Вы находитесь на странице: 1из 2

1.

POJAM MEDJ TRG PRAVA MTP ini skup pravnih pravila kojima se ureuju meunarodni ekonomski odnosi (meo); MEO su odnosi izmeu privrednih subjekata povodom razmene roba, usluga, novca, prava i kapitala u meunarodnim odnosima. MTP je specifini dio me. javnog prava, a njegovi subjekti su pored drava i razne forme privrednih i drugih organizacija; PREDMET izuavanja MTP su MEO CILJ - MEO je preraspodjela nacionalnog bogatstva, kroz promet robe, novca, usluga, kapitala... - opti dio mtp prouava: subjekte, izvore, domae spoljnotrgovinsko zakonodavstvo i me. privredno sudstvo i privredne arbitrae i naziva se i me. ekonomsko pravo. - posebni dio mtp izuava konkretne pravne odnose u me. Trgovini i zove se me. poslovno pravo. 2. MJESTO MTP U PRAVNOM SISTEMU (MJP, Zkonodavstvo, Prvredno pr, MPP...) Kod razmatranja mjesta MTP u pravnom sistemu neophodno je imati u vidu da za njihovo zasnivanje, realizaciju ili prestanak nezaobilaznu ulogu imaju norme sa dejstvom nezaobilaznog uea MJP, nacionalnog zakonodavstva, domaeg privrednog prava, me. privatnog pravadakle rije je o sloenim odnosima meunarodnog prometa robe, usluga i novca ija normativna nadgradnja poiva na uzajamnoj primjeni i dejstvu vrlo slojevitog pravnog mehanizma MTP je samostalna grana prava koja ima vlastiti predmet normativno pravnog ureivanja, svoje specifine izvore prava i poseban nain rjeavanja sporova. Odnos prema meunarodnom javnom pravu MJP izuava meunarodne odnose uopte, tj odnos suvereniteta prema suverenitetu, dok MTP samo regulie MEO (ui pojam). MJP i MTP se uzajamno dopunjuju i obogauju. 3. ISTORIJSKI NASTANAK I RAZVOJ MTP Nastanak MTP se vezuje za pojavu meunarodnog prava uopte, te sticanje dobiti kao glavne ideje u svim periodima razvoja. Nastanak i razvoj MTP karakterie nekoliko perioda: od 12. vijeka pa do pojave kapitalizma : a) praksa italijanskih gradova, b) rana anglosaksonska praksa i c) praksa merkantilizma period kapitalizma 1. Rascjepkanost drava i gradova u feudalizmu sprijeava intenzivan razvoj MEO; Sve vee potrebe za razmjenom industijskih proizvoda postaju toliko znaajne da drave i njihovi pravni sistemi poinju da vode posebnu brigu o tome. Posebno pravo koje regulie trgovinske odnose (i strane trgovce) je pravo trgovaca - staleko trgovako pravo (ius mercatoria). Merkantilizam (15- 18.vijek) u prvi plan stavlja tenju za bogatstvom, uveanje nacionalnog bogatstva se poistovjeivalo sa poveanje koliine plemenitih metala u zemlji, iji je najrealniji izvor bio izvoz robe Ideja da je slobodna trgovina cjelishodnija od protekcionistikog ponaanja drava u spoljnoj razmjeni, kraj 18. i po.19.v. potekla od Davida Rikarda i Adama Smita, - pa razvoj kapitalizma domae trite preusko (kapitalizam karakterie znatno organizovaniji ekonomski odnosi i u unutranjoj i u meunarodnoj razmjeni), - te razvoj industrijskog kapitalizma (koji je afirmisao princip slobode ugovaranja i slobodne trgovine, kraj 18.v.); Prvi ugovor na bazi reciprociteta SAD-Francuska iz 1778. sa uslovnom klauzulom najveeg povlaenja; - zatim dolazi period meunarodnog autonomnog regulisanja (ova faza omoguava neposredne uslove za nastanak MTP kao posebne pravne discipline); meunarodni ugovor potiskuje domae izvore prava; - danas, norme koje reguliu i ureuju meunarodne trgovinske odnose i MEO u cjelini, treba spomenuti i elektronsku trgovinu kao izraz nezaobilaznih procesa internacionalizacije i globalizacije.

3. IZVORI MEUNARODNOG TRGOVINSKOG PRAVA Izvori MTP predstavljaju formu kojom su obuhvaena pravila ponaanja subjekata ove grane prava. Obuhvataju izuzetno irok krug normi (kako ius cogens, tako i ius dispositivum, kao i obiaje) koji stoje subjektima na raspolaganju. Prema svom porijeklu i nainu primjene mogu se grupisati na: prema poreklu i nainu nastanka dijele se na: dravne i autonomne, nacionalne i meunarodne prema podruju nastanka i primjene na univerzalne i regionalne; prema formi: na pisane i nepisane; prema obaveznosti primjene: na dispozitivne i imperativne; prema irini regulisanja pojedinih pitanja na: opte (iz MJP, iz MPP i iz domaeg zakonodavstva) posebne (specijalne) izvore;