Вы находитесь на странице: 1из 42

1

MC LC Trang ph ba Li cm n

Trang

M c lc.1 Danh mc cc c m t vit tt...2 M U..3 Chng 1: C L LUN CA TI 1.1. H thng kin th c ho hc ph thng..5 1.2. Cc khi nim trong chng trnh ho h c ph thng.6 1.3.Phn ng ho hc..9 Chng 2: NGHIN C U S HNH THNH KHI NIM PHN NG HO HC TRONG CHNG TRNH HO HC THCS 2.1. Cc khi nim thnh ph n.11 2.2. Nghin cu v phn ng ho hc trong chng trnh THCS13 2.3. Nghin cu v vic vn dng phn ng ho h c trong dy h c ph thng...24 Chng 3: MT S NHN XT KT LUN V KIN NGH..40 TI LIU THAM KHO....42 PH LC

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

DANH MC CC T VIT TT THCS: Trung hc c s THPT: Trung hc ph thng HS: Hc sinh GV: Gio vin dd: Dung dch SGK: Sch gio khoa

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

M U 1. L DO CHN TI Trong chng trnh THCS , th mn ha hc l mn h c m HS b t u tip xc 2 lp cui cp 8, 9. V th , m vic hnh thnh cc khi nim c bn ca ha h c cho HS rt quan trng v c bit l vic hnh thnh cc khi nim phn ng ha hc. Bi n l m t trong cc mc tiu c bn ca ha hc. Trong mi lo i phn ng th c phng php d y h c cng nh vic hnh thnh v pht trin chng cng khc nhau . Bi, vic hnh thnh v pht trin khi nim phn ng gip cho HS c c s hiu bit ban u v b n cht c a ha hc, lm n n tng hnh thnh k n ng, k xo lm bi tp ha h c. Cc phn ng ha hc khng ngng m tip t c c pht trin c th hn khi ln THPT v m rng thm cc ph n ng mi gp phn hon thin kin thc ha hc cho HS. Ngy nay, cng vi s pht trin ca t nc th cc dy chuyn sn xut p dng cc phn ng ha hc ph c v trong sn xu t .Bi so vi cc ngnh sn xu t khc , nn sn xu t ho h c c mt nt c trng ring bit : l qu trnh sn xu t da trn c s ca nhng ph n ng ha hc. Trong cc ngnh th c bitngnh sn xut ha hc th phn ng ha hc gi m t vai tr ch cht. l nt c trng ni b t ca sn xut ha hc. Vy hiu r c b n ch t, tm quan trng, ngh a ca cc phn ng ho h c trong ha hc ni ring, trong sn xut ni chung nh th no ? th chng ta cng nghin cu s hnh thnh khi nim phn ng ha h c ph thng gii quyt nhng vn . 2. MC TIU NGHIN C U S hnh thnh khi nim ph n ng ha hc trong chng trnh ha hc ph thng 3. NHIM V NGHIN CU - Nghin cu chung v cc khi nim phn ng ha hc v cc vn lin quan n phn ng ha hc THCS - Nghin cu v s hnh thnh khi nim phn ng ha h c THCS - Kho st mt s nh n xt v s hnh thnh khi nim ph n ng ha h c trong dy h c THCS : gio vin THCS v ngi nghin cu

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

4. PHNG PHP NGHIN CU - Nhm phng php nghin cu l thuyt : thu thp thng tin l lu n c lin quan xy d ng c s l thuyt cho ti - Nhm phng php nghin cu thc tin - Nhm phng php khc : nh n xt nh gi, phn tch, so snh 5. I TNG PHM VI NGHIN CU - i tng nghin cu: Ni dung chng trnh ha hc ph thng, SGK ha hc THCS v THPT - Phm vi nghin cu: ti ch nghin cu v s hnh thnh khi nim phn ng ha hc trong chng trnh ha hc THCS 6. GI THUYT KHOA HC Nu ti thnh cng th s c thm mt ti liu tham kh o cho gio vin THCS, gio vin THPT v sinh vin s ph m 7. LCH S NGHIN C U T trc n ngy nay c nhiu ti nghin cu v cc vn ca mn ha h c. Nhng cha c kha lu n no nghin cu v vn c a ti ny 8. CU TRC TI M u Ch ng 1: C s l lun ca ti Ch ng 2: Nghin cu s hnh thnh khi nim ph n ng ha hc trong chng trnh THCS Ch ng 3: Mt s nhn xt Kt lun v kin ngh Ti liu tham kho Ph lc

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

CHNG 1 C S L LUN CA TI 1.1. H thng kin thc ha h c ph thng [1, tr 68-69] 1.1.1. H th ng cc kin thc v nguyn t ha h c Bao gm nhng khi nim v cc nguyn t ha h c ring r (v v tr c a nguyn t trong bng tu n hon , v cc tnh cht ca nguyn t , v thnh ph n cc h p cht ca chng), khi nim chung v nguyn t ha hc 1.1.2. H th ng cc kin thc v ch t Bao g m nhng khi nim v cc cht c th (thnh phn,cu to, tnh cht, ng dng, trng thi t nhin, cch nhn bit), v cc lo i cht, khi nim ch t v tnh cht ca chng 1.1.3. H th ng cc kin thc phn ng ha hc Bao gm nhng khi nim v tng ph n ng ha hc ring r c th, v cc lo i phn ng , khi nim chung v ph n ng ha h c, du hiu , iu kin ny sinh v tin trin, c ch v tc cc phn ng ha hc 1.1.4. H th ng kin thc v c u to cc cht v cc nh lut ha h c nh lut tun hon , cc quy lut v nng lng v ng hc ca cc qu trnh ha hc, cc khi nim v cc mi lin h dn xut v nguyn nhn h u qu 1.1.5. H thng kin thc v cc phng php nghin cu ha h c v hot ng hc tp Bao gm khi nim v cc phng php l thuyt v thc nghim, v th nghim ha hc, ngn ng ha hc, v ngn ng khoa h c, v k nng ca b mn v cc phng php hc tp hp l, v cc phng php gii ton ha hc 1.1.6. H th ng kin thc k thu t tng hp Bao gm cc khi nim v cng ngh ha hc, sn xut ha hc, v cc nguyn tc khoa hc ca sn xu t , ha h c ha nn kinh t quc dn, gio dc bo v mi trng v thin nhin b ng ha h c mi lin h c a khoa hc vi sn xut v x hi, v cc ngh nghip c lin quan vi ha hc

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

1.1.7. H th ng kin thc c tnh cht th gii quan Bao gm nhng khi nim v bc tranh ha hc c a thin nhin , v ngh a nhn thc v th c tin c a cc l thuyt v nh lut, i vi cc vn vt ch t v x hi, nhng kt lun c tnh cht th gii quan 1.1.8. H th ng kin thc v cc h phn tn Bao gm nhng khi nim v cht (tinh khit) v hn h p, v trng thi (rn, lng, kh) ca cc ch t, v s ha tan v in li, v cc dung dch, hp kim, cn b ng ha hc 1.2.Cc khi nim trong chng trnh ho h c ph thng 1.2.1.Ha h c l g? L khoa hc nghin cu cc ch t, s bin i v ng dng c a chng Ha h c l khoa h c v cc c tnh, s cu to, v cch thay i ca cc ch t. Ha hc ni v cc nguyn t, hp cht, nguyn t, phn t, v cc ph n ng xy ra gia nhng thnh phn . 1.2.2. ng dng ca ha h c trong i sng - Lm vt dng sinh ho t trong gia nh , dng hc tp - Lm thu c cha b nh , thu c bi dng sc khe - Dng trong phn bn , cht bo qun thc phm , phng tin vn ti , thit b thng tin lin lc - Ch bin thc ph m nhn to hay theo cng ngh ha hc. - Dng trong sn xut: sn xut axit, sn xut thp, gang 1.2.3. Vai tr ca ha hc trong i s ng - Nng cao cht lng cuc sng, v cung cp sn phm ha h c. - Nng cao nng sut v cht lng sn phm nng nghip. - Cung cp nguyn vt liu trong sn xut p ng v nhu cu may mc. - Nghin cu v sn xut cc cht ha hc c tc dng bo v, pht trin thc vt, ng vt gip tng sn lng, cht lng v bo qun t t hn. - Gp phn gii quyt cc vn : nng lng, nhin liu, vt liu cho hin ti v tng lai.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

- Mt khc sn phm ha hc gp phn tch cc vo vic nng cao cht lng cuc sng tinh th n v vt cht cho con ngi. - Cung cp cc phng php tng hp cc hp cht mi v cc phng php o lng hay phn tch cc mu th nghim thnh ph n c a mt s ch t gy nghin, gy hi n con ngi , tin on cc ch t mi cho cc ngnh khoa hc khc. Tuy nhin sn ph m ha hc cng tc ng li cu c sng ca con ngi khng nh: lm nhim mi trng nh hng n con ngi, l th phm gy ra mt s bnh him ngho 1.2.4 Cc khi nim ha h c c bn trong chng trnh ha h c THCS 1.2.4.1. Khi nim v cht - Cht nh l mt d ng ca vt cht c khi lng. - Cht to nn vt th . - M i cht c tnh cht nht nh trong iu kin nht nh. 1.2.4.2.Khi nim v hn hp Gm nhiu cht trn ln c tnh ch t thay i ty theo thnh phn cc cht c trong hn hp. 1.2.4.3.Khi nim v nguyn t Cc ch t u c to nn t nhng ht v cng b, trung ho v in g i l nguyn t. Ni cch khc nhng ph n t to nn phn t chng khng th b phn h y thnh cc ph n nh h n bi cc phn ng ha h c. 1.2.4.4. Khi nim nguyn t ho hc -L tp h p nhng nguyn t cng loi , c cng s proton trong h t nhn - Cc dng tn ti : ring r, t do , ha hp - Tt c nhng g cu to t cc phn t ca mt hoc vi nguyn t ha h c trng thi lng , rn ho c kh u c kh i lng v th tch. - Cht m tt c cc nguyn t ca n c cng in tch ht nhn. 1.2.4.5. n cht hp cht . Phn t n ch t l nhng cht to nn t mt nguyn t ha h c.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

- n ch t kim loi. - n ch t phi kim. Hp ch t l nhng ch t to nn t hai nguyn t ha hc tr ln. Thnh phn khc vi hn hp, khng th tch cc nguyn t ra kh i nhau bng phng php vt l. M t hp cht trong ha hc l mt ch t c t l c nh ca cc nguyn t cu thnh v c mt cu to nht nh quyt nh cc tnh cht ha hc. - Hp cht v c: l hp cht c cu to rt n gin nh:H2O, CuO - Hp cht hu c. Phn t : l ch t i din cho cht , gm m t s nguyn t lin kt vi nhau v th hin y tnh cht ca ch t. + Phn t khi : l kh i lng ca cht phn t tnh bng n v cacbon. 1.2.4.6. Cng thc ha hc - Dng biu din cht gm m t k t ha hc hay hai, bak hiu v ch s chn k hiu. - Mi cng thc ha h c ch m t nguyn t ca cht, cho bit nguyn t to ra cht, s nguyn t mi nguyn t v phn t kh i. - ngh a: bit c nguyn t to ra cht , s nguyn t trong nguyn t, phn t khi. 1.2.4.7. Ho tr L con s biu th kh n ng lin kt ca nguyn t, c xc nh theo ha tr ca hidro chn lm n v v ha tr ca oxi l 2 n v. c trng cho kh n ng nguyn t ca cc nguyn t to thnh h p cht. 1.2.4.8.nh lut bo ton khi lng cc cht - Tng khi lng cc cht sn phm bng tng khi lng cc cht tham gia phn ng. - ngh a : o Nu bit c kh i lng cc cht tham gia th tnh c kh i lng sn phm. o phn bc li cc lp lun khng ng ca tn gio v s sng to th gii.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

1.2.4.9 Phng trnh ha hc - Dng biu din ngn gn ph n ng hai cht ha hc trn nhau to thnh cht mi. - Cho bit v t l s nguyn t , phn t gia cc ch t cng nh tng cp ch t trong phn ng. - Gm cng thc ha hc cht ph n ng v sn ph m vi cc h s thch hp. - C hai v, v tri dng biu th ch t tham gia phn ng, v phi dng biu th cht mi to thnh. 1.2.4.10. Mol - L m t lng ch t c cha 6.1023 nguyn t ( phn t) ca cht . - Khi lng mol ca mt cht l khi lng tnh bng gam c a N nguyn t (phn t ) cht . - Th tch mol c a cht kh : l th tch chim bi N phn t ca cht kh . 1.3. Phn ng ha hc 1.3.1. C s hnh thnh khi nim phn ng ha hc Phn bit hin tng vt l v hin tng ha hc: - Hin tng vt l: l mt hin tng ch t b bin i m vn gi nguyn l ch t ban u. - Hin tng ha h c: l hin tng c s chuyn ha t mt cht ny thnh mt cht khc. Hin tng ha h c : l c s ban u c a phn ng ha h c. Phn ng ha hc l qu trnh bin i cht ny thnh cht khc. Bn cht c a nhng bin i l s vn ng ca cc nguyn t, l s kt h p c a chng to thnh phn t. Rng h n na hin tng ha hc l s phn tch phn t ra nhng nguyn t sao HS hiu r hn v bn ch t ca n l tc dng c a cc lp in t ha tr ca nguyn t, l s thay i chuyn ng ca cc in t ha tr, l s tc dng c a cc ion mang in , khi tng qut ha kin thc v b n cht ca cc phn ng cn xt mi quan h gia hin tng ha hc vi l hc, v c s lin h gia hin tng

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

10

ha hc vi sinh vt. Cn nu ln rng phn ng ha hc din ra bao gi cng km theo hin tng l hc: ta nhit, nh sng. Ph n ng kt thc khi c cn bng ha h c. Du hiu ca phn ng ha h c: to ra ch t mi, hay c s chuyn ha nng lng t d ng ny sang dng khc. Bn cht : cc nguyn t hay ion phn b li , hoc xy ra s chuyn ha c a cc phn t , lin kt ha hc c thit lp li (to thnh, lm t v bin i lin kt ha h c); khi thng din ra s phn b li cc electron, n ng lng b bin i (d tr n ng lng c a cc cht ring bit b thay i). [3, tr 55] 1.3.2 Tm quan trng ca phn ng ha hc: 1.3.2.1 Trong gio dc + Nghin cu v ph n ng ha h c gip cho vic nghin cu nguyn t, cc h p cht ha hc. + L khi nim ha h c c b n ph thng. + Vic nm vng kin thc v phn ng ha hc s nng cao mc nm l thuyt v ha hc. + Gip HS rn luyn k nng, k xo ha hc gp ph n quan trng trong vic gio dc k thut tng h p. + Hiu c nn sn xu t ln hin i ni chung, m trong cc phng php ha hc v ha ch t thm nhp vo mi lnh vc. + Hiu c c s khoa hc ca nhiu ngnh sn xut c th. + L nn tng vng chc cho vic a to ngh . + Pht trin nng lc nhn thc. 1.3.3.2 Trong thc tin + Khi hiu r c bn cht ca phn ng ha hc th gip cho vic vn dng vo cc giai on trong qu trnh sn xu t c d dng v nhanh chng hn. + m bo cc qu trnh sn xut theo mun. + Nng cao hiu qu lm vic trong sn xut. + Gii thch mt s hin tng trong t nhin nh s ph h y tng ozon.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

11

CHNG 2 NGHIN C U S HNH THNH KHI NIM PHN NG HA HC TRONG CHNG TRNH HA HC THCS 2.1. Cc khi nim thnh ph n Bt k h no cng bao gm : cc yu t thnh phn cu to v cu trc (mi lin h ). V vy, mu n bit c trng ca h thng cc khi nim v ph n ng ha h c th trc h t cn xem n gm nhng yu t no, tc l nhng nhm khi nim thnh phn no v ph n ng ha hc to nn h , v th hai l nu r nhng mi lin h no gia cc yu t . Bi, vic hnh thnh phn ng cng chnh l hnh thnh cc khi nim thnh ph n. Trc tin ta s tm hiu cc khi nim thnh phn. Khi m cc thnh phn trn c hnh thnh th lc hnh thnh phn ng ha hc. Trong thi i pht trin khoa hc ngy nay, ngi ta hnh dung phn ng ha h c, nh mt d ng chuyn ng khng ngng ca vt cht trong t nhin, tun theo nh lu t tng qut v s bo ton vt cht v bo ton nng lng.[4, tr 5-6] 2.1.1. iu kin phn ng L iu kin cn tng phn ng xy ra. Gm cc yu t nh: nh sng, nhit , xc tc, nng ch t tham gia 2.1.2. Du hiu bn ngoi L nh ng du hiu biu hin ra bn ngoi thy c bit l ph n ng c xy ra nh : c kt t a , chuyn mu, c cht bay hi 2.1.3. Tc phn ng: + L bin thin nng ca m t trong cc cht phn ng trong mt n v th i gian. + Cc yu t nh hng: - Nng - p su t - Nhit

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

12

- Xc tc:l m t ch t trung gian, c th lm tng tc phn ng m khng b tiu th, chng h n ng lng kch ho t nn c th lm phn ng tin hnh nhanh hn hay x y ra nhit thp h n - Din tch tip xc Trong phn ng ha hc mun tng t c phn ng th khi ta tng cc yu t nh :nng , p sut, nhit , xc tc, din tch tip xc th tc phn ng s tng nhanh chng. 2.1.4 Cn b ng phn ng ( cn b ng ho hc) + L trng thi c a hn hp phn ng, ti tc ca hai chiu chuyn ha ngc chiu nhau, b ng nhau. + Yu t nh hng : - Nng - p su t - Nhit - Xc tc: Khng lm bin i nng cc cht trong cn bng, khng lm bin i hng s cn bng nn khng lm cn b ng chuyn d ch. Nu phn ng thun nghch cha trng thi cn b ng th n lm cho cn b ng c thit lp nhanh chng h n. Mt phn ng thun nghch ang trng thi cn b ng khi ch u m t tc ng bn ngoi nh: nng p su t, nhit th cn bng s chuyn dch theo chiu lm gim tc ng bn ngoi . + Cn bng b chuyn dch khi c s thay i nng cc cht ph n ng, thay i nhit, p sut. + Thi gian thit lp cn bng l thi gian t khi b t u ph n ng cho ti khi thit lp c cn bng. + V tr c a cn bng ha h c l t l nng cc cht phn ng t c khi cn b ng, n khng thay i i vi m t cn bng ha h c cho. + Du hiu: c mt ng thi trong hn hp phn ng c cht ban u v sn phm ph n ng. Chuyn ha khng hon ton tt c cht ph n ng, hm lng c a

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

13

cht trong hn hp c nng xc nh. Nng ca cc cht phn ng trng thi cn bng khng thay i. C kh nng t cn bng ha h c t hai pha[3, tr67] 2.1.5. Nhit phn ng Trong bt k phn ng ho hc hay qu trnh bin ho vt l no c a cht( bay h i, ho lng, v.v) u km theo hin tng pht ra hay thu vo nhit. Lng nhit gi l nhit phn ng. Nhng ph n ng ly nhit t mi trng c gi l phn ng thu nhit. THCS th ch tm hiu v ph n ng ta nhit. Phn ng ta nhit l ph n ng ha hc gii phng nng lng di dng nhit. V th khi nu cc khi nim v phn ng ho hc khng nn ch gii hn phn t mc kin thc t c trong khoa h c, m cn cn theo di c nhng mc quan trng nh t m cc khi nim t c pht trin trong lch s ca khoa hc ho hc. 2.2 Nghin cu v phn ng ha hc trong chng trnh THCS 2.2.1. S hnh thnh khi nim ph n ng ha hc Ta bit l cht c th bin i thnh ch t khc. Khi tnh cht cng thay i, vy n xy ra khi no v da vo u bit n thay i th phn ng ha hc ra i s tr li cho cc cu h i . Khi nim phn ng ha h c: Phn ng ha hc l qu trnh chuyn i vt ch t, cc lin kt ha h c trong ch t phn ng thay i v to ra cht mi (sn ph m). Qu trnh ny lun km theo mt s thay i n ng lng v tun theo nh lut b o ton n ng lng. Phn ng ha hc kt thc khi c s cn b ng ha hc hay cc ch t phn ng c chuyn i hon ton. V d : ng Nc v than

Ta ni ng phn h y thnh nc v than. Trong qu trnh phn ng lng cht ph n ng gim dn, v lng sn ph m tng d n

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

14

Phn ng ha hc din ra nh th no + Trong ph n ng ha hc ch c lin kt gia cc nguyn t thay i lm cho phn t ny bin i thnh phn t khac. Kt qu l cht ny bin i thnh ch t khc. Nu c n cht kim lo i tham gia phn ng th sau phn ng nguyn t kim lo i phi lin kt vi nguyn t nguyn t khc. + Tin trnh phn ng: tng tc ca cc phn t km theo s chuyn ho ch t c chia lm hai giai on: hot ho v chuyn ho. - Ho t ho: l truyn cho cc phn t mt s n ng lng khi va chm c hiu qu cc lin kt gy ra v to thnh cht trng thi hot ng. - Chuyn ho: t cc ch t trng thi ho t ng to ra cc hp cht trng thi cn bng(sn phm phn ng).[3, tr 63-64] Vy khi no phn ng ha hc xy ra? mt phn ng ho hc xy ra cn phi c s va chm gia cc tiu phn ca ch t th mi c phn ng ho h c xy ra. S va chm ny l cn thit to nn mt tp h p hot ho, c s phn b li gia cc cht tham gia, phn ng khng nhng cc tiu phn ca ch t m cn c nng lng cc ch t. Th m ch trong th c hnh ph n ng to nhit, thc hin mt hot ng s cp c a phn ng th c ng cn c mt tiu phn, bin i ho h c khng xy ra trong phn t c lp, bi v phn t ny phi cung cp n ng lng to ra khng nhng cho cc phn t ca sn phm ph n ng sinh ra t phn t c lp m cn cho cc tiu phn khc na. Ch lo i tr nhng thc hnh trong ph n ng c n ng lng thot ra di d ng nh sng[4,tr7]. Tuy nhin phn ng xy ra th gm cc iu kin c bn nh sau: - Khi cc cht phn ng c tip xc vi nhau. B mt tip xc cng ln th phn ng xy ra cng d . - Cn un nng n mt nhit no . Ty tng phn ng , c phn ng ch un khi mo ph n ng ( phn ng gia S v Fe), hoc un sut thi gian phn ng (phn h y ng ). Tuy nhin c phn ng khng cn un. - C nhng phn ng cn c mt ch t xc tc, l ch t kch thch cho phn ng xy ra nhanh hn v gi nguyn khng b bin i sau khi phn ng kt thc.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

15

Lm th no nh n bit phn ng ha h c c xy ra? Bng cch l da vo du hiu c cht mi xut hin, c tnh cht khc vi ch t phn ng nh: mu sc, trng thi, s ta nhit v pht nhit n y th xem nh c b n bit s hnh thnh ca ph n ng ha hc. Nhng tm hiu m t cch khi qut v biu din mt phn ng ha hc xy ra th ngi ta dng cc cng thc ha hc v dng phng trnh ha h c biu din ngn gn ph n ng ha h c. T gip cho s tm hiu m t mt qu trnh, mt hin tng m trong c phn ng ha hc xy ra c thun li v hiu mt cch su sc h n v trng thi, thnh phn tham gia, iu kin phn ng 2.2.2 Cc loi phn ng ha hc trong chng trnh ha hc THCS Gm cc loi phn ng sau: Ph n ng ha hp Ph n ng phn h y Ph n ng oxi ha-kh Ph n ng th Ph n ng trao i 2.2.2.1 Phn ng ha hp Trn c s nhng kin thc c bn nh : nguyn t, n ch t , hp cht, nguyn t V y vn t ra l n u cc hp ch t trong t nhin khng p ng nhu cu ca con ngi th nh th no ? V th con ngi tm ra cch no t nhng cht n gin to ra nh ng ch t phc tp hn . n y th phn ng ha hp ra i p ng nhu cu bc thit lc ny. L phn ng ha hc trong ch c mt ch t mi ( sn phm ) c to thnh t hai hay nhiu cht ban u. Gm cc loi nh: + Phi kim tc dng vi phi kim th cho ra oxit phi kim ( nh l P tc dng vi O2). V d: 4P (r) + 5O2 (k) t0 2P2O5 (k)

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

16

+ Kim lo i tc dng phi kim th to ra l : oxit kim loi (Mg, Na vi O2), mui ( Na vi Cl2). V d : 2Na + Cl2 t0 2 NaCl t0 + Oxit kim loi v oxit phi kim tc dng vi nc cho ra axit v bazo. V d1: CO2 (k) + CaO (r) V d 2: SO3 (k) + H2O (h) CaCO3 (dd) H2SO4 (dd)

+ Tuy nhin cn m rng thm l oxit vi oxit to ra hai oxit mi (Fe(III) vi CO), oxit vi axit, bazo cho ra mui v nc, phi kim vi mui cho ra mui (trng hp ny th t gp (FeCl2 + Cl2)). ngha: t nhiu cht n gin to nn h p cht phc tp trong sn xut ha hc ph c v cho i sng con ngi. Hiu thm v s ha hp gia nhng cht n gin. Gii thch mt s hin tng trong t nhin t c bin php bo v. 2.2.2.2 Phn ng phn hy Sau khi ph n ng ha h p ra i th con ngi c th to ra nhiu hp cht ph c tp h n ph c v cho mc ch nghin cu c a con ngi nh ng n y con ngi li mun lt ngc li vn l lm sao t nhng cht phc tp c th hnh thnh nn nhng cht n gin khi ngh ny sinh th khi ph n ng phn h y c hnh thnh. Nh vy c th ni phn ng ha hp v phn h y l phn ng thun nghch vi nhau. - L ph n ng ha hc trong m t cht ban u sinh ra hai hay nhiu cht mi. - Gm cc dng : + T mt hp cht ban u to ra sn phm l hai n cht. Hp cht y c cu thnh t hai nguyn t nh oxit kim lo i (HgO) V d : HgO (r) t0 Hg (r) + O2 (k) + T mt hp cht ban u cho ra sn ph m l hai hp cht . Lo i h p cht ny c cu thnh t ba nguyn t ha h c. V d : CaCO3 (r) t0 CaO (r) + CO2

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

17

+ T mt h p cht ban u phn h y ra sn phm gm m t n ch t v mt hp cht. Th h p cht ny c cu thnh t ba nguyn t nh mui ( CaCO3, KClO3 .), bazo (Fe(OH)3, AgOH ch yu t bazo yu). V d : 2 KClO3 (r) t0 2 KCl (r) +3 O2 M rng thm l c th gp axit yu nh H2CO3 Ngoi ra cn c dng l t mt hp cht ban u b phn h y thnh sn mt n cht v hai h p cht mi cc phn ng ny c ng thng thy : KMnO4, Cu(NO3)2 V d: 2 KMnO4 (r) t0 K2MnO4 (dd) + MnO2 (r) + O2 - ngh a: t hp cht ph c tp to ra cc cht n gin trong sn xut , gii thch mt s vn t nhin, c th to ra nhng cht tinh khit ph c v trong th nghim, gii quyt vn nng lng cung cp cho cc ngnh khc 2.2.2.3 Phn ng oxi ha - kh Thng qua quan st mt s hin tng chy, hay t chy nhin liu trong sn xut th con ngi nh n thy cc qu trnh u c xy ra phn ng ha hc v c bit c s tham gia c a nguyn t oxi. ng th i c s cho v nhng oxi trong phn ng. Li dng nhng tnh cht con ngi a chng vo vn dng cc ngnh khc nhau v t ph n ng oxi ha-kh ra i. Gm cc lo i : c s cho nhn oxi, khng c s cho - nhn oxi + Ph n ng oxi ho- kh khng c s cho nhn oxi: V d: 2Na (r) + Cl2 (dd) 2NaCl + y ch xt phn ng c s tham gia ca oxi. Tuy nhin khng v vy m phn ng b hn ch hay thu hp m tip tc pht trin hn khi xt v s thay i s oxi ha THPT. - Phn ng oxi ha - kh m trong c s xy ra ca phn ng th nh : CuO vi H2.. V d: CuO (r) + H2 (k) t0 Cu (r) + H2O (l) + Phn ng oxi ha -kh m trong c xy ra phn ng ha hp nh: C, Na vi Oxi. V d : C (r) + O2 (k) t0 CO2 (k)

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

18

- S kh: tch oxi ra khi h p cht - S oxi ha : oxi tc dng vi m t cht - Ch t kh: chim oxi ca ch t khc - Ch t oxi ha: nhng oxi ha ch t khc L phn ng ha hc trong x y ra ng thi s oxi ha v s kh. ngh a: L c s cho cc qu trnh ha hc, l qu trnh quan trng nht c a thin nhin gip cho qu trnh h p th CO2 trao i cht ca thc vt, gii thch m t s hin tng trong qu trnh t chy nhin liu, pin, acqui, luyn kim. 2.2.2.4. Phn ng th ngh tm hiu v pht trin phn ng ha hc khng dng y m con ngi cng i su nhiu kha cnh khc nhau v t ra nhng vn mi nh nguyn t ny c th thay th nguyn t kia trong hp cht c a n c hay khng? Hay to ra hp cht m trong t nhin th khng c , i hi con ngi phi to ra nhng b ng cch no? Nhng bc thit trn thc y s ra i ca ph n ng th . - L phn ng ha hc gia n cht v hp ch t, trong nguyn t ca n cht thay th nguyn t ca mt nguyn t trong h p ch t. - Gm cc lo: th v c v th hu c + Th hu c : y ch xt cc phn ng rt n gin nh metan ph n ng vi clo iu kin l nh sng CH4 (k) + Cl2 (k) as CH3Cl (dd) + HCl (k) + Xt phn ng th v c th gm cc lo i sau: Kim loi vi oxit: cc phn ng nhit nhm nhng c iu kin l cc kim loi trong oxit phi yu h n kim loi . V d : Al(r) + Fe2O3 (r) t0 V d : Zn(r) + 2HCl(dd) t0 Al2O3(r) + Fe (r )

Kim loi vi axit: iu kin l kim loi ph i ng trc H ZnCl2(dd) + H2

Kim loi vi mui: iu kin l kim loi mnh hn kim loi trong mui. Ngoi ra cn c ph n ng l H2 vi oxit kim loi. iu kin l kim lo i trong oxit ph i ng sau hidro, kim loi vi nc ( Fe vi nc cho ra oxit v hidro)

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

19

V d: Cu (r) + 2 AgNO3 (dd)

Cu(NO3)2 (dd) + 2 Ag (r)

- ngha:Thng qua phn ng hiu thm v tnh cht c a kim loi mnh, kim lo i yu, hidro, to ra nhng cht phc tp m khng cn ph n ng ha h p. 2.2.2.5. Phn ng trao i n y th c bn xem nh s khm ph v phn loi phn ng ha hc cng c bn nhng nhu cu ca con ngi th cng cao, s hiu bit cng nng cao i hi to ra mt hay nhiu h p cht phc tp, khng cn n phn ng th m t nhng hp ch t ph c tp khc cn cho s nghin cu ca con ngi. Bt u h ngh ngay n vn l c th no lm cho cc thnh ph n ha hc trong hp ch t trao i vi nhau khng, khi trao i th da trn nguyn tc no? Tt c nhng nghi vn cng thc y cho cc nh nghin cu tm ra thm mt loi phn ng mi l ph n ng trao i. - L phn ng ha h c , hai cht tham gia phn ng trao i vi nhau nh ng thnh phn cu to to ra hp cht mi. Gm cc loi : + Ban u ch xt s trung ha gia axit v bazo cho ra mu i . V d : H2SO4(dd) + NaOH(dd) V d : Na2CO3(dd) + H2SO4(dd) Na2SO4(dd) + H2O(l) Na2SO4(dd) + CO2(k) + H2O(l) + Mui vi axit nhng ph i sinh ra mui khng tan hoc c kh. + Mui vi bazo nhng mui sinh ra l mui khng tan hoc bazo khng tan. Ta th y rng v sau c s m rng tuy nhin cn tha mn mt s iu kin. V d : CuSO4(dd) + 2 NaOH(dd) V d : BaCl2(dd) + Na2SO4(dd) Cu(OH)2(r) + Na2SO4(dd) + Mu i vi mu i sn phm sinh ra c mt mu i khng. BaSO4(r) + 2 NaCl(dd) - iu kin xy ra: sn phm to thnh c cht khng tan, ho c cht kh. - ngha: to ra sn phm cn tng hp t s trao i ca cc cht trong sn xu t ha hc, cng nghip, bit thm v tnh cht ca cc axit, bazo, cht rn, dung dch, cht kh. To nn m i lin h gia cc hp ch t axit, bazo, mu i

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

20

Qua nghin cu v s ra i c a cc ph n ng th ta th y cc phn ng ra i theo m t h thng phn loi phn ng ha h c nhng mi c b n bc THCS. Mi phn ng s gii quyt v ra i vi nhng iu kin khc nhau. Tuy nhin chng ra i theo mt trnh t logic, theo s tm hiu , khm ph ca con ngi t hnh thnh mt cch hon thin . Bn cnh th iu kin x h i cng gp phn khng nh b i khi iu kin x hi pht trin th s nghin cu c a con ngi cng cao, cng vi m h n lm cho cc phn ng khng ngng pht trin ton din. Tht vy, khi nghin cu v mt hin tng, m t qu trnh th con ngi cng xem xt k nhiu kha cnh t m to nn mt h thng ph n ng hon thin hn v thnh phn, tnh cht, cu to, trng thi 2.2.2. M rng ph n ng ha h c trong chng trnhTHPT: bc THPT th xt theo s thay i s oxi ha v th trong ph n ng ha hp v phn h y khng c s thay i c a s oxi ha nn chng khng phi l phn ng oxi ha. Cn ph n ng th l phn ng oxi ha kh do trong phn ng c s chonhn electron. Sau y ta xt 2 lo i phn ng c s thay i c bn nht: Phn ng oxi ha-kh: Theo thuyt cu to nguyn t th ph n ng ny c nh ngh a khc : - S kh : nhn electron c a cc cht khc. - S oxi ha mt cht :l lm cho cht nhng electron cho cht khc. - Cht kh: l cht nhng electron ( cht b oxi ha). - Cht oxi ha: l ch t nhn electron t cht khc ( cht b kh). Tng s electron do cht kh nhng bng tng s electron m ch t oxi ha nh n. L phn ng ha h c trong c s chuyn electron gia cc ch t tham gia phn ng hay phn ng oxi ha-kh l phn ng ha h c trong c s thay i s oxi ha ca mt s nguyn t . V d: 3Cu+2 + 8HNO3 Ph n ng trao i : L phn ng m trong khng c s thay i s oxi ha trong ph n ng, c m rng thm v phn ng trao i c a cc cht in li. 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

21

Phn ng trao i trong dd cc cht in li: + Xy ra khi c t nht m t trong cc iu kin sau: - To ra cht kt t a Na2SO4 + BaCl2 AgCl (r) + 2NH3 - To thnh cht kh CaCO3 (r) + 2HCl CO2(k) + H2O + CaCl2 + Ph n ng xy ra trong dd cc cht in li l ph n ng gia cc ion. + Phn ng th y phn ca mui l ph n ng trao i ion gia mu i ha tan v nc lm cho pH bin i. Ch nhng mu i cha gc axit yu hoc ( v ) g c bazo yu mi b th y phn. Ngoi ra THPT xut hin thm m t s phn ng mi cng khng km phn quan trng. N gp phn cng c v pht trin cc phn ng trc. Tuy nhin, ty tng chng, tng bi m a loi phn ng no cho ph h p cho HS d hiu, hiu qu hc tp c m bo. Mt khc cc phn ng ny ch yu gp ha hu c. Phn ng cng : L phn ng ha h c gia n cht v hp cht to ra hp cht phc tp hn.c s dng trong bi: tnh cht- ng dng - iu ch hidro, H2O, halogen, anken, ankin CH2=CH2 + H-OH Etilen H+, t0 H-CH2-CH2-OH ru etylic 2NaCl + BaSO4 Ag(NH3)2Cl - To thnh ch t in li yu

iu kin ph n ng l: mi trng axit v un nng.Trong phn ng cng H2O cu anken vo lin kt C=C , th tun theo quy tc Mac-cop-nhi-cop. H cng vo C mang nhiu H, cn OH cng vo C mang t H. Phn ng th: L ph n ng ha hc m c s thay i nguyn t hay nhm nguyn t no . Vn dng vo bi: tnh cht ha hc c a ankan, ancol(lp11), ankin( th kim lo i lp11)

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

22

Xt phn ng th bng ion kim loi: CH CH + 2[ Ag(NH3)2]OH phc bc AgC CAg mu vng + 2H2O + 4NH3

Axetilen

Do nguyn t H nh vo C mang lin kt ba linh ng hn rt nhiu so vi H nh vo C mang lin kt i v n, do n c th b thay th bng nguyn t kim loi. Khi cho C2H2 s c vo dd AgNO3/NH3 th xut hin kt ta vng sau chuyn sang xm. Ph n ng th y phn : L phn ng ha hc m c s tham gia ca nc. M rng thm v s th y phn ca mui trong dung dch in li v c. Vn dng bi: saccarozo, tinh bt v xenlulozo(lp 12), pptit v protein (lp 12). V d:C12H22O11 + H2O saccarozo H+, t0 C6H12 O6 glucozo + C6H12O6 fruccozo

Khi un nng vi axit th saccarozo b thu phn thnh glucozo v fruccozo Thc t trong cng ngh trng gng th ngi ta un dd saccarozo vi H2SO4 lm dd kh phc bc amoniac sn xut gng soi. Ngoi ra trong c th ngi th ph n ng trn xy ra nh enzim. Ph n ng trng hp : + L qu trnh lin kt lin tip nhiu phn t nh ging nhau (tng t nhau) to thnh nhng phn t ln gi la polime. Vn d ng vo bi : tnh cht -ng dng-iu ch ca anken, ankandien, stiren(lp11) + iu kin : monome tham gia phn ng trng hp phi l: - Nhng hp cht ch a lin kt bi trong phn t : CH2=CH2 - Nhng hp cht vng no km bn : CH2-CH2 + Phn lo i : - Trng hp t mt loi monome to ra homopolime.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

23

nCH2=CH2 Monome

peoxit, 100-3000C 100atm

-CH2 CH2Polietilen

Cht tham gia: l etilen c lin kt i Sn phm l polimeetilen iu kin cho phn ng: xc tc peoxit, nhit 100-3000C, p sut l 100atm. - ng trng hp c tng h p ng thi t m t hn hp gm hai hay nhiu loi monome khc nhau to ra copolime. n CH2=CH-CH=CH2 + n CH=CH2 C6H5 Ph n ng trng ngng : = Na t0 (-CH2-CH=CH-CH2-CH-CH2-)n C6 H 5 =

+ L qu trnh kt hp nhiu phn t nh to thnh phn t ln . ng thi gii phng nhiu phn t nh nh : H2O, ancol, hidro, amoniacVn dng vo bi : axit aminoaxit, iu ch v polime(lp 12) + iu kin :Mi phn t monome phi c t hai nhm ch c tr ln c kh nng phn ng , cc nhm ch c c th ging nhau hoc khc nhau + Trng ngng cc monome c hai nhm chc trong phn t to ra polime mch khng phn nhnh. Trng ngng cc monome c nhiu h n hai nhm chc thu c polime mch phn nhnh hoc c cu to mch khng gian. V d : nH2N(CH2)5COOH Axit aminocaproic monome trng ngng. t0 (-NH- [CH2] 5 CO-)n + nH2O nilon-6

Trong m t s trng hp cc cht phn ng tc dng vi nhau to thnh

OH + CH2=O Cht phn ng

OH CH2O H Monome

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

24

OH n CH2O H H
+

OH CH2n + nH2O

Ph n ng este ha : L phn ng gia s kt h p gia axit vi ru hu c.Vn dng bi : axitcacboxilic, ancol(lp 12) y l phn ng c bit gia ru v axit hu c CH3-COOH Axitaxetic + C2H5OH H+, t0 CH3-COOC2H5 Etylaxetat + H2 O ru etylic

2.3. Nghin cu v vic v n dng phn ng ha hc trong dy hc chng trnh ha hc ph thng 2.3.1. V n dng trong dy hc ha h c THCS 2.3.1.1. Phn ng ha hp u tin nghin cu bi tnh cht c a oxi(lp 8), c cng c pht trin cc bi : tnh ch t ca hidro (lp 8), tnh cht ca kim loi phi kim (lp 9) a) Khi nghin cu kin thc mi: V d1: 4P (r) + 5O2 (k) t0 2P2O5 (k) + Cht tham gia c 2 ch t :phi kim P v O2 + Sn phm to thnh 1 hp cht : oxit phi kim P2O5 + iu kin phn ng: nhit Kt lun : c hai ch t tham gia to ra mt cht g i l phn ng ha hp. T gip HS hnh thnh ph n ng ha hp. b) Cng c li kin thc: gip HS c ng c li phn ng trn bi tnh cht ca Kim lo i v Phi kim s xt: V d 2: 2Na + Cl2 t0 2 NaCl - Cht tham gia: gm phi kim ( Cl2) v kim loi (Na) - Sn phm: mu i NaCl - iu kin: nhit

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

25

c) Hon thin v pht trin kin thc Phn ng li c pht trin v hon thin hn khi tm hiu bi cc tnh ch t ca cacbon. V d 3: CO2 (k) + CaO (r) - Sn phm sinh ra: mui CaCO3 Vy hnh thnh khi nim phn ng ha h p th gm cc bc sau: + Cho HS xt v d nh : 4P (r) + 5O2 (k) t0 2P2O5 (k) + Phn tch v d : thnh ph n tham gia, sn phm to thnh, iu kin phn ng. + GV nhn xt tr li ca HS v kt lu n l phn ng ha hp. +Cho HS nu nh ngh a ph n ng hon chnh v GV a vo h thng khi nim. + Hs nu v d khc v hon ch nh phn ng. d) Vn dng gii thch cc hin tng trong thc tin: + Vn dng ha hc gii thch thc tin nh sau: hin tng sau cn ma th khng kh li trong lnh, hin tng c ma ngha a. V d : Ti sao sau cn ma ngi ta thng cm th y khng kh trong lnh hn? Hng d n: Do tri ma th cc kh c nh: CO, CO2 v bic ha ln trong khng kh khi ha tan vo trong nc ma v ri xung t nn khng kh tr nn trong sch. Mt khc khi tri c sm st nhit rt cao th mt phn oxi trong khng kh bin thnh ozon. Ozon vi hm lng nh c tc dng dit khun gp phn vo lm cho khng kh trong lnh. CO2(k) + H2O (l) H2CO3 H2CO3 CaCO3 (dd) - Cht tham gia : c 2 ch t : oxit phi kim( CO2 ) , oxit kim loi (CaO )

CO (k) + O2 (k) + H2O lm cho rung ti tt.

+ Dng th c tin minh h a cho ha h c: hin tng ma axit , ma c sm st V d : Ti sao ma c sm st th lm cho rung ti t t? Hng d n: Khi ma c sm st sinh ra lung nhit ln nhit l hn 20000C lm t lin kt ba c a phn t nit. Khi nit s phn ng vi oxi to ra NO ri

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

26

tip t c kt hp vi oxi to ra NO2 ri gp hi nc to ra axit HNO3 long. Mt khc trong t c cha cc mui nh: SO42-, CO32- theo nc ma axit ri xung ha tan vi cc mu i trong t to ra mui nitrat cha nhiu m gip cho cy hp th tt lm cho rung la tr nn xanh ti. Dn gian c cu : La chim lp l u b H nghe sm chp pht c m ln. N2 (k) + O2 (k ) t0 NO (k) NO (k) + O2 (k) NO2(k) + H2O (h) NO2 (k) HNO3

HNO3 theo nc ma ho tan vo trong t to ra mu i nitrat cung cp cht m cho cy gip cy pht trin. 2.3.1.2. Phn ng phn hy Tm hiu bi: iu ch oxi trong phng th nghim (lp8), phn h y mui (CaCO3, KNO3.), bazo(Cu(OH)2, Mg(OH)2 ) a) Hnh thnh kin thc mi hnh thnh khi nim v phn ng phn h y th cho HS nghin cu phn ng iu ch oxi V d1 : 2 KClO3 (r) Phn tch v d + Cht tham gia: mui KClO3 + Sn phm: gm mui clorua( KCl) v phn t O2 + iu kin: Nhit v xc tc l MnO2 Nhn xt s phn tch ca HS c mt cht tham gia v to thnh hai ch t. T cho HS nh ngha ph n ng phn h y hon chnh. GV khi qut a khi nim vo h thng khi nim h c. Cho HS vn d ng: cho v d khc b) Tip tc cng c v hon thin kin thc: cng c v gip HS hon thin khi nim phn ng th xt tip v d sau: t0 2 KCl +3 O2 t vn :ph n ng phn h y l ph n ng ngc chiu li phn ng ha hp

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

27

V d 2: 2KMnO4

t0

K2MnO4 + MnO2 + O2

C m t hp cht tham gia ph n ng: mui KMnO4 Ch t c sinh ra gm ba cht: mui K2MnO4, oxit kim loi MnO2 v n ch t oxi. Vi iu kin ph n ng vn l nhit v xc tc MnO2 V d 3 : CaCO3 t0 CaO + CO2 Sn phm sinh ra khng nhng l mui m cn c th l oxit kim lo i CaO v kh CO2. Vi iu kin chung l nhit . Khi n y th HS cng thy s m rng v a dng ca phn ng phn h y ch khng n thun l to ra m t cht nh t nh m n rt nhiu loi. c) Vn dng gii thch cc hin tng thc tin: + Vn dng ha h c gii thch thc tin: khi cho vin ko b c h vo chai cola th chai s i b t th t mnh v bn ln thnh ct nc cao. V d : V sao khi cho vin bc h vo chai cola, chai nc s si bt tht mnh v b n ln thnh m t ct nc cao? Hng dn:Trong nc gii kht s c cn bng gia cc cht nh : HCO3- + H + (aq) H2CO3 CO2 +
-

H2O

Khi cho mentos vo n c cola m thnh ph n ca n l HCO3 khi thnh phn ca HCO3- tng ln lm cho cn bng trn chuyn dch sang phi to ra kh CO2. Lng CO2 to ra rt nhiu s to thnh phn lc bn ct n c ln cao. V d : gii thch hin tng ti sao que dim chy c? Hng d n: Thn que lm b ng g u ca que dim th gm c hn h p Sb2S3 v KClO3. Cn hai bn ca hp dim th c photpho . Khi que dim c st vo hp dim c tm P th s sinh ra nhit lm cho phn h y KClO3 khi s gii phng O2 ri phn ng vi Sb2S3 v th m lm cho que dim bc chy. KClO3 t0 KCl + O2 (k) + Thc tin minh ha cho ha h c: V sao khi hn kim loi ngi ta thng cho amoniclorua ln trn b mt kim loi v nung nng?

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

28

Hng dn: Ngi ta cho amoniclorua ln trn b mt kim loi v nung nng khi hn kim lo i l do b mt kim loi thng b chuyn thnh lp oxit kim lo i. khi nung nng th NH4Cl b phn h y thnh NH3 v HCl. NH3 l m t ch t kh n s tc dng vi oxit ca kim loi yu nh: Cu Cn HCl s tc dng vi oxit c a kim l ai mnh hn nh Mg, Al NH4Cl (dd) 2.3.1.3. Phn ng oxi ha-kh c a vo rt nhiu bi trc nh: tnh cht ha hc ca oxi lp 8 ( tc dng vi phi kim, kim loi), tnh cht c a nc a) Hnh thnh kin th c mi: y l phn ng rt quan trng v a dng ngay t u th HS tip cn nh ng THCS nn khi xt th cng b thu hp bi ch xt n s cho nhn oxi. Nhng hnh thnh phn ng cho Hs bit th n bi tnh ch t ha h c ca oxi. V d 1: S(r) + O2(k) t0 SO2(k) Ch t tham gia : c hai u l n ch t , u l phi kim (S, O2 ) Sn phm l oxit phi kim SO2. iu kin l nhit Ch t nhn oxi l S gi l cht kh v l qu trnh oxi ha Ch t cho oxi l phn t O2 g i l ch t oxi ha v l qu trnh kh - T cho HS nh ngha phn ng oxi ha-kh : c c hai qu trnh trn xy ra ng thi - Khi qut li v a vo h thng khi nim. ri cho HS vn dng. b) Cng c v hon thin kin th c mi: Tip tc c cng c v hon thin cc v d phc tp h n mt cht tnh cht ha hc ca cacbon oxit. V d 2: CO + O2 nh ng oxi). Sn ph m l oxit phi kim CO2 V d 3: CO(k) + CuO(r) CO2 (k) + Cu(r) 2CO2 Ch t tham gia gm c oxit phi kim CO (ch t nhn oxi) v phi kim oxi( cht NH3 + HCl

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

29

Ch t tham gia : gm hai hp cht : oxit phi kim (CO) v oxit kim loi(CuO) Ch t nhn oxi l CO Ch t nhng oxi:l CuO Qua cc v d trn cho th y phn ng oxi ha-kh rt rng khng nhng dng nhng ch t tham gia n gin m n cng ngy cng phc tp khi nghin cu v cc hp cht nh mui, axitMt khc, khi ln cp bc cao h n th n khng xt s c mt ca oxi m l s cho nh n electron. c) Vn dng gii thch cc hin tng trong thc tin: + Vn dng ha h c gii thch thc tin: V sao c hin tng st g? Hng dn: L do trong khng kh c hi nc, oxi v cacbondioxit y l nhng yu t lm cho st b g v thnh phn ca g st rt phc tp ch yu l st oxit, st hidroxit v st cacbonat. 4 Fe (r) + 3 O2 (k) Fe2O3 (r)+ H2O (l) Fe2O3 (r) + CO2 (k) con dao c mu xanh? Hng d n:Chnh l mn kch gia st v nc. nhit cao st v nc tc dng vi nhau to nn oxit st Fe3O4 lp lnh mu lam. Chnh n l tm bo v st khng b g. 3Fe + 4H2O 2.3.1.4. Phn ng th Vn dng vo cc bi: kim loi tc dng vi H2SO4, mui tc dng vi kim loi a) Nghin cu kin thc mi: gip HS hnh thnh ph n ng m t cch d dng th n bi iu ch Hidro xt phn ng: V d 1: Zn(r) + 2HCl(dd) ZnCl2(dd) + H2 Cht tham gia gm kim loi Zn ( ng trc H trong dy in ha ) v axit HCl ( axit khng c tnh ch t oxi ha). Fe3O4 + 4 H2 2 Fe2O3 (k) Fe(OH)3 Fe2(CO3)3

+ Thc tin minh h a cho ha h c: V sao khi h con dao t ln ngn la th

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

30

Cht to thnh l mui ZnCl2 v gii phng kh H. Nhn xt: nguyn t c a n ch t thay th nguyn t ca hp cht gii phng ra Hidro. T cho HS nh ngha hon ch nh khi nim. a khi nim vo h thng khi nim phn ng h c. Cho HS nu v d khc vn dng b) Tip tc cng c v hon thin phn ng th Phn ng khng dng y m tip tc pht trin v hon thin hn khi xt n cc cht tham gia phn ng phc tp h n: V d 2: Fe + CuO FeO + Cu - Cht tham gia: kim lo i Fe v oxit kim, loi CuO - Sn phm: oxit FeO v kim loi Cu Ta th y c s thay th c a nguyn t kim loi Fe cho nguyn t kim loi c a Cu trong oxit. Tuy nhin vi iu kin l kim loi phi hot ng mnh hn kim lo i trong hp cht. V d 3: Cu(r) + 2 AgNO3(dd) Cu(NO3)2(dd) + 2 Ag(r) Thnh phn tham gia: mui AgNO3 v kim lo i. Ch t to thnh : vn l mui Cu(NO3)2 v kim lo i Ag. y c s thay th ca cc kim loi ch khng l hidro: nguyn t kim loi Cu thay th nguyn t kim lo i Ag trong dd mu i. ng th i kim loi y kim lo i trong mu i th cng phi mnh h n kim loi . c) Vn dng vo th c tin: + Vn dng ha hc gii thch thc tin: Ti sao than t li chy tt hn than kh? Hng dn: Than t chy tt hn than kh v trong phn t nc c nguyn t hidro kt hp vi 1 nguyn t oxi. Khi nc gp than ang bc chy oxi trong phn t n c s b nguyn t C trong than chim mt nn s sinh ra cacbon monooxit v hidro. M bn thn hai cht li chy c nn ch c git nc ri vo th la chy mnh, ta nhit ln.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

31

C(r) + H2O(l) 2.3.1.5.Ph n ng trao i

t0 CO (k) + H2(k)

a vo cc bi sau: tnh ch t ho h c cu axit, bazo, mui (lp9) a) Hnh thnh kin thc mi Ph n ng ny HS tm hiu sau hn cc phn ng trn n lp 9 mi c tm hiu. Bi trn c s cc ph n ng h c xong nhng HS cha bit r v n. Trc h t hs t tm ra nh ngha ph n ng th GV nhc nh rng phn ng c s trao i thnh ph n cu to ha h c vi nhau tuy nhin ph i tha mn iu kin phn ng xy ra. u tin xt cc ph n ng bi tnh ch t ha h c ca mui. V d1 : BaCl2 (dd) + Na2SO4 (dd) Ch t tham gia: dd mu i BaCl2 v Na2SO4 Ch t to thnh : dd mui NaCl v mui khng tan BaSO4 Vy c s trao i thnh phn cu to ha hc : clo mu i 1 trao i vi sunfat c a mui 2 to ra mu i mi trong c mt l cht rn khc vi trng thi ban u ca cht tham gia. - GV nhn xt s phn tch c a HS gip hiu r v khi nim a ra ban u sau a khi nim vo h thng khi nim phn ng ha h c hc. - HS cho v d khc vn dng b) Cng c, pht trin v hon thin kin thc Tuy nhin n khng dng tnh ch t ny mui m cng o su hn na v tnh cht c a axit v bazo. Mt khc, hiu b n ch t ca ph n ng ny v iu kin phn ng lun xy ra th ta xt thm v d sau: V d 2: CuSO4 (dd) + NaOH (dd) Cu(OH)2 (r) + NaSO4 (dd) Cht tham gia: dd mu i CuSO4 v dd bazo NaOH Cht to thnh: dd mui Na2SO4 v bazo khng tan Cu(OH)2 Ph n ng xy ra c s trao i thnh phn cu to gia sunfat c a mui vi hidroxit ca dd bazo. Cng to ra cng loi l mui v bazo nhng l bazo khng tan, chng c s khc nhau v trng thi. V d 3: Na2CO3 (dd) + H2SO4 (dd) Na2SO4 (dd) + CO2 + H2O (l) BaSO4 (r) + 2 NaCl (dd)

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

32

Thnh ph n tham gia c s thay i l: dd mui Na2CO3 v axit H2SO4 Sn phm: dd mui Na2SO4 v cht kh CO2 v H2O l ng. Phn ng c s trao i thnh phn cu to ha hc gia 2 dd tham gia: cacbonat ca mui trao i vi sunfic ca axit to ra dd mu i tan v c thm ci mi l c cht kh bay hi CO2 do gc cacbonat ca mui l ca axit yu nn km bn. Tm li, y l phn ng trao i xy ra khng gii hn l cng mui m n c iu kin l sn phm to thnh phi c ch t khng tan ( mu i, bazo) ho c ch t kh bay hiKhi c s trao i thnh ph n cu to ch yu l g c axit, bazo. Mt khc th ph n ng trung ha gia axit v bazo cng l phn ng trao i. c) Vn dng gii thch trong thc tin: + Vn dng ha h c gii thch thc tin: ti sao cc bnh cha chy m d p tt c la? Hng dn: Trong cc bnh ch a chy gm c cc dung dch sau: ng axitsunfuaric H2SO4 c hn kn. Cch bnh th y tinh c 1cm c t m t ci kim, mt u kim ni vi ng thp.Bn trong ng thp cha dung dch natrihidrocacbonat NaHCO3. Khi dng d p la, dc ngc bnh cu ha ta p nh ng thp lm cho kim ng th y tinh b v ra, H2SO4 s chy ra v trn ln vi NaHCO3 s phun ra CO2 v bt. Cui cng l dp c m chy nh s c mt ca CO2. H2SO4 (dd) + NaHCO3(dd) kim cho t? Hng d n: nhng vng t b kim th trong t c rt nhiu ion mang tnh ch t bazo v vy cn ph i kh kim.V th ngi ta chn thch cao CaSO4 kh bt kim khi CaSO4 s trung ha bt dd mui mang tnh kim Na2CO3 to ra mui trung tnh Na2SO4 v cht rn CaCO3 lm cho t gim m t lng kim ng k. Nhng nu s dng vi kh kim cho t th v tnh to thm mt lng mu i kim cho t khi khng gim tnh kim m cn tng tnh kim cho t na. Na2SO4(dd) + CO2 (k) + H2O(l) + Thc tin minh h a cho ha hc:Gii thch hin tng bn th ch cao kh

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

33

Na2CO3(dd) + CaSO4(r)

Na2SO4(dd) + CaCO3

2.3.2. Vn dng trong dy hc ha hc THPT THCS th cc phn ng trn theo ho tr ca cc ch t tham gia phn ng. Tuy nhin, chng khng dng ch m tip tc hon thin pht trin ln THPT. THPT th khng xt ging nh cp 2 m cc phn ng c hiu theo cch khc l theo thuyt cu to, chng c xt theo s oxi ho ca cc cht tham gia. T th cc phn ng hon ch nh v c bc m rng ng k. 2.3.2.1. Phn ng ha hp ( Bi 26: Phn lo i phn ng ha h c v c, Ha hc 10 nng cao) L phn ng m trong s oxi ho c a cc nguyn t c th thay i hoc khng thay i. V d 1: Xt phn ng c s thay i s oxi ho 2H2 + O2 2H2O Cht kh: H2 nhng 2electron ( H0 chuyn thnh H+1) Ch t oxi ho: oxi nh n 2electron ( O0chuyn thnh O-2 ) V d 2: CaO + CO2 ho tr. So vi phn ng ha hp THCS th THPT c khc bit l trong phn ng xt s thay i c oxi ha. 2.3.2.2. Phn ng phn hy ( Bi 26: Phn lo i phn ng ha h c v c, Ha hc 10 nng cao) L phn ng m trong s oxi ho c a cc nguyn t c th thay i hoc khng thay i. V d 1: 2 KClO3 MnO2, t0 2KCl + 3O2 O20 + 4e ) Cl-1 ) -Cht kh: oxi nhng 2electron ( 2O-2 -Cht oxi ho: clo nh n 6electron ( Cl+5 + 6e -iu kin phn ng: nhit v xc tc l MnO2. CaCO3 S oxi ho ca cc nguyn t tham gia phn ng vn khng thay i, vn m bo

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

34

V d 2: Cu(OH)2

t0

CuO + H2O

S oxi ho ca cc nguyn t vn gi nguyn v m bo ho tr. Nhn xt: THPT th trong phn ng phn hy ngi ta xt s thay i s oxi ha ca cc cht tham gia. Cn THCS th khng c xt s oxi ha cc cht tham gia 2.3.2.3. Phn ng oxi ha-kh (Bi 25: Ph n ng oxi ha-kh, Ha hc 10 nng cao) y l ph n ng quan trng ph bin m HS s gp li khi hc cp bc cao hn. Ph n ng ny c tm hiu ring mt bi.V th m mc phc tp ca phn ng cng nng cao. V d: 3Cu + 8 HNO3 3 Cu(NO3)2 + 2NO + 4 H2O + Cht kh : Cu . ban u c s oxi ho 0 ri tng ln +2 + Cht oxi ho : N c s oxi ho +5 ri h xung +2 + HNO3 l cht c tnh oxi ha mnh , y c s trao i electron gia cc ch t to ra qu trnh kh v oxi ho. V d : MnO2 Mn
+4

+ HCl + 2e Cl20 + 2e

MnCl2 + H2O + Cl2 Mn +2

2Cl-1 MnO2 + 4 HCl

MnCl2 + 2H2O + Cl2

Ch t kh : HCl trong clo l tham gia chnh nh ng 1electron Ch t oxi ho : MnO2 trong Mn tham gia ch yu nhn 2electron Tuy nhin theo cc bc lp phng trnh trn th ch c 2 phn t HCl lm ch t kh . Cn li 2 phn t HCl li ng vai tr l mi trng. Nhn xt: So vi THCS th THPT khng nhng khc v s thay i s oxi ha ca ch t tham gia m cn nng cao hn v thnh phn tham gia ca cht lm mi trng.Chnh v s phc tp ca loi phn ng ny m ngi ta a ra cch lp phng trnh phn ng oxi ha-kh v a vo gii rt nhiu bi tp hn. 2.3.2.4. Phn ng th ( Bi 26: Phn lo i phn ng ha h c v c, Ha hc 10 nng cao)

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

35

L phn ng m trong s oxi ho thay i V d : Cu + 2AgNO3 Cu(NO3)2 + 2Ag Ag0 ) - Cht kh : Cu cho 2electron ( Cu0 Cu +2 + 2e )

- Cht oxi ho : Ag nh n 1electron ( Ag+1 + 1e

Nh n xt: Ta thy trong ph n ng th bao gi cng c s thay i s oxi ha ca cc nguyn t. y chnh l s khc bit gia THPT v THCS. M rng hn l ngoi th kim loi hay H trong phn t th cn c s thay th phi kim trong mui ca halogen nh: Cl20 + 2 NaBr-1 2 NaCl-1 + Br02 Ch t kh : Brom nhng 1electron Ch t oxi ho : clo nh n 1electron 2.3.2.5.Phn ng trao i ( Bi 26: Phn loi phn ng ha hc v c, Ha hc 10 nng cao) L phn ng trong khng c s thay i s oxi ho V d : AgNO3 phn ho hc. Nh n xt: ngi ta cng xt theo s thay i s oxi ha cc thnh ph n tham gia nhng khng c s thay i s oxi ha c a cc nguyn t. + NaCl AgCl (r) + NaNO3 Ta thy s oxi ho c a cc nguyn t khng thay i m ch l s trao i thnh

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

36

CHNG 3 MT S NHN XT kin ca gio vin: MU PHIU PHNG VN 1) Theo th y (c) th khi hnh thnh phn ng phn hu th u tin s dng ph ng php no? V hnh thnh ph n ng ra sao? 2) Khi hnh thnh cho HS ph n ng trao i th th y (c) gp kh khn g? Cch kh c phc ra sao? 3) Trong chng trnh ho hc THCS c 5 loi phn ng vy theo thy (c) th hnh thnh cho HS loi phn ng no l kh nht? 4) Khi hnh thnh 5 loi phn ng ho hc THCS th thy (c) c s dng ph ng php no chung khng? n u c l phng php no? V sao? 5 ) Khi hnh thnh ph n ng ho hp l ph n ng u tin m HS lp 8 tip xc. Vy HS hiu c phn ng th thy (c) cn ph i hnh thnh nhng kin thc c b n no ? Kt qu ph ng vn : + Ngi th nht : GV L Trng Giang ang cng tc Trng THCS Thanh Bnh, thy Giang c kin v cc vn trn nh sau: 1) Khi hnh thnh phn ng phn hu th thng u tin s dng cc phng php : quan st ( trc quan ) v vn p. Cch hnh thnh : - Tm hiu c im c a lo i phn ng - Yu cu HS da trn c im c kt v a ra kt lun v lo i phn ng . 2) Kh khn : Cc em ph i nh li nhng kin thc hc trc. khc phc th yu cu HS nhc li kin thc c lin quan trc khi hnh thnh khi nim. 3) Trong cc loi phn ng ha h c th hnh thnh ph n ng oxi ha-kh l kh nht.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

37

4) Trong cc phng php hnh thnh cc loi ph n ng ha h c th phng php trc quan ( kt h p phng tin hin i ) v vn p l chung nh t v cc em c th thy m t cch trc tip c im ca loi ph n ng t a ra kt lun v khi nim c a phn ng gip cc em hiu su hn, nh lu hn. 5) hnh thnh khi nim phn ng ha hp th cn ph i cho HS nhng kin thc c b n nh : cht, k hiu ha h c, n ch t, hp cht, ch t tham gia, ch t sn phm, cch vit phng trnh ph n ng, cch vit cng thc ha hc, bit cch c phng trnh phn ng. + Ngi th hai : GV L Tr Tin cng tc Trng THCS Thanh Bnh c kin v mt s cu hi trn l: 1) Phng php u tin l m thoi gi m, din gii, quy np cu i cng dn n kt lu n ca khi nim. Dn dt t khi nim c bn, ly v d th c tin, n khi nim kin thc ha h c. 2) Kh khn: khi nim v cc lo i phn ng ha hc trc cha nm vng, v c th l qun kin thc c nn dn n tip thu kin thc mi khng c ch ng. 3) Phn ng oxi ha-kh l kh nht v trong ph m vi lp 8,9 ch trong gii h n l cht kh ( c th l H2 ) v oxi ha l CuO v PbO nhng thc t k c nhng phn ng khng ph i l H2 hoc CuO cng xy ra qu trnh cho nhn electron rt phc tp nn m rng cn nhiu. 4) Phng php chung l trnh by b ng hnh nh trc quan v khng gian.Cc khi nim v thc t. 5) Cc kin thc c bn cn vng hnh thnh khi nim thuc v nhiu yu t : nguyn t, cht, phn t, trng thi Thng qua hai kin trn cho ta thy r rng mi GV c ph ng php , cch thc hnh thnh khi nim phn ng ha h c khc nhau cng nh trnh chuyn mn v s phm. Nhng c im chung y l cc GV u d c trn c s kin thc ban u, c ng nh c s lin h gia kin thc c v mi lun to nn mt xch qua li.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

38

ng thi cc GV u nhn th y s kh khn khi hnh thnh ph n ng cho HS lp u tin ( lp 8). c bit l phn ng oxi ha-kh l c nhiu vn cn ph i gii thch v lm sng t nh ng HS th cha c s t duy su sc v ha h c lp u tin ny. Chnh v vy m phng php ca GV cng phi linh hot, m b o logic gip cho qu trnh t duy, sng to, chim lnh kin thc mt cch ch ng c a HS c pht huy ti a. Bn cnh , cng cn ph i to nim tin cho HS vo thc nghim khoa hc. Nhng vn ny i hi ngi GV ngy cng ph i n lc v khng ngng cung cp kin thc cho b n than p ng nhu cu x hi ngy nay. kin ca ng i nghin cu: 1) hnh thnh ph n ng phn hu th u tin s dng cc phng php: t v gii quyt vn , din gii, vn p sau dn dt i n khi nim. Nn da trn c s khi nim phn ng hc trc dn dt cho HS hiu bn cht ca phn ng r i mi hnh thnh khi nim. 2) Khi hnh thnh phn ng ha hc trao i th kh kh n thng gp nht l : HS cha hiu r v cc kin thc c bn trc cng nh cha c s lin kt gia kin thc c v mi, s t duy ca HS cn cha chnh xc, kin thc tip thu mt cch b ng c bit cha c s hng th vi ha hc. khc ph c tnh trng ny th vic u tin l cho HS thy r vai tr ca ha h c lm cho HS hng th vi ha hc, ri t la chn nhng phng php , hnh thc hot ng sao cho ph hp v t kt qu. 3) Phn ng kh hnh thnh nht l ph n ng oxi ha-kh . Bi y l lo i phn ng qu mi m vi HS m xt ph m vi nhng kin thc cn hn h p nh ph n ng c a CuO, PbO vi H2 v th m kh c th gip HS hnh dung cng nh hiu c phn ng mt cch trn vn v y . 4) Phng php chung cho cc lai phn ng ho h c: trc quan tm ti, m tho i kt hp vi phng tin hin i. Bi ngy nay vi s pht trin ca cng ngh thng tin v la tui ca HS THCS th thch khm ph tm ti nhng ci mi l vi nhng phng php cng lm cho HS c s am m v ham hc h n.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

39

5) hnh thnh khi nim phn ng ha hp l g? Th GV phi cho HS cng c li nhng kin thc c b n ban u: ch t, n cht, hp cht, cng th c ha hc t t vn v mi quan h gia cc kin thc gip HS hiu v phn ng ha hc m t cch ton din. ng thi cng lm nn tng cho cc lo i phn ng ha hc sau.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

40

KT LUN V KIN NGH I. Mt t c: - Qua nghin cu tham kho cc n i dung chng trnh trong SGK THCS, THPT v cc ti liu c lin quan n ti th bi nghin cu c bn gii quyt c cc vn t ra ban u : H thng cc kin thc ph thong, cc khi nim trong chng trnh ho hc ph thng, phn ng ho hc, cc khi nim thnh phn, nghin cu v phn ng ha h c trong chng trnh THCS, nghin cu v vic vn dng ph n ng ho hc trong d y hcph thng - ti ch mi hon thnh c nhng vn c bn - ti ch mi kho st ban u mt s kin ca GV THCS b mn ha h c v cc vn xoay quanh ti. ng thi ngi nghin cu cng a ra kin ca bn thn v cc cu hi trn nhng ch mang tnh cht c bn. II. Mt h n ch: - Do h n ch v mt thi gian v iu kin tm hiu th c tin nn ti ch a hon thin trit . ng thi, n ng lc bn thn cn thp v th m mc hiu bit cc vn ca ti cn gp nhiu kh kh n. - Mt khc cha c s tm hiu cc vn ca ti cc trng mt cch c th ngay t lc lm ti. T lm cho ti cha st vi thc tin , tin cy cha cao. - Bn cnh , tham kho kin cc GV cn nhiu h n ch v s lng cu h i phng vn cng nh cu hi phng vn cha cht ch . Lm cho cc cu vn trong bi nghin cu khng mch lc. III. xu t- kin ngh: - Khi dy cc khi nim v ph n ng ho hc th GV cn la ch n phng php sao cho thch h p nht, gip HS c ng c li kin thc h c to m i quan h khng kht gia kin thc mi v c , hnh thc t chc khng gy nhm chn , gip HS c cch h c da trn c s kin thc c bn t duy hiu c bn cht c a kin thc mi t chim lnh kin thc mt cch ch ng.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

41

- Mt khc khi d y kin th c phn ng ho hc th GV cn phi lin h nhiu vi thc t HS thy r mi lin h gia l thuyt v th c tin . Thng qua , gip HS vn dng vo th c t i sng. T HS s thy c tm quan trng ca ho hc v tin vo thc nghim khoa h c m c th l b mn ho hc. - Ni dung chng trnh phi cho HS tip xc nhiu phng trnh phn ng h n HS hnh dung v phn ng ho h c mt cch ton din cng nh hiu mt cch khi qut hn v phn ng ho hc. Do HS mi tip xc vi ho hc nn kh nng hiu v ho h c gp nhiu kh khn v lng tng khi gii bi tp. V vy bt bu c GV cn c phng php hnh thnh nhng kin thc ho hc ni chung v v phn ng ho h c ni ring m t cch r rng.

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

42

TI LIU THAM KHO 1. Nguyn Cng- Nguyn Mnh Dung, Phng php dy hc ho h c 1, NXBGD, H Ni, 2002, tr 68-69 2. Nguyn Cng- Nguyn Mnh Dung, Phng php dy hc ho h c 2, NXBGD, H Ni, 2002 3. Ksomme, H th ng ho kin thc ho h c, NXBGD, 1981, tr 55,63-64,67 4. Trn Ngc Nm, Hnh thnh khi nim phn ng ho hc, NXBGD, 1981, tr5-7 5. L Xun Trng, Nguyn Cng, Tt Hin, Ho Hc 8, NXBGD, H Ni, 2004 6. L Xun Trng, Cao Th Thng, Ng Vn V, Ho Hc 9, NXBGD, H Ni, 2005 7. L Xun Trng, Ho Hc 10 Nng Cao, NXBGD, 2006 8. L Xun Trng, Nguyn Hu nh, Ho H c 12 Nng Cao, NXBGD, 2008 9. L Xun Trng, Ho Hc 11 C Bn, NXBGD, 2007 10. http://hoahoc.com

PDF Created with deskPDF PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com