Вы находитесь на странице: 1из 178

. .

100-

2009

51(09)
()22.1
77

77

. . .
100- . . : . . , . . . .: ,
2009 178 . / . . .
()
ISBN 5-98419-034-6

ISBN 5-98419-034-6

. . . , 2009

. . . . .

. . .

29

. . . .

30

. . . ?
( . . )

44

. . (.).
. .

52

. . . . .

65

. . . 100- . . .
( M ?)

74

. . . . .

86

. . . . .

88

. . .

91

. . . ( )

92

. . . 100- . . . . .

96
. . . . .

99

. . . . .
107
. . .

108

. . .

111

. . . . .
117
. . .

126

. . . . . ( )
135
. . .

143

176


, , , . . 100 .
. . .
. . . . . , 1983 . 1988 .
. . . . 1 .

, . , ,
.
. .
-. . .

1
. . . . 75- . -. . . . -: . . , . . , . . ,
. . . .: -, 2009, 400 .

. .
1
. .
. .
. :
.
, . , . .
, . ( - , ,
,
. . 30- . . , . . . .
, . , , ,
, -
(), , . , - . . (
) . .
, , ,
, . .

, .)

1 , 1994, 49, 5 (299), . 520. , . . . ,


. .
.

c . . , 2009

. .

, , , .
. ,
. . .
. . .
1. -
, , , . , ,
,
, ,
, .
,
,
.
. . , , ( . .
), . ( . .
.
, ). . . , ,
. , - , ,
. . [1] (
[2]).
,
-

. .

2 ,
.
. , , . .
3 . ,
, ,
.
[1] . -, ( );
. -, , . -,
(
) ,
; ,
,
. , . . , ,
. (
[1]). ,
. (
; ,
, ). ,
, ,
, ;
2 , (
, )
.
3 ,
. . . (30- .).
, ,
. ,

.

. .

. , ,
()
,
4 . ,
[1] : , , .
,
( )
, . ,
[1], .
. . ; , , .
[1].
. . . . 1961 . [3].
( .
, ).
4 [1] , . ( . . ). -,
. . ,
( ) ,
. , . . , , ,
. . , . . ,
.
, [1] . .
. (, , . .
).
; , . . . .
, [1]
. . , .

10

. .

( , . . ),
,
(
).
, , [1] [3],
, ,
,
, , . [1] [3]
, , ,
,
[1], [3] ? .
. . , , . . [4],
.
, [4] [1] ( , ,
). , . .
, . . .
( , . ,
, , , , . . . , ).
,
. - . ,
, -

. .

11

5 . [1]

[1] ( , ). ,
,
, .
. . .
. 1961 .
.
.
, (. . [5]).
,
. . . ,
, . - , - ,
. ,
(- ) [1] ?
, ( ) (, )
: ( ),
, , !
,
(
) ,
. (

, .
, [1].)
,
5
, ( -
), [1].

12

. .

. , , , ,
.

.
: ,
, [1], [3],
,
( ) ? ( , .
. ).
, -, , ,
, , .
2. . . ( ,
) . . { } .
, ,
:
1935 .,
[6] [7] ( [8];
, [9]).
, . (
; 2-

.

-
). . . . . ,

. .

13

6 , , .
[6][8] ,
. (
).
1) ) { } .
)
, (
;
, . ).
) [6][8] ( ,
). () R:

1 , 1. () () (, *-) .
, ,

1

( )
(1)
2
( ). , ( )
. ). ), [6][8] ) ,
.
1).
(,
6 , [6][8]
( ). ,
, - : ,
.

14

. .

, )
, .
. . , , [8], , ,
7 .
( . .
. . , ,
, . .
, . . ). , ,
, . . . ( ,
, ,
).
) . (,
, 8 ) { },
: ( 1 ).
. . ,

() (),

7 , . . . .

. , ,
, , .
8 , , .
, ..
, R Z.
,
, , ,
Z.

. .

15

( ). { } (,
{ 21 }). , , , ,
Z () R (),
. . . [10], ( ,
) ( ).

9 .
. . [12], [13], ,
10 . .
. [14].
. [12], [13] , ,
, 10 . . . ,
; , . , ,
- , ( )
9
. . . [11],
, ,
, .
10 . ( ,
). [12], [13]
. ,
,
. , .

16

. .

: ( )

? , . ,
- , ,
. , . . , . . . 10 ( ) , . , ,
. ( . . ).
,

, . , -,
. [14], 3.3, .
(. . ,
,
[12], [13]. .
. . . . . , ,
11 .
,
, [12], [13]; ).
.

11 [12], [13] ,
. , , .
- ,
();
. ( ,
( )
, .
, ,
.) , . .
.

. .

17

,
, . . . , [6][8]
. , , . . ,
, [12], [13] . , ,
. . , . . .
( ) ,
.
. 1955 .
, . , [, ]
R ;
; () ;
12 . ,
, [6][8], [, ] .
[6][8] -,
, 15 [12].
[12], [13] ,
. ,
, ,
( . (1967 .)

12 , , ,
, . . . - , .

18

. .

).

. . . . ()
= sup | ()|. , ()
(, ) , () = ( 1 ).
{ }, ()
(, ) , () = (1
).
(i). .
,
( ()
()) : () (), 1 1 > 0 > 0. , (),
, ( ) = ( ),
(.. ()). , - ()
(, )
( )() = ( ) ().
(ii). , ,
. , ,
: () (), 1 = 1 > 0 > 0.
, ( ) = ( )() (),
- .
(), *- . ,
( )( ) = (1 ). ,
( )() = ( ).
() () - . (-
, > 0 () , | () ()| <
, ()). (ii) ( (i)
() () ). -

. .

19

() ( () () ,
[14]).
),
, [6][8].
[12], [13] ,
. (
, , ,
( R
Z), ; . .
). )
. . . . 13 .

( ,

), )
. ( , .)
, [6][8] , ). ,
.
. . . . ,
. . . . . [15],
. 10.
3. [6][8] .

,
) ()
(1)
;
) ( ) > 0 .
13 [12], [13] ,
, .

20

. .

, ()
(1),
.

, , . , , ), .
14 ,
.
,
2) .
, : 15 . ,
,
,
|| 6 (.. (1), ), 1 .
16
, ,
. (
14 , .
, ,
|| 6
:

inf

>0

1
mes{; || 6 , } > 0
2

(mes ).
15 . . ,
(. [9]). ,
, ; , . . . . .
, ,

.
16 0 , 2)
.

. .

21

; 17 , ).
, 2), 1),
;
.

( { } { }) . . , ,
{ }, () = 0,
( ) = 0. ,
( = () ),
0: ( ()) = 0.
, .
, . ( Z R)
; , , . ( , -). . [11] ,
. . . ,
, .
(, , ) - . . . .
, .
,
. ( ). 17 ,
[6][8], , .
. [16].

22

. .

; . .
. . . ,
,
. , . . ,
[6][8].
. . . . ( ,
) [16].

. , . ,
,
(
)
(, ..).
,
.
. , . .
.
4. . , ,
, , , , . :

, (
).
, , .

. .

23

1949 .
. . . . [17], . . ,
. . . . [18]. ,
, , , , , . .
. [17] .
, ,
. . - , 10
(, , , ,
).
, . . , . ,
.

( ) ,
,
. ,
1 :
= { } , -
- . . 1 ( ) : , , = +1 . ( -
, ( + 1)- +1 - ;
- ). ,
, , , ,
, ,

24

. .

.
, (), (, , = { },
0 ).
(., , [19];
, , - ).
, .. = . (
).
. ( 1 ) ,
, ( )
: R. ( ,
- ).
, ,
.
, ,
, ( ). ;
, , , . (,
, : )
.
, . , , . . .
, . , , , . . .
[20], .
() -

. .

25

[19], . . [21].
5. , . . . . [22], [23]. , .
, ,
( . . [24]). , [22], [23],
. (
. , , , ). ,
[22], [23] (
).
.
. [25], , ,

( ). . . ,
,
. ( , .) , . ,
. [25].
. , (
, ), [25]
. . [26] ,
( ). . .
, . , [24],
.
, . . . . , , . ,
. . . ,
. -

26

. .

,

18 .


[1] . ., , - , , 1945.
[2] . ., . ., , , ., 1963.
[3] . ., . .,
, . . .
, 1, - , , 1963, 93154.
[4] . ., , . . . ., 28:6 (1964), 12971324.
[5] ., , ,
25:1 (1970), 113185.
[6] . ., . ., i i i i i iii ii, i ii i.
i I i i , 3, 1937, 55
112.
[7] Kryloff N., Bogoliuboff N., La theorie generale de la mesure dans son
application a
` letude des syst`emes dynamiques de la mecanique non
lineaire, Ann. Math., 38:1 (1937), 65113.
[8] . ., . ., , . . . . I,
, , 1969, 411463.
[9] . ., . ., , , .., 1949.
18 ,
, . . : (
) .
[27], [28] . . ( ,
[27] ).

. .

27

[10] . ., ,
, 1:8 (1936), 299302.
[11] . ., ,
, . . . ., 14:3
(1950), 261274.
[12] . ., i i i i
, i i. . . .
i-. i, 4:3 (1939), 4553.
[13] . ., , . . .
. I, , , 1969, 561569.
[14] ., ,
, ., 1973.
[15] ., , , ., 1968.
[16] ., , , 8:3 (1953), 7597.
[17] . ., . ., , , 66:3
(1949), 321324; . ., . . II, , , 1970, 494498.
[18] . ., . ., . .,

, , 1:2 (1969), 251274.
[19] ., , , ., 1979.
[20] . ., , ,
27:4 (1972), 2164.
[21] . ., , , 47:1 (1992), 147202.
[22] . ., . ., ii ii i
i i
i i ,
i I i i , 3 (1937), 119
135.
[23] . ., . ., , . . . . I, , , 1969,
464479.

28

. .

[24] ., , , ., 1959.
[25] Anzai H., Ergodic skew product transformations on the torus, Osaka
Math. J., 3:1 (1951), 8399.
[26] Halmos P. R., Measurable transformations, Bull. Amer. Math. Soc.,
55:11 (1949), 10151034.
[27] . ., , , 4:2 (1949), 57128.
[28] . ., , , 15:4 (1960), 326.


. .
. . .
: , ?.
. . ( ):
, . .
, (
)
. ,
. ..

c . . , 2009

. .

( )
1957
( ).
. , 20 1959
.
. . , . . . .
( ).
1959 50
. ,
,
, , -, . , ,
, , ,
. , ,
, , , , , , , .
. , ,
, c . . , 2009

31

,
. , , ,
. ,
,
, , .
,
, . , . . , . .

.
,
. , 1961 , . , ,
, , . . ,
,
,
. ,

, . ,
,
, , . ,
. ,
. , ,
, ,
, . :
, .
. ,
. ,
,

32

. .

.
,
, , .
. , .

,
.
: , ,
? :
, , !
, , . , , ,
,
. : , (
, , ). - ,
, , ,
.
,
-: N. N. Bogoliubov, to be published.
, . . . . , , . , . . : ,

, , , , . . , ,
, - . , ,
, ,

33


. ,
,
- . . , , ,
.
.
, . .
. , ,
, .
, ,
, , ,
, ,
.
. , , , . ,
. , ,
, . .
, : , . ,
, , ()
.
, , , , . , , , , , , . ,
. , ,
, .

34

. .



, .
,
, , ,
. ,
- . , , ,
,
, -,
, .
.

. : , , , : ,
, . : , .
. , . 10 , : , !
! :
.
: ? : , . , ,
, ,
? . : , , ? , ,
,
, : !
, 23 , : ,
!

, . , , , . ,
: !

35

, , .

.
, .
. :
, .
, . ,

,
. - - . , , , -, ,
.
(, , ,
, , ) . , , ,
.
, - , , ,
. , . , ,
, , . ,

, .
.
- -
. , , . ,
. . . , . , , :

36

. .

, !
. . . .
, .
.
-
. - . . ,
, , -,
- , . , .
, , , ,
( ). . : , , , !
, , , , ,
, ,
, . .
. - : , !
:
, , !
, , , :

-- ,
,
.
. . . , , , . :

37

, . . , ! ,
, , , ,
. , , .
-
. ,
. , , ,
, . , ,
, .
.
- ,
, -
. , ,
.
. ,
. ,
.
-16, , , . ,
: , ,
?, : , ! ! , , . ! , , 70
!
, . , , ,
.
, . ,
.
, . .
: , ,
, .
, -

38

. .

, .
, , . , ,
,
, . . . , , . . . .
,
, , . , . . : ,
. , . .
,
. , ,
. . . , , . .
, 20.


,
, , ,
. ,
. ,
, .
. ,
. 30 ,
.
, ,
, . ,
. . . , , ,
, , ,

. , -

39

,
.
. , ,
.
, , . ,
, , , , , .
! 30, .
, ,
, . , , ,
, :
! .
, , - , .
:
, . .
, , , . ,
, , , , , : , !
, . !
,
.
, , . ,
, , . . . ( , ).
. ,
. ,

, .
: .
: , !
, , ! ,

40

. .

,
: , , ,
! - , . . , ,
.
, ! ! !
, , ?. . .
. ,
! !. . .
, , !
, !
, , , , , , , ,
. ,
,
,
. .
. 1975 1976 . . , , .
, , , .
. ,
, . ,
,
.
. : . . ,
? , . :
, ! ,
,
, . , ,
, . , , , , -

41

-. , , ,
. , -, .
, 1963 .
,
,
. ,
, , . .
, ,
, . ,
, .
, , , , Nur in Gedanken m
oglich ist ( ). ,
, , , ,
. ,

, , . ,
,
.
,
.
, . -
.
. :
, . . .
: , , ,
. , ! .
. . , , . ,
-

42

. .


. , ,
.
.
, ,
-16,
.
, ,
. ,
. , , , , .
, , ,
. ,
: , ! ,
, , . ,
.
, ,
: . , , , , .

.
, .
-, , , .
: . , , - . ,
.

43

.
. , ,
. .
, ,
.
,
. . , .
- .
. . , .
, . (Yoichiro Nambu)
, 2008
, , .

. . , . , , .
,
. . . .
(The Physical Review)
.
(CERN)
.

?
( . . )
. .
,
. ,
( ).
, ,
,
, , . , , , , 10 ,
. , :
, ,
,
,
.
,
,
,
: , , . , ,
.
( ,
), ,
.
1970 - , ,
,
c . . , 2009

45

, , , ,
. ( ), , , .
( ,
11 )
.
, . , 1909 . .

,
.
, - ,
. ,
, , , .
! . -, . , .
. ., . -,
,
. -,
, : , ,
. -,
, ,
.
, .
- , .

46

. .

, : , , , . , ,
, , : ,
.

, , .
, : ,
, .
, , ? , , . ,
,
?


:
,
, . ,
, . , . , , ,
.
,
: - ,
, ..
:
,
. . . . . . . (
, ).

47

:
10 , 1895 ,
. (
) .
, .
,
: , , () ,
( , ),
, ,
.
:
(
,
).
, , XIX ,
(
1900 ).
, ,
: .
, ,
1905 , ,
, . .
.
,
, : .
(
= 2 1895
).
, , , -

48

. .

1945 (, , 1905
1895 ,
, - ).
: ( )
:
.
, . , :
+ =
( ), ( ).
.
, ,
( ), ( )
. , ,
,
, ,
( ,
).
,
, .
,
. . . (
- ).

49

. 50- , ,
( )
. .
,
.
, ? ,
, , . , ,
, .
,
, ,
.

: (, , ) (
, , ).
( )
, .
, . 1961
( 1963 ).
,

. , ,
.
, , ( ). : . , . . .
2 2 , . . .

50

. .

, , , , ,
.
. . , .
. .
( , , , ).
, , : ,
, ( ) . : , ,
.
,
.
,
: ,
, ,
. .
, !
, , . . ( , 50- ),
. ,
, . . . ,
, ,
, .

,
, . 174, 2, 2004, . 13811382.
, , , .
:
( ) , .

51

. 1994
(. ). 15 ( , ) (): , ( ) ,
. ?
,
. , ,
(
. . ) .
(
- ).
.


. .
1
. . (.)
1.
. . c [1], [2],
, [3][11].

, , ,
,

.
,
.
.
, . . , ,

[8], [9]. , , -,
: , , ,
.
. .
[8]. 1 ,

. 36, . 7, . 4554 (2005).

c . . (.), 2009

. .

53


,
, [10], [11].
, .
, , ,
1977 .
, ,
.
. . ,
. . , . . , . . (.)
,
, ,
, .

2.
1946 . . .
,
[12], [13].
, . . 1938 .,
.
, . -
, . ,
:
, , . -

54

. . (.)

,
.
,
,
. ,

.
. .
1957 . [14][16].
. ,
.

: , , (,
),
, . ,
, , , ,
,
.
. . . , , , ,
.
,
. .

. .

55

, , , . ,
, .

3.

- . . [17].
, , , .
, . ,
.
[18],
, ,
.
, ,
, . , , , , [19], , ..
,
. . 1961 .,
.

56

. . (.)

. ,
,
.

. 1/ 2 , . . , , . ,

,
, . (. , . ) [20], [21].


. [22]: - 1960 . 1961 . , ,
, . , ,

, , ,
. ,
, .
, 1979 . . ,
. . .

4.


,
. .
,

. .

57

. , .. .
. 20- . ,
, ( ).
1954-1955 . ,
. ,

.
, .
. , ,
.

1956 . -
(). , . . ,
- .
.
,
: , ( ), . , - . . . , . .
. . .
, -

58

. . (.)


. , ,

,
.

.
.
. . 1956 .
, . . , . . . . [26], [27], [28]. , .. , ,
. ,
,
. , . , , --
.
,
, . . , , .

(.. ,
) ,
. , . ,
, (, glue ) . ,

. .

59

, . , ,

.

5.

, ,
, , , .
. . . (1953 .),

, . ,
,
- .
19551960 . . .
. .


.
,
, .

6.
. .
.

60

. . (.)


, .
, , .
. . . ,
. . , . , . . . . . ,
.

, , .
,
,
.
, . . ,

.
. .
1950 . ,
[23]. -,
,

. ,

, , ,
.
. . , , , T [24], [25]. -

. .

61

,

. , ,
.
. - , , - , , , , , , .
,
, , .
, , . .

(, ..), , , - .
. ,
- - ,
: .
, ,
, ,
-

62

. . (.)

.
. ,
,
- ,
, ,
, , .
,
.
- .
, . , ,

,
?
.
,
. . .
, ,
:
, , .


[1] . . (.), . ., . . , , 49:5 (1994), 299.
[2] . . (.), . ., . . .
, , 24:5 (1993), 12241293.
[3] . ., . ., , , M.., 1932, 23.

. .

63

[4] Bogolubov N. N., Krylov N. M., C. R. Acad. Sci. Paris., 194 (1932),
11191122 (see also the references therein).
[5] . ., . ., ,
- , , 1937.
[6] . ., , , , 19691971.
[7] . ., . ., , , M., 1974.
[8] . ., , , .., 1946; 1962.
[9] . ., , , 16:8 (1946),
691.
[10] Bogolubov N. N., Microscopic Solutions of the BoltzmannEnskog
Equation in the Kinetic Theory of Hard Spheres, El4-8789, JINR,
Dubna, 1975.
[11] Bogolubov N. N., n the Stochastic Processes in the Dynamical
Systems, E17-10541, JINR, Dubna, 1977.
[12] . ., , . . .
., 11:1 (1947), 7790.
[13] . ., , . , 1947, 7, 4356.
[14] . ., ,
-94, -99, , , 1957; , 34:1 (1958), 5865; 73
79.
[15] . ., , .,
1958, 129; V. VII, Consultants Bureau, New York; Chapman and Hall,
London, 1959, 121.
[16] Bogolubov N. N., On some problems of the theory of superconductivity, Physica, S26 (1960), 1.
[17] Bogolubov N. N., Quasiaverages in the problems of statistical mechanics, D-781, JINR, Dubna, 1961.
[18] . ., . ., , . ,
126:1 (1959), 53.
[19] . ., , , 39:1
(1960), 120129.
[20] Goldstone J., Nuovo Cimento, 19:1 (1961), 154162.
[21] Higgs P. W., Phys. Rev. Lett., 13:4 (1964), 508511.
[22] Weinberg S., Achiev. Phys. Sci., 132:2 (1980), 201217.
[23] . ., ,
. . ., II:2 (1950), 324.

64

. . (.)

[24] . ., . . (.)., ,
, , 12:2 (1981), 245300.
[25] Bogolubov N. N., Bogolubov N. N. (jr.), Polaron Theory. Model Problems, Gordon and Breach Science, 2000; . .,
. . (.), , , ., 2004.
[26] . ., . ., . .,
,
-1968, , 1965.
[27] . ., ,
- , ., 1966.
[28] . ., . ., . ., On
automodel asymptotics in quantum field theory, Preprint JINR LTP
E2-6490; , 12:3 (1972), 305330.

. .

. .


, , .
, ,
, , ,
.
. . , ,
, o . . .
,
.
. . . .
. ; . ,
, , .
,
,
(-) ,
.
.
. ,
.
c . . , 2009

66

. .

, , - .
. . , , , . . . .
. . . . : ( ) , ( , 1930 ),
(
. . ), , , , . . .

( ,
,
.) . . .

. .
:
.
,
.
,
,
, , , . . . , , , , , . ,
,
() ,
(
).

. .

67

. 1963
:
. : .
60-

. . . 1969 . 1972 , . . . . , , . . . ,
XMI-, . .
,
,
M .

(, 1981 .)
. . e: ,
.
,
. (. . . )
,
,
, .
, ,
, . ,

. (. . . )

68

. .

, .
,
. . 50- .
. .

, .
, - :
, , , .
. , .
. .
.
VI . :
, .
! 1935 . . .
,
. , , 50-
.
,
(distributions).
50- . . . ,
. , . .
, .

. .

69

(. . . ) I 1950 , .
. . . .
. .
. .
,
,
. , .
. .
1956 .

1973 :
50- . (. ,
(1958).
. , ,
. . .
(1958), , (1958),
(1959), (1959),
(1959), (1960) .

,

. !
.
, -

70

. .

.
, ,
.
.
. .
, .
. . ,

( - ).

-, - .
. .
(. . . . . ), (. . . ),
- -
(. . . . . ).
.
- .
.
. . ,
-16, . 1950 . .
- , ,
( 112, -11), . . . . .
(-),
(-6c). ( .)

. .

71

. .
( ) . :
1 5 1951 .
14-63-732 /. .
) 1 1951 . 112.
.
)
(. . . ) 1.I.52 . 112. .
/ / .

!
.
! . . , . . , :
, .
In the Intermissions . . . (1998 .)
. . , , : , . . ,
. . , . . -, . . ,
. . , . . , . . ( 1975 .), . . ( 1958 .), . . , . . .
-6c 12 1953 .

.
53 .

; 40 . ;

72

. .

, ,
,
.
, : . ( ) ,
, , .
. . - . . . ,
. -
.
1991 , ,
40 .
, , 70-
, , , . . . ,
.
, , . . , : ,
,
.
.
, :
. . ,
,
. ,
-, ,
, . , - 2001, 2003 2008 .
, , . .
, . , , -

. .

73

, , , , .
, , , .
. :
. . , . . , . . , . . , . . , . . , . . ,
. . , . . , . . , . . .

100- . .
( M ?)
. .
2009 100 (21.08.1909 13.02.1992).
,
, ,
, , . . .
XX ,
. , , , ,
, , . . .
(13.02.1992),
.
, ,
, , . ,
,
, ,
.
. . , , . , , , , , , , , ,
, (), , ,
, . . . .

. . (,
c . . , 2009

100- . . . ( M ?) 75
)
. . . , , , , . , ,
, ,
, , , , , , ,
, , , , . . . , ,
, , ,
. , ,
() ,
, .
80- :
. .
,
,
( Wir m
ussen wissen, wir
werden wissen.), , . . ,
,
.

, .
40
50- .
- .
. . , ,
. -

76

. .

,
-, , ,
.
, - ( 1033 cm), . .

: ,
?.
, -1998,
. . .
, , -2000, .
-2001
- , . . 1947 . , - . -2004 .

. . , , , , .
. . , ,
.
, , , , , ,
, , , , , ,
.

100- . . . ( M ?) 77
1963 . .
:
. : .

(,
1981) . .
c :

, .
, .
: ,
.., ,

, . , , , , ,
..


. ,

,
,
.
, ,
, . ,
.
, .
, , -

78

. .

.
, , . ,
, , , .

.
. ,
,
.
, .
. .
(, 1969),
(1972).

M ,
(M M; 1 ), , , ,
.
,
,
?
, (, )
, ,
, , .
.
1

100- . . . ( M ?) 79
. . 1969
, , . : , , , ,
,
.
. . ,
. . . . , . . . . . . ,
( 1) , 1969
(, ).
1970 .
,
, , .
M ,
.

. (, , 1972; , , 1959) . .
1972
. . . . ( 400 ). (IMU)

80

. .

. , (
. . ) , M, .
12 18 1972 ,
. . . ,
(
. . , . .
. . ).
, , () ,
(IAMP). (1974), (1975)2 , (1977), (1979), (1981), (1983), (1986),
(1988), (1991), (1994), (1997). XIII- (ICMP-2000), XIV-
(ICMP-2003), XV- -- (ICMP-2006)
XVI- (ICMP-2009) .
280 , 189 91 18 .
,
-, , , (related) : , , , , . H. raki,
R. Haag, A. Licnerowicz, H. Lehmann, J. Glimm, A. Jaffe, I. Segal,
I. Bialinicki-Dirula, K. Hepp, M. Flato, I. T. Todorov, S. Doplicher,
2 (Lecture Notes in Physics, volume 39,
International Symposium on Mathematical Problems in Theoretical Physics,
Springer-Verlag, 1975) . H. Araki : These kind of
international meetings of mathematical physicists was started by the International
Conference on Mathematical Problems in Quantum Field Theory and Quantum
Statistics held at Steklov Mathematical Institute in Moscow, USSR, on December
1218, 1972. This Symposium is the second in the series. The symbol mark M
adopted in both meetings denotes the intersection of mathematics and physics
and well indicates the interdisciplinary character of these meetings.

100- . . . ( M ?) 81
D. Sternheimer, D. Kastler, J. Bros, D. Iagolnitzer, R. Streater,
C. DeWitt-Morette, G. Sommer, E. R. Caianiello, J. R. Klauder,
A. Uhlmann, N. M. Hugenholtz, E. C. D. Cohen, G. Lassner, E. Brezin, Y. Tomozawa, J. Lukierski, K. Pohlmeyer, J. E. Roberts, O. Steinmann, B. Schroer, W. Zimmermann, H. Leutwyler, R. G. Newton,
M. Takesaki, H. Reeh, N. N. Khuri, V. Mielnik, J. Simon, H. Dorn,
H. J. Kaiser.
: . . , . . (.), . . , . . ,
. . Ka, . . , . . , . . ,
. . , . . , . . , . . .


. . . . . .
. . . .
: . . ,
. . , . . . , . , . . (
90) :
I ,
II ,
III .
. . . , : , 1975, . 135,
I, ; 1975, . 136,
II, .
.

135. A
, . 5251
. . , . . (), , . 517.

82

. .

H. Araki (Japan), Relative hamiltonian for states f von Neumann


algebras, p. 1825.
N. N. Bogolubov, V. S. Vladimirov, A. N. Tavkhelidze (USSR), On
automodel asymptotic in quantum field theory, p. 2652.
J. Bros, D. Iagolnitzer (France), Causality and local analyticity:
general results and some applications to quantum field theory, p. 54
67.
. . (),
, . 6879.
J.-L. Bonnard, R. F. Streater (England), Local gauge models
predicting the own superselection rules, p. 8185.
. . (), ( ), . 8793.
I. Ya. Arefieva, A. K. Pogrebkov, V. N. Sushko, I. V. Volovich
(USSR), The renormalized hamiltonian, the local fields, and the
Scattering theory for some translationally-invariant models of quantum field theory, p. 95104.
J. Glimm (USA), Particals and fields, p. 105106.
S. Doplicher (Italia), Locality and particle statistics, p. 107113.
C. DeWitt-Morette (USA), Feynmans path integrals, p. 115119.
O. I. Zavialov (USSR), Renormalization and indefinite metric,
p. 120125.
Yu. Zinoviev, S. S. Horuzhy, V. M. Sushko (USSR), Equivalence
properties of coherent superselection sectors and description of
physical symmetries in algebraic axiomatic theory, p. 127136.
G. Sommer, On the dynamical contents of two-particle structure,
positivity, crossing symmetry, and analyticity, p. 137148.
E. R. Caianiello (Italy), On the analytic renormalization of Greens
functions, p. 149159.
John R. Klauder (USA), Ultralocal approach to quantum field
theory: a survey of present results, p. 160166.
G. Lassner, A. Uhlmann (DDR), On * -algebras of unbounded
operators, p. 168173.
H. Lehmann (BRD), Chiral-invariant field theory and pion-pion
scattering, p. 174177.
A. Lichnerowich (France), Quantum field theory and a curved
back grouns, p. 178184.
. . , . . , . . , . . (), -
, . 186197.

100- . . . ( M ?) 83
B. V. Medvedev, A. D. Sukhanov (USSR), -products in Bogolubovs axiomatics, p. 198205.
J. E. Roberts (USA), Must there be gauge group? p. 206209.
. . (), , . 210-216.
. . (), -
, . 218223.
M. Flato, J. Simon, D. Sternheimer (France), Remarks on axiomatic quantization of the gravitational field, p. 224.
. . (), , . 226227.
. . (), , . 228235.
O. Steinmann (Switzerland), Scattering of infraparticles, p. 236
239.
B. Schroer (BDR), Review on recent progress in renormalization
theory, p. 240251.

136. , . 5350
. . , . . , . . (),
, . 514.
. . (), , . 1533.
. . , . . (),
, . 3438.
. . , . . (), , , . 3969.
M. I. Gorenstein, V. A. Miransky, V. P. Shelest, B. V. Struminsky,
G. M. Zinovjev (USSR), Statistical method in DRM, p. 7083.
A. D. Donkov, V. G. Kadyshevsky, M. D. Mateev, R. M. MirKasimov (JINR), Extension of the -matrix of the mass shell and
momentum space of constant curvature, p. 85129.
H. Dorn, H. J. Kaiser (DDR), Asymptotic behaviour of the planar
one-loop correction to the Regge trajectory in the dual model, p. 130
144.

84

. .

A. N. Kvinikhidze, D. Ts. Stoyanov, Quasipotential type equations


for the relativistic three-particle system, p. 145161.
. . , . . , . . , . . (),
, . 162176.
N. N. Khuri, G. Auberson (USA), Analyticity in several variables
and physical parametric sum rules, p. 177188.
H. Leutwyler (Switzerland), On causality tests for inelastic electron scattering [1], p. 189191.
. . , . . (), ,

, . 194219.
V. A. Meshcheryakov (USSR), Dynamic form of the Low type
equations, p. 220223.
R. G. Newton (USA), The quantum mechanical tree-body problem in terms of 2 kernels, p. 224228.
G. P
ocsik (Hungary), Higher order corrections to weak processes,
p. 229231.
. . , . . (),
- , . 232250.
M. Takesai (Japan), Duality in properly infinite von Neumann
algebras, p. 251253.
I. T. Todorov (JINR), Conformal invariant euclidean quantum
field theory, p. 254293.
R. N. Faustov (JINR), The Dyson equation for the two particle
Green function and the bound state problem, p. 295300.
A. T. Filippov (JINR), Singular potentials and their applications
to composite of hadrons with indefinitely rising Regge trajectories,
p. 302310.
. . X (), (1, 8) (8, 1) 3 -, . 312322.
K. Hepp (Switzerland), On phase transitions in open systems far
from thermal equilibrium, p. 323332.
D. V. Shirkov (JINR), Ultraviolet asymptotics of propagators and
higher Green functions, p. 333-350.

100- . . . ( M ?) 85

136.
, . 351431
. . (.), . . (),
, . 351360.
. . , . . , . . (),
, . 362369.
. . , . . (), , . 370378.
. . (),
-, . 379388.
H. Reeh (BDR), Problems of the ground state of the infinite
Heisenberg antiferromagnet, p. 390398.
. . , . . (),
. . , . 399407.
Y. Tomazawa (Japan), Regularity in the critical phenomena,
p. 408412.
. . , . . (), ,
. 414423.
. . (),
, . 425431.
***
. .
.


. .
. .
1. - ( -16), , .. , , .
2. : !,
.
3. .-. . .
..

,
,

.
4. ( . . , )
, , . . . . .
- ( ,
) .
.. ,
, : . . .
.. .
5. . . . ( )
50 .
, . . . ,
.
c . . , 2009

. .

87

1 , 1946 . . . . ,
-
. . . ,
. . . , .
,
.
,
. , . . .

c . . .

. .
. .
, , . . ,
.

, . . ,
.
, . .
, , , . - ,
. . . .
,
. , , , .
.
,
. . , .
, . ,
, . , ,
. : ? ? . ,
.
, ,
: . . .
-, , , , : , .
c . . , 2009

. .

89

, , ,
, -
.
. , -
- .
,
. . .
, , .

. , , .
,
. , .
- , . ,
,
.
: ? : !!! ,
. : , , .
.
, , ,
,
. ,
, , . - . : ,
. : , .
- . , - .
, .
: , ( , ,
, ).
. .

90

. .

. , .
,
, , ,
.
, ,
.
. , : ( )
, , (. . -. ). : -, ,
.
, : -! , : - .
: ? .
,
:
-.
. , ,
.
. .
,
, .
14 2009 .


. .
, ,
.
, . ,
, , .
, . , . . . ,
.
,
, , , , , , ,

. , ,
. , ,
- ,
, .
.

c . . , 2009


( )
. .
, , . ,
, . .
-, : , .
.
. , , ,
- . , , .
,
.
() , , , . .
. , , . , .
( ), , , ,
, , ,
.
. , , c . . , 2009

( )

93


.
. , ,
: , . . ? , ,
, .
- ,
. ,
. .
12-
. , , ? ,
, : IV, 2, . ,
. 301 : . - . . 1950. 14. . 934.
( 3) :
, , .
,
> 0 /,

/ 1.

,
. . . . 0
. ,
(. 305):

(34)
> 20 /
: ,
, (34) ,
. . . .
,
, , , .
,
? , . . . . .

94

. .

, . . . .
,
194546 .
, . . . . . . . ,
120 . . . , , ,
1 30. . . ?! ? 1958 . , . . .
, .
, . . . .
, . 120 1965 . ,
:
. . (1951). , 30. 1, ,
.
.
.
, . ,
. .
, . , ..
(1951 .!).

. . . . : ! , , !. , , : . . , , , 21 (1951) 588. -,
, , ( (34)

( )

95

. . ), , , .
(.. ..) .
(. 2) , . .
, (1950 1951 !)
.
, ,
, ,
. .
. , (. 305),
, , ,
. , . !
, ,
.
.
, .

100-
. .
. .

. .
1957
, .
. . ,
, , .
, , .. :
.
, , ,
. ,
, . 1957
, . (, ) , . 1958
.
, 1958 , ,
, , , , , ,
, .
c . . , 2009

. .

97

, , , ,
,
, 1.43, ,
. .
1958 , . . , , .. ,
. :
.

, .
,
. ,

-.
.
.
, . ,
.
,
.
1958
1959 .
, .. 15 1959 Phys. Rev. Letter
15 , ,
. .
.
, 2001

98

. .

MgB2 . . , .. 40 , 25 . 2001 .

.
, , . , ,
,
. . , . . .

. . 1
. .
1994 85- . .
[1] , , . , , , ,
. : 44 ,
295.
, ,
, . ,
,
. , :
,
.
, ,
, ,
, .

60- , ,

.
[1] . . , . . [2]: . . .
1

. . . . i
ii i // ii . 2000. . 6. . 2. . 8285 (
, , - 1 7 1999 .).

c . . , 2009

100

. .

, ,

, . [1]
: 1932 . . . . . ,
[3][5].
[2],
1932 . .
,
. . . . . ,
.
. ,

. . , , ,
1932 ., : !. ,
, , , .
. , , , , .
, -
, ,
. , ,
.
,
, .
, , , , ,
, .
, .

. .

101

,
i, , , ,
, , ,
.
, . . , . , . . , . . . . . ,
.
, : . . , . . ,
. . . ,
(, )
, , , , . . .
[1] ,
, ( , ) .
, ,
1932 .
, , , . ,
. , ,
1932 , . .
. .
. , ,
, .
. , . . , .
[2, . 85], . . . . :
, H. Poincare . . , ,

102

. .

,
. . 87: , ,
, Poincare , ,
, , , - .
- -
,
. . . : [3][5]
, ,
, , - .
, . . . . , . :
, .
,

.
. 1932 .
1932 . [2] . . . . : , 1932 . [3][5], ( ) Fundamental
Problems of the Non-Linear Mechanics (, 1932 .) Problemes
fondamentaux de la Mecanique Non-Lineaire (Revue generale des
Sciences pures et appliques, 1932), in extensor
.
, , ,
( , , -

. .

103

) . . . .
[6] (. [9]). [2] 1934 .
. . . . [7], [8] .
[1] , ,
1994- , ,
, , .
. . . . [2]
, , , . ,
, .

[1].
1963 . . . ,
() . , , . . . .
.
, . . .
(
, . . ) , .
, , . . ,
. . 30- .
. . .

104

. .

(-) . . . . .
60-
.
. 1954 . .
. .
.
, . . . . 1961 . . ,
. . , , , . 1963
3 4 . . , , . . , . .
. ,
.
, , ,
. . .
1963 , . . 26 . , . . ,
. ,
.
,
( 15 15 1963
,
), ,
, . :
,
. . . .

. ,

. .

105

, . -
, :
?.
. ,
,
, . , :
. . , . . , .
, , .
,
, ,
.
!
, 54 .
, . ,
. , . ,
, ,
. ,
.
, 54 , , .
4 2008 .


[1] . ., . . ,
, 49:5 (1994), 103146.
[2] . ., . ., . , , .., 1934, 244 . ( 1932 ., 1933 .,
1934 .).

106

. .

[3] Kryloff N. et Bogoli


uboff N., Quelques exemples doscillations nonlineaires, Comptes rendus des seances des lAcademie des Sciences
de Paris, 194, 957960, (14.03.1932).
[4] Kryloff N. et Bogoli
uboff N., Sur le phenomena de lentrainement en
radiotechnique, 194, 10641066, (21.03.1932).
[5] Kryloff N. et Bogoli
uboff N., Les phenomenes de demultiplication
de frequence en radiotechnique, Comptes rendus des seances des
lAcademie des Sciences de Paris, 194, 11191122, (29.03.1932).
[6] . ., . .,
, , .., 1932, 23 .
[7] . ., . ., , , ,
1934, 112 . (28.07.1934).
[8] . ., . ., i i
ii i, , , 1934, 89 .
[9] . . , 12 , ,
., 20052008, ( ).


. .
. .
. . ,
. . ..
1963 .
. . ,
. ,
, . ,
, : .
. ..
1965 . , ..
.
, . SU(8)
. , , . .
. .. . .
. .
,
.

c . . , 2009

1
. .
, , , . ,
,
.
,
, .
, , , .
, , ,

.
, ,
. . , ; , .
, , . ( ), ,
, , , , . : , , , , , ,
. . . . , - .. (
), ,
, , , , .
, , ,
1 : , , . C. . /
. . . , . . , . . , . . . , 1994. . 128130.

c . . , 2009

109

. ..
, . . , . . .

.

, .
( ), . . .

, , , , , ,
.
, .. ,
,
. .
,
.
( ), .. ,
, , . ,
. . . .
.
,
, , , ,
.
, 2 , 3 ,
, .
. ..
,
. . , ,
.
2
3

. . . .
, .

110

. .

, . ,
. ,
, .. . . .
, , ,
.
, ,
. , .. . , ,
,
, , . :
, , , . ,
. . .. , ,
, , ,
, . . .

, , ,
, . . .
.
,
, . , , , .
. ,
, , . ..
. . . , : ,
, .
, 1994 .


. .
, . ( )
. ,
. . .
, 60-
.., , , , , .. :
1957 ,

. , , .. ,
. , , (
) ,
.
. . . .
. ..:
X. Y. ? : ,
- . : . . .
.. , ,
, , . ( )
. ..
( ) , . , ,
c . . , 2009

112

. .


. , -
.
, :
?. . .. , , (, ,
) . . .
- , .
, , (
, ..). . . . ..
. . . .. . . .
, , ,
, X. Y.?
, , - , . . . .
, ( -) . ,
. , , .. .
, . . . ( , ..), , . . . .. -.
, , ..
. . .
()
,
. .
. .. ( ),

113

, , .
..,
( !):

, ?
, , , ,
, . . .
.
, , , , !
. . . . .
. ,
. (
, ,
).
- ..: (
) ? ?
. . . . . , ,
, , ..

.
: , (
, !).
, . . . .. . . .
, . . .
. . . 70- . , ,
, . . .
(.. ,
!).

114

. .

70 ( ..!). ..
, . ,
- . . . .. , . . .
,
. ,
, . . .
, , ,
?
..
, ?
.
, , , ! ,

, ,
. . . ..
. . .
, ,
, :
, , . . . . .
. . , ,
.
, , , ,
, ,
.
.. , ,
, ,
( )
. .., , , , , , , . . .

115

. . . 80- . .. . . , , ..
. .. . , ,
, . , ,
.
( ),
,
.. ( ) .
, . ,
, . . .
, . ,
, . .. , ,
. , ! ,
..! , , , , ,
, . . .
.
( !), , ,
.
, . . .
, !
. , ?, , , , ,
: , . . .
, ,
.
( , , , )

116

. .

-- . . . ?, -- . . . .
. , (70 !) ( !). ,
. (!) : , : ,
. . . , :

. .
. . . .
. , -,
. : , ,
. :
. . . .
, ..
1991 , ( !)
(
), : ? ,
. , , . . . , . .
. . .
:

,
,
. . .
, 2008


. .
. .
. . , , ,
1953 . ,
. , ,
, . 1955 . . . 1
. . . .
,
, .. 1956 .
,
. . . ,
.
1956 .,

.
, , , . ..
. -,
. , ,
1

..-.., . ,
.

c . . , 2009

118

. .

. , ,
, ,
.
, . . - . . ,
.
, , ,
- . ,
1957 . ,
. .
. . . . , . .. , . , ..,
, . ,
.
, - .
, .
, , . , ..
, , . . . ,
. , ,
,
. -,
, ,
, .

119

, .. . . . ,
. 13 1957 ., . . , . .
. , (,
-
), . . . . . ,
, .
,
, . . . ,
, , .

,
1957 . (, ). , , ,

.
. . . ,
, .
, ,
. .

, .

. - ,
,
, , , -

120

. .

. 1959 .
. . , . . , . . , . . , . . , . . , . . , . . . 1960 . - . . , . . , . . , . . , . . , . . ,
1961 . . . , . . , 1962 . . . ,
. . , . . , 1963 . . .
, .
,
. , , ,
, , . ..
.
, ,

.
, ..,
. . . , .. ,

.
. ..
,
, .

, .
.
.. 1957 .
. ,
, . . , .. .
.. .

121

, ,
W. 10 , , .. .


. - .
9 1958 .
.. , .
, ,
. ,
,
.
, , .

. . .
. . ..
. ,
,
, ,

. ,
,
.

. . .
, . ,

122

. .

.
.. . . .
.. , .
. . , ,

. ? ,
, -
. ..,
. ..,
, ,
.
. ,
, .
.

.
. . . . .
, . , - .. ,
,
.

.
. , . ,
, , , .. . : ..

123

. , , .
. , ,
. ,
. . , . . .
.
, ,
.
, , , , .
, (.., , ) , ,
, , . ,
,
. ,
, .
, , , . . , ,
.. ,
.
, ,
. . .
.. ( ),
, . ,
,
.

124

. .

, , . 1966 . . .
,
(.. ) .
-
.
,
,
- . , .., .. , . , .
. . , . .
. . , ,
.
, .
, .
29 1971 . .
,
. , , .
, ,
. .. ,

125

. ..
.
..
,
: 22 , .
,
,
. , ,
.. 22 1962 . ( , )
, .
.. .
,
.


. .
, , ,
.
1956 ., ,
,
1 . ,
,
,
- ,
. ,
.. , .
. ,
, , , ,
- - (
) .
50 ,
- .
,
, , .
, ,
. ,
.
, , . . , . . , . .
.
,
1

117.

c . . , 2009

127

- ,
, , . -
.
,
. . .
,
,
.
, ,
-
. .
,

III (, 1956 .).
, , . - , , 1958 ., . . , . . . .
2 .
. ,
, .
,
, . ,
, .
,
2 .:

, 1958. . . . . : 12 . .: , 20052009. .-. . . ( );


. IX, 2007. . 18 (
. ).

128

. .

.
(, 1956 .),
II (, 1958 .) VIII IX (, 1958 .; , 1959 .).
, - , . . . , .. .

, . . . ..
. , ..
, -
-
.

,
I 3 , , , 2005 . : ,
,
,
, (., , 4 ).
.
. , - .. . , ,
. , 19.09.1956 ., ,
Reviews of
Modern Physics.5 1957 .
3 .

. . . 1. 2005. . 12.
H. J., Oehme K., Taylor J. G. Proof of dispersion relations on
quantum field theory. Phys. Rev. V. 109, No. 6. 1959. P. 2178.
4 Bremerman

129


..
,
1956 . , (
. . ) (, 1958 .)6 .
..
. ..
. . , ,
. . , . . , . . . . 1957 .
. ( ) . . . . ( 1957 .)7
9 . , 1958 ., .. ,
. . ,
. . , . . . , - , ..
. ,
, . -
.
.
, . , 5 Rev.

Mod. Phys. V. 29. No. 2. 1957. P. 159.


some mathematical problems of quantum field theory / Proc. of the Int.
Cong. of Math. Ed. J. A. Todd. Cambridge: Univ. Press, 1960. P. 19. .
. . . I. 2005. . 697.
7 . .: , 1957. . . . . , 2008., . . . 570.
6 On

130

. .

. , ,
,
. . , .
, ( .. !)
.
, 8 1958 . ,
,
.
2007 . . .
,
Phys. Rev. 1957 . . 9 , 2 1957 .
.. ,
. ,
, (, )10 .

CERN . . , .
.. . , . 8. , , Problems of the Theory of Dispersion Relations by Bogoliubov,
Medvedev and Polivanov ( !).
.
CERN ,
8 Probleme der Theorie des Dispersionbeziehungen. Fortschr. Phys. Bd. 6,
hf. 4/5. 1958. S. 169245.
9 E. Kazes. Dispersion relations for meson-nuclear scattering. Phys. Rev.
V. 108. No. 1. 1957. P. 123.
10 Bogoliubov, Medvedev and Polivanov. Lectures Problems of the theory of
dispersion relations. Reproduced by the Inst. of Advanced Study (unpublished).

131

. . . , ..
CERN, , , 8 . ,

.
, CERN.
CERN, ,
6 1957 . ,
1956 124 .
,
.
,
.
. ,
. .
1956 . , 46-1944 10 1956 ., . . . . . . , , 12 .
Rev. Mod. Phys., 1721
1956 . , , ,
, .. . , . ,
. . , . . -
. . . , .. ,
,

. ,
, . . ,
, -

132

. .


, - .
1958 .
. ,
1958 ,
: 1956 . ( ! ) ,
, , . . . .
.
11 . ,
, - -
, , .
,
, . . .
. , , .
-, ..
.
, 1956 .
. , 2007 ,
, .
.
, .,
11 Bogoliubov N. N., Medvedev B. V., Polivanov M. C. Problems of the theory
of dispersion relations. Princeton, N.-Y.: Princeton Univ. Ins. Adv. Stud. 1956.
124 p. (Transl. of material for a course of lectures). (2009 .)
(). . . . (.-. . . ). .: -
, 2009.

133

, . , 7
Strong derivation of the dispersion relations

12 , .
, -
. ,
, ,
,
.

8.
5 ., , . . -, Physical
dispersion relations. -, 119 ,
124 . (, , CERN , ). -, ,
, , ,
. ?
, , .

, . .., , , , ,
, . , .. .
.. ,
,

! ,
.
12 .

. . . IX, 2007. . 325.

134

. .

,
. - .
CERN 2008 . .
1958 .
- , .
13 1961 . CERN 7 1961 .
, , ,
, . ,
. . .
. ..,
. (1956 .) (1961 .) . . , . . . .
, ,
.

13 N. N. Bogoliubov, B. V. Medevedev, M. C. Polivanov. Theory of dispersion


relations. Berkeley, CA: Laurence Berkeley Nat. Lab., 1961, 200 p. (transl. by
S. G. Brush).

. . ( )
. .


.
- , : , ,
, , , . ,
. . . ,
. .
,
12.01.1950 . : 1909 .
. < : > < : >. 1923
. . (. ) 1924 < : >.
,

, ,
,
- .
,
: ,
,
.

. ,
, , :
c . . , 2009

136

. .

, , . , .
, , ,
.

, (1946)
(1958),
. . . (1965), , .
. .
.
,
.
,
- . , ,
.
, (. ), , , , ,
- (
- ).
. . , .

.
. . . . .
50-

. . ( )

137

, . . -
.
, .

. (),
.
,
,
40- . .
. . , . , , 60- . . ,
.

.


.


. . , ,
, - .

, , 1939 .

138

. .

.

. .
(. ), .

: ,
, , ,
, .
- , . . - .
.
1946
. ,
( ). ,
. ,
, : ?. : , .
, : , .
, , , .
.
. , : - -
, (
) . . . . -

. . ( )

139

,
.
60-
, .
,
.
. .
. .
( ) . ,
: ,
. .
.
,
, , . (,
, .)
. . , - 12 ,
,
, ,
. ,
. , , :
.
. , , , .
,
. , : ,
, , ,
.

140

. .


, ? (
. . , . . , . . ,
. . ). : , , .
. ,
.
: .
: . . .
, . . .
, :
, , : .

. ,
.
, . ..
,
. : , , ,
.
.
1962 () .
. (
). , ,
. ,

. . ( )

141

:
.
Das nur ingedanken moglich ist ( ). ,
, .
. , , . ,
.
, ,
,
, .
, : ? ,
.
, ,
, , , . .
, , . .

.
, .
,
.
,
. , .

142

. .

.
, , , .
.
, :
,
, , ?!.
.
.

, . ,
.


. .
I. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149
3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
II. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157
2. . . . . . . . . . . . . . . . . 160
III. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .165
IV. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
2. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172

I.
1. .
1947-,
. ,
1943 , ,
.

. 1947- ,

.
, , , , , ,
. ,
.
,
c . . , 2009

144

. .

,
.
(

), ( ) ,
- , , .
(
, ) ,
.
,
, , .
.
. ,
.
. , ,
. ,
.
, .
, ,
.
, . . , , : , ,
,
.. , , -

145

. ,
, :
, ? ,

. .
. , p .
,
. .
. ,
.
,
,
.
, 17.45,
, , ,
. , ,
, ,
.. . (
) .
.

, .. . ,
, -
-
. . (, , ) .

, .

146

. .

,
.
, ,
, ,
. -, , .
, , , ..
-
.
. , 1949 .

.
, ..
. , . ,
,
, . . . .
, , 50- .,
, ,
.
, 1949 ., ,
, , 1953 . -2 (
)
.
10 . .
, , ,

147


. ,
. , . 70-
- .
, , ,
.

.
. ,
. , ,
.
. , Physical Review
.
,
- .
: , ; , .

, . Physical Review
. . , .

.
, , 40- .,
. (

148

. .

, , , .)
1951 .
, , ,
, 13,
( ). ,
, , .
.
, 4849 ., ,
,
. , , , . . ,
, ,
.
.
(
): . ,

. ,
.
. 60: ,
: , ?
: . .
,
, , . ,
, .
, , . ,
, , ,

149

. , , , .
,
, ,
.. ,
, ,
.
,
, ,

.
1950 , ,
1 .
2. .
, ,
2 .
.
-2, , ,
.
- . ,
.

.
( ) .
,
NN,
1 . . :
, ,
, .

150

. .

, , . , , ,
-, .
, -
- .

, . ,
,
. - , , , 12-,

, .
.
. . . .
, . : , .
. .
, 1951- ()
.
.
1950
.
.
50- ( , )

151

40- .
, . () . , ,
, .
, .
:
, , . . ,
9-
.
,
( , , 6, )
(
), . ( ). ,
, , , ..
,
, ,
, .
, .. ,
. , , ,
. ,
40! , , ,
. 4- . ,

152

. .

, .
.
. , , ,
4. ,
, .
, . . ,
.
- . 6-
, ,
. ,
, .
.
. (25 1950).
, , ,
37 ,
, ,
. , .
. . ,
, .

. , .
. . , . . . -

153

,
, ,
. , , ,
, , .
.
, 2 :
.
.

.
, . ,
.
, , . . ,
.
.
, 70-3 .
. , ., . , , , . .
. . . . . , .
. : ,

,
, , . . .
. . . . , . .
2 ,
: .
3 , .

154

. .

3. .
, .
. ,
x, . , ,
. , ( ) -
, -, .
.
30- ., . . .
.
, .
.
. ,
1953 . , -2, . ,
-. ,
, , :
. ? ;
. , , , . , ,
.
,
. ,
.
. ,
1953 , ( ) , ,

155

.
- , ( , ,
) 10 -235
,
, ,
40 .

, .
,
1956- , 50-.
(, )
. . 50-, ,

.
.
1958 , ,
. . 1958
-, ,
,
, .

156

. .

1960 . .
60-
.
.

.
, .
, ,
.
, , , . . .
, . . ,
.
.
, , . . .
.
,
, , .
. ,
, , , , , .
.
;
, ,
.
, , ,
-,
, . , , ,

.

157

.
4 . , ,
, 60-
.

II.
1. . 40- ., ,
.
.
, 50 51- .,
(),
().
50- .
, , . ,
, () , , . , , . ,

. ,
50-. ( , , . . )

, , 4

, , . - ,
33- .

158

. .

.
.
,
, . , ,
, ,
. , ,
,
40-, .
(1953), ,
(1955) .
- 1953 , , : ,
? :
. , ?.
.
, 25-
. . ,
,
30- .
. ,

,
.
, . , -, ,

( ), .. 1953 . -,

159

1954 . .
S
1954 .
, , , , , ,

.
.
, -,
. ,
. , .
. , , .
.
: , , -, . . . .
,
. , , .
.
[1], [2]. 1957
,
, ,
, . ,
, , 30
. -

160

. .

, , ,
,
.
2. .
1955
. . ,
, , .
.
, .
,
. , , . .. -
, , , .
,
.. () . : . - [3]
.
,
.
,
. ,
, (,
, -- )

161


.
, .
- [4].
, , , .
,

. . , -

la groupe de normalisation,
( [5]
! )
, .
, . , , , ,
. ,
, .
, .


, , , .. . .
. .. ,

162

. .

1933
.
(Renormalization Group) 1955 [6] ( Nuovo Cimento
1956 [7]). [8]
, ,

,
-.

III.
. , ,
, . ,
.
, 46- , 2- . ,
. , ,
, ,
,
, . (
. )
.
, .
, , , (
) , ,
. -

163

.
, , ..
.

. ,
,
, .
: , , .
1. . 1946
, [9] -
.
, ,

,
( )
(. 2. ).
,
c ,
, .. .
, c -
[10],
.
.

II. ,
[9]. -
. , [11]

164

. .

(. [12]), : , . . -
.
1955 . ,
, ,
[13],
,
, .
, 46- ,
. , 1015

. [14]

.
c
1957 . , 1911 ,
20- . ,
.
, . (1937),
1950 . . . -
.
, . . ( ) , -

165

(, )-
, [15]
. 2. .
,
,
,
, .
. ,
. , : , , ,
,
.
,
-,
.
Physical Review ,
, , , . .
, , , , , .
2. . ()
2008 . , ,
,
, .

166

. .

,
, ,
,
, . ,
. ,
.

.
. ,
( - ) . ,
, . .
, . ,
. , ,
.
, ,
. ,
, ,
, , .
,
. , .
, , . , ,
,
. ,

, , ab initio, -

167

.
() . , ,
.
, 1958 [16]:

,
,
. (. . . )
, , . (. . . ) , ,
.
, ,
. ,
,
, , ,
, . .
. , .

, .
.
. , , -

168

. .

, 4 (),
(). ,
, , ,
.
, , , , ,
.
[9] ,
-, -, . -
, .. ,
. ,
-
, ,
0 .

0 ,

. , ,
()
.
.
, , ,
, 4
.
-, ( )

169

, .. , . , ,
,

.
.
, , ,
, . 1911 . ( 4 ),
.
( ),
- ,
2- .

. ,
.
7 , 1957 . , , () . , ,
. , .
1/ ,
.

170

. .

- . - , .
= 2 ,
,
.
( )
, , . . (, )-
.
:
. [18] :
.
.

IV.
1. .
,
50-
. 5 :
1.

2.
5

(4) 195052
(8) 5152


3.
4.
5.
R-
6.
7.
8.
9.
10.

11.
12.

171
(1) 54
(3) 5556
(5)
(4)
(3)
(7)
(4)

5557
5556
5657
5658
5758

(4) 5960
(2) 58
(2) 6061

50 5 .
, - ;
45 . 50- .
,
. , , ,
.
6 .

. ,
.
Veni, vidi,
vici. , .
6 [19],
40- .

172

. .

2. . ,
. ,
, , , . ,

. , . , ,
.
50-.
: 1955 . -
[6], [8] [13] . , -, , [3]
-, - ,
- ,
(. ).
[20] 7 .
, .
. , , 1956
[21] 3-
1959- [22] .

.

. ( )
.
7 .

173


.


,
8 .
.
,
.
, .

. ,
, .
. ,

1956-, 70-.
.

. , , , , (
),
.

, . , . . , ,
( ) Y. ,
.
. , Y., , . Y. 8
.

174

. .

Z.
, 30- . -

70- Z. .
, Z. .
. .
, . ,

. ,
20 , .
- ,
, . ,
,
- ,
.
. , . .
-1027.2008.2.


. . , . . , , 55 (1955), 149214.
. . , . . , , 57 (1955), 392.
. . , . . , , 102 (1955), 489.
M. Gell-Mann and F. Low, Phys. Rev., 95 (1954), 1300.
E. C. G. Stueckelberg and A. Petermann, La normalisation des constantes dans la theorie des quanta, Helv. Phys. Acta, 26 (1953), 499
520.
[6] . . , . . ,
, , 103 (1955), 203-6.
[7] N. N. Bogoliubov and D. V. Shirkov, Charge Renormalization Group
in Quantum Field Theory, Nuovo Cimento, 3 (1956), 845-63.

[1]
[2]
[3]
[4]
[5]

175

[8] . . , . . , ,
, 103 (1955), 391-4.
[9] N. N. Bogoliubov, On the Theory of Superfluidity, J. Phys. (USSR ),
11 (1947), 2332, [Submitted 12.X.1946].
[10] L. D. Landau, J. Phys. (USSR ), 11 (1947), 9192 [Submitted
15.XI.1946].
[11] . . , , 61 (1948), 253 [ 15.VI.1948].
[12] L. D. Landau, Phys. Rev., 75 (1949), 884.
[13] . . , . . , ,
, 105 (1955), 685-8.
[14] L. D. Landau, On the Quantum Theory of Fields, Niels Bohr and
the Development of Physics, eds. W. Pauli et al., Pergamon, London,
1955, 5269; .: , , .,
1958.
[15] . . , ,
, 34 (1958), 58; Nuovo Cimento, 7 (1958), 794.
[16] . . , - , , 1958, 4, 25; . . 292 [17].
[17] . . , 12 , VIII,
, ., 2008.
[18] . . ,
, , 1958, 8, 36; .
. 297298 [17].
[19]
40 . , , , 1969.
[20] . . , , 105 (1955), 972-5.
[21] . . , . . , , 3- . , . 2, - , ., 1956,
8485.
[22] . . ,
, 9- . . . . , . 2,
, 1959, 322.


, ,
. . .
,
, , . . .

(.), -
,
. . .
, ,
. . . ,
, ,
, - ,
, - ,
, ,
. . .
, -
,

, ,
. . .
, ()
176

, ,

, ,
, ,

, , . . .

177

. .
100-

: . .

27.07.2009. 17.08.2009.
6090/16. . . . 11.125. 200 .
. . .
, 119991, . , 8.
http://www.mi.ras.ru
e-mail: steklov@mi.ras.ru