kees ieesoer ceW ues, megjefieefj hej ues peeeW~~
ceeIe Megkeue eoMe efleefLe Gece, pevce ceneslmeJe kejles~
efpeveJej pevce keueeCeke hetpele, nce YeJeoefOe mes lejles~~2~~
eR ceeIeMegkeueeeoMeeb eerDeefYeveboveefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heceeceereflemJeene~
megboj veiej cesIe kee efJeveMee, osKe eYet Jewjeieer~
ueewkeebefleke megj mlegefle kejles, eYeg iegCe ceW Devegjeieer~~
nmleefe$e heeueefke ceW eYeg kees, efye"e DeeJeve hengBes~
ceeIe Megkeue yeejme oer#ee ueer, yesuee kej eYeg efles~~3~~
eR ceeIeMegkeueeeoMeeb eerDeefYeveboveefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heceeceerefle mJeene~
heew<e Megkeue eewoMe efleefLe efpeveJej, DemeveJe=#e leueefles~
yesuee kejkes Megkeue Oeeve ceW, Ieeeflekece& efjheg oiOes~~
kesJeue%eeve peesefle peieles ner, meceJemejCe keer jevee~
DeIe& e{ekej hetpele ner ceQ, Pe heeTB megKe Dehevee~~4~~
eR heew<eMegkeueeelego&Meeb eerDeefYeveboveefpevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe& heceeceerefle mJeene~
eYeg meccesoefMeKej hej hengBes, eesie efvejesOe efkeee peye~
efleef Le JewMeeKe Meg keue <eer kes, efvepe ef MeJeOeece efueee leye~~
Fv meYeer efceue cees#e keueeCeke, hetpee efkeee eer mes~
Deef Yevebove efpeve efveJee&Ce keueeCeke, pepet B eneB Yeeer mes~~5~~
eR JewMeeKeMegkeuee<eeeb eerDeefYeveboveefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heceeceerleef mJeene~

22 / eer DeefYevebove>eeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

-hetCee&Ie& (oesne)DeefYevebove efpeveheokeceue, efvepeevebo oeleej~


hetCe& DeIe& Dehe&Ce kejle, efceues YeJeesoefOe heej~~6~~
eR eerDeefYeveboveveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerDeefYeveboveefpevesvee vece:~

peeceeuee
oesne-ieCeheefle vejheefle megjheleer, Keieheefle efe ceve Oeej~
DeefYevebove eYeg Deehekes, ieeles iegCe DeefJekeej~~1~~
-Mesj bopee pee efpevesv Deeheves peye pevce Lee efueee~
FveW kes Yeer Deemeve kebhes Deeee& nes ieee~~
megjheefle mJeeb Deemeve mes Glej meele heie eues~
cemleke Pegkee kes veeLe ejCe Jebovee kejW~~2~~
eYeg Deehekee pevceeefYe<eske Fv ves efkeee~
megjieCe DemebKe Yeefe mes Deevebojme efueee~~
leye Fv ves DeefYevebove en veece jKe efoee~
ef$eYegJeve ceW Yeer Deevebo ner Deevebo e ieee~~3~~
eYeg ieYe& ceW Yeer leerve %eeve Les legcnejs ner~
oer#ee efueee lel#eCe Yeer ceve:hee&%eeve Yeer~~
emLe ceW De"je yejme ner ceewve mes jns~
nes kesJeueer efhej meJe& kees GheosMe os jns~~4~~
ieCeOej eYet Les JeeveeefYe meceJemejCe ceW~
meye Fke meew leerve ieCeOej Les meye $e+efeeB GveceW~~
Les leerve ueeKe cegefveJej es meele Yeso egle~
es leerve jlve Oeejer, efveeLe Jes<e egle~~5~~
ieefCeveer eer ces<esCee Deeee& efMejesceCeer~
$ee ueeKe leerme menme n meew Deeefe&kee YeCeer~~
Les leerve ueeKe eeJeke, heCe ue#e eeefJekee~
elegmebIe ves Lee hee efueee YeJe efmebOeg keer veewkee~~6~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DeefYevebove>eeLe efpevehetpee / 23


meye osJe osefJeeeB DemebKe Les JeneB leYeer~
efleee Yeer mebKeele Les mecekelJe ege Yeer~~
meyeves efpevesv Jee efheet<e heeve efkeee Lee~
mebmeej peueefOe eflejves kees meerKe efueee Lee~~7~~

F#JeekegJebMe Yeemkej keefhe efevn kees OejW~


eYeg leerve meew heeeme Oeveg legbie leve OejW~~
heeeme ueeKe hetJe& Je<e& Deeeg Deehekeer~
keebeveegleer efpevejepe Les megboj DehetJe& ner~~8~~
leve Yeer heefJe$e Deehekee megJe keneee~
MegYe ner meYeer hejceeCegDeeW mes eke=efle yeveeee~~
legce osn kes Deekeej JeCe& iebOe Deeefo keer~
hetpee kejW Jes Oeve cevegpe pevce OejW Yeer~~9~~
eYeg osn jefnle Deehe efvejekeej kenees~
JeCee&efo jefnle veeLe! %eeveosn Oejees~~
heefjhetCe& Meg yeg efme hejce Deelcee~
nes %eeveceleer Meg yevetB Meg Deelecee~~10~~
-oes nehegCe jeefMe Deew hegCe heue, leerLekej YeieJeeved~
mJeelece heeJeve nsleg ceQ, vecetB vecetB megKeoeve~~11~~
eR eerDeefYeveboveefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eDeefYevebove efpevejepe, leerLekej eewLes kens~
vecetB mJeelce efnle keepe, mekeue og:Ke oeefjo nB~~1~~
~~ FleeMeerJee&o:~~

24 / eer megceefleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-6

YeieJeeve eer megceefleveeLe efpevehetpee


-DeLemLeehevee-ieerlee boeermegceefle leerLekej peiele ceW, Megceefle oelee kens~
efvepe Deelecee kees Meg kejkes, ueeske cemleke hej jnW~~
cegefve eej %eeveer Yeer melele, Jebove kejW mebmleJeve kejW~
nce Yeefe mes LeeheW eneB, eYeg heo keceue Dee&ve kejW~~1~~
eR eermegceefleveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eermegceefleveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eermegceefleveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
DeLe Deke-ieerlee bo
eYeg eej ieefleeeW ceW yengle ner, Ietcekej Deye Leke egkee~
Fme nsleg legce heo MejCe ueskej, veerj mes hetpetB cegoe~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~1~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
Skesefveeefoke osn ceW, og:Ke oeJe mes meblehle nes~
eYeg iebOe mes heo ee&les, legce heeo eee megueYe nes~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~2~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
Denef cev mes ef Ye ef veiees o leke, meg Ke og :Keceeer meye heo Oejs ~
De#ee megheo kes nsleg YeieJeved! hegbpe De#ele kes Oejs~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~3~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
yeng efJeOe DeeMe mes ef KeVe nes , veef nb mJeelceieg Ce eMe hee mekee~
yengefJeOe cenkeles heg<he megboj, Dele: ejCeeW ceW jKee~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer megceefleveeLe efpevehetpee / 25

ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~


meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~4~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee keeceJeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
ue Fcejleer hetefjeeB, hesveer ceueeF& Keerj mes~
veefnb le=efhle heeF& FmeefueS, vesJepe e{eTB eerefle mes~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~5~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
oerheke DebOesje otj kejlee, Ske kees"s kee Dejs~
legce Deejleer kejles mekeue, De%eevelece njlee Kejs~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~6~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
JejOethe Kesles Deefive ceW, meye kece& YemceerYetle neW~
efvepe Deelce mecejme eehle nes, efhej ceesn yewjer otj neW~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~7~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
yeeoece efhemlee mesJe kesuee, Deece oeef[ce heue efueee~
yeme cees#eheue keer DeeMe ueskej, Deehekees Dehe&Ce efkeee~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~8~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue iebOe De#ele heg<he ceW, yengjlve Deeefo efceueee kes~
ceQ DeIe& Dehe&Ce keB eYeg kees, %eeveceefle n<ee&e kes~~
ns megceefle efpeve! legce heeo hebkepe, keer keB ceQ Dee&vee~
meodyegef heeTB veeLe! Deye ceQ, keB ece keer lepe&vee~~9~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eeer efpeveJej heohee, MeebleerOeeje ceQ keB~
efceues Meebefle megKemee, ef$eYegJeve ceW megKe Meebefle nes~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

26 / eer megceefleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

yesuee keceue iegueeye, heg<heebpeefue Dehe&Ce keB~


hejceevebo megKe ueeYe, efceues meJe&megKe mecheoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-vejsv bohegjer DeeesOee efhelee cesIejLe, meleer cebieuee ceelee~
eeJeCe Megkeue efleeree efleefLe ceW, ieYe& yemes peie $eelee~~
Fv mJeeb megjieCe men Deees, ceele efhelee kees hetpeW~
hegvepe&vce kes veeMe nsleg nce, ieYe&keueeCeke hetpeW~~1~~
eR eeJeCeMegkeueeefleereeeeb eermegceefleveeLeef peveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heec
eerefle mJeene~
ew$e Megkeue SkeeoefMe efleefLe ceW, pevce efueee leerLexej~
megjheefle efpeve yeeueke kees ueskej, yew"s SsjeJele hej~~
megjefieefj hengBes pevce ceneslmeJe, efkeee FvieCe ef ceuekej~
pevce keueeCeke ceQ efvele hetpetB, efceues pevce DeefJeveej~~2~~
eR ew$eMegkeueeSkeeoMeeb eermegceefleveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerleef mJeene~
peeeflemcejCe heee efJejleer nes, Fv meYeer efceue Deees~
megefo veJeceer JewMeeKe efleLeer, DeYeebkeefj heeueefke ueees~~
eYet menslegke Jeve ceW hengBes, yesuee kej oer#ee ueer~
oer#ee keueeCeke pepeles ner, efceues mJeelceiegCeMewueer~~3~~
eR JewMeeKeMegkeueeveJeceeb eermegceefleveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ew$e megoer ieejme Geeve, menslegke ceW eYeg hengBes~
le efeebieg kes veeres efles, kesJeue jefJe yeve ecekes~~
Oeveheefle meceJemejCe je kejkes, %eevekeueeCeke hetpeW~
iebOekeger ceW megceefle efpevesej, hetpele YeJe mes tW~~4~~
eR ew$eMegkeueeSkeeoMeeb eermegceefleveeLeefpevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&eeceer
h efle mJeene~
ew$e Megkeue ieejme DehejeCns, meccesoeeue mes ner~
ce=legveeMe ce=legbpee neskej, mJeelcee ceW efles ner~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer megceefleveeLe efpevehetpee / 27

megceefleveeLe kee cees#ekeueeCeke, Fv pepeW Yeeer mes~


ceQ hetpetB Fme keueeCeke kees, veMeW kece& egeer mes~~5~~
eR ew$eMegkeueeSkeeoMeeb eermegceefleveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerflee mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)megceefle megceefleoelee eYees! leerLekej hejcesMe!
pepetB cees#eheo nsleg ceQ, peneB ve ogKe ueJeuesMe~~6~~
eR eermegceefleveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eer megceefleveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes neefevcetjefle hejceelcee, efeoevebo efethe~
ieeTB iegCeceeuee Deyes, mJeuhe%eeve Deveghe~~1~~
-veejeebovecees vecees efpevesvosJe! Deehekees megYeefe mes~
cegveervJe=bo Deehe Oeee kece&Me$eg mes gW~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~2~~
DevebleoMe& %eeve Jeere& meewKe mes meveeLe nes~
Deveeefo nes Deveble nes efpevesMe efmeefveeLe nes~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~3~~
Deveeefoceesn Je=#e cetue kees GKee[ Deeheves~
eOeeve jeie s<e Me$eg kees nvee meg Deeheves~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~4~~
ceneve jesie Meeske ke nsleg Deew<eOeer kens~
Deefve eesie F kee efJeeesie og:Ke kees ons~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~5~~

28 / eer megceefleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

DehetJe& eeefuemes efn ueeKe hetJe& Je<e& Deeeg nw~


megleerve meew Oeveg<e eceeCe legbie osn Deehe nQ~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~6~~
megeeJeeke efevn osn mJeCe& kes meceeve nw~
levet efJenerve %eeveosn efme Meefeceeve nQ~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~7~~
Melesv Je=bo Deehekees meowJe MeerMe veeJeles~
ieCeerv Je=bo Deehe kees efvepeelcee ceW OeeJeles~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~8~~
ieCesMe eecejeefo Ske meew megmeesueneW meYeer~
mecemle $e+efeeW mecesle Deehe Yeefe ueerve ner~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~9~~
mecemle meeOeg leerve ueeKe yeerme menme mebeceer~
efvepeelce meewKe nsleg efvele mJeelceOeeve ueerve ner~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~10~~
eOeeve Deeefe&kee Devebleceefe veece Oeejleer~
megleerve ueeKe leerme menme Deeefe&kee ceneeleer~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~11~~
efpevesMe Yee leerve ueeKe eeJekeeW efke Yeer[ nw~
megheeBe ueeKe eeefJekee efceLeelJe mes efJenerve nQ~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~12~~
DemebKe osJe osefJeeeB efpevesv Dee&vee kejW~
JeneB efleee mebKe meJe& JewjYeeJe kees njW~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer megceefleveeLe efpevehetpee / 29

30 / eer heeeYe efpevehetpee

DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~


eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~13~~

hetpee veb.-7

YeieJeeve eer heeeYe efpevehetpee

megveer megkeerefle& Deehekeer DelesJe mebmlegleer keB~


Deveble pevce kes Deveble heehehegbpe kees nB~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~14~~
efpevesv Deehe Yeefe mes meowJe meece YeeJevee~
meowJe mJeelce yee leJe keer keB Gheemevee~~
DeveeLe veeLe! Yee hes oee keer ef keerefpeS~
eYees! cegPes YeJeeefyOe mes efvekeeue meewKe oerefpeS~~15~~
-oes nemegceefleveeLe! legce Yeefe mes, efceues efvepeelece Meefe~
jlve$ee egeer efceues, hegve: MeerIe nes cegefe~~16~~
eR eermegceefleveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~

-meesj"epees peve kejles mesJe, njW kegceefle keg%eeve kees~


yeveW osJe kes osJe, heeJeW DeefJeeue mebheoe~~1~~

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

~~FleeMeerJee&o:~~

-DeLe mLeeheveehee eYet efpeve cegefejcee kes veeLe nQ~


eer Deevevle elege megiegCe meveeLe nQ~~
ieCeOej cegefveieCe oe keceue ceW Oeejles~
Deeeveve kej pepele kece& mebnejles~~1~~
eR eerheeeYeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerheeeYeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerheeeYeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-eewheeF& bokece& hebke e#eeueve keepe, peue mes hetpetB eqpeve ejCeeype~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~1~~
eR eerheeeYeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ebove efIemetB kehetj efceueee, hetpetB Deehe ejCe megKeoee~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~2~~
eR eerheeeYeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
eb efkejCe mece lebogue esle, hegbpe e{eTB efvepe heo nsle~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~3~~
eR eerheeeYeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
Jekegue keceue megce njefmebieej, ejCe e{eTB n<e& Deheej~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~4~~
eR eerheeeYeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
keueekebo iegefPeee hekeJeeve, legcnW e{eTB YeJeog:Ke neve~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~5~~
eR eerheeeYeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
oerheke peesefle kejs Geesle, hetpele ner nes efvepe eeesle~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~6~~
eR eerheeeYeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heeeYe efpevehetpee / 31

Oethe oMeebie Deefive ceW pJeeue, ogefjle kece& peueles lelkeeue~~


heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~7~~
eR eerheeeYeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Suee kesuee e#e yeoece, hetpele nes efvepe ceW efJeeece~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele heeTB efvepe megKemee~~8~~
eR eerheeeYeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeIe& e {ee pepetB efpevejepe, eYeg leg ce leejCe lejCe efpenepe~~
heeeYet efpeveJej heohee, hetpele %eeveceleer megKe mee~~9~~
eR eerheeeYeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
oesne-heeeYet heohee ceW, MeebleerOeej kejble~
eGmebIe ceW Yeer Meebefle nes, efceues YeJeesoefOe Deble~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
ueeue keceue veerues keceue, megjefYele njefmebieej~
heg<heebpeefue mes hetpeles, efceues meewKe Yeb[ej~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-eewyeesue bokeewMeecyeer veiejer kes jepee, OejCe jepe kes Deebieve ner~
Je<ex jleve megmeercee ceelee, n<eea ieYe& yemes eYegpeer~~
ceeIeke=<Ce " efleefLe Gece Leer, FveW ves Fle Dee kejkes~
ieYe& ceneslmeJe efkeee cegefole nes, nce Yeer hetpeW efe Oejkes~~1~~
eR ceeIeke=<Cee<eeeb eerheeeYeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
keeefle&ke ke=<Cee lesjme efleefLe ceW, heeeYet ves pevce efueee~
FveCeer ceeB kes emetefleie=n, peekej efMeMeg kee oMe& efkeee~~
megjheefle efpeve efMeMeg ieeso ceW ueskej, he osKe veefnb le=hle ngDee~
ves$e npeej yevee kejkes eYeg, oMe&ve kej Deefle cegefole ngDee~~2~~
eR keeefle&keke=<Cee$eeesoMeeb eerheeeYeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
peeeflemce=efle mes efJeje neskej, keeefle&ke ke=<Cee lesjme ceW~
efveJe=efle keefj heeuekeer mepeekej, Fv meYeer Deees #eCe ceW~~

32 / eer heeeYe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

megYeie ceveesnj Jeve ceW hengBes, eYeg ves oer#ee mJeeb efueee~
yesuee kej OeevemLe nes iees, pepele efceues Jewjeie efeee~~3~~
eR keeef le& keke=<Cee$eees oMeeb eerheeeYeefpeveefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ew$e megoer hetvece efleefLe MegYe Leer, veece ceveesnj Jeve Gece~
MegkeueOeeve mes Ieele Ieeefleee, kesJeue%eeve ngDee Deveghece~~
megjheefle SsjeJele iepe hej e{, DeieefCele efJeYeJe meefnle Deees~
iepeobleeW mejJej keceueeW hej, DehmeefjeeB efpeveiegCe ieeeW~~4~~
eR ew$eMegkeueehetefCe&ceeeeb eerheeeYeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
heeuiegve Jeefo eewLe efleLeer meeeb, eYeg mecceso efMeKej efieefj mes~
Ske npeej cegveer kes mebie ceW, cegefe jepe heeee megKe mes~~
Fv DemebKeeW osJe osefJeeeW, meefnle peneB Deees lel#eCe~
eYeg efveJee&Ce keueeCeke hetpeWW, pepetB Yeefe mes ceQ Fme #eCe~~5~~
eR heeuiegveke=<CeeelegLee eerheeeYeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
hetCee&Ie& (oesne)- eer heeeYe heokeceue, efMeJeue#ceer kes Oeece~
hetpetB hetjCe DeIe& ues, efceues efvepeelece Oeece~~6~~
eR eerheeeYe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerheeeYeefpevesvee vece:~

peeceeuee
oesne- eerheeeYeg iegCepeueefOe, hejceevebo efveOeeve~
ieeTB iegCeceefCe ceeefuekee, vecetB vecetB megKeoeve~~1~~
-eecejboosJeosJe Deehekes heoejeEJeo ceW vecetB~
ceesn Me$eg veeMekes mecemle oes<e kees JecetB~~
veeLe! Deehe Yeefe ner DehetJe& keeceOesveg nw~
og:KeJeeefOe& mes efvekeeue cees#e meewKe osve nw~~2~~
peerJe leJe leerve Yeso he peie eefme nw~
yeee Deblejelecee Je hejce Deelce efme nQ~~
ceQ megKeer og:Keer DeveeLe veeLe efveOe&veer Oeveer~
F efce$e nerve oerve DeeefOe JeeefOeeeB Ieveer~~3~~
pevce cejCe jesie Meeske Deeefo ke osn ceW~
osn Deelce Ske nw DelesJe og:Ke nQ Ieves~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heeeYe efpevehetpee / 33

Deelecee Deveeefo mes mJeeb DeMeg kece& mes~


heg$e hegef$eeeB keggbye nQ mecemle Deelce kes~~4~~
ceesn yegef mes mJeeb yenerjelcee kene~
Deblejelecee yeves efpevesv Yeefe mes Dene~~
ceQ meowJe Meg efme Ske efelmJehe ntB~
Meg vee mes ceQ Deveble %eeve oMe& he ntB~~5~~
Deehe Yeefe kes emeeo Meg ef eehle nes~
Deehe Yeefe kes emeeo oMe& ceesn veeMe nes~~
Deehe Yeefe kes emeeo mes eefj$e Oeejkes~
pevceJeeefOe& mes efleB eYees! megYeefeveeJe mes~~6~~
oes Meleke heeeme Oeveg<e legbie Deehe osn nw~
leerme ueeKe Je<e& hetJe& Deeeg Leer efpevesMe ns~~
heejeieceefCe meceeve osn oerhleceeve nw~
ueeuekeceue efevn mes efn Deehekeer efheeve nw~~7~~
Jee eecejeefo Ske meew oMes ieCeeefOehee~
leerve ueeKe leerme menme meeOeg Yeefe ceW meoe~~
eej ueeKe yeerme menme DeeefekeeSB MeesYeleeR~
leerve jlve Oeejkes Deveble og:Ke OeesJeleeR~~8~~
leerve ueeKe eeJeke heCe ueeKe eeefJekee kens~
pewve Oece& eerefle mes DemebKe kece& kees onW~~
SkeosMe mebeceer nes osJe Deeeg yeebOeles~
mecekelJe jlve mes efn Jees Deveble YeJe efveJeejles~~9~~
Oeve Deepe keer Ie[er efpevesv Dee&vee keB~
heeeYe keer Yeefe mes eceeefj Keb[vee keB~~
jeie s<e Me$eg keer mJeebefn Jebevee keB~
%eeveceleer peesefle mes DehetJe& mebheoe YeB~~10~~
oesne- Oecee&ce=lecee Jeeve keer, Je<ee& mes Yejhetj~
cessjs keefueceue Oeese kes, Yej oerpes megKehetj~~11~~
eR eerheeeYeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
meesj"e-"s leerLe&kej Deehe, meew FveW mes Jebe nes~
pepele yeveW efve<heehe, ogKe oefj mebke ueW~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

34 / eer megheee&veeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-8

YeieJeeve eer megheee&veeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee-vejsvboeer megheee& kes ejCe keceue ceW, ieCeOej ieg efMej veeles~
cegefveieCe mJeelce jmeemJeeoer Yeer, ceve cebefoj ceW Oeeles~~
mehlece leerLekej cejkeleceefCe, DeeYee mes Deeflemegboj~
Deeeveve kej pepetB Deehekees, veceles legcnW hegjboj~~1~~
eR eermegheee&veeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eermegheee&veeLeefpevesv! De$e efle efle " " mLeeheveb~
eR eermegheee&veeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-eeue-veboerej hetpeemeerleeveefo Meerleue veerj, eYegheo Oeej keB~
efce peees YeJe YeJe heerj, Deelece Meg keB~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~1~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceueeeefieefj iebOe megiebOe, eYeg ejCeeW eet~
efceue peeJes Deelce megiebOe, mJeejLeJeMe Deet~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~2~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
keewceg oer Meeefu e kes heg bpe, veeLe e{ eTB ceQ~
efvepe Deelece meewKe DeKeb[, Dee&le heeTB ceQ~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~3~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
eb h ee Jekeg ueeefo ieg ueeye, heg <he e{ eTB ceQ ~
eYeg efceues Deelce iegCe ueeYe, Deehe efjPeeTB ceQ~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer megheee&veeLe efpevehetpee / 35

YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~


os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~4~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
uee[t hes[e hekeJeeve, veeLe! e{eTB ceQ~
kej #egOeeJesoveer neve, efvepe megKe heeTB ceQ~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~5~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
oerheke keer peesefle DeKeb[, Deejefle kejles ner~
efceue peees peesefle Decebo, efvepeiegCe ecekes ner~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~6~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
JejOethe Deefive ceW Kese, megjefYe G[eTB ceQ~
eYeg heo hebkepe kees mese, mecemegKe heeTB ceQ~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~7~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
kesuee Suee yeeoece, heue mes hetpetB ceQ~
heeTB efvepe ceW efJeeece, YeJe mes ttB ceQ~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~8~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
Jemeg DeIe& jpele kes heg<he, Leeue Yejee efueee~
heefjhetCe& %eeveceefle nsleg, Deehe e{ee efoee~~
YeieJeved ! megheee& efpevejepe, cesjer Depe& megvees~
os oerpes efvepe meeceepe, ceQ legce ejCe vecees~~9~~
eR eermegheee&veeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eveeLe! heeo hebkespe, peue mes $eeOeeje keB~
DeefleMee Meebleernsle, MeebleerOeeje efJee ceW~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

36 / eer megheee&veeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

njefmebieej iegueeye, heg<heebpeefue Dehe&Ce keB~


efceues Deelce megKeueeYe, efpeveheo hebkepe hetpeles~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-vejsv boeYeg ceOece ewJeseke lepekej, JeejeCeefme ceW Deees~
megeefle efheleg ceelee he=LJeer-<esCee ieYe& ceW Deees~~
YeeoeW megefo " efleLeer es ceW, Fv ceneslmeJe keervee~
ieYe&keueeCeke hetpee kejles, nceves meceefkele ueervee~~1~~
eR YeeheoMegkeuee<eeeb eermegheee&veeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
pes megoer yeejme ceW pevces, megjheefle Deemeve kebhes~
osJeie=neW ceW meyeefJeOe yeepes, mJeeb mJeeb yepe G"les~~
pevce vnJeve GlmeJe efJeefOehetJe&ke, efkeee Fv megjieCe ves~
pevcekeueeCeke hetpee kejles, hejceevebo nes #eCe ceW~~2~~
eR pesMegkeueeeoMeeb eermegheee& veeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
$e+leg heefjJele&ve osKe efJejeer, pes megoer yeejme ceW~
ceveesieleer heeueefke megj ueees, eYeg yew"s Gme #eCe ceW~~
Fv menslegke Jeve ceW hengBes, eYeg ves kesMe GKee[s~
vece efme ken oer#ee Oeejer, hetpele kece& hee[s~~3~~
eR pesMegkeueeeoMeeb eermegheee& veeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
heeuieg ve Jeefo " meeeb eYeg ves, Ieeef le ef JeveeMe ef keee Lee~
yeeie menslegke le efMejer<e leue, kesJeue%eeve ngDee Lee~~
Fv meeleefJeOe megjmesvee men, Deees meceJemejCe ceW~
%eeve keueeCeke hetpee kejles, %eeve peesefle nes #eCe ceW~~4~~
eR heeuieg veke= <Cee<eeeb eermegheee& veeLeefpevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe ef veJe& heeceerefle mJeene~
heeuiegve Jeefo mehleceer eYeeles, efieefj mecceso efMeKej mes~
cegefeveiej ceW Jeeme efkeee Lee, Ske npeej cegveer ues~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer megheee&veeLe efpevehetpee / 37

keeue Devebleeveble JeneR hes, megefmLej nes efleWies~


efpevemegheee& keer hetpee kejles, kece&cesIe efJeIeWies~~5~~
eR heeuiegveke=<Ceemehleceeb eermegheee&veeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)eer megheee& leerLexMe kes, ejCe keceue peieJebe~
hetCe& DeIe& mes efvele pepetB, megKe nes hejceevebo~~6~~
eR eer megheee&veeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eermegheee&veeLeefpeveWee vece:~

peeceeuee
-MesjboosJeeefOeosJe eerefpeveWb osJe nes legcneR~
eermegheee& leerLe&veeLe efme nes legcneR~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~1~~
jme iebOe mheMe& JeCe& mes ceQ Metve ner jne~
Fme ceesn kece& mes cesje mebyebOe vee jne~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~2~~
es Je kece& Deelcee mes ye veneR nQ~
es YeeJekece& lees cegPes tles Yeer veneR nQ~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~3~~
ceQ Ske ntB efJeMeg %eeve oMe& mJeheer~
ewleve ecelkeej peesefle hegbpe Deheer~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~4~~
hejceeLe&vee mes ceQ lees meoe Meg kenelee~
es YeeJevee ner Ske meJe&efmeef eoelee~~

38 / eer megheee&veeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~


mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~5~~
JeJenejvee mes eeheer DeMeg nes jne~
mebmeej heejeJeej ceW ner [tyelee jne~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~6~~
efhej Yeer lees cegPes Deepe efceues Deehe efKeJewee~
efvepe neLe kee DeJeuebye os YeJeheej kejwee~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~7~~
eYeg Dee" Je<e& ceW ner mJeeb osMeeleer Les~
veefnb Deehekee keesF& ieg nes mekelee mele es~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~8~~
mJeecesJe efmemeeef#e mes oer#ee eYet efueee~
lehe kejkes Ieeefle Ieele kes kewJeue eie efkeee~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~9~~
hebeeveJes yeueosJe Deeefo ieCeOeje kens~
$ee ueeKe cegveer meceJemejCe ceW meoe jns~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~10~~
ceerveeee& ieefCeveer eOeeve Deeefe&kee keneR~
$ee ueeKe leerme menme Deeefe&keeSB Yeer jneR~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~11~~
Les leerve ueeKe eeJeke heCe ueeKe eeefJekee~
es pewve Oece& lelhej DeCegele kes Oeejkee~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~12~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer megheee&veeLe efpevehetpee / 39

leveg legbie Dee" Meleke neLe nefjle JeCe& keer~


Deeet eYet keer yeerme ueeKe hetJe& Je<e& Leer~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneve nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~13~~
ns veeLe! Deehe leerve ueeske kes ieg kens~
YeeeW kees Fe kes efyevee meye meewKe os jns~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneved nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~14~~
ceQ Deehe keerefle& megvekes Deehe heeme ceW Deeee~
Deye MeerIe njes pevce JeeefOe Fmemes meleeee~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneved nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~15~~
ns oerveyebOeg MeerIe ner efvepe heeme ueerefpeS~
Fme %eeveceleer kees eYet kewJeue keerefpeS~~
ns veeLe! legcnW heee ceQ ceneved nes ieee~
mecekelJe efveOeer heee ceQ OeveJeeve nes ieee~~16~~
eR eermegheee&veeLeefpeveWee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"emJeefmleke efevn megheee&, ejCe keceue ceW pees veceW~
ogKe oeefj efJeveeMe, heeJes efpeveiegCe mebheoe~~1~~
~~ FleeMeerJee&o:~~

40 / eer eveYe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-9

YeieJeeve eer eveYe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee-vejsv boDeOe&ev mece efme efMeuee hej, eereveYe jepeW~
evefkejCe mece osn keebefle kees, osKe ev Yeer ueepes~~
Dele Deehekes eer ejCeeW ceW, ngDee meceefhe&le eboe~
Deeeveve kej eveYet kee, cesje ceve Deeveboe~~1~~
eR eereveYeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eereveYeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eereveYeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-vejsvboiebiee meefjlee kee efvece&ue peue, jpele keueMe Yej ueeTB~
eer eveYe ejCe keceue ceW, Oeeje leerve kejeTB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~1~~
eR eereveYeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceueeeefieefj ebove kesMej efIeme, iebOe megiebefOele ueeTB~
efpeveJej ejCe keceue ceW eet, efvepeevebo megKe heeTB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~2~~
eR eereveYeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
evefkejCemece GppJeue lebogue, ueskej hegbpe jeeTB~
Deceue DeKebef[le megKe mes cebef[le, efvepeDeelece heo heeTB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~3~~
eR eereveYeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceuueer yesu ee keceue kes Je [e, heg< he meg i eb e fO ele ueeTB ~
efpeveJej ejCe keceue ceW Dehet, efvepeiegCe eMe efJekemeeTB~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer eveYe efpevehetpee / 41

ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~


efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~4~~
eR eereveYeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
Dece=leef h eb [ meMe e leepes , Ies J ej ceeso ke ueeTB ~
efpeveJej Deeies Dehe&Ce kejles, meye ogKe JeeefOe veMeeTB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~5~~
eR eereveYeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
Ie=le oerheke ceW peesefle peueekej, keB Deejleer YeieJeved ~
efvepe Ie kee De%eeve otj nes, %eevepeesefle Geesleve~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~6~~
eR eereveYeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Deiej leiej ebove mes efceefele, Oethe megiebefOele ueeTB~
DeMegYe kece& kes oiOe ns leg ceQ, Deiveer mebie peueeTB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~7~~
eR eereveYeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
mesJe Deece Debi etj mejme heue, ueekes Leeue YejeTB~
efpeveJej meefVeOe Dehe&Ce kejles, hejceevebo megKe heeTB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~8~~
eR eereveYeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue ebove De#ele kegmegceeJeefue, Deeefoke DeIe& yeveeTB~
GmeceW jlve efceueekej Dehet, %eeveceleer efveefOe heeTBB~~
ceg efve cevekegcego ef Jekeemeer eb oe, eveYet kees hetpetB~
efvepe mecejme megKe megOee heeve kej, YeJe YeJe ogKe mes ttB~~9~~
eR eereveYeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

42 / eer eveYe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

-oes neheemejesJej veerj mes, eveYe ejCeeype~


$eeOeeje efJeefOe mes keB, efceues Meebefle meeceepe~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
pegner iegueeye megiebefOeegle, JeCe& JeCe& kes hetue~
heg<heebpeefue Dehe&Ce kejle, efceues meewKe Devegketue~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-ieerleeboefpeveeb efJepeebles Devegej, mes ees Deees eneB~
cenemesve efheleg ceeB ue#ceCee kes, ieYe& ceW efles eneB~~
MegYe ebhegefj ceW ew$eJeefo, hebeefce efleLeer Leer Mece&oe~
Fbeefo efceue GlmeJe efkeee, ceQ hetpentB iegCeceeefuekee~~1~~
eR ew$eke=<Ceehebeceeb eerebeYeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
eer ev efpeveJej heew<e ke=<Cee, ieejmeer MegYeeesie ceW~
pevceW Gmeer #eCe meJe& yeepes, yepe G"s megjueeske ceW~~
eflengBueeske ceW Yeer n<e& eee, leerLe&kej ceefncee cene~
megjMewue hej pevceeefYe<eJe kees, osKeles $e+ef<e Yeer JeneB~~2~~
eR heew<eke=<CeeSkeeoMeeb eereveYeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeoMe& ceW cegKe osKekej, Jewjeie Ghepee veeLe kees~
Jeefo heew<e SkeeoefMe efoJeme, Fbeefo megj Deees eYees~~
heeuekeer efJeceuee ceW efye"e, meJe&leg&Jeve ceW ues iees~
mJeecesJe oer#ee ueer efkeee, yesuee peiele Jebefole ngS~~3~~
eR heew<eke=<CeeSkeeoMeeb eereveYeef peveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJ
eene~
heeuiegve Jeoer mehleefce efleLeer, meJe&leg&Jeve ceW Dee iees~
le veeie veeres %eeve kesJeue, ngDee megjieCe Dee iees~~
Oeveheefle meceJeme=efle kees jee, eerebeYe jepeW JeneB~
eoMeieCeeW kes YeJe efpeveOJeefve, megveW Deefle ecegefole JeneB~~4~~
eR heeuiegveke=<Ceemehleceeb eereveYeefpeve%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceereflmJeene~
e

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer eveYe efpevehetpee / 43

eer ebefpeve heeuiegve megoer, mehleefce efvejesOee eesie kees~


meccesoefieefj mes cegefe heeeer, pepeW megjheefle Yeefe meeW~~
nce Yeefe mes eerebeYe, meccesoefieefj kees Yeer pepeW~
efvepe Deelce mebheefle oerefpeS, Fme nsleg ner eYeg kees YepeW~~5~~
eR heeuiegveMegkeueemehleceeb eereveYeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe& heeceere flmJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)ebeYet keer keerefle& nw, ebefkejCe mece esle~
hetpetB hetjCe DeIe& ues, efceues YeJeesoefOe mesleg~~6~~
eR eerebeYeg hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eer eveYeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes nehejce nbme hejceelcee, hejceevebo mJehe~
ieeTB legce iegCe ceeef uekee, Depej Decej heo he~~1~~
-MebYeg bopee pee eer eveYees efpeveJej, pee pee leerLekej efMeJe Yelee&~
pee pee Dece leerLexej legce, pee pee #escebkej megKe kelee&~~
keeMeer ceW evhegjer megboj, jlveeW keer Je=er Ketye ngF&~
Yet Oeve ngF& peve Oeve ngS, ef$eYegJeve ceW n<e& keer Je=ef ngF&~~2~~
eYeg pevce efueee peye Oejleer hej, FveW kes Deemeve kebhe ngS~
eYeg kes hegCeesoe kee eYeeJe, lel#eCe megj kes efMej veefcele ngS~~
efpeme Jeve ceW Oeeve Oeje eYeg ves, Gme Jeve keer MeesYee keee keefnS~
peneB Meerleue cebo heJeve yenleer, <ed $e+leg kes kegmegce efKeues ueefnes~~3~~
meye peele efJejesOeer ie[, mehe&, ce=ie, efmebn KegMeer mes Petce jns~
megj Kesej vejheefle Dee Deekej, cegkegeW mes efpeveheo etce jns~~
oMe ueeKe Je<e& hetJee&et Leer, n meew kej legbie osn ceevee~
efebeflele heue oelee efebleeceefCe, De keuhele Yeer megKeoevee~~4~~

44 / eer eveYe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eeroe Deeefo $eeeveJes ieCeOej, cevehee&e %eeveer ceeves Les~


cegefve {eF& ueeKe Deelce%eeveer, heefjen efJejefnle efMeJeieeceer Les~~
JeCee ieefCeveer men Deeefe&keeSB, $ee ueeKe menme Demmeer ceeveeR~
eeJeke $ee ueeKe eeefJekeeSB, heCe ueeKe Yeefejme MegYeOeeveer~~5~~
YeJe Jeve ceW Ietce jne Deye leke, eEkeefeled Yeer megKe veefnb heeee ntB~
eYeg legce meye peie kes $eelee nes, DeleSJe MejCe ceW Deeee ntB~~
ieCeheefle megjheefle vejheefle veceles, legce iegCeceefCe keer yeng Yeefe efueS~
ceQ Yeer vele ntB leJe ejCeeW ceW, Deye cesjer Yeer j#ee keefjes~~6~~
-oes nens eveYe! Deehekes, ngS hebe keueeCe~
ceQ Yeer ceeBiebt Deehemes, yeme Skeefn keueeCe~~7~~
eR eereveYeefpeveWee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-oes neleerLekej eke=efle kener, cenehegCe heuejeefMe~
kesJeue %eeveceleer meefnle, efceues meJe&megKejeefMe~~1~~
~~ FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heg<heobleveeLe efpevehetpee / 45

46 / eer heg<heobleveeLe efpevehetpee

hetpee veb.-10

YeieJeeve eer heg<heobleveeLe efpevehetpee

eR

-DeLe mLeehevee (ieerlee bo)-

eer heg<heobleveeLe efpevesv ef$eYegJeve, Dee hej efleW meoe~


leerLe&sMe veJeceW efme nQ, MeleFv hetpeW meJe&oe~~
eG%eeveOeejer ieCeheleer, eYeg Deehekes iegCe ieeJeles~
Deeeve kej hetpeW eneB, eYeg Yeefe mes efMej veeJeles~~
eR eerheg<heobleefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerheg<heobleefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerheg<heobleefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke (vejsv bo)mejet veefo kee Meerleue peue ues, efpeveheo Oeej keB ceQ~
meece megOeejme Meerleue heerkej, YeJe YeJe $eeme nB ceQ~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~1~~
eR eerheg<heobleefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~

keeMceerjer kesMej ebove efIeme, efpeveheo ceW eet ceQ~


ceeveme leveg Deeieblegke $eeefJeOe, leehe njes Deet ceQ~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~2~~
eR eerheg<heobleefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceesleer mece GppJeue De#ele mes, eYeg ef{ie hegbpe e{eTB~
efvepe iegCeceefCe kees eieefle kejkes, hesj ve YeJe ceW DeeTB~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~3~~
eR eerheg<heobleefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
pegner ceesieje mesJebleer, Jeemebleer heg<he e{eTB~
keeceosJe kees Yemcemeeled kej, Deelece meewKe ye{eTB~~

eR

eR

eR

eR

eR

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~


F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~4~~
eerheg<heobleefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
IesJej hesveer ue hes[e, jmeieguuee Yej Leeueer~
legcnW e{eTB #egOee veeMe nes, Yejs ceveesjLe Keeueer~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~5~~
eerheg<heobleefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
mJeCe&oerhe ceW peesefle peueeTB, keB Deejleer efe mes~
ceesn Deb Oes je otj Yeies meye, %eeve Yeejleer eies ~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe& veMeeTB~~6~~
eerheg<heobleefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Suee ebove kehet&jeefoke, efceefele Oethe megiebOeer~
efpeve mevcegKe Deiveer ceW KesTB, Oetce G[s efoMe DebOeer~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~7~~
eerheg<heobleefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Dee[t ueereer mesJe mebleje, Deece Deveej e{eTB~
mejme ceOegj heue heeves nslet, Mele Mele MeerMe PegkeeTB~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~8~~
eerheg<heobleefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue iebOeeefoke DeIe& yeveekej, megJejCe heg<he efceueeTB~
kesJeue %eeveceleer nslet ceQ, eYeg kees DeIe& e{eTB~~
heg<heoble efpeve heo hebkepe kees, hetpele efvepe megKe heeTB~
F efJeeesie Deefve eesie kes, meye ogKe MeerIe veMeeTB~~9~~
eerheg<heobleefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eecegvee meefjlee veerj, eYeg ejCeeW Oeeje keB~
efceues efvepeelce meceerj, MeebleerOeeje Meb kejs~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heg<heobleveeLe efpevehetpee / 47

megjefYele efKeues mejespe, efpeve ejCeeW Dehe&Ce keB~


efvece&o keB ceveespe, heeTB efpeveiegCe mebheoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-jesuee boeeCele mJeie& efJenee, keekeboerhegj Deees~
Fb meYeer n<ee&e, ieYe&keueeCe ceveees~~
efhelee kens megeerJe, peejecee peieceelee~
veJeceer heeiegve ke=<Ce, pepele efceues megKemeelee~~1~~
eR heeuiegveke=<CeeveJeceeb eerheg<heobleveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ceieefmej Skece Megkeue, pevce efueee leer Le kej~
ekeJeeefmeveer osefJe, peelekece& ceW lelhej~~
Meeer eYet kees ieeso, ues eerefuebie soe~
pevce ceneslmeJe osJe, kejkes YeJe ogKe Yesoe~~2~~
eR ceeie&Meer <e& Megkeueeeef leheoeeeb eer heg <heob leveeLe
efpevepevcekeueeCekeee DeIe ef veJe& heeceerefle mJeene~
Gukee efiejles osKe, eYeg efJeje DehejeCns~
ceieefmej Megkeuee Ske, lehe ue#ceer kees Jejves~~
heeueefke jefJeeYe yew", heg<hekeJeve ceW hengBes~
pepetB Deepe efMej s ke, lehekeueeCeke efnle ceQ~~3~~
eR ceeie&Meer <e& Megkeueeeef leheoeeeb eer heg <heob leveeLe
efpeveoer #eekeueeCekeee DeIe ef veJe& heeceerefle mJeene~
keeefle&ke Megkeuee otpe, meeeb heg<heke Jeve ceW~
Ieeefle kece& mes t, veeieJe=#e kes leue ceW~~
kesJeue jefJe eieee, meceJemejCe ceW efles~
mJeelce efveOeer ef ceue peee, Fmeer efueS nce het peW~~~4~~
eR keeef le& keMeg keueeef leer eeeeb eer heg <heob leveeLeef pevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeI
e ef veJe& heeceer efle mJeene~
Yeeoesb Megkeuee Dee", meeeb menme cegveer ues~
mekeue kece& kees kee, ef ieef j mecces o ef MeKej mes ~~
heg<heoble YeieJeble, efmeefjcee kes mJeeceer~
pepele efceues YeJe Deble, yevetB mJeelce efJeeeceer~~5~~
eR YeeheoMegkeueeDeceeb eerheg<heobleveeLecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJ
eene~

48 / eer heg<heobleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

-hetCee&Ie& (oesne)heg<heoble efpeveveeLe keer, Yeefe YeJeesoefOe mesleg~


hetCe& DeIe& Dehe&Ce keB, hetpee efMeJemegKe nsleg~~6~~
eR eerheg<heobleveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerheg<heobleefpevesvee vece:~

peeceeuee
-meesj"eef$eYegJeve efleueke ceneved, heg<heoble leerLexMe nQ~
efvele keB iegCeieeve, heeTB Yeso efJe%eeve ceQ~~1~~
-jesuee boDenes! efpevessej osJe! meesuen YeeJeve Yeeee~
eke=leer DeefleMee hegCe, leerLekej Ghepeeee~~
hebekeueeCeke F&Me, nes DemebKe peve leejs~
ef$eYegJeve heefle vele MeerMe, kece& keuebke efveJeejW~~2~~
veececeb$e Yeer Deehe, meJe&ceveesjLe hetjs~
pees efvele kejles peehe, meJe& efJeIve kees etjW~~
legce Jebole lelkeeue, jesie mecetue njs nQ~
hetpeve kejkes YeJe, Meeske efvecetue kejs nQ~~3~~
Fefve yeue GdJeeme, Deeet eeCe keneles~
es hegodieue hejmebie, Fvekees peerJe Oejeles~~
es JeJeneefjke eeCe, Fve efyeve cejCe keneJes~
meye mebmeejer peerJe, Fvemes pevce OejeJeW~~4~~
efveeevee mes Ske, eeCe eslevee peevee~
Fvekee cejCe ve nese, en efveee ceve "evee~~
ener eeCe cegPe heeme, Meeele keeue jnsiee~
Meg eslevee eeCe, meJe& Mejerj onsiee~~5~~
keye Ssmeer ieefle nese, hegodieue eeCe veMeeTB~
%eeveoMe&cee Meg, eeCe eslevee heeTB~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heg<heobleveeLe efpevehetpee / 49

%eeve eslevee hetCe&, kej levcee nes peeTB~


oMe eeCeeW kees veeMe, %eeveceleer yeve peeTB~~6~~
iegCe Deveble YeieJeble, leye neW eie nceejs~
peye nes leveg kee Deble, en efpeveJeeve GeejW~~
meceJemejCe ceW Deehe, efoJeOJeveer mes peve kees~
kejles nQ efve<heehe, vecetB vecetB efvele legce kees~~7~~
eerefJeoYe&cegefve Deeefo, Deemeer ieCeOej Les~
oese ueeKe cegefve veeLe, veive efoiecyej ieg Les~~
Iees<eeee& megeOeeve, Deeefe&keeDeeW keer ieefCeveer~
$ee ueKe Demmeer menme, Deeefe&keeSB iegCeeceCeer~~8~~
oese ueeKe efpeveYee, eeJeke DeCegeleer Les~
heeBe ueeKe mecekelJe, meefnle eeefJekee efles~~
efpeve Yeeer Jej leerLe&, GmeceW mveeve efkeee Lee~
YeJe Deveble kes heehe, Oees ceve Meg efkeee Lee~~9~~
eej Meleke kej legbie, eb meMe leveg megboj~
oese ueeKe hetJee&eg, Je<e& Deeeg Leer cevenj~~
efevn ceiej mes veeLe, meye YeefJepeve heneeves~
vecetB vecetB vele ceeLe, iegDeeW kes ieg ceeves~~10~~
-oes neOeeveece=le heerkej Yees, ce=legbpee eYeg Deehe~
Oeve Ie[er eYeg Yeefe keer, pepele efces YeJe leehe~~11~~
eR eerheg<heobleveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eeYeg ceQ eeetB Deepe, peye leke cegefe veneR efceues~
YeJe YeJe ceW mebveeme, mecei%eeveceleer meefnle~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

50 / eer MeerleueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-11

YeieJeeve eer MeerleueveeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee (MebYegbo)ns Meerleue leerLekej YeieJeved! ef$eYegJeve ceW Meerleuelee keerpes~
ceeveme Meejerefjke Deeieblegke, $ee leehe otj kej megKe oerpes~~
eejCe $e+erOeejer $e+ef<eieCe, efvepe oe keceue ceW Oeeles nQ~
nce Yeer eYeg kee Deeeveve kej, mecekelJe megOeejme heeles nQ~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerMeerleueveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerMeerleueveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke (MebYeg bo)Yej peeJes hetje ef$eYegJeve Yeer, eYeg Flevee veerj efheee ceQves~
efhej Yeer veefnb heeme yegPeer Deye leke, FmeefueS veerj mes hetpetB ceQ~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~1~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
eYeg ef$eYegJeve ceW Yeer Ietce Ietce, Meerleuelee eener ebove mes~
eYeg Deye Meerleuelee nesJesieer, ebove legce heo ceW ee&ve mes~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~2~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eYegJeve ceW meye heo eehle efkeee, Jes Keb[ Keb[ nes efyeKej iees~
De#ele mes hetpetB heo hebkepe, nes cegPe DeKeb[ heo FmeerefueS~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~3~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer MeerleueveeLe efpevehetpee / 51

legce keerefle& megiebOeer ef$eYegJeve ceW, eYeg hewue jner ieCeOej ieeeW~
FmeefueS megiebefOele kegmegce efuees, legceheo hetpeW efvepe eMe heeeW~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~4~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
eYeg leerveueeske mes DeefOeke DeVe, hekeJeeve Kee egkee ceQ peieceW~
efhej Yeer veefnb YetKe efceer Fvemes, DeleSJe e mes hetpetB ceQ~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~5~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
De%eeve DebOesje ef$eYegJeve ceW, veefnb osKe mekee efvepe Deelcee kees~
FmeefueS oerhe mes ceQ hetpetB, efvepe %eeve peesefle cegPe eieefle nes~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~6~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
es kece& ef$epeie ceW og:Ke osles, Fvekees Deye MeerIe peueeves kees~
ceQ Oethe Deefive ceW KesTB Deye, eYeg hetpee eMe hewueeves kees~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~7~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
veeveeefJeOe heue keer eeefhle nsleg, ceQ Ietce egkee eYeg ef$eYegJeve ceW~
Deye Ske cees#e heue eeefhle nsleg, heue ceOegj e{eTB legce heo ceW~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~8~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
efvepe DeelceefveOeer kees Yetue ieee, yeme cetue efJe<ee megKe kee Deebkee~
Jej %eeveceleer efnle DeIe& e{ekej, eYeg heeTB jlve$ee meebee~~
ns Meerleue leerLekej! legcekees, hetpele ceve Meerleue nes peeJes~
Jee Meerleue neW meye JeeefOe veMeW, leveg ceW Meerleuelee Dee peeJes~~9~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

52 / eer MeerleueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

-oes neeYeg $eeOeeje keB, ef$eYegJeve Meebleer nsleg~


Meerleue efpeve keer Yeefe nw, YeefJe kees YeJeoefOe mesleg~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
Meerleue efpeve heokeceue ceW, heg<heebpeefue efJeefkejble~
eflengbpeie eMe efJemleejkes, ef$eYegJeve meewKe Yejble~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-ieerlee boMeerleue eYet Deegle megjie mes, Yeefkeehegefj Dee iees~
{jLe efhelee ceelee megveboe, kes iejYe ceW Dee iees~~
efleefLe ew$e ke=<Cee Deceer, Oeveheefle jleve yejmee jne~
Fveefo ieYeexlmeJe efkeee, hetpele iejYe kes ogKe one~~1~~
eR ew$eke=<CeeDeceeb eerMeerleueveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
efleefLe ceeIe ke=<Cee eoMeer, eYeg pevceles yeepes yepes~
osJeeW kes Deemeve kebhe G"s, megj Fv Les nef<e&le leyes~~
megjMewue hej heeb[gkeefMeuee hes, pevce DeefYe<eJe Lee ngDee~
efpeve pevce keueeCeke pepele, cesje pevece heeJeve ngDee~~2~~
eR ceeIeke=<CeeeoMeeb eerMeerleueveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
efnceveeMe osKee veeLe kes, ceve ceW efJejeer e ieF&~
Jeefo ceeIe yeejme heeuekeer, MegeeYee leye Dee ieF&~~
megjheefle menslegke yeeie ceW, ueskej iees eYeg eewke hes~
efmeb vece: ken ueese kej, oer#ee ener hetpetB Deyes~~3~~
eR ceeIeke=<CeeeoMeeb eerMeerleueveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
efleefLe heew<e Jeef o eewoMe efpevesej, Megkeue Oeeveer nes iees~
leye yesuele leue ceWs ef$eueeskeer, mete& kesJeue hee iees~~
megboj meceJeme=efle ceW DeOej, efles DemebKeeW YeJe kees~
mebyeesOe Jeeheeret<e mes, leeje pepetB efpevemete& kees~~4~~
eR heew<eke=<Ceeelego&Meeb eerMeerleueveeLeefpevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&eeceer
h efle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer MeerleueveeLe efpevehetpee / 53

Deeefeve megoer Dece efleLeer, meccesoefieefj hes pee yemes~


Fke menme meeOet meeLe ues, cegeerveiej ceW pee yemes~~
DeefleMee Deleerefve meewKe, hejceevebo Dece=le hee efueee~
Meerleue eYet kee cees#ekeueeCeke, pepele efvepemegKe efueee~~5~~
eR DeeefeveMegkeueeDeceeb eerMeerleueveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe& heeceerfle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)Meerleue leerLekej eYees! Deehe ef$epeie kes veeLe~
ceve-Jee-leve Meerleue kejes, pepetB veceekej ceeLe~~6~~
eR eerMeerleueveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerMeerleueveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes neDeefle DeodYegle ue#ceer OejW, meceJemejCe eYeg Deehe~
legce OJeefve megve YeefJeJe==bo efvele, njW mekeue mebleehe~~1~~
-MebYeg bopee pee Meerleue efpeve kee JewYeJe, Deblej kee Deveghece iegCecee nw~
pees oMe&%eeve megKe Jeere&he, Deevevle elege iegCecee nw~~
yeenj kee JewYeJe meceJemejCe, efpemeceW DemebKe jevee ceeveer~
ieg ieCeOej Yeer JeCe&ve kejles, Leke peeles cevehee&e %eeveer~~2~~
en meceJemejCe keer efoJe Yetefce, Fke neLe Gheefj he=LJeer leue mes~
meer{er mes Thej DeOej Yetefce, en leerme keesMe keer ieesue efoKes~~
en Yetefce keceue Deekeej kener, pees FvveerueceefCe efveefce&le nw~
nw iebOekeger Fme ceOe mener, pees keceue keefCe&kee meMe nw~~3~~
hebkepe kes oue mece yeee Yetefce, pees Deveghece MeesYee Oeejs nw~
Fme meceJemejCe kee yeee Yeeie, ohe&Ce leue mece efe Oeejs nw~~
en yeerme npeej neLe TBee, MegYe meceJemejCe DeefleMee MeesYes~
Skeske neLe TBeer meer{er, meye yeerme npeej eefcele MeesYeW~~4~~
DebOes hebiet jesieer yeeueke, Deew Je= meYeer peve e{ peeles~
Debleceg&ntle& kes Yeerlej ner, en DeefleMee efpeve Deeiece ieeles~~

54 / eer MeerleueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

FmeceW MegYe eej efoMeeDeeW ceW, Deefle efJemle=le cene JeerefLeeeB nQ~
JeerLeer ceW ceevemlebYe kens, efpevekeer keueOeewle heeref"kee nQ~~5~~
efpeveJej mes yeejn iegCes legbie, yeejn eespeve mes efoKeles nQ~
FveceW nQ oes npeej henuet, mheefke ceCeer kes ecekes nQ~~
GveceW eejeW efo Me ceW Thej, efmeeW keer eefleceeSB jepeW ~
ceevemlebYeeW keer meer{er hej, ue#ceer keer cetefle& Delegue jepeW~~6~~
es otj-otj leke ieeBJeeW ceW, Dehevee ekeeMe hewueeles nQ~
pees Fvekee oMe&ve kejles nQ, Jes efvepe DeefYeceeve ieueeles nQ~~
ceevemlebYeeW kes eejeW efoMe, peuehetefjle mJe mejesJej nQ~
efpeveceW Deeflemegboj keceue efKeues, nbmeeefo jJeeW mes cevenj nQ~~7~~
eYeg meceJemejCe ceW Fkeeemeer, ieCeOej mehleef& meceefvJele nQ~
meye Ske ueeKe cegefvejepe JeneB, cetueesej iegCe mes cebef[le nQ~~
ieefCeveer OejCeeeer leerve ueeKe, Demmeer npeej Deeefe&kee keneR~
eeJeke oes ueeKe eeefJekeeSB, $ee ueeKe Yeefe ceW ueerve jneR~~8~~
veyyes Oeveg legbie osn mJeefCe&ce, Fke ueeKe hetJe& Je<ee&et Leer~
nw keuheJe=#e kee efevn eYees! oMeJeW leerLekej Meerleue peer~~
efebeflele heueoelee efebleeceefCe, Jeebefle heueoelee keuhele~
ceQ hetpetB OeeTB iegCe ieeTB, efvepe Deelce megOee kee heeve keB~~9~~
ns veeLe! keecevee hetCe& kejes, efvepe ejCeeW ceW Deeee osJees~
peye leke veefnb cegefe efceues cegPekees, leye leke ner MejCe cegPes uesJees~~
leye leke legce ejCe keceue cesjs, ceve ceW efvele megefmLej nes peeJeW~
peye leke veefnb kesJeue %eeveceleer, leye leke cece Jee legce iegCe ieeJeW~~10~~
eR eerMeerleueveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eefievele ve heeJeW heej, eYet Deehe iegCejlve kees~
vecetB vecetB Mele yeej, leerve jlve kes nsleg ner~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer eseebmeveeLe efpevehetpee / 55

hetpee veb.-12

YeieJeeve eer eseebmeveeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee-Deef[uueboeer eseebme efpeve cegefe jcee kes veeLe nQ~
ef$eYegJeve heefle mes Jebe ef$epeie kes veeLe nQ~~
ieCeOej ieg Yeer veceW veceekej MeerMe kees~
Deeeveve kej pepetB veceeTB MeerMe kees~~1~~
eR eereseebmeveeLeefpeveW! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eereseebmeveeLeefpeveW! De$e efle efle " " mLeeheveb~
eR eereseebmeveeLeefpeveW! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~

56 / eer eseebmeveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

efMeKee oerhe keer peieceies OJeeble veeMes, keB Deejleer Yeejleer kees ekeeMes~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~6~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
peueeTB Deieefvehee$e ceW Oethe Deye ceQ, peues kece& keer Oethe hewues efoMee ceW~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~7~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Devebveeme veeRyet Je DeKejes keepet, e{eTB eYees ! cees#eheue nsleg heue es~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~8~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~

Yeje veerj Ye=bieej ceW #eerj pewmee, keB heeo ceW Oeej heeret<e pewmee~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~1~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~

efceues veerj iebOeeefo eeBoer kegmegce Yeer , e{eTB legcnW DeIe& nes %eeveceefle Yeer~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~9~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eeerefpeveJej heohee, MeebleerOeeje ceQ keB~
efceues Meebefle megKemee, eGmebIe ceW Yeer Meebefle nes~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

efIemee iebOe ebove eYet heeo eet, meYeer osn mebleehe ceses efpeveWe~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~2~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~

yesuee keceue iegueeye, heg<heebpeefue Dehe&Ce keB~


hejceece=le megKeueeYe, efceues efvepeelece mebheoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

-DeLe Deke-Yegpebieeeele bo-

Oegues Meeefue kes hegbpe mes veeLe hetpetB, efceues hetCe& Deevebo pees ve vee nes~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~3~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
pegner ceesieje veerueJeCeea keceue nQ, e{eles leg cnW veeLe! nesTB efJeceue ceQ~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~4~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
hegDee hetefjeeB Deewj iegefPeee meceesmes, e{eTB eYet kees #egOee JeeefOe veeMes~
efceues hetCe& Meebleer cene %eeveOeeje,meYeer ogKe veeMeW efceues meewKe meeje~~5~~
eR eereseebmeveeLeefpeveWee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-eewheeF& boefmebnhegjer efheleg efJe<Cetefce$e~ veboe ceeB kes ieYe& heefJe$e~~
pes ke=<Ce " efleefLe DeefYejece~ ceQ hetpetB Fle ieYe&keueeCe~~1~~
eR peske=<Cee<eeeb eereseebmeveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
efleefLe heeuieg ve Jeef o ieejme pevce~ megjheef le ef keee ces hes vnJeve~~
megjieCe GlmeJe kejW Deheej~ pepele eYet kees n<e& Deheej~~2~~
eR heeuiegve ke= <CeeSkeeoMeeb eereseeb meveeLeef pevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heec
eerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer eseebmeveeLe efpevehetpee / 57

$e+leg Jemeble eer efJeveMeer peyes~ yeejn YeeJeve Yeeeer leyes~


heeuiegve Jeefo ieejme hetJee&Cn~ pepetB eYet kee lehe keueeCe~~3~~
eR heeuiegveke= <CeeSkeeoMeeb eereseebmeveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heec
eerefle mJeene~
ceeIe Jeoer ceeJeme DehejeCn, legbyegj le veeres Oej Oeeve~
heeBe menme Oeveg DeOej efpevesMe, pepetB %eeve keueeCe ncesMe~~4~~
eR ceeIeke= <CeeDeceeJemeeeeb eer es eebmeveeLeef pevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efe&vheJeeceerefle mJeene~
eeJeCe megefo hetvees eseebme, kece& veeMe kejkes efMeJekeeble~
efieefj mecceso hetpe peie efme, vecetB cees#e keueeCe eefme~~5~~
eR eeJeCeMegkeueehetefCe&ceeeeb eereseebmeveeLecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerflee mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)eer eseebme efpevesMe kes, ejCe keceue megKekeej~
hetpetB hetjCe DeIe& ues, nesTB YeJeoefOe heej~~6~~
eR eereseebmeveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eereseebmeveeLeefpeveWee vece:~

peeceeuee
-meesj"eefvele efvejbpeve veeLe, hejce nbme hejceelcee~
legce iegCeceefCe keer ceeue, OeB keb" ceW ceQ meoe~~1~~
-vejW boefevcee peesefle efeobyej esleve, efeewleve megOeekej~
pee pee efevcetjefle efebleeceefCe, efebelf eleeo jlveekej~~
Deehe Deueewefkeke keuheJe=#e eYeg, cebgn ceebiee heue osles~
Deehe Yee eeer megjheefle, leerLekej heo hee uesles~~2~~
pees legce ejCe mejesn hetpeW, peie ceW hetpee heeJeW~
pees peve legcekees efele ceW Oeeles, meye peve Gvekees OeeJeW~~
pees legce Jeeve megOeejme heerles, meye Gvekes Jee heeueW~
pees legce Dee%ee heeueW YeefJepeve, Gve Dee%ee veefnb eueW~~3~~

58 / eer eseebmeveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

pees legce mevcegKe Yeefe YeeJe mes, ve=le kejW nef<e&le neW~
leeb[Je ve=le kejW Gve Deeies, megjheefle Yeer ecegefole neW~~
pees legce iegCe kees efvele Gejles, YeefJe Gvekes iegCe ieeles~
pees legce megeMe meoe efJemleejW, Jes peie ceW eMe heeles~~4~~
ceve mes Yeefe kejW pees YeefJepeve, Jes ceve efvece&ue kejles~
JeeveeW mes mlegefle kees he{kej, Jeeve efmeef kees Jejles~~
keeee mes Debpeefue eCeceve kej, leve kee jesie veMeeles~
ef$ekejCe Megefe mes Jebove kejkes, kece& keuebke veMeeles~~5~~
kegbLeg Deeefo ieCe F&Me meleej, meele $e+ef kes Oeejer~
cegefve efveeLe menme eewjemeer, meeleYeso iegCeOeejer~~
ecegKe OeejCee Deeefo Deeefe&kee, yeerme menme Fke ue#ee~
oese ueeKe eeJeke Je eeefJekee, eej ueeKe iegCeo#ee~~6~~
Deeeg egjemeer ueeKe Je<e& keer, Demmeer Oeveg<e levet nw~
lehle mJeCe& efJe leveg Deeflemegboj, ieW[e efevn meefnle nQ~~
eYeg eseebme efJee esemkej, ef$eYegJeve cebieuekeejer~
eYeg legce veece ceb$e ner peie ceW, mekeue Decebieuenejer~~7~~
yeng efJeOe legce eMe Deeiece JeCex, eJeCe efkeee ceQ peye mes~
legce ejCeeW ceW eerefle ueieer nw, MejCe efueee ceQ leye mes~~
eYeg eseebme! ke=hee Ssmeer Deye, cegPes hej legjleefnb keerpes~
mecei%eeveceleer ue#ceer kees, oskej efvepemece keerpes~~8~~
-oes nehejcees eseebme efpeve, hebekeueeCeke F&Me~
vecetB vecetB legcekees meoe, ee mes vele MeerMe~~9~~
eR eereseebmeveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~~
-oes nepees hetpeW Oej eerefle, eer eseebme efpevesMe kees~
uenW mJeelce veJeveerle, ece mes efpeve iegCemebheoe~~1~~
~~ FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer Jeemeghetpe efpevehetpee / 59

hetpee veb.-13

YeieJeeve eer Jeemeghetpe efpevehetpee


DeLe mLeehevee-ieerlee bo
eerJeemeghetpe efpevesv JeemeJe-ieCeeW mes hetefpele meoe~
F#JeekegJebMe efovesMe keeMehe-iees$e hegbieJe Mece&oe~~
mehleef&Yetef<ele ieCeOejeW mes, hetpe ef$eYegJeve Jebe nQ~
Deeeve kej hetpetB eneB, efce peeesiee YeJe hebo nw~~
eR eerJeemeghetpeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerJeemeghetpeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerJeemeghetpeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
DeLe Deke-ieerlee bo
ns veeLe! peie ceW pevce JeeOeer, yengle ner ogKe os jner~
Deye ces oerpes FmeefueS, $eeOeej os hetpetB eneR~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~1~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! Fme ecejepe kee, mebleehe Deye veefnb menve nw~
Fme nsleg legce heeoeype ceW, eet megiebefOele iebOe nw~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~2~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! cesjs %eeve kes, yeng Keb[-Keb[ ngS eneB~
kej oes DeKebef[le %eeve lebogue, hegbpe mes hetpetB eneB~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~3~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! YeJeMej efJeepeslee, Deehe ner Fmekes peeer~
Fme nsleg legce heeoeype ceW, yeng heg<he Dehet ceQ eneR~~

60 / eer Jeemeghetpe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~


meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~4~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! ef$eYegJeve DeVe Keeee, YetKe Deye leke vee efceer~
eYeg YetKe JeeOeer ces oes, Fme nsleg e Dehet DeYeer~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~5~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceefCejlve oerheke mes keYeer, ceve kee DebOesje vee Yeeiee~
ns veeLe! legce Deejefle kejle ner, %eeve kee metjpe Giee~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~6~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! cesjs kece& kewmes, Yemce neW en egefe oes~
ceQ Oethe KesTB Deefive ceW, es kece& yewjer Yemce neW~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~7~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! eene yengle heue, yengles ejCe ceW vele ngDee~
veefnb le=efhle heeeer FmeefueS, heue mejme legce Dehe&Ce efkeee~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~8~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns veeLe! efvepe kes jlve$ee, Deveceesue es DeveIe& nQ~
cegPekees efoueeJees %eeveceefle, Fme ns leg DeIe& mecehe& nw~~
eer Jeemeghetpe efpeveW eoMe, leerLe&kelee& efme nQ~
meew Fv Jebefole heo keceue, mebhetCe& efmeef efveefcee nQ~~9~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer Jeemeghetpe efpevehetpee / 61

-meesj"eJeemeghetpe ejCeeype, MeebleerOeeje ceQ keB~


efceues efvepeelece mJeeo, eflengBpeie ceW Yeer Meebefle nes~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
megjefYele njefmebieej, efpeveheo heg<heebpeefue keB~
YejW meewKe Yeb[ej, jesie Meeske mebke ueW~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-ieerleeboefoJe ceneMege efJeceeve mes, egle nes eYet ebheehegjer~
Jemeghetpe efheleg ceelee peeeJeefle, ieYe& Deees MegYe Iejer~~
Dee<ee{ ke=<Cee " efleLeer, megjJe=bo ceeB efheleg kees pepeW~
nce ieYe& keueeCeke pepele, mebhetCe& og:KeeW mes gW~~1~~
eR Dee<ee{ke=<Cee<eeeb eerJeemeghetpeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
heeuiegve Jeoer eewoMe efleLeer, megjie=n mJeeb yeepes yepes~
pevceW efpevesej Gmeer #eCe, megjheefle cegkeg Yeer Les Pegkes~~
ceeB kes emetleer mee pee, Meefe ves efMeMet kees ues efueee~
meg j Mewue hej DeefYe<eJe ngDee, hetpele peiele YeJe kece efkeee~~2~~
eR heeuiegveke=<Ceeelego&Meeb eerJeemeghetpeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
heeuiegve Jeoer eewoMe efleLeer, Jewjeie ceve ceW Dee ieee~
megj heeuekeer hes eYeg e{s, ueewkeebeflemegj mlegefle efkeee~~
FveefCe efveefce&le eewke hej, efles mJeeb oer#ee efueee~
eYeg lehe keueeCeke hetpeles, efceue peee efpeve oer#ee efeee~~3~~
eR heeuiegveke=<Ceeelego&Meeb eerJeemeghetpeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Jeve ceveesnj ceW le keobyeke, leues eYeg Les Oeeve ceW~
MegYe ceeIe Megkeuee efleeree, eYeg kesJeueer Yeemkej yeveW~~
OeveosJe efveefce&le meceJeme=efle ceW, iebOekegef ceW MeesYeles~
eoMemeYee ceW YeJe veceles, nce eYet kees hetpeles~~4~~
eR ceeIeMegkeueeefleereeeeb eerJeemeghetpeefpeve%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerflee mJeene~

62 / eer Jeemeghetpe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

YeeoeW megoer eewoMe efleLeer, ebheehegjer mes veeLe ves~


mebhetCe& kece& efJeveeMe kej, efMeJe JeuueYee kes heefle yeves~~
meewOece& Fv megjeefoieCe, nef<e&le ngS Jebove kejW~
nce Jeemeghetpe efpevesv keer, efveJee&Ce hetpee kees kejW~~5~~
eR YeeheoMegkeueeelego&Meeb eerJeemeghetpeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)Jeemeghetpe ef$eYegJeve veefcele, FvieCeeW mes Jebe~
hetpetB DeIe& e{ee kes, heeTB meewKe Decebo~~6~~
eR eerJeemeghetpe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerJeemeghetpeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes neIeeefle elege Ieele kej, eYeg legce nges ke=leeLe&~
veJe kesJeue ueyOeer jcee, jceCeer efkeee meveeLe~~1~~
-MesjboeYeg oMe&ceesnveere kees efvece&tue efkeee nw~
mecekelJe #eeefekeeKe kees heefjhetCe& efkeee nw~~
eeefj$e ceesnveere kee efJeveeMe peye efkeee~
#eeefeke eefj$e veece eLeeKeele kees efueee~~3~~
mebhetCe& %eeveeJeCe& kee peye Deehe #ee efkeee~
kewJeue %eeve mes ef$eueeske peeve meye efueee~~
eYeg oMe&veeJejCe kes #ee mes oMe& Deveblee~
meye ueeske Deew Deueeske osKeles nes legjblee~~3~~
oeveeblejee veeMe kes Deveble eeefCe kees~
osles DeYee GheosMe legce efMeJeheLe kee oeve pees~~
ueeYeevlejee kee mecemle veeMe peye efkeee~
#eeefeke DevebleueeYe kee leye ueeYe eYeg efueee~~4~~
efpememes hejceMegYe met#ce efoJe veble Jeie&Cee~
hegueceeer eleske mecee heeJeles Ievee~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer Jeemeghetpe efpevehetpee / 63

efpememes ve keJeueenej nes efhej Yeer levet jns~


efMeJeeehle nesves leke Mejerj Yeer efkee jns~~5~~
Yeesieeblejee veeMe kes DeefleMee megYeesie nQ~
megjheg<heJe=ef iebOe GokeJe=ef MeesYe nQ~~
heie kes leues Jejhee jeW osJeieCe meoe~
meewiebOe MeerleheJeve Deeefo meewKe Mece&oe~~6~~
GheYeesie Devlejee kee #ee nes ieee peYeer~
eYeg meeefleMee GheYeesie kees Yeer hee efueee leYeer~~
efmebnemeveeefo $e ebJej le DeMeeske nQ~
megj oggbogYeer Yeeee efoJeOJeefve cevees%e nQ~~7~~
Jeeree&vlejee veeMe mes Deevele Jeere& nw~
nesles ve keYeer eeble Deehe Oeerj Jeerj nQ~~
eYeg eej Ieeefle veeMe kes veJe ueefyOe hee efueee~
Deevevle %eeve Deeefo eleg<e ecegKe efkeee~~8~~
eerOece& Deeefo eeme" ieCeOej ieg jnW~
cegefvejepe yeenej npeej Oeevejle kenW~~
Fke ueeKe n npeej mesvee Deeefo Deeefe&kee~
oes ueeKe kenW eeJeke eGueeKe eeefJekee~~9~~
meej Oeveg<e Gegbie osn ceefn<e efe nw~
Deeet yenej ueeKe Je<e& ueeue JeCe& nw~~
efhej Yeer lees efvejekeej JeCe& Deeefo Metve nes~
Deevevle keeue leke lees efme #es$e ceW jnes~~10~~
eYeg Deehe meJe& Meefeceeve keerefle& kees megvee~
Fme nsleg mes ner Deepe eneB ceQ efoee Oejvee~~
Deye leeefjes ve leeefjes en Deehekeer cejpeer~
yeme %eeveceleer hetefjes eefo ceeefvees Dejpeer~~11~~
eR eerJeemeghetpeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
Jeemeghetpe YeieJeble kes, iegCe Deveble DeefJekeej~
pepeles ner YeJe Deble nes, efceues Deelce iegCe meej~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

64 / eer efJeceueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-14

YeieJeeve eer efJeceueveeLe efpevehetpee

DeLe mLeehevee-vejsv bo
Deceue efJeceue heo heekej mJeeceer, efJeceueveeLe kenueees~
YeeJe-Je-veeskece& ceueeW mes, jefnle Meg kenueees~~
Deelcee kes mebhetCe& ceueeW kees, Oeesves nsleg pepettB ceQ~
Deeeveve mLeeheve kejkes, hetpee keB YepetB ceQ~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerefJeceueveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerefJeceueveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-oesneheemejesJej veerj Megefe, efpeveheo Oeej kejble~
pevce peje ce=efle veeMe nes, Deelece megKe efJeuemeble~~1~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceueeeefieefj ebove megjefYe, efpeveheo ceW eele~
efceues DeelcemegKe mebheoe, efvepeiegCe keerefle& uemeble~~2~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceesleermece lebogue OeJeue, hegbpe e{eTB efvele~
veJe efveefOe De#ee mebheoe, efceues DeelcemegKe efvele~~3~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
njefmebieej emetve keer, ceeue e{eTB Deepe~
meJe&meewKe Deevebo nes, efceues mJeelce meeceepe~~4~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
hetjCeheesueer Fcejleer, e e{eTB Yeefe~
efceues Deelce heeret<e jme, cees#e eeefhle keer Meefe~~5~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
Ie=le oerheke mes Deejleer, keB efleefcej heefjnej~
peies %eeve keer Yeejleer, YejW megiegCe Yeb[ej~~6~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer efJeceueveeLe efpevehetpee / 65

Oethe KesJeles nes megjefYe, Deelece megKe efJeuemeble~


kece& peueW Meeer ye{s, efceues efvepeelce Deveble~~7~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
mesye Deece Debietj ues, heue mes hetpetB Deepe~
ef ceues cees #eheue DeeMe en, meheue kejes cece keepe~~8~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue iebOeeefoke DeIe& ues, jpele heg<he efJeuemeble~
DeIe& e{eTB Yeefe mes, %eeveceleer megKe kebo~~9~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
MeebleerOeeje ceQ keB, efpeveJej heo DejefJebo~
ef$eYeg Jeve ceW Yeer Meeb efle nes, ef ceues efvepeelce Deef veb o~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
ceewueefmejer yesuee pegner, heg<heebpeefue efJeefkejble~
megKe mebleefle mebheefle ye{s, efvepe efveefOe efceues Deveble~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-jesuee bohegjer kebefheuee veece, efheleg ke=leJecee& ie=n ceW~
peeMeecee Jej ceele, ieYe& yemes MegYe efleefLe ceW~~
pes Jeoer oMe es, megjheefle vejheefle hetpeW~
vecetB Deepe efMej ske, pepetB kece& Deefj OetpeW~~1~~
eR peske=<CeeoMeceeb eerefJeceueveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
pevceW ef$eYegJeveveeLe, eewLe ceeIe megefo efleefLe ceW~
megjvej nges meveeLe, Meebefle ngF& eflengBpeie ceW~~
ces efMeKej ues peee, Fv efkeee pevceeslmeJe~
hetpetB MeerMe Pegkeee, pevcekeueeCe ceneslmeJe~~2~~
eR ceeIeMegkeueeelegLee eerefJeceueveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
yehe& efJeveMeleer osKe, efele Jewjeie meceeee~
ceeIe elegLeea Megkeue, megjieCe MeerMe veceeee~~

66 / eer efJeceueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

iees mensleg ke yeeie, osJeoe heeueef ke ceW~


vecetB vecetB vele ceeLe, lehekeueeCeke eYeg ceQb~~3~~
eR ceeIeMegkeueeelegLee eerefJeceueveeLeefpevelehe:keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ceeIe Megkeue " es, peecegvele kes veeres~
veMee Ieeefle kee keuesMe, kesJeue%eeve Goe mes~~
meceJemejCe eYeg Deehe, ieieveebieCe ceW MeesYes~
%eevekeueeCeke veeLe, pepele YeeJeegle oerhes~~4~~
eR ceeIeMegkeuee<eeeb eerefJeceueveeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe& heeceerefle mJeene~
efJeceueveeLe efpevejepe, eermeccesoefMeKej mes~
kece& DeIeeefle efJeveeMe, cegefeOeece ceW hengBes~~
Jeefo Deefce Dee<ee{, cees#ekeueeCeke efleefLe nw~
ceesneefj kees hee[, pepele uentB efvepe megKe nw~~5~~
eR Dee<ee{ke=<CeeDeceeb eerefJeceueveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)efJeceueveeLe $eeceuejefnle, Deceue meewKe oeleej~
DeIe& e{ekej efvele pepetB, heeTB efvepemegKe meej~~6~~
eR eerefJeceueveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerefJeceueveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes nehetjye YeJe ceW Deeheves, meesuenkeejCe Yeee~
leerLekej heo heee kes, leerLe& eueeee Deee~~1~~
-jesuee booMe& efJeMegef eOeeve, efveleeleer eYeg Oeekes~
De Debie mes Meg, oes<e heeerme nekes~~
ceve Jee keee mecesle, efJevee YeeJevee Yeeeer~
cegefe cenue kee ej, YeefJepeve kees megKeoeeer~~2~~
eleMeerueeW ceW Deehe, veefnb Deefleeej ueieeee~
meblele %eeveeYeeme, kejkes kece& Keheeee~~
YeJeleve Yeesie efJeje, ceve mebJesie ye{eee~
Meeer kes Devegmeej, eGefJeOe oeve jeeee~~3~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer efJeceueveeLe efpevehetpee / 67

yeejnefJeOe leheOeej, Deelece Meefe ye{eF&~


Oece&Megkeue mes efme, meeOeg meceeefOe kejeF&~~
oMeefJeOe cegefve keer efvele, JeweeJe=le efkeee Lee~
meJe& Meefe mes hetCe&, yeng Ghekeej efkeee Lee~~4~~
eer Denle efpevesv, Yeefe oe ceW Oejkes~
metefj hejce hejcesMe, iegCe mebmleJeve Gejkes~~
GheeOeee ieg osJe, efMeJeheLe kes Gheose~
eJeeve Yeefe mecesle, iegCeieCe Yepee ncesMee~~5~~
<ed DeeJeMeke efvele, kejkes oes<e veMeeee~
neefvejefnle heefjhetCe&, efvepe kele&Je efveYeeee~~
ceeie& eYeeJeve heee, Oece& cenJe ye{eee~
eJeeve ceW Jeelmeue, kej efvepe iegCe eieeee~~6~~
meesuenkeejCe Yeee, hebekeueeCeke heeee~
efoJeOJeveer mes efvele, Oece& megleerLe& eueeee~~
YeJe Devebleeveble, peie mes heej efkeee nw~
meew FvesW mes Jebe, efvepe megKe meej efueee nw~~7~~
ceboj Deeefo ieCeerMe, heeheve meceJemejCe ceW~
De[me" menme cegveerMe, iegCeceefCeegle legce eCeceW~~
ieefCeveer heee Deeefo, leerve menme Fke ue#ee~
eceCeer ceneeleeefo, iegCeceefCe Yetef<ele o#ee~~8~~
eeJeke Les oes ueeKe, Oece&Oeeve ceW lelhej~
keneR eeefJekee eej, ueeKe Yeefe ceW lelhej~~
mee" Oeveg<e leveg lebgie, mee" ueeKe Je<ee&et~
Ie=er efevn megJeCe&, JeCe& osn iegCe ieeTB~~9~~
efeewleve mJehe, efevcee peesefle peueeTB~
hetCe& %eeveceefle he, hejce peesefle eieeTB~~
legce emeeo efpeve efJeceue! hetjer nes cece DeeMee~
FmeerefueS heokeceue, vecetB vecetB Oej DeeMee~~10~~
eR eerefJeceueveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
meesj"e- efJeceueveeLe efpeveosJe! legce heo hebkepe pees pepeW~
uenW mJeheo mJeecesJe, vej megj kes megKe Yeesie kes~~1~~
~~ FleeMeerJee&o:~~

68 / eer DevebleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-15

YeieJeeve eer DevebleveeLe efpevehetpee


DeLe mLeehevee-vejsv bo
eer Deveble efpevejepe Deeheves, YeJe kee Deble efkeee nw~
oMe&ve %eeve meewKe JeerjpeiegCe, kees Deevevle efkeee nw~~
Debleke kee Yeer Deble kejW nce, FmeerefueS cegefve Oeeles~
Deeeveve kej hetpee kejkes, eYeg legce iegCe nce ieeles~~1~~
eR eerDevebleveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerDevebleveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerDevebleveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
DeLe Deke-Deef[uue bo
mejetveefo kees veerj keueMe Yej ueeFes~
efpeveJej heo hebkepe ceW Oeej kejeFes~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~1~~
eR eerDevebleveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceueepe ebove iebOe megiebefOele ueeFes~
leerLekej heo hebkepe Dee e{eFes~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~2~~
eR eerDevebleveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
GppJeue De#ele cegee heue mece ueeFes~
efpeveJej Deeies hegbpe e{e megKe heeFes~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~3~~
eR eerDevebleveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
Jekegue keceue yesuee ebheke megceveeefo ues~
ceovepeeer efpeveheeo hee hetpetB Yeues~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eR

eR

eR

eR

eR

eR

eer DevebleveeLe efpevehetpee / 69

YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~


jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~4~~
eerDevebleveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
keueekebo ceesoke Ie=leceeuehegDee efuees~
#egOeeJeeefOe #ee nslet Deepe e{e efoes~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~5~~
eerDevebleveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
Ie=leoerheke keer peesefle peues peieceie kejs~
legce hetpee lelkeeue ceesn lece #ee kejs~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~6~~
eerDevebleveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Deiej leiej efmele ebove Deeefo efceueee kes~
Deefive hee$e ceW KesTB YeeJe ye{ee kes~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~7~~
eerDevebleveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Devebveeme Debietj Deece Deeefoke efuees~
cenecees#eheue nsleg legcnW Dehe&Ce efkees~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~8~~
eerDevebleveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue iebOeeefoke DeIe& efueee Yej Leeue ceW~
%eeveceleer efveefOe nsleg pepetB $eekeeue ceW~~
YeJe Debleke eer efpeve Deveble heo kees pepetB~
jesie Meeske Yee veeMe menpe efvepe megKe YepetB~~9~~
eerDevebleveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-oes neeer Deveble efpevejepe kes, ejCeeW Oeej kejble~
eGmebIe ceW Yeer Meebefle nes, meceefkele efveef Oe ef Jeuemeble~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

70 / eer DevebleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

yesuee keceue iegueeye ues, heg<heebpeueer kejble~


efceues Deelce megKe mebheoe, keW peiele og:Ke hebo~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-meKeer boefmebnmesve DeeesOeeheefle Les, peeMeecee ieYe& yemes Les~
keeefle&ke Jeefo Skece efleefLe ceW, eYeg ieYe&keueeCeke eCeceW~~1~~
eR keeefle&keke=<Ceeeefleheoeeeb eerDevebleveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
efleefLe pes Jeoer yeejme ceW, megj cegkeg efnues efpeve pevceW~
De" Ske npeej keueMe mes, efpeve vnJeve efkeee megj nj<eW~~2~~
eR peske=<CeeeoMeeb eerDevebleveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
efleefLe pes Jeoer yeejme Leer, Gukee efiejles eYeg efJejleer~
lehe efueee menslegke Jeve ceW, hetpele efceue peeJes lehe ces~~3~~
eR peske=<CeeeoMeeb eerDevebleveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Jeefo ewle DeceeJemee kes, heerheue le leue efpeve efles~
kesJeue jefJe Giee eYet kes, ceQ pepetB ef$epeie Yeer ecekes~~4~~
eR ew $eke= <CeeDeceeJemeeeeb eer Deveb leveeLeefpevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe ef veJe& heeceerefle mJeene~
ewle DeeceeJemeer ece veeMee, efMeJeveeefj Jejer efvepe Yeemee~
mecceso efMeKej kees pepeles, efveJee&Ce pepele megKe eies~~5~~
eR ew $eke=<CeeDeceeJemeeeeb eerDevebleveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)eer Deveble YeieJeble kes, ejCekeceue megKekebo~
hetpetB DeIe& e{ee kes, heeTB hejceevebo~~6~~
eR eerDevebleveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerDevebleveeLeefpevesvee vece:~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DevebleveeLe efpevehetpee / 71

peeceeuee
-yemebleefleuekee boosJeeefOeosJe legce ueeske efMeKeeceCeer nes~
$ewueeskee YeJepeve kebpe efJeYeeceCeer nes~~
meew Fv Deehe heo hebkepe ceW veces nQ~
meeOet mecetn iegCe JeCe&ve ceW jces nQ~~1~~
pees Yee efvele legce hetpeve kees jeeJeW~
Deevebo kebo iegCeJe=bo meowJe OeeJeW~~
Jes MeerIe oMe&ve efJeMegef efveOeeve heeJeW~
heeerme oes<e ceue Jeefpe&le mJeelceOeeJeW~~2~~
efve:Mebefkeleeefo iegCe Dee" efceues GvneR kees~
pees mJehve ceW efYe nQ mebmcejles legcneR kees~~
Mebkee keYeer veefnb kejW efpeveJeekee ceW Jees~
keeb#eW ve Ssefnke megKeeefoke kees keYeer Jees~~3~~
iueeveer cegveer leveg ceueerve efJe<es veneR nw~
veevee ecelke=efle efJeueeske ve cet{lee nw~~
mecekeeefj$e ele mes ef[ieles peveeW kees~
megefmLej kejW hegvejheer GmeceW GvneR kees~~4~~
De%eeve Deeefo JeMe oes<e ngS efkemeer kes~
Deer lejn {ke jnW ve kenW efkemeer mes~~
Jeelmeue YeeJe jKeles efpeveOeefce&eeW ceW~
mece& eeseflele kejW efe mes meYeer ceW~~5~~
Jes eoMeebie egle mecei%eeve heeJeW~
eeefj$ehetCe& Oej cevehee&e GheeJeW~~
Jes Yee Deble yeme kesJeue%eeve heeJeW~
cegkelebievee men jceW efMeJeueeske peeJeW~~6~~
ieCeOej peeeefoke heeeme meceesme=leer ceW~
eeme" npeej cegefve mebeceueerve Yeer Les~~
Leer meJe&eer ecegKe mebeeflekee JeneB hes~
pees Ske ueeKe De Dee" npeej eefceles~~7~~

72 / eer DevebleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

oes ueeKe eeJeke elegue&Ke eeefJekeeSB~


mebKeele eflee&ked megjeefo DemebKe ieeeW~~
Gegbie osn heeeme Oevet yeleeee~
nw leerme ueeKe Je<ee&eg cegveerMe ieeee~~8~~
mesner megefevn leveg mJeefCe&ce keebefle OeejW~
JebotB Deveble efpeve kees yeng Yeefe OeejW~~
hetpetB vecetB melele Oeeve OeB legcneje~
mebhetCe& og:Ke nefjes YeieJeved! nceeje~~9~~
ns veeLe! keerefle& megve kes legce heeme Deeee~
hetjes ceveesjLe meYeer pees meeLe ueeee~~
mecekelJe #eeefeke kejes megeefj$e hetjes~
kewJeue %eeveceefle os, ece heeMe etjes~~10~~
-oes nelegce heo Deeee pees efueee, mees hengBes efMeJeOeece~
FmeerefueS legce ejCe ceW, keB Deveble eCeece~~11~~
eR eerDevebleveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eeer Deveble YeieJeble, vecetB vecetB legce heokeceue~
efceues YeJeesoefOe Deble, ece mes efvepemegKe mebheoe~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer Oece&veeLe efpevehetpee / 73

74 / eer Oece&veeLe efpevehetpee

hetpee veb.-16

YeieJeeve eer Oece&veeLe efpevehetpee

-DeLe mLeehevee-ieerlee boeer Oece&veeLe efpevesv Oecee&ce=le efheuee kes YeJe kees~
efvepe Deelce kee oMe&ve kejeee, heLe efoKeeee efJee kees~~
Gvekes ejCe keer Jebovee kej, Yeefe mes iegCe ieeeWies~
Deeeve kej hetpeW eneB, efpeveOece& eerefle ye{eeWies~~
eR eerOece&veeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerOece&veeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerOece&veeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-veejee boefnceeef iebie veerj ueee, mJeCe& Ye=bie ceW YeB~
efpevesMe heeo hee Oeej, osle ner le=<ee nB~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~1~~
eR eerOece&veeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
megiebOe DeiebOe uese, n<e&YeeJe "eefvees~
efpevesMe heeohee ee&, ceesnleehe neefvees~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~2~~
eR eerOece&veeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
keceeso peerefjkee DeKeb[, Meeefue Oeeve ueeFes~
meghegbpe Deehe heeme os, DeKeb[ meewKe heeFes~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~3~~
eR eerOece&veeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
iegueeye kegbo heeefjpeele, heg<he Debpeueer efuees~
efpevesMe heeo hetpe keeceosJe kees nveerefpees~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~4~~
eR eerOece&veeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~

eR

eR

eR

eR

eR

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

megefce uee[g hes efve Jebpeveeefo Yeebefle Yeebefle kes~


efpevesMe heeo hetpeles, Yeies #egOee efheMeeefe kes~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~5~~
eerOece&veeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeKeb[ peesefleJeeve oerhe, mJeCe& hee$e ceW peues~
efpevesv heeo hetpeles efn, ceesnOJeeble Yeer ues~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~6~~
eerOece&veeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
oMeebie Oethe uese Deefive-hee$e ceeefnb KesFes~
efpevesMe meefVeOeer legjble, kece&Yemce nesFes~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~7~~
eerOece&veeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Fueeeeer ueJebie oeKe, Deew yeoece ueeFes~
efpevesMe kees e{ee cegefe-JeuueYee kees heeFes~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~8~~
eerOece&veeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peueeefo DeJe uese, DeIe& kees yeveeFes~
meg%eeveceleer hetCe& nsleg, veeLe kees e{eFes~~
efpevesv Oece&veeLe kes, heoejefJebo ceQ vecetB~
mecemle jesie Meeske ceesn, jeie s<e kees JecetB~~9~~
eerOece&veeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"emejetveefo kees veerj, efpeveheo ceW Oeeje keB~
efceues YeJeesoefOe leerj, Meebefle ye{s eflengBueeske ceW~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
Jekegue keceue DejefJebo, megjefYele hetueeW kees egves~
efceues meewKe DeefYevebe, heg<heebpeefue Dehet meoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer Oece&veeLe efpevehetpee / 75

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)

DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~


jlvehegjer efheleg Yeeveg ceneved, ceele megelee ieYe& efveOeeve~
megefo lesjme JewMeeKe megjsv, pepeW ieYe& keueeCe efpevesv~~1~~
eR JewMeeKeMegkeuee$eeesoMeeb eerOece&veeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ceeIe Meg keue lesjme ef peve pevce, megjheef le ef keee ceneslmeJe Oeve~
veece jKee eerOece& efpevesv, pevce keueeCe pepeW Mele Fv~~2~~
eR ceeIeMegkeuee$eeesoMeeb eerOece&veeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Gukeeheele osKe Jewjeie, veeieoe heeueefke ye[Yeeie~
ceeIe megoer lesjme Jeve Meeue, oer#ee Oejer vecetB vele Yeeue~~3~~
eR ceeIeMegkeuee$eeesoMeeb eerOece&veeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
mehlehe$ele leue Oej Oeeve, Ieele Ieeefle ues kesJeue%eeve~
meceJemejCe ceW eYeg jepeble, heew<e hetefCe&cee Fv pepeble~~4~~
eR heew<eMegkeueehetefCe&ceeeeb eerOece&veeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe& heeceerefle mJeene~
pes elegLeea megefo elet<e, efieefj mecceso cegefe ceW lees<e~
efMeJekeueeCeke hetpesW Fv, pepele efceues efvepe meewKe Deefvebo~~5~~
eR pesMegkeueeelegLee eerOece&veeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)Oece&veeLe oMeOece& kes, oelee peie ceW ceeve~
pepele efceues Deelece efveOeer, efpemeceW efvepemegKe meece~~6~~
eR eerOece&veeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerOece&veeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
ueeskeesej heueeo legcneR, keuheJe=#e efpeveosJe~
Oece&veeLe legcekees vecetB, keB Yeefe Yej mesJe~~1~~
ieerlee bo- pee pee efpevesej Oece& leerLexej peiele efJeKeele nes~
pee pee DeefKeue mebheefe kes, Yelee& YeefJekepeve veeLe nes~~
ueeskeeble ceW pee jepeles, $ewueeskee kes et[eceCeer~
pee pee mekeue peie ceW legcneR, nes Keele eYeg efebleeceCeer~~2~~
oesne-

76 / eer Oece&veeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

Skesefveeefoke eesefveeeW ceW, veeLe! ceQ uelee jne~


eejeW ieleer ceW ner Deveeoer, mes eYees! Yecelee jne~~
ceQ Je #es$e keeue YeJe, Deew YeeJe heefjJele&ve efkees~
FveceW YeceCe mes ner Devebleeveble keeue efyelee efoes~~3~~
yengpevce mebefele hegCe mes, ogue&Ye cevegpe eesveer efceueer~
leye yeeueheve ceW pe[ meMe, mep%eeve keefuekee vee efKeueer~~
yenghegCe kes mebeesie mes, eYeg Deehekee oMe&ve efceuee~
yeefnjelecee Deew Deblejelcee, kee mJeeb heefjee efceuee~~4~~
legce mekeue hejceelcee yeves, peye Ieeefleee Deenle ngS~
Gece Deleerefve meewKe hee, ele#e %eeveer leye ngS~~
efhej Mes<e kece& efJeveeMe kejkes, efvekeue hejceelcee yeves~
keue-osnJeefpe&le efvekeue Dekeue, mJehe Megelcee yeves~~5~~
ns veeLe! yeefnjelcee oMee kees, es[ Deblej Deelecee~
neskej melele OeeTB legcnW, nes peeTB ceQ hejceelcee~~
mebmeej kee mebmejCe lepe, ef$eYegJeve efMeKej hes pee yemetB~
efvepe kes Devebleeveble iegCeceefCe, heee efvepe ceW ner yemetB~~6~~
eYeg kes Deefjmesve Deeefoke, lesleeueerme ieCeerMe nQ~
ele mebeceeefoke OejW eeQme", menme es cegveerMe nQ~~
megelee Deeefoke Deeefe&kee, yeeme" menme eG meew keneR~
oes ueeKe eeJeke eeefJekee, eGueeKe efpeveiegCeYee ner~~7~~
Fke Meleke Demmeer neLe leveg, oMe ueeKe Je<ee&et kener~
eYeg Jeeob[ megefevn nw, mJeefCe&ce levet oerhleer cener~~
ceQ Yeefe mes Jebove keB, eCeceve keB Mele-Mele vecetB~
efvepe %eeveceefle kewJeue nes, Fme nsleg ner efveleeefle vecetB~~8~~
oesne- legce emeeo mes YeeieCe, nes peeles YeieJeeve~
DeefleMee efpeveiegCe heeekes, nes peeles OeveJeeve~~9~~
eR eerOece&veeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
meesj"e-pees efvele kejles Yeefe, Oece&veeLe kes ejCe ceW~
cegefe eeefhle keer Meefe, efceues Devegece mes GvnW~~10~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer MeebefleveeLe efpevehetpee / 77

78 / eer MeebefleveeLe efpevehetpee

hetpee veb.-17

YeieJeeve eer MeebefleveeLe efpevehetpee

eR
eR
eR

eR

mLeehevee-ieerlee bo
ns Meebefleefpeve! legce Meebefle kes, oelee peiele efJeKeele nes~
Fme nsleg cegefveieCe Deehekes, heo ceW veceeles ceeLe kees~~
efvepe DeelcemegKeheeret<e kees, DeemJeeoles Jes Deehe ceW~
Fme nsleg eYeg Deeeve efJeefOe mes, hetpentB vele ceeLe ceQ~~1~~
eer MeebefleveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eer MeebefleveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eer MeebefleveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
Deke-ieerlee bo
efejkeeue mes yengheeme ueeieer, veeLe! Deye leke vee yegPeer~
Fme nsleg peue mes legce ejCe egie, pepeve keer cevemee peieer~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~1~~
eer MeebefleveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~

YeJeleehe Meerleue nsleg YeieJeved! yengle kee MejCee efueee~


efhej Yeer ve Meerleuelee efceueer, Deye iebOe mes heo hetefpeee~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~2~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
yengyeej ceQ pevcee ceje, Deye leke ve heeee heej nw~
De#ee megheo kes nsleg De#ele, mes pepetB legce meej nw~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~3~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ebhee ecesu eer yekeg ue Deeef oke, heg< he ues hetp ee keB~
ceveefmepeefJepeslee legce pepele, efvepe DeelceiegCeheefjee keB~~

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~


eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~4~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
en YetKe JeeOeer efheb[ ueeieer, efkeme efJeOeer ceQ tntB~
hekeJeeve veeveeefJeOe efuees, Fme nsleg ner legce hetpentB~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~5~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee efveJe&heeceerefle mJeene~
De%eevelece er njs , ef v epe %eeve nes v es os veneR ~
Fme nsleg oerheke mes pepetB, ceve ceW Gpesuee nes mener~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~6~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee efveJe&heeceerefle mJeene~
es kece&yewjer mebie ueeies, Ske #eCe vee es[les~
Jej Oethe Deiveer mebie Kesles, otj mes cegKe cees[les~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~7~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee Dekece&efJeOJebmeveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
heue cees#e keer DeefYeuee<e ueeieer, efkeme lejn Deye hetCe& nes~
Fme nsleg heue mes legce pepetB, meye efJeIve yewjer etCe& neW~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~8~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
Deveceesue jlve$ee efveOeer keer, ceQ keB Deye eeevee~
pepetB DeIe& ues cegPe %eeveceefle, kewJeue nes en keecevee~~
eer MeebefleveeLe efpevesMe Meeele, Meebefle kes oelee legcneR~
eYeg Meebefle Ssmeer oerefpeS, nes efhej keYeer eeee veneR~~9~~
eR eer MeebefleveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-oes neMeebefleveeLe heokebpe ceW, eGmebIe Meebleer nsle~
MeebleerOeeje ceQ keB, efces mekeue YeJe Keso~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer MeebefleveeLe efpevehetpee / 79

ueeue keceue veer ues keceue, heg <he meg ieb efOelemeej~
ef peveheo heg<heeb peefue keB, ef ceues meew KeYeb[ej~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-jesuee boYeeoeW ke=<Cee heeKe, mehleefce efleefLe MegYe DeeF&~
ieYe& yemes eYeg Deehe, meye peve ceve nj<eeF&~~
Fv megjemegj mebIe, GlmeJe kejles Yeejer~
nce hetpeW Oej eerefle, efpeveJej heo megKekeejer~~1~~
eR Yeeheoke=<Ceemehleceeb eerMeebefleveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heceeerefle mJeene~
pevce efueee eYeg Deehe, pesJeoer eewome ceW~
megjefieefj hej DeefYe<eske, efkeee meYeer megjheefle ves~~
MeebefleveeLe en veece, jKee Meebeflekej peie ceW~
nce veeJeW efvepe ceeLe, efpeveJej ejCekeceue ceW~~2~~
eR peske=<Ceeelego&Meeb eerMeebefleveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceereefl mJeene~
oer#ee ueer eYeg Deehe, pes Jeoer eewome kes~
ueewkeebefleke megj Deee, yeng mleJeve Gejles~~
Fb meheefjkej Deee, lehe keueeCeke kejles~
nce hetpeW vele ceeLe, meye ogKe mebke njles~~3~~
eR peske=<Ceeelego&Meeb eerMeebefleveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerleef mJeene~
kesJeue%eeve efJekeeme, heew<e megoer oMeceer kes~
meceJemejCe ceW veeLe, jepeW DeOej keceue hes~~
Fb kejW yeng Yeefe, yeejn meYee yeveer nQ~
meYeer YeJe peve Deee, megveles efoJe Oegveer nQ~~4~~
eR heew<eMegkeueeoMeceeb eerMeebefleveeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&heec
eerefle mJeene~
eehle efkeee efveJee&Ce, pes Jeoer eewoMe ceW~
Deelebefleke megKeMeebefle, eehle efkeee Gme #eCe ceW~~
cenecenes lmeJe Fb , kejles yengJ ew YeJe mes ~
nce hetpeW legce heeo, gW meYeer YeJeog:Ke mes~~5~~
eR peske=<Ceeelego&Meeb eerMeebefleveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerleef mJeene~

80 / eer MeebefleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

-hetCee&Ie& (oesne)efJeeMeebeflekelee& eYees! MeebefleveeLe YeieJeeve~


hetCe& DeIe& Dehe&Ce kejle, heeTB meewKe efveOeeve~~6~~
eR eerMeebefleveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerMeebefleveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes nenefmleveeiehegj ceW nges, ieYe& pevce lehe %eeve~
meccesoeeue cees#e Leue, ieeTB eYeg iegCeieeve~~1~~
-eefiJeCeer boceQ vecetB ceQ vecetB Meebefle leerLexMe kees~ veeLe cesjs njes meJe& YeJekeuesMe kees~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~2~~
efJeemesve efeee ceele SsjeJeleer~ Je<e& Fke ueeKe Deeet keveke JeCe& ner~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~3~~
osn eeueerme Oeveg efevn ce=ie Keele nw~ pevceYet nefmleveehetefj efJeKeele nw~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~4~~
veeLe kes meceJeme=efle ceW meYee ceOe es ~ meeOeg yeeme" menme cet ueiegCeOeeef j Les~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~5~~
ee DeeegOe ecegKe ieCeheleer es Les ~ $e+ef mebege eer me cegefvepes Les~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~6~~
Deeefe&kee njer<esCee eOeevee leLee~ mee" nppeej $ee meew meYeer Deeefe&kee~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~7~~
oese ue#ee megeeJeke eYet Yeeefekee~ eej ue#ee keneR eeefJekee meodelee~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~8~~
meewKe nslet Yekelee efheje efJee ceW~ efkebleg heeF& ve meelee keneR jbe ceQ~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~9~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer MeebefleveeLe efpevehetpee / 81

82 / eer kegbLegveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

veeLe Ssmeer ke=hee keerefpeS Yee hes~ Meg mecekelJe keer eeefhle nesJes Deyes~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~10~~

hetpee veb.-18

mJeelce hej kee cegPes Yeso efJe%eeve nes~ hetCe& eeefj$e OeeB pees efve<keece nes~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~11~~

YeieJeeve eer kegbLegveeLe efpevehetpee

hetCe& Meebleer peneB hes JeneR Jeeme nes~ Yee es Deehekee Deehekes heeme nes~~
hetefjes veeLe cesjer ceveeskeecevee~ hesj nesJes ve mebmeej ceW DeeJevee~~12~~
-oes neleerLekej eeer ceove, leerveeW heo kes F&Me~
hetCe& %eeveceefle nsleg ceQ, vecetB vecetB veleMeerMe~~13~~
eR eerMeebefleveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~

-oes neMeebefleveeLe keer Dee&vee, njs mekeue og:Ke oes<e~


meJe& Decebieue otj kej, Yejs mJeelcemegKelees<e~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

-oes nehejceheg<e hejceelecee, hejceevevo mJehe~


Deeeveve kej ceQ pepetB, kegbLegveeLe efMeJeYethe~~1~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerkegbLegveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerkegbLegveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-Deke-yemebleefleuekeeiebieeveoer peue efuees $ee Oeej osTB~
mJeelcewke Meg kejvee yeme Ske nslet~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~1~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
kehet&j kesMej efIemee kej Meg ueeee~
meb meej leehe Mecensleg leg cnW e{ eTB~ ~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~2~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeueer DeKeb[ efmele Oeewle megLeeue Yejkes~
De#ee DeKeb[ heo nsleg legcnW e{eTB~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~3~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
yes uee iegu eeye Dejef Jebo meg ebh ekeeoer ~
keeceeefjefpele heo mejesn ceW e{eTB~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~4~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer kegbLegveeLe efpevehetpee / 83

ue hegDee Debojmee hekeJeeve veevee~


#egOe jesie veeMe efnle vesJepe kees e{eTB~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~5~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
kehet&j oerhe ueJe peesefle kejW oMeeWefoked~
ceQ Deejleer kej eYees efvepe ceesn veeMetB~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~6~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
ke=<Ceeie megjefYe Oethe peues Deieefve ceW~
mebhetCe& heehe kej Yemce G[s ieieve ceW~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~7~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee Dekece&efJeOJebmeveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Debietj Deece heue Dece=lemece cebieekes~
Dehet legcnW megheue nsleg DeYeer hetjes~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~8~~
eR eer kegb Leg veeLeefpeves vee cees# eheueeehlees heueb efveJe&h eeceeref le mJeene~
veerjeefo De MegYeJe megLeeue Yejkes~
hetpetB legcnW mekeue %eeveceleer meoe nes~~
eer kegbLegveeLe heo hebkepe kees pepetB ceQ~
ttB Deveble YeJe mebke mes meoe pees~~9~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"ekevekeYe=bie ceW veerj, megjefYele keceuehejeie mes~
efceues YeJeesoefOeleerj, MeebleerOeeje ceQ keB~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
Jekegue iegueeye megheg<he, megjefYele kejles oMe efoMee~
heg<heebpeefue mes hetpe, heeTB Deelece efveefOe Deceue~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

84 / eer kegbLegveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-oes neeeJeCe Jeefo oMeceer efleLeer, ieYe& yemes YeieJeeve~
Fb ieYe& cebieue efkeee, ceQ hetpetB Fle Deeve~~1~~
eR eeJeCeke=<CeeoMeceeb eerkegbLegveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Skece efmele JewMeeKe keer, pevceW kegbLegefpevesMe~
efkeee Fb Jew YeJe meefnle, megjefieefj hej DeefYe<eske~~2~~
eR JewMeeKeMegkeueeeefleheef eLeew eerkegbLegveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&eceer
he efle mJeene~
efmele Skece JewMeeKe keer, oer#ee ueer efpeveosJe~
Fv meYeer efceue Deeekes, efkeee kegbLeg heo mesJe~~3~~
eR JewMeeKeMegkeueeeefleheef eLeew eerkegbLegveeLeef peveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&eeceer
h efle mJeene~
ew$e Megkeue efleefLe leerpe ceW, eiee kesJeue%eeve~
meceJemejCe ceW kegbLegefpeve, kejW YeJe keueeCe~~4~~
eR ew$eMegkeueele=leereeeeb eerkegbLegveeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe
&heceerefle mJeene~
efmele Skece JewMeeKe keer, efleefLe efveJee&Ce heefJe$e~
kegbLegveeLe kes heokeceue, pepeleW yevetB heefJe$e~~5~~
eR Jew MeeKeMegkeueeeefleheefeLeew eerkegbLegveeLeef pevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&eeceer
h efle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)eer leerLekej kegbLeg efpeve, keCee kes DeJeleej~
hetCe& DeIe& mes pepele ner, efceues meewKe Yeb[ej~~6~~
eR eerkegbLegveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerkegbLegveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-oes nenefmleveeiehegj ceW ngS, ieYe& pevce lehe %eeve~
meccesoeeue cees#eLeue, vecetB kegbLeg YeieJeeve~~1~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer kegbLegveeLe efpevehetpee / 85

-ef$eYebieer boheQefleme ieCeOej cegefve mee" menme, YeeefJelee Deeefe&kee ieefCeveer LeeR~
meye mee" menme $ee Meleheeeme, mebeeflekeeeW DeIe njCeer LeeR~~
eeJeke oes ueeKe eeefJekeeSB, $ee ueeKe efevn yekeje MeesYes~
Deeet hebeeveJes menme Je<e&, heQefleme Oeveg leveg mJeefCe&ce oerhes~~2~~
-eqMeKeefjCeer bopeees kegbLetosJee, veceve kejlee ntB ejCe ceW~
kejW Yeeer mesJee, megjheefle meYeer YeefeJeMe leW~~
legcneR nes ns mJeeefceved! mekeue peie kes $eeCekelee&~
legcneR nes ns mJeeefceved! mekeue peie kes Ske Yelee&~~3~~
Iegceelee ceesnejer, elegie&efle ceW meJe& peve kees~
ueelee es yewjer, YegJeve$ee ceW Ske meyekees~~
legcnejs efyeve mJeeefceved! MejCe veefnb keesF& peiele ceW~
Dele: keerpew j#ee, mekeue ogKe mes veeLe! #eCe ceW~~4~~
eYees! ceQ Skeekeer, mJepeve veefnb keesF& YegJeve ceW~
mJeeb ntB Megelcee, Deceue DeefJekeejer Dekeue ceQ~~
meoe efveeevee mes, kejcejpe mes Metve jnlee~
veneR heekes efvepe kees, mJeeb YeJe kes og:Ke menlee~~5~~
eYees! Ssmeer Meeer, efceues cegPekees Yeefe JeMe mes~
efvepeelcee kees kej uetB, eie efpevekeer egefeJeMe mes~~
efceues efvepekeer mebhele, jlve$eecee veeLe cegPekees~
ener nw DeefYeuee<ee, ke=hee kejkes hetCe& kej oes~~6~~
-oes nemetjmesve ve=he kes levee, eerkeeblee kes ueeue~
pepeW legcnW pees Jes mJeeb, nesles ceeueeceeue~~1~~
eR eerkegbLegveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-oes nekeeceosJe eeerMe eYeg, me$enJeW leerLexMe~
kesJeue %eeveceleer cegPes, oes ef$eYegJeve hejcesMe~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

86 / eer DejnveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-19

YeieJeeve eer DejnveeLe efpevehetpee

-oes neleerLekej DejveeLe! legce, eejlve kes F&Me~


Oeeve ee mes ce=leg kees, ceeje ef$eYegJeve F&Me~~1~~
Deeeveve efJeefOe mes eneB, ceQ hetpetB Oej eerle~
jesie Meeske og:Ke veeMekej, uentB mJeelce veJeveerle~~2~~
eR eerDejveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerDejveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerDejveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-Deke-Deef[uue boef meb Oeg veoer kees veer j, mJeCe&Peejer YeB~
efceues YeJeesoefOeleerj, leerve Oeeje keB~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~1~~
eR eerDejveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
kesMej ebove efIemee, keesjer ceW Yeje~
jeieoen njves kees , ee t meg Kekeje~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~2~~
eR eerDejveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ebefkejCe mece GppJeue, De#ele ues efuees~
legce Deeies ceQ hegbpe, OeB megKe kes efueS~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~3~~
eR eerDejveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ebhee pegner iegueeye, heg<he megjefYele efuees~
YeJe efJepeeer kes ejCeeW, ceW Dehe&Ce efkees~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~4~~
eR eerDejveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eR

eR

eR

eR

eR

eer DejnveeLe efpevehetpee / 87

ceeuehegDee jmeieguuee, yeng efceevve ues~


#egOeejesie nj nsleg, e{eTB efvele Yeues~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~5~~
eerDejveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
Ie=le oerheke ues keB, Deejleer veeLe keer~
ceesnOJeeble nj uentB, Yeejleer %eeve keer~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~6~~
eerDejveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Deiej leiej Jej Oethe, Deefive ceW KesJeles~
kece& otj nes veeLe! ejCe egie mesJeles~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~7~~
eerDejveeLeefpevesvee Dekece&efJeOJebmeveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
eerheue hetie yeoece, Deece kesuee efuees~
efMeJeheue nslet legce, heo ceW Dehe&Ce efkees~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~8~~
eerDejveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue ebove De#ele, Deeefoke Jemeg Je ues~
DeIe& e{eTB %eeveceleer efveefOeeeB efceueW~~
eer DejveeLe efpevesv, pepetB ceve ueee kes~
meceleejme heeret<e, eKetB legce heee kes~~9~~
eerDejveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eDejefpeve ejCe mejespe, MeebleerOeeje ceQ keB~
eGmebIe Meebleer nsle, MeebleerOeeje peiele ceW~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
keceue keslekeer heg<he, megjefYele efvepekej mes egves~
eer efpeveJej heohee, heg<heebpeefue Dehe&Ce keB~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

88 / eer DejnveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-meKeer boheeuiegve ke=<Cee le=efleee ceW, eYeg ieYe& efveJeeme efkeee leW~
megjheefle ves GlmeJe keervee, nce hetpeW YeJeogKenervee~~1~~
eR heeuiegveke=<Ceele=leereeeeb eerDejveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ceieefmej Megkeuee eewome kes, eYegpevce efueee megj n<ex~
ces hej vnJeve ngDee nw, FveW ves ve=le efkeee nw~~2~~
eR ceeie&Meer<e&Megkeueeelego&Meeb eerDejveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ceieefmej megoer oMeceer efleefLe ceW, oer#ee Oeejer eYeg Jeve ceW~
Fb eW mes het p ee heeF& , nce het p eW ceve nj<eeF& ~ ~3~~
eR ceeie&Meer<e&MegkeueeoMeceeb eerDejveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerleef mJeene~
keeefle&ke megefo yeejme efleefLe ceW, kes Jeue jefJe ekee efvepe ceW~
yeejn ieCe kees GheosMee, nce hetpeW Yeefe meceslee~~4~~
eR keeefle&keMegkeueeeoMeeb eerDejveeLeefpevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&heerecefle mJeene~
MegYe ew$e DeceeJemee ceW, cegefeeer hejCeer eYeg ves~
FvesW ves keer eYeg Deee&, hetpeve mes efvepemegKe efceuelee~~5~~
eR ew$eke=<CeeceeJemeeeeb eerDejveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)DejnveeLe keer Jebovee, kejs kece&Deefj veeMe~
DeIe& e{ekej hetpeles, efceues meJe&iegCe jeefMe~~6~~
eR eerDejnveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerDejveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
oesne- nefmleveeiehegj ceW nges, ieYe& pevce lehe %eeve~
meccesoeeue cees#eLeue, hetpetB Dej YeieJeeve~~1~~
-ef$eYebieer boefheleg ve=heefle megoMe&ve meesceJebMeJej, emet efce$emesvee megle Les~
Deeet eewjemeer menme Je<e& Oeveg, leerme levet mJeefCe&ce efJe Les~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer DejnveeLe efpevehetpee / 89

ieg leerme ieCeeefOehe cegefve heeeme, nppeej Deeefe&kee mee" menme~


eeJeke Fke ueeKe Je mee" menme, eeefJekee ueeKe $ee Oece&efvejle~~2~~
-hebeeecej bopeees efpevesMe! Deehe leerLe&veeLe leerLe&he nes~
peees efpevesMe! Deehe cegefeveeLe cegefehe nes~~
peees efpevesMe! Deehe leerve uees ke kes DeOeerMe nes~
peees efpevesMe! Deehe meJe& DeeefeleeW kes ceerle nes~~3~~
meYeer megjsv Yeefe mes meowJe Jebovee kejW~
meYeer vejsv Deehekeer meowJe Dee&vee kejW~~
meYeer Keiesv n<e& mes efpevesv keerefle& ieeJeles~
meYeer cegveerv efee ceW legcneR kees Ske OeeJeles~~4~~
DehetJe& lespe Deehe osKe keesef mete& ueppeles~
DehetJe& meewce cetefle& osKe keesef ev ueppeles~~
DehetJe& Meebefle osKe etj peerJe Jewj es[les~
megcebo cebo neme osKe Meg efee nesJeles~~5~~
Deveske YeJe Deehekes heoeype hetpeles meoe~
Deveske pevce heehe Yeer #eCeske ceW veMeW leoe~~
Deveske peerJe Yeefe efyeve Deveble pevce Oeejles~
Deveske peerJe Yeefe mes Deveble meewKe heeJeles~~6~~
Deveble %eevehe nes Deveble %eevekeej nes~
Deveble oMe&he nes Deveble oMe&keej nes~~
Deveble meewKehe nes Deveble meewKekeej nes~
Deveble Jeere&he nes Deveble Meefekeej nes~~7~~
oesne- keeceosJe eeerMe eYeg, De"ejJeW leerLexMe~
%eeveceleer kewJeue efnle, vecetB vecetB hejcesMe~~8~~
eR eerDejveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
meesj"e-ceerve efevn mes veeLe! DejleerLekej peieeefLele~
pees hetpeW vele ceeLe, heeJeW DeefJeeue keerefle& kees~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

90 / eer ceefuueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-20

YeieJeeve eer ceefuueveeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee-vejsv boleerLekej eerceefuueveeLe ves, efvepe heo eehle efkeee nw~
keece ceesn ece ceuue peerlekej, meeLe&ke veece efkeee nw~~
kece& ceuue efJeefpeieer<eg cegveerej, eYeg kees ceve ceW Oeeles~
nce hetpeW Deeeveve kejkes, meye og:Ke oes<e veMeeles~~1~~
eR eerceefuueveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerceefuueveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerceefuueveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-ieerlee bopeue Deceue ues efpeveheeo hetpetB, kece& ceue Oegue peeesiee~
Deelceerke meceleejme efJeceue, Deevebo DevegYeJe Deeesiee~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~1~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ebove megiebefOele ues efpevesej, heo pepetB Deevebo mes~
mJeelceevegY eJe Deeeo heekej, hetpentB peieb o mes~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~2~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
eboe efkejCe meceOeJeue lebogue, hegbpe efpeve Deeies OeB~
Jej Oece&Megkeue megOeeve efvece&ue, heee Deelece efveefOe YeB~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~3~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceboej ebheke heg<he megjefYele, ueee efpeveheo hetpeles~
efvepe DeelceiegCe keefuekee efKeues, peve Yecej leehes iebtpeles~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer ceefuueveeLe efpevehetpee / 91

eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~


ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~4~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceesoke hegDee yejheer Fcejleer, ueee efpeve mevcegKe OejW~
Deelcewkejme heeret<e efceefele, Delegue Deevebo YeJe njW~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~5~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
oerheke efMeKee Geeslekeejer, efpeve ejCe ceW Jeejvee~
De%eeve efleefcej nee Deblej, %eeve peesleer Oeejvee~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~6~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
oMeiebOeOethe cebieee mJeene, veeLe kees Dehe&Ce efkeee~
Jemegkece& mJeene nsleg ner, efvepe Deelce kees lehe&Ce efkeee~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~7~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee Dekece&efJeOJebmeveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
Deb ietj Deece Deveej ieVee, ueee efpevehetpee keB~
Jej cees#eheue keer DeeMe ueskej, kece&kebke heefjnB~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~8~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
peue iebOe De#ele heg<he vesJepe, oerhe Oethe heueeefo ues~
efpeve keuhele hetpele cegPes, kewJeue meg%eeveceleer efceues~~
eer ceefuueveeLe efpevesv kes, ejCeeype kee Dee&ve keB~
ecejepe ceuue hee[ves kees, keesefMe: Jebove keB~~9~~
eR eerceefuueveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-oes nekebevePeejer ceW Yeje, ecegvee meefjlee veerj~
efpeveheo ceW Oeeje kejle, efceues YeJeesoefOe leerj~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

92 / eer ceefuueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

megjefYele hetueeW kees egvee, yesuee pegner iegueeye~


heg<heebpeefue Dehe&Ce kejle, efceues efvepeelece ueeYe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-vejsv boefceefLeueehegjer ceW kegbYe ve=heefle ie=n, epeeJeleer jeveer kees~
meesuen mJehve efoKee eYeg Deees, ieYe& yemes DeeflemegKe meeW~~
ew$e megoer Skece efleefLe Gece, megjheefle GlmeJe keervee~
nce hetpeW eYeg ieYe&keueeCeke, YeJe YeJe og:Ke #ee keervee~~1~~
eR ew$eMegkeueeeefleheoeeeb eerceefuueveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerflee mJeene~
ceieefmej megefo ieejme eYeg pevceW, ef$eYegJeve Oeve ngDee Lee~
ekeeeue osefJeeeB Deee kes, peeleke kece& efkeee Lee~~
megjefieefj hej pevceeefYe<eske kej, megjieCe Oeve nges leye~
pevcekeueeCeke pepeles ces js , mebke otj ng es meye~~2~~
eR ceeie&Meer<e&MegkeueeSkeeoMeeb eerceefuueveeLeef pevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&hceeree efle mJeene~
peeeflemcejCe ngDee eYeg kees peye, yeeue yeeeejer ner~
osJe peeblee heeueefke ueees, ceieefmej megefo ieejme Leer~~
esleyeeie ceW hengBe eYet ves, oer#ee mJeeb efueee Lee~
lehekeueeCeke hetpee kejkes, megjieCe hegCe efueee Lee~~3~~
eR ceeie&Meer<e&MegkeueeSkeeoMeeb eerceefuueveeLeef peveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&eceer
he efle mJeene~
heew<e Jeoer ogefleee Jeve ceW eYeg, le DeMeeske leue efles~
ceesn veeMe oMeJeW iegCeLeeves, yeejnJeW ceW hengBes~~
%eeveeJejCe oMe&veeJejCeer, Deblejee kees veeMee~
kesJeue%eeve met e& efkejCeeW mes , ueeskeeuees ke ekeeMee~~4~~
eR heew<eke=<Ceeefleereeeeb eerceefuueveeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&
heceerefle mJeene~
heeuiegve megefo hebeefce efleefLe Gece, efieefj mecceso hej efles~
eej DeIeeleer kece&v eeMe kej, cees #eOeece ceW heng B es~ ~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer ceefuueveeLe efpevehetpee / 93

Fv ieCeeW ves GlmeJe kejkes, leeb[Jeve=le efkeee leye~


efMeJekeueeCeke hetpee kejles, peerJeve meheue ngDee Deye~~5~~
eR heeuiegveMegkeueehebeceeb eerceefuueveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)ceefuueveeLe keer Yeefe mes, ce=legceuue kee Devle~
DeIe& e{ekej hetpeles, Yee yeves YeieJevle~~6~~
eR eerceefuueveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerceefuueveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-Mesjbopee pee eer efpeveosJe osJe osJe nceejs~
pee pee eYees! legce mesJe kejW megjheefle meejs~~
pee pee Deveble meewKe kes Yeb[ej Deehe nes~
pee pee meceesmejCe kes meJe&mJe Deehe nes~~1~~
cegefveJej efJeMeeKe Deeefo DeeF&me ieCeOeje~
eeefueme npeej meeOeg Les eleMeerue iegCeOeje~~
eeryebOeg<esCee ieefCeveer Deeee& eOeeve LeeR~
heeheve npeej Deeefe&keeSB iegCe efveOeeve LeeR~~2~~
eeJeke Les Ske ueeKe leerve ueeKe eeefJekee~
efleee Les mebKeele osJe Les DemebKekee~~
leveg Oeveg heeerme Deeet heeheve menme yejme~
nw efevn keueMe osn JeCe& mJeCe& kes meMe~~3~~
pees YeJe Yeefe mes legcnW efvepe MeerMe veeJeles~
Jes efMejes jesie veeMe mce=efle Meefe heeJeles~~
pees Skeke nes ves$e mes eYeg Deehe kees efvejKeW~
Gve ceesefleefyevog Deeefo ves$e JeeefOeeeB veMeW~~4~~
pees keeve mes Deefle eerefle mes legce JeeefCe kees megveW~
Gvekes mecemle keCe& jesie Yeeieles #eCe ceW~~
pees cegKe mes Deehekeer meowJe mebmlegleer kejW~
cegKe oble efpee leeueg jesie MeerIe heefjnjW~~5~~

94 / eer ceefuueveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

pees keb" ceW eYeg Deehekeer iegCeceeue henveles~


Gvekes mecemle keb" eerJee jesie efJeveMeles~~
eemeesdJeeme mes pees Deehe ceb$e kees peheles~
meye eeme veeefmekeeefo jesie Gvekes efJeveMeles~~6~~
pees efvepe oe keceue ceW Deehe Oeeve kejs nQ~
Jes meJe& oe jesie Deeefo #eCe ceW njs nQ~~
pees veeefYekeceue ceW legcnW efvele Oeejles cegoe~
veMe peeleber Gvekeer meJe& Goj JeeefOeeeB JeLee~~7~~
pees hewj mes efpeveie=n ceW Deekes ve=le kejs nQ~
Jes Iegves hewj jesie meJe& ve kejs nQ~~
hebeebie pees eCeece kejW Deehekees meoe~
Gvekes mecemle osn jesie #eCe ceW neW efJeoe~~8~~
pees ceve ceW Deehekes iegCeeW kee mcejCe kejW~
Jes ceeveefmeke JeLee mecemle ner njCe kejW~~
es lees kegske heue eYees! legce Yeefe efkees mes~
heue lees Deefevle nw ve keesF& ken mekes Gmes~~9~~
legce Yeefe Dekesueer mecemle kece& nj mekes~
legce Yeefe Dekesueer Deveble iegCe Yeer Yej mekes~~
legce Yeefe Yee kees mJeeb YeieJeeve yeveeleer~
efhej keewve-meer Jees Jemleg efpemes es ve efoueeleer~~10~~
DeleSJe veeLe! Deehe ejCe keer MejCe efueee~
mebhetCe& JeLee ces oerefpeS Dejpe efkeee~~
Deve$e veneR peeTBiee ceQves hejCe efkeee~
yeme %eeveceleer hetefjes enB hes OejCe efoee~~11~~
eR eer ceefuueveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eceefuueveeLe efpevejepe, pees hetpeW efvele Yeefe mes~
uenW mJeelce meeceepe, Devegece mes efMeJe mebheoe~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee / 95

hetpee veb.-21

YeieJeeve eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee (vejW bo)eer cegefvemegele leerLekej kes, ejCe keceue efMej veeTB~
ele mebece iegCe Meerue eehle neW, ener YeeJevee YeeTB~~
cegefveieCe ceneeleeW kees heekej, cegefejcee kees hejCeW~
nce Yeer Deeeveve kej hetpeW, heehe veMeW Fke #eCe ceW~~1~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpeveW! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eercegefvemegeleveeLeefpeveW! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eercegefvemegeleveeLeefpeveW! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke (Jemebleefleuekee bo)mejet veoer peue Yeje kevekeeYe Peejer~
Oeeje keB $ee efpevesej heeo ceW ceQ~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~1~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle eene~
mJ
kehet&j mebie efIeme ebove iebOe ueeee~
heeoejefJ eb o eYeg kes eet DeYeer ceQ ~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~2~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceesleer meceeve OeJeuee#ele hegbpe OeeB~
cesje DeKeb[ heo veeLe! cegPes efouee oes~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~3~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
yesuee iegueeye megjYeer kejles oMeeW efoked~
heeoejefJebo eYeg kes Dehe&Ce keB ceQ~~

96 / eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~


mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~4~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee keeceJeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
hesveer megneue iegefPeee yejheer yeveekes~
ns veeLe! Dehe&Ce keB #egOe jesie veeMes~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~5~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
kehet&j peesefle peueleer njleer DebOesje~
ns veeLe! Deejefle keB efvepe %eeve ecekes~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~6~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
KesTB megiebOe Jej Oethe meg Deefive ceW ceQ~
mebhetCe& kece& Pe Yemce yeves ve ogKe oW~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~7~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
kesuee Deveej Jej e#e yeoece ueskes~
Dehet legcnW meye ceveesjLe hetCe& keerpes~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~8~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
veerjeefo DeIe& Yej Leeue e{ee osTB~
kewJeue %eeveceefle veeLe! cegPes efouee oes~~
JebotB meowJe cegefvemegele kees eer mes~
mebhetCe& eeefjle efceues YeJe ogKe veeMes~~9~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eeer efpeveJej heeoeype, MeebleerOeeje ceQ keB~
efceues efvepeelece jepe, ef$eYegJeve ceW Yeer Meebefle nes~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee / 97

yesuee njefmebieej, efpeveheo heg<heebpeefue keB~


efceues meJe& megKemeej, ef$eYegJeve keer megKe mebheoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-jesuee boefhelee megefce$e vejsMe, jepeie=ner kes Meemlee~
meesceeJeleer kes ieYe&, yemeW peiele efMej veelee~~
eeJeCe ke=<Cee otpe, Fv pepeW efheleg ceeB kees~
pepetB ieYe& keueeCe, efceues DeelceefveefOe cegPekees~~1~~
eR eeJeCeke=<Ceeefleereeeeb eercegefvemegeleveeLeefpeveieYe&keueeCekeee
efveJe&heeceerefle mJeene~
pevce efueee eYeg Deehe, Jeefo JewMeeKe ogJeeoMe~
Fv efueee efMeMeg ieeso, hengBes heeb[gefMeuee leke~~
Ske npeej megDee", keueMeeW mes venueeee~
pepele pevce keueeCe, hegefve hegefve pevce veMeeee~~2~~
eR JewMeeKeke=<CeeeoMeeb eercegefvemegeleveeLeefpevepevcekeueeCekeee
efveJe&heeceerefle mJeene~
peeeflemcejCe efveefcee, Jeefo JewMeeKe megoMeceer~
Dehejeefpelee heeueefkeke, veerueyeeie ceW eYegpeer~~
efmeb vece: Geej, mJeeb ener eYeg oer#ee~
vecetB vecetB Mele yeej, efceues ceneele oer#ee~~3~~
neR JewMeeKeke=<CeeoMeceeb eercegefvemegeleveeLeleefpeveoer#eekeueeCekeee
efveJe&heeceerefle mJeene~
ebheke le leue veeLe, Jeefo Jew MeeKe veJeefce kes~
kesJeue%eeve efJekeeme, meceJemejCe ceW efles~~
eerefJenej ceW ejCe leues, eYeg mJeCe& keceue Les~
vecetB vecetB veleceeLe, %eeve keueeCeke efe mes~~4~~
eR JewMeeKeke=<CeeveJeceeb eercegefvemegeleveeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee
efveJe&heeceerefle mJeene~

DeIe

98 / eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eer mecceso megMewue, heeuiegve Jeefo yeejme ceW~


efkeee ce=leg kees otj, cegefejcee ueer #eCe ceW~~
vecetB cees#e keueeCe, kece& keuebke veMeeTB~
cegefvemegele YeieJeeve, ejCeeW MeerMe PegkeeTB~~5~~
eR heeuiegveke=<CeeeoMeeb eercegefvemegeleveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe
efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)cegefvemegele efpevejepe nQ, Gece ele oeleej~
hetpetB DeIe& e{ee kes, YeB megiegCe YeC[ej~~6~~
eR eercegefvemegeleveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eercegefvemegeleveeLe efpevesvee vece:~

peeceeuee
-meesj"e-

DeIe

eercegefvemegele osJe, DeefKeue Decebieue kees njW~


efvele keB ceQ mesJe, cesjs keceepeve njW~~1~~
-meKeer bopee pee efpeveosJe nceejs, pee pee YeefJepeve yengleejs~
pee meceJemejCe kes osJee, Mele Fv kejW legce mesJee~~2~~
pee ceefuue ecegKe ieCeOejpeer, meye De"jn ieCeOej ieg peer~
pee leerme npeej cegveerej, jlve$ee Yetef<ele $e+ef<eJej~~3~~

DeIe

pee ieefCeveer megheg<heoblee, heeeme menme mebeeflekee~


eeJeke Fke ueeKe JeneB hej, $ee ueeKe eeefJekee MegYe kej~~4~~
leveg Demmeer neLe keneDees, eYeg leerme menme Je<ee&et~
kehe nw efe eYet kee, leveg veerueJeCe& megboj Lee~~5~~

DeIe

cegefveJe=bo legcnW efele OeejW, YeefJeJe=bo megeMe efJemleejW~


meg jvej efkeVej ieg Ce ieeJeW , ef keVeefjeeB yeer ve yepeeJeW~~6~~
Yeeer JeMe ve= le kejs nQ, iegC e ieekej heehe njs nQ~
efJeeeOej ieCe yeng DeeJeW, oMe&ve kej hegCe keceeJeW~~7~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer cegefvemegeleveeLe efpevehetpee / 99

YeJe YeJe kes $eeme efceeJeW, ece kee DeefmlelJe neJeW~


pees efpeveiegCe ceW ceve heeieW, efleve osKe ceesnefjheg YeeieW~~8~~
pees eYeg keer hetp e jeeJeW , Fme peie ceW hetpee heeJeW~
pees eYeg kee Oeeve Oejs nQ, Gvekee meye Oeeve kejs nQ~~9~~
pees kejles Yeefe legcnejer, Jes YeJe YeJe ceW megefKeeejer~
Fme nsleg eYees! legce heemes, ceve kes Godieej efvekeemes~~10~~
peye leke cegPe cegefe ve nesJes, leye leke mecekelJe ve KeesJes~
leye leke efpeveiegCe GeeB, leye leke ceQ mebece OeeB~~11~~
leye
leye
leye
es

leke nes es meceeOeer, veeMes pevceeefoke JeeOeer~


leke jlve$ee heeTB, leye leke efvepe Oeeve ueieeTB~~12~~
leke legcener cegPe mJeeceer, YeJe YeJe ceW nes efve<keeceer~
YeeJe nceejs hetjes, cegPe ceesn Me$eg kees etjes~~13~~
-Ieee-

pee pee leerLekej, efJee efnlebkej, pee pee efpeveJej Je=<e eeer~
pee %eeveceleer Oej, efMeJe ue#ceerJej, YeefJepeve heeJeW efmeeer~~14~~
eR eercegefvemegeleveeLeefpeveWee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-ieerlee bocegefvemegele efpevejepe, cegefveieCe eefleieCe mes veefcele~
efceues mJeelce meeceepe, YeefeYeeJe mes hetpeles~~1~
~~ FleeMeerJee&o:~~

100 / eer veefceveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-22

YeieJeeve eer veefceveeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee-ieerlee boveefceveeLe kes iegCeieeve mes, YeefJepeve YeJeesoefOe mes eflejW~
cegefveieCe leheesefveefOe Yeer oe ceW, Deehekeer Yeeer OejW~~
nce Yeer kejW Deeeve eYeg kee, Yeefe ee mes eneB~
mecekelJe efveefOe efceue peee mJeeefceved! Ske ner Jeebe eneB~~1~~
eR eerveefceveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerveefceveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eerveefceveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke-eefiJeCeer bomJeelce kee meecejme veeLe! oerpes cegPes~ veerj mes heeo ceW leerve Oeeje keB~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~1~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
mJeelce meewjYe efceues efee GmeceW jces~ iebOe mes Deehekes eCe& ee&ve keB~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~2~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
%eeve De#ee yeves veeLe! keerpes ke=hee~ Meeefue kes hegbpe mes hetpentB Yeefe mes~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~3~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
meewKe heeret<e heerTB megle=hleer efceues~ heg<he ceboejceeuee e{eTB legcnW~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~4~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
YetKe JeeOeer efcee oes eYees! cetue mes~ ceQ e{eTB legcnW Keerj uee[t Deyes~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~5~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
ceesn DebOesj ceW DeelceefveefOe vee efceues~ Deejleer ceQ keB %eeve peesleer Yejes~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~6~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer veefceveeLe efpevehetpee / 101

Oethe KesTB megiebOeer G[s ueeske ceW~ mJeelce iegCe iebOe hewues eYees! Meefe oes~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~7~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee Dekece&efJeOJebmeveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
mJeelce keer mebheoe oerefpeS ns eYees! Deece Debietj heue kees e{eTB legcnW~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~8~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeIe& Dehe&Ce keB mJeelce heo kes ef ueS~%eeveceefle hetCe& nes yeme ener keecevee~~
ceQ veceerveeLe kes heeo kees hetpentB~ mJeelce efmeer efceues Ske ner eeevee~~9~~
eR eerveefceveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-meesj"eveefceefpeveJej heeoeype, MeebleerOeeje ceQ keB~
efceues mJeelce meeceepe, ef$eYegJeve ceW Yeer Meebefle nes~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
yesuee njefmebieej, efpeveheo kegmegceebpeefue keB~
efceues mJeelce megKemeej, ef$eYegJeve keer megKe mebheoe~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-eewheeF& boefceefLeueehegjer ceW efJepee efhelee Les~ ceele Jeefhheuee ieYe& yemes Les~~
Jeefo Deemeespe ogeflee nce hetpeW~ ieYe& keueeCe pepele DeIe tW~~1~~
eR Deeef eveke= <Ceeef leer eeeeb eer veef ceveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe
efveJe&heeceerefle mJeene~
Jeefo Dee<ee{ oMeefce veefce pevceW~ vnJeve efkeee megjieCe FveW ves~~
pevce keueeCeke ceQ efvele JebotB~ pevce cejCe kes og:Ke kees Keb[tB~~2~~
eR Dee<ee{ke=<CeeoMeceeb eerveefceveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle Jeene~
m
peeefle mce=efle mes ngF& efJejeer~ efleefLe Dee<ee{ Jeoer oMeceer Leer~~
Gejkeg heeueefke mes peekes~ oer#ee ueer Leer ew$eJeveer ceW~~3~~
eR Dee<ee{ke=<CeeoMeceeb eerveefceveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceereflmJeene~
e

102 / eer veefceveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

ceieefmej megefo ieejme meeeb kes~ Jekegue Je=#e kes veeres efles~~
Ie ceW kesJeue%eeve ekeeMee~ pepetB eYees! YeefJekeceue efJekeemee~~4~~
eR ceeie&Meer<e&MegkeueeSkeeoMeeb eerveefceveeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe
efveJe&heceerefle mJeene~
Jeefo eewome JewMeeKe efveMeebles~ efieefj mecceso Oeeve ceW efles~~
cegefejcee kees JejCe efkeee Lee~ FveW ves yeng Yeefe efkeee Lee~~5~~
eR JewMeeKeke=<Ceeelego&Meeb eerveefceveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle
mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)eer veefceveeLe efpevesMe nQ, meJe&meewKe oeleej~
DeIe& e{ekej pepele ner, YejW jlve Yeb[ej~~6~~
eR eerveefceveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerveefceveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
-meesj"eleerLekej veefceveeLe, Delegue iegCeeW kes legce Oeveer~
vecetB veceekej ceeLe, ieeTB iegCeceefCeceeefuekee~~1~~
-vejsv bopee pee leerLekej #escebkej, ieCeOej cegefveieCe Jebos~
pee pee meceJemejCe hejcesej, Jebole ceve Deevebos~~
eYeg legce meceJemejCe DeefleMeeeer, Oeveheefle jevee kejles~
yeerme npeej meeref{eeW Thej, efMeuee veerueceefCe Oejles~~2~~
Oetefuemeeue hejkeese megboj, hebeJeCe& jlveeW kes~
ceevemlebYe eej efoMe megboj, DeefleMee TBes ecekeW~~
Gvekes eejeW efoMeer yeeJe[er, peue Deefle mJe Yeje nw~
Deemeheeme kes kegb[ veerj ceW, heie Oeesleer pevelee nw~~3~~
eLece ewleeemeeo Yetefce ceW, efpeveie=n DeefleMee TBes~
KeeF& ueleeYetefce GheJeve ceW, heg<he efKeueW Deefle veerkes~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer veefceveeLe efpevehetpee / 103

JeveYetceer kes eejeW efoMe ceW, ewleJe=#e ceW eeflecee~


keuheYetefce efmeeLe& Je=#e kees, vecetB vecetB Deefleceefncee~~4~~
OJepee Yetefce keer Ge OJepeeSB, uenj uenj uenjeeW~
YeJeveYetefce kes efpeveefyecyeeW kees, nce efvele MeerMe PegkeeeW~~
eerceb[he ceW yeejn kees"s, cegefveieCe megjvej yew"s~
heMegieCe Yeer GheosMe eJeCe kej, Meebleefee JeneB yew"s~~5~~
megeYecegefve Deeefoke ieg ieCeOej, me$en meceJemejCe ceW~
cegefveieCe yeerme npeej JeneB hes, ceieve ngS efpeveiegCe ceW~~
ieefCeveer JeneB cebefieveer ceelee, efheer keceC[ueg Oeejer~
heQleeueerme npeej Deeefe&kee, esle MeeefkeeOeejer~~6~~
Ske ueeKe eeJeke Je eeefJekee, leerve ueeKe Yeeerjle~
DemebKeele Les osJe osefJeeeB, efmebneefoke yeng eflee&ked~~
mee" neLe leveg oMe npeej, Je<ee&eg osn mJeefCe&ce Lee~
veeruekeceue veefceefevn keneee, Yeefe YeJeesoefOe veewkee~~7~~
iebOekeger kes ceOe efmebnemeve, efpeveJej DeOej efJejepeW~
eeeflenee& keer MeesYee Deveghece, keesef mete& MeefMe ueepeW~~
meew FveW mes hetefpele efpeveJej, ef$eYegJeve kes ieg ceeveW~
vecetB vecetB ceQ neLe pees[kej, cesjs YeJeog:Ke neveW~~8~~
-oes neefevcee efebleeceefCe eYees! efebeflele heue oeleej~
%eeveceleer megKe mebheoe, oerpes efvepeiegCe meej~~9~~
eR eer veefceveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-oes neMejCeeiele kes meJe&Lee, legce j#eke YeieJeeve~
ef$eYegJeve keer DeefJeeue efveOeer, os cegPe kejes ceneve~10~~
~~FleeMeerJee&o:~~

104 / eer vesefceveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-23

YeieJeeve eer vesefceveeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee(lepe&-kejes keueeCe Deelece kee......)
veceve eer vesefce efpeveJej kees, efpevneWves mJeelceefveefOe heeeer~
lepeer jepeerceleer keeblee, lehees ue#ceer oe Yeeeer~~
keB Deeeve ns YeieJeved! heOeejes cegPe ceveescyegpe ceW~
keB ceQ Dee&vee efe mes, Denes Gece Ie[er DeeF&~~1~~ veceve eer...~~
eR eervesefceveeLeefpevesv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eervesefceveeLeefpevesv! De$e efle efle ": ": mLeeheveb~
eR eervesefceveeLeefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe Deke(lepe&-Ss ceeB lesjer metjle mes Deueie YeieJeeved keer metjle keee nesieer.....)
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves Deees nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
YeJe YeJe ceW veerj efheee, veefnb heeme yegPee heees~
legce heo Oeeje osves, heeekej peue ueees~~
efvepe kee DeIeceue Oeesves kes efueS, peueOeeje kejves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~1~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves Deees nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
ebove eboe efkejCeW, veefnb Meerleue kej mekeles~
legce heo Deee& kejves, kesMej ebove efIemekes~~
leveg leehe Meeble nslet ebove, ejCeeW ceW e{eves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~2~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves Deees nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer vesefceveeLe efpevehetpee / 105

efvepe megKe kes Keb[ ngS, veefnb De#ee heo heees~


efmele De#ele ues kejkes, legce heeme eYees! Deees~~
DeefJeveej megKe heeves kes efueS, efmele hegbpe e{eves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~3~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves DeeS nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
ns veeLe! keeceefjheg ves, ef$eYegJeve kees JeMe efkeee~
Fmemes yeeves nslet, yeng megjefYele heg<he efueee~~
efvepe Deelce iegCeeW keer megjefYe nsleg, es heg<he e{eves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~4~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee keeceyeeCeefJeveeMeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves DeeS nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
yengefJeOe hekeJeeve eKes, veefnb YetKe efcee heees~
Fme nslet e ueskej, legce efveke eYees! Deees~~
efvepe Deelcee keer le=hleer kes efueS, vewJese e{eves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~5~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves DeeS nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
efvepe ceve ceW DebOesje nw, De%eeve efleefcej eee~
Fme nslet oerheke ues, eYeg heeme DeYeer Deeee~~
efvepe %eeve peesefle heeves kes efueS, nce Deejefle kejves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~6~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves DeeS nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
keceeX ves og:Ke efoee, legce kece&jefnle mJeeceer~
DeleSJe Oethe ueskes, nce Deees peieveeceer~~
meye DeMegYekece& kes Yemcensleg, nce Oethe peueeves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~7~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~

106 / eer vesefceveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves DeeS nQ~


YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
yeng e f J eOe kes heue Keees , veef n b jmevee le= h le ng F & ~
leepes heue ues kejkes, eYeg hetpetB yegef ngF&~~
FeDeeW keer hetleea kes efueS, heue Dehe&Ce kejves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~8~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ns vesefceveeLe! legce Yeeer mes, efvepe Meefe ye{eves DeeS nQ~
YeieJeeved -2 legcnejs ejCeeW keer, nce hetpee kejves Deees nQ~~
eYeg legce iegCe keer Deee&, YeJeleejve nejer nw~
YeJeoefOe ceW [tyes kees, DeJeuebyevekeejer nw~~
efvepe %eeveceleer hetleea kes efueS, nce DeIe& e{eves Deees nQ~~
YeieJeeved.~~9~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-Mesj boecegvee veoer kee veerj mJeCe&Ye=bie ceW YeB~
eervesefceveeLe kes ejCe ceW Oeej ceQ keB~~
eGmebIe ceW meye ueeske ceW efYe Meebefle keerefpeS~
yeme es ner Ske eeevee eYeg hetCe& keerefpeS~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
ns vesefce! veeruekeceue Deehe efevn MeesYelee~
es megjefYe heg<he Yeer lees IeeCe veeve ceesnlee~~
eYeg heeo keceue ceW DeYeer heg<heebpeefue keB~
meye jesie Meeske otj neW efvepe mebheoe YeB~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, eYeg kes hebekeueeCe keer~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~
Jevos efpeveJejced-4~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer vesefceveeLe efpevehetpee / 107

eermecegefJepee Meewjerhegefj, ve=he efheleg ceele efMeJeeosJeer~


ieYe& yemes MegYe mJehve efoKeekej, efleefLe keeefle&ke Megkeuee <eer~~
ieYe&keueeCeke hetpee kejles, efceues jen keueeCe keer~~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~1~~
eR keeefle&keMegkeuee<eeeb eervesefceveeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, eYeg kes hebekeueeCe keer~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~
Jevos efpeveJejced-4~~
eeJeCe Megkeuee " ceW ceefle egle, DeJeefOe%eeefve eYeg pevces Les~
ces hej pevceeefYe<eske ceW, osJe osefJeeeB n<ex Les~~
pevcekeueeCeke hetpee kejles, efceues jen GlLeeve keer~~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~2~~
eR eeJeCeMegkeuee<eeeb eervesefceveeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, eYeg kes hebekeueeCe keer~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~
Jevos efpeveJejced-4~~
eues yeenves jepegue kees, heMeg yebOes osKe Jewjeie ngDee~
eeJeCe megefo " meneece Jeve, ceW eYeg oer#ee mJeeb efueee~
oer#ee efleefLe pepeles efceue peeJes, yegef DeelcekeueeCe keer~~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~3~~
eR eeJeCeMegkeuee<eeeb eervesefceveeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, eYeg kes hebekeueeCe keer~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~
Jevos efpeveJejced-4~~
Deeefeve megefo Skece hetJee&Cns, Tpe&eble efieefj hej efles~
kesJeue%eeve mete& eiee leye, eYeg kees JeebmeJe=#e veeres~~
meceJemejCe ceW efkeee meYeer ves, hetpee kesJeue%eeve keer~~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~4~~
eR Deeef eveMegkeueeeefleheoeeeb eer ves efceveeLeef pevekes Jeue%eevekeueeCekeee DeIeeJe&efhveeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, eYeg kes hebekeueeCe keer~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~
Jevos efpeveJejced-4~~

108 / eer vesefceveeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eYeg efiejveej Mewue mes cegeer, jcee Jejer efMeJeOeece iees~


megefo Dee<ee{ mehleceer megjieCe, Jebe vesefce peiehetpe ngS~~
pees efveJee&Ce keueeCeke hetpeW, efceues jen efveJee&Ce keer~~
Fv meYeer efceue Yeeer kejles, leerLekej YeieJeeve keer~~5~~
eR Dee<ee{Megkeueemehleceeb eervesefceveeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerflee mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)vesefceveeLe keer Jebovee, kejs efveece kees hetCe&~
hetCe& DeIe& Dehe&Ce kejle, nesJeW meye ogKe etCe&~~6~~
eR eervesefceveeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eRr eervesefceveeLeefpevesvee vece:~

peeceeuee
(lepe&-ebove mee yeove.......)
vesceer YeieJeved! Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
kej pees[ Ke[s, leJe ejCe he[s, nce MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~ske.~~
eewJeve ceW jepeceleer kees Jejves, eues yejele mepee kejkes~
heMegDeeW kees yeebOes osKe eYees! jLe cees[ efueee Gus eue kes~~
ueewkeebefleke megj mebmleJe kejkes, heg<heebpeefue keer leJe ejCeeW ceW~~1~~
eYeg veive efoiebyej cegefve yeves, Oeeveece=le heer Deevebo efueee~
kewJeue mete& Gieles Oeveheefle ves, meceJemejCe Yeer DeOej efkeee ~~
leye jepeceleer Deeefe&kee yeveer, elegmebIe veceW leJe ejCeeW ceW~~vesceer.~~2~~
Jejoe Deeefo ieejn ieCeOej, De"jn npeej cegefvejepe JeneB~
jepeerceefle ieefCeveer Deeefoke, eeefueme npeej mebeeflekeeSB JeneB~~
Fke ueeKe megeeJeke leerve ueeKe, eeefJekee PegkeeR leJe ejCeeW ceW~~vesceer.~~3~~
meJee&Cn e#e De ket<ceebef[efve, e#eer eYeg MebKe efevn ceevee~
Deeet Fke menme Je<e& eeefueme, kej menme osn Gece peevee~~
eoMeieCe mes meye YeJe JeneB, Mele-Mele JeboW leJe ejCeeW ceW~~vesceer.~~4~~
eYeg meceJemejCe ceW keceueemeve hej, elegjbiegue mes DeOej jnW~
eG efoMe ceW eYeg kee cegKe oerKes, DeleSJe elegceg&Ke yee kenW~~
meew Fv efceues hetpee kejles, efvele veceve kejW leJe ejCeeW ceW~~vesceer.~~5~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer vesefceveeLe efpevehetpee / 109

eYeg kes efJenej ceW ejCe keceue, leue mJeCe& keceue efKeueles peeles~
yengkeesMeeW leke ogefYe&#e ues, <ed $e+legpe hetue heue efKeue peeles~~
leveg veerueJeCe& megboj eYeg kees, meye Jebove kejles ejCeeW ceW~~vesceer.~~6~~
leJej DeMeeske Lee Meeskejefnle, efmebnemeve jlve Keefele megboj~
$e$ee cegeeheue uebefy ele, Yeeceb[ ue YeJeoMeea cevenj~~
efvepe meele YeJeeW kees osKe YeJe, eCeceve kejles leJe ejCeeW ceW~~ vesceer.~~7~~
megjogbogefYe yeepes yeepe jns, {gjles nQ eeQme" esle ebJej~
megjheg<heJe=ef veYe mes yejmes, efoJeOJeefve hewues eespeve Yej~~
eerke=<Ce leLee yeueosJe Deeefo, DeefleYeefe ueerve leJe ejCeeW ceW~~vesceer.~~8~~
ns vesefceveeLe! legce yeee Deewj DeYeblej ue#ceer kes heefle nes~
oes cegPes Deveble elegeeer, pees %eeveceleer efmeefefee nes~~
FmeefueS DevebleeW yeej veceW, nce MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~vesceer.~~9~~
eR eervesefceveeLeefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-Mesj bovesefceveeLe heohee, pees hetpeW efveleYeefe mes~
efceues efvepeelece mee, hesj ve nes peie ceW YeceCe~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~ heg<heebpeefue:~~

110 / eer heee&veeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-24

YeieJeeve eer heee&veeLe efpevehetpee


-DeLe mLeehevee(lepe&-ieescesMe pee ieescesMe cece oe efJejepees........)
heee&veeLe pee heee&veeLe, cece oe efJejepees-2
nce ener YeeJevee Yeeles nQ, eefle#eCe Ssmeer efe yeveer jns~
nes jmevee ceW eYeg veececeb$e, hetpee ceW eerleer Ieveer jns~~nce0~~
ns heee&veeLe DeeJees DeeJees, Deeeve Deehekee kejles nQ~
nce Yeef e Deehekeer kej kejkes , meye og Ke meb ke kees njles nQ~~
eYeg Ssmeer Meeer os oerpes, iegCe keerle&ve ceW ceefle yeveer jns~~nce0~~
eR eerheee&veeLeefpeveW! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerheee&veeLeefpeveW! De$e efle efle " " mLeeheveb~
eR eerheee&veeLeefpeveW! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-DeLe DekeDeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeve keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece %eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
megjiebiee kee GppJeue peue ues, eYeg ejCeeW $eeOeej keB~
hegvepe&vce kee $eeme otj nes, FmeerefueS eYeg Oeeve OeB~~
YeJe YeJe le=<ee efceeves Jeeueer, hetpee efpeve YeieJeeve keer~~
~~efpevekeer0~~Jebos efpeveJejced-4~~1~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee pevcepejece=legefJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeve keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece %eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
ceueeeefieefj kee Meerleue ebove, kesMej mebie efIemeeee nw~
eYeg kes ejCe keceue ceW ee&le, YeJe mebleehe efceeee nw~~
leve ceve kees Meerleue kej osleer, Deee& efpeve YeieJeeve keer~~
~~efpevekeer0~~Jebos efpeveJejb-4~~2~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heee&veeLe efpevehetpee / 111

DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~


efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece %eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~

112 / eer heee&veeLe efpevehetpee

efevcee hejceevebo Deelecee, veneR efceuee Fefve megKe ceW~


eYeg kees De#ele hegbpe e{eles, meewKe DeKebef[le nes #eCe ceW~~
Fv meYeer efceue kejW Jebovee, eYeg kes De#ee%eeve keer~~
~~efpevekeer0~~Jebos efpeveJejb-4~~3~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece%eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~

jefleheefle efJepeeer heee&veeLe kees, heg<he e{eTB Yeeer mes~


efvepe Deelcee keer megjefYe eehle nes, efvepeiegCe eies egeer mes~~
yee<eeamegj mlegefle kejles, efeewleve ceneve keer~~
~~efpevekeer0~~Jebos efpeveJejced-4~~4~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece%eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
ceeuehegDee jmeieguuee yejheer, efpeveJej efveke e{eles ner~
veevee Goj JeeefOe efJeIeefle nes, mecejme le=hleer eies ner~~
ieCeOej cegefveJej Yeer iegCe ieeles, ceefncee efpeve YeieJeeve keer~~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece %eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~5~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece%eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
kesJeue%eeve mete& nes YeieJeved ! cegPe De%eeve ne oerpes~
oerheke mes ceQ keB Deejleer, %eeve peesefle eieefle keerpes~~

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eeJeefle& Yeer kejW Jebovee, DeefleMee peeseflecee&ve keer~~


~~efpevekeer.~~Jebos efpeveJejced-4~~6~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee ceesnevOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece%eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
megjefYele Oethe OetheIe ceW ceQ, KesTB megjefYe ieieve hewues~
kece& Yemce nes peeSb MeerIe ner, pees nQ DeMegYe DeMegefe cewues~~
meceioMe&ve #eeefeke nesJes, efceues jen GlLeeve keer~~
~~efpevekeer.~~Jebbos efpeveJejced-4~~7~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece%eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
Devebveeme ceesmecceer veeRyet, mesJe mebleje heue leepes~
eYeg kes mevcegKe Dehe&Ce kejles, efceues cees#eheue YeJe YeepeW~~
efpeveJebove mes efvepeiegCe eies, efceues egefe efMeJeOeece keer~~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece %eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~8~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
DeeJees nce meye kejW Dee&vee, heee&veeLe YeieJeeved keer~
efpevekeer Yeeer mes eieefle nes, peesleer Deelece%eeve keer~~
~~Jebos efpeveJejced-4~~
peue iebOeeefoke DeIe& mepeekej, efpeveJej ejCe e{e kejkes~
kesJeue %eeveceleer megKe heekej, yemeBt cees#e ceW pee kejkes~~
Fmeer nsleg ef$eYegJeve pevelee Yeer, Yeefe kejs YeieJeeved keer~~
~~efpevekeer0~~Jebos efpeveJejced-4~~9~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
oesne- keveke Ye=bie ceW efce peue, megjiebiee mece esle~
efpeveheo Oeeje kejle ner, YeJepeue kees peue osle~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heee&veeLe efpevehetpee / 113

Jekegue keceue eb hee megjefYe, heg<heebpeefue ef Jeefkejb le~


efceues efvepeelece mebheoe, nesJes YeJe ogKe Deble~~11~~
efoJe heg<heebpeefue:~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
Jebove Mele Mele yeej nw,
heee&veeLe kes ejCe keceue ceW, Jebove Mele Mele yeej nw~
efpevekee ieYe& keueeCeke pepeles, efceues meewKe Yeb[ej nw~~
heee&veeLe.~~ske0~~
Deemesve efheleg Jeecee ceelee, legcekees heekej Oeve ngS~
efleefLe JewMeeKe Jeoer efleeree kees, ieYe& yemes peieJebe ngS~~
eYeg kee ieYe&keueeCeke hetpele, efceues efvepeelece meej nw~~
heee&veeLe.~~1~~
eR JewMeeKeke=<Ceeefleereeeeb eerheee&veeLeefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Jebove Mele Mele yeej nw,
heee&veeLe kes ejCe keceue ceW, Jebove Mele Mele yeej nw~
efpevekee pevcekeueeCeke pepeles, efceues meewKe Yeb[ej nw~~
heee&veeLe.~~
heew<e ke=<Ce ieejme efleefLe Gece, JeejeCeefme ceW pevce ngDee~
eer megces keer heeb[gefMeuee hej, FveW ves efpeve vnJeve efkeee~~
pees Ssmes efpeveJej kees pepeles, nes peeles YeJe heej nQ~~
heee&veeLe.~~2~~
eR heew<eke=<CeeSkeeoMeeb eerheee&veeLeefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Jebove Mele Mele yeej nw,
heee&veeLe kes ejCe keceue ceW, Jebove Mele Mele yeej nw~
efpevekee lehekeueeCeke pepeles, efceues meewKe Yeb[ej nw~~
heee&veeLe.~~
heew<eJeoer ieejme peeefle mce=efle, mes yeejn YeeJeve Yeeee~
efJeceueeYee heeueefke ceW eYeg kees, efye"e DeeJeve hengBeeee~~
mJeeb eYet ves oer#ee ueer Leer, pepele efceues YeJe heej nw~~
heee&veeLe.~~3~~
eR heew<eke=<CeeSkeeoMeeb eerheee&veeLeefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~

114 / eer heee&veeLe efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

Jebove Mele Mele yeej nw,


heee&veeLe kes ejCe keceue ceW, Jebove Mele Mele yeej nw~
efpevekee %eevekeueeCeke pepeles, efceues meewKe Yeb[ej nw~~
heee&veeLe.~~
ew$eJeoer mege1legLeea eele:, osJeoe le kes veeres~
kece" efkeee Ghemeie& Ieesj leye, heCeheefle heeeJeefle hengBes~~
efpele Ghemeie& kesJeueer eYeg kee, meceJemejCe efnlekeej nw~~
heee&veeLe.~~4~~
eR ew$eke=<CeeelegLee eerheee&veeLeefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
Jebove Mele Mele yeej nw,
heee&veeLe kes ejCe keceue ceW, Jebove Mele Mele yeej nw~
efpevekee cees#ekeueeCeke pepeles, efceues meewKe Yeb[ej nw~~
heee&veeLe.~~
eeJeCe Megkeue mehleceer heejme, meccesoeeue hej efles~
ce=legpeerle efMeJekeeblee heeeer, ueeskeefMeKej hej pee efles~~
meew FveW ves hetpee kejkes, efueee Deelce megKemeej nw~~
heee&veeLe.~~5~~
eR eeJeCeMegkeueemehleceeb eerheee&veeLeefpevecees#ekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)heee& v eeLe heeoeype kees , het p etB yeejcyeej~
hetCe& DeIe& mes pepele ner, heeTB meewKe Deheej~~6~~
eR eerheee&veeLe hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- neR eerheee&veeLeefpeveWee vece:~

peeceeuee
(MebYeg bo-lepe&-ebove mee Jeove..........)
pee heee& eYees! keCeeefmebOees! nce MejCe legcnejer Deees nQ~
pee pee eYeg kes eer ejCeeW ceW, nce MeerMe Pegkeeves Deees nQ~~ske.~~
1. GejhegjeCe ceW YeieJeeve heee&veeLe keer kesJeue%eeve keueeCeke efleefLe ew$e ke=<Cee elego&Meer nw~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer heee&veeLe efpevehetpee / 115

veevee ceefnheeue lehemJeer yeve, hebeeiveer lehe kej jne peYeer~


eYeg heee&veeLe kees osKe eesOeJeMe, ueke[er hejmes mes keeer~~
leye mehe& egieue GheosMe megvee, cej kej megj heo kees heees nQ~~pee.~~1~~
en mehe& meefhe&Ceer OejCeerheefle, heeeJeefle e#eer ngS Denes~
veevee cej Mebyej peesefle<e megj, meceefkele efyeve Ssmeer ieleer Denes~~
veefnb yeen efkeee eYeg oer#ee ueer, megj vej heMeg Yeer n<ee&es nQ~~pee.~~2~~
eYeg Deeyeeie ceW Oeeve ueerve, kece"emegj Mebyej Dee hengBee~
eesefOele nes meele efoveeW leke yeng, Ghemeie& efkeee helLej Je<ee&~~
eYeg mJeelce Oeeve ceWs DeefJeeue Les, Deemeve kebheles megj Deees nQ~~pee.~~3~~
OejCeW Je heeeJeefle ves heCe hej, ueskej eYeg keer Yeeer keer~
jefJe kesJeue%eeve Giee lel#eCe, megj meceJemejCe keer jevee keer~~
Deefn$e veece mes leerLe& yevee, DeieefCele megjieCe n<ee&S nQ~~pee.~~4~~
en osKe kece"ej Me$et Yeer, mecekelJeer yeve eYeg Yee yeves~
cegefveveeLe mJeebYet Deeefoke oMe, ieCeOej Les $e+erJeble Ieves~~
meesuen npeej cegefvejepe eYet kes, ejCeeW ceW efMej veees nQ~~pee.~~5~~
ieefCeveer megueesevee ecegKe Deeefe&kee, efeme menme Oece&jle LeeR~
eeJeke Fke ueeKe eeefJekeeeW, $ee ueeKe JeneB efpeve Yeeefeke LeeR~~
eYeg mehe& efevn leveg nefjle JeCe&, ueKekej jefJe MeefMe Mecee&es nQ~~pee.~~6~~
veJe neLe legbie meew Je<e& Deeeg, eYeg Ge JebMe kes Yeemkej nes~
Ghemeie& peeer mebke ceeseve, YeeeW kes efnle keCeekej nes~~
eYeg cene meefn<Cet #eceeefmebOeg, nce Yeeer kejves Deees nQ~~pee.~~7~~
eeQefleme DeefleMee kes mJeeceer nes, Jej eeeflenee& nQ Dee" kens~
Deevevle elege ieg Ce d eeef ueme, ef hej Yeer meye iegCe Deevevle kens~~
yeme kesJeue %eeveceleer nslet, eYeg legce iegCe ieeves Deees nQ~~
pee heee& eYees! keCeeefmebOees! nce MejCe legcnejer Deees nQ~~pee.~~8~~
eR eerheee&veeLeefpeveWee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
oesne-

pees hetpeW efvele Yeefe mes, heee&veeLe heohee~


Meefe efceues meJemene, nesJes hejceevebo~~1~~
~~ FleeMeerJee&o:~ heg<heebpeefue: ~~

116 / eer ceneJeerj efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

hetpee veb.-25

YeieJeeve eer ceneJeerj efpevehetpee


(lepe&-legcemes ueeieer ueieve......)
Deehekes eerejCe, nce kejW efvele veceve, MejCe oerpes~
veeLe! cegPehes ke=hee ef keerpes~~ske.~~
Jeerj mevceefle ceneJeerj YeieJeved !
DeeJees DeeJees eneB veeLe! eerceved!
Deehe hetpee kejW, Meg meceefkele OejW, Meefe oerpes~
veeLe! cegPehes ke=hee ef keerpes~~1~~
eR eerceneJeerjefpevessv! De$e DeJelej DeJelej mebJeew<ed Deeeveveb~
eR eerceneJeerjefpevesv! De$e efle efle " " mLeeheveb~
eR eerceneJeerjefpevesv! De$e cece meefVeefnlees YeJe YeJe Je<ed meefVeOeerkejCeb~
-Deke(lepe&-ebove mee yeove.......)
-MebYeg boef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
iebieeveefo kee Megefe peue ueskej, legce ejCe e{eves Deees nQ~
YeJe YeJe kee keefueceue Oeesves kees,ee mes Deefle nj<eees nQ~~
ns JeerjeYees! ceneJeerj eYees! $eeOeeje oW leJe ejCeeW ceWb~~
ef$eMeueevebove..........~~1~~
eR eerceneJeerjefpevesvee pevcepejece=leg-efJeveeMeveee peueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
nefjebove kegbkegce iebOe efuees, efpeveejCe e{eves Deees nQ~
ceesneefjleehe meblehle oe, eYeg Meerleue kejves Deees nQ~~
ns JeerjeYees! ebove ueskej, ee&ve kejles leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove.........~~2~~
eR eerceneJeerjefpeveWee mebmeejleeheefJeveeMeveee eboveb efveJe&heeceerefle mJeene~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer ceneJeerj efpevehetpee / 117

ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
#eerjecyegefOe hesve meMe GppJeue, De#ele Oeeskej ues Deees nQ~
#ee efJejefnle De#ee megKe nslet, eYeg hegbpe e{eves Deees nQ~
ns JeerjeYees! nce hegbpe e{e, Dee&ve kejles leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~3~~
eR eerceneJeerjefpeveWee De#eeheoeehlees De#eleb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
yesuee ebheke DejefJebo kegcego, megjefYele heg<heeW kees ueees nQ~
ceoveeefjpeeer leJe ejCeeW ceW, nce Dehe&Ce kejves Deees nQ~~
ns JeerjeYees! heg<heeW kees ues, hetpee kejles leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~4~~
eR eerceneJeerjefpevesvee keeceyeeCeefJeOJebmeveee heg<heb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
hetjCeheesueer Keepee ietPee, ceesoke Deeefoke yeng ueees nQ~
efvepe Deelece DevegYeJe Dece=le efnle, vewJese e{eves Deees nQ~
ns JeerjeYees! e Dehe&Ce kej, nce veceve kejW leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~5~~
eR eerceneJeerjefpevesvee #egOeejesieefJeveeMeveee vewJeseb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceWb~~
ceefCecee oerheke ceW peesefle peues, meye DebOekeej #eCe ceW veeMes~
oerheke mes hetpee kejles ner, mep%eevepeesefle efvepe ceW Yeemes~~
ns JeerjeYees! legce Deejefle kej, nce veceve kejW leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~6~~
eR eerceneJeerjefpevesvee ceesnebOekeejefJeveeMeveee oerheb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~

118 / eer ceneJeerj efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

oMeiebOe efJeefceefele Oethe megjefYe, Oetheeeve ceW Kesles #eCe ner~


keg kece& onve nes peeles nQ, efceuelee mecejme megKe lel#eCe ner~~
ns Jeerj eYees! nce Oethe peuee, Dee&ve kejles leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~7~~
eR eerceneJeerjefpevesvee Dekece&onveee Oetheb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
Suee kes uee DebietjeW kes, iegs Deeflemejme ceOegj ueees~
hejceeveboece=le eKeves efnle, heue mes hetpeve kej n<ee&es~~
ns Jeerj eYees! ceneJeerj eYees! nce veceve kejW leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~8~~
eR eerceneJeerjefpevesvee cees#eheueeehlees heueb efveJe&heeceerefle mJeene~
ef$eMeueevebove, Mele Mele Jebove, Mele Mele Jebove leJe ejCeeW ceW~
nce YeefeYeeJe mes Debpeefue kej, eYeg MeerMe Pegkeeles ejCeeW ceW~~
peue ebove De#ele heg<he e, Jej oerhe Oethe heue ueees nQ~
efvepeiegCe Deveble keer eeefhle nsleg, eYeg DeIe& e{eves Deees nQ~~
mep%eeveceleer efmeer oskej, veceve kejW leJe ejCeeW ceW~~
ef$eMeueevebove..........~~9~~
eR eerceneJeerjefpevesvee DeveIe&heoeehlees DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
-GheWJeee bo$ewueeskee Meebleer kej MeebefleOeeje, eer mevceleer kes heokebpe Oeeje~
efvepemJeeble Meebleerefnle MeebefleOeeje, kejles efceues nw YeJeoefOe efkeveeje~~10~~
Meeblees MeebefleOeeje~
megjkeuhele kes Jej heg<he ueeTB, heg<heeb peefue kej efvepe meewKe heeTB~
mebhetCe& JeeOeer Yee kees YeieeTB, Meeskeeefo nj kes meye efmeef heeTB~~11~~
efoJe heg<heebpeefue~

hebekeueeCeke DeIe&
(ceC[ue hej heeBe DeIe&)
DeLe ceC[uemeesheefj heg<heeeefueb ef#ehesled~
-ieerlee boefmeeLe& ve=he kegC[uehegjer ceW, jepe mebeeueve kejW~
ef$eMeuee cenejeveer efeee men, hegCe mebheeove kejW~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer ceneJeerj efpevehetpee / 119

Dee<ee{ Megkeuee " efleLeer, eYeg ieYe& cebieue megj kejW~


nce hetpeles Jemeg DeIe& ues, nj efJeIve meye cebieue YejW~~1~~
eR Dee<ee{Megkeuee<eeeb eerceneJeerjefpeveieYe&keueeCekeee DeIe efveJe&heeceereflemJeene~
efmeleew$e lesjme kes eYet, DeJeleerCe& Yetleue hej ngS~
Iebeefo yeepes yepe G"s, megjheefle cegkeg Yeer Pegke iees~~
megjMewue hej eYeg pevce GlmeJe, nsleg megjieCe eue he[s~
nce hetpeles Jemeg DeIe& ues, effvepekece& Oetueer Pe[ he[s~~2~~
eR ew$eMegkeuee$eeesoMeeb eerceneJeerjefpevepevcekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceerefle mJeene~
ceieefmej Jeoer oMeceer efleLeer, YeJeYeesie mes efvemhe=n ngS~
ueewkeebeflekeeoer Deevekej, mebmlegefle kejW ecegefole ngS~~
megjheefle eYet keer efve<eceCe, efJeefOe ceW cene GlmeJe kejW~
nce hetpeles Jemeg DeIe& ues, mebmeej meeiej mes lejWb~~3~~
eR ceeie&Meer<e&ke=<CeoMeceeb eerceneJeerjefpeveoer#eekeueeCekeee DeIe efveJe&heeceereefl mJeene~
eYeg ves eLece Deenej jepee, ketue kes Iej ceW efueee~
JewMeeKe megefo oMeceer efleLeer, kesJeuejcee heefjCee efkeee~~
eeJeCe Jeoer Skece efleLeer, ieewlece cegveer ieCeOej yeveW~
leJe efoJeOJeefve eYeg keer efKejer, nce hetpeles nef<e&le legcnW~~4~~
eR JewMeeKeMegkeueeoMeceeb eerceneJeer jefpevekesJeue%eevekeueeCekeee DeIe efveJe& heecee
refle mJeene~
keeefle&ke DeceeJeme hegCe efleefLe, elet<e yesuee ceW eYees~
heeJeehegjer Geeve mejJej, yeere ceW efles efJeYees~~
efveJee&Ce ue#ceer JejCekej, ueeskeee ceW peekes yemes~
nce hetpeles Jemeg DeIe& ues, legce heeme ceW Deekes yemeW~~5~~
eR keeefle& keke= <CeeDeceeJemeeeeb eer ceneJeerjef peveef veJee& CekeueeCekeee DeIe ef v& heJe
eeceerefle mJeene~
-hetCee&Ie& (oesne)ceneJeerj mevceefle eYees! efMeJemegKe heue oeleej~
hetCe& DeIe& Dehe&Ce keB, vecetB DevebleeW yeej~~6~~
eR eerceneJeerj hebekeueeCekeee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
peehe- eR eerceneJeerjefpevesvee vece:~

120 / eer ceneJeerj efpevehetpee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

peeceeuee
-oes neefevcetjefle efebleeceefCe, efebeflele heueoeleej~
legce iegCeceefCeceeuee kentB, megKemebheefle meekeej~~1~~
(eeue-eerheefle efpeveJej keCee......)
pee pee eer mevceefle jlveekej! ceneJeerj! Jeerj! DeefleJeerj! eYees!
pee pee iegCemeeiej JeOe&ceeve! pee ef$eMeueevebove! Oeerj eYees!~~
pee veeLeJebMe DeJelebme veeLe! pee keeMeheiees$e efMeKeeceefCe nes~
pee pee efmeeLe&levegpe efhej Yeer, legce ef$eYegJeve kes et[eceefCe nes~~2~~
efpeme Jeve ceW Oeeve Oeje legceves, Gme Jeve keer MeesYee Deefle veejer~
meye $e+leg kes hetue efKeueW megvoj, meye hetue jneR keeejer keeejer~~
penB Meerleue cebo heJeve eueleer, peue Yejs mejesJej uenjeeW~
meye peele efJejesOeer pevletieCe, Deeheme ceW efceuekej nj<eeeW~~3~~
engB Deesj megefYe#e megKeo Meebleer, ogefYe&#e jesie kee veece veneR~
meye $e+leg kes heue heue jns ceOegj, meye peve ceve n<e& Deheej mener~~
kebeve efJe osn efohes megboj, oMe&ve mes le=efhle veneR nesleer~
megjheefle Yeer ves$e npeej kejs, efvejKes hej le=efhle veneR nesleer~~4~~
eer FvYetefle Deeefoke ieejn, ieCeOej meeleeW $e+eregle Les~
eewon npeej cegefve DeJeefOe%eeveer, Deeefoke meye meele Yesoegle Les~~
ebovee ecegKe eerme menme, mebeeflekeeeW megjvejvegle LeeR~
eeJeke Fke ueeKe eeefJekeeSB, $ee ueeKe elegmebIe mebKee Leer~~5~~
eYeg meele neLe, Gegbie Deehe, ce=ieheefle ueebve mes peie peeves~
Deeet yeenej Je<e& kener, legce ueeskeeueeske mekeue peeves~~
YeefJepeve Kesleer kees Oecee&ce=le, Je<ee& mes efmebefele kej kejkes~
legce cees#eceeie& De#egCCe efkeee, eefle eeJeke Oece& yelee kejkes~~6~~
ceQ Yeer Deye Deehe MejCe Deeee, keCeekej peer keCee keerpes~
efvepe Deelce megOeejme heeve keje, mecekelJe efveOeer hetCee& keerpes~~
jlve$eeefveefOe keer hetleea kej, Deheves ner heeme yeguee ueerpes~
mep%eeveceleer efveJee&Ceeer, meeceepe cegPes efoueJee oerpes~~7~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eer ceneJeerj efpevehetpee / 121


-Ieee-

pee pee eermevceefle, cegefe jceeheefle, pee efpeveiegCemebheefle oelee~


legce hetpetB OeeTB, Yeefe ye{eTB, heeTB efvepeiegCe efJeKeelee~~8~~
eR eerceneJeerjefpevesvee peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje~ efoJe heg<heebpeefue:~
-ieerleeboceneJeerj eYeg kees pees YeefJeke peve, hetpeles Megefe YeeJe mes~
efveJee&Ce ue#ceerheefle efpevesej, kees veceW Deefle eeJe mes~~
Jes YeJe vej megj kes Delegue, mebheefe megKe heeles Ieves~
efhej Devle ceW Megefe %eeveceefle, efveJee&Ce ue#ceerheefle yeves~~1~~
~~FleeMeerJee&o:~~

122 / ye[er peeceeuee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

ye[er peeceeuee
-mecegee peeceeuee-MebYeg bopee $e+<eYeosJe pee DeefpeleveeLe, mebYeJeefpeve DeefYevebove efpeveJej~
pee megceefleveeLe pee heeeYe, efpevemegheee& eveYe efpeveJej~~
pee heg<heoble Meerleue eseebme, pee Jeemeghetpe efpeve leerLekej~
pee efJeceueveeLe efpeveJej Deveble, pee Oece&veeLe pee Meebleerej~~1~~
pee kegbLegveeLe DejveeLe ceefuue, efpeve cegefvemegele leerLexej keer~
pee veefceefpeve vesefceveeLe heejme, pee ceneJeerj hejcesej keer~~
es eewyeermeeWs leerLekej ner, YeJeeW kes efMeJeheLe veslee nQ~
es kece& Deeue kes Yesee nQ, ef$eYegJeve kes %eelee e nQ~~2~~
ceuejefnle1 hemeervee jefnle2, #eerj3 mece efOej he4 DeefleMee megvoj~
Gece mebnveve5 es Deeke=efle6, Meeer Deveble7 megjefYele8 levegOej~~
Fke menme Dee" ue#eCeOeejer9, efeeefnle Jeeveece=le10 ceve njles~~
oMe DeefleMee pevcemecee mes ner, leerLekej kes DeodYegle eieW~~3~~
eG meew keesMeeW leke nes meg efYe#e1, DeekeeMe ieceve2 veefnb eeCeer3 JeOe~
veefnb Yeespeve4 veefnb Ghemeie&5 legcnW, meye efJeee kes F&ej6 eGcegKe7~~
veefnb eee8 veefnb efcekeej ves$e9, veKekesMe10 veneR ye{les eYeg kes~
Ieeleer kes #ee mes oMe DeefleMee, kesJeue%eeveer efpeve kes eies~~4~~
Jej DeOe& ceeieOeer Yee<ee 1 nes, Deeheme ceW cew$eerYeeJe 2 OejW~
meye $e+leg kes heue De hetue efKeues3, Yet4 jlveceeer meeQoe& Oejs~~
megjefYele5 Devegketue nJee eueleer, meye peve hejceevebefole6 nesles~
Jeeetkegceej meewiebOe Jeeeg mes, Yet7 kees Oetefuejefnle kejles~~5~~
iebOeesoke Je<ee& cesIeosJe8, kejles nefjeeues9 Kesle efKeueW~
eYeg kes efJenej ceW mJeCe& keceue10, meewiebefOele efpeveheo leues efKeueW~~
$e+leg Mejo meMe DeekeeMeefJeceue11, Deef le mJe ef oMeeeW12 Mees Ye jneR ~
megjheefle Dee%ee mes osJe hejmhej, Deeeveve kej jnW mener~~6~~
es oMe DeefleMee pevce mes ner leerLekej kees nesles nQ~ kesJeue %eeve eie nessles ner es oMe
DeefleMee eie nes peeles nQ~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

ye[er peeceeuee / 123

124 / ye[er peeceeuee

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

e#esveW kes cemleke Thej, JejOece& ee13 DeefleMee ecekes~


leerLekej eYeg kes Deeies Deeies, npeej DeejeW 14 mes ecekes~~
leJej DeMeeske1 efmebnemeve2 $e$ee3 Yeeceb[ue4 megjobgbogefYe5~
eeQme" eecej6 megj heg<heJe=ef7, efoJeOJeefve8 hewues eespeve leke~~7~~

Meebleer kegbLet Dej leerLekej, kegJebMeefleueke ef$eYegJeveceefCe nQ~


cegefvemegele vesceer eogJebMeer, eerheee& Gekegue kes ceefCe nQ~~
eer JeerjeYet veeLeJebMeer, Deew Mes<e efpevesej YegefJe Yeemkej~
F#JeekegJebMe et[eceefCe nQ, ncekees nesJeW DeefJeeue megKekej~~14~~

osJeesheveerle eewon DeefleMee, De" eeeflenee& ceefnceeMeeueer~


oMe&ve Je %eeve megKe Jeere& eej, Deevevle elege iegCeMeeueer~~
es eeefueme iegCe DenleeW kes, Ieeleer kes #ee mes nesles nQ~
efmeeW kes Dee" kece& #ee mes, Glke= Dee" iegCe nesles nQ~~8~~

peye le=efleekeeue ceW leerve Je<e&, hebn efove De De"ceeme yees~


ceeIeJeoer eew o Me Je=< eYes ej, kece& veeMe efM eJeOeece yemes~ ~
peye eewLes egie ceW leerve Je<e&, hebn efove De De" ceen yees~
leye JeerjeYet keeefle&ke ceeJeme ceW, kece&veeMe efMeJeOeece yemes~~15~~

pees #egOee le=<ee Yee eesOe peje, efeblee efJe<eeo ceo efJemcee nQ~
jefle Dejefle jeie efvee ce=let, peefve ceesn jesie Je hemeervee1 nQ~~
es oes<e De"ejn ceeves nQ, Fvemes veefnb yeee keesF& peie ceW~
pees Fvekees peerles Jes efpevesv, meew FveW mes vele ef$eYegJeve ceW~~9~~

leerLekej %eeve peesefle Yeemkej, YeefJepeve ceve keceue efJekeemeer nQ~


De%eeve DebO esj e otj kejW, meye uees keeueeske ekeeMeer nQ ~~
Fve leerLekej keer efoJeOJeveer, cebieuekejCeer YeJeoefOe lejCeer~
efevcee efebleeceefCe esleve kees, hejceeveboece=le efvePe&jCeer~~16~~

eveYeg heg<heoble MeefMe mece, efJe heee& megheee& nefjle leveg nQ~
eer Jeemeghetpe Deew heeeYeg, leveg ueeue keceue mece megboj nQ~~
vesceer cegefvemegele veerueceCeer, efpeve meesuen keebeve leveg megboj~
es JeCe&meefnle Yeer JeCe&jefnle, efevcetefle& Decetefle&ke hejcesej~~10~~

efpeve Yeeer iebiee ceneveoer, meye kece& ceueeW kees Oees osleer~
cegefveieCe kee ceve heefJe$e kejkes, lel#eCe efMeJemegKe Yeer os osleer~~
YeeeW kes efueS keeceOesvet, meye Fefle heue kees heueleer nw~
cesjs Yeer %eeveceleer megKe kees, hetjCe ceW mecejLe yeveleer nw~~17~~
-oes neleerLekej eewyeerme es, iegCejlveekej efme~
vecetB DevebleeW yeej ceQ, efceues jlve$ee efve~~18~~
eR eerJe=<eYeeefoJeOe&ceeveevlesYe: peeceeuee hetCee&Ie efveJe&heeceerefle mJeene~
Meeblees MeebefleOeeje, efoJe heg<heebpeefue:~
-meesj"eeewyeermeeW efpevejepe, efvele Yeefe mes pees pepeW~
heeJeW efvepe meeceepe, peneB Deleerefve megKe meoe~~1~~

eYeg DeeefoveeLe ves eLece heejCee, F#etjme Deenej efueee~


lesF&me meYeer leerLekej ves, #eerjevve eLece Deenej efueee~~
ceneJeerj eYet kes meye DeenejeW, ceW jlveeW keer Je=ef ngF& 2~
lesFme efpeve kes henues Deenej ceW, jlveJe=ef DeefleMeeefe ngF&~~11~~
eer Jeemeghetpe ceuueer vesceer, eer
es heeBeeW yeeue yeeeejer, cesjs
eer Je=<eYeosJe, efpeve Jeemeghetpe,
yeekeer meye efpeveJej keeeeslmeie&,
eer Je=<eYeosJe Deeheo
eer vesefce Tpe&ebleefieefj
meccesoefMeKej mes yeer me
Fve Oeece kees efvele eefle

heee&veeLe ceneJeerj kens~


ceve ceW efvele yemes jnW~~
vesceer eYeg heekeemeve mes~
Deemeve mes ts keceeX mes~~12~~

mes, eer Jeemeghetpe ebheehegefj mes~


mes, ceneJeerj eYet heeJeehegefj mes~~
eYet, leerLekej cegef e heOeejs nQ~
JebotB ceQ, es heeJeve kejves Jeeues nQ~~13~~

es eewon DeefleMee osJeke=le nQ~ es Dee" eeeflenee& nQ~ 1. es De"ejn oes<e nQ~
2. nefjJebMe hegjeCe meie& 60, he=. 724~

~~FleeMeerJee&o:~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eMeefmle / 125

eMeefmle
-vejsv boleerLekej kes ejCe keceue ceW, Pegke-Pegke MeerMe veceeTB~
mejmJeleer kee Jebove kejkes, ef$eefJeOe meeOeg iegCe ieeTB~~
eewyeermeeW leerLekej efpeveJej, cebieue kelee& peie ceW~
Fvekeer Yeeer mes efJeOeeve en, jee meewKekej ceQves~~1~~
cetuemebIe ceW kegbokegbo, Deecveee eefme ngDee nw~
ie mejmJeefle yeueelkeej ieCe, FmeceW ceeve ngDee nw~~
eer eeefj$eeeJeleea, Deeeee& Meebeflemeeiej peer~
Fvekes eLece efMe<e heeefOehe, ieg Jeerjmeeiej peer~~2~~
cegPes Deeefe&kee oer#ee ueskej, %eeveceleer kej peie ceW~
%eeveece=le keCe mes heeJeve kej, meeLe&ke veece efoee ces~~
leerLekej Yeeer emeeo mes, osJe-Meee-ieg Yeeer~
efceueer DeelceefveefOe ef$eYegJeve Gece, eehle kejve keer Meeer~~3~~
yeeeejer jJeerv kegceej kee, yeejcyeej efveJesove~
eewyeermeer hetpee jeves kee, cebieue YeeJe ngDee cece~~
JeerjefveJe=efle mebJeled heeerme meew, GefVeme ceieefmej Jeefo ceW~
lesjme efleefLe kees hetCe& efkeee en, es efJeOeeve leYeer ceQ~~4~~
ceneJeerj Meemeve Fme peie ceW, peye leke cebieuecee nes~
nefmleveeiehegj ceW megces men, pecyeterhe efmLej nes~~
JeerjeYet kee keceueefpeveeuee, ef$ecetefle& efpeveie=n leye leke~
leye leke eewyeermeer efJeOeeve en, peie ceW nes cebieueeo~~5~~
~~Fefle Meb Yeteeled~~

126 / eewyeerme leerLekej YeieJeeve keer Deejleer

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

eewyeerme leerLekej YeieJeeve keer cebieue Deejleer


ceQ lees Deejleer Gleeb js eewyeermeeW efpeveJej keer~
pee pee eewyeermeeW efpeveJej, pee pee pee~~ske.~~

henueer Deejleer keb kewueeMe, efieefjJej Deveghece keer~efieefjJej Deveghece keer~~


cegefe heees peneb Je=<eYesMe, veeefYe kes vevove keer~~veeefYe kes vebove keer~~
leerLe& kejleej kens, egie kes DeeOeej jns, ceefncee nw Dehejcheej~
nes nes efpevekeer ceefncee nw Dehejcheej~~ceQ lees..........~~1~~
otpeer Deejleer keb efme#es$e, echeehegefjJej keer~~echeehegefjJej keer~~
Jeemeghetpe efpevesej Oeee, Jemeghetpe vebove keer~~Jemeghetpe vebove keer~~
Yeefe keB Petce-Petce, ve=le keB Ietce-Ietce, peerJeve megOeeB js,
nes heeje-heeje peerJeve megOeejes js~~ceQ lees..........~~2~~
leerpeer Deejleer ceneefieefjjepe, efieefjveej heJe&le keer~efieefjveej heJe&le keer~~
jepegue leeie eues vesefceveeLe, efmeef kees Jejves kees~~efmeef kees Jejves kees~~
oer#ee ues meeOeg yeves, cegefe kes keeble yeves, efmeef ueeske jepes pee,
nes nes efme ueeske efJejepes pee~~ceQ lees...........~~3~~
eewLeer Deejleer keb efveJee&Ce, heeJeehegefjJej keer~~heeJeehegefjJej keer~~
ef$eMeueevebove nQ Jeerj ceneJeerj, cegefe kes mLeue keer~~cegefe kes mLeue keer~
kegC[uehegj pevce ngDee, keCe-keCe heefJe$e ngDee, efmeeLe& kes ojyeej~
nes nes jepee efmeeLe& kes ojyeej~~ceQ lees............~~4~~
hebece Deejleer keb Gme leerLe&, DeodYegle Deveghece keer~~ DeodYegle Deveghece keer~~
meccesoefMeKej efme#es$e, yeerme efpevesej keer~~ yeerme efpevesej keer~~
eboveeceefle DeeMe keB, ceve ceW efJeeeme keB, Yeefe keB efove jele~
nes nes eYeg Yeefe keb efove jele~~ceQ lees............~~6~~

eewyeerme leerLekej efJeOeeve

eewyeerme leerLekej kee Yepeve / 127

128 / eewyeerme leerLekejeW keer meesuen pevceYetefceeeB

Jeerj %eeveesoe ebLeceeuee

Yepeve

eewyeerme leerLekejeW keer meesuen pevceYetefceeeW keer veeceeJeueer

lepe&-euees efceue meye.................


euees meye efceue ee$ee kej uees, leerLe&ee$ee kee heue Jej uees~
eewefyeme leerLekej keer meesuen, pevceYetefce vece uees~~ euees.~~
$e+<eYe Deefpele DeefYevebove megceleer De Deveble efpeveJej~
veieefj DeeesOee ceW pevces pees leerjLe nw Meeele~~
DeeesOee kees Jebove kej uees,
$e+<eYeosJe keer pevceYetefce kee he veee ueKe uees~~ euees.~~1~~
eeJemleer ceW mebYeJe keewMeecyeer ceW heeeYet~
JeejeCeefme ceW eer megheee& heejme eYeg kees JebotB~~
evhegefj leerjLe kees vece uees,
peneB eveYeg peer pevces Jen jpe efmej hej Oej uees~~euees.~~2~~
heg<heovle keekevoer Meerleue Yeefuehegj pevces~
eer eseebmeveeLe leerLekej efmebnhegjer pevces~~
leerLe& echeehegj kees vece uees,
Jeemeghetpe keer hebekeueeCeke Yetefce Fmes mecePees~~euees.~~3~~
keefcheue peer ceW efJeceueveeLe, eYeg Oece& jlevehegefj ceW~
nefmleveehegj ceW Meebefle kegbLeg Dej, leerLekej pevces~~
euees efceefLeueehegefj kees vece uees
ceefuueveeLe veefceveeLe pevceYetefce Jebove kej uees~~ euees.~~4~~
jepeie=ner ceW cegefvemegele vesceer Meewjerhegj ceW~
kegC[uehegj ceW eewefyemeJeW ceneJeerj eYet pevces~~
leerLe& mes YeJemeeiej eflej uees,
efpeveJej pevceYetefce oMe&ve kej pevce meheue kej uees~~ euees.~~5~~
ieefCeveer %eeveceleer peer keer, esjCee efceueer YeeeW~
meYeer pevceYetceer efpeveJej keer, peuoer efJekeefmele neW~~
hegCe kee kees<e meYeer Yej uees,
leerLe& Jebovee mes ner evoveeceleer efmeef Jej uees~~ euees.~~6~~

cenevegYeeJeeW,
Deheves veiej kes efpevecebefojeW ceW eewyeerme leerLekejeW keer meesuen pevceYetefceeeW kes
veece efvecveevegmeej efueKeJeeSb SJeb Fve leerLeeX keer ee$ee kejkes hegCeueeYe eehle kejW~
1. DeeesOee (hewpeeyeeo-G.e.)

-eer
-eer
-eer
-eer
-eer
2. eeJemleer (yenjeFe-G.e.)
-eer
3. keewMeecyeer (G.e.)
-eer
4. JeejeCemeer (G.e.)
-eer
-eer
5. evhegjer (JeejeCemeer) G.e.
-eer
6. keekevoer (osJeefjee efve.-ieesjKehegj) G.e. -eer
7. Yeefkeehegjer
-eer
8. efmebnhegjer (meejveeLe) G.e.
-eer
9. echeehegjer (Yeeieuehegj-efyenej)
-eer
10. keefcheuehegjer (he&keKeeyeeo-G.e.)
-eer
11. jlvehegjer (hewpeeyeeo-G.e.)
-eer
12. nefmleveehegj (cesj"-G.e.)
-eer
-eer
-eer
13. efceefLeueehegjer
-eer
-eer
14. jepeie=ner (veeueboe-ef yenej)
-eer
15. Meewjerhegj (yesej-G.e.)
-eer
16. kegC[uehegj (veeueboe-efyenej)
-eer

$e+<eYeosJe YeieJeeve
DeefpeleveeLe YeieJeeve
DeefYeveboveveeLe YeieJeeve
megceefleveeLe YeieJeeve
DevebleveeLe YeieJeeve
mebYeJeveeLe YeieJeeve
heeeYeg YeieJeeve
megheee&veeLe YeieJeeve
heee&veeLe YeieJeeve
eveYeg YeieJeeve
heg<heobleveeLe YeieJeeve
MeerleueveeLe YeieJeeve
eseebmeveeLe YeieJeeve
JeemeghetpeveeLe YeieJeeve
efJeceueveeLe YeieJeeve
Oece&veeLe YeieJeeve
MeebefleveeLe YeieJeeve
kegvLegveeLe YeieJeeve
DejveeLe YeieJeeve
ceefuueveeLe YeieJeeve
veefceveeLe YeieJeeve
cegefvemegeleveeLe YeieJeeve
vesefceveeLe YeieJeeve
ceneJeerj YeieJeeve

-efveJesoke-

DeefKeue YeejleJe<eeae efoiecyej pewve leerLekej pevceYetefce efJekeeme keceser


eOeeve keeee&uee-pecyeterhe-nefmleveehegj (cesj") G.e., heesve veb.-01233-280184, 280236