You are on page 1of 1134

ATATRK KLTR, DiL VE TARH YKSEK KURUMU TRK DiL KURUMU

.TB.KE-SIBPA SOZLUK

HAZlRLAYANLAR Prof. Dr. SLAVOLJUB DINDIC Do. Dr. MIRJANA TEODOSIJEVIC -Prof. Dr. DARKO TANASKOV:IC

ANKARA, 1997

TRK DiL KURUMU YAYINI: 689 . SZLK BLM VE UYGULAMA KOLU YAYINLARI K DLL SZLKLER NU: 2

.
Inceleyen: Prof. Dr. lk bask: 1997

:.:~t:;, .'\~y:~- .~;;:;~:~ :-:~:~.?(''

Hasa:rF~N)

.,:;;

~:,.

;t,~i,,i(t' ,.,.

ISBN: 975- 16- 0900- 3

'

Atatrk Bulvan, Nu: 217. 06680 Kavakldere- ANKARA Tel: (03 12) 42 86 100- Belgegeer: 42 85 288

SADRZINA
PREDGOVOR ................................................................................................................ lll BIBLIOGRAFIJA ............................................................................................................. VI STRUKTURA RECNIKA 1NJEGOVA UPOTREBA ....................................................... VII TEHNICKE SKRACENICE ............................................................................................ XII TURSKA AZBUKA ................................... . ... ......... ............. ...... .. ......... ..................... XV KRATKE ORTOGRAFSKE 1FONETSKE NAPOMENE ............................................... XV A ...................................................................................................................................... 1

B .................................................................................................................................... 96 c .................................................................................................................................. 178 ......................................... :........................................................................................ 197 D .................................................................................................................................. 239 E .................................................................................,................................................ 323 F .................................................................................................................................. 356 G .................................................................................................................................. 377
~ .................................................................................................................................. 432
H .............................................. :........................................................., ........................... 433

1 .................................................................................................................................... 479

.il.. ..................................................................................................................................

485

J ................................................................................................................................... 530
K .................................................................................................................................. 531 L ................................................................................................................................... 652 M .................................................................................................................................. 664 N .................................................................................................................................. 724 o .................................................... :............................................................................. 739 ......... :........................................................................................................................ 756 p ................................................................................................................................... 771 R ... .-.............................................................................................................................. 804 s .................................................................................................................................. 81.8 .................................................................................................................................. 905 T .................................................................................................................................. 923 u .................................................................................................................................. 996 ................................................................................................................................ 1008 V ................................................................................................................................ 1016 y ..........................................................................,..................................................... 1029 z ................................................................................................................................ 1081 BOR GEORAFSKIH NAZIVA ................................................................................. 1095 PREGLED ................................................................................................................. 1104
'

PREDGOVOR Tursko-srpski recnik, koji se evo, predaje na upotrebu i sud javnosti, bar delimicno ce popuniti, uvereni smo, jednu veliku prazninu u jugoslovenskoj leksikografskoj literaturL Rec je o delu cija ce primena svakako biti visestruka. lako jugoslovenska turkologija korenovima seze prilicno duboko u proslost, na srpskom i hrvatskom jezickom podrucju nase zemlje ne postoji, naime, nijedan recnik turskog jezika, izuzev nekolikih starih, obimom nevelikih i zastarelih osmansko-srpskih koji danas predstavljaju bibliofilsku retkost, a u praksi su potpuno neupotrebljivi (na primer, Djordje Puljevski, Recnik od eetiri jezika, Beograd, 1873, L. Simonovic, Mali srpsko-turski recnik, Beograd, 1899, Aleksa Popovic-Sarajlija, Recnik srpsko - turski i tursko-srpski, Beograd, 1889, Ahmed Kalender, Mali tursko-bosanski rjecnik, Monastir, 1912 i sL.) Ako izuzmemo nekoliko namenskih glosara i amaterski h pokusaja, za poslednjih osam. decenija nije se pojavio nijedan ozbiljniji tursko-srpski leksikografski prirucnik. Ovaj Renik ce, pre svega, korisno posluziti u praksi: priucenju turskog jezika u skolama turske narodnosti u nas, a, naravno, i pri ucenju srpskog, zatim strucnim i naucnim prevodiocima, sve brojnijim putnicima u Tursku, a bice, sva je prilika nezamenljiv prirucnik u vise naucnih disciplina koje se bave izucavanjem turskog kulturnog nasledja i islamske komponente u kulturi jugoslovenskih naroda uopste (na primer, istorija turskog doba, etnologija, folkloristika, balkanologija, istorija umetnosti, uporedna filoloska i knjizevha istrazivanja, arhitektura). Recnik ce se svakako intenzivno koristiti u nastavi na visim i visokim skolama u kojima se preda]e i izucava turski jezik sa knjizevnoscu i neguje turkologija u sirem smislu (Beograd, Sarajevo, Pristina, Skoplje). Turski jezik (u uzem oredjenju), cije savremeno stanje leksickog fonda ovaj Recnik nastoji sto reprezentativnije prikazati, zvanicni je i knjizevni jezik Republike Turske. U os_mansko doba, pa i nesto kasnije, obicno je nazivan Tursko osmanski ili samo osmanski. Genetski i tipolaski posmatrano, turski jezik pripada altajskom ogranku tzv. Uralskoaltajske skupine jezika, zajedno sa svim ostalim turskim ("tursko-tatarskim", "turkijskim") jezicima, ukljucujuci cuvaski, a zatim i sa udaljenijim mongolskim i mandzursko- tunguskim. Osmanski jezik razvio se i do XVI veka samostalno uoblicio iz jednog dijalekta juzne,- tv. oguske grupe zapadnoturskih govora, u cemu je veoma srodan azerbajdzanskom i turkmenskom. Osmanski turski jezik pisao se neznatno prilagodjenim arapskim alfabetom sve do 1928. godine, kada je, u sklopu jezicke komponente Ataturkove korenite drustvene reforme, ovo izrazito konsonantsko i za turski jezik neprikladno pismo zamenjeno fonetski gotovo savrsenom turskom latinicom. Od toga doba pocinje i najnovija, izrazito dinamicna faza razvoja savremenog turskog jezika. Renik obuhvata reci i fraze iz savremenog knjizevnog, odnosno standardnog jezika, kao i najvaznije tehnicke i strucne termin e, neophodne za citanje i prevodjenje strucne literature iz razlicitih oblasti. ) U izboru leksike koju je trebalo uneti u Renik, pored uobicajenih leksikografskih teskoca, sretali smo se i sa nekim specificnim problemima. Turski jezik je, naime, skoro kroz citav svoj razvoj, sticajem istorijsko-kulturnih okolnosti i usled interferencije sa jezicima drugih naroda, imao manje ili vise izrazen karakter mesanog jezika, narocito u domenu leksike. Ta se pojava posebno ocitovala u sferi visevekovnog islamskog civilizacijskog zajednistva i kulturnog sinkretizma, kada se osmanski jezik nalazio pod snaznim uticajem arapskog (u domenu religije i nauke) i persijskog jezika, ciji se uticaj prenosio, prevashodno, preko poezije i kicene umetnicke proze, tako da su cistoturske

lll

reC:i tokom duzeg perioda cinile svega izmedju 20 i 40% od ukupnog leksickog fonda osmanskog jezika. U periodu sveukupnih reformi Osmanskog carstva u drugoj polovini XIX veka (Tanzimat), nastalih iz zelje da se doslednim modernizovanjem svih sektora zivota obnovi vitalnost drustvenog sistema i iz potrebe da se zemlja i duhovno okrene idejama koje su strujale sa Zapada, uticaj Evrope, a pre svega Francuske, pocinje da prodire u sve pore zivota Osmanskog carstva. Taj se uticaj, prirodno, karakteristicno odrazio i na jezik i knjizevnost. Pisci toga perioda pocinju intenzivno da upotrebljavaju francuske reci i da se izrazavaju u francuskom duhu. Z~nimljiva je i indikativna jedna izjava Ahmeda Midhata, plodnog turskog romanopisca toga vremena, koja plasticno oslikava sudbinu turskog jezika: "Mi smo postali prosjaci jezika. Kucajuci cas na vrata Arapa, cas Persijanaca, a sada Evropljana, reci i pravila prosimo kao milostinju". lako je refo~misanje i modernizovanje knjizevnojezickog izraza zapoceto krajem XIX stoleca, prvom pravom etapom u razvoju savremenog turskog jezika smatra se razdoblje od 1908. gadine do proglasenja Republike. Tek nakon raspada Osmanskog carstva i uspostavljanja Republike (1923), u Turskoj su se stekli realni drustveni uslovi za delotvorno sprovodjenje korenitih reformi u oblasti jezicke politike i planiranja jezika, koje su u turskoi nauci dobile ime Dil Devrimi ("jezicka revolucija"). Ova reforma je kao primarni zadatak pastavila puristicko ciscenje jezika od svih stranih leksickih i frazeoloskih elemenata i kodifikovanje novih gramatickih i pravopisnih normi i pravila. Novi jezik se doista za relativno kratko vreme oslobodio veeine arapskih i persijskih pozajmljenica. Tako je osmanski prakticno postao mrtav jezik, a savremenom turskom, oslonjenom na rekonstruisano i reafirmisano nacionalno kulturno nasledje, olvorili su se prostrani razvojni horizonti modernog i fleksibilnog pisanog jezika. S obzirom na to da se turski jezik, pocev od tridesetih gadina ovoga stoleca, odlikuje uistinu nesvakidasnjim dinamizmarn leksickog razvoja, problem stoja neologizama postaje jedno od najslozenijih pitanja u procesu izrade turskih recnika. Valja istaci da se tokom poslednje decenije, uz jenjavanje i marginalizovanje puristicke euforije i katkad nekriticne jezikoslovne ksenofobije, javlja i dosta snazna suprotno usmerena restauratorska tendencija, ali i sve ucestaliji pozivi na umerenost, uravnotezenost i uvazavanje konumikacijske realnosti u drustvenoj upotrebi jezika. Konzervativne struje insistiraju pak, sa svoje strane, na vracanju u opticaj arapske i persijske leksike, a to, ako/ kad se ostvari, dovodi do dvojstva u upotrebi leksickog fonda. Suoceni sa ovako fluidnim i nesiabiinim stanjem, sastavljaC:i ovoga Recnika pristupili su ogranicenoj kvantitativnoj analizi frekvencije neologizama na primerima znacajnijih novih knjizevnih dela, publicistike i stampe, kao i jezika radija i televizije, kako bi sagledali stvarnu sliku upotrebe neologizama u savremenom knjizevnom jeziku. Dobijeni rezultati umnogome osvetljavaju, ali na svoj nacin i komplikuju problem, jer upotreba neologizama varira od lista do lista, od casopisa do casopisa, ad odredjenog kruga pisaca i intelektualaca do drugog, a ta se razlika primecuje narocito u dvama najznaeajnijim kulturnim centrima, Ankari i lstanbulu. lzvesno je da se sa sigurnoscu ne moze prognozirati sudbina .svihneologizama, a tesko je i uvek jasno razgrariiciti koja se rec jos uvek ima smatrati neologizmom, a koja to vise nije, jer je stekla "pravo gradjanstva" u upotrebi. Paznato je, isto tako, da samo neznatan broj novih reci, tokom pedesetak minulih godina, nije, bar u ogranicenom opsegu i u odredjenim komunikacijskim registrima, usao u upotrebu. Iz istog razloga, neologizmi u Recniku nisu oznaceni posebnom skracenicom, kao sto se

IV

to u prlienom broju novijih leksikografskih dela pralctikuje. Uprkos tome sto turski jezik u pogledu jezieke norme predslavlja jednu celinu, on s aspekta leksiekog fonda pokazuje promenljivu sliku. Kao osnovni orijentacioni kriterijum u izboru aparsko-persijske pozajmljene i adaplirane leksike, neologizama, kao i evropskih, pretezno francuskih pozajmljenica, poluzio nam je dvolomni jednojezieki Trke Szlk iz 1983. gadine (v.Bibliografiju), koji je, po nasem uverenju i najpouzdaniji od svih raspolozivih leksikografskih izvora. U pogledu strukture turski je lipieno sintetieki, a srpski analilieki jezik, te zbog toga gramalieki olici i jezieka sredstva dvaju jezika pokazuju velike raziike u istoznaenim ili znaeenjski bliskim iskazima. u Reeniku se, stoga nije mogao izbeci analilieki i perifrastieki naein iskazivanja i objasnjavanja razlieitih kategorija turskih reei. Kako na primer, u srpskom ne postoji uzroeni glagoeski lik (kauzaliv), u definicijama (to jest srpskom delu reenika), nuzno bi bilo opisno objasnjavanje koje bi zauzimalo isuvise mnogo prostora, pa su takvi glagoli oznaeavani samo skracenicom caus.. , bez srpskog ekvivaletna u obradi. Slicno je postupljeno i sa pasivnim likom (skr. pass.), cija je upotreba, u odnosu na srpski jezik u turskom veoma rasirena. Korisnik Recnikom sam ce najbolje na osnovu konteksta u svakom datom slucaju utvrditi prevodni srpski ekvivalent. Sastavljaei su, prirodno u nekim slucajevima odstupali od utvrdjene norme u izboru leksike. Uvrsteni su, naime, manje-vise svi arhaizmi koji se odnose na osmanske institucije od znacaja za istoriju naseg naroda, folklor, narodna verovanja i narodni zivot uopste, a koji nisu frekventni u savremenom turskom jeziku.
srane reci (pored arapskih i persijskih ) nasle su meslo u Recniku ako su u upotrebi u stampi i, naroeito, u govornom jeziku. Njihova etimologija (uglavnom veoma transparentna) nije saopstavana.

Ukoliko pojedine turske reei, kao pozajmljenice (turcizmi) cine deo leksickog fonda ia sega jezika, radovno se daje, pored njihovih znacenja, i oblik koji su kao turcizmi poprimle u nasem jeziku. Nisu, naravno, unete one reci koje se u sarernenam turskom vise ne upotrebljavaju, a kod nas su jos uvek zive kao davno odomacene pozajmljenice. Napomenimo jos da se u lumacenjima daje znacenje koje.imaju u lurskom, ane i ono.:o mereno ili promenjeno koje imaj u u nasem jeziku. Vulgarne reci i izrazi iz argoa unoseni su ukoliko se sire upolrebljavaju u knjizevnom i u govornom jeziku, a oznaceni su skracenicama vulg. i arg, Srpski ekvivalenti ovakvih reci IraZeni su po pravilu u odgovarajucem funkcionalnom i slilsko-ekspresivnom registru. Za bolanicke i zooloske nazive, pored najcesceg imena u nasem jeziku, u zagradama se daju i njihovi naucni (lalinski) lermini, kako bi, prvenstveno slrucnjacima, ali i zainleresovanim laicima, bila omogucena njihova jednoznacna i precizna idenlifikacija. To je, uoslalom, postupak koji se primenjuje u veeini opseznijih dvojezicnih prevodnih recnika. Vlastita imena su nasla mesto samo ukoliko se upotrebljavaju u sklopu izraza i poslovica. Sastavljaci ce uvazavati primedbe korisnika Recnikom koje bi se odnosile na eventualne propuste i manjkavosti. Slavoljub DINDIC

,.
BIBLIOGRAFIJA

Acpayaml, Orhan, Halkbili'm terimleri Szl, TOK, Ankara, 1978.


Aksoy, mer Asm, Ataszleri ve Deyimler, TOK, Ankara, 1965. Alpdndar, Remzi, Hukuk Szl, Istanbul, 1977, Berke, Vardar, Dilbilim ve Dilbilgisi Terimleri Szl, TOK, Ankara, 1980.
Oevelliolu,

Ferit, Osmanlca-Trke Ansiklopedik Lgat, Ankara, 1962.

Oevelliolu, Ferit, Trk Argosu,

6.

bask, lzmir,

1970.

Haber Dili Szl, TOK, Ankara, 1968.


Hanerliolu, Orhan, Islam Inanlar Szl, Istanbul, 1982.

1 ,1
l

Heuser-evket,

Trkisch"Deutsches Wrterbuch, Wiesbaden, 1962.

,,: li
li

Xonos, B. M., TypelJKOpycwH soeHHbH cnosapb, MocKsa, 1968.


Hony, N.C. A Turkish English Dictionary, Oxford, 1957.
Karaaliolu, Seyit Kemal, Ansiklopedik Edebiyat Szl, Istanbul, 1983.

l
\

Karol, Sevin, Zooloji Terimleri


Mara3aH.K,

Szl,

TOK, Ankara, 1963.

IlA., TypellKOpyccK.~ cnosapb, MocKsa, 1945.

Moran, Vahit, Trke-lngilizce Szlk, Istanbul, 1945. nder, Ali Rza, Yasa Dili Szl, TOK, Ankara, 1966. zbalkan, Nuri, Teknik Terimler Lgat, Trke-Ingilizce, Istanbul, 1970. zdemir, Emin, Aklamal Ataszleri Szl, Istanbul, 1981. zen, Mustafa Nihat, Trke-Yabanc Kelimeler Szl, Istanbul, 1962. zen, Nejat, Sinema Terimleri Szl, TOK, Ankara, 1963.
Pskllolu, Ali, z Trke Szlk, Ankara, 1975.

Redhouse Yeni Trke-lngilizce Szlk, Istanbul, 1974. Resimli Trke Szlk, TOK, Ankara, 1977.
Saraba; M. Erturui-Minnetolu, lbrahim, Trke Deyimler Szl, 2. bask, Is-

tanbul, 1980.
Sinanolu, Orhan, Fiziksel Kimya Terimleri Szl, Ankara, 1978.

Steuerwald, Karl, Trkisch-Deutsches Wrterbuch, Wiesbaden, 1972.


Tulac, Pars, Iktisadi ve Hukuki Terimler Szl, Ingilizce-Franszca-Trke, lstanb'u, 1970.
Tulac, Pars, Okyanus 20. Yzyl Ansiklopedik Trke Szlk, Istanbul,
TypeljKOpyccK.H

1971.

cnosapb, AKaAeMI-151 HayK CCCP, pe4HI-1K, noA pbKOBOA. T051H


geniletilmi

V1Hcr.ryr socroKoBeAeH.H,

MocKBa, 1977.

TypcKo6bnrapcK.

PoMaHcK., Cocf.51,

1962.

Trke Szlk,

7.

bask,

TOK, Ankara, 1983.

Gornji spisak ogranicen je na najvise koriscena defa u radu na recniku i u njega nisu uneti brojni terrtinoloski recnici iz raznih oblasti. VI

STRUKTURA RECNIKA 1 NJEGOVA UPOTREBA

1. Glavne odrednice su svrstane prema alfabetskom redu i sa relevantnim materijalom sacinjavaju recnicki clanak. 2. Odrednice, sintagme i izrazi na turskom jeziku stampani su polumasnim slovima, a gramalieki pokazetelji koji se daju uz turske reci svetlim slovima. 3. Turske reci i izrazi prevode se na istocnu varijantu srskohrvatskog jezika, odnosno na srpski. 4. U turskom delu recnika oznaceni su slede6i gramalieki pokazatelji:

1) ozvucavanje finaeni h bezvucnih konsonanata (, k, p, t) ispred vokalnih nastavaka (izuzev reci sa sufiksom -lk, (-lik, -luk, -lk) cije se k uvek umeksava u ): aa (-c), kak (-) kitap (-b), tenkit (-di).
2) promene reci u kojima se finaini konsonanti , k, p, t ne ozvucavaju-ispred vokalnih nastavaka: ak (-k), demet (-ti), ip (-pi), millet (-ti), ok (-ku), sa (-) 3) gubljenje okruglog vokala iz drugog sloga u dvosloznim imenicama u njihovoj promeni: az (-z), burun (-mu), gnl (-nl), isim (-smi), ekil (-kli), ehir (-hri) 4) udvajanje finalnih konsonanata u nekim arapskim imenicama u poziCiji ispred vokalnih nastavaka: af (-ff), hak (-k), hat (-tt), s (-ss), zan (-nn) 5} zadrzavanje hijata u padeznim sufiksima i sufiksima pripadnosti; mevki (-i), mevzi
(-i), mevzu (-u), sanayi (-i)

6) osnova (particip) aorista glagola sa jednosloznom osnovom almak (-r), basmak(ar), bulmak (-ur); kmak (-ar), gelmek Hr), grmek (-r), inmek (-er), sokmak (-ar), vermek (-ir), vurmak (-ur), ylmak (-ar) U zagradama se navodi potpuna osnova cetiri glagola cije se t iz korena ozvucava u d: ditmek (dider); etmek (eder), gitmek (gider) i gtmek (gder). 5. Redosled u sklopu jednog recnickog cianka ima slede6i izgled: osnovna odrednica, osnovni pokazatelji (etimoloski, granski i uputni). Ukoliko se odrednica u sklopu sintagme ili izraza ponavlja u neizmenjenom obliku, ona se zamenjuje tildom (- ).
U imenicama kod kojih se javlja ozvucavanje finalnog konsonanta ili gubljenje vokala, tilda zamenjuje rec u njenom fonetski izmenjeriom obliku; kitap (b) ... ; alfabe- bukvar; gnl (-nl) ... ; - ak iskren, prostosrdacan; - bol stedar.

6. Sintagme u kojima je na prvoj poziciji osnovna odrednica, zamenjena tildom, svrstavaju se prema alfabetskom redesiedu druge reci. Prema alfabetskom redu prve reci rasporedjuju se sintagme i izrazi u kojima je odrednica na drugoj poziciji:
ban cir, apsces; - arai crveni i natekao deo ci ra; - ba 1) vrh cira, ... 2) fig. osetljiva stvar; ... kan - emi prist; scak - akutni apsces; souk - hronicni apsces.

7. Hornonimi se daju kao posebne odrednice koje se oznacavaju arapskim brojem u indeksu:

VII

r
bahar 1 p 1. prolece; ct. ilkbahar 2. behar, list i evet vocke ... bahar2 a zacin, mirodjija; pikantnesi (jela) ay11. caj ... ay2 recica, potok... 8. u sklopu jednog recnickog clanka, vrste turskih reci odvajaju se rimskim brojevima, a njihova leksicka znacenja arapskim brojevima sa tackom. Razna znacenja idiomatskog i frazeoloskog materijala odvajaju se arapski m brojevima sa zagradom:
aa 1donji d eo; donja sra na; prostor ispod cega ... ll 1. donji, n izi... 2. nizak... 3. jednostavan, primilivan (po razvijenosti) 4. los (po kvalitetu) ... lll (ili - ya ) dole, nanize; nize salgn 1 1 . epidemija, zaraza ... 2. najezda, navala, provala 3. po rez, dazbina, danak ll 1. epidemijski, zarazan; - hastalklar zarazne bolesti 2. nasrtljiv, agresivan ...

9. Ukoliko se odrednica ne upotrebljava samostalno ili je neprevodiva izvan sintagme i izraza, iza nje stoje dve tacke, a potom sa daje u sastavu sintagme:
angr:

- ungur onom. reskog zvuka: cangr!

kalplilik: iyi - dusevnosl, dobrodusnost senli: - benli prisno, intimno ...


rl: - - zuboreci, sa zuborom

1O. ldiomalsko-frazeoloski izrazi i sintagme koje posebno ne odgovaraju nijednom znacenju odrednice, lehnicki lermini, izreke i poslovice, uvrsteni su na kraju recnickog cianka oznacenim rombom (0). 11. lmenice se navode u nominativu jednire bez gramatickih oznaka, osim glagolskih imenica koje se oznacuju kao gl. im. od:, .. ; kao i neke arapske imenice u pluralnom obliku i u zenskom rodu. 12. Pridevi se daju bez ikakvih gramatickih oznaka.. Na srpskohrvatski se prevode u obliku muskog roda, osim u slucajevima kada se iskljucivo odnose na zenski pol. 13. Prilozi se daju bez gramatickih oznaka. 14. U recnik se unose sve vrste zamenica bez gramatickih pokazatelja. 15. Glagoli se daju u formi opsteg infinitiva mak/rnek. S obzirom na to da se turskim infinitivom ne iskazuje glagolski vid, glagoli se, po pravilu, prevode, nesvrsenim, redje svrsenim, a ukoliko je potrebno ijednimi drugim vidom. Uz turski glagol daje se rekcija:
balamak

ak. 1. poklanjati, darivati 2. prastati; ...

faydalanmak ab/. korisiili se cime; ct. yararlanmak gvenmek dat. verovati, gajiti poverenje; uzdati se, oslanjali se, racunati
smarlamak

ak. dat. poruciti, naruciti

/, /-n/

U frazeoloskom delu recnika, kao i kod sastavljenih glagola, znaci /-af, /-dal, /-dan/, /i /-la/ ukazuju na rekciju:

VIII

/-n/ ban artmak


/-/ baa karmak

zamarati, dosadjivati, morili koga

ostvariti, postici; uspesno okoncati

/-la/ baa

kmak

izaci nakraj s kime, savladati koga primetiti, opaziti, pasti u oci

!-al gz

ilirnek

!-dal gz kalmak 1) zudeti za ci me ..


/-dan/ ikayet etmek zaliti se, jadati se, ku kati

16. Glagolske imenice se daju kao odrednice samo ukoliko imaju leksikalizovano znacenje ili ako ulaze u sastav sintagmi:
ayaklanma 1. gl. im. od ayaklanmak 2. ustanak, pobuna, bu nt; metez basma 1 . gl. im. od basmak 2. basma, cic 3. stampana stvar, stampano delo; cf. matbua... ll stampan, tiskan nleme gl. im. od nlemek; - tedbirleri preventivne mere; - ua voj. avionpresretac
artma

1. gl. im. od

artmak

2. agr. presadjivanje; rasadjivanje.

17. U recnik se unose kolicinski brojevi 1-1 O, desetine, sto, hiljadu, tnilion i milijarda. 18. Distributivni brjevi fungiraju kao odrednice u istom obimu kao i kolicinski. 19. Redni brojevi-isto kao kolicinski. 20. Raziomaeki brojevi daju se u sklopu odrednica kolicinskih brojeva; 1. tri; - te bir jedna trecina 21. Posebne odrednice cine sve vrste sveza. 22. c estice se unose zajedno sa objasnjenjima njihove upotrebe: da ... 3. pri izratavanju omalovatavanja, nepoverenja, hvaljenja; pa, ta, ama; o da ne oluyor ta, sta se on pravi? sta on predstavlja? syle de artk ta, reci vee!. .. 23. postpozicije su oznacene doticnim padezima: beri ... lll post. sa ab/. od; vee; be gnden - vee tri .dana; o gnden - od onog dana; teden - odavno 24. Ukoliko ime poseduje funkciju sastavljene (izafetske) postpozicije, u recnickom clanku se oznacuje rimskim brojem:
art(-d) ... lll funkciji sastavljenih postpozicija; /-n/ - na iza, pozadi; /-n/ - ndan za (kime, cime); odmah (posle)

25. Uzvici nose oznaku uzv. Daju se njihovi moguci prevodi ili objasnjenja o upotrebi (u zagradi) ayol uzv. (od ay oul) hej! cuj! (u govoru zena) heyhat a uzv. kakva zalost! jao! avaj! 26. Onomatopejske reci i izrazi u recniku su predstavljeni na dva nacina: 1) Ukoliko u srpskom jeziku postoji ekvivalenat, daje se prevod i, kada je neophodno, objasnjenje: ak onom. metalnog zvuka, zveketa cin! cak! din!

IX

tt

anam. tik-tak!

2) U odsustvu adekvatnog prevoda daje se objasnje:


angl:
atr

- ungul anam. astrag i grubag zvuka (zveketa, klaparanja, tandrkanja)

anam. pucketanja, treska, udara

27. Poslovice i izreke daju se u sklopu recnickog cianka posle znaka romba (0). Najcesce se daje srpski ekvivalenat bez obzira na leksicki sastav turske poslovice. Kada u srpskom ne postoji odgovarajuca poslovica, daje se knjizevni prevod kao i objasnjenje o upotrebi.

28. Prevodi znacenja pojedinih reci se,. po potrebi, blize objasnjavaju (u zagradama)
baran red (cokota, vocaka)

kou spavaonica; odelenje (bolnice, zatvora, kasarne)


n

put(a) (ab. za obedovanje)


1

29. Za najveci deo biljaka i zivotinja se, pored prevoda, daje i njihov latinski naziv:
batankara

zaaf. senica velika (parus maior)

idem

bat. mrazovac, kacunak (Colchicum)

merotu (-nu) bat. hmelj (Humulus lupulus)

30. etimoloske oznake daju se samo za reci arapskog (a) i persijskog (p) porekla. Njihovi derivati se ne oznacavaju.

31. Oznaka v. (vidi) upucuje s jedne ortografske varijante reci na drugu, kao i na si- nonimske idiome i izraze u okviru iednog recnickog clanka:
anma v. ama

dev. da
miv.m

gnn ho geirmek v. gnn gn etmek

32. Oznaka ct. (sravni) upucuje na sinonimske ekvivalente kako turskih reci, tako i arapskih i persijskih pozajmica:
dsatm

izvoz; ct. ihra a rasprava, diskusija, polemika; prepirka; ct.


tartma

mnakaa

reva

(-c)

a prodja potraznja, promet (robe); ct. geerlik, srm

zabit(-ti) a oficir; ct. subay

33. Reci koje prema alfabetu slede jedna za drugom, a jednake su po znacenj,. i etimologiji, daju se u jednom clanku sa zajednickim prevodom.
alar, alayan

slap, vodopad

aydan, aydanlk cajnik


iil, lir

p prsten, alka

34. S obzirom na to da se veliki broj sintagmi u knji:evnom jeziku pise zajedno ili odvojeno, kao i na sve izrai:eniju tendenciju ka leksikalizovanju, u recniku su takve sintagme izdvojene kao posebne odrednice bez upucivanja na njihove odvojeno pisane oblike:
bakent

(umesto

ba

kent)

bakomutan (ba

komutan)

barol (ba

rol)

hanmbcei (hanm bcei)


hanmgbei (hanm gbei)

havaalan

(hava

alan)

ikiyzl (iki yzl) karakavak (kara kavak)


skynetim (sk

ynetim)

35. S obzirom na to da je kao poseban dodatak recniku uradjen fzbor geografkih naziva, toponimi nisu dati kao odrednice, a srecu se samo u sastavu sintagmi i idioma. U recniku su kao odrednice, dati nazivi pripadnika dri:ava i naroda.

Xl

r
TEHNicKE SKRACENICE

a
abi.

arapska rec-Arapadan ablativ-ablatif,


kma

durumu

av.
agr. ak. anat. a-p arg. arh. arheol. arhit. as tr. auto. bez . bibl. biol. bot. v. vet. voj.

avijacija-havaclk

terimi

agronomija-tarmbilim, tarmclk

akuzativ-ykleme durumu anatomija-anatomi terimi arapsko-persijska slozenica- arapa- farsa bileik kelime argotizam, argo izraz-argo sz, argo deyimi arhaizam, zastarela rec-arkaizm arheologija-arkeoloji terimi
arhitektura-mimarlk

astronomija-gkbilim terimi automobilizam-otomobilcilik bezlicni glagol-znesiz fiil. bibliotekarstvo-ktphanecilik biologija-biyoloji terimi botanika-botanik terimi vidi
(te)-bakn
baytarlk

veterina- veterinerlik, vulgarno- kaba sz,


corafya

vjni termin- askerlik terimi


baya

vulg. gen. geog. geol. geom. gl. gl. im. gradj. gram. dat. dem. dijal. d ipi. ek.

sz

' 1
~

genitiv- jenitif, tamlayan durumu geografijaterimi

geologija-jeoloji, yerbilim terimi geometrija- geometri, hendese glagol- fiil, eylem glagolska imenica- fiil ismi, eylem gradjevinarstvoinaat
ad

t
lj

'

terimi

gramalieki termin- dilbilgisi terimi dativ- ynelme durumu deminutiv- kltme (ismi) dijalektizam- diyalektizm diplomatija- diplomasi terimi ekonomija- ekonomi, iktisat elektrika, elektronika-elektrik, eiE!ktronik

el.

XII

rad.
razg. re . refl. rec.

radio- radyo (raz) govorni jezik, govorni izraz- konuma dili, konuma deyimi religija- din refleksiv- dnl at (eylem) reciprok- ite at (eylem) sastavljenbirlemi

sa st.
sin. skr.
S lik.

kinematografija- sinemaclk skraceno, skracenica- ksaltlm, ksaltmf1 slikarstvo- resimeilik sociologija- toplumbilim terimi sport-spor terimi tekstil, tekstilna industrija- dokumaclk tehnika- teknik terimi tipografija, stamparstvo- basmclk trgovina, ticaret terimi umetnost- sanat uzvik- nida, nlem farmacija- eczaclk figurativno- mecazi fiziologija- fizyoloji terimi filozofija- felsefe terimi finansijski termin-'inaliye terimi fizika- fizik terimi folklor- folklor, halk bilgisi terimi fotografija- fotoraflk hemija- kimya terimi kauzativ- etirgen at (eylem) sravni- karlatrn cestica-edat saljivo- aka yollu sahovski termin- satran terimi skolski termin- okul terimi

soc.

sp.
tekst. te h.

tip.
trg.

umet.
uzv.

fa rm.
fig. fiz iol.

fil.
fin. fiz. folk. foto. hem.

ca us.
cf. eest.

salj. sa h.

sk.

XIV

TURSKA AZBUKA

A
B

a
b

R r

s
J j
K k

L Mm

V
n

u
V

E
F

e
g

o o

p p

G
H

z z

KRATKE ORTOGRAFSKE 1 FONETSKE NAPOMENE Turska ortografija se zasniva na fonematskom principu; znak oznacava odredjenu fonemu, a ne njene fonetske varijante. 1. Pored 29 znakova za glasove, u turskom, kao ortografski znaci, postoje jos i apostraf i cirkumfleks. 1) Apostrof (') se upotrebljava: -za odvajanje vlastitih imena ili nekih posebno naglasenih reci od njihovih gramatickih nastavaka, a najcesce od padeznih sufikasa: Aydn'a (Adjinu), Avrupa'da (u Evropi), Ankara'dan (iz Ankare), Orhan' (Orhana). -za oznacavanje izostavljenih slova kao u n'olur um. ne olur (molim vas). n'apalm um. ne yapalm (sta da radimo, sta mozemo). -za ukazivanje na neznatan glotalni predah unutar nekih arapskih reci u nesto starijim tekstovima: mes'ele (pitanje, problem), mer'i (validan, vazeci), te'sir (uticaj) i si. -za odvajanje nastavaka koji slede iza brojeva: 1955'te, 1963'te, 1977'de, saat 8'de itd. 2) Cirkumfleks (") se srece iskljucivo u pozajmljenicama arapskog, persijskog i francuskog porekla: -uzvokale ai u da ukaze na palatalizovanost konsonanata g, k i . koji im prethode: hikaye (prica), gavur (nevernik, kaurin), lale (lala), laf (razgovor, rec), Latin (Latin), lanet (kletva), lastik (guma), rzgar (vetar) i td. -u homonimima: alem (zastava), alem (svet), adet (broj), adet (obicaj), hala (tetka), hala Oos, i sada), pri cemu vokal, nosilac cirkumfleksa, postaje dug.

xv

r
-u relativnim pridevima, koji se grade od arapskih imenica; ferdi (individualni), milli (nacionalni), resmi (zvanican), siyasi (politicki), tarihi (istorijski) i td. 2. Upotreba velikih slova. Navodimo samo slucajeve koji se razlikuju od pisanja u nasem jeziku: -velikim slovima pise se svaka rec u sastavu naziva ustanova i institucija: Anayasa Mahkemesi (Ustavni sud), Trk Dil Kurumu (Tursko jezicko drustvo), Trkiye I Bankas (Turska polovna banka), Milli Gvenlik konseyi (Savet za nacionalnu bezbednost) i td. -velikiin slovima pisu se imena jezika: Arapa (arapski), ince (kineski), Franszca (francuski), Ingilizce (engleski) Trke (turski).
manlamak

-velikim slovima pisu se i glagoli izvedeni od naziva pripadnika odredjene nacije; Al(germanizovati se), Amerikanlatrmak (amerikanizovati), Trklernek (poturciti se) itd.

-imena religija i pripadnika odredjenih religija: Hristiyan (Hriscanin), Msliman (musliman), Protestan (protestant), Hristiyanlk (hriscanstvo), Islam (islam), Budizm (budizam) itd. -reci uz vlastita imena koje iskazuju postovanje, titule nadimke: Bay Saracolu (gospodin Saradzoglu), Mehmet Bey (gospodin Mehmed), Seniha Hanm (gospodja Seniha), lsmet Paa (lsmet-pasa), Fatih Sultan Mehmet (sultan Mehmed Osvajac) itd. -svaka rec u nazivu knjiga i clanaka, izuzev sveza ve, de, ile, ya i upitne recce m (mi, mu, m), pise se velikim slovo Godo'yu Beklerken (Cekajuci Gdoa), Su ve Ceza (Ziocin i kazna), Trk Dilinin Yaps zerine (O strukturi turskog jezika) Nevehir ve Yresi Azlar (Govori Nevsehira i okoline), itd.
i!,

3. Vokali i njihov izgovor. Sa svojih osam vokala i nekoliko realizacija, turski jezik se ubraja u jezike sa veoma razvijenim vokalskim sistemom.

A Po izgovoru se razlikuje od srpskohrvatskog a po tome sto je nesto du biji.


E lma dve nijanse izgovora, zatvorenu i otvorenu, i pored toga sto , standardnam jeziku ne postoje dve foneme. U dvosloznim recima, na poziciji u prvom slogu, izgovara se nesto zatvorenije; eski (star), ekmek (hleb), gece (noc), yeil (zelen) itd.

1
1

1 Moze se samo donekle porediti sa ruskim tvrdim nenaglasenimi. Tacnije, to je glas izmedju srpskohrvatskih e i i. lzgovora se tako sto se. govorin organ podesi za izgovor vokala e a izgovori se i: k (zima), kz (devojka), kmak (izaci), Slican kvalitet izgovora oseca se u nekim nasim recima kao sto su rt, krs, krma.

1 lzgovara se kao nase i: iki (dva), istek (zelja), ine (igla).


O U recima turskog porekla nalazi se samo u prvom slogu. lzgovara se otvereno kao i nase o: oda (soba), olta (udica), ordu (vojska). U recima se vokalima u i o drugom slogu, izgovara se zatvorenije: omuz (rame), odun (drvo), oyun (igra), dokuz (devet).
U lzgovor mu je isti kao i naseg u: ulus (narod), bulmak (naci), buz (led).

U otvorenom slogu izgovara se kao francuski glas eu, a u satvorenom kao nemacki : gl ezero), l (pustinja), dev (zadatak), fke (ljutnja).

XVI

lma izgovor kao nemacko (ber) ili francusko u (prune): s (baza), rn (proizvod), snger (sundjer), st (mleko), srmek (trajati).
4. Konsonanti i njihov izgovor. Turski konsonanti su b, 'c, , d, f, g, , h, j, k, , m, n, p, r, s, , t, v, y, Reci turskog porekla, po pravilu, ne pocinju suglasnicima c, j, 1, m, n, r, t, z. lzuzetke cine neki onomatopejski izrazi, upitna recca m (mi, mu, m) i upitna zamenica ne. Suglasnikom

ne pocinje nijedna rec.

lzgovor konsonanata: B kao sr. B. C kao sr. DZ. samo nesto umeksanije.
kao sr. c, samo sa rneksim prizvkom.

D kao sr. D. F kao sr. F. G ima dva razlicita kvaliteta u zavisnosti od toga da li je pracen velarnim ili palatainim vokalima. Kada je u poziciji ispred vokala zadnjeg reda, izgovara se dublje, odnosno kao sr. g : gam (tuga), gaga (kljun), gda (hrana), gurbet (tudjina) i si. lspred uplatalnih vokala, glas g je umeksan, narocito ispred i : gn-gjn (dan), gz-gjz (oko), gzel-gzel (lep) i si. U turcizmima se takvo g iz modela izgovara dj: djuzel (od gzel), djozjluk (od gzlk), djoja (od gya) itd. (umeko G) izgovara se kao francuski aspirirani suglanik r: az (usta), aa (aga), (plakati). U intevokalskoj poziciji sa palatainim vokalima, se izgovara kaoslabo j: deil- dejil (nije), eer- ejer (ako). Na isti nacin se izgovara kada prethodi vokalu : le- jle (podne).

alamak

Kada je u poziciji izmedju o i a ili o i u, se moze izgovarati kao slabo v. ili se, jed. nostavno, ne izgovara; oul (sin), soan (crni luk), souk (hladan), boa (bik) itd. H kao sr. H.
J kao sr. z. Ne javlja se u turskim recima vee samo u psijskim i francuskim pozajmljenicama: jale (rosa), jri (zirikomisija), jeton (zeton), jerse (zersej)

K podleze uticaju vokala isto kao g i ima dva razlicita kvaliteta izgovora (ct. G). U turcizmima u sh. jeziku, palatal zovani k izgovara se i pise kao eeten (od .keten), C,elepir (od kelepir), citab (od kitap), C,emal (od Kemal), cup (od kp).

c:

L u zavisnosti od prirode vokala koji ga okruzuju, ralikuje dva kvaliteta. Sa vokalima zadnjeg reda. 1odgovara sh. (godina), kol (ruka)
,

odnosno ima polarni prizvuk; yol (put),

yl

Sa vokalima prednjeg reda 1se palatalizuje; byle (ovakav), kelebek (leptir), el (ruka) U arapskim, persijskim i francuskim pozajmljenicama, sa vokalima, nosiocima cirkumfleksa, 1 se takodje izgovara meko; la- ljale (!ala), lazm- ljazm (potreban), lavaboljavabo (lavabo)

XVII

Blateralni u arapskim i francuskim recima ima prizvuk ruskog mekog 1: hal (stanje),
rol (uloga), suat (pitanje), kontrol (kontrola) i si.

M N P R S

kao sr. kao sr. kao sr. kao sr. kao sr.

m.
n.

kao sr. kao sr.

s.
t.

p.

V kao sr.

v.
j.

r.

kao sr. kao sr.

s.

z.

5. Udvojeni konsonanti (geminate) ne postoje u korenu turskih reci. lzuzetak cini neznatan broj reci kao sto su anne (majka), elli (pedeset), ss (topao), ninni (uspavanka), okka (oka, stara mera za tezinu). Sve gemina te u. pozajmljenicama iz evropskih jezika uproscuju se u jedan konsonant Pozajmljenice iz arapskog jezika civaju geminate: dikkat (paznja), hrriyet (sloboda),
tereddt (kolebanje), teekkr (zahvalnost) itd.

Pojedine asimilirane pozajmljenice kao sto su npr. evvel (pre) i amma (ali), imaju i jednokonsonantsku varijantu (evel, ama). Gerninale na kraju jednosloznih arapskih reci gube jedan konsonant koji se ispred vokalnih nastavaka ponovo javlja:
hak (pravo},
hakk

(njegovo pravo); his (osecanje), hissim (moje osecanje) i si.

Gornje reci se u recniku oznacavaju na sledeci nacin: hak(-kk), his(-ssi), hat(-t), s(ss). 6. Akcent. S obzirom na to da najveci broj reci, kako turskih tako i pozajmljenica, ima akcent na poslednjem slogu, moze se reci da u turskom jeziku preovladjuje oksitoni akcent: gne (sunce), baba (otac), pencere (prozor), ehir (grad}, hrriyet (sloboda}, avukat (advokat), asit (kiselina). Akcent na prvom slogu (baritoni) imaju prilozi, postpozucije, sveze i uzvici: yarn (sutra), yalnz (samo), belki (moze), sonra (posle), nce (pre), sanki (kao da), haydi (hajde). Baritani akcent imaju i neke imenice koje ukazuju na srostvo: abla (starija sestra),
amca (stric), teyze (tetka), yenge (snaha) itd.

XVIII

-Astubu

a 1 uzv. 1. ispred imena iskazuje prekor, upozorenje, ironiju; ah! no! - be evladm,
ne yaptn? ah, dete moje, sta si uradio? dostum, ne biim adamsn sen? ah, prijatelju, kakav si ti covek? - kzm, neredesin? ta, gde si kceri? 2. iskazuje ushicenje, dopadanje, ljutnju, iznenadjenje; bu ne gzel elbise! oh, kako je ovo lepa haljina! - bunu ben mi yapmtm? ah, zar sam to ja ucinio? - sen de mi burada idin? oh, zar si i ti bio ovde? - yapma, ben byle szlerden holanmam, ah, nemoj, takve reci mi se ne dopadaju a2 cest. na kraju recenice kazuje nadu govornika u nepogresivost pretpostavke; bu, ondan iyi deil, - ? to nije dobro od njega, ha? ona dargnsn - ? ljut si na njega, ha? yeni geldiniz - ? tek ste stigli, ha? a3 cest. dodata na 2. lice kondicionala, daje mu prirodu imperativa; alsanal uzmi, de! gelsenize dodjite! iyi bir ay yapsana spremi dobar caj! aa, aah uzv. ne! aha! nikako! niposto! ab p voda (samo u slozenicama) aba 1 a 1. aba (gruba tkanina) 2. ogrtac (od abe) o -altndan denek gstermek fig. potajno pretiti; - y atmak rasteretiti se cega, odahnuti; - y serrnek dugo ostati, zasesti; cf. postu sermek; - y yakmak razg. zatjubiti se, zacopati se u koga; bir m var atarm, narda olsa yatarm u cemu hodam u tome i spavam aba2 dijal. 1. v. abla 2. tetka 3. svekrva
abac abadzija; - kebeci, sen neci? sta ti imas s tim? sta se to tebe tice?

abah 1. u ogrtacu, s ogrtacem (od abe) 2. fig. slab, nemocan; bespomocan abamak ak. dijal. odbiti, odbaciti
abandrmak 1. ca us. od abanmak 2. potoziti, baciti koga na kolena

abandone: - etmek sp. odustati od borbe (u boksu) abanma sp. oslanjanje, naslanjanje (u boksu) abanmak dat. 1. oslanjati se, naslanjati se o; nalakcivati se 2. arg. ziveti na tudjacun abanoz p. 1. abonosovina 2. bot. (ili abonos, abonosovo drvo (Diospyros ebenum); - gibi 1) cm kao abonos, precrn 2) veoma tvrd; - kesitrnek fig. oceliciti se; - yrekli tvrd, bezdusan
aac)
abart, abartma uvelicavanje

preterivanje, preterivati,

prepre-

abartmak ak. uvelieavati, naduvati


abartmal
abao

preteran, preuvelican

mor. 1. donji deo, donjiste; donji,

nizi; - gabya donje parno jedro (na jarbolu) 2. komanda "spustaj" (uzad, jedra)
yndr,

abat (-d) p 1. napredan, cvetan; cf. bamarnur 2. veseo, srecan, spokojan Abaza Abhazac Abazaca abhaski jezik

abazan vulg. pozudan, "zagoreo" (seksualno)


~bbas: - yolcudur - balasan durmaz niko ne moze zadrZati nekog ko naumi da putuje

abajur abazur abak (-) 1. v. abakus 2. racunaljka 3. silueta, nejasna slika, senka abakus arhit. ploca,
pokrivrica

na

Abdal1 1. tursko pleme na severu Avganistana 2. pripadnik polunomadskog plemena u Anadoliji

abdal abdal 1. lutajuci dervis; da yrmezse, yrr pas/. ako breg nece Muhamedu, muhamed Ce bregU 2. V. aptal abdes, abdest v. aptes abdlleziz a bat. 1. kiki ri ki, arahis (Arachis hypogaea) 2. slatki koren (Cyperus esculentus) abdsselam (ili - otu ) a bat. mandragora; cf. adamotu abdsselatin a bat. ricinus, procist (Croton tiglium) abe uzv. hej! (u Trakiji) abeci arg. glupak, tikvan, budak aberasyon astr. aberacija; cf.
sapn

sestro Guler! ablak a okrugao, bucmast (obraz, lice)


ablc~lik sestrinstvo, sestrinsko ophodjenje; /-af - etmek postupati kao starija sesira

abiasyon geog. ablacija, odnosenje; otapanje (glecera) ablatif gram. ablativ abii mor. uze (za skupljanje jedara); yi brakmak (ili karmak) fig. izgubiti kontrolu, zbuniti se, spetljati se abluka blokada, opsada, okruzenje; ya almak (ili - etmek ) blokirati, sprovesti blokadu; opsedati; - kaldrmak skinuti blokadu, ukinuti opsadu; - y yarmak probiti blokadu; ekonomik - ekonomska blokada abone 1. pretplata; /-/ - etmek pretplatiti (novine i si.) - fiyat pretplatna cena; - yi kesrnek obustaviti, prekinuti pretplatu; /-af - olmak pretplatiti se; - yi yenilemek obnoviti pretplatu 2. pretplatnik, abonent; telefon - si telefonski pretplatnik abonman 1. pretplata 2. pretplatnicka knjizica, karta; mevsim - sezonska pretplatna karta aborda mor. pristajanje (broda uz brod), privezivanje (uz obalu); /-al etmek (ili olmak) pristati uz bok (drugom brodu ili abali) abortif 1 1. med. abortivan, kratkotrajan (o bolesti) 2. biol. nerazvijen, zakrzljao (organ, biljka) ll pobacajni, za pobacivanje abortus med. pobacaj, abortus abosa mor. stop! drZi! (komanda) abra dija/. 1. preteg, teret (koji se stavlja na !aksu stranu kod bazdarenja) 2. pride, dodatak (pri razmeni) abramak dijal. upravljati, krmaniti (brodom)
abra

abes a 1. luckast, sasav; besmislen 2. bespotreban, izlisan, uzaludan ll besmislica, budalastina, ludorija; - le geirmek dangubiti, provoditi vreme u neradu Abhaz v. Abaza
abhayat (-t) a-p zivotvorna voda, eliksir zivota; cf. bengisu; - imi krepak bodar, cio (o coveku u poodmaklom dobu)

abiru p cast, dostojanstvo, ugled; cf. yzsuyu; - dkmek moliti, preklinjati abi razg.
~ aabey

abide a spomenik; cf. si spomenik slobodi


abideletirmek

ant;

hrriyet -

ak. uciniti besmrtnim,

ovekoveciti abidevi a velicanstven, ogroman, monumentalan; cf. antsal abis geog. duboko more, pucina (preko 900 metara);ponor, ambis abit (-bdi) a rob, suzanj; fig. bozji rob, covek abit (-di) a pobozan, bogobojazljiv abla 1. starija sestra 2. -! uetivo obra6anje starijoj zeni ili devojci; Gler -

1. saren, pegav (koni) 2. bes-

acemi pigmentan, bezbojan (deo lica ili listova) 3. med. leprozan, gubav ll (svetle ili tamne) mrlje (na tkanini, usled loseg bojenja)
abralk

pantan; cf. garip; - ine gitmek zacuditi se, zapanjiti se 2. smesan, komican 11 uzv. cudno, neverovatno! smesno! acayiplik cudnovatost, neobicnost; retkast acelacayip a veoma cudno; veoma smesno

med. lepra, guba

abse v. apse absent v. apsent absoltizm apsolutizam; cf.


saltlk

absorbe: - etmek apsorbovati, upi(ja)ti absorpsiyon apsorpcija, upijanje abstraksiyon trahovanje apstrakcija, aps-

abstre apstraktan; - sanat apstraktna umetnost abuhava p-a klima, podneblje abuk - sabuk nepovezan; prazan, besmislen, bezvezan; - sabuk konumak govoriti besmislice abuli psih. bezvoljnost, gubitak volje abullabut neotesan, grub, pr.ostacki abur: - cubur buckuris lose jelo ll besmislen, budalast abus a mrgodan, namrgodjen; namcorast, odbojan abuzambak v. abuk sabuk abuzettinbey snob; frajer arg. gizdavac, kicos,

acele a 1 1. zurba, uzurbanost, hitnja, brzina; cf. istical, ivedi; - etmek 1) zuriti, hitati 2) gubiti strpljenje, uzrujavati se; - m yok ja ne zurim 2. naglost, nepromisljenost; - ye bamak hitati, raditi na brzu ruku; - ye gelmek lose uciniti, prenagliti (u zurbi); /-/ - ye getirmek obmanuti koga (koristeci se njegovom zurbom) 3. nestrpljivost, usplahirenost, uzrujanost; - ile 1) zurno, uzurbano 2) usplahireno, uzrujano, nestrljivo 3) nepromisljeno, brzopleto ll 1. hitan, uzurban; neodlozan, prek; - vaziyet vanredna situacija; - yardm hitna, neodlozna pomoc 2. brzoplet, nagao, nepromisljen lll (ili - ) hitro, zurno; - - okula gitti zurno otisao u skolu aceleci uzurban; nagao, nestrpljiv; cf. evecen, sabrsz acelecilik uzurbanost, naglost, nepromisljenost; usplahirenost, nestrpljivost, uzrujanost Acem a Persijanac; - hals persijski tepih O - asian lazni junak; - klc dvosekli mac, mac sa dve ostrice; - klc gibi fig. dvolican; prevrtljiv (covek); - mbalaas bezgranicno preterivanje Acemce razg. persijski jezik acemi a 1. pocetnik, novajlija; ben bu - siyim ja sam pocetnik u ovom poslu 2. stranac, tudjin, dosljak (u nekom mestu); o, bu ehrin - sidir on je tudjin ovom gradu 3. (ili - er, - asker) voj. regrut, novak; - olan ist. janicarski regrut ll nevest, neiskusan, nespretan, neumesan; osrednji; - bir yazar osrednji pisac o aylak zutokljunac; seprtlja, petljavina
iin

acaba a (afektivna recca za iskazivanje radoznalosti, neizvesnosti, nedoumice); mozda, zar? - ders bitti mi je li, mozda, zavrsen cas? - misafirler gelecekler mi? zar ce doci gosti?; - Sleymaniye camii nerede? gde je Sulejmanija acar 1. zestok, vatren; neobuzdan; neustrasiv 2. snazan, jak, energican 3. dija/. nov.
acarlk vatrenost, zar, zestina; neobuzdanost 2. snaga, energija 3. s:nelost, odvaznost

acayip (-bi) a 11. cudan, neobican; fra-

acemice acemice nespretno, neumesno, nevesto


acbadem 1 bol. gorak badem (Prunus amygdalus) ll arg. lukav, prepreden
acbakla bol. vucji

acemilik 1. neukost, neumesnost, nespretnost 2. zaziranje, bojazljivost, snebivljivost 3. (ili - devri) regrutska obuka acenta, acente 1. agencija, zastupnistvo; vapur - s brodska agencija 2. drustvo, kompanija; filijala; petrol - s petralejska kompanija 2. agent, zastupnik 1. agencija; ured; seyahat putnicka agencija 2. agentura acep v. acaba
ac 1. go rak (ukus); - su 1) gorka voda 2) tvrda voda 3) slana voda 2. uzegao, uzegnut (mas( ulje) 3. ljut, papren, astar (o paprici) 4. gorak, tezak, bolan; zalostan, tuzan; - haber tuzna vest; - hatra gorka, bolna uspomena 5. astar, ljut, surav, nepodnosljiv; - souk ljuta zima, cica 6. jedak, zajedljiv, uvredljiv; prekoran; - SZ prekor, pokuda 7. astar, prodoran; piskav; - ses pradaran glas 8. bljiestav, drececi, drecav (o boji); - yeil drecavo zelen ll (ili - - ) uvredljivo, jetko; zalosno, tuzno, bolno; prodorno, uzasno; - - haykrmak uzasno kriknuti; konumak jetko govoriti lll 1. gorcina, gorak ukus 2. bol (fizicki); - yitimi med. analgezija; 3. bol, jad, patnja, muka, nevolja; - basmak doziveti nesrecu; - grm stradalnik 4. zalost, tuga 5. osveta o - sn barna basmak (ili gmmek) trpeti, podnositi bol; miriti si s patnjom; - ekmek bolovati, patiti od cega; /-n/ - sn ekmek stradati, biti zrtva cega, ispastati; /-n/ - sn karmak 1) naknaditi, pakrili stetu 2) osvetiti se, obracunati se; - lar dindirrnek otkloniti nevolje; - s iine kmek osecati jake bolove, tesko patili od cega; -dil apor jezik, uvredljive reci; - patlcan bezvredna stvar; - pathcan kra almaz pos/. nece gram u koprive
acaa (-c)

bob (Lupinus)

acca

prilicno" gorak, nagorak

acidem bot. kacun jesenji, mrazovac (Colchicum autumnale)


acelma

v. achyar

acentalk

achyar bol. 1. divlja tikva, pasja tikva (Citrullus colocynthis) 2. v. acdlek


ack (-)

1. bol, tuga, jad, patnja 2.. zabez/. adackmak

lost
acklmak

acklanmak

biti u zalosti, biti ucveljen

ackl 1. tuzan, zalostan; - haber tuzna vest; - hikaye tuzna priea; - komedya tragikomedija 2. ozaloscen, u .zalosti, ucveljen
ackmak

mm

ackt

ogladneti, oseeati glad; karogladneo sam

acksnmak dal. ,dijal. rastuziti se, onec raspoloziti se; obespokojiti se


acktrmak

1.

caus. od ackmak 2. izaz-

vati apetit
aclanmak, aclamak 1. postali gorak; uzeci se; prokisnuti; arap aclat vino je prokislo; ya aclat maslo se uzeglo 2. dijal. rasrditi se, razbesneti se, izgubiti kontrolu

ac1 ljut, papren; zaljucen (o jelu)


ac2 tuzan, zalqstan, potisten, sumoran, setan; - gzler setne oci; - yz tuzno lice

aclk 1. gorcina

2. ostrina, zestina

acma 1. gl. im. ad acmak 2. sazaljenje, saosecanje, samilost, milosrdje; cf. merhamet
acmak 1. bol eti; yararn acyor boli me rana 2. dat. zaliti, sazaljevati; saosecati (sa kime); ailesine ok acdm mnogo mi

bol. gorkun, kvasija (Qu-

assia amara)

a je bilo zao njegove porodice 3. dat. zaliti, stedeti, cuvati; emeklere acmarnail ne treba zaliti truda 4. gorcati, postajati gorak (prokisao, uzegnut)
acmasz, acmaz

nemilosrdan, bez-

vest, nespretan; cf. beceriksiz; /-dan/ kalmak ne biti u stanju, ne moci sta uradili; cevap vermekten - kaldm nisam bio u stanju da odgovorim 3. jur. neplatezan, insolventan 4. siromasan; jadan, bedan acizane a-p ponizno, pokorno; ahsi m moja malenkost acizleri Vas pokorni sluga (umesto ben); - kanaalrnca po misljenju Vaseg pokornog sluge, po misljenju moje malenkosti acul (-l) a nestrpljiv; zustar, naprasit, plahovit acun svemir, vaseljena, kosmos; cf. ka inat acur 1 bat. tikva-zemljaca, ruski krastavac, jurgeta (Cucumis flexuosus) acur2 v. ajur

dusan
acm

uzegnut, uzegao (o ulju, masti) nagorak

acms, acmtrak

acnacak

dostajan sazaljenja, za zalak. dat. izazivati sazaljenje

jenje, jadan
acndrmak

(saosecanje)
acnmak 1. pass. ad acmak 2. dat. zaliti, sazaljevati koga, saosecati s kime cf. teessf etmek, yerinmek

acot

(-tu) bat. grkusa, konjogriz (picris)

acrak

v.

acms

acrganmak

dat. arh. v.

acnmak

acisz bezbolan (lecenje zuba i si.)


actmak ak. 1. nanositi bol; povrediti (ranu) 2. zagorca(va)ti, dodati gorak ukus

acuze a starica, stara zena, pej. gadna zena, baba; matora vestica acyo trg. azija, pride acyocu igrac na berzi, berzanski spekulant a 1 (-) 1. gladan; - ama na gladan stomak, na gladno srce; - biila gladan i ubog; - plak gladan i go, gladan i ubog; - doyurmak nahraniti gladna, pomagati uboga; - durmak postiti, ne jesti; - karnma naste, na gladan stomak 2. siromasan, bedan, ubog; - gezmek ziveti u bed i; - kalmak 1) ostati gladan 2) osiromasiti, pasti u bedu 3. nezasit, gramziv, pohlepan 4. dat. gladan, zeljan; halk bilgiye - tr narod je gladan znanja O - n halini tok bilmez post. sit gladnom ne veruje; - kurt aslana bile saldrr post. gladan vuk i lava napada; - kurt gibi halaplji~o, kao gladan vuk; - tavuk kendini arpa ambarnda sanr post. gladna kokoska zamislja sebe u ambaru sa zitom; sto je babi milo to joj se i snilo a2 (-c) gl~d; - ndan lmek umirati

acil a odlozen, odgodjen acil a 1. hitan, neodlozan; - durum vanredna situacija; - i neodlozan posao; - tedbirler hitne mere 2. brz; - ifalar dilemek pozeleti brzo ozdravljenje acilen a hitno, zurno, brzo acip
(-b)

a. neobican, cudan; cf. garip

acir a rentijer, zajmodavac aciyo v. acyo aciz (-czi) a 1. slabost, iznemoglost, onemocalost; fig. bespomocnost; cf. eksinlik 2. nevicnost, neumesnost, nespretnost; cf. beceriksizlik 3. (ili - hali) jur. neplateznost, insolventnost, nesposobnost placanja; - vesikas dokumenat o insolventnosti

ct.

aciz a 1. slab, onemocao, iznemogao; gsz 2. nesposoban, neumesan, ne-

aacak od gladi (i fig.); -n kabadys arg. siroke ruke u siromastvu; ubog, a darezljiv (covek) aacak (-) olvarac; konserve varac za konzerve aalya bot. azaleja (Azalea) aan 1. anat. ekstenzor, rastezac (misic) 2. osvajac, zavojevac 3. mat. tenzor aar 1. kljuc; cf. anahtar 2. dijal. predjelo; aperitiv agzl pohlepan, gramziv; halapljiv, nezasit agzllk pohlepa, gramzivost; halapljivost, prozdrljivost
a l

ot-

1 . geom. ugao; cf. zaviye; - uzakastr. ugaona udaljenost; dar - ostar

ugao; dik - pravi ugao; geni - tup ugao 2. stanoviste, aspekt; glediste, tacka gledanja
ac 1 koji otvara; koji otkriva; itah koji olvara apetit ll 1. carinski cinovnik, kontrolar prtljaga 2. anat. misic rastezac, ekstenzor
ak (-) 1 1. otvoren, otkriven; - pen. cere olvoren prozor 2. otvoren, nesmetan, slobodan (prolaz, pruga, put); yol - deil put nije slobodan 3. nag, go(lisav), nepokriven; ba - gologlav 4. sirok, prostran, ogroman; - meydan prostran, sirok trg 5. slobodan, prazan, nepopunjen; memuriyet slobodno radno mesto 6. cist, neispisan, nepopunjen; katta - yer kalmad nije ostalo neispisano mesto na papiru 7. razmaknut (o vedjama); sirok, krupan, dug (korak) 8. svetao, jasan, olvoren (o bojama); - mavi svetloplav 9. bistar, vedar, bez oblaka (dan, vreme) 1O. jasan, razumljiv; razgovetan; citak (rukopis); imza citak potpis 11. nepritvoran, iskren, prostosrdai':an, prostodusan 12. povoljan, podesan, pogodan; cf. msait, uygun; yolunuz - olsun! srecan va m put! 13. ot-

' !

voren, javan; - mekt:.p otvoreno pismo (u novinama); - oturum otvorena, javna sednica; - oylama javno glasanje 14. voj. otvoren, nebranjen, nezasticen (grad, tvrdjava); - kale olvorena tvrdjava 15. pej. raskalasan, razuzdan (ob. o zenama) 16. opscen, skaredan (film, knjiga i si.) 17. nepopunjen, blanko ll (ili - - ) sasvim otvoreno; potpuno jasno; - konumak govoriti otvoreno, bez uvijanja lll 1. olvoren prostor, olvoreno mesto 2. pucina, otvoreno more (ob. u pluralu); Karadeniz larnda na pucini Crnog mora 3. mala udaljenost (od cega); predgradje, zaseok; otoban ehrin - ndan geer auloput prolazi nedaleko od grada 4. fin. deficit; bte - deficit u budzetu, budzetski deficit 5. slobodno, uprazneno (radno mesto); - lara kimse alnmayacak niko se nece primali na upraznjena radna mesta o - aln cista situacija; - alnla ciste savesti, casno; - alnl castan, cestit, posten; - arazi voj. olvoren, pristupacan prostor; - artrma ek. aukcija; - ate voj. direkina vatra; - ba 1) gologlav 2) celav; - bilet olvorena karta (avionska); - bono fin. cek na donosioca; 1-a/ - bono vermek dati siroka ovlascenja; - bulundurmak drzati otvorenim, zadrzavati; - bulunmak 1) biti slobodan (o mestu i si.) 2) /-dan/ drzati se po strani, ne mesati se, izbegavati; - bte deficitaran budzet; ciro blanko indosament; - a karmak 1) izneti na videlo, otkri(va)ti, obelodaniti, razobliciti 2) otpustiti (sa posla, sluzbe); - a kmak izaci na videlo, razotkriti se, obelodaniti se; razjasniti se; - deniz 1) otvoreno more, pucina 2) morski prostor (izvan teritorijalnih voda), visoko more; durmak v. akta durmak; - eksiitme licitacija; - el fig. izdasnost, darezljivost; elli izdasan, darezljiv, stedar; - fikirli 1) slobodouman 2) ostrouman, promisljen, vispren; - gel! vulg. ne mazi! hajde, otvoreno! - gelmek 1) voj. dr2ati rastojanje 2) ne prilaziti; - hava 1) vedro vreme 2) olvoren prostor; pod vedrim nebom; -

aktan

hava tiyatrosu pozoriste pod otvorenim nebom; - itibar fin. nalog za isplatu bez pokri6a; - kap 1) otvorena vrata (i fig.) 2) gostoljublje, gostoprimljivost; - kap b rakmak ostaviti mogu6nost (za dalje delovanje); - kap politikas politika otvorenih vrata; - kredi otvoren, blanko kredit; - liman mor. sloboda luka; - lar livas skitnica, probisvet, protuva; - maa pola plate, umanjena plata; - okumak citali naglas; /-al - olmak 1) biti dobro primljen 2) biti iskren, srdacan; - ordugfh voj. poljski log ::r, bivak; - seik jasan i citak; senet blanko menica; - szllk otvorenost, iskrenost, prostodusnost; - teekkr javna zahvalnost; - tutmak v. bulundurmak; - a vermek razglasiti, izbrbljati, istrtljati; - a vurmak 1) v. - a vermek 2) izneti nacistac, obelodaniti, razobliciti; - yara otvorena rana; - yaraya tuz ekmek sipati so na otvorenu ranu; yrekle iskreno, otvorena srca; - zaviye geom. tup ugao
akaz (-z) 1. otvorena usta 2. fig. prenerazenost, zapanjenost, zgranutost 3. fig. brbljivac, blebetalo 4. bat. jerijorgovan, jorgovance (Hesperis)
aka 1. javno, otvoreno, bez uvijanja 2. jasno, razumljivo; - s istinu govore6i tacnije; fikrinizi - syleyin recite jasno svoje misljenje 3. iskreno

aklamak ak. 1 . objasnjavati, razjasnjavati, tumaciti 2. saopstiti, izjaviti, dati izjavu, osvetliti (problem)
aklanmak

pass. od aklamak
ak.

aklatrmak

osvetliti,

otvoriti

(boju)
aklanabilir aklayc

objasnjiv

koji objasnjava; dopunski, bilgi iin bakanla ba vuracaz obrati6emo se ministarstvu za dodatnu informaciju dodatni; akl; boje, saren

koyulu svetle i zatverene

aklk 1 . olvoren prostor, trg; ct. meydan 2. sirina, prostranstvo 3. udaljenost, rastojanje, razmak; ct. mesafe 4. jasnoca, jasnost, razumljivost, razgovetnost 5. bezoblacnost, vedro vreme 6. nagost, obnazenost, golisavost; ct. plaklk 7. otvorenost, iskrenost, prostosrdacnost 8. fiz. otvor, dijafragma (kamere); raspon (mosta) 9. javnost, publicitet; ct. aleniyet 1O. astr. azimut ct. semt 11. svetlina (boje); svetli ton, svetla nijansa 12. raspusnost, raskalasnost, razvratnost aksak 1. poluobnazen, polunag, razgoli6en 2. nepristojan, nedolican (rec, sala)

berzanski senzal, mesetar, spekulant na obaranju kursa


akgz

ak

aksaklk 1. razgolicenost, neprilicno odevanje 2. nepristojnost, nedolicno ponasanje

spretan,

umesan;

lukav,

prepreden vejanac

ll prepredenjak, lisac, pre-

akgzl

v.

akgz

akgzlk, akgzllk spretnost, snalazljivost, domisljatost; lukavost, prepredenost

aklama 1. objasnjenje razjasnjenje, tumacenje 2. saopstenje, izjava; - da bulunmak (ili - yapmak) 1) objasniti, razjasniti 2) izjaviti, dati zvanicnu izjavu

akta i. na otvorenom, pod vedrim nebom; daleko, u daljini; - durmak osta (ja)ti po strani, ne mesati se; - kalmak (ili olmak) 1) ostati bez posla 2) ostati bez ku6e i ku6ista, ostati bez krova nad glavom; - yatmak provesti no6 pod vedrim nebom 2. bez posla, nezaposljen; /-/ - b rakmak 1) ostaviti bez posla 2) ostetiti, prikratiti (pri deobi)
aktan 1. bez muke, bez truda; - p"ara kazanmak zaradili novac bez truda, do6i do novca bez muke 2. izdalje, izdaleka; -

r
alama

almak zaobilaziti, zaobici;; o tehlikeli yeri - almalydk morali smo da zaobidjemo ono opasno mesto 3. otvoreno, javno (goverili); - aa sasvim otvoreno, bez uvijanja, bez ustezanja 1. sin. snimanje iz vise ugloita (sa vise kamera) 2. voj. izvidjanje; cf. keif
alamak

nama); bahis - zapoceti (o raspravi); gnl (ili ii) - razveseliti se, razgalili se; yz gz - ohrabriti se, izgubiti stidljivost
am 1. med. otvaranje, seciranje; autopsija; cf. terih 2. (svecano) otvaranje; cf. kat
amlama 1. jur. komentar (zakona i si.) 2. objasnjenje, tumacenje (knjizevnog teksla i si.)

alama

ak.

izvidjati; ispitivati, is-

ledjivati
alm astr. deklinacija, odstupanje, skretanje; cf. inhiraf
alr: - kapanr rasklopljiv, na sklapanje (noz, sto, metar i si.); - kapanr kpr pokretni most, most na rasklapanje

amlamak ak. 1. komentarisati (pravna akla) 2. objasnjavati, tumaciti


amlayc andrma

komentator; tumac
mat. razvijanje ak. razvijati (u raznim zna-

otkrivanje (spomenika); otvaranje (kongresa, izlozbe i si.); pocetak (pozorisne sezone); - treni svecano otvaranje
alma 1. gl. im. almak 2. voj. razvijanje, razvrstavanje jedinica (pred borbu) 3. sin. postepeno pojavljivanje (slike, kadra) 4. bot. pucanje, rasprskavanje (ploda)

al

andrmak

cenjima); cf.
anm geliim
anlama

gelitirmek

razvitak, razvoj; razvijanje; cf.


voj. izvidjanje ak. izvidjati, otkrivati

anlamak

ansal voj. izvidjacki


ansama

almak 1. otvarati se, olVorili se; al Susam al! Sezama, otvori se! kap al d vrata su se otvorila 2. oporaviti se, ozdraviti; hasta biraz ald bolesnik se malo oporavio 3. razvedravati se; hava ald razvedrilo se 4. osloboditi se, cpustili se, otkraviti se, ohrabriti se 5. dat. poveravati se, olvorili srce; herkese almamaldr ne treba se svakome poveravati 6. rascvetati se, procvetati 7. otkri(va)ti se 8. poceti, otpoceti (o pozorisnoj sezoni, skoli i si.) 9. prestirali se, protezati se 10. razmaci se, (na) praviti mesto 11. olvorili se, osloboditi se, uprazniti se (o mestu, polozaju) 12. otploviti, otisnuti se, udaljiti se (od pristanista); vapur ald brod se otisnuo 13. izlaziti na, gledali na (o sobi, prozoru); penceremiz baheye alyor nas prozor gleda na vrt. 14. prekomerno trositi, rasipati 15. postali svetliji (o boji) alr_np salmak slobodno se odevati (o ze-

izvidjanje, ispitivanje terena


ak.

ansamak
(!eren)
aortay

istrazivati,

ispitivati

mat. biseklrisa; cf. nasf

asal
hz

ugaoni; - ap ugaoni precnik; ugaona brzina 1. otvaranje 2. uvod, pocetak; uvodno izlaganje

konumas

at (-l) arhit. 1. prostor izmedju dva stuba 2. otvor, udubljenje (u zidu); yalanc - lazni otvor, imitacija otvora ak 1. lak, politura, glazura; sjaj; cf. cila 2. poliranje, glancanje; cf. perdah 3. razvrtac, svrdlo 4. (svaka) sprava za otvaranje; otvarac, kljuc

akc

lakirer; glacar; cf.

perdah

aklamak ak. polirati, lakirati, perdasili, glancati; cf. perdah etmek

ad
akl
alk

gladak, uglacan, poliran

1. glad; gladovanje; gladna godi na; - ekmek gladovati; - duymak ogladneti, osecati glad; - grevi strajk gladju; - tan knlmak crkavati od gladi, biti veoma gladan - tan lmek umirati .od gladi (i tig.) 2. nemastina, oskudica, beda; - tan netesi kokmak ziveti u nemastini; gladovati ama 1 . gl. im. od amak 2. agr. krcevi na; krcenje sume, obesumljavanje 3. otvor, rupa; pukotina; ct. mentez 5. arhit. olvor, prozorcic 6. otvor na nozi zivotinja (za vesanje pri dranju) 7. kul. vrsta djevreka (bez susama) amak (-ar) 1. ak. olvoriti, otvarati (pmzor, vrata i si.) 2. ak. prosiri(va)ti; meydan - prosiriti trg 3. ak. olvorili ,osnovati; uvesti; lokanta - olvorili restoran; niversite osnovati univerzitet 4. svecano otvoriti; otkriti (spomenik) 5. ak. odvezati, adresili (cvor); raspertlati (cipele) 6. ak. otpusiti, otpusavati; tkanm boruyu - otpusiti zapusenu cev 7. ak. (ra)siriti (ruke); raskreciti (noge); bacaklarn - raskreciti svoje noge 8. ak. otkriti, obn3Ziti (i tig.); protumaciti; anlam - otkriti znacenje 9. (is)kopati, busiti (bunar, jamu); kuyu - iskopati bu nar 1O. ak. odmotavati; razvijati (zastavu, tes~o); razapeti, podici (jedra); yelkenleri - razapeti jedra 11. zaostriti, zarezati, zasiljiti (olovku) 12. ak. telefonirati; yanl amsnz pogresno ste pozvali, pogresili ste broj 13. ak. upaliti, ukljuciti, pustiti u rad; radyoyu - upaliti radio; televizyonu - ukljuciti televizor 14. osvetliti, olvorili (boju) 15. ak. olvoriti, operisati; obdukovati; yaray - olvoiti ranu 16. ak. goditi, prijati; buras beni amad, baka yere gidelim ovde mi ne pnja, hajdemo na drugo mesto 17. ak. olvoriti, izroditi, zaceti; podstaci (apetit i si.) 18. ak. osvojiti, osvajati; zauzeti; ct. fethetmek; kaleyi - osvojiti lvrdjavu 19. ak. biti prikladnim, pristajati, lepo stajati; ct. yakmak; bu elbise sizi at ova haljina

vam je lepo legla 20. izvedriti se; hava at vreme se izvedrilo 21. ak. zapoceti, zapocinjati; muharebe - zapoceti bitku, zapodenuti boj 22. rascvetati se, procvetati (o biljkama); aalar ayor drvece cveta 23. (is) krcili (sumu) 24. ak. dat. otkriti, poveriti; srrn bana at poverio mi je svoju tajnu 25. ak. razveseliti, razgaliti 26. ak. povesti, pokrenuti, podneti (zahtev, tuzbu i si.) ct. ikame etmek; dava - podneti tuzbu (protiv koga) 27. otvoriti, probiti otvor (za prozore, vrata); tnel - probiti tunel 28. arg. gubiti se, tornjati se, "rositi se"; a ba! tornjaj sel 29. abi. ak. naceti (temu), izneti, naceti razgovor o cemu, povesti rec; depremden sz atk naceli smo razgovor o zemljotresu; politikadan sz amak povesti rec o palitici o a gzn aarlar gzn budi na oprezu! otvori oci inace ce ti ih otvoriti; - admlarn - ubrzati, pustiti korake; azn - govoriti; avu - prositi, traziti pomoc; kitap - uciti; yol - pripremiti teren; olvorili put (cemu)
amalk sredstvo za ciscenje, pranje (sapun, deterdzent, benzin)

amaz 1 zatvoren, ne!}ristupacan, rezervisan; uzdrzljiv, smotren ll 1. tezak polozaj, corsokak; mat pozicija (u sahu) 2. obmana, lukavstvo; dosetka, tri~; - a d mek (ili gelmek) 1) zapasli u teskoce, doci u corsokak 2) nasesti, biti obmanut; // - a getirmek 1) dovesti u tezak polozaj 2) nasankati, nasamariti, obmanuti, namestiti kome igru; - .yapmak arg. nasukati, nasankati
amazlk 1. zatvorenost, rezervisanost; uzdrzljivost, smotrenost 2. tajnovitost, diskretnost; opreznost; cf. ketumiyet atrmak atrmamak

ak. dat. caus. od amak; gz ne dati priliku, ne pruziti mo-

gucnost ad1 1. ime, naziv; ct. isim; - nda po imenu; Adil - nda bir adam covek po imenu Adil, covek koji se zove adil; /-n/ n aza almamak ne spominjati cije ime,

rr~

ad ne uzimati koga u usta; /-n/ - n anmamak ne spominjati koga; - n balamak reci svoje ime; - nz balar msnz? hocete li reci svoje' ime? Vase ime, molim!; /-al - koymak dati ime; - n ne? kako se zoves? /-al - takmak dati nadimak; /-al - vermek dati ime, nazvati; n vermek odati ime, potkazati, prijaviti koga; z - licno ime, krsteno ime; takma - pseudonim; nadimak 2. ugled, slava, reputacija; - n almak steci slavu; - batmak pasti u zaborav, ne spominjati se; - batt njegova je slava polamnela; - belirsiz nepoznat, neslavan; /-n/ - bozulmak izgubiti ugled, bili diskreditovan; /n/ - n karmak ozloglasiti, izvikali /-n/ - kmak izici na los glas, bili izvikan, ozloglasen; /-n/ - kalmakostali u secanju, ne pasti u zaborav; - san ugled, slava; yla sanyla sylemek preporuciti koga 3. gram. imenica O - ma u ime.. ; halk- na u ime naroda; kanun - na u ime zakona; - ekme sp. zrebanje; - ekmek zrebati; cf. kura ekmek; - geen gore spomenuti; - n koymak utvrditi cenu; - stnde kao sto mu ime kaze, ime vam sve govori, - var 1) poznat, cuven 2) poznat samo po imenu (bez slave); - yapmak steci ime, postali poznat ad2 (-ddi) a. brojanje; racunanje, racun ada 1. ostrvo; Adalar Princevska ostrva (blizu lstanbula); - gibi ogroman (o brodu); - yavrusu mali ribarski camac (na Bosforu) 2. deo grada, blok, grupa kuca
adabal (-n)
amberbal

adakl

verenica, zarucnica
iltihab

adale a anat. misic; cf. kas; med. zapalenje misica adaleli misicav, snazan

adalet (-ti) a 1. pravda, pravednost, pravicnost; cf. !ze 2. pravosudje, sudstvo; - bakanl ministarstvo pravosudja; - in penesine dmek pasti u ruke pravde; - saray palata pravde adaletli pravedan, pravican adaletsiz nepravedan, nepravican adaletsizlik nepravda; - le nepravedno
adal

ostravljanin, zitelj otoka

adali a misicni, muskulatorni adam 1. covek, ljudsko bice 2. muskarac 3. sluga, momak; sluzbenik, namestenik; -lar ljudstvo, posluga, radna snaga 4. fin (ugledan, poslovan) covek; // -etmek 1) vas~ilati, odgajili, napraviti covekom, uljuditi 2) dobro negovali, starati se o kome (cemu); - eviad covek iz dobre porodice, vaspitan, odgojen covek; - olmak postali pravi covek; sleci uvazavanje 5. pristalica, pristasa, privrienik; kar tarafn - lar ok protivnicka srana ima mnogo pristalica 6. zastitnik, pokrovitelj; o, benim - mdr on je moj zastitnik 7. javni radnik; poslenik, radnik; devlet - drzavnik; ilim - naucnik, naucni radnik; i - poslovan covek, biznismen 8. umesto neodredjene zamenice covek, neko; - n aiayaca gelir coveku dodje da zaplace - almamak biti krcat (dupke pun); - bana poglavi, po coveku; - beenmemek svakog polcenjivali, svakome nalazili manu; - boyu visine coveka, koliko covek; - ekitirrnek klevetati, ogovarati, olrcavati; -a dnmek (ili benzemek) poboljsali se, dobili pristojan izgled (za renoviranu kucu i si.); - gibi uljudan, pametan, razuman, razborit; - na gre po zaslugama: - iine kmak mesali se sa svelom, druziti se sa ljudinia; -

zool. uljarka glavala; cf.

adabmuaeret (-ti) pravila lepog ponasanja, bonton; cf. grg


adack (-)

ostrvce bat. zalfija (Salvia of-

1'

;,f' .,fl ....

tl

'

adaay

(-n)

ficinalis) adak (-) zavet, zavetovanje, zaricanje; - adamak (ili etmek) zavelovati se, dati obecanje, zareci se

10

ademolu

i banda belli olur na vlasli se covek poznaje; - kaldrmak oteti, kidnapovati; ktl nedostatak ljudstva; - ktlnda u nedostatku sposobnijih; - kullanmasn bilmek dobro se ophoditi sa personalem (radnicima, poslugom i si.); - olu 1) v. evlaad 2) covek, predstavnik ljudskog roda, ljudsko bice; - olana bir sz yeter pametnom je dovoljno jednom red; olmaz nepopravljiv; beznadezan; - ldrme ubistvo, umorstvo; - sarraf poznavalac ljudi; /-/ - dan saymak 1) postovati uvazavati 2) pridavati znaca; semek (pot) pomagati, biti naklonjen; -sen de! (ili adam! adaaam!) cemu to?; ne mari! pusti! nema veze! ne obracaj paznju! - srasna gemek (ili girmek) pej. popeti se, vinu~i se uvis, domo6i se polozaja (za ljude bez vrednosti); /-/ erine koymak v. - dan saymak; /-/ yerine koymamak ne uvazavati; okrenuti kome ledja; - tasla glupan, klipan; yokluunda kad nema boljih, u nedostatku boljih. \

adam otu (Mandragora)

(-nu)

bat.

mandragora

adamsz bez ljudstva; bez pomoci, bez slugu


adamszlk nedostatak ljudstva (per-

sonala, radnika)
adanmak, adamlmak bez/. pass. od adamak adap (-b) obicaji, tradicija; pravila ponascnja

adaptasyon bial. /it. muz. adaptacija adapte prilagodjen, adaptiran; - etmek adaptirati ada soan (-n) lbat. morski luk, niksica (Scilla maritima)
ada 1. imenjak 2. /ing. homonim adalk istoimenost, homonimija

ada tavan (-n) zaa/. pitomi zec, kunic (Oryctolagus cuniculus) adatmak dat, ak. caus. od adamak adavet (-ti)

adamak ak. dat. 1. zareci se, zavetovati se 2. posvetiti (knjigu i si.); hayatn ilme - pasvetili zivot nauci

a mrznja, neprijateljstvo
gs-

pravi, dobar, valjan, pasten; - bir SZ prava rec; - bir yamur valjana kisa ll valjano, ljudski, dobro, posteno; bugn - altm danas sam posteno (dobro) radio; - yoruldum zdravo sam se umario
adamca, adarncasna 1. brojno, brojcano, u ljudstvu; dmanmz - bizden stndr nas je neprijatelj brojcano nadmocniji od nas
adamcaz

adamakll

aday kandidat, pretendent; termek istaci, predloziti kandidata

adaylk kandidatura; - n koymak kandidovati se, istaci soju kandidaturu


adc

naminalist
fiil. neminalizam

adclk

addedilmek pass. od addetmek addetmek ak. smatrati, misliti, drzati; sizi yabanc addetmek vas ne smatram tudjincem addolunmak v. addedilmek adedi a. brojcani, numericki; cf. saysal adem a. nepostojanje, odsustvo cega dem arh. v. adam Adem elmas (-n) anat. jabucica
ademoiU V. adamolu

jadnik, kukavac, veselnik

adamck
adamcl

coveculjak pitom, pripitomljen, domaci (o

zivotinjama)
adam kk (-n) bat. v. adam otu
adamlk 1. covecnost, covekoljublje, plemenitost 2. uljudnost, pristojnost

11

ade se adese a. 1. fiz. socivo, leca; 2. bot. spora; 3. fiz. lupa; 4. foto objektiv adet (-di) a. broj; ct. say 2 merativa; komad; primerak adi a. obican, normalan, svakodnevni; pej. nizak, banalan, prostacki, vulgaran; adm normalan ko rak; ~ bor jur. dug bez garancije; - gn obican, radni dan; mektup obicno (nepreporuceno) pismo; su obicna voda adil (-dli) a. pravosudje; pravda adil

u funkciji nu-

adet (-ti) a. 1. navika, navada; ~ edinmek (ili etmek) steci naviku, navici se, navaditi se; erken yatmak onun ~ idir on je navikao da rano leze 2. obicaj, adet; ct. rf, ~ ten hari neuobicajen; ~ zere po obicaju, kao i obicno; ~ yerini bulsun diye obicaja radi, radi formalnosti 3. menstruacija; ~ grmek imati menstruaciju; ~ kesilmesi menopauza adeta a. 1. skoro, gotovo, prosto, umalo; abiarn ~ alad moja starija sestra je skoro zaplakala 2. obicno, uobicajeno 3. korakom, polako (konjski hod) adete po obicaju, kao i obicno
adl (-l)

a. pravedan, pravican

adilane a.p. pravedno, pravicno


adilernek postali prost, vulgarizovati se, banalizovati se

adilik 1. osrednjost, prosecnost 2. vulgarnost, banalnost, trivijalnost, otrcanost, prostota


adlandrmak

ak. davati ime, nazivati,

zvati
adianmak 1. zvati se, nazivati se 2. pej. procuti se, proslaviti se, steci los glas
adlamak gram. substantivirati se, poimeniciti se; adiam poimenicen adl 1. po imenu, nazvan; Oya - bir kz devojka po imenu Oja; - adnca svako poimence, otvoreno; - adyla po njegovom imenu, kako ga svako zna 2. poznat, cuven; - anl slavan, znamenit

gram. zamenica

adm 1. korak (i fig.) ~ n amak brzo hodati, pustiti korak; - ~ korak po korak, lagano, postepeno; /-/ ~ - takip etmek slediti u stopu; ~n aramamak 1) ne drzati korak, ici u raskorak 2) fig. ne vladati sobom; ~ n almak ici ukorak, uhvatiti korak; ~ n hzlatrmak (ili ~ na hz vermek) ubrzati ko rak; ~ atmak 1) koraknuti, krociti 2) fig. uciniti prvi kora~. zapoceti; ~ attrmamak nikuda ne pustati (iz kuce); banda svuda, na svakom koraku; - n denk (ili tek) almak oprezno postupati; ne prenagliti; - n geri almak odustati, dici ruke (od zapocetog posla); /-a/ ~ uydurmak prilagoditi se, ici ukorak s vremenom; ~ larn uzatmak pruziti korake; dev - larla dzinovskim koracima; ilk ~ prvi korak, pocetak; sert - voj. strojevi korak; talim - i (ili uygun ~) marsevski korak; yanl - atmak uciniti pogresan korak 2. !it. stopa 3. korak (mera za duzinu, 75-80 cm.) admlamak

adli a pravosudni; sudski; ct. tzel; muamele sudski postupak; - tp sudska medicina; - takibat sudsko, krivicno gonjenje; ~ tasfiye sudsko poravnanje; - yardm pravna pomoc adiiye a. 1. pravosudje, sudstvo; pravda; 2. ministarstvo pravda 3. sud (nica); palata pravde adliyeci pravosudni radnik; pravnik adres adresa; - koymak adresirati; .rehberi adresar; - sahibi adresant
adsz 1. anoniman, bezimen 2. nepoznat, neslavan 3. ozloglasen, zloglasan
adsz

ak. 1. meriti, premeravati

koracima 2. tumarati, lutali bez cilja o'd ... koraka; be ~ bir yer sasvim blizu, odmah tu
admlk

parmak domali prst

aerodinamik aerodinamicki

12

afsunlu af (-ff) a. 1. izvinjenje, prastanje; jur. pomilovanje, amnestija; - dilemek moliti za izvinjenje; jur. traziti pomilovanje; - kanunu zakon o pomilovanji; - umumi opsta amnestija 2. otpust, otpustanje (sa sluzbe, posla) atacan nestasko, obesenjak, vragolan (o detetu)
atacanlk

jur. pomilovati, amnestirati 3. udaljiti (sa

posla, sluzbe)
affolunmak v. affedilmek affolunmaz neoprostiv Afgan 1Avganac ll avganski Afganca avganski, puslu, jezik
Afganl

Avganistanac,

zitelj

Av-

nestasluk, obesenjastvo

ganistana
afi arg. rasmetanje, sepurenje, "duvanje"; - kesmek (satmak, yapmak) razmetati se, "duvati se" afif a cedan, cestit, neporocan afili arg. hvalisav, razmetljiv
afi objava; oglas, plakata; inmek si6i sa scene (o drami)

afaki a. 1. fi/. objektivan 2. prazan, povrsan (razgovor) afakilik, afakiyet 1. objektivnost, stvarnost 2. povrsnost afal: - - zbunjeno, izgubljeno, zabezeknuto; - - bak!Jiak blenuti, gledati zabezeknuto
atailamak

ten

nar. zapanjiti se, zbuniti se,

izgubiti se, smesti se


afallatrmak

. afiyet (-ti) a. zdravlje; - Inizel u vase zdravlje! - ler olsun! nazdravlje! prijatno! dobar apetit! afoni med. afonija, gubitak glasa aforizm, aforizma /it. aforizam aforoz iskljucenje (iz crkve). ekskomunikacija; anatema; /-/ - etmek (ili okumak) 1. iskljuci, ekskomunicirati 2. naljutiti se, ne hteti cuti (za koga) aforozlamak ak. abi. 1. iskljuciti (iz crkve) 2. arg. "skartirati", isterali aforozlu ekskominiciran; anatemisan aforozname papska bula (o iskljucenju iz crkve)
Afrikal

ak.

zabezeknuti,

pre-

neraziti, zapanjiti
afaroz

v. aforoz

afatlamak 1. besneti 2. grditi, psovati, proklijati afatlamak nar. dovoditi do ludila afazi med. psih. afazija, gubitak mo6i govara afekt psih. afekt aferin p. uzv. bravo! odlicno! - almak arh. dobiti pohvalu (u skoli); /-a/- okumak hvaliti, uznositi aferist (-ti) aferas afet (-ti) a. 1. tabii - prirodna nepogoda, stihija 2. med. obolenje 3. fig. upisana lepotica (zena ili devojka) afetzede a-g. zrtva, stradalnik (u nepogodi) affedilmek pass. od affetmek affetmek ak. 1. (o) prastati; opravda (va) ti; affedersiniz! oprostite, izvinite! 2.

Afrikaoac

afrikanizm afrikanistika afrodizyak afrodisizak afsun p. magija; cini, bajanje, vracanje; afsuncu carobnjak, madjionicar, vrac; afsunlamak ak. opciniti, omadjijati, zacarati afsunlu zacaran, opcinjen; - kok zacarani zamak

13

Afar

Afar Atsari (turkmensko lranu, Anadoliji i Avganistanu)

pleme u

aft

(-t)

med. skorbul

aftos arg. zenska, svalerka; - piyos beznecajan, nistavan; - piyos iki tavuk bir horoz hokus-pokus afur: - tafur nar. razmetanje, duvanje, sepurenje afyon p. opium; - aac bat. mak, afion (Papaver somniferum); - ruhu tinktura opiuma; - tiryakisi uzivalac opiuma - bana vurmak razbesneti se, razjariti se; /n/ - unu patlatmak razbesneti, razjariti koga afyoncu pusac opiuma
afyonke

gemisi mor. minopolagac; - gz petlja, seput (mreze); - tutulmak (ili - da yakalanmak) 1) pasti u mrezu 2. fig. upasti u klopku; balk - ribarska mreza; tenis - teniska mreza; yollar - putna mreza puteva 2. anat. splet (zivaca) 3. umetak (na pantalonama, haljini) 4. - lar, sp vrata, gol; topu - lara takmak postici gol; poslati loptu u mrezu
aa 1, gospodar, gospodin, aga (oslovljavanje starijih i cenjenih ljudi); lsmet lsmet-aga 2. stariji brat; brat (u oslovljavanju, obracanju) 3. bogatas (seoski), kulak 4. ist. zvanje rukovode6ih lica u Osmanskom carstvu): ar - s rukovodilac trznice 5. ist. rang srednjih oficira Uanicarskih} 6. gospodin (za oslovljavanje neobrazovanih ljudi}; aban aban-aga
aababa 1. obracanje ocu koji ima titulu "aga" 2. deda, dedica (najstariji muskarac u porodici)
aabey

p v. afyoncu

afyonlu 1. sa opiumom 2. opijen, omamljen, osamucen agah p. dat 1 . obavesten, upucen; /-/ etmek obavestiti, informisati; edebiyata upucen u knjizevnost 2. budan, oprezan aganta mor. stoj! stop! (komanda) agav bot. agava (Agave americana) aglomera geol. aglomerat agltinasyon biol. med. aglutinacija agltinin biol. med. aglutinin agnostisim til. agnosticizam agnosi med. agnozija agrafi afrafija (gubljenje sposobnosti. pisanja) agreman agreman agu uzv. agu! {gukanje odojcadi kada se raduju); - bebek povojce, dete u povoju; dojence agucuk
(-u)

(-i, -si) 1. stariji brat 2. u os-

lovljavanju brate!
aabeylik polozaj starijeg brata; etmek (ili yapmak) ispoljavati bratska osecanja; starati se o mladjem aa (-c) 1 1. drvo, stablo; - bal smola; - bilgisi dendrologija; - budamak kresati drvece; - dikmek sadili drvece; a tapma obozavaje, kult drveta; - tozu piljevina, strugotina 2. drvo, drvena gradja; ileri drvenarija; - kaplama furnir; - sanayii drvna industrija 3. drva, ogrevno drvo; 4. stap, palica; motka, greda; brvno; jarbol ll drven, od drveta - boyu vrlo visok; - a ksa pabucu yerde kalmaz veoma spretan (okretan, snalazljiv);- ebe gmeci bot. veliki slez, stablovi slez (lavatera); - stleeni bot. pocist, carevac (Euphorbia lathyris); - taze (ili ya) iken eilir posl. drvo se savija do k je mlado
aak (-)

dojence

agulamak gukati (o dojencetu)


a 1. mreza (i fig); - atmak ili b rakmak baciti mrezu; - na drmek namamiti u svoju klopku, uhvatiti u mrezu; -

1. drvce, mala drvo 2.

grm, zbun

14

ar

aalk

gajenje drveca (-ni) bot. malina (Rubus


zool. detlic (Picus)

adalanmak, adatamak

zgusnjavati

aa ilei

se, zgusnuti se
adal 1. gust, zidak 2. /it. kitnjast, bombastican; - slup kitnjast stil 3. zamrsen
adrmak ak. 1. zgusnuti; kondenzvati; zgrusati, usiriti 2. pretegnuti, spustiti se na jednu stranu (o teretu na zivotinji) a

idaeus)
aakakan aa

kavunu (-nu) bot. limun, limunovo drvo (Citrus medica)


aalamak, aalandarmk ak. saditi drvece, posumljavati, ozelenjavati

otrov; cf. zehir; - gibi gorak kao


bot. V. zakkum

aalanmak

pass. od

aalamak

cemer
a aac

aat zasadjen drvecem; posumljen, ozelenjen; - yol drvored, aleja

1 posumljen; sumovit, obrastao drveeem lllug, gaj, dubrava 1. slican drvetu 2. drvni 3. drven, od drveta
aalanmakrazg. aas

aalk

al 1. tor, trlo, ovcara 2. astr. halo, oreol, nimbus 3. stado


alamak ak. 1. (o) trovati, (za) trovati; 2. agr. zaprasiv'ati (biljke, voce) 3. fig, prevariti, obmanuti

praviti

se

vazan,

alanmak

pass. ret/. od a lama~

umisljati, oholiti se 1. agaluk, polozaj age 2. plemenitost, velikodusnost; - etmek (ili yapmak) plemenito postupati; - vermekle, yiitlik vurmakla izr. aga treba da je plemenit, a jtxak hrabar
aark
aalk

al otrovan; - bitkiler otrovne biljke; bcek zoo/. trculjak (Carabus)

ailamak ak. zatvarili u obor, utoriti

(ovce, koze)
ailanmak 1. pass. od ailamak 2. astr. biti okruzen nimbusom (o mesecu, suncu) almak am

1. belieast, beo 2. sed 1. gl. im. od


praskozo~e

aarma

aarmak

2. svi-

v.

anmak

tanje, osvit,

splet, rist (noge) s visakim ristom (noga) valjati se (o konju i drugim zibot.

aarmak 1. (po) beleti, postali beo (o rublju i si.) 2. obeleti. osedeti (o kosi, bradi) 3. svitati, svanjavati se; ortal!< (ili gn) aaryor svice, svanjiva se

aml

anmak

votinjama)
a otu culatum)

1. belina, belica svetlost (u daljini) 2. dijal. smok, mlecni proizvodi 1. beljenje (rublja, platna) 2. hem. preciseavanje, rafinacija
aartmak ak. 1. belili 2. hem. preciseavati, rafinisali ack (-) aartma

aart

kukuta (Conium ma-

bot. k. mrezica

adafarm. pasta (za depilaciju). depilator; - yapmak (ili yaptrmak) mazati, stavljati depil:.tor

ar 1. tezak (na meri); kurun gibi tezak kao olovo 2. fig. tegoban, naporan; tezak, slozen; - durum teska, slozena situacija; - i naporan posao; - sorun slozen, tezak problem 3. tezak, ozbiljan; hastalk teska bolest 4. spor, fagan, trom; - yry sporo kretanje, lagano hodanje 5. voj. tezak (po kalibru, dimenzijama); silah tesko oruzje; - toplar teski topavi 6. vredan, skupocen; hediye vredan pok-

15

'9!1!
:

ar

lon 7. ozbiljan, dostojanstven; castan, cestit 8. tesko svarljiv, tezak (jelo, hrana) 9. neprijatan, neugodan (miris; zadah); nepodnosljiv, tezak (dan, vreme) lo. zanosan, patetican (glas i si.) 11. uvredljiv, jedak (rec) ll (ili - - ) sporo, la gano, tromo; jednolicno, monotona - adam 1) ravnodusan covek 2) tezak, nesimpatican cstojanstven covek; - dan almak (bir ii) 1) polako raditi, ne zuriti 2) fig. ne primali k' srcu; - basmak 1) pretegnuti, prevagn~~i (u tezini) 2) vrsiti pritisak na koga 3) moriti, pritiskati kao kosmar; - canl 1) trom, ie pokretan, flegmatican, ravnodusan 2) tezak, neprijatan (covek); - c:za jur. stroga kazna; - ceza mahkemesi porotni sud - davranmak polako delovati, ne hitati, raditi bez zara; - dilli ruznog jezika, pogrdan, skaredan, psovaci; - duymak biti nagluv, biti tezak na uvu; - elli teske ruke, jakog udarca; - ezgi fstki makam salj. bez zurbe, polako i sigurno; - gel! budi oprezan! /-al - gelmek 1) tesko padati, ne moci izdrzati 2) zalostiti, vredjati (o recima); /-n/ - ma gitmek uvrediti, vredjati osecanja; - giyinmek skupo se oblaciti; hapis jur. strogi zatvor; - hava 1) tesko, sparno vreme 2) nezdrava klima; - hiyanet veleizdaja; - ihmal v.- kusur; iitmek v. duymak: kanl nemaran, ravnodusan; - kayp vekili, tezak gubitak; kazan ge kaynar post. sto je brzo to je i kuso (velike stvari se polako rade); kulak nagluv; - kusur jur. kaznjiva nemarnost (nehat); - lokma fig. veliki zalogaj; krupan zalogaj; - ol! polako! - sanayi teska industrija; - satmak praviti se vazan, dizati nos; - siklet sp. teska kategorija; - sylemek izreci teske reci; sz 1) uvredljiva rec 2) grdnja, prekor; takmdan otmen, fin, plemin; - tutmak ne zuriti ne hi!ati; - uyku cvrst, dubok san; vcut 1) krupan, korpulentan 2) teska, bremenila (zena); - yaral tesko ranjen, tesko povredjen
ar ayak drugom stanju (-)

ar bal 1. ozbiljan; 2. dostojanstven, cestit, vrli; cf. vakur ar ballk

1.

ozbiljnost 2.

dos-

tojanstvo, cestitost
arca

1. potezak, prilicno tezak 2. pri-

licno spor
ar

kre geol. barisfera

arlama 1. gl. im. od arlamak 2. uz. vesela melodija (za docek mladozenje ili neveste) 3. /it. posveta (stihovi na kraju pesme kojima se nekom iskazuje postovanje); posveta na kraju balada (u zapadnim knjizevnostima)

arlamak

ak. (u)gostiti,,pocastiti; lepo

primili (gosta)
arlanmak
arlamak

1. pass. od

arlamak

2. v.

arlamak 1. otezati, postati tezak 2. uozbiljiti se, postati ozbiljan; renciler gittike arlayor ucenici sve vise postaju ozbiljni 3. (u)kvariti se (ohrani); st arlat mleko se ukvarilo 4. pogorsavati se, pogorsavati se, pogorsati se; hastann durum arlat bolesnikovo stanje se pogorsalo 5. fig. usporavati se; izdati, otkazivati; ayaklarm arlayor noge me izdaju, noge mi otkazuju 6. oteza(va)ti se, komplikovati se; durum arlayor situacija se komplikuje arlatrmak ak. 1. uciniti teskim 2.uciniti ozbiljnim 3. pogorsavati 4. (u) kvariti (hranu) 5. otezavati, komplikovati 6. fig. usporavati; son olaylar ekonomik gelimeleri arlatrd poslednji dogadjaji su usporitili ekonomski razvoj
arlatmak

Ialc

caus. od arlamak, ar sebepler jur. otezavajuce okolnosti

trudna, bremenita, u

arlk (-) 1. tezina; teret; fiz. tez; merkezi (ili noktas) 1) fiz. centar teze, teziste, baricenlar 2) fig. teziste; - lleri mere za tezinu; bo - fiz. sopstvena tezina; molekl - molekularna tezina; net - neto tezina; zgl - specificna tezina;

1R

az

safi - v. net - 2. fig teret, odgovornost, breme 3. muka tegoba, neugodnost; cf. s knt 4. kosmar, mora 5. vrednost, vaznost, uticajnost 6. ozbiljnost, dostojansvenost; plemenitost; cestitost (zenska) 7. sporost, tromost, internost 8. ravnodusnost, neosetljivost, apatija 9. voj. ko mora, vuca, tren 1O. voj. glavni udar; glavnina snaga 11.otkupnina (oprema) za nevestu 12. dragovenosti, dragulji, nakit 13. arhit. opterecenje (mosta i si.), nosivost 14. losa probava, teskoce u varenju 15. neuctivost, grubost, prestakluk 16. skupocenost, vrednost (poklona)
arlksz bez tezine, bestezinski; durum bestezinsko stanje artksztk
arsamak

bestezinsko stanje

ak. dijal. hladno primiti

ar

su hem. teska voda

1. agrsak, prsljen (vretena) 2. okrugla ili pljosnata stvar; koluti6, disk; ban - okruglo crvenilo oko cira; diz - anat. casica kolena; emzik - kruzic na cucli 3. bradavica (dojke)
araklanmak

arak (-)

bubreti, bujati (ode-

vojackim gru:lima)
a

1. isparavanje 2. penjanje, po-

dizanje
at (-t) 1. pogrebna pesma; zapevka, naricanje; - etmek naricati, kukati; oplakivati (pokojnika) 2. /it. elegija, tuzbalica;

at

narikaca posmrtno slovo

atlama

az (-z) 1. usta; gubica, njuska; celjust (zveri); kljun; - boluu anat. usna duplja; - mzkas usna harmonika; 2. grlic, otyor (boce i si); tuljac, sisak (krcaga, testije) 3. fig. usta, ukucanin (na hrani) 4. otvor, ulaz, usta (peci, pecine, zaliva, rudnika i si.) 5. geol. krater 6. geog. .usce (reke) 7. raskrsnica, raskrsce; 8. voj. usta (cevi); zdrelo (topa) 9. oluk, Slivnik 1O. kraj

(cega); pocetak (ulice, puta) 11. ostrica, secivo (noza, sablje) 12. jezik, govor; dijalekat, idiom; zargon; Rumeli - rumelijski dijalekat; siyasi - politicki zargon; Trabzon - trapezuntski govor 13. ton, nacin izrazavanja; - n deitirmelisin! moras da promenis svoj ton 14. govorkanja, tlapnja, rekla-kazala 15. dijal. put (a); ava ayda - gidiyorum u lov idem tri puta mesecno 16. muz. melodija (odredjenog regiona); Adana - lar adanske melodije 17. pero (kljuca) 18. fig. rub, ivica (opasnosti); uurumun -nda na ivici ponora 19. vrh, siljak; kalem - vrh pera 20. (ili - st) mlezivo, kolostrum - ak 1) otkriven, otvoren, bez poklopca 2) zapanjen, zabezeknut 3) otvorena polica; - ak ayran delisi tupavko, glupan; /-n/ - n ak brakmak iznenaditi, zadiviti; zapanjiti koga; - ak kalmak zadiviti se; zapanjiti se, zaprepastiti se; - n ap gzn yummak grditi, ruziti; - n amak 1) otvoriti usta 2) progovarati, poceti govoriti 3) pej. stati grditi, poceti ruziti; - n amamak 1) cutati, ne izustiti ni reci 2) precutati; zatvoriti oci; /-n/ - n atrmamak ne dati kome da dodje do reci, ne dati usta otvoriti; - - a 1) lice u lice, prisno (razgovarati) 2) pun puncijat (ocasi i si.); - dan - a dolamak v. - dan - a yaylmak; - - a dolu (ili - - na) prepun, krcat, dupke pun; - - a kalmak ostati nasame, ostati oci; - - na kavumamak biti presrecan, biti na sedmom nebu; - - a konumak razgovarati u cetiri oka; - - a vermek dosiaptavati se; - dan - ayaylmak siriti se, prenositi se od usta do usta (o glasu); - a alnmaz 1) nejestiv 2) nepostojan, nedolican, ruzan (o recima); alkanii govorna navika; - dan almak fig. izvuci, izmamiti, doznati; - na almamak ne spominjati; precutati; - na ap~ tesle almak govoriti o kome s pos" tovanjem; /-n/ - n aramak doznati, dokuciti (od koga); fig. ispipati, isterati zeca iz grma; - yla arslan tutmak v. yla ku tutmak; - aya, gz aya bak-

17

lll'

az

mak biti nepa:Zijiv; sklepati sta, osfjariti; /n/ - na bakakalmak biti zapanjen, biti UShicen Cijim recima; - rndan baklay I karmak otvoreno kazati,, izneti, otkriti tajnu, progovoriti; - nda bakla s lanmamak ne cuvati tajnu; - nda bakla m var? ti nesto skrivas? - nda (bir) bakla olmak) snebivati se, ustrucavati se (kazati); /-n/ - na bakmak 1) pazljivo slusati svaku rec, gledati u usta 2) slepo slusati koga, potcinjavati se kome; - na baktrmak zanimljivo pricati, drzati paznju (slusalaca); - ndan bal eker akar iz usta mu tece med, on slatko govori; - na beraber (pun) do ruba, do vrha; - n bak amyor 1) on uporno cuti 2) veoma je potresen; - n bak amamak ne biti raspolozen za razgovor (od ocajanja i si.); - bir jednoglasno, jednodusno, zdusno, slozno; - na bir p (ili bir ey) koymamak ne jesti, nista ne stavljati u usta; - bir kar amak razjapiti usta, zinuti (od iznenadjenja, cudjenja); /-ni - na bir kemik atmak baciti kome kost, dati kome sta da bi ga ucutkao; - ndan bir laf karmak izbrbljati se, izlanuti se; - na bir parmak bal almak obmanuti koga lepim recima, (po) vuci za nos; - bo v. - gevek; - n bozmak psovati, ruziti; - bozuk pogana jezika, skaredan, psovacki; - bozukluu pogan jezik, psovanje; - na burnuna bu latrmak pokvariti, upropastiti; izosljariti (posao); - burnu yerinde 1) pristao, prikladan 2) fig. ispravan, tacan, korektan; n burnunu toplamak pravilno upotrebljavati (izraze, srane reci i si.); - byk razmetljiv, hvalisav; - cvk dijal brbljiv, indiskretan; - abukluu brz govor, brzanje; - nda akl ta m var? sta on klepece? - arplmak kreveljiti se, kriviti usta (iz negodovanja); /-n/ - n ar amba pazarna evirmek arg. razbiti kome labrnju; - ellkli okoreli brbljivac; ndan kan kula duymamak (ili iit memek) nepromisljeno govoriti; - ndan kmak omaci se (o nepromisljenoj reci);

- iri anana dnd usta su mu postala suva i gorka; - n datmak 1) pustiti jezik, postali drzak, ici daleko 2) udariti po ustima, razbiti kome zube; - dala prepirka, raspra; - dataveresi uzajamno psovanje; - deiiklii raznovrsnost ishrane; - n dikmek cutati kao riba, cutati kao zaliven; - dili balanmak zavezati se (o jeziku); - dili korumak govoriti do promuklosti; - dil vermemek ne moci glasa pustiti, ne moci rec izustiti (od bolesti, iznemoglosti); - nda dili yok v. - var dili yok; - ndan dirhamle kmak govoriti sa zaviscu; - na dolu do vrha (pun), prepun, krcat; - dolusu na sva usta (psovati, grditi); puna usta; - dolusu kfr gadna psovka; - nda n dklmek 1) govoriti obazrivo, biti uzdrzljiv 2) biti jasno, videti se, prepozmati se po regima (o !azi i si.); drt almak zapanjiti se, preneraziti se; /-n/ - drt ke olmak sirom razjapiti usta, biti dobro raspolozen; -a dmek postali predmet razgovora; postali poznat; /-l - ndan drmek stalno pricati o kome, ne ispustati koga iz usta; - n d zeltmek poceti uctivo razgovarati, uljuditi se; -n ecel alsn (ili kapasn) crkao dabogda! djavo da te nosi! - etmek 1) izneti, izjaviti 2) nagovoriti, nasukati 3) teatralno govoriti; - n fara gibi amak drsko odvracati; protiviti se, prigovarati; - gaz teh. visokopecni gas; - na geldii gibi nepromisljeno, nesmotreno (govoriti, reci); na geleni sylemek 1) govoriti bez razmisljanja, birbljati, torokati 2) drsko goverili; - gevek brbljiv, nepromisljen, indiskretan; - na girecek gibi yaklamak (ili - na girmek) veoma se pribliziti kome; /-n/ - ndan girip burnundan kmak nagovarati, ubedjivati; ulagivati se, laskati; na gre olmamak biti nedostistizan, nedokuciv; - havada 1) uobrazen, nadmen, razmetljiv 2) zabezeknut, zapanjen, zgranut; - n havaya (ili poyraza) amak ostali praznih saka, nista ne dobiti; - n hayra a ne govori o losim stvarima!; /-n/ - nn iine bakmak v. - na bakmak; -

18

az

nn iine baktrmak v. - na baktrmak; - na kadar v. - na dolu; - kahyas pej. advokat, glasmogovornik; - mn kahyas msn? ta, zar si !i moj advokat? - kalabalk brbljiv, indiskretan; - kalabal bujica reci; /-/ - kalabalna getirmek zbuniti koga brbljanjem (bujicom reci); /-n/ - nn kalayn vermek osorno, gruba odbiti; - n kapamak (ili kapatmak) 1) zacutati 2) zapusiti kome usta, ucutkati; - kara 1) zlurad, pakostan; zloslutan 2) ogovarac, klevetnik, intrigant; torokalo; /-n/ nn ka olmamak ne biti nadlezan govarili o kome; - kavaf brbljivac, blebetalo; - kavgas prepirka, raspra, zadjevica; - kenetli1) uzdrzljiv, cutljiv, kolji drzi jezik za zubima 2) zauzdan (koni); - n kiraya m verdin? zasto cutis kao zaliven? reci nesto! - kokusu 1) zadah iz usta 2) fig. i':udljivost, musii':avost, hirovitost; /-n/ nn kokusunu ekmek (ili dinlemek) povinovati se cijim cudima, trpeti cije hirove; - kulaklarna varmak razvuci usta do usiju, biti veoma radostan; - n kurusuni jezik pregrizao! umukni! (kaze se onome ko govari o zlim stvarima); - ile ku tutmak ui':initi nemoguce, skinuti zvezdu s neba; /-n/ - ndan laf almak saznati, ispipati (iz razgovora); - nda laf inemek okolisiti; - ndan laf karmak izbrbljati se, izlajati se (nenamerno); - na layk veoma ukusan (o jelu, hrani); /-n/ - n dan lokmasn almak uzeti kome zalogaj iz usta, neopravdano oduzeti; - na lokma olmak pasti kome u sake; - mhrl s katancem na ustima, cutljiv kao riba; - niam veridba na ree; - nn lsn almak oparili se, opeci se (sa svoje govorljivosti); /-al - nn lsn vermek ukoriti, oi':itati kome lekciju; - n peyim ljubim !i usta! hvala! (govori se donosiocu radosne vesti); - patlangc .ZVakaca guma; - nn payn almak dobiti prekor (grdnju); !-al - nn payn vermek v. nn lsn vermek; - pek cutjiv, koji drzi tajnu; - n pek tutmak cutaii, .drzati jezik za zubima; !-al - nn perhizi ver-

rnek ucutkati (i fig.) - persengi stalno ponavljana rec, postapalica; - nn pervaz yok on svasta moze da prevali preko jezike; - pis opakog jezika, bes!idan, besraman; - ndan sakat bir sz karmak omaci se (o psovki), opsovati; - sakz predmet stalnog razgovora; - da sakz gibi inemek ogovarati, otracavati, olajavati; /-l - na sakz etmek uvek isto pricati, pre.ZVakavati; stalno ponavljati; /-n/ na sakz olmak biti predmet cijeg ogovaranja; - ndan sakz avlamak izvuci, otkriti tajnu od koga; - nn salyalan akmak ceznuti, zudeti; - satmak razmetati se, hvaliti se, "duvati se"; /-n/ - n satmak navodit tudje misljenje kao svoje; - n seveyim v. - n peyim; - sk v. - pek; - n sk tutmak v. - n pek tutmak; - n silip oturmak 1) cinili kao da se nista nije desila 2) predati se, pomiriti se, nista ne reci; /-n/ - ndan sz almak (almak, kapmak) v. -ndan laf almak; nda sz inemek v. - nda laf i nemek; - ndan sz karmak v. -ndan laf karmak; - sulanmak (ili - nn suyu akmak) jako sta zeleti; /-n/ - nn suyunu aktmak pots!icati, podgrejavati ciju zelju; - st kokan nezreo; zutokljunac. balavac; - st kokmak biti nezreo, mirisati na mleko; - akas sala; podsmeh; - tad 1) mir, spokoj (nost) (u porodici, zajednici) 2) zadovoljstvo, uzitak; /-dan/ - nn tadn almak imati gorko iskustvo s cime; - nn tadn bilmek biti sladokusac, biti gurman; /-n/ - nn tadn bozmak pakvarili pomutiti kome zadovoljstvo; - tamburas muz. drombulja; - tamburas almak umiriti, utesiti (recima); - a ta alm on uporno cuti; - a tat, boaza feryat ukusno, ali oskudno (o jelu); - teneke kapl neosetljivog grla (na topla), "sa grlom od lima"; - n topla! zavezi! umukni! - toplamak zacutati, umuknuti; drzati jezik za zubima; - nda torba m var? zasto ne govoris? hoces li reci nesto?; - n tutmak cutati, ne brbljati, dr:Zati jezik za zubima; nda tkr kurumak osusiti se (o grlu10

az

od pricanja, ponavljanja); ttn duvan var dili yok krotak, poza zvakanje; koran, "usta ima, jezik nema"; tih, 6utljiv; fal varmamak ne mo6i sta prevaliti preko jezika, ustrucavati se re6i; n var olsun! drago mi je da to cujeml ma yakmyor ne prilici ti da to kazes; /-dan/ yanmak, ope6i se; imati gorko iskustvo s kima (s cime); yank koji se opekao, nastradao; yapmak ulagivati se, ulizivati se; pretvarati se, postupati Ucemerno; yaymak izbegavati olvoren razgovor, okolisiti, uvijati; yayvan brbljiv, blebetav; ndan yel alsni jezik pregrizao! yok tih, 6utljiv, suzdrian; /-n/ n yoklamak v. -n aramak; n yormak zamarati jezik, beskorisno pricati, uzalud pricati; yrein artan (ili taknn) syler posl. kad je srce prepuno, usta ne mogu da 6ute; sen bu - lar bakasna yapi pricaj li to drugome!
N
N

azsz

fig. tih, miran; krotak; po ko ran,

ponizan
a kepe meredov, mreza (za hvatanje leptira, ptica)

1. plac, plakanje; Alama duZid placa (u Jerusalimu) 2. fig. iadikovanje, jadanje, kukanje
var
alamak 1. plakati; alayp szlamak 1) naricati, jadikovati 2) /-al oplakivati, plakati (za kime) 2. vadati se, zaliti se; a lamayan ocua meme vermezler posl. dete dk ne zaplace ne dobije sisu 3. bot. ispustati smolu, sok (o drvetu)

alama

alamakl placljiv, cmizdrav; placan; bir sesle placnim glasoin


alamal v. 1. v. alamakl 2. tuzan, zalostan; - hikaye tuzna prica alam

placan; natmuren, kiseo, ziazaliti se, jadati se, ja-

. az birlii jednodusnost, slaganje; dogovor; - etmek slaziti se, salasiti se; dogoitoriti se

voljan
alamsamak

dikovati
aiamak 1. plakati (o vise lica zajedno); kadnlar birdenbire aiatlar zene su odjednom briznule u plac 2. jadati se, zaliti se, vajkati se

oralno; - Ila almak uzimati lekove oralno


aziamak ak. 1. teh. podesiti, uglavitl (u otvor) 2. mor. dovesti brod do ulaza u luku 3. nar. gristi (hranu)

azdan

aiat poz. tragedija


aiatmak

azlama bio/ anastomoza (spajanje krvnih sudova, zivaca) \


aziamak spajati se, .preplitati se (o krvnim sudovima, zivcima)

ak. rasplakati, dovesti do


anasn

suza; ganuti; kinjiti


alayc
lam

- zamarati, muciti,

(ili

-kadn)

narikaca ll v.

sa... ustima (otvorom, ostricom, vrhom i drugim znacenjima reci az) iki tfek dvocevka; kara - zloban, pakaslan
azlk

azl

alay 1. plakanje, plac . 2. fig. jadikovka, zalopojka


ama

1. mustikla; pisak cigarete 2.

muz. pisak, dulac 3. korpa za njusku ograda 5. kais-prekonosnik (za konja) 6. voj. stitnik cevi 6. dijal. levak
azlk
az

1. gl. im. od amak 2. meteorit

izradjivac mustikli

amak (-ar) dat. arh. 1. (po)dizati se (o dimuprasini); penjati se 2. visili (o lozi), naginjati se
anamak anamak

otu arh. potprasnik, paljak (topa)


gram. usneni labijalan (izgovor,

1 v.

agnmak

azsl

2 dija/. v. anlamak
s

suglasnik)

ar

1. bol, boljka; porodjajni bol; -

20

ahenksizlik tutmak poceti (o porodjajnim bolovima); vermek ozlediti, povrediti 2. tig. bol, patnja; kalp - s ljubavni jadi, ljubavni bol
arl

~har apr~tura, impregnacija (papira);


leplo (od stirka i pirincanog brasna)

bolan, s bolovima boleti, tistati (o zubu, glavi) boli me zub

aharlamak regnirati

ak. apretirati (papir); imp

armak

aharlanmak pass. od aharlamak aharlatmak caus. od aharlamak


aharl

diim aryor

arsz

1 . bezbolan 2. tig. bezbrizan,

fino obradjen; imprengiran

bez nevolja; - ba tig. (covek) bez briga i nevolja; - ba mezarda olur nema coveka bez nevolje; covek tek u grobu nadje mir
artmak

vular

ahbap (-b) a. 1. drug, prijatelj; - abiiski prijatelji 2. poznanik, znanac ahbaba prijateljski; iskreno

ak. nanositi bol, pricinjavati

bol
as

mrezast, u obliku mreze

ahbaplk 1. prijateljstvo, drugarstvo; /la/ - etmek 1) d~uziti se, prijateljevati 2. tig. caskati, ceretati 2. poznanstvo; gz - poznanstvo iz vidjenja ah

tabaka

anat. mreznjace

v.

au

v.

ahba ahlk ay

v.

aba

aulu

v.

al

v.

alk

austos

avgust; -

avgust mesec

1. zool. cvrcak, zrikavac (Cicada plebeja) 2. tig. brbljivac

austos bcei

ahdetmek dat. zareci se, zavetovati se; obavezati se; zakleti se ahdi a sporazuman; ugovorni, kontraktualni; - tarif ugovorna tarifa Ahdiatik (-ki) Osm. Stari zavet Ahdicedit (-di) Osm. Novi zavet ahenk (-gi) p. 1. saglasnost, sloga, harmonija; - kurmak sloziti se, saglasiti se; salamak usaglasiti, ostvariti saglasnost 2. /ing. harmonija; ct. uyum 3. muzika, koncert; zabava, zur; - dzrnek prlrectiti zabavu s muzikom; -etmek prirediti zabavu; - kapa muz. rezonator; - katmak razveseliti (skup, drustvo)
ahenkletirmek

ah 1 uzv. ljutnje, cudjenja, radosti, zadovoljstva, bola, ceznje; ah! o! oh! uh! ll . .izdah, jecaj; kletva, proklinjanje; - almak biti proklet, pretrpeti kaznu; - ekmek uzdisati; jecati; /-n/ - n ekmek ispastati, placati dug (cijoj kletvi); - deme, d mann oh demesin ne kukaj da ne bi tvoj neprijateli likovao! - deyip - iitmek biti bespomo6an; - etmek 1) uzdisati, tugovati 2) /-/ proklinjati, kleti; - a gelmek 1) v. - almak 2) ispastati svoje grehe; izdria:vati zasluzenu kaznu; - gklere k mak do neba dopirati (jecajima); - ile, vah ile 1) jedva, tesko, mucno 2) uz velike bolove, v~oma bolno; /-n/ - tutmak (ili - yerde kalmamak) ostvariti se, ispuniti se, (po)stici (o cijoj kletvi) aha uzv. (prilikom kivanog) aha! eto!
ostvarenja oce-

dovesti u sklad, usag-

lasiti, koordinirati

ahenkli 1. uskladjen, slozan 2. harmonican, milozvucan, melodican; ct. uyumlu ahenksiz neskladan; nepovezan, rasplinut
neharmonican;

ahali a. stanovnistvo, zivalj, populacija; narod; Adana - si stanovnistvo Adane

ahenksizlik nesklad, disharmonija; kakofonija; resaglasnost, nesloga

21

"
'

'1

'

aheste aheste p. 1. spor, (po) lagan 2. tih, miran 3. nezan, rnek 4. nizak (glas); - tiho; lagano ahfat (-d) a. unuci, potomci, potomstvo
ahr p. konjusnica, stala; - a ekmek zatvarili u stali; /-/ - evirmek fig. pretvoriti u stalu, zapustiti (prostoriju); -gibi kao stala, (o mestu); - gbresi stajsko djubre
hocal etmek moralisati, propovedati o moralu; - bilimi etika; - kaldeleri eticke norme, moraine regule 2. etika; 3. narav, karakter, priroda, dusevno svojstvo; - bozuk nepcisten, necastan 4. moralnost, cudorednost, cestitost; - ve adab moral; uljudnost, pristojnost ahlak

moralist, eticar
fil. moralizam

ahlaklk

ustojati se, izgubiti snagu; olenjiti se (o zivotinj-od dugog ostajanja u s tali)


Ahi ist. pripadnik manskom carstvu)

ahrlamak

ahlak ahlak ahlak

arnaralan
til. amoralizam

dlk dlk

esnafa

(u

Os-

amoralnost; amoralizam

ahlaki moralan
ahlaklk moralnost, tojnost, uljudnost

Ahilik ist. zanatlijsko bratstvo, esnaf ahir a. poslednji; - zaman 1. poslednje vreme 2) fig. kraj sveta; - zaman peygamberi poslednji prorok (Muhamed) ahit (-hdi) a. f. zavet, zaricinje, obe6anje; -im olsun kunem se! dajem rec! 2. sporazum, dogovor 3. arh. period, epoha

eticnost;

pris-

ahlakl 1. uljudan, pristojan; pasten 2. s ... karakterom, s .. naravi; fena - bir adam covek lose naravi: melek - bir kz devojka andjeoske naravi

1. uzajamno obe6ati, dati rec (jedan drugom) 2. sporazumeti se, dogovoriti se


ahitname a.p. ugovor, konvencija; pakt ahize a. 1. prijemnik 2. telefonska slusalica ahkam a. 1. misljenje, prosudjivanje; sud, zaklucak; - karmak 1) proricati, predskazivati 2) iznositi neosnovane tvrdnje; - ndan geilmemek ne odstupati od svog misljenje, ostati pri svome; - kesrnek dati kategorican sud 2. propisi; direktive, instrukcije, naredjenja; rezolucije, zakljucci 3. uslovi; norme ahlaf a. potomci, potomstvo; naslednici (na polozaju)

ahitlemek

ahlaksz 1. nemoralan, necastan; neuljudan, nepristojan 2. beskarakteran, lose naravi; bezobrazan


ahlakszlk 1. nemoralnost, nemoralno ponasanje; - yapmak nemaraina se ponasati 2. los karakter, losa narav; cudljivost

ahlamak uzdisati; jecati, stenjati; kukati ahlat (-t) 1. bot. divlja kruska (Pirus piraster); divlja kruska (plod) 2. arg. bukvan, tikvan, zvekan ahmak (-) a. glupak, budala, idiot- bulur pos. nasla vreca zakrpu; - aldatan pljusak, provala oblaka; - siatan sitna kisa, rominjanje

ahmaka glupo, budalasto


ahmaklamak

ahlak a. 1. moral, cudored, eticke norme; - n bozmak pakvarili se, izopaciti se; - bozukluu moraina iskvarenost, korumpiranost; - dknl amoralnost, pad morale, izopacenost; -

(o)glupaviti, (o) tupaviti


ak. zaglupljivati

ahmaklatrmak

ahmaklk 1. glupost, blesavost 2. ludost, budalastina. ludorija

22

ajitasyon ahraz a. nar. nem, gluvonem ahret a. onaj svet, zagrobni zivot; adam isposnik, pustinjak, usamljenik; covek razocaran u ovaj svet; - boylamak umreti, poci na onaj svet; - bilgisi eshatologija; - e gitmek preseliti se na onaj svet, umreti; - yolculuu smrt, putovanje na onaj svet - eviad v. -olu; usvojenik, usvojen sin; - te on parma yakasnda olmak traziti od koga racuna na onom svetu; - suali 1) dosadno, nepotrebno pitanje 2) tesko, uznemirujuce pitanje; /-al suali sormak probiti kome glavu piini yapmak (ili zentanjima; ginletirmek) ciniti dobra dela ahretlik 1 zagrobni, onosvetski ll usvojeno siroce; vaspitanik (sluzavka)
ahap(-b)

porodice; - hukuku porodicno pravo; - i smi prezime; - kurmak osnovati porodicu; - kz devojka iz dobre porodice; sahibi otac porodice, domacin; -terbiyesi porodicno vaspitanje; - vakf porodicno imanje; porodicno zavestanje; - yardmcs jur. hranilac porodice; - yuvas porodicno gnezdo 2. biol. familija (biljaka, zivotinja) 3. jezicka familija 4. zena, supruga ailece 1. sa celom familijom, porodicom; yeni ylnz - kutlar, selam sunarm sa poradicom vam cestitam novu godinu i pozdravljam vas 2. kao porodica, porodicna; po porodici, na porodicu ailecek nar. v. ailece ailelik 1. za porodicu, po porodici; bir yemek obrok za jednu porodicu 2. v. ai levi ailevi porodican, domaci ait a. dat. koji se odnosi na; o, u vezi sa .. ; koji pripada kome (cemu); koji setice koga (cega); - olmak pripadati kome; ticati se; odnositi se; bu, size - deildir ovo se vas ne tice; ovo se ne odnosi na vas; kitaplmza.- kitaplar knjige koje pripadaju nasoj biblioteci; siyasi grmelere - belgeler dokumenta o politickim razgovorima; ona - bir vazife njegova duznost, duznost koja mu je pala u deci aitlik v. aidiyet ajan 1. agent, predstavnik, zastupnik 2. agent (policijski) 3. jur.dr:Zavni predstavnik, zastupnik (u medjunarodnom sudu) 4. privatni detektiv ajanda podsetnik, memorandum, beleznica, agenda ajans 1. agencija formativna, trgovinska); cije, predstavnistvo; cijske vesti 3. detektivski (telegrafska, in2. sediste agenhaberleri agenbiro

a. drven, od drveta (most,


stolarstvo; tesarstvo, drvo-

kuca); deljstvo

iilik

ahtapot(-tu) 1. zoo/. hobotnica (octopus vulgaris) 2. med. polip, otok 3. arg. muktas, gotovan, prisipetlja; - gibi nametljiv, dosadan ahu p. 1. zoot. gazela (Antilope darcas); - gzl prelepih ociju, ociju kao u gazele (a devojci) 2. fig. gazela (privlacna devojka ili zena) ahu dudu bot. malina (Rubus ideaus) ahval(-li) a. stanje, situacija, polozaj; dogadjaji, zbivanja; dnya - i situacija u svetu; svetska zbivanja ahzetmek ak. uzimati, dobijati, primati ahz ita a.p. arh. kupopradaja, trgovina ahzu kabz p-a. prisvajanje imovine aidat a. 1. prihodi, dohoci, prinosi 2. cianarina aldiyet a. odnos, veza, bu iin bana i yok ja sa tim nemarn nikakve veze, to se mene netice aile a. 1. porodica, familija, celjad; dostu poradieni prijatelj; - efrad clanovi

ajitasyon .1. uzbudjenje, uzbudjenost 2.


med. nemir, uznemirenost

23

~r n
il f

ajurajur azur; rad sa supljikama; brosiran povez ajurlu azuriran, supljikav (rucni rad) ak 1. beo, sed; - sakal bela brada 2.
fig. cist; neporocan, cestit; - yzle casno, cestito; yz - castan, cestit 3. u sastavu bot. i zoot. naziva - ball baba bot. mrtva kopriva (lamium album); - baku zoot.

akalamak ak. isusivati, drenirati akademi 1. akademija (u raznim znacenjima); Gzel Sanatlar - si akademija umetnosti; 2. stik. akt; - yapmak raditi akt, slikati obnazeno telo akademik akademski akademist akademac akademisyen demije nauka akademik; clan aka-

usara, sovuljaga (asio flameus); - am bot. jela (Abies alba); - kuyruk sallayan zoot. pastirica bela (Motacilla arba); - nilfer bot. lokvanj (Nymphaea alba); sarmak bot. poponac (Convolvolus); tilki zoot. polarna lisica (Aiopex lagopus) ll 1. bela mrlja; mrena (u oku) 2. (ili gzn ) beonjaca 3. belance (jajeta) 4. beline, belila 5. sedina, seda kosa, sedine; /-af dmek 1) poceti sedeti (o kos i), bradj 2) imati mrenu (leukom) - - karas kara belolik i crnokos (kaze se za onog ko ima sve valjano) - aka kara gn iindir post. beli novac je za erne dane; - altn platina, belo zlato; - Arap Arapin (za razlikovanje od Crnca); - benizli bled; - m derken bokum demek arg. uprskati; padati iz greske u gresku; - gzl urokljiv, zlopogledja; okrutan, svirep; nizak, podao; - karas gette belli olur post. na muci se poznaju junaci; - karadan semek razlikovati dobro od loseg; - koyunu gren ii dolu ya sanr izgled vara coveka; koyunun kara kuzusu da olur u svakom kukolju ima zita (i u bele ovce madje se crno jagnje); - kpek kara kpek olos, sljam, bagra; - sakaldan yok sakala gelmek potpuno oronuti, onemocati; - sakal kara sakal svi; i veliko i malo; - scak paklena vru6ina
aac

akademya v. akademi ak aa ist. beli ev nuh (u harem u) ak aa


(-c)

bot. breza (Betula alba)


doma

akait (-di) a. 1. katehizam, ilmi) teologija

2. (ili

akaju bot. mahagoni (Swietenia mahagoni) akak (-) dijat. 1. korito; jaz, kanal, vada 2. odvodna cev ak ala vrsta turskog pamuka (Gossypium hirsutum) ak amber (siva) ambra akarnet a. 1 . neplodnost, besplodnost; sterilnost; 2. fig. neplodnost, jalovost akan
yldz

zvezda padalica, meteor;

akar 1 vina

a.

nekretnine, nepokretna imo-

akar2 1. teku6i, protaeni 2. teean, zidak ll tecnost, fluid; - yok kokar yok u najboljem redu, besprekorno, tip-top akar amber bot. amber drvo, storaks (Liquidanber orientalis) akarca dijat. 1. teku6a voda; recica, potoci6 2. med. fistula 3. topao izvor, toplice; 4. nar. tuberkuloza kostiju akar su 1. teku6a voda, reka 2. tok, struja, bujica 2. niska od bisera; dijamantska ogrlica akar yakt tei:':no gorivo

aka dijat. v.

a~a

akabinde odmah, neposredno po aka 1. odvodna cev; dren, slivnik 2. kanal, jaz, vada akaiama isusivanje, odvodnjavanje, drenaza

24

akl

ak asma bot. 1. bela loza, pavit (Ciematis vitalba) 2. divlja tikva (Br}lonia dioica) akasya bot. 1. akacija (Acacia) 2. bagrem (Robinia pseudacacia) akbaba 1. zoo/. sup, lesinar (Vultur monachus) fig. starac, starina; - ya dnmek osedeti, posedeti ak ak -.alba)
balk (-)

ak da r bot. proso (Panicum miliaceum) ak demir kova no gvozdje akdetmek ak. zakljuciti, sklopiti (ugovor, sporazum i si.) ak diken bot. pasdren (Rhamnus cathartica) ak doan zool. (sivi) soko (obucen za lov) (Falco rusticolus) ak gnlk 1. tamjan 2. (ili tamjanova drvo (Boswellia) ak hardal bot. alba)
ak
aac)

zoo/. klen (Leuciscus) zoo/. bela caplja (Egretta

balk!

bot.

ak basma med. katarakt; cf. ak su


akba

bela slacica (Sinapis

zoo/. morska guska (Bernicla)

tok, tecenje: struja, bujica

ak bal beloglav; - yelve zool be. loglava strnadica (Emberizia leucocephala) ak benek
akcier
(-i)

med. leukom, mrena

akbet a. 1 1. kraj, svrsetak 2. ishod, rezultat, posledica, plod 3. sudbina, udes na kraju, napokan - ine uramak doci u losu situaciju

anat. pluca; - atardamar plucarterija; bilimi pneumologija; -gbei hilus pluca; - iltihab zapalenje mehuric; - toplardamar plucna vena; tberklozu (ili veremi) tuberkuloza pluca; - zar plucna maramica, porebrica na

akc f tecan, zidak; - madde tecno telo, tecnost 2. fig. lak, tecan (govor, stil); - sessiz tekuci suglasnik, likvid

vora,

tecnost, lakoca, jasnost (gostila); muz. blagozvucnost, harmonicnost, melodicnost

akclk

aka 1 belicast, prilicno beo; - paka belaputa i lepuskasta, lju:ka (devojka) aka2 1. arh. novac, para 2. ist. srebrni novcic aka
aa

bot. javor, klen (Acer)

aka kavak bot. bela topola (Populus alba)


akal

bogat, parajlija

aka yel jugoistocni vetar ake v. aka2


akl

1. belicast, belkast 2. izbledeo,


akllamak

uvenuo
akllanmak,

izbledeti,

uvenuti

ak pleme bot. cemerika (Veratrum al bum)

akl (-kl) a. 1. razum, um, pamet; mudrost, razboritost; - hastal ludilo; - hastanesi psihijatrijska bolnica, ludnica; hastas umobolnik; zayfl slaboumnost 2. pamcenje, secanje; ct. hafza; - defteri podsetnik, beleznica; nda kalmak (olmak, tutmak) ostati u secanju, pamtiti, ostiti u pameti 3. razmisljanje, rasudjivanje, prosudjivanje 4. savet; /-dan/ - almak dobiti savet od koga; /-al - danmak(po) savetovati se s kime, konsultovati se; /-al - retmek 1) posavetovati, pou6iti, nagovoriti 2) uciti pameti, popovati: /-a/ -vermek dati savet, posavetovati, sugerisati - - dan stndr ta ara kadar eeliri oka bolje vide nego dva; /-l - almak 1) shvatiti, razumeti 2) poverovati; /-n/ - n almak uplasiti, zastrasiti koga; obezglaviti; - almaz ne-

25

aklc

verovatan; nepojmljiv, neshvatljiv, nedokuciv; - banda razuman, pametan, razborit; - n bana almak opametiti se, urazumiti se; osvestiti se; - n bandan almak v. -n almak; - bana devirmek v. -n bana almak; - bana gelmek 1) osvestiti se, doci k sebi, pribrati se 2) urazumiti se oparnetili se; /-n/ - n bana getirmek urazumiti koga; - bandan gitmek izgubiti glavu, smesti se; -n bana toplamak v. -n bana almak; - n beenmemek ne driati do cijeg misljenja; - nla bin yaa! halal ti ideja (ironicno-za glupu ideju, zamisao); nn bir tahtas eksik (ili noksan) faii mu jedna daska u glavi; - bakuna karmak vulg. utronjati se (od straha); /-laf-n/ -n bozmak izgubiti razum, poludeti, posasaveti (od posla, briga i si.) /-n/ - n bulandrmak pomutiti kome razum; - alk nepromisljen, lakouman, lakomislen; /-n/.- n almak zarko zainteresovati, zaneti, ocarati (koga); /-n/ - n elrnek 1) odvratiti, odgovoriti, odvraciti od cega 2) navesti na los put, zavest1, sablazniti; ndan kmak isceznuti iz secanja, pasti u zaborav; - n datmak izgubiti razum; n deitirmek predomisliti .se; /-n/ - na dokunmak izbaciti, izvesti iz ravnoteze; durmak zbuniti se; spetljati se; - na dmek dijal. pasti na um, prisetiti se cega; /-al - erdirememek ne moci shvatiti; /-al - ermek razumeti, shvatiti; - na esmek pasti na pamet, sinuti (o ideji); dunuti u glavu; - etmek smisliti, dosetiti se; dovijati se (kako raditi, postupati); - evvel veoma pametan; iron. pametnjakovic; - fikri imtihanda on misli samo na ispit; - fikri birbirine karmak zbuniti se, zapresti se, pomesti se; - fukaras glupak, idiot; /-/ - ndan geirmek (po)razmisliti, promozgati; - ndan gemek doci, pasti na pamet; - na geleni yapmak nepromisljeno postupati, cinili sve sto padne na pamet; -na gelmek pasti na pamet, setili se, sinuti (misli); - a gelmez neshvatljiv, neobjasnjiv, nepojmljiv; - na ge-

tirrnek 1) /-/, -n/ podsetiti, podsecati koga 2) /-/ setili se cega; - gitmek zbuniti se, smesti se; - na hiffet getirmek poludeti, skrenuti pame6u; - hacas iron. savetnik, mudrijas; - iin tarik (ili yol) birdir post. za mudrog je samo jedan put; - kabul etmek 1) shvatiti, razumeti 2) predstaviti sebi, zamisliti; - n karmak poludeti; - kar deil nerazuman; - karmak zbuniti se, ne znati sta ciniti; - n kaybetme k 1) izgubiti glavu, raspametiti se 2) izlapeti; /-/- kesrnek uveriti se u.. ; shvatiti, pojmiti, formirati misljenje; /-/ na koymak 1) nagovarati, navoditi; sugerisati 2) cvrsto resiti, postaviti cilj; kumkumas (ili kutusu) 1) cudo od deteta, vunderkind 2) iron. mudra glava; - oynamak (ili - n oynatmak) poludeti; para ile satlmaz parnet je urodjena, naknadno se ne stice; - sal med. mentaina higijena; - saplanmak stalno misiili na odredjenu stvar, biti okupiran mislima o cemu; /-/ - na sdramamak ne moci -shvatiti, ne mo6i pojmiti; -a smaz nezamisliv, nepojmljiv, neshvatljiv; - sra po njegovom misljenju, on misli. .. ; - na sinrnek urezati se u secanje; - n armak poludeti; - taklmak v. - saplanmak; - tepesinden yukar rasejan; - nn terazisi bozulmak otupaviti, pobenaviti; tereleili sasav, eaknut, pomeren; - na turp skaym! ti 6es nesto da mi kazes! var (ili mantk) var sta je tu nejasno? mu6ni malo glavu! - a yakn prihvatljiv, razuman, razlozan (rec, misao i si.);- yata deil, batadr post. parnet nije u starosti vee u glavi; /-al - yatmak poverovati u sta; uveriti se, ubediti se; - a yelken etmek praviti gluposti, postupati nepromisljeno; - yolundan kmak poludeti, skrenuti pamecu; - n zincirini koparmak izgubiti razum; -ndan zoru var on je pobenavio
aklc

1 umni, misaoni, duhovni ll fi/. ratil. racionalizam

cionalist
aklclk

26

akis
akl d

1. nerazuman 2. iracionalan umnjak (zub)


ak. urazumiti

akl d

aknclk ist. upad, prepad (akindi:ija u neprijateljske redove pre pocetka borbe)
akndrk dijal.

akllandrmak akllanmak

smola

opametiti se, urazumiti se

akll pametan, uman, bistar, razborit; davranmak pametno postupati; - d man aklsz dosttan iyidir (ili yedir) pametan neprijatelj je bolji od glupog prijatelja; - geinmek praviti se pametan; kpry arayncaya dek deli suyu geer dak pametan trai:i most, lud predje preko reke; - uslu trezven, razborit akllca aklllk

aknt 1. tok; struja; - aa nizvodno; - ya brakmak (kendini) prepustiti se toku dogadjaja; - ya krek ekmek fig. traciti snagu, uzalud se truditi; - yukar uzvodno 2. med. fluks, odliv 3. arhit. nagib, pad, kosina (krova)
akntsz

miran, tih, stajaca (voda)

ak

vodno;

olaylarn -

tecenje; tok (i fig); - yukar uztok dogadjaja


fiz. tecan, fluidan

razumno, razborito, trezveno

akkan

razumnost, mudrost, bistrina, trezvenost, razboritost, promisljenost; etmek postupati razumno, (razborito, trezveno); - taslamak praviti se pametan; mudrovati, mudrijasiti
aklsz nerazborit, nepromisljen; glup, budalast, sasav; - ban cezasn ayak eker pos/. ko nema u glavi ima u nogama aklszca

akkanlk

fluidnost, i:itkost

aktma 1. gl. im. od aktmak; - delii teh. ispust, otvor visoke peci (za is-

pustanje topljenog metala); - demir liveno gvoi:dje 2. beli belge, lisa, evet (na celu i:ivotinje) 3. naziv poslastice (slicne kadaifu) 4. ukras na plafonu (od gipsa) 5. ogrlica (od vise zlatnih lancica) 6. siroka zlatna narukvica (sa motivima) 7. camova smola
aktmak ak. 1. tociti, sipati; prolivati, Iili (suze, krv}; ukapati; iine - skrivati, nikome ne pakazivali (tugu, suze i sf.) 2. liti, izlivati (metal) 3. fig. rasipati, traciti, cerdati; spiskati (novac, imovinu) aktmal

glupo,

nerazborito,

nep-

romisljeno
aklszlk glupost, nerazboritost,. nepromisljenost; lakomislenost; - etmek praviti gluposti, nepromisljeno postupati

akm 1. tok, proticanje, 2. fiz. struja, tok; doru - stalni tok 3. /it. arhit. tendencija
akmtoplar

s lisom, lisast (konj, vo)

akide a. 1. vera, veroispovest; - si bozuk otpadnik 2. til. jur. dogma akik (-!)i) a. min. ahat akil a. uman, razuman, pametan akilane a-p. v.
akllca

akumulator

akn 1. voj. napad, nalet; juris 2. (pljackaski) pohod; upad 3. fig. potok, bujica; invazija, navala, tiska; - - u grupama, masovno; /-af - etmek 1) napadati, jurisati 2) slegati se, tiskati se (o svetini) 4. sp. napad; bir - durdurmak (ili kesmek) zaustaviti (preseci) napad

aknc

1. pljackas, otimac; provalnik 2.

akim a. 1.neplodan, sterilan, jalov; neradan 2. bezuspesan, neuspesan, uzaludan; - kalmak 1) ostati bez dece, neplodna (o zeni) 2) ostati bez rezultata, pasti o vodu (zamisao, plan) akis (-ksi) 1. odsjaj, odblesak, refleksija; odsev; - kabiliyeti reverzibilnost 2. odjek, eho; - uyandrmak pobuditi,

ist. akindi:ija (pripadnik jurisne konjice koja

je upadala u neprijateljske zemlje) 3. napada<'; (u fudbalu)

27

ak it naci odjek (u stampi i si.) 3. suprotnost, oprecnost; /-n/- ine nasuprot cemu; suprotno od; - ini sylemek protivureciti, suprotno govoriti 4. pretvaranje; preinacavanje, preinaka; 5. log. konverzija 6. refleks, reakcija akit (-kdi) a. 1. ugovor, pogodba, sporazum; - yapma va'di jur. preliminarni ugovor; ok tarafl - ler multilateralni ugovori; iki tarafl - ler bilateralni ugovori 2. brak,vencancje; -in bozulmas 1) raskid ugovora 2) raskid braka akit (-di) a. ugovarac, ugovorna strana; ak kan anat. limfa ak
karnca

akliyat sudjivanju

(-t)

a. znanje zasnovano na ra-

akliye a. 1. dusevne bolesti 2. psihijatrijska bolnica 2. fil. racionalizam akliyeci psihijatar ak madde mozga
anat.

bela

supstancija

zoo/. termit

ak kavak

(-)

v. aka kavak

ak kefal zool. ukljeva, belica (Aiburnus) ak kor usijan, uzaren; ak korluk usijano stanje, belo usijanje ak'kuyruk (-u) vrsta belog caja aklama jur. rehabilitacija, oslobadjanje od optuzbe aklamak ak. 1. belili (rublje) 2. jur. opravdati rehabilitovati aklan 1. nagib, strana, sliv
srmina

akmak(-ar) 1. teci; liti, prolivati se 2. prosipati se (o pesku, zitu) 3. curiti; kapali 4. pr9laziti, teci (o vremenu) 5. slivati se, teci (nanize), isticati 6. spustati se, padati (o zvezdama padalicama) 7. dat. pohrliti, nagrnuti, pokuljati 8. iskrzati se, otrcati se (o tkanini) 9. arg. strugnuti, kidnuti, uhvatiti maglu 1O. dijal. dat. gajiti simpatije, imati natlonost akacak kan damarda durmaz izr. niko ne moze pobeci od sudbine; sto je sudjeno, to ce te snaci; akan sular durdu vise nema sta da se kaze; nema mesta prigovoru; akmasa da damlar bolji je mali profil nego nikakav; ako ne tece ono bar kaplje ak mantar bot. bela pecurka (Agarcicus campestris) akanitin far. otrovna materija od jedica; koristi se u farmaciji akont fin. akonto; rata akordeon muz. plise harmonika 2. nabor,

2. geog.

aklanmak 1. postali beo, pobeleti, ocistiti se (o rublju) 2. biti rehabilitovan 3. izaci cist (iz afere)
aklamak

akordeoncu harmonikas akort (-du) 1.muz. udesavanje, uskladjivanje, stimovanje; - anahtar (ili ekici) kljuc za stimovanje; - u bozuk rastimavan (instrument); - u bozuk orkestra gibi svako po svome; ko u cekic, ko u nakovanj akortu stimer (klavira) akortlamak ak. uskladjivati, stimovati (muz. instrumente) akortlu uskladjen, nastimovan akraba a. 1 rodjak, srodnik; - lar rod-

(po)beleti, postali beo

aklen a. prema razumu, razumno


akl sa belim mrljama (tackicama, crtama, prugama); - karal crno-beli; saren
aklk 1. belina, 2. bela mrlja 3. belilo, bela sminka

aklselim a-p. zdrav razum; cf. sa duyu

akli a. mentalni; umni; mentalne bolesti

hastalklar

28

aksilik

bina, rodjaci, sojta; - saylmak smatrati se za rodbinu, biti ubrajan medju rodjake; yakn - biizak rodjak ll srodan; jednorodan, istorodan; - diller srodni jezici
akrabalk

aksata a. nar. trgovina; - etmek trgovati aksatmak ak. 1. odugovlaciti, otezati sa cime; aksatmadan bez zastoja 2. ometali, nanositi stetu akselerometre akcelerometar akseptans, aksaptasyon trg. akcept, prihvatanje odgovornosti aksesuar 1. teh. rezervni delovi; pribor 2. dodatni deo 3. paz. sin. rekviziti 4. putni komplet (peskir, sapun, pribor) aksesuarci paz. rekviziter aksetmek 1. odjekivati, razlegati se, oriti se (o glasu, zvuku) 2. dat. odbijati se, prelamati se, odrazavati se (o svetlosti) 3. fig. odjekivati; sirili se, prenositi se .(o glasu, dogadjajima) aksettirmek
aksrk (-)

srodstvo; redbina

akran a. vrsnjak, ispisiik; skolski drug; - ndan geri kalmak zaosta (ja) ti od svojih vrsnjaka - - dan azar izr. los primer deluje zarazno
akranlk

suvremenost

akreditif 1. akreditiv, kreditno pismo 2. kred it akrep (-bi) a. 1. zaaf. akrep, skorpija (Scorpius); - gibi podmukao, zloban; kuyruu bat. skorpijin rep (Scorpiurus) 2. kazaljka nasatu Akrep (-bi) astr. S-korpion (sazvezdje i zodijacki znak) akrobasi akrobacija, akrobatika akrobat
(-t)

caus. od aksetmek

akrobata

kijanje

akrobatik akrobatski akromatik ahramatican, bezbojan akromatin akromatin akromatopsi slepilo za boje akromegali med. akromegalija akropol (-l) akropolj
akrosti

aksrkl: - taksrkil arg. odrtaveo, oronu, bolesljiv

aksrma kijanje; - otu bat. rebrac, kihavica (Achillea pharmica)


aksrtmak

caus. od aksrmak

if. akrostih

aks osovina aksak 1. hrom, sepav 2. fig. slab, mlitav; vu/g. kilav; - eekle yksek daa klmaz pas/. bez alata nema zanata ak sakal 1. starac, starina 2. staresina sela, kmet
aksaklk 1. hromost, sepavost, hramanje 2. fig. nedostatak; propust, omaska

aksi a. 1. suprotan, oprecan, protivan; obrnut, obratan; - aknt suprotna struja; -. delil protivdokaz, protivargument; - fikir oprecno, suprotno misljenje; - halde u suprotnom slucaju, inace; - tesir suprotan efekat 2. nepovoljan, negativan; nesrecan; - gibi na nesrecu, na zalost; kao za inat; - netice negativan, nepovoljan rezultat; tesadf peh, udes, nesrecan slucaj 3. tvrdoglav, zadrt; nezgodan, neprijatan, naopak (covek) aksilenrnek protiviti se, prigovarati
aksilernek naopako postupati, inatiti se, ostajati pri svome

aksam a. delovi; yedek - rezervni delevi aksamak 1. hramati, sepati 2. fig. zaostajati, hramati (o poslu) aksan 1. akcenat 2. nagl8sak

aksilik (-) tvrdoglavost, svojeglavost, zadrtost; - etmek protiviti se, inatili se, ostajati pri svome 2. nesreca, zia sreca;

29

aksine smetnja, zapreka, poremecaj; teskoca; bir - knazsa ako ne. iskrsne neka teskoca (smetnja) aksine a. obrnuto, obratno, suprotno, naopako; - gitmek suprotno (naopako) raditi, suprotno postupati aksisedaa. eho, odjek, odziv; - vermek odjekivati, odjeknuti (i fig.) aksiyem mat. aksioma aksiyon 1. fin. deonica, akcija 2. po/. akcija, delovanje 3. poz. radnja, akcija; birlii /it. jedinstvo radnje aksiyener fin. akcionar aksolunmak pass. od aksetmek ak alba)
st(-d)

baha odmah, ocas, zacas; uskoro, svakog casa; - dan sonra merhama! fig. sad je sve kasno; sto nisi ranije rekao?; - yediini sabaha unutmak biti veoma zaboravan
akamc 1. aksamdzija (koji s veeeri redovno pije) 2. nocni radnik, radniks nocne smene 3. nocni strazar 4. onaj koji rano leze akamclk 1. vecernja pijanka (rakija i meze) 2. nocni rad; vecernja smena akam gnei 1.sunce na smiraju (zalasku) 2. fig. suton, poslednje gadine zivota 3. zutoridjasta boja
akamki

vecernji

bot.

bela vrba (Salix

ak su nar. med. ocna mrena, katarakt akslamel a. reakcija; - yapmak reagovati ak slmen hem. zivin sublimat vece, vecer; - dan - a svake veceri; iz veceiri u vece; - lar uvece, s veceri; - bulmak (ili etmek) v. akamlamak; - larnz harolsun! v. iyi - lar; - karanl vecernji sumrak, suton; - kr mzii vecernji sjaj, sjaj sunca na smiraju; - kzlii vecernje rumenilo; - mzii serenada; - namaz vecernja molitva, vecernje; - olmak nastati, nastupati (o veceri), smrkavati se; - rzgar zapadni vetar, vecernji vetar; - st (ili zeri) predvece; k veceri; - vakti vece, vecernji sati; - yemei v. yemek; - yldz vecernja zvezda, vecernjaca; ct. Zhre; iyi lar! dobro vece! ll uvece; br - preksutra uvece sutra navece; yarn ahra, sabah ayra nista ne zna osim da jede i spava (o bezbriznom ili lenjom coveku); - demez sabah demez on nema predstavu o vremenu; - dan kavur sabaha savur sve sto zaradi odmah potrosi; - sabah danonocno, uvek, stalno; - a saakam

akamlamak 1. omrknuti, ostati do veceri 2. provesti negde vece 3. kasno se pojaviti, kasno izaci (o mesecu) akamiatmak

ak. zadr:Zati koga do ve-

ceri
akamieyin

uvece, navece

akaml; - sabahl danonocno, uvek, svako jutro i vece akamlk za vece, namenjen za vece; vecernji (o odelu i si.) - sabahlk uskoro, svakog casa, samo sto nije;
akam setas

v. gece setas

akn

1. belicast 2. biol. albino


biol. albinizam

aknlk

aktar a. travar, trgovac lekovitim travama 2. trgovac (radnja sa sitnem robom)


aktarc

prepokrivac

kuca,

kro-

vopokrivac aktanlmak pass. od aktarmak


aktarm

v. aktarma

aktarlk 1. trgovina lekovitim travama 2. lekovito bilje

aktarma 1 1. presedanje (iz jednog prevoznog sredstva u drugo) 2. pretovar 3;

30

ala prepokrivanje (krova) 4. pretakanje, presipanje 5. agr. preoravanje, drugo oranje 6. fin. transfer, prenos 8. tranzit, oslobodjenje od carine; - eyas tranzitna roba 9. prevrtanje, pretrazivanje 1O. sp. predavanje, prebacivanje (lopte) 11. sp. transfer 12. zaplenjivanje (broda) 13. poz. adaptacija, prerada; - yapmak 1) presedati; promeniti (voz) 2) prenositi, premestati; transportavali 3) fin. prenositi aktarma2 prenet, preuzet, Gitiran (teks!, podatak i si.) aktarmak ak. 1. prenositi, premestati, prevoziti 2. pretovarati (robu, teret) 3. prepokrivati (krov) 4. pretakati, presipati (tecnost) 5. preoravati (polje) 6. fin. prenositi 7. prevrtati pretrazivati (dzep i si.) 8. sp. predavati, dodavati, prebacivati (loptu) 9. citirati, navoditi 1O. preradjivati, adaptirati (scenario, tekst) 11. muz. transponovati, prevesti na drugi glas
aktarmal s. presedanjem; - tren voz sa presedanjem aktarmasz

akustik H:!i) 1 1. akustika 2. akusticnost ll akustican; - mayn akusticna mina akut med. akutni (o bolesti) akuzatif gram akuzativ ak akumulator akmliitr el. akumulator akpunktr akupunktura avam a. arh narodi, plemena akvarel slik. akvarel akvaryum akvarijum ak yel geog. jugozapadni vetar ak yldz mar. v. oban ak yuvar tiziol. leukocit
a1 1 alev, otvorenocrven, rumen, ruzicast; - at alat, ridjan (koni); - bayrak aleva zastava (turska) ll 1.ruz za lice, karmin 2. rumen, rumenilo 4. porodiljska groznica 5. ridj, alatas (konj); - - moru mor (ili - - na, moru moruna) 1) crven, pocrveneo 2) uzbudjen, razdrazen; - elmaya ta atan ok olur mnogo je zavidljivaca koji zele de naskode uspesnom; - giymedim ki alnaym ja stim nemarn nista, to se mene ne tice; nista nisam zgresio da bih odgovarao; - gmlek gizlenemez post. ako koza laze, rog ne laze; - kiraz stne kar yam sve se moze desili a2 lukavstvo, podvala, prevara;
yldz

bez presedanja, direktan

(voz, avion) ak tavan zool. pustinjski skocimis (Jaculus Jaculus) aktif 1aktivan; ll fin. aktiva aktinyum hem. akliniyum aktr glumac ak tre moral; cf. ahlak aktrlk glumacka delatnost, glumacka profesija; - etmek fig. glumiti, pretvarati se aktris glumica aktalite 1. stvarnost 2. aktuelnost, sadasnjost; cf. gnvelik aktalizm geol. fi/. aktualizam aktel 1. aktuelan, savremen; sadasnji: ct. gncel 2. stvarni, pravi akupunktur v. akpnktr

ct. hile

al (-li) a. familija; vladarska loza, dinastija ll visok, uzvisen; uzoran; ugledan ala 1 1. raznobojan, sa ren 2. pegav, s pegama 3. svetlokestenjast
aa2 - - (hey)! uzv. kojim se pravi buka prilikom zajednickih poslova; - - ya kalkmak galamiti, larmili

ala divan, prekrasan, adlijan ll lepo, divno, prekrasno; ne - ! divno! ala bacak konj sa belim pegama (na nogama)

31

r;.ii !i ' '

ala

balk

ala trutta)

balk (-)

zoof. pastrmka (Salmo

alaca doan zoof. soko sivi (Falko peregrinus) alacak (-) dug, potrazivanje; -davas tuzba za naplatu duga; - olan primalac (pisma); - olsun (benden); platice mi on; pokazacu mu ja; /-dan/ - m var duguje mi, duzan mi je, potrazujem od ... ; na ahin, vereceine karga neustrasiv poverilac, a oklevajuci .duznik (kad se zaduzuje-soko, a kada vraca - vrana)
alacaklandrmak

alabanda 1. mor. bok brbda 2. unutrasnji zid broda 3. ostro okretanje broda 4. (ili - ate) plotun s boka broda 5. arg. bukvica, vakela, grdnja; - vermek izgrditi na pasja usta, ocitati vakelu; - y yemek nar. dobiti grdnju ala ba dijaf. bot. keleraba (Brassica oleracea gongylodes)
alabildiine kolikogod je moguce, iz sve snage; sto je moguce brie; prekomerno, neizmerno, maksimalno; - ko mak besomucno trcati; gz - kolike pogled moze da dosegne

ak. posudjivati, davati

u zajam; kreditirali
alacakl ;;;ajmodavac, poverilac; kreditor; :- bakiyesi kreditni saldo; - lar heyeti odbor kreditera

alabora mor. 1. prevrtanje, preturanje 2. podizanje jedara 3. podizanje vesaia (u znak pozdrava) 4. izvlacehje mreze (s ribom);/-/- etmek 1) prevrnuti (camac) 2. dizali Oedra) 3. podici vesla (u znak pozdrava) 4. izvuci mrezu (s ulovom); - olmak 1) prevrnuti se 2) zbuniti se, pornesti se 5. fig. poremecaj (poslova i si.)
alabr~s

alacalamak ak. bojiti (raznim bojama) alacalanmak 1. postali pegav 2. fig. menjati boju lica; pobledeti, pocrveneti (od uzbudjenja) 3. kalebati se, oklevati alacalatmak ak. isarati; umrljati, poprskati; tetovirati alaca h v. alaca 1 (1.2); - bulacal veoma saren, drecav; - kum ta min. sareni pescanik
alacalk 1. sarenilo; fig. nepostojanost (karaktera); dvolicnost; podlost; cudljivost 2. suton, sumrak

"kao cetka" (kosa, frizura mus-

karca) alaca1 1 1. V. ala 1 (1:'2.); - at CiJaS (koni); - bulaca veoma saren; - glge polusenka; - karanlk sumrak, suton, polumrak 2. nestalan, kolebljiv; - dostluk labavo prijateljstvo ll 1. fig. cud, narav, priroda 2. sarenilo boja, sarolikost .3. dijaf. raznobojl')a tkanina 4. pega, mrlja 5. nepostojanost cudi; podmuklost, podlost; cudljivost 6. u sastavu bot. i. zoof. naziva; - aakakan zoof. detlic sareni {dendrocopus major); - bayku zool. sumska sova (Strix aluco); - karga zoof. gacac, poljska vrana (Corvus frugilegus); - kar- gaya borlu fig. zaduzen preko glave; meneke bot. dan-i-noc (Viola tricolor) alaca2: - verece primopredaja alaca akik min. oniks alaca balklzoo/. siva caplja (Andreola ralloides)

ala am bot. smrca (Picea excelsa)


alak (-)

dijaf. senica, venjak

alafranga alafranga, na evropski naCin; evropski; - yemek evropsko jelo; - saat evropsko vreme; - nn bebesi arg. balavac, zutokljunac
alafrangalk 1. evrposki nacin zivota (misljenja, odevanja) 2. snobizarn

ala geyik zool. sareni jelen, jelen lopatar (Dama dama) ala gn dijaf. oblacan dan, tmurno vreme (o letu) alaimisema a. duga; cf. gk kua

32

alaturka alaka a. 1. veza, odnos; ucesce; 2. zanimanje, interesovanje; /-af - gstermek pokazivati interesovanje, zanimati se za ... ; - sn kesrnek 1) izgubiti zanimanje, interesovanje 2) /-laf izgubiti, prekinuti vezu; - uyandrmak pobuditi interesovanje, paznja; - nza teekkr ederim hvala vam na brizi (paznji); - grmek naici na razumevanje 4. naklonost, simpatija (prema kome) 5. hem. afinitet
alakabah

-i farika ek. zastitni znak, fabricki zig 4. znak, oznaka, beleg 5. cudo nevidjeno, 6. znamenje; predskazanje alametifarika osm. 1. trg. zastitni znak 2. fig. posebno svojstvo alamint brzo, trenutno, instant Gelo) alan 1 1. (otvoren) prostor, polje 2. trg; ct. meydan 3. fig. polje, oblast, domen, sfera; plan; bilim - nda u oblasti nauke; politik -da na politickom planu 4. (ili orman - ) proplanak 5. geom. povrsina, kvadratura; daire - povrsina kruga 6. fiz. polje (magnetno i si.); 7. /ing. areal, zona 8. sp. igraliste, teren alan2 kupac; - - a kupac do ku pea alan3 - talan (ili taran) u potpunom neredu, ispreturan, naglavce okrenut; ct. karmakark; - - etmek napraviti nered, naglavce okrenuti alan topu sp. tenis alarga 1 mor. otvoreno more, pucina; -. ya ekilmek (ili kmak) otisnuti se na pucinu; - durmak fig. ne mesati se, drZati se podalje; - etmek 1) izaci na otvoren,o more 2) arg. povuci se, strugnuti, zbrisati; - da yatmak usidriti. se na pucini ll 1. cuvaj se, ne prilazi! 2. gubi se! alarm voj. uzbuna, alarm; - dd si- rena za uzbunu; - iareti alarmni signal; zili zvono za uzbunu ala sulu dijal. 1. poluzreo, nedGzreo (o vocu)2. nedokuvan al aa etmek /-/1. svrgnuti, ukloniti 2. oboriti, srusiti, svaliti
alam

a.p. zanimljiv, interesantan

alakadar a.p. zainteresovan; - etmek zainteresovati, pobuditi interesovanje; /-laf - olmak interesovati se, zanimati se; brinuti se,
alakalandrmak

interesovati, zanimati

alakalanmak s ile. 1 . interesovati se, zanimati se; ct. ilgilenmek 2. zaljubiti se alakah 1. zainteresovan 2. povezan s cime; umesan (u nesto) 3. zaljubljen 3. nadlezan; - makamlar nadlezne iristance 4. saosecajan, boleciv, paZijiv ala karga 1 zoo/. sojka, krestalica (Garrulus glandarius) 2. nar. svraka alakart alakart (obedovanje)
alakasz nezainteresovan; neosetljiv, ravnodusan

nepazljiv, ravrav-

alakaszca

nezainteresovano;

nodusno, hladno
alakaszlk nezainteresovanost; nodusnost, apatija

alakok meko kuvano, rovito (jaje) alalamak ak. maskirati, kamuflirati alalanmak pass. od alalamak Alaman
a)

hem. smesa, legura (metala)

nar. v. Alman

alamlamak

legurisati

alamanab 1 mor. ribarski brodic 2. (ili alov, mreza

ala tav

nar. vlaznjikav (o zemljistu, tlu)

alarnet (-ti) a. 1. znak, signal; 2. predznak; simptom; hast!llk -i simptom bolesti 3. simbol, marka; karakteristika, svojstvo;

alaturka 1. alaturka, na turski nacin; mzik turska muzika; - yemekler turska kuhinja, turska jela 2. fig. neuredan, nesredjen, bez reda

33

alaturkac

alaturkac 1. pevac uz tursku muziku 2. ljubitelj alaturka muzike alaturkalamak

alayl 1 1. podrugljiv, podsmesljiv; zajedljiv; - - podrugljivo, ironicno; pakosno

ponazati se alaturka

alaturkalk turski nacin zivota; turski oi~ caji, turske navike

alayl2 1. samouk 2. arh. oficir (proistekao od vojnika - bez vojne skole)


alaz nar. plamen; cf. alev alazlama 1. gl. im. od alaziamak 2. med. eritem, crvenilo koze alaziamak ak. 1. opaliti, opeci, oprziti; osmuditi 2. izgoreti, sprziti (uzarenim gvozdjem) alazlanmak, alaziamak 1. opeci se, oprziti se 2. zapaliti se, osuti se crvenilom (o kozi)
albast

alavere 1. zbrka, darmar, tarapana, gu:Zva; cf. kargaalk 2. pr~nosenje iz ruke u ruku (prilikom istovara, utovara i si.) 3. preprodaja 4. transakcija, berzanska igra - evirmek (ili yapmak) igrati prljavu igru, praviti smicalice; - tulumbas usisna pumpa alavereel spekulant, nakupac alay 1 1. mnostvo ljudi, svetina, rulja; jato; - - u gomilama; bir - mnostvo, velika kolicina, sijaset 2. povorka, svita, pratnja; procesija, litija; - elbisesi uniforma 3. voj. puk - beyi ist. nacelnik zandarmerijskog puka; - karargah pukovski stab; - komutan komandant puka 4. svi; - mz svi mi; - mz ardlar sve su nas pozvali; - malay svi zajedno; arg. sva bagra, sav olos alay2 ruganje, podsmeh, ismejavanje; 1 - a almak narugivati se, podsmevati se kome; ismejavati koga; sprdati se s kime; 1 -la/ -etmek terati s kime segu; - gemek arg. sprdati se, zezati se; - gibi gelmek biti neverovatno; zvueati kao sala; - kesrnek v. - etmek; /-n/ - nda olmak ne shvatati ozbiljno, neozbiljno se odnositi (prema poslu i si.); - n sras deil nije vreme za salu, sala nije ne mestu
-l

porodiljska groznica

albatr min. alabaster; cf. kaymak ta albatros zoo/. albatros (Diomedea exulans) albay voj. pukovnik; kurmay pukovnik

stabni

albaylk pukovnicki cin; - ykselrnek biti unapradjen u cin pukovnika, postati pukovnik

albeni privlacnost, draiest, sarm albenili privlacan, sarmantan; cf. alml albinos albino albora, albura albm album albmin biol. albumin, belancevina albmnl koji sadrzi albumin
alack

v. alabora

alaybozan ist. fitiljno oruzje (puska, top) podrugljivo, podsmesljivo ll rugalo, podsmevac
alayc ku zoo/.
alayc

anizak

arnerieki drozd (Nimus

polyglottus)
alayclk

podrugljivost, podsmesljivost; pa-

zajedljivost
alayl p. pej. izvestacenost, radiranje, lazno prikazivanje

alak (-) 1. nizak; - arazi nizina, nizija; - basn nizak pritisak; - ky (ili sahil) obala sa blagim nagibom; - su seviyesi nizak vodastaj; - uu brisuci let (aviona) 2. (ili - boylu) niskg rasta, nizak, mali 3. fig. nizak (glas); muz dubok (ton) - tan almak umirivati smirivati ljutog (u razgovoru); korektno se drzati; -eee kim olsa biner posl. niskog magarca

34

alegorik
svako jase; u dobre mome stomak do zuba; - tan grmek smireno, mirno razgovarati, ne padati u vatru; - tan konumak tiho govoriti varavati se 2. dat. biti u zabludi; arg. nasesti 3. bot. provcetati, rascvetati se (pre vremena) 4. razocarati se
aldatc

varljiv, obmanljiv, lazan


pass. od aldatmak

alaka 1. prilicno nisko, onisko, 2. podlo, nitkovski alak gnll skroman, umeren; jednostavan, prost alak gnlllk skromnost, renost; jednostavnost
alaklamak

aldatlmak aldat,

aldatma 1. gl. im. od aldatmak 2. sp. varka, lukavstvo, majstorija aldatmaca zam ka
smicalica, podvala, trik;

ume-

v.

bayalamak

alaklk 1. niskost, nizak polozaj cega; nizak rast 2. fig. niskost, podlost, necasnost
alal

aldatmak ak. 1. obmanjivati, podvaljivati, varati 2. prevariti, varati (bracnog druga) 3. zavarati, ublaziti (glad, zedj) 4. slagati, ne odrzati rec 5. prevariti, zavesti (devojku)
aldatmazlk

1. omalovazavanje 2. poruga,

istinitost, istinoljublje; tac-

s ramota

nost

alalma 1. gl. im. od alalmak 2. fig. ponizavanje, ponizenje 2. geog. povlacenje (vode); sleganje (zemlje, terena); 3. degradacija alalmak 1. spustati se, snizavati se 2. geog. geol. slegati se; odronjavati se 3. poniziti se, ponizavati se
alaltc

aldehit (-di) hem. aldehid


aldr obzir, p8Znja; - etmemek ne obracati paznju, na pridavati znacaj, ne obazirati se
aldrsz ravnodusan, neosetljiv; nehatan, bezbrizan

ponizavajuci

aldrszlk ravnodusnost, osetljivost, nehajnost

ne-

alaltmak ak. 1. snizavati, spustati 2.fig. ponizavati, poniziti alarak onizak, patuljast
al min. gips, sadra koymak) staviti u gips alc /-/

- ya almak (ili

gipsar
ak. (za)gipsovati pass. od
allamak

aldrmak 1. caus. od almak 2. dat. fig. obracati paznju, pridavati znacaj 3. ak. prebaciti, prevesti, povesti; onlar Edirne'den lstanbul'a aldrdm povezao sam ih iz Jedrana u Istanbul 4. ak. izvaditi, odstraniti (krajnike, kamen iz bubrega, slepo crevo i si.); ocuk- izvrsiti kiretazu

allamak

allanmak all

aldrmamak dat. ne obracati paznju, ne pridavati znacaj, ne obazirati se

sa gipsom; zagipsan, u gipsu gipsani kamen, kalcijum sulfat

aldrmaz

ravnodusan, bezbrizan

al ta

aidang (-c)nar. zamka, klopka (prek-

rivena travom
aldan,

aldrmazlk ravnodusnost, bezbriznost, nehajnost; -tan gelmek praviti se ravnodusnim


aldrtmak

aldanma samoobmana, zab-

caus. od

aldrmak

luda; greska

alegori alegorija alegorik alegoriean

aldanmak 1. prevariti se, varati se; za-

35

aleksandrit aleksandrit min. aleksandrit aleksi med. aleksija, sobnosti za citanje


gubitak spo-

barjaktar; 2. predvodnik

alemdar a-p. stegonosa, zastavnik, fig. stegonosa, pobornik,


alemmul (-l) univerzalni; svetski

alelacele a. brzo, na brzu ruku alelade a. obican, svakodnevni ll obicno, prosto, jednostavno

alenen a. otvoreno, javno alengirli arg. kicoski, picanski aleni a. otvoren, javan; - sat javna
prodaja
alenilemek obelodaniti, uciniti opste

aleiiidelik uobicajenost, svakodn'evnost alethesap a. trg. akonto alelhusus


aleltlak

a.

narocito, specijalno

poznatim

a.

uopste, uglavnom

ale.lumum a. uopste, v. genel olarak alelusul a. po pravilu, po obicaju; normalno, pravilno alem a. 1 . zastava, barjak, 2. polumesec (na turskoj zastavi) 3. vrh minareta 4. znak, oznaka, simbol 5. ostroperac, nadzak

alenilik javnost, publicitet; - e vurmak razglasiti, razotkriti, dati u javnost aleniyat a. v. alenilik alerji med. alergija aferjik med. alergiean (i fig.) alessabah arh. odranog jutra

alesta mor. spreman! gotovl (ko manda) alem a. 1. svet; svemir; 2. svet prirode, . - beklemek cekali spreman, stajati u pripprirodno carstvo; bitkiler - i biljno carstvo, ravnosti; :- durmak biti na oprezu; - fero! fauna; hayvanlar - i zivotinjsko carstvo, . spreman za sidro!; - tramola! spreman za zaokret! flora 3. narod; ljudi; javnost; - e ne? to se nikoga ne tiee! bu ie- ne. der? sta ce na alet a. 1. alat (ka), sprava, instrument; to ljudi reci? 4. krug, sredina; ct. evre; orudje (i fig.); pribor, uredjaj; /-al - olmak edebiyat- i knjizevni krugovi; siyaset - i biti orudje u' cijim rukama; /-/ bir - gibi politicki krugovi 5. polo:Zaj, stanje; evlilik kullanmak (is)koristiti koga kao orudje 2. i bracno sti:nje; ne - desiniz? kako ste? deo (masine) 3. organ, deo tela; tenasl sta radite? 6. zabava, r:izonoda; .;. etmek i polni organ4. arg. "alat", penis (ili yapmak) prirediti zabavu (sedeljku); tealev 1. plamen; - almak 1) planuti, . revenka - de 1) eh, kamo ... , da mi je; rasplamsati se, razbuktati se 2) fig. plade onu grseydim eh,. da sam ga video
2) odrecnim recenicama; nikako, niposto, ni za. ceo svet; - de bir daha oraya gitmem vise ne idem tamo ni za ceo svet! in aznda bir parmak bal olmak biti predmet ogovaranja; - in aznda sakz olmak biti predmet razgovora; - in az torba deil ki bzesin (ili bzlsn) svetu se ne mogu zacepiti usta! - e sakat datmak fig. svakog uciti, svakome drzati lekciju; /-n/ - i var m? da li to prilici? ide li to? kendi - inde povucen u: svoj svet, nezainteresovan za spolnje stvari nuti, razbesneti se, razjariti se; - - rasplamsan, razbuktan; - cihaz voj. bacac plamena; - trn plamena pec; - kesilmek v. - almak 2. zastavica (na koplju) 3. fig. ljubavna vatra, sevdah - saa (ili bacay) sard stanje je kriticno; nema spasa, sve je kasno

alevcik
sjaj

(-i) 1. plamicak 2.

fig. blesak,

Alevi a. isi. alevi!, pripadnik alevizma Alevilik alevizam (siitska sekta)

36

alm

alevlendirmek ak. 1. zapaliti, upaliti, potpaliti; atei alevlendirdik patpalili smo vatru 2. fig. raspaljivati, raspirivati: potsticati, podstrekavati 3. fig. ozivljavati, osvezavati (zaboravljeno) alevlenme 1. raspaljivanje, lamsavanje 2. fig. jarost rasp-

alglamak ak. psih. opazati; shvatati,

poimati
alglanr

fil. spoznatljiv, dostupan spozpass. od


alglamak

naji
alglanmak alglayc

koji ima moc zapazanja

alevlenmek .1. razgoreti se, rasplamsati se, razbuktati se 2. fig. razbuktavati se (o strasti si.) 3. planuti, razbesneti se, razjariti se alevii 1. plameni, koji bukti (plamti) 2. . fig. naprasit, plahovit, nagao; besan razjaren aleyh a. samo u dat. i fok.; - imize protiv nas; - te protiv, u opoziciji; /-n/ - inde bulunmak (ili olmak) biti protiv koga, drZati protivnu stranu; - ine dnmek stati protiv koga, okrenuti se protiv koga; - te olmak biti protivan (u raspravi i si.); - inde sylemek govoriti protiv koga aleyhtar a-p. protivnik; oponent
aleyhtarlk

algnlk; souk

prehlada, nazeb

algorltma mat. algoritam 1. kupac, musterija, potrosac; cf. 2. e/. transformatar 3. radioprijemnik 4. slusalica (telefonska) 5. primalac, adresant 6. sin. kamera; - ynetmeni kamerman ll 1. prijemni, prihvatni; - istasyon prijemna stanica 2. teh. usisni; - tulumba reverzibilna pumpa 3. fig. opsen bajan; - gzyle bakmak pazljivo; ispitivacki posmatrati; - ku lovacka ptica, soko; - melek andjeo smrti; verici onaj ko vraca sto je poklonio
mteri

alc

al (-c)

bot. pitomi glog (Crataegus

azarol us)
alk glupav, tup, blentav; - - glupo, blentavo (gledati i si.) ll zig, znak (na ovcama, kozama)
alklanmak, alklamak

protivnost; opozicija

aleykmseUim a. mir s vama! (odgovor na pozdrav seliimn aleykm) alfa 1 alfa; - dezentegrasyonu alfa~ raspadanje; - nlar alfa-zraci; - partikl (ili tanecii) alfa-cestica alfa2; - otu bot. alfa, africko kovilje (Stipa tenacissima) alfabe 1. alfabet, azbuka; - srasyla po azbucnom redu; Mors - si morzeova azbuka 2. (ili - kitab) bukvar 3. fig. pocetak, osnova alfabetik azbucni, abecedni; -. katalog bibl. azbucni katalog alg bot. alga algarina mor. plovni kran
alg1 dijal. kasika za skupljanje opijuma
alg2 psih. percepcija, zapazanje, shva-

dobiti

glup

izraz, stajati zabezeknut


alklatrmak

ak. preneraziti, zapanjiti;

osamutiti
alklk

tupavost, glupost, budarastina

alkoymak 1. ak. dat. ostaviti, zadrzati; birini le yemeine - zadrzati koga na rucku 2. ak. ostaviti na stranu, (sa)cuvati, pristedeti (novac) 3. ak. abi. suzbijati, ugusivati, sprecavati (suze, smeh), potiskivali (osecanja) 4. ak. zadrZavati koga; sizi ok alkoydum mnogo sam vas zadrzao 5. ak, ab/. odbraniti, zastititi; spasiti, izbaviti

tanje

alm 1. uzimanje, primanje 2. kupovina; - fiyat kupovna cena; - satm kupoprodaja; trgovina 3. privlacnost, sarm 4. kapacitet; domet, domasaj

37

alrnc poreznik; inkasant koji za drugog skuplja potrazivanja


alml

privlacan, sarmantan; cf. cazibeli privlacnost, sarm

almllk

al 1. gl. im. od almak; - fiyat kupovna (nabavna) cena 2. propust, otvor 3. naplata, naplacivanje, ubiranje (poreza i si.)

almsz

neprivlacan, nesimpatican

alk 1. dat. naviknut, priviknut, vican 2. pitom; pripitomljen (o zivotinjama)


alklk

aln (-n) 1. anat. celo; - kemii ceona kost 2. prednja strana, procelje; fasada 3. fig. lice; - ak, yz ak castan, cestit; obrazan; - ak neporocan, posten; - ak besprekornost, neporocnost, postenje; n atmak namrstiti se, namrgoditi se; damar (ili derisi) atlamak izgubiti svaki stid; - davut derisi bestidan, bezocanr, bezobrazan; - dzlemi geom. frontalan plan; - karas 1) porok, bruka 2) nesreca, peh; - nn kara yazs zia sudbina, kob; n karlarmi pokazacu ja tebi! (pretnja); samo to uradi (izazov); - pak cestit; teri trud, naporan rad; - teri dkmek radili tezak posao, naporno raditi, znojiti se; - teriyle kazanmak ziveti od svog rada, zaradjivati znojem lica; - yukarda gezmek hodati uzdignute glave; ponositi se
alnd

navika; vicnost, poznavanje kao obicno, uobicajeno; cf.

allagelen

bermutat
dat. bez/. od almak; her na sve se moze navici; covek se na sve navikne
eye allr allm alkan allmak

uobicajen, obican
alkn

v.

alkanlk 1. navika, navada 2. upucenost, dobro poznavanje


alk

navika, obicaj naviknut; vican, upucen

alkn

alknlk

v.

alkanlk almak

priznanica; cf. makbuz preosetljiv, uvredljiv, koji sve preosetljivost

alma 1. gl. im. od vezba, vezbanje

2. psih.

alngan

primaza zlo
alnganlk

alnt 1 . sirokog cela 2. siroke fasade (zgrada, kuca) 3. drzak, bezocan, bezobrazan

almak 1. dat. navikavati se, naviknuti se, privici se; havaya - aklimatizovati se 2. razgoreti se, rasplamsati se 3. pristajati, lezati, pasovati 4. vezbati; trenirati 5. pripitomiti se (o zivotinjama)
altrma

vezba(nje); treniranje

1. ukras za celo, dijadema 2. arhit. ukras na fasadi 3. arhit. zabat, kalkan


alnma 1 . gl. im. od zajmlivanje alnmak

alnlk

2. /ing. po-

alnmak 1. pass. od almak 2. dat. ab/. primali za zlo, ljutiti se, vredjati se; (stne) alnma! ne zameri! ne uzmi za zto! alnt

ak. dat. 1. navikavati, naviknuti, priviknuti; poducavati, upucivati 2. uvezbavati, obucavati; trenirati 3. pripitomiti, ukrotiti (zivotinju) 4. prilagoditi, podesiti, doterati 5. muz. podesavati, stimovati (instrument); /-/ altrarak haber vermek oprezno saopstiti (neprijatnu vest)
al veri 1. trgovina; - yapmak trgovati, kupovati 2. fig. odnos; - i kesrnek prekinuti odnose

altrmak

/ing. pozajmljenica, pozajmica

aln yazs
alrlk

sudbina; cf. kader

psih. prijemlijivost, receptivnost, sposobnost shvatanja

Ali: - paa vergisi poklon koji iziskuje zamenu; ha - Vaii, ha Veli - nije sija nego vrat; svejedno je

38

Allah ali a. 1. visok: visi; - makam visa instancisa 2. postovan, cenjen alicenap a. velikodusan, plemenit
alicenaplk

alkiatmak

caus. od alklamak

alkol (-l) alkohol: saf - cist alkohal al koli k alkoholicar alkolizm alkoholizam alkoll alkoholni, od alkohola alkoller alkoholometar alkolsz bezalkoholan: - ikiler bezalkoholna pica Allah a. 1 1. Alah, Bog 2. kao odrediteli izafeta pojacava znacenje odredjenog i ima pridevsko obeleije; - n ayaznda po ljutoj zimi; - n sarhou notoma pijanica; - n zorbas okoreli tiranin ll uzv. ala! bo:Ze moj! (za iznenadjenje, cudjenje i si.); - ne de gzel hava ala je lepo vreme! ne de kokulu iek bo:Ze, kako je mirisan evet!; - m! bo:Ze moj; - tan 1) hvala bogu, srecom, dobro je sto ... 2) od nastanka, od rodjenja; /-al - acsn! neka mu bog pomogne; bog mu se smilovao! - ac sn unutturmasn! bo:Ze, postedi od vece nevolje! /-al - akllar versin! neka te (ga, ih) bog urazumi!; - - 1) bo:Ze moj! sto mu gromova! (uzv. nezadovoljstva, protesta, cudjenja) 2) ala! ala! (jurisni poklic turskih vojnika); - abartmasn neka bog sacuva od veceg zia (govori se onome ko se jada); - akna! za ljubav boga, za ime bo:Zje, zaboga! je li to moguce? - balasn! neka ih bog sacuva! nek su :Zivi i zdravi! (govori se kome pri pomenu dece ili voljene osobe);- n belas bo:Zja kazna, bo:Zja kletva; - belasn versin bog te kaznio, bog te prokleo! - belerinden sak lasn (ili esirgesin)! neka bog sacuva od goreg! - bilir 1) to samo bog zna; ko zna! 2) izgleda, cini se; - a bin kr! bogu hvala i slava! - bir kunem se! (sizi) - bir kocatsn! zajedno docekali starost! (govori se mladencima); - bir sz bir dajem rec (obecanje); - tan bulsun nek od boga nadje! bog ga kaznio! - byktr 1) pouzdajmo se u boga 2) bog je milostiv; canm alayd bolje da sam umro! - ca-

velikodusnost, plemenitost

alil a. arh. bolestan, sakat alim a. ucen; mudar; ret. sveznajuci

(epitet za
alim

Alaha~

a. naucnik, ucenjak

alimallah a. kunem se, bog mi je svedok: - gelmezsen seninle konumam kunem se da necu s tobom govoriti ako ne dodjes alimce uceno, znalacki, kompetentno alimlik V. bilginlik alivre: - sat prodaja na rok; - satmak prodavati po ugovoru, prodavati na

ro k
alizarin hem. alizarin (materija za bo-

jenje)
alize meteor. pasat, pasatni vetar; rzgarlar

pasatni vetrovi

alkali hem. lu:Zina, potasa, alkalij alkalik, alkalili hem. alkalican, lu:Zni alkalimetre hem. alkalimetar alkaloit (-di) hem. alkaloid alkallerv. alkalimetre
alkm

meteor. duga

alk odobravanje; pljeskanje, aplaudiranje: aplauz, ovacija; - tufan burne ovacije; - tutmak 1) tapsati, aplaudirati 2) bodriti (uzvicima); - tutturmak izmamiti aplauz alk 1. pljeskac, 2. pej. ulizica, ulagivac, laskavac alklamak

ak. pljeskati, aplaudirati;

odobravati
alkianmak

pobrati aplauze, naici na

odobravanje

39

Allah bog te ubio! - cezasn versin vutursuna gitmek otici na oprostaj (s versin; - dana gre kar nekim ko odlazi na put); - kazadan verir bog svakom daje po meri; - derim beladan saklasn! neka bog sacuva od ne znam sta da kazem, nemarn reci (za svakoga zia; - kerim bog je milostiv; nesto zamrseno); - dokuzda verdiini kimsenin bana getirmesin ne dao bog sekizde almaz sudbina se ne moze preknikome takvu nesrecu; - kolaylk versin! rajati; - drt gzden ayrmasn boze, ne bog li pomogao! - tan kork! stidi se! ostavi ih bez roditelja (o deci); - d kakva sramota! - tan korkmaz bezdusan, manma vermesin ne daj to, boze, ni surov, okrutan; - korusun! boze, sacuvaj! mom neprijatelju (kad je rec o velikom da bog sacuva! - kulu bozji rob, covek; zlu); - ecir sabr versin! neka va m bog kurtarsn (seni)! bog neka li je na pomoc! da snage da izdrz;ite gubitak (forma sa(kaze se nekome ko je u nevolji); - laucesca); /-/ - eksik etmesin! bog mu yn versin! 1) neka mu bog da zasdobro dao! (pri spominjanju usluge koju je luzenu kaznu 2) neka ga bog nagradi (za neko ucinio) - eksikliini gstermesin dobro delo) - manda ifal versin! salj. hvala bogu sto je i tako; da nije goreg! - a bog mu dao bicje zdravlje! (onom ko emanet bog ga (ih) sai':uvao! - emekmnogo jede); - mbarek etsin! bog te lerini eline vermesin! ne daj, boze, da ti (ga) blagoslovio; - mstahakn versin v. propadne trud; - n emri bozja volja; - n - layn versin; - ne verdiyse sta je bog emriyle, peygamberin kavliyle povolji dao, sta se nadje (za jelo); - mrler verboga i reci proroka (pri sklapanju braka); sin! ziv bio! neka ti bog da dug Zivot! (zahencamn hayr eylesin (ili hayreyleye) valjivanje); /-/ - vm de yaratm lep neka bog da uspesan kraj! - esirgesin (a) kao upis; /-al - rahatlk versin laku boze, sacuvaj; boze sakloni! - etmesin ne noc! - rahmet etsin (ili eylesin) pokoj mu dao bog! - evi hram, bogomolja (dzamija, dusi! bog da mu dusu prosti! (pri spocrkva); - gani gani rahmet eylesin (ili minjanju pokojnika); - n rahmetine kaetsin) bog da mu prosti! vecna mu slava vumak preminuti, umreti; - raz olsun! (o pokojniku); - n gazab 1) bozja kazna bog te (ga) blagoslovio! (zalvaljivanje); 2) gresnik; - n gazabna geleyim ki ubio rzas iin! za ime boga; molim vas! me bog ako sam .. ; /-al - gecinden versaklasn v. - esirgesin; - selamet versin sin! daleko je bilo! (pri spomenu smrti); bog neka te i':uva! (zelja za sreean put); - gstermesini v. - etmesin; - n gn seversen za ljubav boga, boga radi (molba); - a snmak uzdati se samo u svaki bozji dan, bez prestanka; - hakk boga; - son grl versin boze, podari iin u ime boga, boga radi; /-/ - a havale snagu za poslednje dane: - sylese ni etmek prepustiti bogu (kaznu i si.) - ho nut olsun! bog te blagoslovio! - slah kada, niposto; - kr hvala bogu! - taketsin! neka mu bog podari oporavak; - a simi nesrazmerna raspodela; - taksiratmz affetsin bog neka nam oprosti smarladk zbogom!- iin 1) radi boga 2) grehove; - topra kadar mr versin zaista, stvarno; - ihmal eder, ihmal neka mu bog da dug 2:vot; - alem v. etmez bog odlaze, ali ne propusta; - inandrsn (seni) zbilja, zaista, bogami (zakbilir; - var dememek nicega se ne bojati, ne bojati se boga; - vergisi talenat, bozji letva); - n iine karlmaz bog najbolje zna; - n izniyle s bozjom pomoci, ako dar; - versin! 1) daj bozel .2) bog ce dati bog dozvoli; - kabul etsin neka te bog (kaze se prosjaku kada m:i se ne da minagradi! (za dobro delo); - kavutursun! lostinja); - a yalvar bog.J' se mo li! (kaze se (zelim) srecan povratak! (govori se onome onome ko je stradao sbog sopstvene krikome je neko od bliznjih otputovao); - kavice); - yaps bozje delo, prirodna tvonn alsn

v. -

belasn

i/ :1

40

almak revina; - yaratt dememek surova postupati; ne zaliti; - yardrnem olsun bog nek ti je na pomo6i, neka ti bog pomogne! - yazdysa bozsun ni za zivu glavu, nizasta na svetu (kada se odbija cija molba); - ziyade etsin! neka bog da vise! hvala! (kaze gost posle obeda)
allahlk

bezazlen, naivan, prostodusan,

dobricina
allahsz bezboznik, nevernik; tig. nemilosrdan, okrutan

silahszlk

bezboznistvo, bezverje, ale-

izarn . allak 1 1. nepouzdan, nesiguran; prevrtljiv 2. obmanljiv, prevaran; lukav, prepreden allak2: - bullak 1. u neredu; /-/ - bullak etmek 1. napraviti nered, sve ispreturati 2. tig. sirili paniku, stvarati pometnju allamak; - pullamak ukrasiti allame a. 1. znalac, erudita 2. pej. toboznji ucenjak alanmak: - pullanmak ukrasavati se, kindjuriti se, pirlitati se allegro muz. allegra allem; - kallem etmek (ili - .etmek kallem etmek) sluziti se svim lukavim sredstvima (u cilju ubedjivanja ili prevare)
all pomesan sa crvenim; obojen u alevo; - pullu u odelu drecave boje; arg. nalickan

allk 1. crvena, aleva boja, rumenilo 2. rumenilo, ruz

alma 1 dija/. v. elma alma2 gl. im. od almak; - cihaz radio prijemnik; - haberi izvestaj o prispe6u (posiljke); - merkezi prihvatni centar, prihvatiliste almak (-r) 1. ak. uzeti sa sobom; poneti 2. ak. primiti, dobiti; obezbediti; i -

dobiti posao 3. ak. kupovati, kupiti; ct. satn almak 4. zapremati, hvatati; primati; bu salon yz kii alr ova sala prima sto ljudi 5. ak. uzeti za zenu, ozeniti, ozeniti se; Orhan Aye'yi ald Orhan je uzeo Ajsu. Orhan se ozenio Ajsom 6. ak. izvaditi, odstraniti, otkloniti (slepo crevo, kamen iz bubrega, metak i si.) 7. ak. otrgnuti; poneti, odneti; sel kpry ald bujica je odnela most; rzgar zaman ald vetar je odneo slamu 8. ak. skloniti, odvojiti, skrenuti (pogled, oci); o gzel ocuktan gzm alamyoruro ne mogu da odvojim oci od onog lepog deteta 9. ak. obra6ati, privlaciti, skretati paznju na se; zaneti; bu, zihnimi ald to me je zanelo 10. shvatiti, razumeti, pojmiti; ders kolay ama ocuk almad lekcija je laka, ali je dete nije shvatilo 11 . ak. propustati; kayk su alyor camac propusta vodu 12. ak. skra6ivati; smanjivati; ceketi boyundan skratiti sako 13. ak. spopasti, uhvatiti, obuzeti (o strahu, strepnji); halk bir korkudur ald narod je obuzeo strah 14. ak. dat. uzimati, primali za, shvatati kao; szlerini akaya aldm tvoje reci sam uzeo kao salu, tvoje sam reci shvatio kao salu 15. ak. osvajiti, zauzeti; ct. fethelrnek 16. obaviti, zaogrnuti, prekriti, pokriti; ct. brmek; ky sis ald magla je prekrila selo 17. ak. utvrditi, odrediti; ly uzeti, utvrditi meru 18. ak. namestati; pomerati, pomicati (sto, stolice); arabay sola almak pomaci kola ulevo; masay ileri - pomeriti sto napred; 19. ak. gledati na, izlaziti na; penceremiz denizi alyor nas prozor gleda na more 20. ak. ose6ati (miris); burnum koku almyor ne ose6am miris 21. ak. navu6i, dobiti; izloziti se cemu; pretrpeti, snaci; hastalk - navu6i bolest; souk - prehladiti se 22. ak. ste6i, zadobiti; nam - ste6i ime, postati poznat 23. ak. angazovati, uzeti u sluzbu; yeni. bir memur aldk primili smo novog sluzbenika 24. ak. dat. prebaciti preko, ogrnuti, navuci (odecu); al omuzuna ald prebacio je sal preko ramena 25. naglo

41

Alman poceti, udariti ( o kisi); podici se (o oluji); biz sokakta iken bir yamurdur ald udarila je kisa dok smo bili na ulici 26. ak. napradovati, prelaziti (put), ici napred; bu tren otuz kilometre zor alabiliyor ovaj voz jedva prelazi trideset kilometara 27. ak. povesti, odvesti; karken ocuu da al povedi i dete kada budes izlazio 28. poceti govoriti, progovarati, stati govoriti (u turskoj folklornoj knjizevnosti); ald ah lsmail progovara sah !smail; al, alnz gle! eto! al bir bela daha! eto jos jedne nesrece! al aa etmek oboriti, prevrnuti; al benden de o kadar i ja sam u istoj, situaciji; i ja isto mislim; al birini, arp (ili vur) tekine oba su podjednako losa; al glm, ver glm usluga za uslugu; al iskeleyi arg. tornjaj se! vuci se! al kaay gir ahra, yaras olan gocunsun! post. ko zlo misli, docekace ga; al mektup, ver mektup neprekidna prepiska; al sana eto til alp satmamak ne obracati paznju; al takke ver klah prisno, bez ceremonija /-la/ alp verememek dosadjivati, dosaditi (kome); alp vermek 1) svadjati se 2) gundjati, brundati 3) biti veoma uzbudjen, osecati lupanje srca; alp yrmek dobro ici, napredovati (o poslu i si.); /-dan/ kendini alamamak ne moci se suzdrzati; ne moCi se obuzdati Alman Nemac almanak
(-)almanah,

alna

(-c)

v. cephe

alo uzv. halo! (u telefonskom razgovoru) alp


(-p)

arh. hrabar, smeo

alpaka 1. zool. alpaka, juznoamericka lama (Lama pacos) 2. alpaka (dlaka ili tkanina od juznoamericke lame) alpinist alpinista, planinar alpinizm alpinizam
alplk
alimi

arh. junastvo, herojizam

alhemija alhemicar

alimist

godisnjak

Almanca nemacki jezik; bunun - SI nedir? kako se to kaze na nemackom jeziku? ll na nemackom, nemacki; - kitaplar knjige na nemackom
Almanc

nar. turski radnik u Nemackoj ak. germanizovati

Almanlatrmak

Alman gm alpaka-srebro
alma 1 . dijal. premestanje, menjanje: alternacija; 2. til. alternativa
almak

1. naizmenican 2. bot. spiralan

(list)

alt (-t) . donja strana; donji deo cega; dno, dance; tencerenln - dno serpe 2. pendzet, potplata (obuce) 3. zadnjica, guza (deteta) 4. nastavak, produzetak (clanka i si.); bu yaznn - var m? da li ovaj napis ima nastavak? ll 1. donji; - dudaklar donje usne; - kat prizemlje 2. dalji; udaljen; avlunun - kesinde u udaljenom uglu dvorista lll u funkciji sastav/jenih postpozicija /-n/ - na, - nda, ndan pod; ispod; ayaklarnz masann ~ na koyunuz stavite noge pod sto; ayaklarm masann - ndadr moje noge su ispod stola; kan masann - ndan kaldr! podigni svoju kasiku ispod stola! ta dole, ispod; /-/ - na almak 1) pobediti, savladati (u rvanju i si.) 2) savili pod sebe, podvuci (noge) 3) staviti, uzeti pod (kontrolu i si.); - tan almak skromno se ponasati; - alay st kalay post. spolja gladac a iznutra jadac; - - a jedan ispod drugog; - tan - a 1) skriveno, tajno, potajno; podmuklo 2) izmedju redova, posredno; - - st ste 1) grubo i surovo (barenje) 2) u medvedjem zagrljaju, ukostac; 1 -/ - aa vurmak oboriti, baciti na zemlju; pobediti; - ba donja strana; /-n/ banda blizu, pokraj cega; - bandan sa samog dna; /-n/ - enesinden girip st enesinden kmak, fig. obrlatiti; nagovarati koga; - n izmek podvuci,

42

altnck

podvlac ti; /-/ - etmek pobediti, savladali; - na ebnek upoganiti se, upisati se u krevetu; napuniti gace; - tan gelmek v. - tan almak; /-n/ - ndan girip stnden k mak 1) rasipati, cerdati (novac) 2) napraviti nered; potpuno poremetiti; - a gitmek pretrpeti poraz, izgubiti borbu; havakre meteor. troposfera; - n s latmak vulg. pustati pod sebe; napuniti gace; - na karmak ne moci kontrolisali mokrenje; /-n'- ndan kalmak nemati odgovor, ostati bez odgovora; - ta kalmak biti porazen, pretrpeti poraz; /-n/ - nda kalmamak ne ostaviti bez odgovora; ne ostati duzan (i fig.); - kaval, st iane neskladan, nakaradan (u odevanju); /-al olmak pretr::eti poraz, biti savladan; taraf 1) donja strana 2) ostatak, razlika 3) na kraju; u najgorem slucaju: - taraf k maz sokak nikuda ne vodi (o poslu i si.); tetik prednji nisan; /-/ - tetie almak repetirati (pisto.j, pusku); /-n/ - n stne getirmek ispreturati, ispremetati, napraviti nered; - yan kmaz sokak v. - taraf kmaz sokak; - yz donja strana, donja povrsina, naliCje alt cins biol. podvrsta alt ene anat. donja vilica alternatif alternativni alternatr el. alternator, generator naizmenicne struje alt familya biol. podfamilija alt geit (-di) podvoznjak
alt 1. sest, - da bir jedna sesiina yzde - sest odsto (6%) 2. sestica; /-/ kapya almak arg. pritegnuti, prikljestiti koga; - kar bebe ruhi dezmekast covek, dozemak; - dan yemek puna hrana, nedijetalna hrana (u bolnici)
altgen

altl

sestica (karta)

altlk 1. koji sadrzi sest, od sest (jedinica i si.) 2. od sest (lira, dolara, dinara i si.) altn 1 1. hem. zlato; - damar zlatna zica; - esas ek. zlatni standard, zlatna podloga; - ihtiyat ek. zlatna rezerva; kesei zlatna poluga; - ykaycs ispirac zlata; saf - cisto zlato; yeil - zlato pomesano sa srebrom 2. ziatan novcic, zlatnik 3. fig. bogatstvo, imetak, moc ll 1. od zlata, ziatan 2. fig. zlatan, krasan 3. u sastavu bot. i zool. naziva; - bcek zoo/. bubazlata (Cetonia aurata) - kartal zoo/. carski orao (Aquila chrysaetus); - sinek muva zlatica, zlatara (Lucilia caesar); adn bakr etmek ocrniti koga, okaljati kome obraz; - ad pul olmak steci los glas, izgubiti ugled; - anahtar her kilidi aar post. ziatan kljucic careva vrata otvara; - atete, insan mihnette belli olurpost. zlato se u vatri poznaje, covek u nevolji; - babas fig. truli bogatas; krez; a zlatni vek, zlatna era; - devri epoha procvata, zlatna epoha; - eli bak kesmez s bogatim se ne moze nakraj izaci; hrs zlatna groznica, zudnja za dobitom; - kl gndz srecno vreme, lepi dani; kesrnek fig. praviti novac, bagatili se; kp v. - babas; - madeni 1) rudnik zlata 2) fig. ziatan majdan; - leene kan kusmak ziveti u bedi pored velikog bogatstva; - sa kosa zlatnozute boje; plava kosa; sars 1) zlatast, tamnonarandzaste boje 2) plavusa; - art fig. zlatna klauzula; - tutsa toprak olur razbio bi nos kad bi i na ledja pao kaze se za maleroznog coveka); - topu gibi kao zlatna lopta (govori se za zdravo i lepo dete)
altn ba 1. pozlacena kupola, pozlacen vrh (cega) 2. vrsta dinje (iz egejske
oblast)

geom. sestougao

altk log. razumeva


Alt karde

implicitan,

koji

se

pod-

altnc

sesli

astr. Kasiopeja

altnck (-) 1. sitan zlatnik 2. bot. bratic, zuta rada (Calendula arvensis)

43

alt.nms

altnms

zlatast, sjajan kao zlato (o pozlacivati, pozlatiti

boji)
altnlamakak.
altnlanmak
altnl

altmlk 1. sezdesetogodisnji, sezdesetoletni 2. koji kosta sezdeset (lira, dolara i. si.) 3. od sezdeset Qedinica, komada i si.)

pass. od altnlamak

alto muz. 1. alt 2. viola alt


snf

1. zlatonosan, koji sadrzi zlato 2. pozlacen 3. bogat


oluk (-u) 1. tekst. vrsta prugaste. tkanine 2. sirit od srme (na turbanu)
Altn altn

biol. potklasa, podrazred

alt ube pododeljak alt takm bot. zool. podred alt tr podvrsta altuni zlatast, boje zlata alt st ispreturan, ispremetan, u neredu, u darmaru; - brei kul. piroska pecena s obe strane; /-/ - etmek napraviti nered, ispreturati, okrenuti naglavce; olmak pass. od - etmek alt
yap

ordu ist. Zlatna horda

altn otu bot. zlatna paprat (Ceterach officinarum)


altn

suyu hem. carska voda

altn tabak: - iei bot ljitic (Ranunculus acris)


altn

top bot. greipfrut (Citrus de-

cumana)
alt parmak 1sestoprsni ll 1. zool. tunja (Thunnus thunnus) 2. tkanina u sest raznobojnih pruga

ek. baza; infrastruktura

alt yaz 1 . fusnota 2. sin. titl alt filma


yazlayc

sin. sprava za titlovanje

altpatlar
altar

revolver sa sest metaka

po sest; - paket sigara po p.et pakla cigareta altimetre meteor. visinomer, altimetar alt
kart

al.fte a. izbezumljen, zaludjen (od ljubavi) ll bludnica; drolja alUmin aluminijumoksid; cista glina. alminyum hem. aluininijum alvyon geog. aluvijum, minos al.vyonlu p. aluvijalni, nanosni alveol (-l) anat. alveola; plucni mehuric alveoler anat. alveolami alyans verenieki prsten al yuvar fiziof. crveno krvno zmce, eritrocil am vulg. stidnica, vulva am 1-mm/ a. 1. opsti; javni; reyi javno mnenje 2. obiean, prost ama a. ali, no; ipak; /-n/ - s mamas yok! ne ma "ali", nikakvih "ali"; bu ocuk iyi - tembel ovo dete je dobro, ali. lenjo ll afektivni uzvik, obicno sa da: ama! - da

log.

subkontram

(pojam)

alt komisyon pododbor; potkomisija altlamak ak. log. subsumirati; podvesti (pod siru kategoriju)
altl: - .stl. i donji i gomji deo (suknja i kostim); odozdo nagore

podupirac; podmetac, podloga (posude, case); postava (sakoa, kaputa); teh. trap; okov
altm
altm

altlk

sezdeset; alt

paralk

bezvredan

sezdesetsest (naziv kartaske igre); /-/ - ya balamak vuci za nos, zavaravati praznim obecanjima
altmar

po sezdeset sezdeseti

altnnc

44

amber bunu yapmazsn! ama (ta) neces to uraditi; - da zor i ama tezak posao! lll cestica za pojacenje (u sredini ili na kraju recenice); gelmezsen darlrm - ako ne dodjes naljuticu se, da znas; iyi, - iyi bir kitap zaista dobra knjiga! ama a. slep; ct. kr ama cilj, meta
(-c)

nikakve molbe (prigovore, proteste)


amanm

oh! ah! bespostedan;

amansz nemilosrdan, zestok, okrutan


amanszca amanszlk

bespostedno; zestoko bespostednost, ne-

1. cilj; bu - la u tom cilju 2.

milosrdnost amatr amater; diletant amatrlk amaterizam; diletanUzam amazon 1. amazonka 2. pej. muskobanja, muskaraca ambalaj pakovanje, amblaza; - kad papir za pakovanje; /-/ - ' yapmak (u)pakovati
ambalajc

amalamak ak. 1 . postaviti cilj, slediti cilj; teziti, smerati 2. ciljati, nisaniti, gadjati amalanmak pass. od amalamak arnade p. spreman, gotov; ct.
hazr

ama1 (-li) a. arh. mn. delanje, rad


ama2 (-li)

a. v. emel

amalgam hem. amalgam


amalk

paker

slepilo; ct. krlk

ambalajlamak ak. pakovati arnbale oduzet, blokiran (mozak); olmak blokirati se, biti potpuno oduzet ambar p. 1. skladiste, stovariste; etmek spremati u skladiste, skladistiti; memuru cuvar skladista; nadzornik stovarista 2. ambar, zitni magazin, zitnica 3. mor. brodsko skladiste, tovarni prostor broda; - az otvor na palubi 4. mera, vrecica od 75 cm (za pesak, sljunak i si.) 5. spediterska kompanija, speditersko preduzece
ambarc magacioner, rukovodilac skfadista

aman a. . uzv. (u trazenju pomoci) pomozi (te)! - Alla (m)! pomozi, boze! Allah armak zvati boga u pomoc; - ya rabb pomiluj, gospode! 2. uzv. div/jenja i dopadanja; - ne gzel kz! boze, lepe li devojke! 3. uzv. srdibe i nestrp/jenja; brak beni! ta, pusti me! 4. uzv. mo/be, preklinjanja, kajanja; - bir daha yapmam! oprostite, nikada vise necu (to) uraditi! 5. uzv. upozorenja; - ocua iyi bak! aman, dobro pazi na dete! - pencereden sarkmal zaboga, ne naginji se kroz prozor! ll milosrdje, samilost; sazaljenje, posteda; fal - aralk vermemek ne dati predaha; bulmak spasiti se, osloboditi se, izvuci se; - demek v. - dilemek; - derim! boze sacuvaj! nikako! /-dan/- dilemek 1) moliti za milost 2) predavati se, potcinjavati se; diyene kl kalkmaz post. ko se kaje, prasta mu se; - a gelmek predati se, ne izdrzati, klonuti; /-/ - getirmek prinuditi, primorati, privoleti; - kesilmek izgubiti svaku nadu; /-al - vermemek nemati sazaljenje, biti bez samilosti; - vermez bespostedan, nemilosrdan; - zaman bilmernek (ili dinlememek) ne slusati

ambargo jur. mor. embargo; /-al koymak staviti ambargo ambarlama skladistenje ambarlamak ak. (u) skladistiti, spremati u skladiste amber 1. ambra 2. fig. miris, parfem amber officinalis)
aac

bot. amber-drvo (styrax

amber bal zool. uljarka, glavata riba (Catodon macrocephalus)

45

amberbaris amberbaris bot. zutika (Berberis vulgaris) amberbu, amberbuy p. krupnozrni mirisljavi pirinae (iz lndije i Persije) arnberiye marili ma)
bot.

amenajman 1. eksploatacija suma 2. eksploatacija ruda i prirodnih izvora 3. planiranje rada amenna a. dobro! u red u! vazi! slazem se! - demek arg. aminovati
Amerikal

ambrozija (Ambrosia

Amerikanac ll arnerieki postali Amerikanac,


ak.

amberli 1. pomesan sa arnbrom 2. mirisan, mirisljav amblem znak, amblem amboli med. embolija ambrosya mit. ambrozija amblans 1. sanitetska kola, kola hitne pomoci 2. ambulanta amca 1. stric; - olu brat od strica 2. stric, eika (u uetivom obracanju starijim ljudima); Akif - mla daym hepsinden aldm paymi sit sam rodjaka! 1. srodstvo po stricu, strieeva linija 2. nerodjeni stric amcazade brat od strica; ca amel1 a. rad, delanje, posao; praksa amel2 a. med. proliv, dijareja; - ilac lek protiv proliva; - olmak imati proliv arnele a. radnik arnelelik radnieko zanimanje arneli a. 1. praktiean 2. pogodan, povoljan; etikasan arnelimanda a-p. nesposoban za rad, invalid ameliyat (-t) a . .1. praktican rad, praksa 2. med. operacija; - etmek operisati; masas operacioni sto ameliyathane a-p. operadona sala, sala za operacije amellye a. operacija, proces, procedura; rad, akcija; kurtarma - si akcija spasavanja amelsiz nepreduzimljiv, neagilan
sesra

Amerikalllamak

amerikanizevali se Arnerikal latrmak rikanizovati am e-

Amerikan Amerikanac ll amerieki; bar amerikan-bar; - bezi v. amerikan; ivesi arnerieki govor, arnerieka varijanta engleskog; - yardm arnerieka pomoc amerikan tekst. amerikan (platno) Amerikanca arnerieki engleski (govor)
Amerikanst

amerikanolog

amcalk

amerikyum, arnerisyum hem. americijum ametal nemetal ametist min. ametist amfi skr. od amfiteatr arnfibi amfibija amfibol (-l) min. amfibol amfiteatr amfiteatar amfizem med. emfizem arnfor amfora amibye zoo/. amebe (Amoebina) amil1 a. 1. einilac, faktor; uzrok, motiv, povod; /-da/ - olmak biti uzrok eega 2. hem. agens 3. arh. fabrikant, izradjivac ami12 a. 1. ist. upravnik vakufa 2. ist. skupljae poreza amin hem. amin amin amin! neka bude tako! amino hem. amino; - alkol aminoalkohol; - asitler aminekiseline

od stri-

46

ana amip (-bi) zool. ameba;- ler v. amibye amipli amebni; - dizanteri amebna dizanterija amir a. 1. zapovednik 2. sef, staresina; nacelnik (odeljenja); idare - i nacelnik uprave 3. voj. arh. komandant amirat voj. admiral; ikinci admiral
arniraiik

arnper fiz. arnper arnperler ampermetar arnper saat fiz. arnpercas ampirik empirijski, iskustven; - metot empirijski metod ampirizm fiil. empirizam amplifikatr el. pojacivac, pojacalo 2. foto aparat sa uvelicavanje amplitt (-d) 1. fiz amplituda 2. meteor. godisnje kolebanje temperature ampul (-l) 1. sijalica, zarulja 2. bocica za ulje, ampula amptasyon med. amputacija amuden a. uspravno, vertikalno amuefi a. uspravan, vertikalan
amudufkari

vice-

1. ad miraiski cin 2. admiralitet

amirlik 1. polozaj nacelnika; - etmek (ili taslamak) driati se nadmeno 2. zapovednistvo, komandalura 3. uprava; emniyet - i uprava bezbednosti amit (-di) hem. amid amiyane a-p. prosto, narodski; prestaeki amma v. ama amme a. 1. opsti, sveopsti; javan, drustven ll javnost, narod; drustvo; mase; ct, kamu; - davas jur. javna tuzba;javno gonjenje; - efkan javno mnenje; - hizmeti komunalna sluzba; - hukuku jur. javno pravo; :... Idaresi javna uprava; - I letmeleri javni radc>vi; - menfaati drustveni interes; - nizarn javni poredak amnezl med. amnezija amonyak hem 1. amonijak 2. tecni nisador
amonyakl

a. anat. kicmeni stub

amut (-du) a. 1. stub; stubac 2. mat. vertikala; uspravna linija; /-al - Indirmek spustiti, povuci vertikalu; - a kalkmak praviti stoj na rukama; dubeti na glavi amyant min. azbest an 1 um, razum; svest; - bunalm kriza svesti; - dalm rasejanost; - .darl umna ogranicenost an2 a. treriutak, tren, casak; bir - da zacas, za tren oka; bir - evvel {ili nce) 1) sto je moguce pre 2) upravo, ovog casa; bir - evvel kt .pravo je izasao, samo sto je izasao; her - svakog casa, neprekidno, stalno ana 1. majka; - am babam dragi moj! 2. zool. zenka; matica; - ar pcelinja matica 3. iza imena. iskazuje postovanje za svete ili ugledne zene; Fatma Ana majka Fatima edna .od zena proroka Muhameda}; Meryem Ana bogorodica, sveta deva Marija 4. dobrotvorka, zastitnica, majka; yoksunlar - s sirotinjska majka 5. majka (u oslovljavanju starijih zena iz postovanja) 6. fin. kapital, glaynica ll glavni,

amonijacni

amonyum hem. amonijum; - nitrat amonijumnitrat; - slfat amonijum sulfat amoralizm til. amoralizam amortl 1. isplata, amortizacija (duga i si.) 2. najmanji dobitak {na lutriji); - etmek isplatiti; otplatiti (dug, kredit) amortisman ek. 1. amortizacija;- fonu fond za amortizaciju 2. otplata duga s kamatama 3. teh. amortizacija, amortizovanje amortisor teh. amortizer; hava - pneumaticni amortizer

47

ana osnovni, bazicni; - aka osnovni kapital; cadde glavna ulica; - izgi 1) glavna linija, osnovna crta 2) fig. crvena nit; - hatlar 1) glavne linije (putevi, pruge) 2. fig. osnovni principi; - kaide osnovno pravilo O - sn! majku mu! (skr. psovka); - s a lamak biti u teskom polozaju, naci se u nevolji; /-n/ - sn aiatmak muciti, kinjiti koga; - atardamar anat. aorta; - am avrat olsun! kunem se! veruj mi! - baba bir od istog oca i majke; - baba bir karde rodjeni brat, rodje:a sestra; - sna babasna pay veren bot. zevalica (Antirrhinum); - sna bak, kzn al pos/. gledaj majku pa joj uzmi kcer; kakva majka takva kcerka; - sn bellerimi volg. pokazacu mu ja! - s bir od iste majke (polubrat, polusestra) - snn ocuu majcino dete, ista majka; - SI danas njegova majka i ostala rodbina; - dan doma 1) od rodjenja; urodjen 2) kao od majke rod. jen, potpuno nag; - sndan doduuna piman olmak osecati se vrlo jadno, zaliti sto se doslo na svet; - dan domua dnmek 1) ozdraviti, izleciti se, ponovo stati na noge 2) fig. ponovo se roditi; sndan emdii st burnundan gelmek imati vetike teskoce; - sn eek kovalsnl vu/g. neka ga djavo nosi! (kaze se za posao ili coveka koga je dosadno slusati); - gibi yar. olmaz, Badat gibi diyar olmaz izr. nema druga kao sto je majka, niti mesta kao sto je Bagdad; - snn gz lukav, prepreden; pokvaren; - nn ilki olmaktan dalarda tilki olmak ye dir izr. bolje je biti lisica u planinima nego prvorodjence; - snn ipliini pazara karm (ili - snn ipliini satm) podlac, nitkov; - kadn ist. nadzornica u zenskom hamamu; - s kadr gecesi dourmu rodjen pod srecnom zvezdom, veoma srecan; - snn (krpe) kuzusu pej. majkin sin, mamina maza; - kuca materine krilo, majcina nedra; materinska neznost; - makinesi inkubator (za nedonoscad); snn nikahn isternek zaceniti, Irazili veoma visoku cenu; - ver, baba sever majka hvali otac voli; majka ispoljava svoju ljubav, otac ne; - sn sataym! vulg. bas me briga! boli me uvo! - n seni bugn iin.dourdu pekazi sta mozes;s soan, babas sarmsak, kendi glbeeker kt on ne lici na roditelje; - tarafndan s maji':ine strane, po majcinoj liniji (srodstvo); - n yah, baban yah demek moliti, preklinjati; - yars kao rodjena majka; - s yerinde (kadn) zena koja mu vredi kao majka; - yiidin kalkandr pos/. majka je stit junaka; - yol glavni put, magistralni put ana baba roditelji; - eline bakmak zavisiti od roditelja, biti na roditeljskom izdrzavanju; - eviad 1) drago, voljeno dete 2) razmazeno dete, mamina maza; gungula, urnebes, darmar, haos; - sevgisi roditeljska ljubav
anack Hj)
anacl

.mamica, majcica

nar. veoma privrZen rriajci (o

deci) ana 1. zreo; sposobna da nosi, spo_. sobna da okoti (o zenkama zivotinja), plodan, rodan, plodonosari (o biljkama) 2. odrastao, krupan 3. fig. iskusan; luk;y analamak, rasti, porasli lukavost ana deniz geog. okean ana dil /ing. prajezik, prvobitni. jezik ana dili maternji jezik Anadalulu Anadolac ana erki matrijarhat ana erkil
matrijarhal~n
analamak

sazreti; od-

analk 1. zrelost 2. fig. prepredenost,

anafor1 vrtlog, kovitlac; vihor anafor2 arg. laka dobit, celepir, pljacka; - dan mukte, dzabe, besplatno; 1-a/- dan gelmek dobiti na mukte; - a konmak ziveti na tudj racun, prolaziti na mukte

48

an be an anaforcu arg. muktas, muktadzija, grebator anaforculuk muktasenje, gotovanstvo anaforlamak ak. arg. muktasiti, dobiti bez rada anahtar 1. kljuc (i fig.); -: az pero kljuca; - delii rupa na bravi, kljucaonica; deliinden bakmak fig. krisom gledati; vida - odvrtac, odvijac; Ingiliz - engleski kljuc 3. muz. kljuc 4. otvarac (za boce); 5. (ili elektrik- ) sklopka, prekidac (struje) o - n bulmak pronaci kljuc (problema i si.); - ta arhit. sredisnji' kamen svoda; /-al - uydurmak napraviti, upotrebiti kalauz (u zamenu za kljuc)
anahtarc
anahtarlk

ana mal ek. kapital; - birikimi akumulacija kapitala ana ana


malc

kapitalista kapitalizam

malclk

ananas ananas (Bromelia ananas) anane a. 1. tradicija; - kabilinden po tradiciji, tradicionalno 2. detalji, podrobnosti, pojedinosti; - siyle anlatmak iscrpno opsirno pricati ananet a. impotencija, polna nemoc ananevi a. tradicionalan ana okulu obdaniste, decj\ vrtic
anari

anarhija, bezvlasce, bezakonje anarhisticki anarhista

kljucar privesak; futrolica (za klju-

anarik

anarist

ceve) ana kara geog. kontinent anakonda zoo/. anakonda (Eunectes marinus) anakronik anahron anakronizm savremenost
a:alk

anarizm anarhizarr

ana sanl metronomik, koji nosi prezime po majci anason bat. anason, anis (Pimpinella anisum)

anahronizam,

ne-

anatomi anatomija anatomist anatomist ana vatan postojbina, domovina anayasa jur. ustav; - !llahkemesi ustavni sud anayasal ustavni; prava haklar ustavna

1. materinstvo 2. materinska osecanja, materinska ljubav 3. druga majka, zena koja zamenjuje majku; /-al etmek (ili yapmak) zamenjivati kome majku, biti kao majka 4. maceha analitik analiticki, analitican; - diller /ing. analilieki jezici; - geometri analiticka geometrija; - kimya analilieka hemija analiz hem. analiza; - etmek analizirati analjezi med. analgezija analjezik analgetik (sredstvo za umirenje bolova) analoji analogija, slicnost analojik analogijski analojizm analogizam, zakljucak po slicnosti

ana yol 1. veliki put _2. velika ulica, bulevar ana yn strana sveta; - ler strane sveta ana yurt (-du}. domovina, otadzbina; zavicaj, rodna gruda; - harbi otadzbinski rat; - mzesi zavicajni muzej anbar v. ambar an be an a-p. iz casa u cas, svakog trenutka; doktorun gelmesini - bekleniyor

49

anca

ocekuje se da lekar stigne svakog tranutka


anca: - beraber, kanca beraber i u dobru i u zlu (prijatelji); nerazdvojan, nerazluciv ancak 1. samo, jedino; - yarm saat samo pola sata 2. najvise, jedva, uvrh glave; bu kitap - yz lira eder ova knjiga staje najvise sto lira; Orhan - yirmi yandadr Orhanu je tek 20 godina 3. ali, medjutim, samo, no anez zoo/. sledjica, brgljun, incun (Engraulis encrasicholus) anda pomehe
(-c)

anemik med. anemican, malokrvan anemon bot. breberina, sasa (Anemone) anemometre anememetar aneroit aneroid (barometar) anestezi med. anestezija; genel - totalna anestezija; yerel - lokalna anestezija anestezyoloji anesteziologija anevrizma med. aneurizam angaje: - etmek angazovati; zauzeti; olmak angazovati se angajman 1. angazman 2. obaveza, obavezivanje; - a girmek obavezati se, prihvatiti obavezu angarya 1 1. prinudni rad, kuluk 2. naporan posao, kuburenje, argatovanje 3. zaplenjivanje, uzapcivanje (broda) 4. voj. sluzba, zadatak (ciscenje' sobe, ribaije i si.) .11 prinudno, prisilno
angaryac angn

dijal. 1. suvenir 2. (-lar) us-

andante muz. andante, lagano andantmo muz. tup, glup andetmek dat. obavezati se, dati sebi rec; zakleti se
andk (-!)} andran
andr

nar. hijena

log. analogan, koji podseca

kulucar

analogija; poredjenje dvosmislenost podsecati, naliciti jedno na

dijal. poznat, slavan, cuven

andrma

andnmak

drugo
andrma

1. zool. crvena guska, kazarka (Casarca ferruginea) 2. fig. glupan, budala


Anglikan Anglikanac; - kilisesi anglikanska crkva Anglikanizm anglikanizam Angiasakson Anglosaksonac angudi crven, rumen, boje cigle (ptica) angut (-du)
V.

angt (-d)

v.

andn

andrmak 1. ak. podseeati na, biti slican 2. ak. dat. podseeati, opominjati koga

and z bot..Piatan otu bot. oman, devesilje (lnula helenium) andokardit med. endokarditis andokrlnoloji endoksinologija andropoz andropauza anakdot anegdota anele
andz

angt

anha ininha
an

a. priblizno, oko
hatra

secenje, uspomena; ct.

ank

nar. spreman, pripravan, gotov


ak. spremati, pripremati;

anklamak

mor. alka, prsten (na sidru)

hem. preparirati
anklant

anemi med. anemija

hem. preparat

50

anlam
anklk 1. sposobnost, obdarenost 2. spremnost, gotovost, pripravnost
anksz 1. nesposobnost; neobdarenost 2. nespremnost anlamak

anjin med. angina; gs - i angina pektoris Anka a. mit. feniks; - gibi kao iz bajke, legendaran; nestvaran ankastre postavljen, instaliran (u udubljenje anket anketa; - yapmak sprovesti anketu anketi anketar anketilik anketiranje ankiloz med. ankiloza, iskrivljenje anlak
(-)

v.

hatrlamak

anlmak 1. pass. od anmak 2. ostati u pamcenju po cemu, spominjati se kao ...

psih. nejasne uspomene; podsecanje; remininscencija


anmsamak

anmsama

ak. prise6iati se, nejasno

se secati cega 1. njakati (o magarcu) 2. grubo se izrazavati


anrtmak anrtmak

anrmak

moc shvatanja, inteligencija

caus. od caus. od

anrmak anrmak

aniakl razuman, bistar: inteligentan

antrma

aluzija, ciljanje, smeranje


ak. aludirati, smerati, ciljati

antrmak

anlam znacenje, smisao; - aykrl suprotan smisao; - na gelmek imati znacenje, znaciti, oznacavati; - kaymas ling. pomeranje znacenja anlama 1. gl. im. od anlamak 2. pish. shvatanje, poimanje anlamak 1. ak. razumeti, shvatiti; 2. ak. saznati, razabrati, doznati 3 .. ak. raspoznati, razaznati 4 .. -abi. imati korist od cega; bu kadar uyumaktan ne anlyorsunuz? kakvu korist imate od tolikog spavanja? erken kalkmaktan da hibir ey anlamyorum nemarn nikakve koristi ni. od ranog 'ustajanja 5. ab/. razumeti se u... , poznavati; edebiyattan - razumeti se u knjizevnost, poznavati knjizevnost; iin den anlayan adam covek koji se razume u svoj posao O anladmsa Arap olaym! nista nisam razurrieo! dnyann ka bucak olduunu - izvuci pouku iz cega, razocarati se; Hanya'y Konyay - iskusiti svu tezinu nesrece
anlarnamazlk pogresno shvatanje, neshvatanje; - tan gelmek praviti se nevest, praviti se Tosa

antrmadan

bez okolisenja, bez uvi-

janja
ant

spomenik
Antkabr

antkabir (-bri) mauzolej; Ataturkov mauzolej (u Ankari)

antsal 1. monumentalan; velicanstven, velelelepan anz agr. strnjika, strn; strnjiste; - bozmak uzorati, pougariti strnjiste; - tarla strnjiste anzlk

strnjiste, strn

ani a. 1 trenutan;. iznenadan, neocekivan; - lm n'aprasna smrt i ne- ocekivano, iznenada, iznebuha; - olarak odjednom, iznenada anide odmah, smesta, za tili cas aniden ocekivano odjednom, iznenada, ne-

anilik neocekivanost, iznenadnost anilin hem. anilin; - boyalar anilinske boje; - zehirlennesi anilinsko trovarije animizm til. animizarn

anlamaz v. aptal
anlamazlk

v. anlarnamazlk

anlam bilimi semantika

51

anlamda anlamda

/ing. 1 sinonim; ll sinoniman,

sinanimican
anlamdalk 1. sinonimija; sinonimnost 2. poz. dvosmislenost, dvoznacnost anlamiandrmak ak. objasniti, tumaciti, interpretirati (smisao)

aniat 1. izlaganje, iznosenje; u macenje, objasjenje 2. pricanje, pripovedanje, naracija


anlatc

pripovedac pripovedanje
aniat

pro-

anlatclk anlatl

v.

anlaml 1. koji ima ... znacenje; _ok viseznacan 2. znacajan, izrazajan; sirnptomalican

aniatlmak
anlatlmaz

pass. od anlatmak

neiskaziv, neopisiv

anlamsal /ing. samantieki


anlamsz

besmisiEm, beznacajan, apbesmislenost; besmislica,

1. izrazavanje, iskazivanje; bilimi slilistika - hrriyeti sloboda izrazavanja 2. izraz 3. v. aniat


anlatrnc

anlatm

surdan
anlamszlk

ekspresionista
/it. ekspresionizam

anlatrnclk aniatml

apsurd ne moci se dogovoriti; sporili se, razmimoilaziti se


anlalan

izrazajan

anlaamamak

jasno, razume se, svakako

anlalr 1. razumljiv, shvatljiv, pojmljiv, jasan 2. razuman, racionalan anialmak 1 . pass. od anlamak 2. izaci na videlo, obelodaniti se, ispostaviti se; anlald jasno! bundan anlalr ki iz toga proizilazi da; ..
anlalmaz

1. nacin izrazavanja, nacin pisanja, stil; - a gre fetva verilir presuda se donasi u skladu sa nacinom na koji se stvar predstavi; rezultat zavisi od predstavljanja slucaja 2. izraz; - vurgusu gram, logicki akcenat anlatmak ak. dat. 1. objasnjavati (pro)tumacili; cf. izah etmek; anlatabildim mi? da li sam jasan? 2. pricati, pripovedati, opisivati 3. obavestiti, izneti 4. prekorili, ukoriti; pokazati: ben ona anlatrm! pokazacu ja njemu! 5, aludirati, ciljati
anlattrmak

anat

vatljiv

nerazumljiv, nejasan, nesh ne-

anlalmazlk neshvatljivost, razumljivost, nepojmljivost

caus. od anlatmak

1. g/.im. od anlamak 2. saglasnost, sporazum, dogovor; - ya varmak sporazumeti se, saglasiti se 3. ugovor 4. jur. konvencija
anlamak

anlama

anlayan pametan, bislar, oslrouman; a sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az post. parnetnam je i nagovestaj do voljan
anlay 1. sposobnost shvatanja ~. razumevanje, obzir, popustljivost, tolerancija; - gstermek popustali, imati razumevanje; tolerisati 3. nacin misljenja, mentalitel 4. pogled, nazor, shvatanje 5. bistrina, ostroumnost, razboritosl, dosetljivost, domisljatost, pronicljivost
anlayl 1. blag, posutljiv, trpeljiv, tolerantan 2. bistar, ostrouman, inteligentan, pronicljiv

s ile 1. razumeti se 2. sag"

lasiti se, dogovoriti se


anlamal po ugovoru, na osnovu ugovora; - hekim lekar po ugovoru (na odredjeno vreme)

anlamamazlk, anlamazlk 1. nesporazum, pogresno razumevanje 2. razmimoilazenje, neslaganje; razmirica, konflikt

52

antikaclk anlaysz 1. nepopustljiv, strog; netolerantan 2. ogranicenost, tupost, glupost 2. nepopustljivost, bezobzirnost, netrpeljivost, netolerantnost
anl: anlk

ansz 1 1 iznenadan, neocekivan ll v.


anszn

ansz2 dijal. vanbracno dete


anszn

anl

poznat, slavan

neocekivano, iznenada iznenadnost, neocekivanost

razum, intelekt
til. intelektualizam

anszlk

anlklk

ansiklopedi sveznanje, enciklopedija; Islam - si enciklopedija islama ansiklopedik enciklopedijski ant (-d) Ip. 1. zakletva, prisega; - n bozmak prekrsiti zakletvu; - etmek (imek ili vermek) zaklinjati se, zakleti se; - kardei pobratim 2. obecanje; zavet antagonist (-ti) 1 antagonist, tivnik, suparnik ll antagonisticki antagonizm antagonizam antant 1. saglasnost., sporazum 2. savez, pakt 3. ist. Artarla Antarktik geog: 1 antarktican ll Antarktik anten antena; - ekmek (ili koymak) pastavili antenu; kollektif - zajednicka antena antep
fst

anma 1. gl. im. od anmak 2. (ili - treni) komemoracija anmak (-ar) ak. spominjati, spomenuti; anmamak ne spominjati koga, ne govoriti o kome, ne uzimati u usta cije ime; eski dostlarm - istiyorum zelim da spomenem svoje stare prijatelje 2. zvati, nazivati; cf. adlandrmak
adn
anmalk

pro-

uspomena, suvenir (na pok-

lon) anne majka; - ler gn dan majki u Turskoj (od 1954) anne anne baba, baka (po majci)
anneciim v. analk; (Birine) - etmek postupatikao majka (prema kome)

anofel zool. malarijski komarac (Anopheles) anomali anomalija, nepravilnost, odstupanje od normi anonim anoniman; bezimen; - eser delo nepoznatog pisca; - halk edebiyat anonimna narodna knjizevnost; - kahraman bezimeni junak; - irket akcionarsko drustvo anonse: - etmek oglasiti, objaviti anorganik hem. neorganski; - kimya neorganska hemija anormal nepravilan; nenormalan
anormallk

v. am

fst

anterit (-li} med. enteritis, zapalenje creva antet zaglavlje (knjige, novina) antetli; kat

formular

antetsiz bez zaglavlja


antifaizm

anlifasizam

antifriz antifriz antijen biol. antigen antik anticki, drevni antika 11. antikvitet, retka stvar 2. azur, supljikav vez ll nar. cudan, cudnovat, smesan
antikac

nepravilnost
nlar

anot (-du) fiz. anada; zraci

anodni

ansefalit med. encefalitis, zapalenje mozdane opne

antikvar trgovina antikvitetima

antikaclk

53

antikalk

antikalk 1. retkost, starina 2. nar. cudastvo, osobenjastvo

antropomorf antrapomortan antropomorfi antropomorfija antropomorfizm antropomorfizam antroponim /ing. antroponim antroponimi antroponimija anut (-du) a. arh. uporan, tvrdoglav ans anat. anus, cmar anzarot (-tu) a. 1. smola 2. arg. rakija, brlja aort anat. aorta aortostenoz med. aortostenoza, suzavanje aorte
apac

antikomnizm antikomuhizam antikor biol. antitelo antilop (-pu) zoo/. antilopa (Anthilopus) antimon hem. antiman antinomi antinomija, protivurecnost antipati antipatija, nemarenje antipatik antipatican antisemitizm antisemitizam antisepsi med. antisepsa antitez til. antiteza antitoksin antitoksin, protivotrov
antlama

g:)rak kao pelin

ugovor, pakt;
saldrmazlk

bar

rovni ugovor; nenapadanju


anttamak

- s miugovor o

apak sasvim jasan, jasan kao dan; ocigledan, ocevidan

apalklk

jasnost, ociglednost, oce-

s ile 1. dati obavezu, zakleti

vidnost apak savrseno beo, beo kao sneg apalak punacak, okrugao, bucmast (o malom detetu); - topalak bucmast apandis apendiks, slepo crevo apandlsit med. zapalenje slepog creva
apansz iznenadan, neocekivan ll odjednom, iznenada; naprasno apanszn

se (uzajamno) 2. zakljuciti, sklopiti ugovor (pakt)


antl

zaklet; pod zakletvom

antoloji antologija antolojik antologijski antrakt


(-t)

poz. medjucin, pauza

antrasit (-ti) (ili - kmr) antracit, kameni ugalj antre antre, predsoblje antenman vezbanje, obuka; trening antrenr sp. trener antrepo stovariste, skladiste; carinsko skladiste antrepocu skladistar antropi fiz. entropija antropoit antropoidan, covekolik (majmun) antropoloji antropologija antropolojik antropoloski

v.

apansz

ll

apar: - topar brzo, na brzu ruku, navrat-nanos aparmak arg. 1. smotati, zdipiti 2. isunjati se apartman stambena zgrada apas apas, mangup, huligan
apayr 1. sasvim drugi, potpuno razlicit 2. zaseban, potpuno odvojen

apaz 1. pregrst, saka 2. dlan, podlanica apazlama (vetar)

mor.

usputan,

povoljan

54

ar apazlamak 1. ak. zahvatati pregrstima (sakama) 2. ploviti uz povoljan vetar 3. naduvati se (o jedrima) 4. ak. arg. drpiti, capiti, zdipiti aperatif aperitiv 1. prostor izmedju nogu; unhutrasnja strana butina; - n amak raskreciti se, sedeti raskrecenih nogu; - aras anat. medjica, perineum; /-n/ - nda gezmek prilepiti se za koga, nametali se ko me
apak, apk 1. rasirenih nogu (zivotinja - od umora) 2. premoren, iscrpljen, posustao aplk
ap

aptal (-l) 1 glup, tup. blesav ll glupak, tupoglavac, tikvan; - - glupo, tupavo (gledati i si.) aptalca glupo, tupavo
aptallama

otupelost,

osamucenost;

prenerazenost
aptallamak oglupaviti, otupaviti
aptallatrmak ak. zagh.pljivati, zaglupiti 2. smutiti, smesti; preneraziti, zgranuti aptallk 1 . gl upost, slaboumlje, ogranicenost, nedotupavost 2. budalastina, ludost

umetak (na kosulji, haljini)

apmak 1. srusiti se, skljokati se od iznurenosti (o zivotinji) 2. sedeti (stajati) raskrecenih nogu 3. tig. predati se, pokleknuli; app kalmak slajali kao skamenjen, ne znati sta cinili
aptrmak ak. 1. izmoriti, iznuriti, izmuciti (konja) 2. mor. ukotvili, usidriti (duplim.sidrom) 3. tig. preneraziti, zapanjiti

aptes p. 1 . abdest, ritualno pranje (pre molitve); - almak uzimati abdest; /-n/ - i bozulmak narusiti abdes (nuzdpm, ispustanjem vetrov~ rS'.); - tazelemek ponoviti abdesi 2. tiziol. stolica, ciscenje, nuzda; - bozmak (ili etmek) ici u zahod, vrsiti nuzdu; - i gelmek morali ici u zahod; byk - velika nuzda; kk - mala nuzda 0/-n/ - inden phesi olmamak imati cistu savest; /-al - n vermek arg. natrljati kome us i, ocitati vakelu aptesbozan zool. panlljicara, tratulja (Taenia saginata); - otu bot. dinjica (Sanguiserba minor) apteshane p. zahod, klozet aptasli pod abdestom, koji je uzeo abdes! apteslik abdesluk (rnesto u kuci gde se uzima abdest) aptessiz koji nema abdest; fig. pokvaren, izopacen, podao apukurya poklade, mesojedje (pred veliki post) apul: - - dijal. 1. gegucav (o detetu); - yrmek gegati se u hodu (Q detetu raskrecenih nogu) 2. debeljuskast ar1 ar (1 00 m2) ar2

apiko 1. mor. spreman da se otisne (o brodu) 2. tig. zustar, okretan, kao zapeta puska; - beklemek biti spreman 3. arg. nalickan, nacifran aplik (-rJ i) 1 . zidna lampa 2. ukras, ures aplikasyon aplikacija (vez, pervaz i si.) apiike (-ti) naramenica, epoleta aport uzv. aportl (komando lovackom psu) aposteriori til. a posteriori apostrof apostrof apre tekst. apretura apriori til. a priori apse med. apces, gnojni cir apsent mat. apsisa
apak

v.

apak

a. sram, stid; stidljivost, sra-

55

ara mezljivost, snebivljivost; - damar atlamak izgubiti osecanje stida; - etmek stideti se; - namus tertemiz iron. necastan, bez osecanja stida, bezocan; - satm namusu kiraya vermi !isen svakog osecanja stida: - yl deil, kar yl interes ispred stida (govori se za onog ko se lisava stida kada je u pitanju interes) ara 1 1. rastojanje, odstojanje, razmak; medjuvreme, interval; - - s vremena na, povremeno; - ba anat. nosna pregrada; - izgisi (ili dorusu) geom. srednja linija, sredisnjica; - istasyonu sporedna stanica, postaja; - karar jur. preliminarna odluka 2. odnos, veza; - lar ak njihovi odnosi su losi (zategnuti); /-n/- lar ald oni su se zavadili; pakvarili su odnose; /n/ - lar almak . pokvariti se (o odnosima); - lar bozuk oni su u losim odnosima; /-n/ - larn bozmak zavadjati, kvariti cije odn6se; unositi razdor; - lar bozuldu v. - lar ald; /-n/ - larn bul~ mak pomiriti (zavadjene); - larndaki buz-. dan duvar zmek fig. srusiti !edeni zid izmedju njih: /-n/ - larn dzeltmek pomiriti, popraviti cije odnose; /-n/ - larnda kan olmak biti krvno zavadjeni; - larna kara al gibi girmek pokvariti prijateljstvo, odnose (izmedju dve osobe); /n/ - larndan kara kedi gemek zavaditi se, omrznuti se; /-n/ - larna karmak mesati se U cije odnose; /-n/ - larnda U szmamak gajiti iskrene odnose, biti (medjusobno) nerazdvojni 3. prekid, pauza;.verme 1) prekid 2) primirje; /-al - vermek prekinuti, privremeno obustaviti (posao i si.); dati pauzu 4. posredovanje, posrednistvo; - bulmak posredovati 5. sp. odmor, pauza (u tenisu-izmedju setova); tajmaut (u kosarci); - iareti sp. znak za tajmaut ll medjuprostorni, sredisnji; priv~ remen, provizoran: - bilano provizoran bilans; - cmle umetnuta recenica; ..;. kap vrata, prolaz (izmedju dve zgrade ili odeljenja) - kat medjusprat; - sokak poprecna ulica; - ton poluton; - rn nusprodukt lll, u funkciji sastavljenih post

pozicija; - sna u, medju, ka; - snda izmedju; medju; - sndan iz, kroz, preko; (bizim) aramzdan od nas, iz nase sredine; (sizin) aranzda medju vama; iki lke - sndaki mnasebetler odnosi izmedju dve zemlje; parmaklk - sndan kroz resetku; ehrimiz iki nehir - srida bulunuyor nas grad lezi izmedju dve reke; yol, ormanlar - sndan geiyor put profazi kroz sume o - dan od tada, od tog vremena; u medjuvremenu; - dan be yl geti od tada je proslo pet godina; /-/ larna almak 1) opkoliti, okrwziti 2) prihvatiti, dozvoliti kome da se prikljuci (drustvu, grupi); - da bir povremeno, ponekada, s vremena na vreme; - dan karmak odmah zavrsiti neki posao (dati pni:ldnost jednom poslu nad ostalim); - dan kmak 1) povuci se, udaljiti se (od drustva) 2) fig. prati ruke (od cega); prekinuti veze; /-n/ larna girmek (ili - ya .. glrmek) 1)mesati se, zabadati nos 2) miriti, razvadjati; posredovati 3) pojaviti se, iskrsnuti. (o smetnjama, poslu i si.); - ya gitmek propasti, stradati (u gui:vi); nadrljati; /-n, -la/ - s ho olmamak 1) biti u losim odnosima s kime; biti s kime na ratnoj nozi; - da kalmak biti uvucen (u lose delo, aferu); doci u tezak polozaj; - ya kaynamak izgubiti se, smugnuti, ispariti; /-/ - ya koymak 1) uvuci, posluziti se s kime kao orudjem 2) iskoristiti kao posrednika (uticajnu licnost); - da srada ponekada, povreriieno; /-n/ sn soutmak staviti u ladicu, odloziti na neodredjeno vreme; - y soutmak zahladiti, uciniti hfadnim (prijateljstvo, odnose); - ya sokuturmak preduzeti u nezgodan cas, pokusati resiti nesto u nezgodno vreme; - y yapmak popraviti, izgladiti odnose; bir - jedno vreme, i:ZVesno vreme; bir - da 1) zajedno, na istom mestu 2) jednovremen, u isto vreme; bir ya gelmek okupiti se, sastati se; bir - da vr olmak biti zajedno i u dobru i u zlu; bir - ya toplamak sakupiti, spojiti, sjediniti; bu - da u to vreme, u tom trenutku; iki - da kalmak naci se iimediu Cve

56

aralama k vatre; naci se u skripcu; o - da tada, u tom trenutku ara2 ara (papagaj) araba a. 1 . ko la, taljige, karuce; fijaker, kocije; - at zaprezni konj, konj za vucu; falakas zdrepcanik; - kaps dvorisna kapija, kolski ulaz; - yolu 1) kolski put, seos ki put 2) kolovoz, cesta; at - s konjska kola; manda (ili kz) - s volujska kola, taljige 2. (kolski) tovar, teret; bir - kum kola peska; iki - odun dvoja kola drva 3. auto, automobil, kola; - kullanmak voziti automobil; - park autopark; - vapuru feribot; spor - s sportski automobil; zrhl biindirani aulomobil 4. zeleznicka kola, vagon; bagaj - s furgon; tramvay - s tramvajska kola; yk - s teretii vagon 5. kolica; ocuk - s decja kolica; el - s rucna kolica (s jednim tockom) o - y ekmek nar. izgubiti se, nestati, ispariti; devrilince (ili krlnca) yol gsteren ok olur post. kada se kola prevrnu (slome) mnogi se nadju da pokazu put; - sn dze karmak prebroditi teskocu; - y komak upregnuti, zapregnuti u kola (konja, volove); - nn tekerine ta koymak stavljati klipove u tocak, bacati klipove pod noge; bir - gomila, hrpa cega; bir - yalan gomila, puna kola lazi; ekn! gubi se, tornjaj se! ta - s arg. glupak, budala
arabac

Ara bi 1arapski ll arapski jezik ara bozan podbadac, smutljivac; sejac razdora ara bozanlk smutnja, sejanje razdora; - etmek zavadjati, sejati razdor ara bulucu posrednik; mirotvorac, mirilac ara buluculuk posredovanje; - yapmak posredovati, miriti
arac

mirilac, pomiritelj; posrednik


yla

araclk v. arabuluculuk; redstvom, putem, pomocu

pos-

ara (-c) 1. sredstvo; pribor; retim nastavna sredstva; skolski pribor; retim - lar sredstva za proizvbdnju 2. prevozno sredstvo, vozilo; ulatrma - lar saobracajna sredstva; zrhl - lar voj. oklopna vazila 3. fig. orudje, instrumenat; olmak biti orudje (u cijim rukama)
lar

aralk aral

fi/. instrumentalizam

posredan, indirektan neposredan, direktan

arasz

Araf a. is/. clstiliste . Arafat (-t) Arafat (brezuljak kod Meke, mesto hodocasca) arak (-k) 1. rakija (od pirinca) 2. arg. drpisanje, kradja
arak

1. rabadzija, vozar; kocijas 2.

arg. lupez, lopov arg. lopovluk, kradja

kol ar 1. rabadziluk, zanimanje vazara 2. kolarski. zanat


arabal s kolima; s kolicima; s atomobilom; - hasta nepokretan bolesnik; hasta ve yaral nakliye bl voj. eskadron za transport bolesnika i ranjenika arabalk 1. supa za kola 2. puna kola, tovar (jednih kola)
arabaclk

araklk

ara kesit geom. tacka preseka; presecna linija, secica


arakye

a. derviska kapica (od jarece

dlake) araklamak ak. arg. dici, smotati, drpiti, zdipiti aralama agr. proredjivanje drveca (kresanjem grana ili vadjenjem) aralamak ak. 1. otskrinuti (prozor, vrata) 2. razmicati, razmaci, razvuci; per-

arabesk(-ki) arabeska ara beyin (-yni) anat. medjumozak

57

aralanmak deyi - razgrnuti zavesu; sandalyeleri razmaci stolice; sralar razmaci redeve, napraviti prored (u kucanju) 3. razdvojiti, rastaviti (one koji se tuku, gusaju) aralanmak 1. pass. od aralamak 2. pomaci se, malo se udaljiti; katama top vurmasn diye aralandm udaljio sam se da me lopta ne bi pogodila u glavu 2. pokazati se, ukazati se, pojaviti se; annemin dudaklarnda glmseme araland na usnama moje majke pojavio se osmeh 3. arg. tornjati se, vuci se; buradan aralan gubi se odavde!
aralamak rastrkati se; razmaci se; razrediti se (o okupljenom svetu) aralatrmak

caus. od

aralamak

aralatmak caus. od aralamak

telefonom 2. zahtevati; hakkn - zahtevati svoje pravo 3. pretresati; pretrazivati, opipavati (dzepove); - taramak dugo i pazljivo traziti; pretresati; procesljavati (teren) 4. zaliti, ceznuti (za proteklim); nedostajati, faliti; bu frsat ararsm zalices ovu priliku; rak imez oldum hem hi aranyorum vise ne pijem rakiju i uopste mi ne nedostaje 5. zanimati se za koga, posecivati koga; dostum beni aramaz oldu moj prijatelj je prestae da me posecuje 6. mariti; pridavati znacaj; bunu kim arar? ko za to mari, kome je stalo do toga? dedikodular hi ararnam uopste ne pridajem znacaj ogovaranjima 7. mor, loviti, cistiti (mine) 8. traziti nevolju, izazivati; kavga - izazivati svadju O/-/ - yp sormak raspitivati se, zanimati se za koga; - yp yatmak neprekidno traziti Ararnca aramejski jezik ara juigra
name

aralk 1 1. razmak, raStojanje, razdaljina; medjuprostor 2. otvor, rupa; pukotina; prolom 3. medjuvreme, interval; - s vremena na vreme, ponekad; - bulmak izabrati vreme, naci pogodan trenutak; bir - izvesno vreme, jedno vreme; o - u to vreme, u tom trenutku 4. prekid, pauza; /-af - vermek prekinuti, napraviti pauzu 5. uzan prolaz, koridor 6. nuznik, klozet 7. muz. interval; ll poluotv<irel, otskrinut; - brakmak (ili etmek) otskrinuti (vrata, prozor); - devlet fig. tampondri:ava; - ta kalmak skrivati se, ne pojavljivati se; - kap otskrinuta vrata
aralk

muz. interludijum, med-

aranlmak

pass. od aranmak

aranjman aranzman aranjr muz. aranzer aranmak 1. pass. od aramak 2. nar. traziti nevolju, stvarati teskoce, navlaciti bedu; o adam aranyor adeta onaj covek kao da sam trazi nevolju 3. trai:iti po svojim dzepovima, pretrazivati dsepove Arap (-b) a. Arapin; - at arapski konj; - dili ve edebiyat arapski jezik i knjizevnost; - uygarl arapska civilizacija 2. Crnac; felah 3. nar. foto negativ O - n gz ald(ili uyand) konacno je shvatio (ukopeao); benim - oynad osmehnula mi se sreca Arapa 1 arapski jezik ll 1. arapski 2. nerazumljiv, nejasan; - dr deil ml? uydur uydur syle! mozes govoriti sta hoces kada te niko ne razume; bu, benim iin - dr ne razumen ni reci Arap sabunu sapun mek, sabun, zelen

(ili -

ay)

decembar

aralkl 1. rastavljen, razdvojen, odeljen; razmaknut 2. s intervalima; s prekidima, s pauzama


aralksz

neprekidan, naprestan

arama 1. gl. im. od aramak 2. jur. pretres, premetacina (stana, kuce) - mzekkeresi ovlascenje za pretres; - tarama 1) detaljan pretres 2) mor: ciscenje podvodnih mina; - tarama gemisi mor. minolovac (brod) aramak ak. 1. traziti; telefonla - traziti

58

aren Arap sa 1. kovrdzava kosa 2. fig. zbrka, zamrsenost; - na dnmek zamrsiti se, zapetljati se, iskomplikovati se (o poslu i si.); - - gibi zamrsen, zapleten, slozen (posao, situacija i si.) Arap
zamk

gumiarabika

Arasat a. is/. sastajaliste mrtvih na sudnji dan ara sra s vremena na vreme, povremeno; kad se ukaze prilika
arasz

stalno, neprestano, neprekidno

ara sz digresija, ekskurs arasta p. red. niz radnji (iste trgovine)


arait

arazi a. zemlja, zemljiste, tlo; teren; parcela; - ama kri':enje zemlje; - beyi zsemljoradnik, ratar; - ukuru udolina; dzeltimi ravnanje, niveliranje zemlje; hukuku jur. zemljisno pravo; - kabiliyetli voj. opstepokretan; terenski (o vozilu); kefi voj. izvidjanje terena; - manilan voj. prirdne prepreke, prepreke na terenu; otomobili terensko vozilo; - lm premeravanje zemlje; - snflandrlmas klasifikacija zemljista; - terki ustupanje zemljista; yar sp. stipli':ez; nin zehirlenmesi trovanje zemljista arbedea. tui':a, melez, kavga arbitraj arbitraza ard v. art.

bot. arahis, orasac (Arachis istrazivai':, naui':nik od aratrmak

hypogaea)
aratrc

aratnimak pass.

arda 1 1. kolac, stub (kao znak), putokaz 2. strugarski sekai': (noz) arda2 ist. naslednik, potomak, sledbenik
ard (-c) bot. kleka, smreka Ouniperus communis); - raks klekovai':a; - suyu dzin
ard kuu zool.

aratrma 1. istrazivanje; - arda bu-

lunmak istrazivati, baviti se istrazivai':kim radom; - merkezi istrazivai':ki centar, centar za istrazivanja; - metodu istrazivai':ki metod 2. studija, rasprava 3. med. ispitivanje, analiza 4. voj. izvidjanje 5. geol. ispitivanje
aratrmac

borovnjak (Turdus pi-

laris)
ardl

istrazivai':

1 sledbenik ll sukcevisan, uzas-

aratrmak ak. 1. pretrazivali, pretresati; prerivati 2. istrazivati, proui':avati 3. ispitivati (teren i si.); voj. izvidjati

topni
ardlmak dat. 1. oslanjati se kome na ledja 2. dosadjivati kome

aratmak ca us. od aramak


arattrmak

caus. od aratmak

ardn; - - (u) nazad, natraske; - - gitmek ici natraske


ardnca iza, pozadi, za (kime), za pelama; birbiri - jedan za drugim ardk

arav erme pauza, prekid (posla)


arayc 1. nadzornik, inspektor 2. (ili gmrk - s) carinik, carinski inspektor 3. astr. vizirni teleskop 4. istrazivai':, ispirai': (zlata) 5. trazilac, koji trazi (izgubljeno) aray

uzastopni;

neprekidan,

nap-

restan ardiye a. 1. stovariste, skladiste 2. (ili creti) lezarina 3. ambar, zitnica arduaz min. skriljac, lisnac arefe v. arife aren v. arena

trazenje, traganje; potraga

ara yn sporedna srana sveta ougozapad, sevemistok i si.) araz a. 1. med. simptom 2. slui':aj, slui':ajnost 3. fig. propast, katastrofa

59

are na arena arena (i fig.) areometre areometar arga (-c) tekst. potka, osnova; atmak v. argalamak argalamak ak. potkati; satkati argalanmak pass. od argalamak argali zool. ammon)
argdal argn

ankiandrmak caus.
arklk

od arklanmak istrosenost, iz-

mrsavost;

nuranost
ar kovan astr.

kosnica, grupazvezda

iz raka
ar kuu zoo/.

peelarica zlatna (Merops

apiaster)
arlamak ak. oprostiti, sloboditi (od grehova i si.); rehabilitovati
arlanmak pass. arlamak

argal,

divlja ovca (Ovis

v.

argn

od anlamak

slab; iznemogao, posustao

argnlk slabost, iznemoglost, klonulost


argt (-d)

klanac, tesnac, klisura, sut-

jeska
argo argo, zargon; satrevaeki jezik argon hem. argon Argonotlar mit. Argonauti
ar1 peela (Apis mellifica); - gibi (vredan) kao peela; - inesi zaoka; - kovan 1) kosnica, trmka 2. bat. naprstak (Digitalis purpurea); - srs roj peela; O gibi sokmak fig. naneti bol, ujesti za srce; - dan korkan bal yemez post. ko se boji vrabaca nek ne seje proso; - yuvas osinnjak, zoljina gnezdo (i fig.); - nn yuvasna kazk sokmak (ili drtmek) darnuti u osinjak; navuci na sebe nevolju ar2 1 . eist 2. eist, nepomesan, pravi, prirodan; - kan eistokrvan; - su destilovana voda 3. bezgresan, nevin
ar

oeistiti se (i fig.); osloboditi se; Trke gnden gne arlayor turski jezik se iz dana u dan oslobadja (tudjica, pozajmica)
arlatrlmak pass.

od

anlatrmak

/ing. eiscenje jezika (od stranih primesa); - akm nurislieka struja


arlatrmakak. arlk1 arlk2

aniatrma

eistiti (jezik)

peelenik, kovanluk, peelinjak

1. eistoea, 2. eistota 3. nevinost, bezgresnost


arndrmak ak. (o) eistiti, osloboditi od primesa 2. opravdati, rehabilitovati arnmak oeistiti se, postali eist; fig. izaci eist (iz eega)
ar1 p. 1. anat. podlaktica 2. !akat (mera za duzinu, 0,5 m)

ar2 ar3

tekst. osnova

ruda, rukunica (taljiga) osojed, osiear (Pernis

beyi matica (peela)

ar ahini zoo/.

arc

peelar peelarstvo
bat. pepeljusa (Cerinthe)

apivorus)
artc

arclk

preeiscavajuci ll deterdzent eiscenje, purifikacija

ar iei

antlma hem.
artlmak

ark1 dijal. mrsav, tanak, slab


ark2
ar

pass. od antmak

v. ar2

artm artm

eiseenje rafiniranje
evi rafinerija

kil min. kaolin

arklanmak, ankiamak slabiti, mrsaviti, sahnuti; malaksati, klonuti

artnaclk

/ing. purizam, jezieko eis-

tunstvo

60

arka
artmak ak. preciscavati, rapinirati cf. tasfiye etmek

aritmetiki aritmeticar aritmi med.


arimija

(srca)

1 a. iznenadan, slucajni; /-al olmak zadesiti, snaci, uhvatiti (o bolesti, nesreci); kardeime grip - oldu mog brata je uhvatio grip
arza

arz

aritmik aritmican ariyet (-i) a. zajam; - almak pozajmii ariya mor, spustaj! (jedra, zastavu) ariza a. pismena molba, predstavka; peticija Arjantinli Argentinac ark vada
(-k)

a. 1. arh. neravnine, nabori (zeml-

jista); 2. kvar, neispravnost; defekt, lom, ostecenje; povreda; - ya uramak pretrpeti havariju; imati udes (saobracajni) 3. eskoca; smetnja, zapreka, zackoljica 4. neprilika, poremecaj 5. muz. znak premesanja (aleracije) 6. nemoc, slabos
arzalanmak

kanal (za navodnjavanje), jaz,

imati kvar (o

auomobilu,

mas ini)
arzal 1. neravan, ispresecan (!eren, zemljiste); - arazi planinska obias 2. neispravan, ,defektan, u kvaru (motor i sL) 3, tei:ak, tegoban 4, bolesljiv, slabunjav

jise)

1. ravan, gladak (!eren, zeml2. ispravan, bez kvara 3. ugodan, udoban, fak
arzi a. 1. slucajni, iznenadan 2. re nutan; prolazan, privremen; - bir dostluk prolazno prijaeljstvo

arzasz

ari a. 1. go; ogoljen, obnai:en 2. ab/. bez.., !isen, oslobodjen Ari 1 a, Arijevac ll arijevski arif a. upucen, koji zna; pametan arife a. predvecerje, dan uoci (cega); .. - sinde uoci, u predvecerje; bayram sinde uoci praznika; devrim - sinde uoci revolucije, u predvecerje revolucije; sava - sinde uoci rata aristokrasi
arisokratija

aristokrat aristokrat
aristokratlk

1. aristokratizam 2, aris-

tokratija aritmetik (-i) 1 aritmetika ll aritmeticki; - vasat aritmeticka sredina aritmetiksel aritmeticki, kojise odnosi na
arimetiku

arka 1 1, ledja; - antas ranac 2, nasfon (klupe, stolice) 3, zadnji, strai:nji deo; zadnja strana; binann - s zadnja srana zgrade 4. suprotna, obratna strana; hududun - s suprona srana granice 5. prostor iza (cega), pozadina; cephenin s pozadina fronta 6. fig. zaledjina, "ledja", zastita, podrska; - s olmak imati "ledja"; - s var onun on ima "ledja"; /-al - vermek podri:avati, pomagai 7. nastavak; s var nastavice se, nastavak sledi; - s yok kraj (romana, serije) ll 1. zadnji, srai:nji; bacaklar zadnje noge (i:ivoinja); - cep zadnji di:ep; - kap 1) zadnja vrata, sporedan ulaz 2) zadnja vrata (automobila); - plan zadnji plan, pozadina, fon; /-/ - plana atmak fig. potisnui u zadnji plan; - sra voj. zadnja vrsta; - taraf zadnja strana, obrnuta sra na, nalicje 2. periferan, zabacen, zabit; mahalle zabacen kvart; - sokak zabita ulica lll 1, u funkciji sastavljenih postpozicija; /-n/ - sna iza, pozadi; za (kim); 1 -n/ - snda iza pozadi; posle; /-n/ - sn dan za (kim, cime); posle; odmah, neposredno po o - da pozadi, iza; - dan 1) otpozadi, odostraga, iza ledja 2) odmah za, neposredno za; za petama 3) iza toga, zatim posle; - dakiler v. - da kalanlar; // - sna almak 1) uprtiti 2) uzeti na sebe (obavezu, odgovornost i si.), svaliti na svoja pleca; /-n/ - sn almak dovrsiti (zapoceto), dovesti do kraja; - s - sna (ili - ya) jedan za drugim, redom; - dan - ya

61

arkac

iza ledja, potajno, krisom; - s - sna s ralamak 1) nanizati 2) postrojiti: - - ya vermek oslanjati se jedan na drugog, pruzati uzajamnu podrsku /-/ - ya atmak 1) zabaciti natrag (kosu) 2. odlozili, odlagati; odugovlacili; - sna bakmadan gitmek ici bez osvrtanja; otici bez pozdrava; - beyin anat. mali mozak; /-/ - ya brakmak ostaviti za kasnije, odloziti; /-/ - da b rakmak 1) ostaviti za sobom, prestici, nadmasiti 2) pregurati, preziveti (godine); 1 -n/ - sn brakmamak ne ostavljati na miru, progoniti, slediti; /-al - evirmek okrenuti kome ledja, izbegavati koga; /-al kmak pomagati, stititi, izlaziti ususret; la/ - sn dayamak oslanjati se, pouzdati se (u koga); - snda dolamak nastojati doci (do cega); /-n/ - sna dmek 1) uporno se truditi, biti ustrajan (u cemu) 2) proganjati, biti kome za petama; /-n/ - s gelmek biti zavrsen, doci kraj (cemu); /-n/ - s gelmernek ne okoncati se, biti prekinut (o poslu i si.); /-n/ - sn getirememek ne moci zavrsiti, ne moci dovesti do kraja; /-n/ - sn getirmek privesti kraju, zavrsiti; - .snda gezmek v. - snda dolamak; - ya kamak bezali na zatiljak (o kapi); - da kalanlar ostavljeni, napusteni, ucveljeni (bliski rodjaci pokojnika) - da kalmak 1) ostati pozadi, zaostati 2) zaostajati, manje se isticati, ne napredov:ati; /-n/ - s kesitrnek zavrsti se, prekinuti se; nestati, presahnuti (o izvoru, vadi); /-n/ - sn kesrnek obustaviti; pre~ kinuti; /-/ - da koymak staviti za kasnije, ostaviti za bolja vremena; /n/ - sna koymak motriti, pratiti, uhoditikoga; - s kuvvetli (ili mihrapta) koji ima podrsku, koji ima "ledja"; /-n/ - s sra tragom, za pelama; - s sra gitmek ici kome za pelama; /-n/ - sm svamak ukazivati paznju, laskati kome; umiljavati se; - dan (ili sndan) sylemek ogovarati, tracati; /-n/ - sna taklmak fig. nametali se, dosadjivati; prilepiti se (za koga); /-n/ - sn takip etmek slediti, progoniti; /-n/ - smdan teneke almak 1) pujdati (ps ena

divljac) 2) fig. izrazavati nezadovoljstvo, negodovati; grditi; - s st nauznak; - s st yatmak lezati nauznak; /-al - sn vermek zaklanjati, stititi, protezirati koga; 1 -/ - dan vurmak zadati udarac u ledja; izdati, izneveriti; fcnf - s yere gelmernek ne podlegnuti, izdrzati sva iskusenja, ne klonuti; - s yere gelmez on je nesavladiv; /-n/ - sn yere getirmek savladati, pobediti; - s yufka to je sve! dace bog vise (kaze se za hranu na stolu); - snda yumurta kfesi yok ya! pej. on se povija prema vetru; uyravlja se prema prilikama; - zemin slik. pozadina, fon
arkac

dijal. v. hammal

arkad arhit. arkada, svod


arkada drug, prijatelj; kolega; - deil, arka ta stetan drug (ne drug, vee kamen na vratu): /-la/ - olmak prijateljovati, druziti se kz - prijateljica, drugarica; hayat zivotni saptnik; okul - skolski drug; yol - saputnik
arkadaa

prijateljski, drugarski

arkadalk prijateljstvo, druzba; drugarstvo; - etmek prijateljevati, druziti se, gajili prijateljske odnose; /-la/ - kurmak sprijateljiti se, uspostaviti prijateljstvo

arkaik arhaican arkaizm arhaizam arkalamak ak. 1. natovariti, naprtiti 2. dija/. stilili., podr:Zavati, podupirati arkalanmak dat. oslanjati se; pouzdati se u koga; naci podrsku u kome
arkal 1. s naslonom (stolica i si.) 2. sirokih ledja, plecat 3. koji ima "ledja", protaziran arkalk 1. naslon (stolice, klupe) 2. partljaznik (bicikla) 3. jelek, vesta
arkalksz

bez naslona (stolica)

arkasz 1. bez naslona 2. fig. bez podrske, bez "ledja"

62

arpa arkeolog arheolog arkeoloji arheologija arkeolajik arheoloski arketip (-pi) til. arhetip arkitekt arhitekta arktik pojas '
(-i)

armoniki, armonist harmonikas armonyum muz. harmonijum armudi kruskast, kruskolik; - altn v. armudiye armudiye (zenska) zlatna amajlija (oko vrata) arktii':ki armut (-du) 1. kruska; - aac bot. kruska (pirus communis); - aacndan uzak dmez pos/. iver ne pada daleko od klade; kakav otac takav sin; - pi, a zma d sazri, krusko, padni mi u usta! lezi, hlebe, da te jedem; boynu - sapma dnmek jako oslabiti, postati kost i koza 2. arg. tikvan, budala; - gibi tup, ogranii':en armuz mor. spoj, sastavak; sav, fuga Arnavut (-du) Albanac, Arnautin, Siptar O- bacas badza, prozori':i6i.ispod strehe; sobica na tavanu; - besas arnautska besa, i':vrsta zakletva; - kaldrm neravna kaldrma; - zar petougla kocka, i':igra za kockanje Arnavut biberi ljuta aleva paprika Arnavuta 1 albanski jezik, ll na albanskom arnika bot. v. kz gz aroma aroma aromatik aromatii':an arozz cisterna za polivanje ulica arpa bot. jei':am (Hordeum vulgare);-suyu arh. pivo;- ekeri maltoza O - az sz sylemek malo govoriti, retko uzimati rei': (na skupovima);- s az gelmek ne dobiti zasluzenu kaznu (grdnju); - boyu kadar gitmek vrfo malo pre6i, ne napredovati; - s ok gelmek razjariti se, razbesneti se; - ektim, dar kt sve mi je krenulo naopako; - m buday m? musko ili zensko? decak ili devojcica? samanyla, kmr dumanyla svako bi6e ima svojsto po kome se raspoznaje

arktii':ki; -

kuak

arianmak stideti se arlanmaz bestidan, bezoi':an


arl

stidljiv, snebivljiv

arma 1 1. grb 2. znamenje na grbu arma2 mor. 1. ivrag, oprema broda (uzad, koturai':e, jedra) - y almak raspremiti (brod). skinuti opremu; - budamak prese6i, reskomadati (opremu neprijateljskog broda-topovskom vatrom); budatmak v. - uurmak; - donatmak (ili etmek) opremiti brod; - soymak v. - y almak; - uurmak izgubiti opremu (pod snaznim vetrom); - yapmak i. - donatmak 2. arg. prekor, izbrus
a~ma

bilimi heraldika, nauka o grbo-

vima
armaclk

v. arma bilimi

armada armada, flota armador mor. 1. jedrar; monter 2. iskusan mornar, morski vuk p. 1. poklon, dar; ragrada; Nobel - Nobelova nagrada; /-af - etmek dodeliti nagradu; predati, urui':iti nagradu; pokloniti 2. posve6ena knjiga (i':asopis, zbornik) armator, armatr brodovlasnik armatur, armatr armatura armoni harmonija, sklad armonik lozvui':an harmonii':an, skladan,
az armaan

mis)

armonika 1. harmonika 2. (ili usna harmonika

63

arpac

arpac 1. trgovac jecmom, prodavac jecma; - kumrusu pitomi golub, grivnjas, dupljas; - kumrusu gibi d.nmek premisljati, duboko razmisljati 3. arg. hupez, protuva, varalica

ar2 el. trola (tramvaja, elektricne lekomotive) ar3 voj. napred (mars)!
arak
are

v.

arak

1. med. cmicak, jecmicak (na ocnom kapku) 2. voj. musica, prednji nisan 3. (ili - soan) bot. arpadzik (AIIium ce pa)
arpaan

arpack (-)

muz. gudalo
arh. arsin, hvat (duzinska mera

arn

0,68 m); - - arsin po arsin, korak po


korak; - lar amak koracati (krupnim koracima); - byk dugonog, krakat; - la satmak prodavati na arsine (tkanine); - a vurmak meriti arsinima; ar - trgovacki arsin; mimar - gradjevinski arsin (0,75 m.)
arnlamak ak. 1. arh. meriti arsinom 2. ici krupnim koracima, grabiti; prosisati (oautu); sokaklar - arg. "premeravati" ulice, lutati
arnlk 1. prodaja na arsin 2. duzine od jednog arsina; - bez platno od tri arsina aribiop
aridk

nar. divlji jecam

arpalama vet. zapaljenje kopita, bangavost (konjska bolest) arpalamak 1. nazobati se 2. razboleti se od prejedanja jecmom ili od zapaljenja kopila (o konju)
arpalk 1. jecmiste, njiva pod jecmom 2. ambar za jecam 3. ist. naknada, plata za muftije i kazaskere 4. feud, leno 5. kaljac, mrlja na zubima (po kojima se .od~ redjuje starostkonja) 6. fig. sinekura, lak i unosan posao (bez mnogo rada)

arhiepiskop

arsa a. parcela, gradjevinsko zemljiste, plac arsen hem. arsen, misomor arsenik hem. arsenik

(-k) nadvojvoda nadvojvodstvo nadvojvotkinja

aridklk

arides ariv

arhiv; devlet - i drzavni arhiv arhivist

1. bestidan; bezobrazan, drzak 2. dosadan, nametljiv 3. bezobrazan, nevaspitan, razmazen (o detetu) 4. bujan (korov, biljka)
arszlandrmak

arsz

arivci, arivist

caus. od arszlanmak

arszlanmak, arszlamak izbezobraziti se, postali drzak; po'stati nevaspitan (razmazen)

arszlk 1. bestidnost, bezocnost, drskost 2. nametljivost 3. razmazenost, besobrazluk (dece)

arsin hem. arsin (AsH2) arslan v. aslan


ar1 a. bozji presto "sedmo nebo" 2. nisa, udubljenje u zidu

art (-d) 1 1. ledja 2. zadnji deo, zadnja strana cega, pozadina 3. prostor iza cega 4. nastavak ll zadnji, stra.znji; - kafa anat. zatiljak (glave); - kap zadnja vrata, zadnji ulaz lll u funkciji sasastavljenih postpozicija; !-n/ - na iza, pazadi cega, (koga); /-n/ - nda iza, pozadi; posle, potom; /-n/ - ndan za kime (cime); odmah posle O - nca neposredno po; posle toga; - r'da ak sirom olvoren (prozor i si.); - aradan zaobilazno, posredno; fig. skriveno, potajno; - aras gelmeyen beskonacan, beskrajan; - aras kesilmeden neprestano, neprekidno; - ma jedno za drugim, uzastopno; - - a gelmek dolaziti jedno za drugim, neprekidno

64

artrma

dolaziti; /-n/ - n almak popuniti, upotpuniti, kompletirati; - ndan atl m geliyor? cemu tolika zurba; /-/ - a atmak odloziti, odgoditi; - n bolamak napustiti, bataliti; odustati od cega; /-n/ - na dmek pratiti, goniti, iei kome za pelama; - dnce zadnja misao - elden potajno, krisom, kradom: - eteinde namaz kl ona je uzorno cestita (o zenj); /n/ - n getirmek upotpuniti; zavrsiti dovesti do kraja; - nda gezmek 1) pratiti, iei za kim 2) fig. navaljivati, saletati (s ciljem da se nesto, dobije); - na kadar ak sirom otvoren, razjapljen; - kapdan k mak pretrpeti neuspeh, ebrukati se, osramotiti se; - ndan kesilmek rastali se od koga; /-n/ - n kesrnek prekinuti, obustaviti; /-n/ - ndan komak juriti, treali za kim; - a koymak odloziti, ostaviti za kasnije; - nne naopako - ndan sapan ta yetimez juri kao strela; - sra tragom, za petama; - sra dolamak iei za petama, pratiti; - sra gitmek iei jedan za drugim; -- ndan syliimek pricati iza ledja, odgovarali, panjkati; - nda yz kpek havlamyan kurt, kurt saylmaz za dobrim konjem se dize prasina
artaan obilan, bogat, berieetan (prinos, letina); blagodatan; cf, bereketli

arter med. arterija arteriyoskleroz arterioskleroza artezyen (ili - kuyusu) arterski bunar 1mat. plus, vise; - iareti znak plus (+);on- be dese! plus pet ll mat. fiz. pozitivan; - kutup fiz. pozitivan pol; - say mat. pozitivan broj; - yn astr. smer okretanja zemlje (suprotan od kazaljke na sa tu)
art

artk1 (-) 1 1. ostatak (i fig.), pretek, (su) visak; kuma - ostatak tkanine, "resi"; retim - visak proizvodnje; yemek - ostatak jela 2. otpadak, ogrizine, otpaci; komina, drop; fabrika - lar fabricki otpaci 3. hem. talog; ll preostao, pretekao; - manetizma fiz. preostali magnetizam; - mal ek. suvisna roba, visak robe (na trzistu) o - mal gz karmazpos/. od viska boli glava
artk2 od sada, ubuduee, vise; vee, na kraju; konacno; - ocuk deilsin! ti vise nisi dete_! - ders almaya balad konacno je poceo da uci; - eksik manje ili vise: - evimize gelmez oldu konacno je prestae da delazi k nama; - gidelim! hajdemo vee! yeter - ! dosta vise
artk deer artk

ek. visak vrednosti

izobilje, gostanje; cf. bereket

artaanlk

ebilan rod;

bla-

gl geog. reliktno jetere

arta kalmak abi. 1. preteei, preostati 2. zaostajati, kasniti 3. preziveti, nadziveti (savremenike) artarn v. meziyet artamak dijal. v. artakalmak artan ostatak, pretek ll pretekao, (pre) os ta o art blge geog. zaledje (luke, grada)
art 1. voj. zastitnica 2. podrazavalac, epigon (pisac, umetnik)

artk gn dodatni dan (29 februar u prestupnoj godini)

artk yl prestupna godina


artm

poveeanje, rast; prirastaj; prirastaj stanovnistva

nf.s

artmil koji bubri, narasla (pri kuvanju); - pirin pirinac koji bubri
artrlmak

pass. od artmak

artrm

stednja; stedljivost, cuvarnost

art damak (-) anat. zadnje nepce; nsz gram. zadnjenepcani suglasnik

artrma 1. gl. im. od artrmak 2. javna prodaja, drazba, licitacija; cebri - prodaja aukcijom; mahdut - za-tvorena prodaja (uz ucesee nekoliko lica)

65

art.rmak
artrmak 1. ak. povecavati, umnozavati 2. ak. stedeti, ekonomisali 3. ak. (po) dizati, povisavati (cene, plate i. si.) 4. fig. napredovati, daleko dogurati (u sluzbi, nauci i si.); prosirivati, produbljivati (znanje i si.)

art

povecanje, rast; prirastaj; retim rast proizvodnje


u hem. anoga

tavljanje (cega) 2. predavanje, podnosenje; - hal v. arzuhal 3. ek. ponuda 4. saopstenje, izvestaj; /-,a/ - etmek 1) pokazivati, predstavljati; izlagati 2) podneti, predati (molbu i si.) 3. ek. (po) nuditi 4) izloziti; izraziti, objasniti; - odas ist. salaza primanje (u sultanskoj palati); - ve talep ek. ponuda i potraznja
arzan a. 1. po sirini 2. popreko arzani a. arh. poprecni; recna greda
arzhal
kiri

art

artist 1 . umetnik 2. glumac, glumica; gibi vrlo lepa (zena) artistik umetnicki; majstorski, virtuozan artma 1. povecanje, rast, porast; prirastaj 2. visak (cega) artmak (-ar) 1. povecavati se, rasti, n noziti se 2. rasti, podizati se (o cenama) 3. pojacavati se; narastati, jacati 4. preostajati, preticati (o novcu i si.); yeter de artar dostize i pretice art oda anat. zadnja ocna komora artrit (-ti) med. srtritis, zapalenje zglobova artroz med. artroza, zglobobolja
artsz:

pop-

v. arzuhal

arzi a. zemljin, zemaljski arziye v. ardiye arzu p. zelja, prohtev; zudnja ceznja; culna pozuda, plotska zelja; - sunda bulunmak v. - sunda olmak; - domak imati zelju, osecati zelju; - duymak oseeati zelju, imati prohtev za cim; ceznuti, zudeti; /-/- etmek zeleti, stremiti, te:Ziti; ya kaplmak goreti od zelje; - sunda olmak imati zelju, zeleti; - olunduu g!bi po volji; - sunu yerine getirmek ispuniti zelju; kendi - suyla po sopstvenoj zelji arzuhal (-li) a. (pismena) molba; peticija, predstavka; - etmek obratiti se mo.bom; - gibi (ili kadar) kao peticija, predigo (o pismu); - sahibi podnosilac molbe, molilac arzuhalci pisar, sastavljac molbi (za nepismene) arzulamak ak. 1. zeleti, ceznuti, zudeti za kime 2. osecati pozudu (pohotu) arzulu zeljan; cesnutljiv; pozudan, pohotljiv as 1 kec, as; fig. as, prvak as2 1. dija/. zoo/. hermelin (Mustela erminea) 2. hermelinsko krzno as3 a. bot. mirta (Myrtus communis)
temen

arasz

stalno, neprekidno

arttrlmak arttrmak

v. artrlmak
v.
artrmak

art zamanl /ing. dijahronicni; - - dil bilimi dijahronija aruklamak v.


arklanmak

aruz a. /it. aruz (kvantitativna metrika) arya

muz. arija muz. arijeta

Aryanizm re/. arijanizam aryetta

arz1 a. zemlja; zemljina ko ra; - ekmesi zemljina teza, gravitacija arz2 a. geog. sirina; - derecesi stepen sirine arz3 a. 1. pokazivanje, izlaganje, preds-

as4 nizi, mladji, vice; assubay, as(v.)

66

as k

asa a. stap, palica; skiptar asaba v. akraba asabi a. 1. nervni, zivcani; - hasnervne bolesti; - sistem nervni sistem 2. nervozan, razdrazljiv
talklar

asayi a. mir, sigurnost, bezbednost; i muhafaza etmek cuvati javni red; odrzavati sigurnost
asayili

bezbedan, miran nemiran, nespokojan; ne si-

asayisiz

asabilemek

(iz) nervirati se, kidati se,


ak. ljutiti, kidati, ner-

guran
asayisizlik 1. nemir, vrenje, pometnja, melez 2. nesigurnost; neizvesnost

razrdrazivati se
asabiletirmek

virati asabilik nervoza, razdrazljivost asabiye a. 1. nervne bolesti 2. neurologija 3. neuroloska klinika asabiyeci neurolog, neuropatolog asabiyet (-ti) a. v. asabilik; - le nervozno asal osnovni, glavni asalak (-) parazit (i fig.); - bilimi parazitologija
asalaklk

asbest (-ti) min. azbest asbestli azbestni, od azbesta aselbent (-li) 1. bot. diviza, stiraks, amber-drvo (Styrax officinalis) 2. farm. storaks (aromaticna mast) asenkron fiz. asinhron krun asepsimedasepsa aseptik med. asepticki ases a. arh. nocni cuvar asetat hem. acetat asetilen hem. acetilen aseton hem. aceton asfalt (-l) asfalt ll asfaltni; asfaltiran; - yol asfaltran put, asfaltni put asfaltlamak ak. asfaltirati
asfaltl

paraziUzam (i fig.)

asalet (-ti) a. 1. plemstvo, vlastelinstvo 2. licno pojavljivanje, prisustvo (na sudu) 3. /it. eufemizam asaleten a. arh. u licno ime, licno (delovati, nastupati) asaletli plemicki, vlastelinski; plemenit, otmen asal
say

asfaltni; s asfaltom

prost broj

asamble asambleja, skupstina asansr 1. lift, dizalo 2. uspinjaca masina za dizanje asansrc liftboj asap (-b) nerv, zivac; /-n/ - na dokunmak ici :a nerve, nervirati, iritirati; - kuvvetli jakih zivaca, hladnokrvan asar1 a. vekovi, stoleca asar2

asgari a. 1 minimalan, najmanji; - tarife minimaina tarifa ll najmanje; bizde - be gn kalmalsnz kod nas treba da ostanete najmanje pet dana lll mat. minimum; - ye(ili - hadde) indirmek sevsti na minimum (na najmanju meru)
as: - da kalmak(ili olmak) fig. biti u neizvesnosti, visiti, biti nerazresen (o problemuisl.) asc

v. cellat

a. dela, tvorevine

a. drevna dela, arheoloske iskopine; -:- alimi arheolog; - ilmi arheologija

asaratika

ask 1. obesen, okacen, izvesan 2. mrgodan, namrsten, natmuren; zlovoljan, namcorast; - surat namrgodjeno lice; yzl nadurenog lica

67

askhk
askhk durenje, pucenje, mrgodjenje
asl (-sl) a. 1. izvornik, original; - gibidir verno originalu (o prepisu); bir belgenin - erginal dokumenta, izvorni dokumenat 2. bit, sustina; smisao; - nda u sustini, uosnovi 3. osnova, temelj, baza4. poreklo; soj, loza, rod; fig. pocetak, izvor 5. fig. istinitost, verodostojnost, pouzdanost ll 1. pravi, stvarni, istinski; kahraman pravi heroj; - sava istinski borac 2. originalan, izvoran; autentican; metin eriginaini teks! 3. glavni, osnovni, fundamentalni; - hata osnovna greska; ilimler fundamentalne nauke; - prensipler osnovni principi; - sebepler glavni razlozi; - taarruz voj. glavni napad lll up- ravo, bas; ben - seni aryorum bas tebe trazim; yanlm - bundadr.upravo je u !ome moja greska O- nda u stvari, u sustini - astar pravo stanje, prava slika cega; . - astar olmamak biti neosnovano, neistinito; /-n/ - na bakmak Irazili sustinu; - kmak pokazati se istinitim, potvrditi se;- esasyok bez ikakve osnove; besmisleno; - l nesli bellisiz nepoznatog porekla; - n saklayan haramzadedir post. nije covek onaj ko porice svoje poreklo; - var to je istina; - yok neosnovan, neistinit; - yok , fasl yok (ili - yok nesli yok) bez ikakve osnove; neistinit, lazan

navaljivati; safetali koga 5. dat. fatili se, dokopati se, masili se, zgrabiti; silaha zgrabiti oruzje 6. dat. nalegnuti, naleci, upreti, zapeti; balk hemen kreklere asl d ribar je odmah nalegao na vesla 7. izduziti se, oklembesiti se, omrsaviti (olicu)
aslmalk

kais za drzanje (u tramvaju)

aslm adam bat. smicak, jezikovac (Loroglossum) aslsz neosnovan, nerazlozan; neislini!, izmisljen; - faslsz neistinit, !isen svake osnove; - haberler glasine
aslszlk neosnovanost, argumentovanost, neuverljivost

ne-

aslt

fiz. hem. suspenzija

aslzade

plemic, vlastelin; koljenovic plemstvo, vlastelnstvo

aslzadelik asm:

takm

nar. dragocenosti, nakit.

adidjari
asnt 1. odlaganje, odugovlacenje (s poslom); - ya brakmak (ili - da kalmak) ostaviti za kasnije, odloziti; otezali, odugovlaciti 2. nemarnost, nehaj; aljkavost 3. nevracen dug.
asr (-sn) a. stolece, vek; - larca vekovima 2. doba, epoha, era

zreo za vesala, dostojan ve.sa la; - suya boulmaz post. sve biva onako kako je sudjeno
aslanmak

aslacak

vekovni, stoletni; veoma star; stoletno drvece; - bir adam stogodisnjak, veoma star covek
aalar

asrlk

abi. izvlaciti korist, profitirati

asi a. 1 buntovan, nepomirljiv, nepokoran ll buntovnik, pobunjenik aside kul. Arapsko jelo od brasna, mesa ibamje asil a. 1. plemicki, vlastelinski 2. plemenit, velikodusan 3. plemenit, dragocen (metal, gas i si.); - gazlar plemeniti gasovi; - metal plemeniti metal 4. samostalan, sa posebnim ovlascenjima (drzavni sluzbenik) asilbent farm. benzoin, storaks

asl

okacen, obesen; viseci

asl 1. gl. im. od aslmak 2. fig. saletanje, navaljivanje; nametljivost

poreklom, rodom; po nacionalnosti; Alman - Nemac poreklom


aslmak 1. pass. od asmak 2. obesiti se 3. dat. uhvatiti se za, ne pustati; ocuk annesinin eteine asld dete se uhvatilo za majcinu suknju 4. dat. uporno moliti,

asll

68

ask

asilik pobuna, ustanak; melez, smutnja asillik v. asalet asilzade

v.

aslzade

asimetri asimetrija asimetrik asimetrican asimilasyon asimilacija asistan asistent (univerziteta); asistent (lekar); sin. asistent rezije asit (-di) hem. kiselina; - askorbik askorbinska kiseline, C vitamin; - borik borna kiselina; - nitrik azotna kiselina asitlemek, asitlendirmek ak. zakiseliti, ukiseliti
asitlernek

harekat vojne operacije; - hava akademisi vojno vazduhoplovna akademija; idare vojna administracija; - junta vojna hunta: - ktalar vojne trupe: - makamlar vojne vlast; - liman ratna luka; - lise vojna gimnazija; - tavr vojnicko drzanje; - temyiz mahkemesi vrhovni vojni sud; tp akademisi vojno-medicinska akademija; - yargtay vojni kasacioni sud; zabta vojna policija; Yksek Askeri ura Vrhovni vojni savet (u Turskoj) askerlik vojna sluzba; vojnicki poziv; vojna obaveza; - adliyesi vojno pravosudje; - ten alkoymak osloboditi od vojne obaveze (sluzbe); - a doba vojne obaveze; - dairesi regrutni okrug; - fenni vojna nauka o ratu; - hizmeti vojna sluzba; - mkellefiyeti jur. vojna obaveza; le devii vojni obveznik; - ubesi regrutno odeljenje, vojni odsek; - ten tecrit jur. demilitarizacija; - yoklamas kontrola, smotra; - ten terhis etmek otpustiti iz vojne sluzbe; - yapmak sluziti armiju
askerileme

postali kiseo, ukiseliti se


ak. pretvoriti u kiselinu,

asitletirmek

ukiseliti; zakiseiili asitli zakiseljen, s kiselinom asitlik hem. kiselost asit ler kiselinomer
askat(-t)

delovi mera (decilitar, mi-

militarizacija militarilizovati se
ak. militarizovati ak. demilitarizovati

limetar i si.) asker a. 1 1. vojnik, pripadnik armije (od redova do generala) 2. vojska, vojne tr~pe 3. vojna sluzba: - almak regrutovati, uzimati u vojsku; - e armak pozivati u vojsku; - ekmek postrojavati vojsku; karmak iskrcavati trupe; - gibi vojnicki, disciplinovan; - kaa dezerter; - den kamak dezertirati; - rejimi(ili ynetimi) militarizam ll 1. disciplinovan, od reda; adam disciplinovan covek 2. hrabar, herojski; - millet hrabar narod askerce vojnicki, po vojnicki askeri a. vojni, vojnicki; ratni; - adalet vojno pravosudje; - adli hajim voini sudija; clan prekog suda; - akademi vojna akademija; - atae vojni izaslanik; bando vojni orkestar; - ceza hukuku vojno-krivicni zakon - devriye vojna patrola; - fesat pobuna u vojsci, metez; -

askerilernek

askeriletirmek

askersizletirmek

ask 1. narameriice, uprte (za drzanje pantalona); bretele; kombinezon - s bretela kombinezona 2. vesalica (za odelo); kuka; civiluk; - ya geirmek staviti na vesalicu (odelo, haljinu) 3. objava, oglas (o zenidbi i si.) 4. svezanj (voca); venac, gronja (za susenje ili cuvanje) 5. visuljak, privesak (ukras), zlatni lancic (oko vrata) 6. luster; granat secnjak 7. med. zavoj, povoj 8. ubrusi (koji se, kao poklon majstorima, vesaju na krov nove kuce); materijal na vozilima svadbene povorke 9. arhit. glavni stub, podupirac 1o. arhit. slemenjaca (greda) 11 . ca ura svilene bu be 12. koliba, kosara 13. jur. suspenzija 14. fig. odlaganje, odugovlacenje, otezanje; neizvesnost; - da fig. u vazduhu, neresen,

69

askc

neizvestan, sumnjiv; - ya almak 1) podupirati, podupreti 2) podizati, izvlaciti (potonuli ili nasukani brod) 3) .tig. odlagati, odugovlaciti, otezati (s cime); - da b rakmak ostaviti neresenim; - ya karmak 1) objaviti brak (o maticaru) 2) objaviti licitaciju; - ya kmak biti objavljen (o zakljucenju braka i si.); - da durmak visiti u vazduhu, biti u neizvesnosti; - da kalmak ostati neresenim, ne ostvariti se
askc 1. prodavac vesalica (za odecu) 2. dekarater nevestinskih soba 3. arg. tezak na vracanju dugova
askl 1. sa kukom (za vesanje); sa bretelama; sa naramenicama; - pantalon pantalone sa uprtama 2. viseci; - yatak hamak, visca postelja (mreza) asklk nar. povrce i voce za vesanja (luk, paprika, grozdje i si.)

cardiaca)
aslanlk

srcanost, smelost, hrabrost

aslan penesi bot. virak (Aichemilla vulgaris) aslen a. 1. poreklom, po poreklu 2. u sustini, u stvari asli a. osnovni, glavni, primarni; izvaran, originalan, autentican; - adet prost broj; - aza istinski clan; - cmle glavna recenica; - dava jur. glavni pretres; maa osnovna plata; - metin ariginaini tekst; - nsha izvorni tekst, original, uatograf; - vazife osnovna duznost, glavni zadatak asliye: - Mahkemesi jur. lprvostepeni
sud

asliyet 1. originalnost, izvornost, prvobitnost 2. poreklo asma 1 1. bot. povijusa, lijana (biljka) 2. bot. vinova loza (Vitis vinifera); cokot, gidza; - by izdanak vinove loze, lozica; - biti vinogradska vas, filoksera (Phylloxera vastatrix) - arda senica, venjak (od izdanaka loze); - ubuu mladica vinove loze; - kt C:okot, gidza; - sl v. - by O - budamak govoriti gluposti, lupati; - dikmek arg. ne vratiti dug asma2 1 gl. im. od asmak ll viseci; araba laka kocija; - iskele viseca skela (za malterisanje fasade); - kat mezanin, medjusprat; - kilit katanac; - kpr viseci most; - merdiven brodske stepenice; salncak ljuljaska; - yatak v. askl yatak asmak (-ar) ak. 1. vesati, okacivati; obesiti (koga) 2. arg. eskivirati vracanje duga 3. arg. otarasiti se koga, otkaciti, skinuti sa vrata; onu zorla astm jedva sam ga otkacio, s mukom sam ga se otarasio 4. napustiti, ostaviti, bataliti (posao); izostati sa duznosti (posla) O /-/ asp kesrnek kinjiti, muciti, tiranisati (na poslu i si.); ast astk, kestii kestik nikome ne polagati racuna, biti svoj gaspadar (domacin

askl bot. mesinast; tarlarmesinaste gljive, askomicete

man-

asla a. nikako, niposto, ni u kom slucaju aslan 1 zoo/. lav (Felis leo); fig. junacina, delija; - mi junace! - aznda olmak biti nedostupan, biti u lavljim celjustima: ;... aya bot. lavlja stopa (Leontice leontopetalum); - gibi snazan; smeo, hrabar; - kesilmek postati snazan i hrabar kao lav; - mrebbisi ukrotitelj, dreser lavova; - pay lavovski deo; - st emmi srean, hrabar; - tilkiye badurmak izaci na kraj s jacim protivnikom; - yatandan belli olur lav se poznaje prema jazbini (govori se kao komplimenat vlasniku dobre kuce); - yrekli hrabar, smeo, lavljeg srca; Aslan Yrekli Riar ist. Ricard Lavlje Srce Aslan astr. Lav aslan az 1. bot. zevalica (Antirrhinum majus) 2. otvor, isteciste (u obliku lavlje celjusti) aslan
kuyruu bot.

srdacica (Leonurus

70

aa

kuce, setuna poslu i si.) yzn - namrgoditi se, natmuriti se, "obesiti" lice asma kaba bot. jurget, vrg, ajduk (Lagenaria vulgaris) 1. vinograd 2. vinogorje, vinogradarsko podrucje
asmalk

astmil

astmatican
caus. od asmak

astrmak

astigmatizm med. astigmatizam astragan astragan astrolog astrolog astroloji astrologija astrolojik astroloski astronom astronom astronomi astronomija astronomik astronomski; - fiyat fig. astronomska, basnoslovna cena astropikal suptropski; - iklim suptropska klima astsubay voj. podoficir, mladji oficir asude p. miran, spokojan, bezbrizan asuman p. nebo, nebesa Asuri Asirac Asurca
Asyal asrski

aspiratr aspirator, usisivac aspirin aspirin aspur 1. bot. safranika, divlji safran (Carthamus tinctorius) 2. crvena boja (ekstrat safrana) asri a. moderan, savremen; cf.
asrilemek

acl

modernizovati se, osavak. modernizovati

remeniti se
asriletirmek

asrilik savremenost; moderna shvatanja, moderni maniri


asuur

v. bilin alt
nizi (po rangu), potcinjen, mlad-

ast ji; pod

(-t)

jezik

Azijat, zitelj Azije

astar 1. postava (adece, haljina); - geirmek staviti postavu 2. podloga; grunt, osnovna boja; - boyas osnovna boja, grunt; - ekmek (ili vurmak) slik. gruntovati, premazivati osnovnom bojom ~ /-l - etmek arg. obljubiti, "opaliti"; - yznden pahal skuplja dara nego mera astarlamak ak. 1. postaviti (odelo) 2. gruntovati; zbukovati (zidove) astarlanmak pass. od astarlamak astarlatmak caus. od astarlamak
astarl 1 . postavljen, sa postavom 2. gruntovan, sa gruntom astarlk
astasm

as yn geog. sporedna strana sveta, podstrana (jugozapad, jugoistok, severozapad, severoistok)


a jelo, hrana; - dam dijal. kuhinja; ~ deliye kalyor gde se dvojica svadjaju, treci koristi; - n koyusunda, iin k ysnda brz u jelu, spor u poslu; - olsun na zdravlje! prijatno! (govori se deci): - ta tuzu bulunmak v. orbada tuzu b.ulunmak; ocakta - n m tat? cemu tolika zurba? pimi - a souk su katmak kvariti posao (dodavati hladnu vodu kuvanom jelu)
aa donji deo; donja strana, prostor ispod cega; - da dole, ispod, nize; - da imza edilen dole potpisani; - daki donji; - dan odozdo, s donje strane; - dan yukarya odozgo na gore ll 1. donji, nizi; Aa Msr Donji Egipat 2. nizak; - fiyat niska cena; - tazyik teh. nizak pritisak 3.

materijal za postavu
log.

episilogizam, potporucnik

posredni

zakljucak
astemen voj.
astm

med. astma, sipnja

71

~
i.

aaca

.. ':.

jednostavan, primilivan (po razvijenosti); prost; - bitkiler pirimitivne biljke 4. los (po kvalititu), n ize vrednosti; jadan, .kukavan; adam prost covek; - mal losa roba; - tabaka nizi stalez, nizi sloj (ljudi) lll (ili - ya) nanize, dole; nize, manje; - dmek pasti (o kvalitetu); - vurmak smanjiti, oboriti, sniziti (cenu) o /-/- almak porusiti, oboriti, prevrnuti; spustiti, sneti; - dan almak 1) smiriti, utisati 2) muz. sniziti (ton); /-/ atmak ponizavati, omalovazavati; ne obracati paznju; /-/ - grmek gledati s visine, potcenjivati; - kalmamak ne zaostajati (za kime), ne dati se; - kesim geog. donji tok (reke); /-dan/ - kurtarmaz 1) to je poslednja cena;. ne dam jevtinije! 2) on potcenjuje svakog nizeg od sebe; /-/ - tutmak v. - grmek; - tkrsem sakalm, yukar tkrsem bym sve ide naopako, kako god okrenem-ne valja; yukar 1) priblizno, oko; manje ili vise, tu i tamo 2) samo, sve vreme (uz vlastito ime); Aye - , Aye yukar sve vreme "Ajsa, Ajsa", samo Ajsa, uvek Ajsa; bir - bir yukar dolegore, tamo amo (ici); en - (ili aas) najmanje; - be yukar priblizno, oko
aaca

aasama

ponizavanje, prezir (anje) oma-

aasamak ak. ponizavati, lovazavati, potcenjivati aama

stepen; rang, cin; zvanje

aar a. ist. asar, desetak (porez na poljoprivredni prihod); cif. ondalk aarc

ubirac desetka

aari a. mat. arh. decimalan; - kesir decimalni razlomak; - usul metricki sistem
a 1. kuvar, ascija; - kadn kuvarica 2. (ili - dkkan) ascinica, narodna kuhinja; - baltas bradva, kuhinjska sekira; o - ok olduu yerde orba bozulur post. mnogo babica-kilavo dete aba 1. glavni kuvar, sef kuhinje 2. iskusan, vest kuvar alk kuvarska vestina, gastronomija; - etmek baviti se kuvanjem, raditi kao kuvar; - okulu kuvarska skola
a ermek ak. dat. 1. osecati odvratnost prema kakvom jelu 2. imati jaku zelju za kakvim jelom (o trudnicama)

1. ponisko 2. prilicno prosto, koji sledi, dolepomenuti, donji

priprosto
aaki

a evi 1. ascinica; narodna kuhinja 2. (besplatna) menza za sirotinju


ahane

p. v.

evi

1. v. aafatmak 2. padati, opadati, snizavati se (o kvalitetu, ceni) 3. ponizavati se, poniziti se


aalamak aalanmak

pass. refl. od

aalamak

aalatmak ak. 1 . snizavati, spustati, obarati (cene, kvalitet i si.); 2. ponizavati, omalovazavati, potcenjivat
aal: - yukar! 1. donji i gornji; dole i gore, potpuno; od partera do sprata (kuca) 2. fig. bogati i bedni

a 1. agr. kalemljenje; - ba (ili ka lemi) kalemarski noz; - yapmak kalemili 2. agr. kalem, navrtak, pelcer 3. med. vakcina; serum; - tutmak primili se (o kalemu, vakcini) 4. vakcinacija, pelcovanje, cepljenje; - kad potvrda o vakcinaciji; vurmak kalemiti; vakcinisati 5. agr. vestacko oprasivanje

a boyal

okerast, boje cigle 1 crveni oker (boja) ll boje

a boyas

1 niza vrednost, inferiornost; osrednjost; - kompleksi kompleks inferiornosti, kompleks nize vrednosti ll inferioran, losiii po vrednosti, nizi; los, mekvalitetan; - mal nekvalitetna, los roba

aalk

cigle
ac

kalemar

ak (-) 1. (ili- kemii) anat. cukalji, piljak, skocna kost 2. piljak, kocka (od

72

ar

kosti); - atlamaz kimse nepobediv covek, covek s kojim se ne moze nadmetati;- atmak 1) bacati kocku (u igri) 2) /-la/ nadmetati se, odmeravati snagu (s kime); - oynamak igrati piljke; - oyunu igra piljaka 3. arhit. slemenjaca (greda) o cuk oturmak polaziti za rukom, ici od ruke (o poslu)

kopavati (o reci); izdubiti, izlokati 4. iscrpsti, istroiiiti


anma 1. gl. im. od anmak 2. geol. erozija 3. habanje; amortizovanje; - pay 1) stepen amortizovanja 2. trg. amortizacija; - pay ayrmak otpisati, rashodovati; amortizovati

1 zaljubljen (a); - olmak zaljubiti se, biti zaljubljen; - ve mauk zaljubljeni ll 1. zaljubljenik, obozavalac 2. ljubavnik 3. asug, narodni pesnik; bard, trubadur 4. ozloglasen tip 5. druskan, prijatelj (u oslovljavanju) O - a Badat sorulmaz za zaljubljenog nista nije daleka
akane

ak (-)

anmak 1. istrositi se, pahabati se, izlizati se; tig. onemocati, posustati 2. razjedati se, razjesti se, korodirali 4. erodirati, raznositi, skidati
ant izlizano, poderano mesto (na odeci); izlokano mesto

a-p. zaljubljeno

ar (-r) a. citanje Kurana (prilikom religioznog obreda) aramento arg. drpisanje, kradja; - etmek dici, zdipiti, smotati /-

akl nar. zaljubljen; zaljubljenik; ben bu mzn - s deilim ja nisam odusevljen ovom muzikom

. aklk zalj~bljenost; ljubav .


akta

a-p. dragan; dragana, dama


fler-

srca, ljubav
aktalk ljubavna avantura, tovanje; - etmek flertovati

alama 1 1. gl. im. od alamak 2. kalemljen vildan; ll 1. kalemljen 2. med. vakcinisan, cepljen 3. rashladjen, ohladjen (pice i si.)

alamak 1. agr. kalemili 2. med. vakcinisati, pelcovati 3. zaraziti, inficirati 4. tig. "pelcovati", pobudjivati, ulivati 5. hladiti, rashladjivati (pice)
alanmak alatmak al

ak.

ar 1 prekomeran, preteran; po/. krajnji, ekstreman; radikalan; ultra =; ct. mfrit; - derecede prekomerno previse; preteran, prekomeran; - gitmek preci sve granice; prevrsiti svaku meru; - ksa ultrakratki (talas); - sevgi preterana ljubav; - solcu pot. ultralevicar; - retim superprodukcija; - yk: preopterecenje ll veoma mnogo, previse, prekomerno; sylemek dugo govoriti; - tar veoma mnogo, previse lll u tunkciji postpozlcije; s ona strane, iza, preko, trans =; deniz preko mora, s one strane mora; deniz lkeler prekomorske zemlje; gn - svaki drugi dan; tepe - preko brezuljka ar

bellem izvanredno pamcenje

pass. od caus. od

alamak alamak

ar besi 1. biol. prehranjenost, hipertrofija 2. prehranjivanje, kljukanje arc

kalemljen; vakcinisan, cepljen

ekstremista preteranost, neumerenost 2.

almak

pass. od

amak

arclk

almaz

neprohodan (teren, suma i si.)

v.

armaclk

1. gl. im. od andrmak 2. geol. erozija; ct. itikal 3. med. abrazija


andrmak ak. 1. izlizati, iznositi, pohabati 2. hem. razjedati, razjesti 3. pot-

andrma

ar

doyma tig. hem. prezasicenost

ar duyarlk

med. anafilaksija, pre-

osetljivost
ar stma

fiz. pregrejanost

73

arlk
arlk 1. prekomernosl, preleranosl; krajnosl; ct. ifral 2. radikalnesi - a kamak ici u krajnosl, preterivati

arlmak
arnt

pass. od armak
alnt

ainalk 1. poznanstvo, prijaleljstvo; fal - etmek 1) sklapati poznanstvo (prijateljstvo) 2) poklonili se, naklenili se (u znak pozdrava); gz - poznanstvo iz vidjenja
airet a. nomadsko pleme; madski zivol hayat

v.

no-

1. gl. im. od armak 2. arhit. slemenjaca 3. knjizevna kradja, plagiranje 4. sp. lob (ovanje) ll 1. preveden, prebacen kroz 2. arg. dignut, smotan, ukraden O - ate voj. ubacna, strma valra; kay transmisic ni kais
armac

arma

plagijator plagiranje, plagijat

armaclk

armak 1 . ak. ab/. prevesli, prebaciti (preko cega); provesti, provoditi (kroz sumu i si.) 2. ak. arg. drpiti, zdipiti, cormuti 3. ak. dat. uklonili, izneli, skloniti na sigurno mesto (pred opasnoscu) 4. ak. arg. otresti se, otarisili se koga, otkaciti koga 5. izbeci; bir tehlike - izbeci opasnost
armasyon

ak a. 1. ljubav; - atei ljubavna valra; - a dalmak izgubili se u ljubavi; - a d mek zaljubili se; - a gelmek sirasno se zaljubili, goreti od ljubavi; - izdivac brak iz ljubavi; - maceras ljubavna avantura; - tanrs Eros; - yapmak voleti se, voditi ljubav; serbest - slobodna ljubav; ten - telesna ljubav; mitsiz - beznadezna ljubav; vatan - ljubav prema domovini, rodoljublje 2. fig. revnost, odusevljenje, entuzijazam; - la evkle s revnoscu i ljubavlju O - alatr dert syletir pos/. ljubav cini coveka tuznim, a tuga pricljivim; olmaynca mek olmaz bez odusevljenja se nista ne moze postici (uraditi, nauciti)
ak etmek dat. udariti, opaliti, zviznuti; ona bir tokat ak etti opalio mu je sarnar

arg. v.

aramento

art pljacka, malverzacija; ulaja, pronevera (novca)

. artc pi'oneverilac, utajivac; kradljivac


artmak

caus. od

armak

asz 1. med. nevakcinisan, pelcovan 2. agr. nekalemljen

ne-

at (-l) 1 moslic, brvno 2. planinski prelaz, prevlaka


a ta (-n)

akn 1. nadmocan,. dominantan, istaknut; ak. preodoleo; prevalio; pregrmeo 2. ak. koji prelazi (odredjen broj); vise od, preko; altm - bir adam covek koji je prevalio sezdesetu godinu; eliiyi - kitap preko pedeset knjiga 3. til. transcendentan 4; prekomeran, ekscesivan, preteran; - sigorta preterano obezbedjenje; - takn preosetljiv, koji se lako uzbudjuje akna, aknza
aknlk

min. nepreradjen oker

v. ; eretinize

aikar p. jasan; otvoren, javan; ocevidan,. ocigledan; gn gibi - dr jasan kao dan; - etmek objaviti, obsnaniti, izneti na videlo; otkriti, razglasiti

preteranost, neumerenost

akl

pun ljubavi, s lubavlju

aikare

ak olsun! 1. bravo! sjajno! 2. to nije lepo od tebe! grozno! fuj!


aama

jasno; javno, otvoreno; ocigtopuu

ledno
Ail

v. alama

Ahil; -

Ahilova peta

atamak

y. alamak
v.
alatmak

p. 1 poznanik, znanac, prijatelj ll upucen, obavesten

aina

alatmak

alk

dijal. namirnice, zalihe

74

at
amak (-ar) 1. ak. prolaziti kroz, probijati se; prevaljivati, savladjivati (prepreke); voj. forsirati: da - preci preko planine, prejezditi planinu; yolu - prevaliti put 2. ak. preskociti 3. ak. preci granice, prevrsiti meru; prekoraciti (ovlascenje) 4. ak. nadvisiti, nadmasiti 5. ak. premasivati (brojcano), biti vise; ap tamak biti suvise 6. prolaziti, proticati (o vremenu i si.) 7. dat. skociti, skakati na, opas (iv) ati (o muzjaku zivotinje) 8. arg. ispariti, uhvatiti maglu, kidnuti 9. abi. pentrati se, verati se, prelaziti (preko plota)

kl konjska dlaka; - kousu

v. -

yar; nal pot-

meydan hipodrom, trkaliste; -

ana v. aina; - fine arg. svaler; svalerka 2. asikovanje; (tajna) ljubavna veza, svaleracija
analk

v.

analk

an

dijal. star, drevni; arhaican

a oca

v.

evi

aoz mor. urez, zljeb; - amak (ili yapmak) izljebiti, urezati


atrmak

caus. od

amak

Aura a. isi. deseti dan me~eca muharema (dan kada je stradao Ht.isejin kod Kerbele) aure a. 1. asure (poslastica od zrnevlja i voca koja se sluzi na dan1 O muharema); - ay mesec muharem; - gn lo dan muharema 2. fig. mesavina; zbrka, ne red afte

p. bludnica, ravcratnica

aftelik

bludnicenje, razvrat

at (-t) 1. konj; zdrebac 2. sah: konj, skakac; - alan v. - meydan; - a binrnek (uz) jahati konja; - boynuna dmek poleci na vrat konja; - cambaz 1) akrobata, dzambaz 2) trgovac konjima 3) dreser konja; - cambazii 1) trgovina konjima 2) akrobatika; dresura konja; - atiatmak terati konja do smrti, .obosti konja - donu boja konja 2. ist. konjski oklop; - drt nala kaldrmak poterati konja galopom; -

kovica; - nal kadar salj. kao potkovica (o ogromnom brosu); - olan konjusar; srmek 1) terati, mamuzati konja 2) naterati konja na koga; - takm konjski pribor; - trna kopito; - ua v. - olan; - yar konjska trka; araba - v. koum - ; binek - jahaci konj: haar - divalj, neobuzdan konj; koum - zaprezni konj; yar - trkacki konj O - alan skdar geti suvise je kasno (da bi se nesto uradilo); - anas (ili ._ lar anas) muskobanja; vulg. kabila (o zeni); - la arpay bozuturmak (ili dtrmek) zavadjati., sejati razdor (medju prijatelje); - atasyla, kat r anasyle post. musko dete je delo oca, zensko majke; - aya konjska hod; - ba beraber (ili bir) na istom nivou; mrtva trka, rame uz .rame; - ba beraber gitmek ici rame uz rame, ne zaostajati; fig. dr:Zati korak; - n bahtsz arabaya der abieni poslovi padaju onima bez srece; - na bakan, ardna bakmaz ko svoga kqnja dobro pazi, na poteru se ne osvrce; - binenin, kl kuanann post. konj pripada onom ko ga jase sablja onom ko je pase; - a binmeden ayaklarn sallamak klati pod rep, raditi naopako; - bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur - bulunmaz uvek nesto fali; prilika se ne ukazuje kada je potrebno; - alndktan sonra ahrn kapsn kapatmak posle tuce mahati pesnicama, posle kise japundze; - a deveye deil ya! to je vrlo jevtino! - a dost gibi bakmal, dman gibi binmeli izr. konja treba paziti kao druga, terati kao neprijatelja; - elin, it elin nista ja ne znam; nista me se ne tice; - ekin, klc keskin lig. vest, iskusan,. okretan; - a et, ite ot vermek(ili yedirmek) raditi sve naopako; - gibi kao kobila, drusla (zena); hrsz gibi kao konjokradica, provalnik; ile avratta uur vardr konj i zena donose srecu; - ile eek yaramaz ne moze se magarac utrkivati sa konjem; - tan inmek

75

at binrnek pasti s konja na magarca; - kafal glup, tup; - kasms bot. vitina (ferula communis); - kinemesi r;anje, njistanje; - koturacak kadar sirok, prostran (prostor, trg i si.) - koturmak v. - oynatmak; - aynatlabilir yer prostrano mesto, sirok trg;- oynatmak 1) poigravati na konju, propinjati se 2) pokazivati vestine (majstorije); - n lm arpadan olsun neka konj crkne od jecma (govori se posle dobrog jela ili uspesnog posla); n lm itin bayramdr (ili - lr itlere bayram olur) posl. dok jednom ne smrkne, drugom ne svane; - pazarnda eek .osurtmuyoruzl ne terama magarca da prdi na konjskoj pijaci! (grub prekor onome ko nepazljivo slusa dok mu se prica); - sahibine gre kinar kakav gospodar takvi i mladji; - m tepmez itim kapmaz deme (ili - n tepmezi, itin kapmaz olmaz) posl. nema konja koji se ne cifta ni psa koji ne ujeda; nikome ne treba verovati; - n rkei, yiidin korka nema koristi od strasljivog konja i plasljivog coveka; - n yr kendi yemini artrr izr. trud nikada ne ostaje bez nagrade; - zapt eden gemdir djem obuzdava konja At (ili - yldz) astr. Pegaz ata 1. predak, praotac; - lara tapnma kult predaka 2. arh. otac; - buyruklu patrijarhalan; - buyrukluu patrijarhat 3. skr. odAtatrk atabek, atabey princeva
ataclk

eee

ataklk 1. naglost, plahost, naprasitost 2. smelost, odvaznost, drskost 3. nepromisljenost, nesmotrenost

atalet a. 1.. nerad, nedelatnost; inertnost, tromost, ucmalost 2. lenjost 3. fiz. inercija; - an momenat 'inercije; - kanunu zakon inercije: - kuvveti snaga inercija
atalk 1. ocinstvo; ocinska osecanja 2. arh. star covek, starac

atamak ak. dat. imenovati, postaviti (na duznost, funkciju) ataman

ist. ataman; hatman

atanma imenovanje, nominacija atanmak pass. od atamak ataraksiya dusevni mir, ataraksija atar damar anat. arterija; - bilimi arteriologija; - kirelenmesi zakrecenje arterija ata sz poslovica; izreka
atae dip/. atase; basn - si atase za stampu; .deniz - si vojnopomorski atase; hava - si vojnovazduhoplovni izaslanik; kltr - si atase za kulturu; ticaret - si trgovinski atase ataelik izaslanstvo; zvanje atasea; askeri - vojno izaslanstvo

Atatrk kemalista, pristalica Kemala Ataturka Atatrklk kemalizam, Ataturkova politicka doktrina atavik atavisticki atavizm atavizam at bal nar. v. su
aygr

ist. vaspitac seldzuckih

bio/. atavizam

ata erki patrijarhat ata erkil patrijarhalan atak1 1. impulsivan, nagao, prek, naprasit 2. smeo, odvazan; drzak 3. hvalisav, razmetljiv atak2 (-) 1. napad, atakovanje (u boksu, fudbalu) 2. muz. upadanje (glasova i instrumenata u hor i orkestar)

at 1. uzgajivac konja 2. dreser, ukrotitelj konja atlk 1. konjarstvo, gajenje konja 2. konjicki sport

ate v. ateist

76

ate

ateh a. senilnost, izlapelost; - getirmek poseniliti, izlapeti; ct. bunamak ateist 1ateista, bezboznik ll aleislieki ateizm ateizam, bezboznistvo atelye 1. atelje, studio 2. radnja, radionica (zanatska); demirci - si kovaeka radnja, kovacnica ct. atlye aterina zool. cipal, skaeun (Atherina presbyter)
ate a. 1. vatra, oganj; - ba ognjiste, kamin; - e dayankl (ili - gemez) vatrostalan, nezapaljiv; - e tapma ognjopoklonstvo, obozavanje vatre; - tulas vatrostalna opeka /-al - vermek podmetnuti vatru, zapaliti; /-/ - vermek 1) staviti u vatru, spaliti 2) obespokojavati, sejati paniku 2. usijano telo 3. pazar; dn akam binamzda - kt sinoe je u nasoj zgradi izbio pazar 4. med. (visoka) temperatura, groznica, vatra; - izgesi med. krivulja temperature; - im dt spala mi je temperatura 5. voj. vatra, paljba; - ! pali! - amak voj. otvoriti vatru; - altna almak obasipati vatrom, osuti paljbu; - altnda bulundurmak dri:ati pod vatrom (neprijateljski polozaj); - destei yapmak pruzati vatrenu podrsku; - le desteklemek podrzavati vatrom; - etmek (o) paliti, pucati; - grmek podvrgnuti se vatri, pasti pod vatru; - hatt vatreni polozaj, vatrena linija; - himayesi vatrena zastita; - idaresi upravljanje vatrom; kaydrmak prenositi vatru; - i kesrnek prekZinuti paljbu; - menzili domasaj paljbe; - perdesi vatrena zavesa; - pskrmek bljuvati vatru; - tanzimi yapmak korigovati vatru; - teatisi puskaranje, earka; - teksit etmek (ili toplamak) koncentrisati vatru; - e tutulmak pasti pod vatru; - yapmak voditi paljbu pucati; baraj - i barazna, zapreena vatra; baskn - i iznenadna vatra; abuk - brza paljba; abuk - li tfek brzometna puska, brzometka; dz - povrsinska vatra (koja kosi povrhtla); makas - i unakrsna vatra; mn-

ferit - jedinacna paljba; tevkif - i zapreena vatra; yaylm - i plotunska paljba 6. tig. zar, zanos, odusevljenje; - ini kaybetmek izgubiti odusevljenje; 7. tig. plahovitost, naprasitost, naglost; - kesilmek planuti, zacrveneti se (u licu); - olmak razjariti se, planuti, eksplodirati; - samak (ili yadrmak) besneti, padati u jarost, penusati se od besa 8. opasnost; rizik; - e atlmak rizikovali zivot, ulaziti u rizik; - e dmek doci u opasnost; - le oynamak igrati se vatrom, izlagati se opasnosti; kendini - e atma! ne igraj se sa zivotom! O - almak 1) zapaliti se, rasplamsati se 2) tig. zaljubiti se 3) razjariti se, pasti u vatru 4) dobiti udarac (metka), naleteti na vatru; . - almamak ne opaliti, otkazati, zatajiti (opusci); - almaya m geldin? zasto tako zuris (govori se onom ko odlazi odmah po dolasku); - bacay sard. stvar je postala kritiena; dogorelo je do nokata; - basmak 1) imati groznicu 2) razjariti se; pocrveneti (od besa, stida i si.); /-al - brakmak zapaliti, usadili vatru (u srce, dusu); /-al dmek tig. zapaliti se, usplamteti (o dusi, srcu); - dt yeri yakar tig. vatra pali mesto gde padne; - gecesi lvanjdansko veee (24 juni, kada pravoslavci pale vatre); - gibi 1) veoma topao, prevruc 2) zivahan, agilan 3) pametan. promucuran; - ten gmlek tig. nevolja, muka; nesnesno stanje, tesko iskusenje; - e gstermek drzati nad vatrom, zagrevati; - e krkle gitmek nalivati ulje na vatru; - olmayan yerden duman kmaz posl. nema dima bez vatre; - pahasna veoma skup, preskup; - paras nestasno, vragolasto dete; - saa sard v. - bacay sard; /-/ - e yakmak dovesti u tezak polozaj (bedu); - e yanmak doci u tezak, bezizlazan polozaj; /-n/ - ine yanmak sra dali tudjom krivicom, ispastati eije grehe; iki - arasnda u teskarn polozaju, izmedju dve vatre
ate bal zool.

sardina (Ciupea pilc-

hardus)

77

atebaz atebaz

a. 1. gutac vatre, akrobata s

vatrom

ate bcei zool. svitac (Lampyris noctiluca)


atei

atletrnek 1. dat. ak. pripisati, imputirati, podmetnuti; kabahatini bana atfetti svoju krivicu je meni pripisao 2. dat. ak. usmeriti, upititi, uperiti (pogled i si.)
atc 1. strelac 2. sp. bacac (koplja, kladiva) 3. pej. razmetljivac, hvalisavac; brbljivac atclk 1. gadjanje, streljastvo 2. sp. bacanje (diska, kladiva, kugle) 3. fig. razmetanje, hvalisanje, hvastanje
atf (-If ) a. 1. slanje, upucivanje, otprema (nje); cf. gnderme; - yapmak uputiti, poslati, otpremiti 2. pripisivanje, imputiranje

lozac (broda, lokomotive)


bot. vela kadulja (Salvia

ate iei

splendens)
ategede, atehane

p. arh. hram ogn-

jopoklonika (zaratustre)
atekes

voj. prekid vatre; primirje

1. gl. im. od atelernek 2. teh. plajenje; - anahtar kontakini kljuc; - bujisi svecica; - sistemi sistem paljenja
atelernek ak. 1. (u) paliti; pripaljivati, loziti, potpaljivati; sobay - zaloziti, upaliti pec 2. zapaliti, izazvati pazar 3. olvorili vatru, (pri) pucati (iz oruzja) 4. razbesneti, razjariti

ateleme

atf

srca

a. arh. 1. dobrota, neznost, saosecajnost 2. naklonost, privrzenost


atk1 bacen
atk2 (-) dijal. buckalica (za maslac)
atl a. 1. lenj, neradan; besposlen 2. inertan, nepokretan 3. napusten, ostavljen; - durmak (ili kalmak) 1) biti dokon, slajali skrstenih ruku 2) izaci iz upotrebe atlgan 1. smeo, odvazan; drzak 2) preduzimljiv, poduzetan, vredan, snalazljiv, dovitljiv atlganlk 1. smelost, odvaznost: drskost 2. preduzimljivost, poduzetnost, snalazljivost, dovitljivost

atfet

atelendirrnek

caus. od atelenmek

ateleornek 1. zapaliti se, upaliti se, rasplamsati se; izbiti (o pozaru) 2. fig. planuti, razbesneti se 3. fig. zapaliti se, zaneti se, oduseviti se ateletmek

caus. od

atelernek

1. upaljac (eksplozivnog materijala) 2. fitilj, upaljac (fenjera)


ateli 1. vatren, ognjen 2. fig. vatren, ognjevit; zivahan, zestok, zustar; plah, naprasit 3. med. vruc, ognjicav, groznicav, u temperaturi; alnn ok - celo li je vrelo 4. strastven, vatren, temperamentan (ob. o zenama); - bir kz vatrena devojka 5. vatren (o oruzja); - silahlar vatrena oruzja
atelik ognjiste, odzak, loziste; karnin ll pogodan za lozenje potpaljivanje (materijal)

ateleyici

1. nalet, juris; prepad 2. elan; zanos, zar, ushicenje, odusevljenje 4. skok (i fig.)
sp. atakovanje, napad 3. pelet,
atlmak 1. pass. od atmak; atlan ok geri dnmez kocka je bacena; sada je kasno 2. dat. prenagliti, zatrcati se, nepromisljeno reci 3. dat. baciti se; kidisati, jurnuti; kpek bize atld pas je kidisao na nas 4. dat. latiti se, prihvatiti se cega; preduzeti, poduzeti; ie - latiti se posla, baciti se na posao; yola - krenuti na put

atlm, atl

atelilik

odusevljenje, zanos, polet, hladan; - silah hladno oruzje

zar
atesiz

atfen a. dat. shodno, saobrazno; po, prema; pozivajuci se na (vesti, reci i si.)

78

atianmak
atm 1. pucanj (e), hitac, paljba tek jedinacna paljba 2. domet, domasaj (zrna, granate) 3. naboj, punjenje (zrna); metak; hatal - promasaj; ksa - podbacaj; uzun - prebacaj; top - 1) artiljerijska paljba 2) darnet topa

poprecnica, greda nosac; nadvratnik, devratak


atklamak

ak.

tekst.

potkati,

utkati

po tk u at kula bot. konjstak, stavelj (Rumex obtusifolius) at kuyruu 1. bat. rastavic (Equ-isetum arvense) 2. konjski rep (o kosi mladih devojaka) atlama 1. skok, odskok; skakanje, preskakanje; - beygiri sp. konj (gimnasticka sprava); - ipi kanap za preskakanje; ta v. atlang; - ta yapmak fig. iskoristiti koga kao odskocnu dasku; srkla - sp. skok s motkom; suya - sp. skok u vodu; uzun - skok udalj; yksek - skok uvis 2. tip. izostavljanje (reci, recenica) 3. zabluda, greska atlamak 1. skakati, skociti, djipiti; yksek - skakati uvis 2. ab/. preskakati (i fig.); duvardan - preskocili preko zida; konudan konuya - skatiti sa teme na temu 3. uskociti (u vozilo) 4. ak. ispustiti, izostaviti (u pisanju, stampanju, racunanju); iki cmle atlamm izostavio sam dve recenice 5. propustiti dobru vest (u novinarstvu) 6. fok. prevariti se, pogresiti; atlad gitti Gen Osman! sve je gotovo! s time je savrseno 7. proci, minuti, proteci; svrsiti se, prestati; kriz atlad prosla je kriza; tehlike atlad opasnost je prosla O eik - prekoraciti prag, uc (u kucu); mania - prebroditi teskoce atlamba (-c) preskakanje preko glave, jarac, uskoc-kobila (decja igra)
atiandrmak 1. ak. popeti koga na konja, staviti na konja, dati kome da uzjase 2. dati, ustupiti konja

atmlk kolicina barula za jedno punjenje; bir - barut barut ze jedno punjenje; bir - barudu kalm fig. on je pri kraju snage

1. gl. im. od atmak 2. pulsiranje, lupanje, kucanje (srca, zila krvnih sudova) 3. izbacivanje, lansiranje (rakete, satelita) 4. fig. razmetanje, hvalisanje 5. gadjanje, streljanje, pucanje; - bilgisi balistika; etmek pucati, gadjati; - meydan poligon; - yeri streljana, streliste; muharebe - bojevo gadjanje
atmak 21 ak. s ile puskarati, voditi carku 2. s ile svadjati se prepirati se, raspravljati se; ruziti se 3. s ile tuci se, gusati se; pocer,pati se 4. mesati se, mrsiti se; zaplitati se; rzgar eser, dallar atr vetar duva, grane se preplicu 5. s ile duhovito odgovarati 6. (u decjem govoru) razgovarati kao da se nista nije dogodilo (o zavadjenoj aeci) attrmak 1. ak. s ile caus. od atmak 2. ak. jesti ralapljivo; smazati pocistiti (jelo); sruciti, prevrnuti (pice) 3. prokapati, propustiti kaplje, prokapinjati (o kisi)

at

ati a. buducnost; - si var on ima buducnost; on obecava atik 1 vest, okretan, spretan; - tetik veoma spretan, hitar atik2 a. drevni, davnasnji; starinski atiklik brzina, okretnost, spretnost; snalazljivost at kestanesi bot. konjski kesten, divlji kesten (Aesculus hippocastanum)
atk 1. tekst. potka; 2. sal 3. dijal. agr. vila 4. kaiscic (na zenskim cipelama ili decjim patikama-u obliku mosta) 5. arhit.

atlang (-c)

kamen za prelaz (preko


atanmak

po to ka)
atianimak

v.

(1.)

atianmak i . pass. od atlamak 2. nabaviti :(onja, snabdeti se konjem 3. uzjahati k--nja

79

atlas atlas 1 tekst. atlas atlas2 1. geog. anat. zool. /ing. atlas 2. anat. atlas, prvi vratni prsljen atlas
atatld iei

bot. kaktus (Cereus)

atiatimak

pass. od atlatmak; bunalm kriza je prebrodjena

atlat, atiatma 1. otklanjanje; odolevanje, savladjivanje (teskoca)

atiatmak 1. caus. od atlamak 2. ak. otkloniti; savladati, prebroditi; engelleri - otkloniti smetnje; hastal - prebrdoditi bolesi 3. ak. izvuci se, izbaviti se; kurtalisali se, otarasiti se 4. ak. obmanuti, prevariti 5. ak. arg. skinuti s vrata, otkaciti (dosadnog pratioca)
atlay

skakanje; skok

atlet (-ti) 1. atleticar 2. ateta 3. (ili -fanilas) majica 4. sporiski triko (za veslanje i si.) atietik atletski; atletiCarski atletizm atletika ath 1 konjanik, jahac; - bl konjicka; ceta ll konjki; konjicki; - araba fijaker; - birlikler .voj. konjicke jedinice; emir eri .(ili haberci) voj. ordonans na konju, vesnik; - spor konjicki sportovi
atl karnca 1. vrteska, karusel 2. zoo/. veliki mrav (Ponera grandis)

atma 1. gl. im. od atmak 2. arhit. poprecna greda, traverza 3. sliper, prag (zeleznicki) atmaca zool. 1. kobac (Accipiter nisus) 2. jastreb (Accipiter gentilis) 3. pracka atmak (-ar) 1. ak. bacati, baciti, hitnuti; sp. bacati (kuglu, kladivo); kendini - baciti se 2. ak. izbaciti, isterati; iskljuciti; dersten - udaljiti sa casa; okuldan - iskljuciti iz skole 3. ak. izbaci (va) ti (strano telo); izlucivati 4. stavljati; dodavati; imza - potpis (iv) ati, staviti potpis; tarih - staviti datum, dalirati; yemee biber (tuz) - zabiberili
1

(posoliti) jelo 5. ak. prosuti, baciti; p prosuti, izbaciti djubre 6. dat. ak. udariti; zalepiti, opaliti; /-al tekme - udariti nogom, sutnuti; tokat - opaliti sarnar 7. ak. pucati; opaliti, ispaliti; ustreliti; ona kurun att ispalio je u njega tri metka; tfek - pucati iz puske 8. ak. dici, baciti u vazduh, razneti, porusiti (eksplozivom); kpry - porusiti most, 9. ak. odlozili, odlagati, toplanty gelecek haftaya attlar odlozili su sastanak za iducu nedelju 1O. dat. ak. (za) ogrnuti, metnuli na se, prebaciti preko (sako, sal i si.) 11. abi. ak. izbaciti, isterali iz kuce (slanara) 12. ak. odbacili, ne nositi vise (odelo, haljinu) 13. ak. smestati, skiadistili (zito u ambare); stavljati (zimnicu, kupus) 14. pulsirati, kucati, udarati (o srcu, bilu, krvnim sudovima) 15. ak. potegnuti, isprazniti, sruciti (koju casicu) 16. arg. hvalili se, razmetati se, sepuriti se; gene atmaya m baladn? zar si opel poceo da se razmeces? 17. pobledeti, prebledeti; izbledeti, izandjati (o haljini i si.); benzi atm pobledeo; prebledeo; rengi atm 1) izbledeo (od sunca); izgubio boju (od pranja) 2) pobledeo, izgubio boju lica (o coveku) 18. ak. izbaciti, lansirali (satelit i si.): uzay gemisini - lansirali vasianski brod 19. ak. prenositi, prevoziti 20. ak. cesljati (pamuk) grebenati (vunu) 21. ak. dat. pripisati, svaliti (krivicu); kabahat bana attlar na mene su svalili krivicu, meni su pripisali krivicu 22. ak. dat. zavuci, zadenuti; elini cebine - zavuci ruku u dzep 23. ak. zbaciti, smaCi, skinuti (sako, kaput) 24. svitati, svanjivati; tan atyor svice (o zori), svanjiva se 25. zapljuskivati (obalu, kopno o moru) 26. smicati se, padati (o pantalonama) 27. sa reCima sz, lakrd, laf; dobacivati kome; dovikivati, uznemiravati; izazivali, zadevali koga; o adama sz atmlar onom coveku su dobacivali 28. rasprsnuti se, puci, prsnuti; odlepiti se, otkinuti se; bu gmlek abuk atacaa benziyor ova ce sa kosulja, izgleda, brzo rasili; kerpi att cigla se rasprsnula 29. sp.

"

80

avans pucati, sutirati; gol - zabiti, postkSi gol O atsan atlmaz, satsan satlmaz nista na mozes ueiniti, prosto se ne mozes raskrstiti; at martn Debreli Hasan arg. ne mazi! ne lazi! att ta yerine vardrmak postici cilj, ostvariti nameru; /-n/ att tr nak bile olmamak (ili att trnaa benzememek) ne vredeti ni za eiji mali nokat; biti mnogo inferiorniji; atp tutmak 1) buncati, trabunjati; hvalisati se 2) vredjati; attn vurmak u svemu uspevati, uvek postizati cilj; attn vurur, tuttuunu ko parr on uvek dobija (postize) sto zeli; boy - rasti; ene - roptati, biti u agoniji; hangi rzgar att? bkoji je vetar dunuo? eemu da zahvalim? (govori se za eiji neoeekivani dolazak); laf - razgovarati caskati; /-/ sokaa atmak ostaviti koga bez kuce; afak - bojati se, plasiti se; ark pevati . atmasyon arg. razmetanje, hvastanje, "duvanje" atmasyoncu arg. vadzija" razmetljivac, "duatsz 1. bez konja 2." pesak

at sinei zoof. konjska muva (hippobosca equina) attar v. aktar


aHrmak

caus. od atmak

atu adut (u kartama) aut sp. aut av 1. lov, lovljenje; - avlamak loviti, baviti se lovom; - a kmak krenuti u lov; - iftesi dvocevka; - havas 1) vreme podogno za lov 2) zgodna prilika (za kradju i si.); - hukuku zakon o lovu; - kpei lovaeki pas; - tfei lovaeka puska; - yasa zabrana lova 2. ulov, lovina (i fig.); divljae; - aramak traziti tlivljae, slediti tragove; - a dmek 1) naiei na trag, naci divljae 2) fig. naci dobar posao, naci zlatnu zicu; - kaldrmak podiCi divljae (sa legla) O - alay voj. Javaeki puk; - avianm tav tavianm sta je bilo bilo je; tu se vise nista ne moze; - kpekleri astr. Lovaeki psi (sazvezdje) - ua voj. lovac (avion); - uakl Javaeka avijacija
avadanlk 1. alatke (ruene) 2. kutija za ala! 3. arh. zenski nakit

atmasyonculuk arg. razmetljivost, hvalisavost


atmk(-)

dijaf. biof. sperma

atmosfer 1. meteor. atmosfera; cf. hava kre; - basnc atmosferski pritisak 2. fig. atmosfera Oedinica pritiska) 3. fig. atmosfera, okolnosti, situacija atmosferik atmosferski atol (-10) geog. atol atom atom; - arl atomska tezina; - ekirdei atomsko jezgro; - denemeleri atomske probe atomculuk v. atomizm atomik atomski atomizm fif. atamizarn atlye v. atelye atraksiyon atrakcija

aval1 (-li) fin. 1. menieno jemstvo 2. menieni jemac aval2 arg. caknut, blesav; - - bakmak tupo gledati, blenuti avam a. 1. prost narod, svetina, puk; dili pueki jezik 2. olos, rulja o Avam Kamaras Donji dom (u engleskom parlamentu) avanak
(-)

naiveina, budala

avanaklk

naivnost, lakovernost avangardist; cf. nc

avangart

(-d)

avans 1. predujam, avans, akontacija; - olarak avansarn 2. davanje prednosti, davanje fare (u igri) 3. sp. hendikep; /-a/vermek 1) dati avans 2. sp. hendikepfrati 3. arg. davati nadu pogledom, ohrabrivati (o zeni, devojci)

81

ava nta avanta arg. 1. dobit, car; i':apalovina, celepir 2. novac za cutanje (nagrada za cutanje) 3. kradja, varanje (u igri)
avantac

arg. gotovan, badavadzija,

lokmas
avantaclk

gotovanluk, badavadzi luk preimucstvo; sp.

streljai':ko gnezdo 3. (ili - ua) lovac, lo-. vai':ki avion; - bombac lovac-bombarder ll za lov, lovai':ki, kao lovac (o zivotinji); kedi mai':ka-lovac; - ku ptica-lovac, sivi soko o - avnda, yolcu yolunda gerek svako treba da radi svoj posao; lovac u lovu, putnik na pulu
avclk lovstvo, lovai':ka delatnost (kao privredna grana); balk - ribolovstvo; hret - lov na slavu
avc

avantaj prednost, prednost (u tenisu)


avantajl

unosan, probitai':an; povoljan

avantr avantura, pustolovina avantrizm avanturizam avara 1 mor. otisnuce, udaljavanje od obale (broda, i':amca) 2. teh. prazan hod; - ya almak iskljui':iti (masinu, motor); kolu iskljui':na poluga, preklopka ll mor. otiskuj se! (komanda) avare p. 1 dokolii':ar; skitnica, probisvet; - dolamak besposlii':iti, skitati, potucati se; - etmek otpustiti s posla; - kalmak ostati bez posla, naci se na ulici; - olmak dokolii':iti, besposlii':iti ll 1. dokon, besposlen; lenj 2. neodlui':an, kolebljiv avarelik besposlii':enje, dokolica; skitnii':enje, skitaranje
avarz a. 1. kvarovi, lom (automobila, masine) 2. katastrofe, udesi 3. neravnine, izboi':ine 4. ist. dodatni porez, narnet (u Osmanskom carstvu)

otu (-nu) bot. gorocvet, zei':jimak

(Adonis)

avdet a povratak, vracanje; - etmek vracati se, vratiti se avdeti povratnik (iz tudjine u zavicaj) avdet name a-p. dip/. opoziv avene a. saui':esnici aven avenija averaj prosecan, srednji Avesta Avesta (sveta knjiga starih Persijanaca)
avgn, avkn

p. nar. odvodna cev, od-

vodnica (u zidu)

avisto fin. a vista, po vidjenju (na menicama) avize p. luster avlak


(-)

avarya mor. havarija; fig. nezgoda, nedaca, nevolja


avaryasz

loviste

nehavarisan

avlamak ak. 1. loviti; balk - loviti ribu 2. fig. obmanjivati, varali 3. (na) mamiti (u klopku) avianmak 1. pass. od avlamak 2. zanimati se lovom, loviti, ici u lov; aabeyim her zaman bu ormanda avlanr moj stariji brat uvek lovi u ovoj sumi 3. fig. upecati se, zagristi udicu avlu 1. dvoriste, avlija 2. atrijum avniye a. arh. kisna kabanica sa kapuljai':om (u Turskoj XIX veka) avrat
(-d)

avaz p. 1. vrisak, krik, vapaj; - - bavikati iz sveg glasa; - kt kadar iz sveg glasa (vikati, jaukati); bir - yerde, bir - gkte alamak ridati, jaukati 2. glas, slava
rmak

avazir glasan, grlat, bui':an 1 1. lovac; - zaar lovai':ki pas 2. voj. strelac; - bl streljai':ka i':eta; ukuru streljai':ki zaklon (jedinai':an); - eri strelac; - hatt streljai':ka linija; - yuvas
avc

a. nar. 1. zena 2. zena, sup-

82

ay
ruga, ljuba; - la at emanet verme! nikome ne poveravaj zenu i konja! - boamak razvesti se, napustiti zenu 3. (ili pazar) 1) ist. pijaca robinja 2) zenska pijaca (trznica) O - n sa uzun olur, akl ksa duga kosa kratka parnet (o zeni)

avun (-cu) uteha; cf. teselli avundurmak ak. tesiti, ohrabrivati, ulivati nadu avunmak 1. tesili se, nalaziti utehu 2. razgaliti se 3. dijal. ostati noseca (stelna, sprasna i si.) avuntu uteha, razonada avurt (-du) obrazna kesa; obraz; - u una km (ili gm) obrazi mu upali, jako je oslabio, pretvorio se u kos!; datmak (iz) batinati, istuci, izudarati; kesrnek brbljati, naklapati; razmetati se, sepuriti se; - ttrmek arh. brbljati; - satmak v. - kesmek; - iirmek naduvati obraze; fig. dici nos, praviti se vazan; - u yr tk brbljiv avurtlamak praviti se vazan, dizali nos avurtlu nadmen, naduven; razmetljiv, hvalisav
Avustralyal

avret a. 1 . stidna mesta, polni organ i


avrklk

iskrivljenost, krivina (kicme iskriviti se; poviti se Evropljanin, Evropejac ll evEvropeizacija Evropeizovati se

si.)
avrlmak

Avrupal

ropski
Avrupalllama

Avrupalllamak

Avrupallk
Avar

Evropski duh, Evropejizam

v.

Afar

avu (-cu) 1. dlan, podlanica 2. pregrst; - amak prositi milostinju; - - pregrstima, izdasno; - dolusu 1) pun pregrst 2) mnogo, u izobilju (novca i si.); - um gidiiyor (ili kanyor) svrbe me dlanovi (kao znak da ce se dobiti novac); - sr mak razbesneti se, razjariti se; /-/ - unun iine almak uzetiu svoje ruke, preuzeti komandu, zagospodariti cime; /-/ - unun ii gibi bilmek poznavati kao svoj dlan; poznavati u dusu; - ii kadar mali; tesan (o mestu i si.); /-/ - unun iinde tutmak imati koga u sakama; - umu koklamadm ki .. otkud bih ja to znao; nisam gledao u bob; - una saymak unapred platiti; - unu yalamak ostati praznih saka; bir - toprak olmak umreti; elde - ta bir ey kalmamak nista ne ostati (od imetka); ele- a smamak biti razuzdan avulamak ak. uzimati, zahvatati pregrstima avukat (-t) advokat; - tutmak uzeti advokata angazovat branioca; - odas advokatska kamora
avukatlk advokatura; - yapmak baviti se advokaturom; /-n/ - n yapmak zastupati, braniti koga na sudu

1 Australijanac ll Aust1 Austrijanac ll Austrijski

ralijski
Avusturyal

avutma uteha avutmak ak. 1. (u) tesiti, smirivati, umiriti (dete) 2. obmanjivati, vuci zanos 3. zabavljati, razonoditi avutturmak caus. od avutmak avutucu utesiv; utesan, umirujuci avutulmak pass. od avutmak Avva astr. Govedar ay 1 1. mesec; - al mesecev nimbus, halo, svetao krug oko meseca; aydn sasvim svetao; potpuno cist; aydn hesap belli sve je jasio, jasno kao dan; - aydn (ili aydnl) meseceva svetlost, mesecina: - bast udario ga mesec (govori se za mesecare); - dede mesec (u decjem govoru); - dedeye misafir olmak spavati pod vedrim nebom; dodu izasao je mesec; - gibi lep kao slika; - grmek traziti svoju srecu; - har-

83

a'y

oko meseca se javlja nimbus; mesecina; - karanl slaba mesecina; - n on drd ustap, pun mesec; - n on drd gibi prekrasna, kao mesec u ustapu (o lepotici); - paras lepotica; tutulmas pomracenje meseca; - yldz polumesec i zvezda (turski amblem);- yl meseceva godina 2. mesec; - da mesecno; - da alemde bir veoma retko, s mene pa na ustap; - da bir jednom mesecno; - gn tamam oldu doslo je vreme (za porodjaj i si.); - hali menstruacija; - n ka? koji je rdatum? - da ylda bir veoma retko
iii

manlyor

ay2 uzv. oh! ah! jao! aya 1 anat. dlan, saka aya2 sveti; Aya Sofya Aja Sofija ayak (-)1. noga, stopalo; sapa; kopito; - - stne atmak prekrstiti noge, prebaciti nogu preko noge; - n giyrnek obuti se 2. noga, nogar (stola, stolice i si.) 3. potporanj; stub (mosta) 4. geog. pritoka 5. vodovodni kanal, kanal za oticanje vode (iz bazena) 6. osnova, podnozje, pijedestal 7. stopa, cokla 8. stepenica, basamak (stepenista) 9. precaga, parozak (lestvica, merdevina) 1O. d no, najnizi deo (cega) 11. kopljaca; vratilo (razboja) 12. brzina hodanja, tempo; ocuk - decji tempo hodanja; bu - la eve akama kadar varamayz ovim tempom necemo inoci do veeeri da stignemo kuci 13. korak; - sesi bat koraka 14. stopa (mera za duzinu = 30,48 cm.) 15. /it. slik. rima (u narodnoj poeziji) 16: pedala 17. arhit. podupirac sigurnosni stub O - ta stojeci, uspravan; fig. buntovan; - tan stoka za klanje; /-dan/ - n almamak 1) ne moci se suzdrzati od cega2) ne moci pomaci nogu (od bola); /-/ - n almak dijal. ogovarati; klevetati; 1-a, n/ - almak navaditi se ici kuda, dosadjivati cestim posetama; /-n/ nn altnda podnogu, niz, dole; /-n/ nn altna almak premlatiti, istuci, izgaziti koga; /-/ - lar altna almak nipodastavati,

omalovazavati, ignorisati; - nn altnda dolamak uplitati se, mesati se (kome); altnda kalmak biti izgazen; fig. trpeti nipodastavanja; /-n/ - nn altna karpuz kabuu koymak podmetati nogu; pakostiti, dovoditi u nepriliku; - atmak 1) hodati, koracati 2) stupiti u, na; /-al - atmamak ne ici, ne svracati, ne zalaziti kuda; - - korak po korak; - - yrmek ici lagano, oprezno; - ba 1) smetnja, prepreka (rodicna obaveza) 2) brak, bracni pozivot; /-n/ - nn ban zmek razvesti se (sa zenom); /-n/ - na ba vurmak (ili - n balamak) 1) svezati noge, sputiti (konja) 2) ometati, sprecavati; vezati ruke; - bal udata; - basacak yer yok ni igla ne bi mogla da padne (dupke puno); basmak 1) /-al uci, stupiti 2. ne popustati, ostajati pri svome, insistirati; - lar ba oldu, balar - fig. obrnuta piramida; - bi lei anat. glezanj, clanak; - bilezii brazletna za nogu (zenska); - burnu vrh stopala; - cvk dijal. nestabilan; - na abuk brz. hitar; okretan, snalazljiv; - n abuk tutmak 1) brzo ici 2) brzati, ne oklevati; /-dan/- n ekmek vise ne odlaziti, prestali ici, nekuda; odvici se (od kakvog mesta);/-n/- n elrnek podmetati nogu, praviti kome neprilike; - larn karmak izuti se, skinuti obucu; - deitirmek voj. menjati korak (u stroju); - na demir ark giyrnek krenuti na tezak put; - n denk almak biti na oprezu, biti oprezan; - lar dikmek protegnuti noge; - diremek protiviti se, inatili se, joguniti se; - divan ist. hitan savet (koji saziva sultan u vanrednim prilikama); - na dolanmak (ili dolamak) dejstvovati kao bumerang, vracati se kao bumerang; - lar dolamak posrtati, posrnuti; - nda donu yok, bana fesleen . takar bez gaca, a sa sesirom; razmece se u bedi; - ta durmak stajati; - a dmek (za) pasti u nevolju, doci u skripac; /-n/ na dmek ponizno moliti, preklinjati koga - tan dmek pasti s nogu, izgubiti snagu; - dze basmak izaci iz teskoca; 1 -n! - na gelmek 1) doci ko me nanoge 2)

84

ayakn

neocekivano doci (o sreci, uspehu); pasti s neba; - lar geri geri gitmek nerado ici, ici preko volje; /-n/ - na gitmek v. - na gelmek; - ile po svojoj zelji; - ile gelmek doci po sopstvenoj zelji; /-n/ - na ip takmak (o) klevetati, ocrniti koga; - ii trckaranje, obavljanje sitnih poslova; - ii grmek trckarati, obavljati sitne poslove; 1 -n/ - na kadar gelmek otiCi kome, posetom iskazati skromnost; - kademli koji donosi srecu; /-/ - kaldrmak 1) podici na noge 2) uzbuditi; uskomesati, uzbuniti, alarmirati; - a kalkmak 1) usta (ja) li 2) ozdraviti, oporaviti se, stati na noge 3) (po) buniti se; /-n/ - na kapanmak v. na dmek; - na kara su inmek pasti s nogu, ne driati se na nogama (od iznurenosti); - karncal sumnjivog morala (zena); - kavat skitnica, probisvet, protuva; /-n, -dan/ - n kaydrmak namestili kome igru (da izgubi posao); - kaymak 1) okliznuti se 2) izleteli s posla, izgubiti sluzbu; /-dan/ - n kesrnek 1) prestali odlaziti kuda, vise nogom ne krociti 2) odvici koga (da ne ide nekuda); - kiras mustuluk, nagrada za radosnu vest; - kke ilirnek naici na prepreku (smetnju); makinesi sivaca masina s pedalom; nkrisikostobolja u nogama; - otu bot. ostrika (Carex arenaria); - pmek ljubiti noge, preklinjati; - larnz peyim! ljubim vam nogel preklinjem vas!; - nn pabucunu bana giyrnek 1) ukazivati nezasluzeno postovanje, uazavati osobu bez vrednosti 2) udati se za nizeg od sebe; nn pabucu olamamak biti inferiorniji od koga; ne biti kome do gleznja; - patrts 1) su m koraka 2) fig. prazna pretnja; /-n/ - na sarlmak v. - na kapanmak; - satcs trgovac-torbar, pokuear; - na scak su dkmek radasno docekati koga; - na scak su mu dkelim, souk su mu? cemu da zahvalimo? (govori se retkom posetiocu); - na sk brz setac; - suya ermek konacno shvatiti, osvestiti se, oparnetili se; - srtmek tumarati, skitati, svrljati, lanzati; - srrnek (ili s-

rndrmek) otezati, odugovlaciti, skanjerati se; - amak napraviti pogresan korak, povuCi pogresan potez; - takm ljudi sa dna, rulja, bagra, olos; - ta min. plavac, plavucac (za ribanje peta); - taa dokunmak naici na prepreke, suociti se sa teskocama; - n tatan esirgememek zrtvovati, ne zaliti; - tedavisi ambulantno lecenje; - n tek (ili tetik) almak v. - n denk almak; - na tez v. - na sk; - nn tozu ile pravo s puta, tek sto je stigao; /-/ - ta tutmak 1) pustiti koga da stoji, ne ponuditi stolicu 2) osigurati produzetak cega; - tutumak fig. uzrujavati se; ocajavati zbog cega; - trab (gibi) uvidjavan, pristojan; skroman; pokoran; - nzn trab olaym! preklinjem vas! kao boga vas mo li m! /-al - uydurmak 1) ici uko rak, drzati korak (s cime) 2) prilagodjavati se; uzatmak 1) raspasti se; poderati se, pocepati se (o fotelji, duseku i si.) 2) drzati se nemarno, biti aljkav; /-n/ - na varmak v. - na gelmek; - n vurmak zuljati nogu (o obuci); - yere basmamak1) voziti se, uopste ne ici pesice 2) osecati se veoma srecnim, ne dodirivati nogom to; - n yorganna gre uzat posl. opruzi se koliko ti guber dozvoljava; bir ..; ukurda jednom nogom u grobu; bir - nce pre jednog trenutka, malocas; el - ekilmek opusteti, ni ko ne ostati; eli - kesilmek 1) onesvestili se, izgubiti svest 2) izgubiti glavu 3) biti van sebe (od besa, srdzbe); eli - tutmamak ne biti u stanju raditi, ne biti ni za kakav posao; uursuz - (lice) koje dolaskom donosi nesrecu ayak alt prometno mesto (ulica i si.)
ayakbast:

paras

trosarina; taksa na

uvoz ayakcak (-(j) dijal. 1. hoklica 2. lestve, male merdevine 3. podnoznica, pedala
ayak 1. potrckalo, potrcak, decak za spoljne poslove 2. povremena sluzavka ayakn

pedala (na razboju)

85

ayakkab

obuca; cipela; /-n/ ayakevirmek fig. pokazati kome vrata, izbaciti iz kuci
kablarn

ayakkab

ayakkabc

obucar obucarstvo, obucarski

ayak st 1. na nogama, s nogu, stojecke; - birer bira itik s nogu smo popili po jedno pivo 2. brzo, u zurbi, na brzu ruku; kratko; - biraz konutuk kratko smo poprica li ayak yolu nuznik, zahod, klozet ayalamak ak. dijal. uhvatiti sakom, uzeti pregrstom ayan a. ocigledan, ocevidan; jasan, razgovetan; - beyan jasan kao dan ayan a. 1. pNak, ugledan COVek, velikas 2. ist. ajan (funtcioner lokalne uprave u Osmanskom carstvu) 3. senat; senatori; - azas clan senata, senator; - meclisi senat ayar 1. regulator; - kolu regulaciona poluga; - tertibati uredjaj za regulisanje, regulacioni mehanizam 2. doterivanje, podesavanje, regulisanje; (masina, aparata, satova); zigosanje, bazdarenje (mernih aparata); - n bozmak pokvariti (masinu, aparat); /-n/ - n bulmak regulisati, doterati, podesiti; - dairesi ured za bazdarenje, kontrola mera; - damgas garantni zig (za zlato, srebro); /-/ - etmek regulisati, doterivati; zigosati, bazdarili 3. standard, pramera, etalon 4. finoca, cistoca (zlata, srebra), kara; /-/ - a vurmak meriti, proveravati kara (plemenitih metala) 5. tacnost, preciznost (sata); fig. svojstvo, karakter (coveka); - bozuk 1) netacan, nedoteran (sat) 2) fig. pokvaren, loseg karaktera 6. tacno vreme (odredjenog regiona), lokalno vreme; Belgrad - yla prema begoradskom vremenu
ayarc

ayakkabclk

zanat
ayakkablk

ostava za obucu

ayaklamak ak. 1. premeravati koracima 2. gaziti, tabali 3. hodati, koracati


ayaklandrmak ak. 1 (po) buniti, podbunjivati, dizali na ustanak 2. podstrekavati, podbadati; huskati, (na) tutkati

ayaklanma 1 gl. im. od ayaklanmak 2. ustanak, pobuna; bunt, melez ayaklanmak 1. ustati, stati na noge; oporavili se (o bolesniku) 2. dizali se, buniti se; negodovati
ayakl 1. s ... nogom =nog, = nozni; p lak - bosonog; drt - cetvoronzan 2. sa ... no~com (nogarom, stubom, podupiracem); - bardak stolovata casa, casa sa nazicom; - kpr most sa stubovima; - tabak sud nasred stola (za voce) 3. fig. pokretan, ziv; - canavar fig. ne'stasno dete; - gazete veoma obavesten covek, "zive novine"; - ktphane fig. sveznalica, ziva enciklopedija ayaklk 1. mesto za noge 2. podnoznik, podnoznjak 3. gigalje, hodulje, stule 4. podnoznica, pedala 5. postolje, postament, pijedestal
ayaksz

bez noge; bez nozica (stu-

bova)
ayakta drug, saputnik; pej. saucesnik, kompanjon, pomagac (u losim delima)

kontrotor mernih aparata

ayak teri 1. napojnica; mustuluk (glasniku) 2. nagrada lekaru (za posetu bolesniku u kuci) ayak topu fudbal ayak ucu 1. donji kraj postelje, "noge" kreveta 2. astr. nadir, podnozna tacka

ayarlamak ak. 1. kontrolisati, bazdarili (aparate) 2. podesavati, doterivati, regulisati (casovnik, fotoaparat i si.) 3. tig. srediti, urediti, udesiti 4. standardizovati, tipizirati; (is) kalibrovati, podesavati po kalibru ayarlanmak pass. od ayarlamak

86

aydntatc

ayariatmak caus. od ayartamak


ayarlayc

uzalud cekali
ayazlandrmak

1 regulacioni ll regulator

v. ayazialmak

ayarl 1. doteran, regulisan, podesen; bomba temperna bomba, bomba sa satnim mehanizmom; - gnye uglomer 2. testiran, kontrolisan, standardne cistoce (o zlatu)

ayazlanmak ohladiti se kao led (o vadi, picu) ayazlatmak ak. 1. drzati na mrazu; zamrzavati, rashladjivati (vodu i si.) 2. zadrzavati koga na mrazu
ayazl

ayarmak dijal. 1. skrenuti sa pravog puta, pogresiti 2. ak. fig. nagovarati; podstrekavati, huskati; tevik etmek
ayarsz 1. neregulisan, nedoteran; netacan (sat, vaga i si.) 2. bez odredjene finoce, beskaraina (zlato, srebro)

hladan i vedar (dan, vreme)


dijal. veranda, trem zoo/. riba-mesec (Mala mala)

ayazlk

ay

bal

ayarszlk nepreciznost, (mernih aparata, sata)


ayart

netacnost

ay ba 1. pocetak meseca, prvidan meseca 2. mesecno pranje, men-struacija; - grmek dobiti, imati menstruaciju; - kesilmesi menopauza ay be ay iz meseca u mesec; svakog meseca aya mlad mesec, polumesec ay iei bot. suncakret (Helianthus annuus); cf. gn iei aydemir 1 1. svetao, osvetljen, vidan; bistar, cist, vedar; 2. fig. jasan, shvatljiv; razgovetan; - bir slfp jasan stil 3. srecan, radostan; - gnler srecni dani, srecno vreme; gzn (z) - ! srecno! cestitam! (govori se onome kome se saopstava dobra vest); gzn - a gitmek ici na cestitanje ll prosvecen covek; intelektualac; - lar snf inteligencija
aydnlanmak

pobuda, podsticaj, motiv potstrekac


pass. od ayarlmak

ayartc

ayartlmak

ayartma vrbovanje, namamljivanje ayartmak ak. 1. (za) vrbovati, privuci, nagovoriti (na promenu sluzbe, tima i si.) 2. zavesti, navesti na los put, iskvariti; sablazniti ay ay zool. aj-aj, lenivac (Daubentonia madagascariensis) ayaz 1 1. vedro vreme (u zimskim nocima) 2. mraz, suvomrazica; studen; - a ekmek hvatati (o mrazu); smrzavati se; da kalmak 1) ostati na mrazu, smrzavati se, smrsznuti se 2) uzalud cekati; - kesrnek smrznuti se, skocanjiti se; Ayaz Paa kola kt (ili Ayaz Paa kol geziyor) srasno je hladno, mraz stipa za nos; - vurmu smrznut, zaledjen ll opasan, los, mesto, stanje i si.) 2. arg. tezak, srasan (cas, lekcija); yarnki dersler sutrasnji casavi su strasni 3. celav; - kafa arg. cela, "mesecina" O - almak ostati praznih saka, dobiti sipak; - a kalmak propustiti priliku (zakasnivsi) ayaziamak 1. zahladneti (o vremenu) 2. provesti noc na mrazu 3. arg. drezdati,

1.

ak.

osvetliti,

os-

vetljavati 2. v.

aydnlanmak

aydntandrmak

v. aydnlatmak

aydnlanma 1. osvetljenje 2. fig. osvetljavanje, razasnavanje, tumacenje (problema, pitanja) 3. (ili - devri) epoha prosvetiteljstva

1. biti osvetljen; oda aysoba je osvetljena 2. fig. razjasniti se, postali jasno 3. razveseliti se, razgaliti se
dnland

aydnlanmak

aydntatc

1. svetleci, svetlosni; os-

87

aydnlatlmak

vetljavajuci; - fiek svetleca raketa; kule kula svetilja, svetionik 2. fig. koji baca svetlo, koji osvetljava
aydnlatlmak

pass. od

aydnlatmak

aydnlatma 1. osvetlenje, iluminacija; cf. tenvir; - iareti signalni (svetleci) znak 2. fig. osvetljavanje, razjasnjenje, tumacenje
aydnlatmak ak. 1. osvetliti, rasvetliti; cf. tenvir etmek 2. osvetliti razjasniti, protumaciti 3. razveseliti, razgaliti; bu haber gnlm aydnlatt ova vest mi je razgalila srce

aydnlk 1 1. svetao; osvetljen; jasan, cist, vedar; - bir oda svetla soba 2. srecan; - gnler srecni dani ll 1. (dnevna) svetlost, videlo; - a kmak izaci na videlo, obelodaniti se 2. jasnost, razumljivost, razgovetnost 3. radost, veselost, dobro raspolozenje 4. arhit. svetlarnik; mor. oduska, otvor za svetlost

maritimus); malaya - s malajski medved (Ursus malayanus) 2. fig. medved, grubijan, trapavko; - gibi neotesan; nezgrapan, trapav (covek); - akas gruba, neotesana sala 3. u sastavu bot. naziva; gl planinski bozur (Paeonia corallina) penesi medvedja stopa, matruna (Acanhus mollis); - sarmsa cremos, medvedji luk (AIIium ursinum) O - ya day demek fig. umiljavati se, ulagivati se kome; - ya kaval almak (ili dinletmek) pakusavali glupome objasniti; - nn krk trks var, hepsi ahlat stne fig. on peva uvek istu pesmu; - y vurmadan postunu satmak post. praviti racun bez krcmara ay bal zool. foka, tuljan (Phoca)
ayboan

ljudina, grmalj, ispolin

ay c 1. meckar 2. fig. prostak, grubijan, neotesanac


ayk 1. trezan, otreznjen, istreznjen 2. osvescen, dosao k svesti (nakon nesvestice) 3. fig. trezven, priseban, razlozan

aydnlk

ler svetlomer mlad mesec

ay

dodu

ayet a. ajet, stih Kurana ay evi astr. halo, nimbus, krug oko meseca
aygn: - baygn _1. iznuren, izmozden; posustao 2. ceznjiv; lud od ljubavi

ayklama 1. ciscenje, prebiranje, trebljenje; pirin - trebljenje, pirinca 2. agr. potkresivanje filizenje; plevljenje 3. odabiranje ayklamak ak. 1. cistiti, prebirati, trebiti (pirinac, pasulj i si.) 2. agr. potkresjvati, filiziti (duvan, vinograd); pleviti (korov, travu) 3. odabirati, odvajati O aykla pirincin tan! sla sada? budi parnetan, po pe! (o teskoi i zamrsenoj situaciji) ayklanmak

aygr 1. priplodni zdrebac, pastuv; gibi ogroman i snazan, kao pastuv, ajgirski 2. fig. neotesan momak, grubijan, dripac o Nil - nilski konj (Hippopotamus amphibius)

1. grubost, naglost 2. za priplod, priplodni (konj)


1. aparat, sprava, uredjaj; cf. cihaz 2. bio/. pribor, fizioloski sistem; sinaygt

aygrlk

1. pass. od
caus. od

ayklamak

2.

otrezniti se
ayklatmak ayklamak

dirim -

organi za varenje

ay 1. zool. medved (Ursus); - beyaz v. kutup - s; boz - suri medved (Ursus arctos); korkun - grizli (Ursus horribilis); kutup - s polarni (beli) medved (Ursus

ayklk 1. otreznjenje; otreznjenost osvescivanje, povratak k svesti 3. fig. trezvenost, razloznost; prisebnost, hladnokrvnost aykula

bot. medvedje uvo (Primula

auriculata)

88

ayt

aylk

grubost, primitivnost

aylmak 1. doci sebi, povratiti se, osvestiti se; prenuti se (iz rasejanosti) 2. otrezniti se (ad pijanstva) 3. fig. otrezniti se, osvestiti se, shvatiti istinu o aylp baylmak 1) zaljubiti se do usiju; bezumno voleti 2) lose se osecati; onesvestiti se aylt

rakteristican; gram. distinktivan; - nitelik (ili karakter) specificno svojstvo


ayrma 1. odvajanje, razdvajanje, delenje; - kuvveti moc biranja, selektivnost (radioprijemnika) 2. razlika 3. el. iskopcavanje, iskljucivanje
ayrma (-c) 1. osobeni znak, karakteristika; 2. zastitni znak, fabricka oznaka
ayrmak ak. 1. odvajati, razdvajati, luciti; izolovati, odstranjivati; cf. tecrit etmek; ocuklar anadan - odvojiti decu ad majke 2. razvoditi (supruznike); kary kocasndan - razvesti zenu ad njenog supruga 3. razlikovati, raspoznavati, razaznavati; cf. tefrik etmek; renkleri razlikovati boje; 4. praviti razliku, podvajati, razlicito se ponasati; onu ocuklarmdan ayrmam ne odvajam ga ad svoje dece 5. ostavljati na stranu, odvajati, (sa) cuvati (novac i si.); paray kara gnler iin - cuvati pare za erne dane dane 6. podeliti, raseci (na delove); cf. taksim etmek; elmay ikiya ayrdm prepolovio sam jabuku 7. odvojiti, nameniti, rezervisati (mesto, vreme i si.) 8. el. iskopcati, iskljuciti 9. odabrati, izabrati (izmedju vise stvari) 1O. intervenisati, mesati se, razvadjati; kavgaclar - razvadjati kavgadzije 11. cesljati na razdeljak; ortadan - praviti razdeljak (ad sredine cela)

marnurluk

ayltmak ak. 1. osvestiti, povratiti; prenuti (iz zamisljenosti) 2. otrezniti, rastrezniti aynga arg. 1. svercovanje duvana 2. svercovan, krijumcaren duvan

ayngac

krijumcar duvana

ayp (-yb) a. 1 1. sram, stid, srakota, pokor, bruka; - yerler stidna mesta 2. nedostatak, mana, pogreska, kvar; - aramak traziti manu, zakerati, sitnicariti ll bestidan, nepristojan, neprilican, sramotan; opak, pokvaren; - etmek (ili yapmak) nedolicno se ponasati, cinili nepristojnosti; - tr sylemesi (ili sylemesi) izvinite, sramota je reci (izvinjenje za delikatne reci ili pitanje; - sz ruzna rec, psovka, pogrda lll uzv. fuj! sramota! - size! sram vas bilo!
ayplamak

ak. osudjivati,

kritikovati;

grditi, huliti
ayplanmak

pass. ad ayplamak caus. ad ayplamak

ayplatmak

aypl 1. s nedostatkom, manjkav; nesavrsen; nepotpun 2. pogrdan, sramotan; za osudu aypsz 1 . bez man e, bez mrlje, neporocan, besprakoran 2. pristojan, uljlidan
ayra (-c)

ayrt

edilmek pass. ad

ayrt

etmek

ayrt etmek ak. abi. razlikovati cf. temyiz etmek


ayrt

nijansa, preliv, prelaz

ayrtlatmak ayrtmak

caus. od ayrtlamak

hem. reagens

caus. ad ayrmak
1. ped. ispitivac, exspert (na ekspertiza; (na ispitima) konopljika (Vitex agnus-

ayran

fiz. disperzivan, rasipan, ras-

turan
ayrc 1 1. separator, izdvajac, razvrstavac 2. min. klasifikator, obijac rude (ad jalovine) 3. agr. prosejivac 4. preciscavac, tilter 5. el. prekidac, sklopka ll osoben, ka-

ayrtman

ispitima)
ayrtmanlk
ayt

bot.

castus)

89

1,

w
aytmak

aytmak 1. re6i, kazati 2. kazivati (stihove), recitovati

ay zm bot. mecije grozdje (Arbutus uva ursi)

ayin p. 1. obred, bogosluzenje, ritual


aykr 1. obrnut, suprotan, oprecan; bir dnce oprecno misljenje 2. dat. protivan, suprotan, anti = ; cf. mugayir; /-al gitmek protiviti se, opirati se, prkositi kome; /-al - gelmek protivureciti, protusloviti, ne slagati se; anayasaya - protivustavan 3. naopak, lose naravi (covek); - olmak biti naopak 4. kos, nakrivljen 5. ukrsten, unakrsan

hodak, donji limil plate 2. (mesecna) isplata (za nezaposlene); - balamak odrediti mesecni iznos za nezaposlene (kao socijalnu pomoc) ll mesecni, na mesec; mesecni; - dergi mesecni casopis; rapor mesecni izvestaj; sekiz - ocuk osmomesecno dete, dete od asam meseci
aylk 1. onaj ko zivi samo od plate 2. ko radi na mesec
aylkil 1 . mesecni, placan na mesec (posao) 2. onaj ko radi na masecdana

aymak (-ar) 1. doci sebi; prenuti se 2. fig. osveslili se, shvatiti istinu aymaz neoprezan, obazriv; nebrizan
nesmotren, ne-

aykrlamak ici precicom, odrojiti se od

ravnosputa
aykrlamak dat.

prolivurecili; razilazili

aymazlk nebriga; nesmotrenost, neopreznosl, neobazrivosl

se, ne slagati se nesklad, nesaglasnosl, suprotnost, oprecnost; razilazenje


aykrlk

n karmak

ayn a. 1. arh. oko 2. izvornik, original; napraviti kopiju

ayla astr. halo, svelao krug, oreol (oko planet e) aylak (-) besposlen, dokon, zaludan; - - dolamak besposliciti, dokoliticiti; lumarati, skitali
aylak

nadnicar, radnik bez stalnog

po s la
aylaklk 1. nadnicenje 2. dokolicenje, besposlicenje, skilanje
aylaklk

nerad, dokolica, besposlicenje

ayna p. 1. ogledalo; - ya bakmak (o) gledati se u ogledalu; ukur - korkavno ogledalo; dev - s konveksno ogledalo; el - s ogledalce, dzepno ogledalo; - gibi 1) kao ogledalo, sjajan, bljestav, cisl 2) svetao, jasan 3) isli, istovetan; - gibi parlak blislav kao ogleda1o 2. ravna povrsina, ogledalo (reke, jezera) 3. reflektor 4. mor. sekslanl, kvadranl 5. ploca, oplata; panel 6. mor. leleskop 7. anat. casica (konja) 8. povrsina vrtloga 9. teh. stezac (na slrugu) 1O. zavesa (u igri Karadjoza) ll savrsen~ prima, super; - gz krupnih blistavih oclju
aynac 1. proizvodjac ogledala, 2. trgovac ogledalima 3. fig. varalica, kaisar; lup ez aynal 1. s ogledalom; - dolap orman sa ogledalom; salon, sala sa ogledalima; kuca smeha 2. arg. lepuskasl, lep (u igri sen ki)

aylamak 1. cekali 2. trajali, naslavljali


bot. pajasen, kiselo drvo (Aiianlhus glanduloza)
aylandz

aylanmak nar. vrteli se, ici okolo, tumarati


ayl 1. s mesecom; yeil ayl bayrak zaslava sa zelenim mesecom 2. (noc) sa mesecinom
aylk maa; (-) larn

1. (mesecna) plata; cf. alt snr jur. minimaini do-

aynalk mor. fara, zadnji dea broda (na kome se pise ime brodaji luke kojojpripada)

i'

90

ayrkhk

aynasz 1 1. bez ogledala 2. arg. naopak, odvratan, grdan, gadan; - gitmek naopako ici (o poslu) ll 1. arg. pandur, zandarm 2. udesena kocka (za tavlu)

ayranc

prodavac jogurta proizrodnja i prodaja jogurta

ayranclk

aynaszlk

ruznoca; gnusoba, gadost

aynaz nar. mocvaran teren rukovodilac seoskim igrama aynen a. 1. doslovno, doslovce, od reci do reCi, bez ikakve izmene; istovetno 2. u naturi (placanje)
ayn a. isti, jednak; istovetan, identican; cf. zde; - az kullanmak govoriti istim jezikom; isto misliti; - kapya kmak doci do istog rezultata; - ekilde naisti nacin; telden almak duvati (svirati) u isti rog; zamanda u isto vreme

aynlk istovetnost, identicnost, poklapanje, podudarnost


aynsefa

bot. divlji neven (Calendula v. aynen

arvensis)
aynyla1

ayr 1. odvojen, zaseban, poseban, pojedinacan; cf. mnferit; - - odvojeno, zasebno, pojedinacno; - dmek biti odvojen (razdvojen); - sulh separatni mir; beraber misiniz - msnz? da li ste zawedno ili odvojeno? 2. drugi; drukciji, razlicit; cf. baka; bu, - bir mesele to je drugo pitanje 3. usamljen, sam, izolovan; o ihtiyar bu - evde oturuyor onaj starac zivi u ovoj usamljenoj kuci o - ba ekmek biti svoj gospodar, ici sopstvenim putem; - gayr bilmernek (ili - s olmamak) 1) imati sve zajednicko 2) ne praviti razliku, ne podvajati; - sesi olmak podeliti se (po) delili (imovinu, akcije); - sei yapmak razlikovati, praviti razliku; diskriminisati; /-/ - tutmak razlicito se ponasati, praviti razliku (izmedju), diskriminisali ayr basm ayrca

separat, poseban otisak

aynyla2

u naturi

ayni1 a. arh. ocni; vidni ayni2 a. stvaran, konkretan, materijalan; - dava jur. stvarna sluzba; - hak jur. stvarno pravo; - kynet stvarna vrednost; - yardm materijalna pomo6 ayni3 a. (arh) ocni ayniyat a. 1 . imovina, imetak ayniyet (-ti) a. v. ayol UZV. (od ay voru zena) ayra zagradu
(-c)
aynlk

1. posebno, odvojeno, ponaosob, pojedinacno 2. pored toga, uz to, osim toga, povrh toga 3. osobito, narocito
ayrcal

izuzetan, izniman privilegija, povlascenost; cf. bez izuzetakra

ayrcalk

imtiyaz
ayrcalksz ayr

cinsten raznorodan, heterogen

OUl)

hej! CUj! (U QO-

ayr (-c) dijal. racvanje,odvajanje (puteva); raskrsce

zagrada; - amak otvoriti

ayran 1. jogurt 2. mlacenica 3. surutka O - azl, budalas (ili delisi) glupak, tupoglavac, budak; smetenjak, seprtlja; - m eki diyen olmaz post. svaki trgovac hvali svoju robu; - gnll brzo zaljubljiv; /-n/ - kabarmak 1) razbesneti se, izgubiti kontrolu 2) postali pozudan (pohotljiv)

ayrk1 1. (siroko) rastavljen, razmaknut; raskrecen (o nogama); - gzler razmaknute oci; - salar razdeljena kosa, kosa na razdeljak 2. izuzetan, izniman 3. rastavan, iskljucan, disjunktivan 4. gram. rastavan; - bala rastavna sveza ayrk2 (-) (ili - otu) bot. pirevina (Agropyron repens)
ayrkhk 1 . izuzetnost, osobitost, neobicnost 2. astr. anomalija (nepravilnost Li

91

r
li, p\

ayrks

kretanju planete) 3. gram rastavljanje, disjunkcija


ayrks

diferencijalni racun; ferencijalna psihologija


ayrmsamak

psikoloji

di-

1. dijal. drukciji, razlicit 2. ekcudan, nastrah, ekscentrican bez izuzetka

ak. raslikovati, shvatili

'

sentrican
ayrksn
ayrksz

pojedinosl, podrobnosl, delalj; larna inmek ulaziti u detalje

ayrnt

ct. teferruat; - lar detalji; -

ayrlamak 1. razdvajati se, odvajati se; izdvajati se 2. razilazili se, ne slagati se (u misljenju)

ayrntl 1 detaljan, podroban; ll podrobno, potanko, do sitnica


ayrk 1. hem. razlozen, rastveren 2. razlicit, raznovrslan

ayrl

odvojen, razdvojen, rastavljen

ayrlk 1. izdvajanje, odvajanje, razdvajanje 2. izolovanje, izolacija 3. razlika; razilazenje, neslaganje (misljenja, gledista) 4. rastanak, odlazak 5. jur. rastava, razvod (braka); - davas brakorazvodna parnica 6. odsustvo, odsutnost
ayrl

ayrklk 1. razlaganje, raslvaranje 2. raznovrsnosl, razlicilosl; raznolkost 3. neslaganje, razmimoilazenje, razlika u misljenju ayrm

hem. razlaganje, raslvaranje

odvajanje
ayrlmak

ayrma hem. 1 . kompozicija 2. hidroliza

razlaganje,

de-

ayrlma 1. gl. im. od perzija, rasturanje

2. fiz. disse

ayrmak

hem. razlagati se, rastvarali

ayrlmak 1. dat. pass. od ayrmak 2. abi. olputovati; babam dn akam Istanbui'dan Ankara'ya ayrld moj otac je sinoc olputovao iz lstanbula u Ankaru 3. ab/. rastali se, napustiti; vazifesinden ayrld napustio je duznost 4. dat. podeliti se; gruplara - podeliti se na grupe 5. razlikovati se, razilazili se (u misljenju i si.) 6. ab/. jur. razvesti se,. rastali se; eimden ayrldm razveo sam se sa suprugom
ayrm 1. glava, poglavlje 2. razlika, diferencija 3. razlikovanje, odvajanje, distinkcija

ayrtrmak ak. 1. hem. razlagati, rastvarali 2. fig. rasclanjivati, analizirali

ayrt

geom. ivica, slrana, rub

aysar mesecar, somnabulisl aysberk

a.

!edeni breg, ledeno brdo

ays fild ledeno polje


aysz

mracan, laman, bez mesecine (o (ili fasulyas)

noci)
Aye kadn

vrsla ukus-

nog pasulja
aylmak nar. 1. raspravljati se, diskutovati 2. takmiciti se nadmetati se (o narodnim pesnicima)

1. gl. im. od ayrmlamak 2. razlikovanje, diferencijacija


ayrmlamak razlikovati se, ne slagati se, odstupati; diferencirati se

ayrmlama

farkl

1. razlicit, razlican, drukciji; ct. 2. s poglavljima, podeljen na glave (o knjizi)


ayrmil
ayrmsal diferencijalan; damtma hem. frakciona destilacija; - hesap mat.

ayva bat. dunja (Cydonia vulgaris); gibi bled, bledunjav; bolesnog izgleda; gbekli (osoba) udubljenog pupka; - y tutmak nakresati se, podnapili se; -. ty zule maljice, nezne malje (na licu); - y yemek nadrljali, nagrajisati, nagrabusiti, obrati bostan

92

azap ayvadana bot. pelin (Artemisia)


ayvalk

dunjik, vocnjak od dunja

ayvaz a. ist. sluga u kuhinji (u konacima) 2. ist. pomocnik hirurga (na brodu); - kasap hep bir hesap sve jedno, nemaraziike ayyar a. varalica, lupez, protuva
ayyarlk prepredenost, prefriganost; varanje, obmanjivanje
ayya

post. para na paru ide; - sylemek, ok sylemekten hayrldr post. govor je srebro, cutanje je zlato; - veren candan, ok veren maldan verir post. ko malo daje, daje od srca, ko daje mnogo, daje od imetka; ou gitti - kald mnogo proslo, malo ostalo (govori se nekom da bi istrajao u teskom poslu)

aza a. 1. clan (organizacije, drustva);

ct. ye 2. organ, deo tela


azade p. 1. slobodan 2. abi. oslobodjen cega, !isen; nezavisan; kayglardan !isen briga
azalk

a. pijanica, pijandura; sljemalo;

cf. bekri
ayyalk pijancenje; med. dipsomanija, strast za picem

v. yelik

ayyuk a. 1. astr. Kapela (najsjajnija zvezda Kocijasa) 2. fig. najvisa tacka na nebu; /-/ - a karmak fig. do neba dizati; - a kmak 1) do neba se dizati (o glasu kriku) 2) siriti se (o ogovanju, glasovima) az 1 1. malo, neznatno 2. retko ll mali, neznatan (u pogledu kolicine, cene i si.); miktarda u malim kolicinama, u malom iznosu, neznatno O - - malo-pomalo, postepeno, polako; - dan - sasvim malo, meoma malo; - bir ey nesto malo, samo malo; - buuk malkice, malko; /-/ - bulmak nalaziti nedovoljnim, smatrati malim; - bulunur redak; - buz deil to nije mala stvar; to nije macji kasalj; - ok manjevise, skoro; - a oa bakmamak (ili ok dememek) biti zadevoljan malim, biti umeren (skroman); - oa saymak (ili tutmak) zadovoljiti se malim poklonom, ne gledati ne vrednost poklona; - daha skoro, zamalo, maltene; - deil! lisac je to! - gelmek biti nedovoljno, nedostajati; - grmek v. - bulmak; - grnr v. - bulunur; - gnn adam olmamak biti veoma iskusan, proci sito i reseto; - ilek ek. gram. neproduktivan sufiks; - a kanaat etmek zadovoljavati se malim, ne traziti mnogo; - kald (ili kalsn) zamalo, umalo; - maz manje-vise; - olsun z olsun malo ali dobro (vredno); - a sormular nereye, oun yanna demi

azalma smanjivanje, smanjenje; snizenje, opadanje azalmak 1 . smanjivati se, umanjivati se; opadati 2. slabiti, popustati; sinirivali se, stisavati se (o bolovima nevremenu i si.)
azaltc poz. prebacivac, regulator svetla (na sceni)
azaltlmak

pass. od azaltmak

azartma smanjivanje, opadanje azaltmak ak. smanjivati, umanjivati; snizavati, spustati (cene) azarnet a. 1. velicina; velicanstvenost, velelepnost; sjaj 2. ponositost, gordost; oholost, nadmenost; - taslamak praviti se vazan, uobrazavati, umisljati azametli 1. velik; velicanstven, velelepan; raskosan, sjajan 2. gord, ponosit; ohol, nadmen, uobrazen azami a. najveci, najvisi, maksimalan; - fiyat maksimalna cena; - hz maksimalna brzina ll maksimum; - kynet mat. maksimum, maksimalna vrednost azap 1 (-b) a. mu ka, patnja, stradannje; mucenje, kinjenje; - ekmek muciti se, patiti, stradati;/-/ - etmek muciti, kinjiti; fal - vermek muciti, zadavati glavobolju, stavljati na muke; vicdan - griza savesti

93

azap azap2 (-b) 1. sluga (na selu), nadniear (u nekim krajevima Anadolije) 2. ist. vojnik, mornar (u janicarsko vreme); yaya - pesadinac
azapl

az gelimi nerazvijen; - memleketler (ili lkeler) nerazvijene zemlje


azgn 1. razjaren; nagao, prek; silovit, pomaman; besan; - kpek besan pas 2. divalj, svirep, surov 3. raspusten, razuzdan (o deci); 4. zagnojen (o rani, ozledi)
azgnlamak 1. razjariti se, razbesneti se; pornamili se, uspaliti se (seksualno) 2. uzjoguniti se 3. zapaliti se, zagnojiti se (o ran i) azgnlk 1. bes, gnev, jaros_t_gdzba; naglost, plahovitost; - etmek besneti, zes. Iili se, srditi se 2. zestina, pornama (seksualna) 3. raspustenost, nestasnost (dece) cf. yaramazlk
az

mucan, mukotrpan; nesnosan,

bo lan
Iitmek

azar 1 p. grdnja, prekor, ukor, izbrus; dobiti ukor, dobiti preko nosa

azar2 (ili - - ) malo-pomalo, postepeno, postupno; mic po mic azarlamak ak. (iz) grditi, (pre) koriti, izbrusiti; cf. paylamak azarlanmak pass. od azarlamak azariatmak caus. od azarlamak azat (-d) p. 1 1. oslobodjenje, pustanje na slobodu 2. raspust, odmor (ucenika); vakti vreme raspusta, raspust; /-/ etmek' 1) osloboditi, pustiti na slobudu (roba) 2) pustiti iz kaveza (pticu) 3) raspustiti (ucenike) ll oslobodjen, pusten na slobodu O - buzat, beni cennet kapsnda gzeti !eti i cekaj me na vratima raja! (govore deca kada oslobode pticu, leptira i si.) azatlamak v. azat etmek
azatt 1 oslobodjenik (rob) ll oslobodjen, pusteii na slobodu; otpusten, razresen
azatlk

anat. kutnjak (zub)

malkice, vrlo malo; - am a posl. bolje je imati malo nego se oseeati brizno; malo corbe, mirna glava
rsz bami

azck

az dii

v. az

azk H:i) 1. hrana (za put), poputnina 2. hrana; namirnice


azklanmak 1. opskrbiti se, snabdeti se hranom 2. hraniti se azkit 1. snabteven, opskrbljen (hranom) 2. dija/. darezljiv, stedar (prema sirotinji)

oslobodjenje, sloboda

azca prilicno malo


azdrc

azklk 1. hrana, provijanl, jestivo 2. torba za h ran u azl 1. besan, neobuzdan; svirep, surov; zloglasan, ozloglasen; - bir hrsz ozloglaseni lopov 2. v. azgn (divlji vepa ne rast) azm (-zm) azrnsamak

razdrazivacki, razdrazljiv
pass. od
azdrmak

-azdrlmak

azdrmak ak. 1. razgneviti, rasrditi, razljutiti, razdraziti 2. zavoditi, sablainjavati 3. iskvariti, razmaziti (decu) 4. ozlediti (ranu) 5. veoma uprljati, umastili (rublje)

a. kost

ak. smatrati nedovoljnim,

Azerbaycanl

Azerbejdzanac,

zitelj

nalaziti malim
azn - buzun arh. malo-pomalo, postepeno, lagano aznlk manjina; - ta kalmak ostati, biti u manjini; milli - lar nacionalne manjine

Azerbejdzana Azeri p. Azerbejdzanac (turskog porekla) Azerice azeri jezik

94

azurit
azmak zaostravati se, zaostriti se; raspaljivati se, rasplamsa (va) ti se (o borbi, raspravi i si.) aztrmak ak. zaostravati (odnose, krizu); raspaljivati, razbuktavati, rasplamsavati (neprijateljstvo, mrznju, strast i si.) aztmak 1. v. azmak 2. ak. dovoditi do besa; razestiti, razjariti 3. ak. navesti na pogresan put, dovesti u zabludu 4. prelaziti sve granice; preterivati; prekardasiti; postati bezocan

dolicno (nepristojno, neprilicno) se ponasati (o deci) 7. izopacati se, iskvarili se 8. bujati, brzo rasti (o biljkama) 9. poci stranputicom, zalutati, zabludeti 1o. prevrsiti svaku meru, preterati, prekardasiti 11. oduseviti se, zaneti se; 12. abi. nastati ukrstanjem (o zivotinjama) 13.' zaprljati se, zamastili se, zamazati se (o rublju) azmak2 (-) 1. bujica, brzac, potok 2. lokva, bara, barustina 3. kanal, jaz, vada (za navodnjavanje); 4. isteciste (brane, ustave, bazena) azman 1 1. ogroman, gorostasan, ispolinski, divovski 2. dija/. kastriran, ustrojen ll 1. melez, mesanac; hibrid 2. balvan, klada; greda, brvno
aznetmek dat. odluciti dase savladaju teskoce (u poslu i si.)

azil (-zli) a. smenjivanje (sa polozaja), otpust; opoziv azi m 1 (-zmi) a. 1. cvrsta odluka, nepokolebljiva zamisao 2. odlucnost. resenost azim2 a. arh. velik; ogroman; fig. uzvisen, velicanstven azimet a. odlazak (na put); - etmek otici, otputovati aziz a. 1. drag, mio, voljen; cf. sevgili; dost drag prijatelj 2. svet; cenjen, pestovan azizlik 1. svetost 2. fig. gruba sala, sega, ismevanje; ct. muziplik; /-al - etmek (ili yapmak) segaciti.se (sa kime) azietmek ak. otpustiti s posla, dati otkaz; opozvati
azlk 1. malobrojnost; manjkavost, oskudica, nestasica; mrsavost, tankost 2. v.

azmi a. kostani aznavur 1 . junak, heroj 2. ljudeskera, grdosija; grubij;n azot azot azotlamak pomesati ili sjediniti s azotom azotiyet hem. nitrat, so azotne kiseline azotlu azotni; azotast Azrail a. Azrail (andjeo smrti); - e bir can borcu glmak nikome ne dugovati, osloboditi se svihdugova; - in elinden kurtulmak spasiti se od smrti; - le burun buruna gelmek naci se oci sa smrcu azurit min. azurit

aznlk

aziolmak pass. od azietmek azma 1. gl. im. od azmak 2. melez, mesanac; hibrid (zivotinja) 3. pej. izopacenost, nakaradnost, nakaznost azmak (-ar) .1. besneti, zestiti se; razjariti se, podivljati 2. nadoci, izli(va)ti se; plaviti (o reci); besneti, hueati (o moru) 3. pogorsati.se (o vremenu); razbesneti se (o oluji) 4. zapaliti se, pogorsati se (o rani) 5. uspaliti se, pomamiti se (seksualno) 6. ne-

95

- -Bbaba 1. otac; roditelj; - lar preci; - bir braca po ocu; braca od jednog oca; - buca ocinska kuca; nasledstvo od oca; - deil, trazban - s svirep otac, neotac; - evi roditeljska kuca; - dan grme tradicionalno, nasledjeno od predaka; - dan oula od oca ka sinu; iz pokolenja u pokolenje; - snn olu pravi ocev sin, pljunuti otac; - taraf ocinska linija, oceva srana (srodstva; - yurdu v. evi; ana - v. ana 2. fig. dobrocinitelj, dobrotvor; yoksullarn - s sirotinjski otac, otac sirotinje 3. sejh, glava derviskog reda; Nur Baba Nur baba 4. osnivac, tvorac, zacetnik; Atatrk yeni Trkiyenin sdr Ataturk je tvorac nove Turske; Herodotos tarihin - sdr Herodot je otac istorije, 5. arhit. krovna greda 6. jabuka, obluk (stapa) 7. padavica, epilepsija o - m 1) izmedju -dva imperativa iskazuje trajnost radnje; ko - m ko, yol bitmez trci i trci putu nigde kraja 2) u sluzbi cest, za pojacanje; konuur - m konuur on prica li prica 3. u znak odob ravanja; ha - m! napred! nastavi! - adam castan covek; dobar covek; - nn can iin boga radi (molba); - snn hayrna iron. radi lepih ociju; - ldrme oceubistvo; - larna rahmet otac te blagoslovio! (zahvalnost); - lar tutmak (ili - s stnde olmak) razbesn~ti se, rasrditi se
kardeler

babako nar. krupna i punacka zena, debeljuca


buu

babafingo mor. nastavak jarbola; - ugornji krst (na jarbolu) - yelkeni gornje, trece jedro (na jarbolu)
babak

zool. slepic, blavor (Anguis

fragilis) babalanmak 1. rasrditi se, razbesneti se 2. nar. ponasati se sledzijski


babal 1. koji ima oca 2. rasdrazljiv, plah, naprasit

babalk 1. ocinstvo; - davas tuzba za dokazivanje ocinstv.a 2. ocinski odnps, ocinsko ponasenje; /-al - etmek biti kome drugi otac, brinuti se ocinski 3. poocim 4. tas; svekar 5. (u obracanju) cale, stari, cica o - frn has iler ocev novac se lako trosi
babaahlk

arh. patrijarhat

baba tatls (-n) kul. vrsta kolaca (od brasna, mleka, masla, jaja i secera u prahu) babayani 1. skroman, jednostavan, primdan 2. dobrodusan, ociriski; - tavr ocinsko ponasanje babayanilik 1. skromnost, jednostavnost, prirodnost, neusiljenost 3. dobrodusnost
babayiit (-di) 1. snazan, jak, s ilan 2. srcan, smeo, hrabar
babayiitlik 1. muskost, zrelo doba, doba pune muske snage 2. hrabrost, smelost, odvaznost; - satmak praviti se hrabar Babsli 1. ist. Visoka porta (zgrada Driavnog saveta i ministarstva unutrasnjih i spoljnih pasiova Osmanskog carstva) 2. vlada Osmanskog carstva; - caddesi (sada Ankara caddesi) ulica u lstanbulu (ukojoj je najveci broj izdavackih kuca i re-

baba anne baba (po ocu) babaca 1. ocinski, kao otac 2. po ocu, po ocevoj liniji babacan 1. blagonaklon; dobrodusan, dobra srca; - adam dobricina 2. neizvestacen, neusiljen
baback (-) babacl

tatica; -

m!

tatice!

veoma privrzen ocu paternalizam

i!

babaclk

baba (-c) najstariji muzjak u kavezu ll lig. krsan, krupan


l

96

badincan dakcija listova); - efendisi ist. drzavni cinovnik; - efendisi gibi konumak kitnjasto govoriti Babilik babizam re/. doktrina koju je u lranu, u XIX veku, zaceo Mirza Ali Muhamed Bab babuin cephalus) lerska cetka; - vurmak (ili yapmak) kreciti,beliti
badanac

moler zanimanje molera; mo-

badanaclk

lerski zanat badanalamak ak. kreciti, malali badanalanmak pass. od badanalamak badanalatmak caus. od badanalamak
badanal 1. okrecan, omalan 2. fig. nafrakana (zena)
badanasz

zoo/.

babun

(Papio

cyno-

baca p. 1. dimnjak, odzak; - ba gornja izbocina, glava dimnjaka; - ceketi omatae dimnjaka; - kapa poklopac dimnjaka; - kula mali ispust (s obe srane dimnjaka); - klah sesir, zaklan na vrhu dimnjaka; - tomruu deo dimnjaka iznad krova; zidani dimnjak 2. sulundar, cev za odvodjenje dima 3. otvor, prozorcic, eduska 4. okno, vertikalni otvor (rudnika) 5. krovni prozorcic, badza 6. dija/. ravan krov o - s ttmez olmak opusteti (o kuci); propasti (o porodici) bacak (-) 1. noga; - .... stne atmak prebaciti nogu preko noge; - kalemi anat. golenjaca; - n srrnek (ili srklemek) vuci jednu nogu; takma - vestacka noga 2. zandar, pub (karta) 3. vrsta lovackog psa 4. muz. drZac nota O - kadar malecan, sicusan; - lar kopmak pasti s nogu (od umora); - !arm koptu pao sam s nogu 1. koji ima ... no ge =nog; eri krivonog; gzel - lepih nogu 2. dugonog O - yaz krupan i Citljiv rukopis
bacakl
bacaksz 1 1. bez nogu 2. kratkonog zdepast, nizak ll 1. klinac, svrca (o detetu) 2. obesenjak, sere!

neokrecen, neomalan

badas zrnevlje na zemlji (posle vrsidbe) bade p. arh. vino badem p. 1 badem; - aac bat. bademovo drvo, badem (prunus amigdalus); - ezmesi marcipan; - helvas alva s bademom; - ekeri 1) zaseceren badem 2) arg. zrno (revolversko) ll bademast; -gz bademasto oko; - trnak dugacki nokti O krk lisicina, lisicja koza (za bunde) bademcik (-i) anat. krajnik; - iltihab (ili yangs) zapaljenje krajnika; - leri almak (ili karmak) izvaditi, odstraniti krajnike bademi bademast, nalik na badem bademli s bademarn (poslastica) bademlik vrt sa bademima bademsi bademast,slican bademu baderna mor. omot uzeta
bad (-c)

1. odsustvo nogu 2. mali rast; zdepastost 3. obesenjastvo. vragolanstvo, nestasluk bacanak (-) pasenog, pasanac 2. zena, supruga (u oslovljavanju); - m! zeno!
/
bac

bacakszlk

bot. mahuna, caura

badi nar. patka, plovka; - bacak kratkonog, patkast; - - yrmek gegati se, klatiti se (u hodu) badik (-i) nar. 1 1. patka 2. geganje ll kratkonog; nizak, mali badikiemek gegati se badincan, badingan v.
patlcan

t. sestra; starija

sesra

badana krecno mleko, krecni rastvor; /- etmek v. - vurmak; - fras mo-

97

badiye badiye a. pustinja; stepa badya badanj, vedro, karlica bagaj 1. prtljag; - deposu prtljaznica; garderoba; - kad (ili makbuzu) priznanica za predati prtljag; - muayenesi pregled prtljaga; - vagonu prtljazni vagon 2. prtljaznik, mesto za prtljag (automobila) zbukovanih baskija) 2. uzana daska, baskija (za pregrade i plafone)
badalamak

ak. sp. podmetnuti nogu

(u rvanju i si.}
badamak ak. 1. zamrsiti, isprepletati 2. prekstiti (noge), prebaciti nogu preko noge 3. fig. dovesti u skripac
bada sedenje podvijenih nogu; "tursko sedenje"; - kurmak sedeti podvijenih nogu

ba 1 p. vinograd; - aralamak proredjivati cokote; - beliemek okopavati vinograd; - bozmak brati grozdje; - budamak podrezivati vinograd; - ubuu vinova mladica, izdanak; - kt cokot, gidza; - yan plamenjaca 2. vrt, vocnjak 3. u bot. i zool. nazivima; - kuduzu zoo/. filoksera, loznavas (Phylloxera vastatrix); - yapra bot. bokvica (plantago major)
ba2 1. veza (vrpca, uzica, kanap); ayakkab - pertla, vezica 2. zavoj, bandaza 3. fig. odnos, veza; dostluk ve kardelik - lar prijateljske i bratske veze; siyasi. - lar politicke veze 4. svezanj, snop, naramak; ot - svezanj trave 5. anat. tetiva, ligamenat 6. mor. cvor, splet 7. zavezljaj, zamotuljak, smotuljak 8. fig. smetnja, prepreka; sana - olmak istemiyorum ne zelim da ti budem na smetnji
baa 1. lednji stit, koruba (komjace) 2. kornjacevina ll od kornjacevina; - gzlk naocare sa okvirima od roga; - tarak cesali od kornjacevine
baan 1. mrtvorodjence; 2. mrtvo ojagnjeno jagnje; koza mrtvog ojagnjenog jagnjeta, astragansko krzno baatur

badak

saglasan, spreman na sposporazum;

razum
badam saglasnost, sklad, harmonija; sloga

badama 1. uzajamno razumevanje, saglasnost; 2. po/. konsensus


badamak 1. s. ile 1. saglasiti se, spqrazumeti se, sloziti se 2. izabrati parnjaka (u decjim igrama); ct. e tutmak 3. s ile navici se, prilagoditi se, saziveti se 4. dijal. sedeti podvijenih nogu

badamaz neuskladiv, neslozan, nepomirljiv: neskladan, disharmonican badamazlk 1. neuskladjenost, nesklad; nesloga; nesporazum, nesuglasice; antagonizam badatrmak 1. caus. od badamak 2. spojiti, pomiriti (razlicita misljenja, sisteme i si.)
ba

doku (-nu) anat. vezivno tkivo

ba

fiil gram. gerundij, glagolski prilog

ba

v. bahadur

v.

ba boan

bot. viiina kosa (Cuscuta)

ba bozumu (-nu) berba vinograda 2. berba; jesen


bac

bac 1 1. carobnjak, mag 2. varalica, ll caroban, bajan; zanosan, privlacan


lupez
bal 1. zavisan, uslovan 2. relativan, odnosan; - deer mat. relativna vrednost; - nemlilik relativna vlaznost

vinogradar; -

ba

kosir

back (-) baclk badadi

vezica, vrpca

vinogradarstvo 1. pregradni zid, pregrada (od

jaci,

1. kais, remen (na ljulza zastitu dece od pada) 2. higijenski pojas, povez (za zene)

baldak (-)

98

baiatmak

ballk

relativitet; - teorisi fiz. teorija (od cega), pot-

bargan drecav, upadljiv; -

renkler

relativiteta
bam zavisnost cinjenost; cf. tabiiyel baml

drecave boje
bar

krik, povik, jauk; dreka 1. vikati, derali se, urlati; ba-

barmak

zavisan; potcinjen, podredjen; - cmle zavisna recenica; - lkeler zavisna zemlje


bamllk

rp armak derali se na sav glas 2.

dat. vikati na koga, grditi, korili anat. crevo; drob; - asopornjak, mezenterijum; dmlenmesi zaplet creva; - kazns sluzavo lucenje (kod obolenja debelog creva); - oluumu biol. gastrulacija; - t kanmas med. zatvor; onikiparmak - dvanaestopalacno
ks
barsak solucan (-n)

barsak (-)

zavisnost, podredjenost, pot-

cinjenost
bamsz

nezavisan, samaslalan nezavisno, samostalno

bamszca

bamszlatrma osamostaljenje, dekolonijalizacija (zemlje)

decja glista

nezavisnost, samostalnost; - ma kavumak steci nezavisnost


bant 1. odnos, veza 2. mat. proporcija 3. til. veza, uslovljenost banclk

bamszlk

(Ascaris lumbricoides)
bart

vika, dreka; vrisak; graja, gadrekavac, galamdzija, lar-

lama
bartc

madzija
bartlak (-)

til. relatvizam

zoo/. patka-grogotovac
barmak

1. odnosan, relativan 2. zavisan, podredjen


bantlk

bantl

(Querquedula)
bartmak
ba

caus. od

relativitet

1. dar, poklon 2. pomilovanje, davalac, darodavac

ba r1 (-r) 1. grudi, prsa; - na basmak 1) prigrliti 2) lig. brinuti s o kome 3) prim ili, prihvatiti koga; - kk slab, upalih grudi 2. unutrasnji organi, utroba; sesi dubok glas, glas iz grudi 3. sredisnja, unutrasnja strana; ormann - dubina sume 4. srce; - n delmek (ili ezmek) ujesti za srce, jako uvrediti; /-n/ - n da ramal razdirati, kidati koga; - na i lemek utuci, deprimirati; /-n/ - n kan etmek naneti bol; - kara tuzan, utucen,potisten; - kl olmak tugovati, patiti; - ndan kopmak izvuci se iz skripca, savladati teskoce; - na ta basmak stisnuti zube, trpeti bez roptanja; - yank tuzan, bolan; - yanmak patiti, trpeti bol
barak (-)

prastanje
ba

bak 1. povlascen, privilegovan; oslobodjen (od poreza, carine i si.) cf. 2. med. imun baklk 1. oslobodjenje; gmrk - oslobodjenje od carine 2. med. imunitet; kazanmak postali imun, steci imunitet balama 1. darivanje 2. prastanje, pomilovanje 3. jur. ugovor o pakfonu (imovine) 4. re/. prastanje grehova

dija/. zastitni pojas (pas-

balamak ak. 1. poklanjati, darivati 2. prastati; pomilovati, amnestirati; ct. affetmek 3. stilili cuvati; Allah balasn V. Allah balanmak

lira)
bardak

pass. od

balamak

v.

baldak

baiatmak

caus. od balamak
99

balayc
balayc 1 darodavac, davalac ll oprostljiv, popustljiv balay

v.

balama

baii 1. poklonjen, darovan 2. pomilovan, amnestiran bat (-d) bat

sporazum, ugovor

ugovorna strana, ugovarac

batlamak

v. akdetmek
pass. od
batlama k

batlanmak bartlamak

rec. od

balfamak

dat. pridobiti, zadobiti, osvojiti; bu hareketiniz beni size balad ovim vasim gestom ste me pridobili 1O. ak. zavijati, previjati; yaray - previti ranu 11. ak. zatvarili, zakljucati (vrata); zajaziti, zaustaviti, zagraditi (vodu, reku); yol - zatvoriti put 12. ak. okaciti, obesiti; pricvrstiti; kl pasati sablju 13. el. ukljuciti, spojiti 14. muz. sastavljati, komponovati; beste - v. beste 15. ak. dat. urediti, utvrditi; ileri mukaveleye - urediti poslove u skladu sa ugovorom; arta - primeniti uslove, staviti u zavisnost od uslova, usloviti
balan

batl 1. (oba) vezan ugovorom 2. zakljucen (ugovor, sporazum) 3. preporucen (posiljka, pismo)

zool. droplja (Olis tarqa)

balanlmak
balanm

v.' balanmak

bala (-c)
balam

gram.

sveza

v.

balant

dijal. svezanj, snop; smotuljak

balan spajanje, vezivanje, pricvrscivanje; teh. spojnica, kvacilo


balanma gl. im. od nacin ukljucivanja balanmak;

balama 1. spajanje, sastavljanje, vezivanje; - borusu spojna cev; - kablosu spojni kabao 2. podupirac, potporanj; gvozdeni nosac 3. arhit. poprecna greda 4. baglama, sarka 5. napev, refren 6. muz. vrsta tambure (od tri zice) o - edat gram. sveza; - liman luka pripadnosti; - tesisat mor. sidrisni uredjaji

tarz

balanmak 1. pass. od balamak 2. dat. fig. vezivati se za koga 3. dat. zavisiti, biti zavisan 4. fatili se, prihvatiti se (posla i si.) balant 1. veza; cf. irtibat; - kurmak uspostaviti vezu; telefon - s telefonska veza 2. pripojene oblasti; predgradje 3. til. veza, konekciJ'!l 4. teh. spojnica O - nls spojni vokal balantsz nevezan; po/. nesvrstan; lkeler nesvrstane zemlje; - lar nesvrstani; nesvrstane zemlje balantszlk pot. nesvrstanost; - hareketi pakret nesvrstavanja; - politikas (ili siyasas) nesvrstana politika

balamak 1. ak. vezivati, privezivati; boyun ba - vezati kravatu 2. spajati; prikaci(va)ti; vagonu lokomotife - prikaciti vagon za lokomotivu; 7 ekimi 8 ekime balayan gece noc 7/ 8 oktobra 3. ak. (u) pakovati; eyay - upakovati stvari 4. obrazovati, stvarati; ate kl balar vatra stvara pepeo; st kaymak balar mleko formira kajmak 5. ak. sputavati, vezivati; paralisati, oduzeti; /-n/ ksmetini - lisiti koga srece 6. ak. dat. odrediti, utvrditi, naznaciti (platu, cenu i si.); /-al maa Odrediti kome platu 7. ak. zavrsiti, okoncati, zakljuciti; lakrdy - prestali s brbljanjem; szn - zavrsiti svoj govor 8. ak. dat. obavez (iv) ati, zaduzi (va) ti koga cime; beni buraya balad Iki saat bouna bekletti obavezao me da dodjem ovamo i dva sata sam uzalud cekao 9. ak.

balak

1. spojen, sastavljen 2. uje1. sloga, saglasnost 2.


balamak

dinjen, udruzen
badama

sav ez
badamak 1. rec. od diniti se, udruziti se

2. uje-

baiatmak

caus. od balamak

100

bahe
balayc spoini, vezivni; - madde vezivni materijal (eement i si.) - nl spojni vokal

bah uzv. bal ah! pih! baha v. paha


bahadr

al1 dat. 1. vezan, privezan; aaca kei o drvo vezana koza; ie - adam covek vezan za posao 2. uslovljen; zavisan, potcinjen; ekinierin grlemesi yamura - dr bujanje useva zavisi od kise; size - ym kako vi hocete 3. prisajedinjen, pripojen; voj. pridodat; podredjen; niversiteye - enstitler instituti pri univerzitetu 4. zatvoren, pokriven; yollar karla - dr putevi su pokriveni snegom 5. fig. ukocen, sputan, paralisan 6. odan, privrzen; annem ve babam birbirlerine ok - drlar moji su roditelji veoma privrzeni jedno drugom 7. utvrdjen, odredjen, ogranicen na; kanun hkmlerine - ogranicen na zakonske odredbe 8. impotentan O az - poverljiv, indiskretan; gz - fig. vezanih ociju, naivan
bal2 s vinogradom, koji ima vinograd
balk

p. junak, vitez

bahadrlk

junastvo, vitestvo

Sahailik re/. bahaizam (sekta babaizma u lranu; rasirena je u Evropi i Ameriei) bahane p. motiv, izgovor, opravdanje; - siyle pod izgovorom; - bulmak naci izovor; - etmek izgovarati se, pravdati se bahar 1 p. prolece; cf. ilkbahar; - at (ili oldu) doslo je, nastupilo je prolece; Bahar Bayram praznik proleca; - devinmesi astr. preeesija, prolecna ravnodnevniea; - noktas astr. tacka preeesije 2. behar, list i evet vocke; rnrn - evet mladosti, mlade godine 3. fig. mladost, doba mladosti O - bana vurdu udarilo mu prolece u glavu (podrugljivo o ono m koji se ponasa ka omladi; - gelmeden blbl tmez pos/. slavuj ne peva dok ne dodje prolece: - yldz bot. susuljak, bela sapunjaca (Gypsophia repens) bahar2 a. zacin, mirodjija; pikantnost (jela) baharat a. zacini
baharat

vinogradarsko mesto, vinogorje

baiiama 1. til. uzajamni odnos, korelaeija 2. soc. medjuzavisnost, uzajamna zavisnost ballk

1. (po) vezanost, zavisnost 2.

veza, odnos; cf. alaka, ilgi; lkemiz btn


devletlerle olan - n srdrecektir nasa zemlja ce rastaviti svoje odnose sa svim drzavama 3. fig. privr2:enost, odanost, predanost; /-a/ - n gstermek pokazivati svoju privrzenost 4. postovanje, obzir; yasalara - postovanje zakona 5. korelaeija
bamak (-;r) 1. v. balamak 2. ak. Fig. ocarati, opciniti 3. ak. zavoditi, zavesti, sablaznjavati

prodavae zacina

bahariye a-p. /it. prolecna pesma, oda prolecu (u osmanskoj poeziji) baharlanmak otopliti; doci, nastupiti (o prolecu); havalar bu yl erken baharland ove godine je rano otoplilo
baharl

zacinjen,

zapapren;

aro-

matizovan
baharlk

banaz

fanatik ll fanatican fanatizam, zaslepljenost ervenperka sumska


barmak

za prolece, prolecni (odelo i

banazlk
barkara

si.) bahe 1. basca, hasta, gradina, vrt; evi bastenska kuciea; - kovas kanta za polivanje baste; - merakls ljubitelj vrta; halk - si javni park; k - si zimska hasta;

zool. (Saxico/a torquata)


barmak

rec. od

101

baheci
ehir - si gradski park 2. (ili ocuk - si) decji vrtic 3. u sastavu bot i zool. naziva;ada ay bot. kadulja (Salvia); - uha iei bot. jaglika (Primula verls); - tleeni zool. grmusa, plavka (Sylvia borin); - akayk bot. kalos, velikden (Anemone coronaria); - teresi bot. grbastica, krecava, salata (Yepidium sativum); - uyukluyan zool. bastenski puhac (Eiiomis quercinus)

naricke akademije) 2. mornar; mornaricki oficir bahsedilmek pass. od bahsetmek bahsetmek 1. ab/. govoriti, razgovarati 2. abi. spominjati bahsi a. til. diskurzivan bahsolmak, sedilmek bahsolunmak

v.

bah-

baheci 1. bastovan, gradinar, vrtlar bahecilik bastovanstvo, bastovanluk, gradinarstvo baheli sa bastom, koji ima bastu; gazino kazino sa bastom bahelik pogodno za bastu (zemljiste)
bahvan

bah p. 1. poklon, dar 2. oprastanje, oprostaj; - etmek darivati, poklanjati; davali, ustupati 2) (o) prastati

bahi p. baksis, napojnica, cast; poklon, dar; - atn diine baklmaz pos/. poklonjenom konju se zubi ne gledaju

p.

v. baheci
v. bahecilik

bahvanlk

bahir (-hsi) a. arh. more bahis (-hsi) a. 1. pitanje, tema, predmet rasprave; - konusu predmet razgovora; konusu olmak postali (biti) predmet razgovora; - tazelemek vratiti se temi, ponovo razmatrati pitanje; - yrtmek dati svoj sud, kazali svoje misljenje 2. razgovor, rasprava; - amak povesti, naceti, zapoceti razgovor; geen gorespomenuti 3. polemika, debata, pretres; /-l - e sokmak uvuci u polemiku 4. opklada; - e girirnek kladiti se - i kazanmak dobiti opkladu; /-la/ - koymak (ili tutumak) v. - e girirnek O - ba glava, poglavlje (u knjizi) bahname nografski spis

baht (-t) p. sreca; sudbina; - ak srecan; - nz ak olsun srecno! zelim vam srecu! - aydnlanmak osmehnuti se (o sreci); - m aydnlanm osmehnula mi se sreca; - ii stvar slucaja, slucaj; rizik; - kara nesrecan, zle srece; - na ksmek jadikovati, vajkati se, kukati; - yar olmak biti sreean, bili miljenik srece bahtiyar p. srecan; - etmek usreciti, uciniti srecnim; - olmak biti srecan
bahtiyarlk

sreca, blagostanje, nap-

redak
bahtl

srecan; cf. talihli, mutlu nesrecan, zlosrecan

bahtsz

bahtszlk nesrece, zia sudbina; baksuzluk, nedaca

Bahur astr. Veliki pas bahusus p. a. narocito; uglavnom, prvenstveno baka


(-c)

a.

p.

pornografija,

por-

bahri zoo/. vodomar, kovac, sneznica (A/cedo atthis) bahri a. arh. pomorski bahriye a. 1. pomorske, mornaricke snage; ratna mornarica; - neferi mornar, marinac bahriyeli 1. pitomac, kadet (ratne mor-

nar. durbin, dvogled

bakalil (-ti) bakelit bakalorya matura, ispit zrelosti bakarn v. bakkam bakan ministar; Bakanlar Kurulu ministarski savet; devlet - drzavni ministar,

102

bakmak

ministar bez portfelja; rada

alma

ministar

bakncak H;j)
baknd

nisan

uzv. nar. vidi ti! ma nemoj!

bakanak (-) nar. 1. razdvojeno kopito 2. jastucic ispod prsta kamile


bakanlk 1. ministarski polozaj, ministarski rang 2. ministarstvo; cf. nezaret; diler - ministarstvo inostranih pasiova

baknmak gledati okolo, osvrtati se, okretati se, abazirali se; iki yana - gledati oko lo

bakara bakara (vrsta kartaske igre) bakar kr 1. med. slep (sa naizgled normalnim ocima) 2) fig. odsutan, rasejan bakaya a. 1. ostaci; ruine2. zaostaci (dugova, poreza) 3. voj. regrut koji nije pazvan u vojsku, "skart"
bakc 1 koji se brine, koji se stara o kome ll 1. bolnicar (ka), negovateljica; ocuk - s vaspitac (ica) 3. vracara, ga 7 talica

1 1. bakar; - basks bakrotisk; (ili devri) bronzana doba; - ipei vestacka svila (od bakarnog sulfata) 2. bakarna posuda ll bakarni, od bakra; - boru bakama cev; - kaplama bakarisanje, presvlacenje bakrom; - para bakrenjak, bakarni novac; - pas rdja bakarnog oksida; - tel bakama zica o - almak (ili al olmak) zatrovati se (o hrani u bakarnoj posudi)
a
bakrcak (-)

bakr

mala bakarna posuda

bakrc

1. bakrar, kazandzija, kollar 2.

bakclk

1. negovanje, staranje, briga

trgovac bakarnim posudjem


bakrclk kazandziluk, . kazandzijski zanat; trgovina bakarnim posudjem
bakrlamak

2. gatanje, vracanje
baklmak 1. pass. od bakmak; bez/. negovati se, gajiti se; ocuklara iyi baklyor deca se dobro neguju; /-af baklrsa sudeci po ...

ak.

bakarisati,

presvuci

bakrom
bakrlamak

dobiti bakarnu boju

bakm

1. pogled; glediste, tacka gle-

dista; - ndan u pogledu, s tacke gledista, sa aspekta; bir - a u jednom pogledu, s jedne strane; her - dan u svakom pogledu 2. briga, staranje; .; yurdu 1) do m staraca 2) siraliste 3. nadgledanje; odrzavanje (puteva, objekata; masina); 4. nadzor, kontrola
bakrnil (dobro) (put, masina i si.)

bakrl bakarni, bakronosan; - pirit bakarni pirit, halkopirit bakr ta (-n) min.

malahit, karbonat

bakra
bak pogled; gledanje; - as ugao gledanja; - tarz nacin gledanja (na stvari); bir - ta jednim pogledom; arpk - izazivacki pogled; ilk - ta na prvi pogled; yan - pogled iskosa; sumnjicav, nepoverljiv pogled

negovan; odrfavan

bakm evi 1. dispanzer 2. decja bolnica, 3. deeje jaslice

bakk
bakm

v.

bakmil

zapusten, zanemaren; nekontrolisan; - ocuk besprizorno dete; yerler zapustena mesta; - yol zapusten, neodrzavan put
bakmszlk

bakmsz

simetrija simetrican nesimetrican nesimetricnost, asi-

bakmil

bakmsz

pustenost; prizornost

zanemarenost, nekontrolisanost;

zabes-

bakmszlk

metricnost
bakmak

(po) gledati se (uzajamno)

103

baki baki 1. preostao, ostao 2. vecan, besmrtan; cf. kalml; - kalmak biti vecan ll mat. asatak bakir a. 1. devicanski; cedan, nevin; fig. nedirnut, netaknut; - orman prasuma 2. agr. neobradjen, neuzoran; - toprak neuzorana ledina bakire a. devica, nevina devojka; Hazreti Meryem sveta deva marija bakirelik devicanstvo; nevinost, cednost; - ini korumak cuvati svoju nevinost bakiye a. 1. ostatak, preostali deo; mat. ostatak, razlika; cf. kalnt 2. ostaci (pokojnika), posmrtni ostaci 3. fin. saldo bakkal a. bakalin trgovac namirnicama; - akkal bakalin i njemu slicni, bakalin i kompanija; - defteri deil! nije ti to bakalski defter (govori se onom ko aljkavo pise); - dkkan bakalnica; - kad pej. papir za pakovanje, losa hartija O - b rakmak zavaravati praznim obe6ianjima (u stilu "videcemo") bakkaliye a. 1. bakaluk, kolonijalna roba 2. kolonijalna radnja
bakkallk bakalsko zanimanje, trgovina kolonijalnom robom

baklan v.

balan

bakiava bakla va; -biimi romboidan; - brek fig. vrlo lako (u poredjenju sa ... ); - dilimi v. - biimi bakiiyat hunice
(-t)

a. mahunaste biljke, ma-

bakkam a. 1. bot. kampesa-drvo (Ha2. neematoxylon campechianum) postojana boja bakla bat. bob (Vicia faba); - amak (atmak ili dkmek) gatati, gledati u bob; y azdan karmak progovoriti (nakon dugog cutanja); izbrbljati tajnu; - y a znda slatmaz on ne moze nikakvu tajnu da sacuva; - kadar velik krupan (o inace sitnim stvarima) bakla iei (-ni) prljavobelo sa zutom nijansom; zuckasto bakla kr pegavo siv, s belosivim pegama (boja konja)
baklalk

njiva sa bobom slican bobu, u oblik: boba

baklams
;

bakmak (-ar) dat. 1. (po) gledati; aza - fig. pazljivo slusati; bana baknad bile cak me nije ni pogledao 2. (po) traziti; aresine - traziti izlaz; ocua bakver, acaba nereye gitti? brzo potrazi dete, ku da li je otislo? 3. bili okrenut ka ... gledati na (o stvarima); pencereler sokaa bakyor prozori gledaju na ulicu (okrenuti su ka ulici) 4. negovati, gledati (bolesnika); gajiti (voce) 5. zavisiti; proje paraya bakar projekat zavisi od novce 6. proveravati, kontrolisati; probati; yemein tadna - probati ukus jela; u hesaba sen de bak proveri i ti taj racun 7. zanimati se, raditi na cemu; pasaport iine polis bakyor policija radi na pasosima 8. (na) liciti, podsecati (o boji); bu bezin rengi sarya bakyor boja ovog platna nalici (naginje) na zuto 9. imati u vidu; obracati paznju, pridavati znacaj; sen onun sylediine bakma! ne obracaj paznju na to sto on kaze! 1o. h ranili izdrZavati; herkes anasna babasna bakmaldr svako treba da izdrzava svoje roditelje 11 . verovati; onun dediine bakma! ne veruj u ono sto on kaze 12. posmatrati; drbnle - posmatrati durbinarn O bak! gledaj! slusaj! cuj! bakakalmak zapanjiti se, preneraziti se (od cudjenja, iznenadjenja); bakalm (ili bakaym) no, haydel bakar msnz alo! cujte! (ob. kao poziv konobaru); bakarak prema, u poredjenju sa ... ; lise, faklteye - kolay; u poredjenju sa fakultetom, gimnazija je laka; bakarsn odjednom; yamurluunu al (bir de) yamur yaar uzmi kisni mantil, kisa od~ jednom moze padati: baktka alr neupadljive lepote; gznn bana bakmamak ne zaliti; yere bakan yrek yakan post. ispod mi re devet vi re

104

baldran

bakra (-c) bakrac, bakarni kolao bakteri bakterija bakteridi med. bacil crnog prisla bakterisit (-di) baklericid bakteriyolog bakteriolog bakteriyoloji bakteriologija bakteriyolojik bakteriolaski
baktrmak caus. od bakmak; disine - privuCi paznju

balabanlamak, balabaniamak 1. raskrupnjati se, razviti se 2. fig. tepali, zamuckivati, mucati balad balada balak (-) mladunce (specijalno: bivolce) balalayka muz. balalajka (ruski narodni inslrumeut kenbalans ravnoteza; cf. denge balansiye teh. ozib, poluga (masine) balar lanka daska, sindra balast
{-l)

bal 1 1. med; - az (med) samolok, prvenac; - ba najcisliji med; medeni serbel; - petei sace; - rengi boja meda; samak cedili, vadili med (iz saca); - z nektar 2. smola (na vocnom drvecu) 3. nektar 4. sladak sok (iz prezrelog voca) 5. u sastavu bot. i zool. naziva; - ars zool. pcela radilica, medarica (Apis mellifica); kaba bot. likva-bujac (Cucurbila maxima); fig. likvan, glupan; - otu bot. lrepusa, suzica (Melica nulans) ll fig. sladak, meden O - alacak iek fig. 1) izvor prihoda, krava muzara 2) unosan posao; alacak iei bilmek .(ili bulmak) naci kravu muzaru; - almak namamiti, primamiti; - demekle az tatlanmaz samo recima se nisla ne postize; same reci nisu dovoljne; - dk te yala (ili dksen yalanr) veoma cist, med da polizes s njega; - gibi 1) sladak kao med, prijalan 2) valjan; umesan 3) lako, glatko; - olan yerde sinek de olur gde ima meda, tu su i muve; - tutan parmak yalar koiarn meda laj lize prste bala dijal. 1. dele 2. mladunce (zivatinja) bala p. arh. visok; visi, gornji; - da, gore, vise balaban 1 ogroman, krupan (lelom); ll 1. dresirani medved, medved koji igra 2. muz. veliki bubanj 3. zoo/. jaslreb kokosar (Accipiter gentil is) balaban kuu (-nu) zoo/. bukavac, vodenbika (Bolaurus stellaris)

tucanik, sljunak
kay

balata teh. obloga kocnice; transmisioni remen bal (ili


ay (-n)

yolculuu) balc

medeni mesec;- seyahati svadbeno putovanje

1. pcelar 2. prodavac meda pcelarstvo, proizvodnja meda


(-)

balclk

balak (maca)

balcak,

drzak

sablje

balk (-) 1. mulj, blato, glib 2. glina, ilovaca: - dkm liv od ilovaca; izradjevina od gline; - kalp kalup od gline O - hurmas (ili inciri) gnjecene urme (smokve) balkl 1. glinast, glinovit 2. glibovit, blatnjav, kaljav

balkyiyen zoo/. cikov, brkica (riba) (Misgurnus fossilis) baldr 1. gnjat, golenica (noga od kolena do stopala) 2. list (noge); - kemii anat. cevanica, golenjaca; - bacak ogoljenih nogu iznad kolena (o zeni); - p lak odrpanac, skitnica; siledzija, mangup; - patiatan sp. zahvat u rvanju baldrak (-) 1. donje deo pantalona 2. donji deo kajasa za. sablju 3. nazuvci, uvijaci; kamasne baldran

(ili - otu) bot. kukuta (Conium

105

baldrgan

maculatum); dobitak
baldrgan

erbeti

fig. mucno stecen

bot. viiina smrdljiva (Ferula

assafoetida)
baldrkara bot. viiine vlasi gaspina vlasi (Adiantum capillus Veneris) baldz

svastika slatkoreciv

bal

dudakl

etinde prikladna, ni mrsava ni debela (zena); - istifi gibi kao sardine u konzervi (o zbijenosti, mnostu); - kat vrsta igre (slicna igri "slepog misa" - kavaa knca nikada, kad na vrbi rodi grozdje; (kad se riba uspenje uz topolu); - srt 1) greben, hrbat 2) krivina, nagib 3) riblja kast (dezen, parket) 4) dzombast, grbav (put, pod i si.)
balk balk

bale v. bale! baleel v. baleli balerin balerina balet (-ti) bale! baleti igrac (ica) baleta; balerina; baletan

adam gnjurac; covek-Zajba bilimi (-ni) ihtiologija

balk 1. ribar, ribolovac, al as; - kay ribarski Camac; - kUU V. bafkl1 2. trgovac ribom

balkl1 zoo/. siva caplja (Ardea cinerea) balkl2 zoo/. ribozder


balklk ribarstvo, ribolovstvo; - hukuku jur. pravo ribolova, ribarsko pravo

a. slajm, iskasljaj; - atmak (ili fig. 1) praviti pakosne aluzije 2) panjkati, opadati; - karmak (ili skmek) izbacivati, iskasljavati slajm; - sktrc med. sekretolitik, sredstvo za izbacivanje sluzi (slajma)
balgam
brakmak)

balkn

zool. morska lasta (Sterna hi-

rundo)
balk gz (-n) 1. metaini prsten (na pojasu) 2. slika ispod lupe balkhane skladiste, riblja trznica; balukana

balgam

ta (-n)

min. jaspis

bal gmecl (-ni) 1. sace (meda) 2. sara, motiv (u obliku saca) 1. riba; - a ribolovacka mreza; - av ribolov; - avcs ribolovac; avlamak loviti ribu; - a kmak ici u ribolov; - orbas riblja corba; - frtnas period bura krajem oktobra; - kanad peraja; - kl 1) riblja kost 2) vrsta unakrsnog boda, rebarca (vez); - paas zle od dinstane ribe; -pastrmas susena riba; piliikisi zacinjena hladna riba (sa maslnovim uljem, lukarn i limunom); - pulu krljust; - suyu riblja corba; - tavas przena riba; - tutmak hvatati, loviti ribu; fig. pecati, loviti; - yumurtas ikra 2. astr. Riba (sazvezdje) 3. u sastavu bot. i zool. naziva;- az bot. zevalica (Antirrhinum); - kartal zool. orao ribar, porecni orao (Pandion halia etus) O - batan kokar pos/. riba smrdi od glave; - n bel kemiinl bulmak otkriti sustinu stvari; balk (-)

stovariste ribe;

balklama 1. glavacke, naglavu (zaroniti, skociti); - atlamak skakati glavacke (u vodu) 2. navrat-nanos, panicno, uzrujano
balklamak

bacakati se, pracjakati se


balkiaa

(kao riba)
balkiava balkil

v.

bogat ribom

balk otu bot. baluk, riblji otrov (Anamirta cocculus)


balk ya

riblje ulje, riblji zejtin

bali a. 1. zreo, odrastao, punoletan 2. koji dostize, dopire (do); koji iznosi, dostize (o sumi, racunu); - olmak 1) postati punoletan 2) dostici, popeti se do; bor-

106

baltaburun cumuz 5000 liraya - oldu nas dug we dostigao 5000 lira
(ili
dii)

balina 1. zoo/. kit (Balaena); kitov us 2. kitova kost

ubuu

balistik (-i) voj. 1 balistika ll balisticki; - rakkas (ili sarka) sprava za merenje brzine zrna balk (-k) dija/. sevanje bez grmljavine (na susu), sijavica balkan sumovit planinski lanac Balkaniyat (-d) sp. Balkanijada
Balkanl

gibi erirnek mnogo oslabiti, istopiti se kao sveca; - gibi sararmak izgubiti boju, pobledeti kavo sveca; - ile davet etmek srdacno pozivati, pozvati od sveg srca; mzesi muzej vostanih figura; /-af - yaptrmakdrzati u pameti, ne zaboraviti, zapisati sebi za uvo; bu sze ben - yaptrmalym ovu rec morarn da zapamtim balneoloji balneologija balo bal; - vermek prirediti bal; maskeli - bal pod maskama balon 1. balon, aerostat; - baraj voj. prepreka od baraznih balona; - kefi (ili rasad) balonsko osmatranje; - sepeti gondola balona 2. dirizabl, vazdusni brod 3. hem. staklena retorta 5. fig. probni balon O - uurmak fig. pustiti patku baloncu 1. aeronauticar, vazduhoplovac 2. prodavac vazdusnih balona baloneulu k aeronautika; aerostatika balotaj balotaza, tajno glasanje (kuglicama) bal z (-n) nektar bal zlk mednica, nektarnik balsam balsam
balsra

Balkanac

Balkanoloji Balkanologija Balkar kipcacko pleme na Kavkazu


dijal. 1. svetleti, sijati; svetlucati 2. zigati; tistati, tupo boleti
balkr
balkmak

dija/. 1. sjaj, svetlost; blesak 2.


imek

munja; cf.

balkon balkon; terasa balkonlu sa balkonarn (soba) bal


kp

otvoreno zuta boja

ak. 1. zasladiti medom, zamediti 2. fig. previse hvaliti, velicati do neba; baliandra baliandra preterano velicajuci 3. (o) odresiti kesu, davati kapom i sako m
ballanmak 1. biti jako .zasladjen; postati sladak i gust kao med; zgusnuti se 2. postati sladak, sazreti (o vocu)
ball
ball

baliandrmak

medna rosa, medljika (nekih bil-

jaka) balta seki ra; - kamas ostrica sekire o1 -af - asmak nar. dosadjivati, nametati se, gnjaviti koga; - dememi (girmemi, grmemi) orman prasuma; - ile yontulmu grub, neotesan; /-af - olmak ne dati mira, dosadjivati kome; - sap 1) sekiriste 2) fig. zastitnik, saveznik; - y taa vurmak izvaliti, bubnuti, napraviti gaf; doci u nezgodan polozaj (zbog reci); ie - ile girirnek grubo raditi
baltaba

s medom; meden; - brek ukusno baoa bot.-mrtva kopriva (lamium)


nar. smokva

ball dar

ballk (-) 1. bot. mednik, mednica 2. gljivicno oboljenje vinove loze

balmumcu voskar bal mumu (-nu) vosak; pecatni vosak; - mum vostana sveea, vostanica O - i" ei bot vosak-cvet (Hoya carnosa); -

ist. mor. brod sa kljunom u

obliku sekire baltaburun 1. v. baltaba 2. arg. nosonja, kukastog nosa

107

baltac

baltac 1. izradjivac sekira 2. drvoseca 3. pozarnik, vatrogasac (snabdeven sekirom) 4. voj. pionir, inzenjerac 5. ist. helebardom naoruzan vojnik (na sultanovom dvoru)

canom instrimentu) 2. sifjata brada (ispod donwe usne) 3. fig. bolno mesto, bolna mesto, bolna tacka; /-n/ - ne basmak (ili dokunmak) pogoditi u bolno mesto, pogoditi u slabu tacku
bamya bot. bamija (Hibiscus culentis) O - tarlas arg. gnoblje ban ist. ban bana dat. od ben meni; - bak (sana) 1) hej! cuj! 2) kelner! - bakma! ne racunaj na mene! - gelince po meni, sto se mene tice; - gre hava ho! to se mene ne !ice, to nije moja briga! - msn dememek ne pridavati vaznost, ne reagovati, ostati ravnodusan; - ne! sta me se tice! banal banalan, obican, svakidasnji bandaj 1. zavoj, utega 2. bandaz, metalni obruc
bandra 1. zastava srane zemlje; Ingiliz - s engleska zastava 2. zastava koja kazuje kojoj zemlji pripada brod
bandral pod... zastavom; Sovyet bir gemi brod pod sovjetskom zastavom
bandrma vocni slatkis (od oraha, badema i grozdjanog soka)

baltalama podrivanje, sabotaza; - dan gitmek gruba nastupati; gruba se mesati baltalamak ak. 1. seci sekirom 2. fig. podrivati, minirati, sabotirati 3. rusiti, razbijati, razarati, unistavati
baltalayc podrivac, verzant ll podrivacki

es-

saboter;

di-

baltalayclk 1. unistavanje sume; seca bez reda 2. podrivanje, sabotaza

baltah opremljen _ sekirom; naoruzan helebardam

1. cestar 2. drustvena suma (odredjena za secu); - hakk pravo na secu


baltams

baltalk

sekiricast, u obliku sekire

balya bala, svecanj; - bezi gruba platno, sargija; - presi presa za pakovanje; // - yapmak upokavati u bale balyalamak ak. (u) pakovati u bale
balyal

upakovan u bale

balye v. balya balyemez ist. baljemez, veliki top (za osvajanje tvrdjava) balyos ist. tilula venecijanskih poslanika kod Visoke porte balyoz kovaeki cekic; malj; - gibi tezak kao ucak bam: - bum onom. bam! bum! bup!
bambaka

bandrmak bandrol

v. banmak

traka; etiketa

bando orkestar
bangr

onom; - -

barmak

vikati, ur-

lati, derali se
bangrdamak

ljutito vikati, derati se

bani a. 1. graditelj 2. osnivac, tvorac; cf. kurucu bank (-k) 1. v. banka 2. klupa (na javnom mestu) 3. pescani sloj, pescana naslaga 4. veslacka klupa banka 1. banka; - karnesi bankovna knjizica; - mdr direktor banke; - soyguncusu pljackas banke; ziraat - s poljoprivredna banka 2. arg. javna kuca, kupleraj, burdelj

sasvim drugi; sasvim druk-

cije
bambu bot. bambus, bambusava trska (Bambusa vulgaris) bambul zoo/. zitna buba (Anisoplia austriaca); - otu bot. posunac, lisajeva trava (Heliotropium europaeum) bam teli (-ni) 1. basovska sruna (na zi-

108

bardak
bankac 1. bankar, bankarski strucnjak 2. bankarski cinovnik
bankaclk bankarstvo, bankarski posao; - hukuku bankarsko pravo

bar4 fiz. bar (jedinica vazdusnog pritiska) bar5 geog. sprud, mangura bar6 potez, crta bar p. teret, breme (i fig.); kimseye olmak istemem ne zelem da ikom budem na teretu baraj zatvaranje; pregrada; brana, ustava, beni; - atei voj. zaprecna topovska paljba; - balonu barazni aerostat; - gl akumulaciono jezero; - koymak (ili tesis etmek) uspostaviti vazdusni baraz o - amak uspeti, poloziti ispit; - gemek postici cilj barak 1. dlakav, kosmat, runjav (o zivotinji) 2. plisast, cupav (cebe, peskir) ll nar. vrsta lovackog psa baraka 1. baraka, dascara 2. kucerak, koliba, izba baran 1. red (vocaka, cokota) 2. brazda barata 1. bereta 2. bot. kurika (Enonymus europaeus) barbar 1varvarin ll varvarski, svirepo

banker 1. bankar, vlasnik banke 2. fig. bogatas, parajlija banket (-ti) klupa, sediste (u autobusu, tramvaju) bankiye bankar, koji drzi banku (u igri) bankiz priobalni led banknot (-tu) novcanica, banknota banko 1. tezga za pakovanje (u radnjama) 2. "banka", pot (u hazardnim igrama) banliy predgradje; - treni lokalni voz (za predgradje) banmak (-ar) ak. dat. umakati, umociti (u tecnost, saft i si.) ban otu (-nu) bot. bunika (Hyoscyamus niger) bant
(-d)

traka (u raznim znacenjima) barbarca na varvarski nacin, svirepo


barbarlk varvarstvo, svirepost; necivilizovanost; - etmek postupati varvarski

banu p. arh. v. bayan banyo kupanje; kada za kupanje; kupatilo; - almak (ili yapmak) (o) kupali se; - odas kupatilo (u kuci); gmme - kada; gne - su suncana banja baobap (-b) bot. baobab, dzin-drvo (Adansonia digitata) bap (-b) a. 1. arh. vrata 2. glava, poglavlje (knjige); 3. pitanje, tema, predmet; nda odnosno, sto se !ice, u pogledu ... ; bu - ta u vezi sa ovim pitanjem 4. geog. tesnac, klanac 5. duhovni vodja mistika bar 1 bar (narodna igra iz okoline Erzeruma) bar2 1. !anak sloj, naslaga (na jeziku) 2. patina; prljavstina (na staklu) bar3 1. bar; kabare; - kadn barska dama 2. bar, sank

barbata parapet; ograda, balustrada barbunya 1. zool. crveni barbun (Mullus barbatus) 2. (ili - fasulyesi) vrsta sarenog graha 3. arg. novcanica od lo lira barbut (-tu) barbut (vrsta igre)
barc

1. barmen 2. barska dama

bara barka; camac barak v. balak barda bacvarski keser


bardack

vrsta smokve (iz okoline Iz-

mira) bardak (-) 1. C:asa; - alt podmetac za case; - taba tacna 2. zdelica 3. dijal.

109

bardak

bardak, ibrik O - tan boanrcasna (ili boanr gibi) yayar kisa pada kao iz kabla; - taki frtna fig. bura u casi vode; - taran damla kap koja prevrsuje casu (o strpljenju)
bardak

barlk

miroljubivost, pacifizam

bark 1. pomiren, izmiren (sa kime); pomirljiv 2. skladan, harmonican; - renkler skladne boje
barklk

izradjivac casa; vitrina za case

prodavac

pomirenje, izmirenje; sloga,

casa
bardaklk

saglasnost
barlk mir, mirnodopsko vreme; ll mirnodopski; miravni cf. hazari
barma izmirenje, pomirenje (zavadjenih, protivnika) 2. jur. mirenje (supruznika)

bardo mazga, mula (Equus hinnus) barem sistem placanja drzavnih cinovnika (po Barreme-u); - cetveli platni spisak sluzbenika barfika sp. vratilo
bar 1 . dijal. skloniste 2. utvrdjenje (opasano zidom)
barlanmak

barmak s ile 1. pomiriti se s kime 2. sloziti se, saglasiti se; pomiriti se s cime; bu durumla bararnyorum ne mogu da se pomirin s ovim stanjem barmaz

dat. ucvrstiti se, utvrditi se

nepomirljiv miroljubiv miroljubivost

(u utvrdjenju)
barmak

barsever

ak. braniti, (za) stititi; skloniti

barseverlik

barnak (-)

1. skloniste, utociste 2.

bartrmak

ak. 1. (po) miriti 2. sloziti,

prebivaliste; fig. krov


barndrma

uskladiti (boje) bari p. barem, makar; onda, u tom slucaju; bunu - sen yapma bar ti nemoj to da cinis; onu - grseydim da sam ga bar video; dostum gelmedi, - ben de gldeyim moj prijatelj nije dosao, idem onda i ja harika a. 1. blesak 2. sijavica, se vanje na susu barikat (-d) barikada; - la kapatmak zatvarili barikadom; - kurmak (ili yapmak) napraviti barikadu barikatlamak ak. (za) barikadirati barikatlanmak pass. od borikatlamak barister barisfera barit (-ti), baritin min. barit bariton bariton bariz a. 1. jasan; 2. istaknut, markantan, upadljiv bark (-k) kuca, bivaliste; ev - v. ev obitavaliste, pre-

smestaj, utociste

1. ak. /ok. primili dati utociste; jur. dati azil 2. stititi, cuvati
barnma gl. im. od luka-sklaniste barnmak;

barndrmak

liman

barnmak 1. fok. naci utociste 2. slagati se, ziveti u slozi; saziveti se; gelin kaynana bir evde barnamyorlar snaha i svekrva ne mogu zajedno u jednoj kuci 3. skrivati se; ormanlarda barnan e kiyalar razbojnici koji se skrivaju u sumama 4. stanovati, smestiti se

mir; - antamas miravni ugovor; - etmek (po) miriti se (s kime); gr olmak sklopiti mir, pomiriti se; iinde yan yana yaama miroljubiva koegzistencija; - sava borba za mir; apmak zakljuciti mir miroljubiv; miran; zm miroljubivo resenje; - politika miroljubiva politika; - lkeler miroljubive zemlje
bar, barl

bar

110

basklk

barkabarka

barkarol (-l) muz. barkarola (pesma venecijanskih gondolijera) barklanmak okuciti se, ozrMeniti se, stvoriti porodicu
barkl

planuti, rasrditi se 2) biti veoma kiseo; biti jako gorak; - la oynamak igrati se vatrom

barutu 1. prodavac barula 2. radnik u fabrici barula baruthane 1. barutana 2. fabrika baruta barutluk 1. barutnica, rog sa barutom 2. barutana baryum hem. barijum bas v. basso basamak (-) 1. stepenica, basamak (stepenista) 2. precaga, stepenica (na lestvicama, stubama) 3. papuca (automobila) 4. stepen, stupanj 5. mat. red (aritmeticki) 6. rang, polozaj, zvanje o 1-a/ - olmak posluziti kome kao odskocna daska; !-l - yapmak koristiti koga kao odskocnu dasku (za napredovanje i si.) basarnakli sa stepenicama; stepenast; - damarlar bot. stepenasti sudovi, zile u obliku stepenica; - tiyatro amfiteatar; vergi progresivan porez basar a. vid
basark

v. evli v. evsiz

barksz

barlam zool. oslic (Merluccius vulgaris) barmen barmen baro advokatska komora, udruzenje advokata barograf barograf barok (-ku) umet. barok; - tiyatrosu barokno pozoriste; - slbu barokni stil barometre barometar; - depresyonu meteor. depresija, nizak vazdusni pritisak; - ykseklii visina baromera barometri barometrija barometrik barometarski; - basn barometarski pritisak; - maksimum podrucje visokog pritiska baron baron baronluk 1 . baronstvo, barona 2. baronija barones baronica baroskop baroskop barsak v.
barsak

podnoznica; pedala (sivace

masine)

basari a. vidni; opticki basarna dijal. dizalica; poluga


basbaya sasvim obican, vrlo jednostavan; pej. prostacki bas

barsama bot. metvica (Mentha pule gium) barudi olovne boje, zatvorenosiv barut (-tu) barut; - arnbar skladiste baruta; - amuru barutna cadj; dumansz - bezdimni barut; kara - crni barut O aac bot. pasdren, pasjakovina (Rhamnus); - fs fig. bu re baruta; - gibi 1) ostar, eksplozivan 2) plah, naprasit, osoran 3) kiseo kao sirce; gorak kao pelin; kesilmek planuti, rasrditi se; - kokusu gelmek fig. m irisali na barut: - olmak 1)

1. stampanje, tiskanje 2. izdanje 1. stampar 2. izdavac

basc

bask 1. pljosnat, spljosnut; burun pljosnat nos 2. nizak; - aln nisko celo; ke niska potpetica 3. fig. tuzan, jadan; oda ok - soba je veoma jadna 4. nerazgovetan, nerazumljiv (govor, rec) basklk 1. spljostenost 2. spustenost, niskost 3. nerazumljivost, nerazgovetnost (reci, govora) 4. mat. razlika izmedju malih i velikih osa elipse

111

basla

basla 1. stampan 2. izdat 3. zbijen, stisnut; - hava kamprimiran vazduh


basl

basitlik 1. jednostavnost, skromnost 2. primitivizam basketbol kosarka basketbolc koilarkas


bask 1. presa; - makinesi stamparska masina 2. lig. prinuda, pritisak presija; altnda tutmak drzati pod pritiskom, vrsiti presiju; ugnjetavati; - yapmak vrsiti pritisak 3. stampanje 4. izdanje; kitabn ikinci - s drugo izdanje knjige 5. !iraz; bu gazetenin 100.000- s var !iraz ovih nevina je 100.000 6. sp. presing (u kosarci) 7. opsiv, porub 7. kocnica 8. teh. nabijac 9. foto otisak, pozitiv baskc 1. stampar 2. utiskivac slike (na tkanini) 3. kocnicar (na zeleznici) 4. lig. tlacitelj, nasilnik, liranin bask (-c)

stampanje
pass. od basmak

baslmak

basm 1. stamparstvo, tipografija 2. stampanje; - makinesi rotaciona masina, stamparska masina; tpk - taksimil
basmc

stampar; izdavac stamparska delatnost; iz-

basmclk

davastvo
basm

evi (-ni) stamparija

basn stampa; - ataesi atase za stampu; - konferans (ili toplants) konferencija za stampu) basn (-c) pritisak (i lig.); - dmesi pad pritiska; atmosfer - atmosferski pritisak; kan - krvni pritisak
basnl

stepenik, lestva

zbijen; kamprimiran barometar

tlaciti, drzati pod pritiskom; ugnjetavati, tiranisali


basklk

basklamak ak.

basnler

pritiskac (za pisma)

basler

manometar
basrganmak

basrgamak,

osecati

moru, muciti se koilmarom basil bacil basiret (-li) a. pronicljivost, ostroumnost; obazrivost, opreznost; - i ba lanmak prevideti, ne primetiti, biti zaslepljen basiretli mudar, obazriv, oprezan pronicljiv; smotren,

baskn 1 1. iznenadni napad, prepad; najezda; - basanndr napad je najbolja odbrana; ko prvi napada on pobedjuje; /-af - yapmak izvrsiti prepad, iznenada napasti; ekiya - razbojnicki prepad; su - poplava, povodanj 2. jur. racija, upad; premetacina; - etmek uhvatiti na delu; /-af uramak 1) biti iznenada napadnut 2) biti uhvacen na delu (u raciji)

basiretsiz nerazuman; nesmotren, neobazriv basiretsizlik neopreznost, motrenost, neobazrivost nes-

baskn2 1.. abi. jak, snazan, premocan; bugnk scak dnknden - danasnja vrucina je jaca od jucerasnje; /-dan/ - k mak (ili gelmek) biti nadmocniji, biti jaci; nadmasiti 2. bot. zoo/. deminantan (o vrsti)
basknlk 1. bio1. dominacija 2. dominacija, vladavina, vlast

basit a. prost, jednostavan (u raznim znacenjima); - cmle gram. prosta recenica; - olarak prosto, jednostavno
basitlernek

basklarnet muz. baskiarinet basklvaga basma 1 1. gl. im. od basmak 2. basma, cic, pamucno platno 3. stampana stvar; stampano delo 4. plavljenje, izlivanje, pop-

uprostiti se, pojednostaviti uprostiti, pojednostaviti

se
basitletirmek

112

basurlu
lava ll stampan, tiskan
basmac

o ta -

litografija

basta mor. prekini! stoj! bastard biol. bastard


bast kul. ragu od mlevenog mesa povrca 2. culbastija (skr. od klbast) bastbacak

1. prodavac basme 2. stam-

par 1. proizvodnja cica, izrada basme 2. stamparstvo basmak (-ar) 1. dat. stupiti, koraknuti, zgaziti; ayaklarnn ularna - hodati na prste; imenlere basmaynz! zabranjeno je gazili travu! 2. stampati knjige 3. iznenada napasti, izvrsiti prepad 4. ak. uhvatiti na delu; izvrsiti raciju; kalpazanlar bastlar uhvatili su falsifikatore novca 5. iznenada doci, banuti, nahrupiti; misafirler bast banuli su gosti 6. ak. dat. pritisnuti, sabiti u, zbiti; tenekeye ya sabiti maslo u limenku 7. prohodati (o deci) 8. sleci se, slegati se; ponirati; ev bu taraftan bast kuca se slegla sa ove sra ne 9. dat. dostici, zaci u {odredjene godine); kzm dokuzuna bast moja kcerka je zasla u devetu godinu 1O. nastupiti, nastati, pasti; karanlk bast pao je mrak 11 . ak. tlaciti, ugnjetavati 12. dat. pritisnuti, navaliti; zile - pritisnuti zvonce 13. ak. zahvatiti, spopasti (o groznici i si.) 14. plaviti, prodirati (o vodi); evleri su bast voda je poplavila kuce 15. (u) tapkati (u) tabali (nogama) 16. lezati na jajima (o kokosci) 17. arg. izgubiti se, nestati, ispariti, kidnuti; bas buradan! brisi odavde! 18. arg. nadrljati, nagrajisati 19. arg. preci se, prevariti se 20. u stalnim izrazima; l - kriknuti; amar - zalepiti sarnar o basp gitmek ne pridavati znacaj, ne obracati paznju; bast yeri bilmernek 1) ne paziti gde noga gazi 2) fig. biti ushicen basma kalp (-b) 1 kalup, klise (za stampanje knjiga, tkanina i si.) ll ovestao, otrcan, obican; - szler otrcane reci baso v. basso bason muz. fagot basoncu, basonist fagotista basso muz. 1. bas (glas) 2. bas (instrumenat)
basnaclk

kratkonog; krivonog
dijal. vocni zele, pasiiia pass. od
bastrmak

bastk (-)
bastrlmak

bastrm
bastrma

prinuda; pritisak, presija

1. gl. im. od bastrmak 2. ugusivanje, suzbijanje (pobune) 3. suzdrzavanje, potiskivanje (osecanja) 4. masaza {dlanovima ruku) 5. mor. Jznenadan nalet vetra 5. kul. v. pasrma
bastrmak 1. caus. od basmak 2. ak. ugusi (va) ti, suzbi (ja) ti (pobunu, pozar i si.) 3. ak. dat. zbi (ja)ti, natrpati; potapati; amar sanda - strpati rublje u sanduk 4. ak. iznenaditi {dolaskom); zateci; prepasti; iznenaditi; akam dostumu bastracam veceras cu upasti prijatelju 5. ak. nadmasrMiiti, nadvisiti koga; ostaviti u senci 6. odmah stici, piskociti; imati spreman {odgovor, misljenje i si.); cevab bastrd spremno je odgovorio 7. ak. utoliti, ugasiti (glad, zedj) 8. ak. utisati, stisati (galamu) 9. ak. uhvatiti, snaci, spopasii (ovatri, groznici) 1O. nastupiti, izbiti; provaliti; souk bastrd nastala je hladnoca, pritisla je studen 11. ak. opsivati, porubljivati; elbisenin eteklerini - opsiti skute haljine

bastiyon voj. grudobran; fig. bastion bastiyonlu - tahkirnal voj. grudobransko utvrdjenje baston 1. palica, stap 2. motka za precagu; - traneala francuski hleb; - (yutmu) gibi prav, uspravan; kao da je progutao oklagiju basur a. hemoroidi, suljevi; - memesi hemoroidna kvrga (otok); kanl - dizanterija basurlu koji pati od hemoroida, oboleo od suljeva

113

basur basur otu (-nu) bot. zlatica, ledinjak (Ranunculus ficaria) basbadelmevt (-ti) a. 1. re/. uskrsnuce iz mrtvih 2. fig. razvoj, uspon
ba 1 1. anat. glava 2. glava, set, rukovodilac; staresina; /-n/ - na gemek do6i na celo, preuzeti vodjstvo; ii - nadzornik, nadglednik; poslovodja; snf razredni slaresina 3. pocelak; /-n/ - nda na pocelku, pocelkom; hafta - nda pocelkom nedelje 4. vrh. vis, sleme; yoku vrh uzvisice 5. bot. lukovica (biljke); cima 6. glava, grumen (se6era) 7. glava, grlo, brav (sloke); alt - koyun sest bravi ovaca: yedi - sr sedarn grla govedi 8. glavica, glavic (cavla, igle i si.); okruglasl vrh; ban - vrh. cira; jabuka, obluk 9. mor. pramac broda 1O. krajnja tacka, kraj; kprnn iki - oba krawa mosta 11. izvor (reke) 12. osnova, lemelj; her eyin - salk zdravlje je osnova svega 13. (neposredna) blizina, bliza okolina; ocak ognjisle, valriste 14. odeljak: paragraf, pasus (knjige) 15. trg. azija, visak, menjacka laksa, provizija; ll stariji; glavni, vodeci: - asistan stariji asislent; - cerrah glavni hirurg; - yarg glavni sudija; yemek glavno jelo lll u funkciji saslavljenih postpozicija; /-n/ - na, - nda na u, za pokraj, oko; masa - na oturdular seli su za sto; telefon banda pokraj telefonona o - ta 1) na eel u 2) pre svega, narocito, osobilo; - taki vodja; rukovodilac; dr:Zavnik; - ak 1) gologlav 2) nejavan; ocigledan, ocevidan 3. poristojan, bestidan; - ak yalan bezocna laz; - almak o6elaviti; - amak prokleti, proklinjati; - n amak 1) skinuti kapu (narocito prilikom kletve i molitve) 2. dati mig; - ars 1) glovobolja 2. fig. glavobolja, nedaca, briga; - ars vermek muciti, dosadjivati, uznemiravati: /-n/ - n artmak zamarati, dosadjivali, moriti; alamamak (iten) bili prezaposlen, ne dizati glavu; - alp - vermek vodili zesloku borbu, borili se na zivot i smrt; - n alp

gitmek srnugnuti, kidnuli, slrugnuti; /-n/ nn altndan kmak 1) biti upleten u ciju zaveru 2) pojaviti se (iz) roditi se (o ideji i si.);- aa 1) nadole, naopacke, tumbe 2) u neredu; - aada potislen, snuzden, pokunjien, skrusen; - aa gelmek 1) nemali srecu, ne polaziti za rukom 2) propasli, upropaslili se; - aa gitmek lose (naopako) ici (o poslu); slalno se pogorsavali; - ndan aa kaynar sular dklmek (ili - ndan aa bir kova su dklmek) pretrpeli sok, sokirali se; ndan akn previse, preko glave (o poslovima, brigama i si.); /-n/ - n ateiere yakmak nanavuci kome bedu; - atee yanmak izvuci deblji kraj; - nda ate yanmak biti u velikoj nevolji; /-l - ndan atmak otarisiti se, ralosiljali se; kurtalisali se, spasili se: - bacadan amak ne udali se, oslali usedelicom; - balamak klasali lo zilu, kukuruzu); - n balamak vezali se za koga; izgubili slobodu (zenidbom); posvelili se (poslu i si.); - bal 1) vezan, spulan, lisen slobode 2) ozenjen; udala; - a 1) u eeliri oka, nasamo 2) zajedno, zajednicki; - - a atmak cu6orili, polajno se dogovarati; domundjavali se; - - a kalmak oslati udvoje; - - a olmak biti nasame, u eeliri oka; - - a vermek 1) savetovati se, dogovarali se 2) pej. dosaplavati se, domundjavati se 3) udruzivali se, solidarisali se; - - a vermeyince ta yerinden kalkmaz posl. u slozi je spas; /-n/ - nda beklemek 1) dr.Zati pod prismotrom, motriti 2) bdeli nad kime; /-n/ - n beklemek 1) posmatrati, ne odvajati pogled 2) bdeti, ne odvajati se (od delela, bolesnika); - belas nezgoda, nevolje, neprilika 2) tezak, nezgodan (covek); - na bela getirmek unesreciti; uvaliti u bedu; - na bela olmak bili kome na terelu; /-n/ - na bela sarmak (ili - n belaya sokmak) v. - na bela getirmek; mla beraber vrlo rado! sa zadooljstvom!; - beyin kalmamak osetiti jak zamor, premoriti se; - beyni yerine gelmek odmorili se, izduvali se, povratili

,i

114

ba

se; - bezi naramica; - na bir bela amak natovarili sebi bedu; - na bir hal gelirse ako mu se nesto dogodi, ako emru; - n bir yere balamak naci kome posao, zbrinuti kga; /-n/ - na bitmek navrzti se kome, dosadjivati, mervirati; bulmak ostvaiti zaradu, osigurati profil; na buyruk slobodan, nezavisan, samostalan; - btn udata ozenjen; ndan byk ilere girirnek (kalkmak ili karmak) prihvatiti se cega iznad sopstvenih mogucnosti; - ndan byk laflar sylemek QO\'Oriti, raspravljati O cemu sto je nepoznato (nerazumljivo);- ndan byk yalan sylemek preterivati u laganju; upetljati se u !azi /-n/ - na adr ykmak doneti kome nesrecu, uvaliti u bedu; /-/ - na alsn za dusu ti bilo! (govori se kad se daje protiv volje); - ana dija/. lobanja; - nn aresine bakmak starati se o sebi, ne cekati tudju pomoc; spasavati sopstvenu kozu; - ekmek 1) biti kolovodja (zavere) 2) voditi igru; biti prvi (u igri i si.); /-dan/ - evirmek odreci se cega; /-/ - a karmak ostvariti, postici, uspesno okoncati; - na karmak razmaziti, napustiti; /-la/ - a kmak izaci s kime nakraj, savladati koga; /-n/ - na orap rmek praviti smicalice, podmetati nogu; spletkariti; - dara gelmek zapasti u nevolju, naci se u skripcu; - darda kalmak (ili olmak) biti u oskudici, naci se u besparici; /-n/ banda deirmen evirmek (ili dndrmek) dosadjivati, uznemiravati, nervirati (galamam, bukom); /n/ - na dert amak (ili karmak) uvuci u nevolju; - derde dmek zapasti u bedu; - n derde sokmak (ili uratmak) 1) dospeti u bed u 2) navuci bed u na koga; - na devlet kuu konmak fig. osmehnuti se o sreci i si.); - n dik tutmak fig. dr:Zati se uspravno; nemati se cega stideti; - din miran, spokojan; - n dinlenmek odmarati se; /-, -n/ - na dolamak natovariti, utrapiti (losu robu); - dndrc vrtoglav, koji izaziva vrtoglavicu (o brzini i si.); - dnmek oseeati vrtoglavicu, vrteti

se u glavi; /-n/ - na (ili - nda) dnmek obigravati oko koga; - dnmesi vrtoglavica, vertigo; - dumanil osamucen, opijen; zaljubljen; - nda durmak v. nda beklemek; /-la/ - edememek ne moci s kime nakraj; - emek 1) pognuti glavu 2) /-al fig. pokoriti se, potcinili se, pokloniti se; - emez nepokoran, nepokolebljiv; /n/ - na (ili - nda) ekirnek biti kome na teretu; dosadjivati (cestim posetama i si.); - elde iken za zivota; /-n/ - nn etini yemek zanovetati, gnjaviti, dosadjivati; etmek 1) /-la/ izaci s kime nakraj 2) /-/ zavrsiti, okoncati 3) /-al davati znak pakretom glave; /-n/ - n ezmek 1) isprebijati, (is) tuci, premlatiti 2) otkloniti opasnost, uciniti bezopasnim; /-, -n/- na geirmek srusiti, porusiti; udariti po glavi; dovesti u ocajanje; /-n/ - na gemek doci na celo ciga, postali vodja; /-n/ ndan gemek dogoditi se, desili se, strefiti; - a gelen ekilir pas/. od sudbine se ne moze pobeci; - na gelen plml tavuun bana gelmedi dogodila mu se neverovatna stvar; /-n/ - na gelmek snaci, zadeseti; dogoditi se, desiti se; - gidince ayak payidar olmaz posl. kad glava ade, noge ne dr:Ze; - ge de rnek (ili ermek) jako se radovati, biti na sedmom nebu; - gstermek pokazati se, pojaviti se, nastati, izbiti (o bolesti, vatri i si.) /-n/ - n gzn yarmak 1) (iz) osljariti, smandrljati; pokvariti, osakatiti 2) natucati (neki jezik) - a grernek 1) sp. borili se za naziv prvaka (u rvanju turskog stila) 2) baviti se najtezim delom posta; /n/ - na hal gelmek naci se u nevolji, dospeti u nepriliku; - havada nadmen, ohol; - havalanmak izgubiti glavu (zbog ljubavi); - ho 1) bezbrizan 2) pripit, cevlejisan; /-la/ - ho olmamak ne svidjati se, ne biti po volji; /-n/ - iin za ljubav kome, radi koga; - a iletmek arh. zavrsiti, postici; - indirmek 1) klimati glavom (u znak potvrdjivanja) 2) /-al arh. pokoravati se, potcinjavati se; /-n/ - na indirmek v. - na geirmek; /-n/ - na i amak (ili -

115

ba

karmak) stvarati kome neprilike (nevolju); zivati smrt; - yla oynamak igrati se zina kakmak prebacivati kome, votom; /-al - retmek ukrotiti, zauzdati prekorevati koga; natrljati kome ren pod (konja); - nnde skroman, smeran; krcno s; - kaldrmak 1) (-a kar) (po) buniti tak; /-n/ - na patlamak zadesiti (o nesse protiv koga 2) oziveti, osvestiti se; /reci); - pek tvrdoglav, jogunast; - sa dan/ previse raditi, biti prezauzet poslom, l saui.':esce; - sal dilemek izjaviti ne dizali glavu; - ndan kalsn neka te saui.':esce; - nz sa olsun neka vam bog djavo nosi! zatrio li se, dabogda! (kletva poqari dug zivot; - salna gitmek poimovine, bogatstva); - na karalar ba setiti koga radi izjave saucesca; !-al - sallamak silno tigovati, oi.':ajavati; - n kalamak klimnuti glavom (u znak odobmaa eli dememek (ili - n kamaa ravanja); /-, -n) - ma sarmak natovarili vakti olmamak) biti prezauzet, nemali kome, nabediti; /-l - ndan savmak v. vremena glavu poi.':esati; - nda kavak ndan atmak; - sert v. - pek; - s yelleri esmek mastati, ziveti u oblacima; klmak biti u skripcu; - skmak imati rm kazan oldu glava mi je kao bubanj (od posla preko glave; - na souk gemek buke, galame); - rm kel mi benim? sta arg. izglupirati se, glupo se poneti; meni fali? sta vam se ne svidja na meni? ndan souk su dklmek biti skrhan izkesrnek klanjati se, pokloniti se fu znak nenadnim razoi.':aranjem; - n sokacak pozdrava); /-n/ - n kesrnek odseci yer skloniste, utoi.':iste se; 1-a/ - n sokglavu; obezglaviti; - ndan kesrnek mak smestiti se; - tac idol, kumir; - na (suyu) prekinuti, odlucno preseci; - tan ta etmek visoko ceniti, uvazavati; - tas ka haber yok jedan ne zna sta radi lobanja; - taa dernek (ili gelmek) drugi; - k vurma (ili yapma) mor. ljufimati gorko iskuslvo, mnogo preziveti; janje broda po duzini; - na kna yakmak n tatan taa arpmak (ili vurmak) 1) slaviti pobedu, likovali, silno se radovali; gorko se kajati, zaliti za cime 2) platiti iskrmak v. - kesmek; - kzmak razkustvo, oparnetili se; - n taa vurmak (po) kajati se, zaliti za cime; - toplamak besneti se, razjariti se; - n koltuunun altna almak rizikovali zivol, slavili gfavu u . uredjivati glavu (o zenama); - na toprak ! torbu; - ndan korkmak bojati se za sapspokopali te dabogda! (kletva); - nda tortveni zivot; strepeti za sopstvenu kozu; bas eksik nerazborit; nedotupav; makomak 1) /-a/ cinili sta od sveg srca 2. /garac; /-al - tutmak mor. drzati kurs; - la/ utrkivati se, trkati se s kime; - koymak tutmak imati glavobolju, poludeti od gla1) poloziti glavu, dati zivot (za koga) 2) 1-a/ vobolje; - stne! vrlo rado! sa zasloziti se, saglasiti se; pristati na; - ke dovoljstom! /-/ - stnde tamak (ili pocasno mesto, procelje stola; - keyi tutmak) visoko ceniti, veoma uvazavati; /igal etmek zauzeti pocasno mesto (za n/ - stnde yeri olmak biti postovan; stolom); - n kurtarmak spasiti zivot, izbiti voljen; - na mek okupiti se oko vuci glavu; - nara yanmak ispastati koga; - vermek 1) nici, hicati (o zitaricama, travi i si.) 2) pojaviti se, iskrsnuti, tudje grehe; opeci se, doziveti nepizbiti 3) /-a/ dati zivot za koga 4) klasali (o rijatnosti (zbog drugih); - ndan nikah zitaricama) 5) isplakivati (rublje); - vura gerriek biti ozenjen (udata); /-n/ - n instancija; - vurma obracanje, trazenje; lokutmak citati molitvu (bolesniku); - ol da eek - ol uvek budi glava; budi staresina a! - vurmak v. bavurmak; /-n/ - na makar magarcima; - olmak biti staresina vurmak udariti u glavu (o alkoholu); - n (glava), postali sef; - nda olmak osecati yapmak v. - n toplamak; - n yarp gzn karmak nagrditi, ubogaljiti, unasto i drugi; biti s kime u istom polozaju; n ortaya koymak rizikovali zivot, izakaziti; - yastk yz grmemek nemali
1-,-nl -

babo

ni trenutka predaha; oka ne sklopiti; - yasudbina, fatum; /-n/ - nda yazl olmak biti kome sudjeno (predodredjeno); /-n/ - n yemek oterati koga u smrt; - yerde opustene glave, pokunjen; - yerine gelmek doci k sebi, pribrati se, osvestiti se; - yukarda ponosan, ohol; sujetan; /-, -n/ - na zindan etmek dovesti u veliku nevolju, napraviti kome pakao; adam - na po glavi, po coveku; vay ma! tesko meni! yeni - tan iznova, ispocetka
zs
baaba 1. ekvivalentan, jednake vrednosti; - kmak (ili gelmek) 1) biti jednak s kime; ne zaostajati 2) sah. remizirati, igrati nereseno 2. fin. po nominalnoj vrednosti; - tan aa ispod nominalne vrednosti; - tan yukar (ili fazla) iznad neminaine vrednosti

baarlmak

uspesno se zavrsiti (o

poslu i si.)
baarsz neuspesan, bezuspesan; ne-

uspeo
baarszlk

uramak

neuspeh; bezuspesnost; pretrpeti neuspeh

baarmak ak. uspeti; uspesno obaviti cf. muvaffak olmak baat (-d) dominanantan, pretezan, nadmocan, glavni
baatlk
sas

dominacija, vladavina; - yabiol. prirodno odabiranje dominirati; vladati, gas-

baatmak

podarili
babakan predsednik ministarskog saveta, premijer, predsednik vlade; cf. ba vekil babu 1. glavnokomandujuci, ne ralisi mus 2. nacelnik izvidjaca baavu

baak (-) 1. bot. klas; - balamak (ili tutmak) klasati; - saman pleva 2. pabirak, paljetak; - etmek (ili toplamak) pabirciti, paljetkovati, kupili klasje
baak (-)

ge-

voj. stariji vodnik

astr. Devica

baak

pabircar, klaseber paljetkovanje, pabircanje skupljanje

ba 1. poslovodja; palir 2. prodavac glava (ovcjih, kozjih, govedjih)


bak (-)

baaklk

bat. prasnik, prasnica

paljetkovanje, klasja (posle zetve)


baaklanmak baakl

baaklama

baeser baeski

remek-delo
ist. baseskija (najstariji u sluzbi voj. nadnarednik, stariji vod-

klasali

na dvoru)
bagedikli

1. bot. bogat klasjem, klasat 2. klasast, u obliku klasa aktr 1 . glavni glumac, nosilac glavne uloge 2. fig. glavni akter (u poslu, aferi, dogadjaju)
ba alt ba

nik
bagz /-/ - etmek (o) zeniti, uda (va)ti; - olmak ozeniti se, udati se
bahakem

sp. glavni sudija med. glavni lekar; cf. med. glavna


sesra

mor.

(-ni) 1. sp. druga kategorija 2. medjupaluba (kabina za posadu)

bahekim

ba

tabip
bahemire

baar uspeh; - lar dilemek (po) zeleti uspeh; - elde etmek postici uspeh; gstermek pokazati uspeh, uspeti (u poduhvatu) - kazanmak postici uspeh
baarl

uspesan, srecan, uspeo, koji

us peva

babo 1. bez vlasnika, bez gospodara, lutalica (o psu) 2. neukrocen, neobuzdan; razuzdan 3. nekontrolisan, zapusten; napusten o detetul; /-/ brakmak (dolatrmak ili salvermek)

117

baboluk

napustiti, ostaviti samom sebi; - kalmak biti slobodan, biti nezavisan


baboluk 1. neobuzdanost, razuzdanost; sloboda 2. zapustenost, zaparlozenost 3. rastrojenost: smetenost

(va)ti se 2. lig. uznemiravati se; uzrujavati se, usplahiriti se


bakalatrmak ak. t. menjati, preinaci {va)ti 2. promeniti {glas i si.) 3. uznemiravati; uzrujavati

babozuk (-u) 1. civilni, gradjanski 2. neuredjen, neuredan; nesreddjen 3. voj. neregularan; dobrovoljan {o trupama) ll 1. ist. dobrovoljac {u osmanlijskoj vojsci) 2. anarhista; - alay raspustena banda babozuka

b kaldrma

pobuna, bnut; cf. isyan

bakalk 1. osobenost, svojstvenost 2. oznaka 3. promena, menjanje; lig. preokret bakan predsednik nacelnik; belediye - predsednik opstine; devlet - set drzave; kurmay - voj. nacelnik staba
bakanlk 1. predsednistvo; nacelnistvo 2. vodjstvo (delegacije, misije i si.) 3. rang predsednika

neuredno,

nesredjeno,

haoticno
babozukluk

nered, haoticnost; anar-

hicnost
bakabak bangan
banmak

1. celav 2. obrijane glave

dijal. razuzdan, raspojasan dijal. joguniti se, inatili se,

bakas {-n)
rma!

drugi; - nn iine kane mesaj se u tudja posla! {-bi) dip!. prvi sekretar {-ti) glavni grad, prestonica; arhimandrit

opirati se
baka {neko) drugi; drugi; drukciji, razlicit; - lar drugi, ostali ljudi; - - 1) drukcije, razlicito 2) zasebno, odvojeno; - bir okula gidiyoruz mi idemo u drugu skolu; - bir zamanda u drugo vreme; - iin yok mu? iron. zar nemas druga posla? - kapya! 1) obratite se na druga vrata! 2) pricaj {te) to drugom! o - adamdr on je drugi covek; imdi artlar - sada su drugi uslovi; - trl drukcije, na drugi nacin; trl edemem ja ne mogu drukcije ll post, sa ab/. osim, sem; izuzev; bunu senden - herkes biliyor osim tebe, to svako zna; ekmekten - neler aldnz? sta ste kupili sem hleba? bakaca

bakatip
bakent

metropola
bakei Bakrt

Baskir
/it. glavni wunak (knjizevnog

bakii

defa)
bakomutan
bakonsolos

glavnokomandujuci generalni konzul generalni konzulat


bakomutan

bakonsolosluk bakumandan Bakurt

v.

v.

Bakrt

v.

ayrca

balahana

bat. kupus, broskva {Bra-

sica oleracea)
balama pocetak, pocinjanje; - fiili gram. inkoativni glagol; - mzii muz. uvertira balamak 1. dat. pocinjati zapoceti, pristupiti cemu; ie - zapoceti posao, pristupiti poslu 2. pocinjati; imtihanlar bugn balyor ispili pocinju danas; balama! ne pocinji! (u vezi sa necim neprijatnim)

bakacl {-l) bakaclk

altruist

altruizam, covekoljublje
!it. glavni junak

bakahraman bakalam bakalama

geof. metamorfizam biol. metamorfoza, pre-

obrazaj
bakalamak

1. menjati se, preinaci

118

batan

balang (-c) 1. pocetak; - ta u pocetku; - meridyeni geog. pocetni meridijan; - noktas mat. polazna tacka; srat fiz. pocetna brzina 2. uvod, pristup
balanlmak

bamak 1. basmagdzija, papucar 2. cuvar obuce u dzamiji bamaklk 1. ist. placanja sultanskoj porodici 2. mesto za papuce (u dzamiji)
ba
ba

pass. od

balamak

mal kapital; ct. sermaye muharrir v.


bayazar

1. pass. od balamak 2. zaokrugliti se, glavicati se, obrazovati glavicu (o luku, kupusu i si.)
batatlmak pass.

balanmak

bamdr

generalni direktar glavna direkcija

od balatmak
ocuu

bamdrlk
bart
ba

balatmak caus. od balamak; okula - dati dete u skolu


balayc balay

povezaca, zenska marama


(-)

parmak

anat. palac

pocetnik,

debitan

bapiskopos

arhiepiskop

(za) pocinjanje, pocetak; ot-

varanje 1. s glavom, s glavicem; - vida zavrtanj s glavom; byk - glavat, glavonja 2. glavni, osnovni 3. lig. panosit ohol
bal bana

barol

sin. glavna uloga v.


ba sal

bal

basa

basavc

drzavni (javni) tuzilac javno tuzilastvo

~asavclk

nezavisno, samostalno

vazan, bitan; glavni; - rol glavna uloga (i lig.)


bal gs

balca

zoo/. cefalotoraks

basz 1. biol. acefalan, bez glave 2. bez glave, bez vodje; - ordu vojska bez komandanta 3. glup, ogranicen - dipsiz sz besmislica baszcltk baszltk

1 . kapa, klobuk; povezaca, ubradac 2. nevestinska kapa, kruna, venac 3. kapuljaca, kukuljaca 4. slem, kaciga 5. oglav (konja); - tamas prekonosnik oglava 6. vlast uprava, predsednistvo 7. arhit, kapitel (stuba); basluk, obluk na stubu 8. teh. glavcina (tocka) 9. teh. kapak, poklopac 1O. voj. bojeva glava (torpeda i si.); 11. naslov, zaglavlje; - atmak (ili koymak) naci neslov; - sayfas naslovna strana 12. teh. sastavak, zglob 13. tip. klse, matrica 14. otkupnina neveste (novac koji mladozenja daje tastu); - vermek dati otkupninu
balk

balk

anarhizam

soc. anarhija

baehir bataban

(-hri) v.

bakent

arhit. arhitrav

batabip

(-bi) v.

bahekim

kapar

1 . bez kap e, gologlav 2. bez naslova 3. bez bojeve glave


banabeyinci

balksz

ist.

zapovednik

sul-

tanskog dvora basmak arh. pasmag, papuca

batan ponova, iznova, opet, iz pocetka; - aa potpuno, od glave do pete; - aa szmek pazljivo odmeriti (pogledom); - aaya potpuno, sve, u celini; - amak ( ili akn olmak) biti previse, odvise, preko mere (posla i si.) - atmak v. bandan atmak; - ayaa potpuno, sasvim, s kraja nakraj; - ba dijal. odlican, izvrstan; - baa potpuno sve, uzduz i popreko; - karmak zavesti koga; navesti na los put; - kmak zabludeti, krenuti stranputicom; - defetmek izbaviti se, osloboditi se cega; otarasiti se; - geen nevolja, nedaca, napast; - hkm vermek unapred se odluciti; - inme neocekivano, kao grom

119

batankara

iz vedrag neba; - inmek naglo nastupiti (o zimi i si.); -iareti muz. znak ponavljanja; - kalma (ili kalm) upotrebljavan, nasledjen od drugoga; - ktan demirlernek mar. usidriti, ukotviti (brod); - savma povrsno, ovlas; nehajno, nemarno; - savmak v. bandan savmak; - trnaa v. tepeden trnaa; - yukar prekomerno, preterano, neumereno
batankara

batakl

moi':varan, baravit

zool. senica velika (Parus

bataklk 1 1. moi':varno zemljiste, barustina 2. fig. opasno, ukleto mesto 3. u sastavu bol. i zool. naziva; - ba tankaras ioo/. barska senica (Parus palustris); - keteni bot. vetrogon (Eriophorum); - samuru zaaf. evropski vizon (Mustela lutreola); - yosunu bot. tresetnica barska (Sphagnum) ll mocvaran, baravit

maior) ucu (-nu) 1. uzglavlje; /-n/ - nda blizu, pokraj, tik uz; hastann - nda pokraj bolesnika 2. astr. zenit; - uzakl zenitna udaljenost O /-n/ - na dikilrnek popeti se kome na glavu, neprekidno mui':iti
baucul astr. zenitni
bauzman

bataksal v.

batakl

ba

batarda ustava, brana, gat batarya 1. voj. baterija 2. el. baterija; baterijska lampa 2. topavi na palubi; borda - s mor. topavi na palubi ratnag broda 4. prekar, apamena; - y yemek dobiti grdnju
lambas

ekspert

balke

metropola Qedne imperije) (-ti) v.


babakanlk

bavekiUet bavekil

v.

babakan

bavurmak

dat. obracati se kome; pri-

begavati cemu
bayazar

bat 1. geog. zapad; Bat lkeleri zapadne zemlje; gney - s jugazapad; kuzey - s severozapad 2. mor. zapadni vetar; - karayel severozapadni vetar 3. astr. tacka zalaska sunca (na dan prolecne ravnodnevnice, 22 mart) ll zapadni; Bat Almanya zapadna Nemacka batc 1. kaji sece, rezni; koji bade, badljikav; - aletler rezni alati 2. fig. peckav, uvredljiv batclk

glavni urednik

bayaz

uvodnik, glavni clanak

bayazman

prvi. sekretar

zapadnjastvo; aksidentalizam

batak (-) mocvara; barustina, glib, kaljuga; - otu voduska, blatnica (Uinosella aquatica); - a saplanmak fig. zaglibiti se, uvaliti se u nevolju ll 1. mocvaran; blatnjav, glibovit 2. propao, izgubljen, beznadezan
batak 1. nesavastan duznik 2. lopov, prevarant, kalsar 3. rasipnik, raspikuca

batk 1. patapljen, potanuo; - gemiler patanuli brodovi 2. upao; ispijen; - gzl upalih aciju batl a. 1. lazan, nestvaran; neasnovan, neodrziv; - itikat (ili inan) praznoverje, sujeverje 2. nekaristan, uzaludan; bezvredan

batakl

bot. zool. mocvarne (biljke, zi-

votinje) 1. izvrdavanje duga 2. varanje, kaisaranje, lupestvo batakhane 1. jazbina, brlog (lopova) 2. mrtvilo, stagnacija
bataklk

batl 1 1. zapadni; - devletler zapadne driave 2. zapadnjacki arijentisan; naklonjen zapadu ll zapadnjak, Evrapejac
batllama

evrapeizacija, evrpeizovati se

ev-

ropeizavanje
batllamak batm

1. zalazak sunca, sutan; gn -

120

baya

zalazak sunca, smiraj dana 2. propast, si om


batn (-tn) a. 1. anat. abdomen, trbuh 2. vreme trudnoce; bir - da iki ocuk dourdu ona je rodila dvojke 3. fig. koleno, pokolenje, generacija

batni

a.

unutarnji, skriven; mislican

Batiniye a. Batiniti (sekta koja u kuranu nalazi skriveni smisao)


batr

v.

bahadr

uzbudjivati; szlerin bana batmaz tvoje me reci ne uzbudjuju 8. fig. zaneti se, zadubiti se (u misli) 9. dat. biti sav u necemu zaglibiti se u dug; tere - biti sav u znoju, kupali se u znoju 1O. urasti, urasciva li (npr. nokti u meso) O bata ka naporno, tegobno, s mukom; bata ka gitmek tesko se kretati batt balk yan gider sve jedno, bilo ne bilo; batasya gitmek upropascavati se, propadati; yerin dibine jako su postideti, potonuti u zemlju od st ida

batnc

razarac; obijac pass. od


batrmak

batnimak

batman batman (stara mera za tezinuizmedjiu 2. i 8. oka) batonsale slani stapic battal a. 1. bezvredan, neupotrebljiv, batal, pokvaren, razvaljen; - etmek izbaciti iz upotrebe; ponistiti (kartu i si.); olmak postali neupotrebljiv, pakvarili se 2. glomazan; krupan, kabas battaniye a. cebe bav dresura za lov (pasa, sokolova)
bavc

batrmak 1. ak. dat. potapati; zagnjurivati; gemiyi - potopiti brod 2. ak. dat. zabadati, zabijati; zariti, zarinuti; kalemi hakkaya - staviti pero u mastionicu 3. ak. unistavati, upropascavati (poslovno), dovoditi do bankrotstva 4. ak. omalovazavati, nipodastavati 5. ak. rasipati, tracit (novac, imovinu)
bat 1. gl. im. od batmak 2. potonuce 3. zalazak (i fig. ) 4. propast, slom; bankratsva

dreser zivotinja (za lov)

batis (t) tekst. batisi


batk

bavl 1 dresiran ll namac, vabac (za dresuru zivotinja)


bavlmak

bankrotstvo, padanje pod stecaj;

cf. iflas 1. potopljen, potonuo 2. zaboden, zariven, zabijen 3. propao, bankrotirao 4. upao, ispijen (o obrazima, ocima) 5. dijal. dubok, udubljen 1. propast, slom 2. bankrolsiva 3. udubljenje, jama
batknlk

ak. dresirati za lov

batkn

bavul kofer, torba bay gospodin; Bay Selim gospodin Selim


baya 1 1. obican, normalan; jednostavan, prost; vakidasnji; - gn abican (radni) dan; - yry abican hod 2. vulgaran, prostacki; banalan, otrcan 3. los; nizak (o kvalititu); bu mal pek- ova roba je vrlo losa; - dan aa veoma los (po kvalititu); gadan, ogavan 4. u. sastavu bot. i zoo/. naziva; - ard bot. smreka Quniperus communis); - engerek zoo/. sarka (Vipera berus); - kabak bot. bundeva (Cucurbita pepo); - servi bot. cempres (Cypresus sempervirens) ll 1. dosta, znatno, prilicno; - yoruldum dobro sam se

batma v.

bat

batmak (-ar) 1. (po) tonuti, (u) tonuti (o brodu i si.); suya - utopiti se, udaviti se 2. zalaziti, zaCi, kloniti se zapadu (o suncu) 3. izgubiti se, nestati, isceznuti 4. bankrotirali 5. isprljati se (o odelu) stm bam batt isprljalo mi se odelo 6. dat. zabosti se, zariti se, prodreti (o bodlji, igli i si.) 7. dat. obespokojavati, uznemiravati;

121

baya

umorio 2. zamalo, skoro, gotovo; - bagibi oldum skoro sam se onesvestio 3. vrlo dobro, u redu O - kamak ne priliciti, ne pristajati (o recima, pastupku i si.)
ylacak

(nesposobnost svilene bube da savija ca uru)


bayk

v. baylan

baya

kesir mat. prost razlomak

bayalamak postali obican (jednostavan); postali grub (vulgaran, neotesan) bayalatrmak


yalamak

caus.

od

ba-

baylmak 1. onesvestiti se, izgubiti svest, pasti u nesvest 2. dat. fig. ushicavati se, odusevljavati se, diviti se; bu filme bayldm odusevljen sam ovim filmom 3. venuti, uvenuti (o cvecu, povrcu) 4. ak. arg. odresiti kesu, izbrojati; "izlihtirati se", izgubiti sav novac (na kocki)
bayltc 1. opojan, omamljiv; zapanjujuci 2. med. anestetican, narkolican bayltmak ak. 1. onesvestiti 2. anestezirati, dali narkozu bayn

1. obicnost, osrednjost 2. vulgarnost, banalnost, primitivnost, trivijalnost 3. niskost, pokvarenost bayan gospodja; gospodjica; Cemile gospodja Dzemila Bayan

bayalk

v. baylan

bayat 1. bajat, ustajao, suv, tvrd; ekmek bajat, suv hleb; ukvaren, pokvaren (o ribi i si.); izvetreo (o picu); uzezen, uzegao (o masti maslacu)2. fig. zastareo; nesavremen, zaostao (o mislenju, modi i si.) bayatlamak, bayatamak 1 . izgubiti svezinu, ubajatiti se; ukvariti se; uzeci se; izvetreti 2. fig. zastareti; izaci iz mode
bayatlk

bayndr napredan, razvijen; uredjen, izgradjen; ct. mamur; - bir lke napredna zemlja; - bir ehir uredjen grad

bayndriamak raivijati se, redovati, cvetati; izgradjivati se


bayndriarmak

nap-

ak. razvijati, unap-

redjivati; izgradjivati
bayndrlk napredak, razvoj, procvat; blagostanje; uredjivanje, izgradnja; Bayndrlk Bakanl ministarstvo za javne radove; - ileri javni radovi
bayndrmak bayr

bajatost, ukvarenost, uzeglost

dmek

1 . onesvescen, besvestan; pasti od umora 2. slab, malaksao, obamro; sanjiv, cesnutljiv (o pogledu) 3. dat. zaljubljen; ushicen; - - 1) malaksalo 2) zaljubljeno 4. opojan, omamljiv; - koku opojan miris 5. uvenuo, procvao (i fig. ) 6. tih i nezan; - ses nezan glas

baygn

v.

bayndriairmak

cuvik; bayr

aa

1. padina, kosa 2. breg, uzvisica, nizbrdo


kuu

(-nu)

zool.

crnoglavka

baygnlamak 1. onesvestiti se 2. iznemoci, malaksali 3. postali sanj[v, ceznutljiv (o pogledu)


baygnlk 1. nesvest (ica), onesvescenost; - geirmek pasti u nesvest, onesvestiti se 2. slabost, nemoc, iznemoglost, posustalost 3. ushicenje, zanos 4. opojnost, omamljivost

(Sylvia)
bayraamak

postali strm, uspinjati se

(o putu)
bayrmak

(o) bogatiti se

bayr turpu (-nu) 1. bot. rotkva (Raphanus) 2. fig. neotesanac, prostak

baygnt 1. v. baygnlk; - gelmek pozliti; - geldi bana pozlilo mi je 2. euforbija

bayi (-i) a. prodavac; ttn - i prodavac duvana bayilik prodaja, trgovina

122

beceri
bayku zool. sova (Strix); - gibi zloslutan, zlokoban (o onome ko donosi nesrecu)

bayramiamak uzajamno cestitati praznik, razmenjivati praznicne cestitke


bayramlk 1 praznicni, blagdanski; - elbise praznicno odelo ll praznicni poklon
bayr

baylan
baylk

nar. razmazen
1. bogatstvo 2. soc. plemstvo,

dijal. star, drevni


drevnost

gospodstvo bayonet (-ti) v. sng bayrak (-) 1. zastava, barjak; asmak (ili ekmek) podici zastavu; - direi (ili gnderi) kopljaca, motka (zastave); - lar yarya indirmek spustiti zastave na pola koplja; iaret - signalna zastavica, signalni barjacic; milli - nacionalna zastava 2. fig. celnik, perjanica; olmak biti na celu o - amak 1) skupljati dobrovoljce 2) pobuniti se, dici ustanak; lar amak fig. drsko se ponasati; - alt vojna sluzba; - n dikmek pridavati sebi vaznost; - gibi jasno, ocigledno; - lar indirmek prestali sa grdnjom; - kousu (ili yar) stafetna trka
bayrak

bayrlk

baysal dijal. tih; miran, spokojan


baysallk

dijal. spokojstvo, mir

baysungur zool. bradan (vrsta sokola) baytar a. veterinar baytari a. veterinarski


baytarlk

veterina

baz 1. osnova, baza; 2. hem. kaza bazal hem. bazican bazalt


(-t)

geof. bazalt

bazen a. ponekad, katkad


baz 1 neki; - lar, - s neki (ljudi) ll v. bazen; - defa (ili kere) ponekad, katkad

v. bayraktar v.
bayraktarlk

bayrakit sa zastavom; pod zastavom


bayraklk

bazalma. () dijal. presan hleb; lepinja (ispod saca)2. bazlamaca, uljevusa (pita od sira, jaja i brasna) bazuka, bazoka voj. bazuka be uzv. bre! hej! cuj! ne sta radis, bre? bebe beba, odojce bebecik (-i) bebica, novorodjence bebek (-i) 1. v. bebe 2. utka (igracka) gibi 1) detinjast 2) lutka (lepa zena); ta - lepa, ali hladna (zena, devojka)
yapyorsun

bayraktar 1. barjaktar, stegonosa 2. fig. avangardist 3. ist. komandant neregularnih trupa


bayraktarlk 1. duznost berjaktara 2. fig. avangardizam

- ?

bayram praznik, blagdan; - arifesi uoci praznika; - ay mesec seval /arapskog kalendara); - etmek praznovati, svetkovati; - gn praznicni dan; - kutlamak cestitati praznik; - nz kutlu olsun! srecan vam praznik! Cumhuriyet - Dan republike (turski nacionalni praznik, 29 oktobar); milli- nacionalni praznik O - dan a vrio retko, s mene pa na ustap; - kou gibi neukusno odeven; - haftasn mangal tahtas anlamak sasvim pogresno razumeti; ramazan - ramazan (post)
bayramiama (uzajamno) cestitanje praznika; razmena cestitki za praznike

o-

Beberuhi 1. lice iz Karadjoza 2. fig. kepec, prca, pusa bebir (-bri) p. zool. panter, leopard (Panthera pardus) bece nisa (u zidu)
becellemek

s. ile prepirati se, svadjati

se beceri 1. sposobnost, vestina, umece

123

wr

becerikti 2. okretnost, gipkast (u gimnastici) becerikli sposoban vest, umesan beceriklilik sposobnost, umesnost, vestina; okretnost beceriksiz nesposoban, nevest, neumesan; nespretan beceriksizlik nesposobnost, umesnost; nespretnost becerilmek pass. od becermek becermek ak. 1. uspeti, poci za rukom, izaci nakraj sa cime 2. iron. udesiti, srediti, upropastiti; ocuk elbisesini becerdi dete je upropastilo .svoje odelo 3. arg. silovati 4. arg. raditi o glavi, ugrazavati becertmek caus. od becermek becit (-di) dijal. hitan, neodlozan bedahet (-ti) a. 1. jasnost; ociglednost, ocevidnost 2. improvizacija bedaheten reme nemena cega; - olarak za, u zamenu'za~.; buna - (olarak) u zamenu za to, umesto toga 3. otkup (ljenje), naknada (za vojnu sluzbu); - tutmak iskupiti se za vojnu sluzbu (placanjem zamene) 4. hodocasnik za Meku (umesto drugog lica) bedelsiz besplatan, bez naknade; bez naznacene cene beden a. 1. telo, trup; organizam; - ar telesna mana; - cezas jur. telesna kazna; - deitirmesi. metempsihoza, seljenje dusa; - eitimi (ili terbiyesi) fizicko vaspitanje, fiskultura; - mkellefiyeti prinudni rad, kuluk 2. stablo, deblo (drveta) 3. voj. bedem (tvrdjave) 4. glavni deo, glavnina; skelet (zgrade) 5. velicina, struk (odela, haljine) 6. mor. Iabavi deo konopa <> - inden vermek platiti iz svog dzepa
zas

bedenen a. 1. fizicki; telesno 2. licno bedeni a. fizicki, telesni, somatski; fizicki razvoj; - olgunluk fizicka zrelost
gelime

a.

improvizovano, bez prip-

bedava p. besplatan; - dan (ili - sna) besplatno, badava; - dan ucuz budzasto, u bescenje O - sirke baldan tatlidr post. besplatno sirce sladje je od meda
bedavac

bedensel v. bedeni bedesten p. bezistan, pokriven bazar bedevi a. 1 1. nomad, beduin 2. derviski red (osnovao ga Abul Abas Sejid Ahmet ei-Bedevi, 1200-1276) ll 1. pustinjski 2. nomadski 3. brzonog (o arapskom konju) bedevilik, bedeviyet (-li) 1. nomadski zivot, namadizam 2. fig. necivilizovanost, primitivizam bedbah p. zloban, zlurad, pakostan; cf. ktcl
bedbahlk

badavadzija, gotovan, mukgotovanstvo; parazitizam

tas
bedavaclk

bedavet (-ti) v. bedevilik bedbaht


(-t)

p. nesrecan, zlosrecan

nesreca, zia sreca, maler; sudbina, zia kob, udes u bedbin p. pesimist ll pesimisticki; ct. karamsar bedbinlik pesimizam; cf.
sn
karamsarlk

bedbahtlk

zloba, pakost, zluradost

bedhuy Ip. zlocudan, lose naravi bedi1 (-i) a. prekrasan, divan; redak bedi2 (-i)

beddua p.-a. kletva, prokletstvo; /-n/ almak dobiti kletvu, biti proklet; /-al etmek kleti, proklinjati bedel a. 1. cena, vrednost 2. protivrednost, jednaka vrednost 3. dat. za-

a. stilistika, estetika reci

bedia a. umetnicko delo bedihi a. jasan. ocigledan bedii

a.

umetnicki; estetski

124

bekleme bediiyat
(-t)

a. estetika

behit

(-ti) p. raj.

bedir (-dri} a. pun mesec; cf. dolunay bedmest p. mrtav pijan begonya bat. begonija, zdravac (Begonia) pohvalan zitivna recenzija
beence

behre p. 1'. udeo, ucesce 2. sudbina behresiz unesrecen; !isen cega; gururdan - lisen ponosa beis (-e'si) a. 1. smetnja 2. steta, gubitak; - grnnek pretrpeti stetu; imati teskoce; - yok! ne mari! nista! bej bez boja bek1 (-ki) sp. bek; sa- desni bek bek2 (-ki) gorionik, plamenik (gasni) beka a. 1. trajanje, trajnost, gotrajnost 2. vecnost, besmrtnost du-

predgovor;

po-

beendi (ili hnkar - ) kul. pire od plavog patlidzana


beendirmek
beeni

caus. od

beenmek

ukus (i fig.) cf. zevk

beenik

v. makbul
pass. od
beenmek

beenilmek

bekar muz. bekar, povratilica bekar a. 1. nezenja; neudata; - kalmak (ili yaamak) ostat1 neozenjen (neudata) 2. beli udovac be ka ret (-ti) a. 1. devicanstvo, nevinost, cednost; - kemeri pojas nevinosti 2. fig. originalnost (u misljenju, poeziji i si.)
bekarlk
sultanlk

dopadanje; odobravanje, pohvala; dobar prijem; odziv


beenmek ak. 1. goditi, biti po volji, voleti; svideti se, dopasli se; o kz ok beenirim ona devojka mi se mnogo svidja; kendini - biti samoljubiv 2. birati, izabrati, odabrati; been beendiini biraj sta gad ti se svidja 3. prihvatati, odobravati; saglasiti se; cf. tasvip etmek; tuttuunuz yolu beenmiyorum ne odobravam put koji ste izabrali O beenmeyen kk k zn versin posl. probirac nadjeotirac

beeni, beenme

nezenjstvo, momacki zivot; momacki zivot je carski zivot

bekas zool. sumska sljuka (Scolopax rusticola) bekaya v. bakaya beki strazar; cuvar; nocni cuvar; - kpas; kr - si cuvar polja, poljak; kk - si pozarnik; snr - si granicar
pei srazarski

beenmezlik

neodobravanje, osuda;

zamerka behet (-ti) a. arh. 1. lepota 2. radost 3. ljubaznost behemehal p. u svakom slucaju, svakako, zacelo beher p. 1 svaki; - gn svaki dan, svakodnevno ll po na, za; - para po komadu, na komad (placanje) behey uzv. ljutnje, negodovanja; hej! hej ti! - adam hej, covece! behimi a. bestijalan, zivotinjski; grub surov (postupak i si.) behimilik, behimiyet (-ti) bestijalnost, zverstvo; grubost,brutalnost

bekilik 1. strazarska sluzba, sra~ zarenje, straza; cuvanje; - etmek strazariti; cuvati bekinmek uporno nastojati, navaljivati, insistirati; cf. inat etmek 2. zatvoriti se, sepusiti se bekit (-ti) fond (osnovan u dobrotvorne svrhe); cf. evkaf bekitmek ak. posvetiti, zavestati imovinu, osnovati fond bekleme
gl. im. od beklemek; - ku-

125

""fl

beklemek lbesi slrazara; - listesi lisla cekanja; (ili salonu) cekaonica


Bektai zm (-n) bot. ogrozd, ribistla (Ribes grossularia)

odas

beklemek 1. ak. ce ka li, oCekivali 2. ak. cuvali, paziti; strazariti; eyay - cuvati stvari; orman - cuvali sumu 3. ak. ab/. nadali se, oslanjali se na; racunali s kime. (s cime); senden yardm beklerim racunam na lvoju pomoc, oslanjam se na tvoju pomoc; bekle yarn kesini cekaj da na vrbi rodi grozdje beklenilrnek v. beklenmek; lenilmeyen frtna iznenadna bura bek-

beklenmedik iznenadan, nepredvidjen, olay iznenadan, neneocekivan; ocekivan dogadjaj beklenmek bez/. pass. od beklemek; bu ondan beklenmezdi ovo se nije ocekivalo od njega; kar bekleniyor ocekuje se sneg beklenmezlik nenadnosl neocekivanosl, iz-

beklemak 1. cekali se, sacekivali se; zajedno cekali 2. bdeli kraj samrtnicke postelje

bel1 1. anat. pojas, struk; slabine, krsta; - ars probadi u krstima, lumbago; - blgesi lumbalni pojas; - omurIar slabinski prsljenovi 2. pojas (nica), opasac; - kay opasac; - kua pojas (za slabine) 3. geog. sedlo (brda) 4. geog. tesnac, klanac, sutjeska 5. mor. prednji deo brda 6. hrbat, rtenjaca, ledja (iivotinja) 7. biol. sperma; - gelmek ejakulirati; - geveklii polna nemoc, impotencija O - almak makrili poda se; fal - balamak osloniti se, pouzdati se u koga; /-n/ - ini bkmek 1) pognuti se; nakloniti se (radi pozdrava 2) slomili, ucveliti, ozalostiti; - i bklmek ostati bespomocan; - i kmek pognuti se, pogrbiti se; - ini dorultmak pribrati se, oporaviti se, doci k sebi; - ini emek fig. oboriti glavu, pokunjiti se; /-n/ - inden gelmek voditi poreklo od, poticati od; - ine kadar kzarmak pocrveneti do usiju; - i krlmak iznuriti se, iscrpsti se; /-n/ - ini krmak osakatiti, onesposobiti koga; - vermek ulegali se, ugnuti se (pod teretom) bel2 dijal. v. iaret bel3 lopata, asov; - beliemek rili, riljali bel4 fiz. decibel, jedinica jacine zvuka bel5; - - bakmak blentavo gledati bela a. 1. belaj, nevolja, nedaca, nesreca, beda; muka tegoba, patnja, bol, jad; - y aramak Irazili neprilike, zapodevati sadjevicu; - ya bak ki.. (ili - y gr ki) na nesrecu; - bundandr ki.. nevolja je u !ome sto ... ; - ya atmak (dmek, girmek, tutulmak (ili uramak) upasti u nepriliku, nagrajisati; - karmak praviti neprilike, izazivali svadju; - y satn almak Irazili neprilike, prizivati nevolju; - y savmak spasiti se bede; /-l - ya sokmak uvuci u neprilike 2. kazna; - sn bulmak dobiti svoje (o kazni i si.) - sn ekmek ispaslati (za nedela) 3. kletva, prokletstvo;

bekletmek caus. od beklemek; atfedersiniz,. sizi ok beklettim oprostite, mnogo sle me cekali; beni ok bekletmeyinl nemojle me mnogo zadrzavati! evimi ona beklettim njemu sam dao da mi cuva kucu . bekri a. bekrija, pijanica, pijandura; propalica, mangup bekrilik bekrijasenje, pijancenje, janstvo pi-

Bektai 1. bektasija (dervis beklasijskog reda) 2. arh. janicar o - srr slroga tajna Bektai kavuu

(-nu) bot. ehinokaklus

(Echinocaclus)
Bektailik Bektasije, Bektasizam (derviski red koji ji osnovao Hadzi Bektas Veli, umro 1337. godine)

126

b elin - okumak kleti, proklinjati o bin (g) ile s mukom, jedva, na jedvite jade; - vardm demez nevolja dolazi iznenada belagat (-li) a. 1. recitost, elok\!encija 2. v. belagatlk
belagat

diine baklmaz

posl. poklonu se u zube muktas, gotovan, ba-

ne gleda
belei

arg.

davadzija belge dokumenat; svedocanstvo, uverenje; - filmi dokumentarni film; alma - si radna knji:Zica; Ikametgah - si potvrda o boravku o - almak biti iskljucen iz skol e belgeci sin. dokumantarisi belgelemek, belgelendirmek ak. dokumentovati, potvrditi belgelenrnek 1 . pass. od belgelemek

besednik, retoricar besednistovo, retorika

belagatlk belagatl

recit, elokventan; fig. kras(-t)

noreciv belahat poglavost

a. glupost, blesavost, tu-

belal 1. mucan, tegoban; neugodan, neprijatan 2. svadjliv, dzandrljiv ll arg. podvodac

2. dokumentovati
belgeli 1. dokumentovan, dokazan 2. iskljucen (iz skola); - renci iskljucen ucenik belgesel dokumentarni belgi 1. znak, simbol 2. oznaka, obele:Zje, osobenost belgilemek ak. odredjivati, odrediti, ustanoviti; ct. tayin etmek belgili odredjen, utvrdjen belgin jasan, ocevidan belginlik jasnost, plicitnost odredjenost; eks-

belde a. grad; - i tayyibe Medina beledi a. 1. gradski; opstinski 2. med. endemski; - hastalk endemska bolesi 3. domaci, savicajni belediye a. opstina, grad; - bakan (ili reisi) predsednik opstine, gradonacelnik; - meclisi gradska skupstina; gradski savet belediyeci a. opstiinski civonnik, opstinar belediyecilik komunalna politika belek (,i) dijal. 1. povoj 2. poklon 3. znak, signal 4. bre:Zuljax, brdasce belemek dija/. 1. ak. povijati (dete) 2. mazati, packali 3. dat. ak. valjati (u brasnu) belemir bot. razlicak (Centaurea cyanus) belen dijal. geog. 1. sedlo 2. tesnac, klanac belenmek 1. pass. od belemek 2. valjati se (u prasini, pesku) belermek zuriti, piljiti belertrnek buljiti, beciti (oci)
bele

belgisiz 1. neodredjen; nejasan, neprecizan 2. gram. neodredjen; - sfatlar neodredjeni pridevi belgisizlik neodredjenost belgit (-ti) 1 . potvrda, priznanica 2. do kaz belgitlemek gumentovati ak. dokazati, ar-

beli p. dijal. da, tako je


beli

a. v.
(-i)

belagatl

belik
atn

dija/. pletenica, kika, kurjuk


hayet

a. arg. besplatno. d:Zabe; -

belin dijal. v.

127

beliniemek beliniemek pretrnuti od straha, preneraziti se, skameniti se belinietmek ak. prestrasili, preneraziti belirgi v. belirginlik belirgin vidljiv, istaknut, jasan; javan
belirginlernek

determinans

belirti 1. znak, oznaka, znamen 2. med. simptom; - bilimi dijagnostika belirtici odredben, koji odredjuje; - nitelik osobenost, karakteristika belirtik odredjen, jasan, eksplicitan belirtilen redjeno
gram. determinatum, od-

postali jasno, razjasniti

se

belirginlik jasnost, jasnoca belirimsizlik razgovetnost


beliri

nejasnost,

ne-

belirtili 1. odredjen; - tamlama gram. odredjeni izafet, odredjeni genilivni odnos 2. simptomatican belirtisiz neodredjen; - tamlama gram. neodredjeni genilivni odnos, neodredjeni izafet belirtme 1. odredjenje, determinacija; definicija 2. gram. odreditelj, determinans; - grubu genilivni odnos; ct. tamlama; sfat odredjeni pridev; - vurgusu logicki akcenat belirtmek ak. 1. ca us. od belirmek 2. odrediti, rasjasniti; ustanoviti 3. mat. odrediti, oznaciti belit (-ti) aksioma belitsel aksiomski bel kemii (-ni) 1. anat. kicma, rtenjaca 2. tig. stozer belki p. nozda, valjda, verovatno; - de mozda cak 2. sta vise, cak, nego, no; o saldrmak iin deil, - kendini korumak iin davrand ne da bi napao, nego je zauzeo stav da bi se branio belkiJi 1. verovatan, mogu6 2. sumnjiv, problemalican belladonna bot. velebilje (Atropa)
zukluklar

pojava, ispoljavanje (simptoma) de-

belirleme 1. til. odredjivanje, terminisanje 2. ogranicenje

belirlemek ak. 1. odrediti, odredjivati 2. ogranicavati, suzavati 3. specifikovati belirlenim til. determinacija belirlenirnci determinist belirlenirncilik determinizam belirlenmezlik neodredjenost belirleyen 1. determinanta 2. gram. odreditelj, determinans belirli odredjen, utvrdjen, izvestan; preciziran; - belirsiz nejasan; neodredjen; .sreli alma kontrat ugovor o radu na odredjeno vreme; - zamanda u odredjeno vreme belirmek 1. pojaviti se; videti se, ukazati se ct. tebarz etmek 2. tig. razjasniti se, iskristalisati se (o misljenju i si.) 3. izaci na videlo, ispoljiti se belirsiz 1. neodredjen; nejasan, maglovit 2. !aman, zagasit (o slikarskim bojama) 3. nepoznat belirsizce neodredjeno,
nejasro

belirsizlik neodredjenost, nejasnost belirte (-ci) 1. gram. prilog 2. hem. reagens belirgen gram. 1. atribut 2. odreditelj,

bellek (-i) pamcenje, secanje; - bo(ili karkl) med. paramnezija; - yitimi gubljenje pamcenja, amnezija belleksel mnemotehnicki bellem sposobnost pamcenja

128

benim belierne 1. gl. im. od beliemek 2. abajlija, cebe ispod sedla beliemek 1 1. ak. Su) pamtiti; uciti napamat 2. misliti, smatrati bellemek2 agr. kopati, riljati bellenmek pass. od beliemek belleten bilten; naucni zbornik belietmek caus. od beliemek belli1 1. poznat, izvestan; cf. malum 2. jasan, ocevidan, ocigledan 3. odredjen; bal 1) poznat, istaknut, ugledan; znacajan 2) odredjen 3) glavni; - belirsiz nejasan, neodredjen; - beyan ocigledan; etll)ek otkriti, pokazati; izneti, saopstiti; n etmeden neprimetno, krisom, kradom olmak pass. od - etmek belli2 sa... strhkom; ince - tananog struka, vitak, stasit bellilik 1. odredjenost 2. jasnost, ociglednost, ocevidnost 3. dija/. znak, oznaka, obelezje bellisiz 1. nepoznat, neznan 2. neodredjen, nejasan 3. slozen, zamrsen, nejasan (o reci i si.); kitnjast (stil) bellisizlik 1. nepoznatost 2. neodredjenost 3. nejasnost, nerazgovetnost belsem v. balsam bel per
soukluu

youm

1) ja nisam ovde, nema me 2) nemarn nista s tim, ne racunajte na mene! ben2 mladez; pega (na kozi) ben3 dijal. mamac, meka (za ribe i si.) benat kceri
(-t)

a. -

Havva zene, Evine

benbenci uobrazen, ohol, nadmen; samoljubiv; tas bence po meni, po mom misljenju benci egoista, sebicnjak, samozivac bencil sebican, samoziv; cf. hodbin bencileyin kao ja, slicno meni bencilik 1. egoizam, sebicnost 2. samoljublje, egelizam ben (-ci) bot. bunika (Hyoscyamus niger) bende p. sluga, rob; - niz vas pokorni sluga, ja bender p. 1. morska luka 2. trgovacki grad, trgoviste 3. mor. sidriste, kotviste benek (-i) mrlja, fleka, pecat; pega; - - u mrljama, u flekama; u pegama, pegav beneklemek ak. umrljati, uflekati beneklenmek 1. pass. od beneklemek 2. isarati se pegama
beneklemek

(-nu) med. gonoreja, !ri-

refl. od beneklemek

bembeyaz beo belcat, beo kao sneg; etmek (o) beliti; - kesilmek (ili olmak) prebledeti, biti bled kao krpa bemol (-l) muz. znak snizenja ben1 ja; - - demek misiili samo na sebe, biti sebican; - ldkten sonra ta ta stne kalmasn posle mene potop! - ahm bu kadar severim vise od toga ne mogu da se zrtvujem, vise nisam sposoban; - deki yara elde duvar delii pas/. tudja ruka svrab ne cese; - yata mojim godina, u mojim godinama; -

benekli mrljav, flekav, poprskan; pegav; - ballbaba bat. mrtva kopriva (Lamium maculatum); - srtlan zoo/. hijena pegava (Hyaena crocuta); - ylanyast bot. kozlac (Arum maculatum) bengilemek ak. ovekoveciti; ct. ebediletirmek

bengilik 1. vecnost; ct. ebediyet 2. besmrtnost 3. beskrajnost, beskonacnost bengi su (-yu) zivotvorna voda, voda zivota benim gen. od ben; - gibi kao ja; -

129

benimki iin za mene; - le sa mnom benimki moj (moja, moje); - ler moji benimsernek ak. 1. prisvajati; prisvojiti 2. usvojiti, primiti, prihvatiti 3. polagati pravo, pretendovati na ..4. identifikovati, izjednacavati; asimilovati bensinrnek pass. ad benimsernek benimsetmek caus. od benimsernek beniz (-nzi) boja lica, ten; - atmak (aarmak ili amak) pobledeti, prebledeti; - i bozurmak v. - i solmak; - inde kan kalmamak pobledeti kao krpa; ostati bez kapi krvi (o licu): - i sararmak prebledeti, izgubiti boju; - i solmak pobledeti, uvenuti (od bolesti); - i umak v. - i atmak benli1 sa pegama (na licu), pegav
ben2 v. senli -

izgleda da je ocajan

benzer 1. mat. slican 2. slican, nalik na ... ; - ini yapmak podrazavati, imitirali (stil i si.); buna - slicno tome benzerlik 1. slicnost; analogija 2. biol. mimikrija benzersiz jedinstven, necuven
benze

analogan, slican analogija, slicnost slican po zvucnosti (o re-

benzeim

benzeimli

cima)
benzelik

slicnost

benzeme gram. asimilacija, jednacenje; gerilek - regresivna asimilacija; ilerlek - progresivna asimilacija

benzemek

sliciti, naliciti (jedno na


gram. disimilacija

benlik 1. licnost, individualnost, karakter (pojedinca); - inden kmak promeniti karakter, ne liciti na sebe; - Jkilemesi psih. deljenje (cepanje) licnosti; yitimi gubljenje licnosti, depersonilizacija; - yitirmek izgubiti licnost (individualnost) 2. ponos, gordost; milli - nacionalni ponos 3. pej. oholost, arogantnost; - davas egoisticnost, egocentricnost; - davas gden egocentrik; davasnda olmak ponasati se egocentricno benliki egoista. sebicnjak; egocentrik benlikilik egoizam; egotizam; egocentrizarn bent (-di) p. 1. bent, ustava; brana, gat 2. arh. knjiga, sveska, svezak 3. arh. cvor, uzao 4. sastavak, karika 5. arh. novinski clanak 6. /it. strofa 7. arh. paragraf (zakona) 8. lanac, okovi 9. novi red, alineja 1O. /it. distih (pes me) benzemek dat. liciti, nalikovati, biti slican, podsecati na ... ; bu, bir eye benzemiyor ovo ni na sta ne lici; o, babasna benziyor on lici na oca; mit kesmie benziyor cini se da je izgubio svaku nadu,

drugo)
benzemezlik

benzeti 1. poredjenje, komparacija 2. kopija, imitacija (u slikarstvu) benzetilmek pass. od benzetrnek benzetrnek 1. caus. od benzemek 2. ak. dat. nalaziti slicnost s kime 3. ak. dat. (po) brkati, zameniti (lica), mesati; onu arncana benzettim pobrkao sam ga sa tvojim stricem 4. dat. praviti imitaciju, podrazavati kome 5. ak. pokvariti, upropastiti, unistiti; kzm btn bebeklerini benzetti moja devojcica je pakvarila sve svoje lutke 6. ak. arg. izmlatiti, izlemali
benzeyi

slicnost

benzin benzin; - akma upaljac na benzin: - eki benzinski cek; - deposu 1) benzinska stanica 2) rezervoar za benzin (automobila); - istasyonu benzinska stanica; - samc benzinska cisterna benzinci prodavac benzina; radnik na benzinskoj stanici benzoi hem. benzel

130

beri beraat
(-t)

v. beraet

berberlik berberski zanat bere 1 1. oziljak, brazgotina, ra ni ca 2. modrica, masnica bere2 bereta bereket (-ti) a. 1. bericet, obilan rod, izobilje, rodna godina; 2. sreca, blagostanje; - versin! na zdravlje, bog vam dao dobro! (govori prodavac kupcu pri primanju novca) - versin ki srecom, na srecu o - boynuzu arhit. rog izobilja; - denizi astr. More plodnosti (prostrana ravnica na Mesecu) bereketli 1. plodan, rodan, izobilan; mahsul plodna letina 2. blagodatan, blagotvoran; - yamur blagodetna kisa; ola (ili olsun) 1) na zdravlje! neka je sa srecom! 2) srecan bericet! dobru letinu! (zelja koja se iskazuje pri skupljanju letine) bereketsiz 1. neplodan, nerodan 2. neblagotvoran bereketsizlik 1. neplodnost, nerodnost (zemlje) 2. neblagotvornost berelemek ak. ogrepsti, napraviti brazgotinu (oziljak) 2. nagnjeciti, napvaviti mas nicu berelenmek pass. od berelamek bereli1 1. sa brazgotinom, oziljkom, ranicom 2. s modricom (masnicom) bereli2 s beretkom bergamot (-tu) bot. bergamota (Citrus bergamia); - ya bergamotsko ulje bergzar p. suvenir, mali poklon; cf. armaan

beraber p.-1 zajedno, u drustvu; - inde sa sobom; u drustvu, u pratnji; - inde almak poneti sa sobom; lstanbul'a son gidiimde - imde eim de vard prilikom mog poslednjeg odlaska u Istanbul sa mnom je bila i moja supruga; - dp kalkmak zajedno ziveti; bununla - ipak, i pored toga ll jednak, na istom nivou; ravan; - e bitmek 1) zavrsiti se nereseno; izjednaciti se (o rezultatu u igri) 2) zavrsiti se u isto vreme; - kalmak sp. igrati nereseno beraberce lektivno zajedno, zajednicki, ko-

berabere djus, izjednacenje (u tenisu) beraberlik 1. zajednicko zivljenje, zajednistvo 2. solidarnost, uzajam'r:ia pomoc, saradnja 3. sp. neresena igra; neresen ishod; - le bitmek zavrsiti se nereseno beraet (-ti) a. 1. jur. oslobodjenje od optuzbe; - etmek biti oslobodjen, izaCi cist; - karar jur. oslobadjanje, oslobadjajuca presuda; - kazanmak v. etmek 2. jur. nevinost, nepostojanje krivice; - i zimmet oslobodjenje od odgovornosti berat (-t) a. 1. ist. dekret, ukaz (sultanski) 2. povelja (o odlikovanju, patentu i si.) berbat p. 1. los, rdjav; ruzan; bugn hava ok - danas je vreme veoma ruzno 2. razoren, unisten; zapusten 3. necist, prljav, umazan; -etmek 1) zaprljati, umazati 2)unistiti, razoriti, upropastiti; - olmak pass. od - etmek
berbatlk 1 . necistoca, prljavstina 2. razorenost; pustos

berhane p. veliki han, karavansaray berhava p.-a. - etmek dici u vazduh, razneti; - olmak propasti; btn emekleri - oldu svi njegovi napori su propali beri 1 ova (bliza) srana ll s ove strane; - gel pridji! dodji biizel suyun - yakas bliza obala reke lll post. sa abi. od, vee; be gnden - vee petdana; o gnden -

dkkan

berber berberin, brijac, vlasuljar; berbernica, brijacnica Serberi Berber berberice berberski jezik

131

beriberi
od onog dana; teden - odavno, odvajkada os im dve tri :!emlje

'\

beriberi taminoze)
srana

med.

beriberi (vrsta

avi-

bertik be,re1

(i)

1 udaren, povredjen ll v.

bertilmek ret/. pass. od hertmek bertmek (-er) ak. 1. iscasiti, uganuti 2. pcmodreti (od hladnoce) berut (-du) zool. som (Silurus glanis) berzah a. 1. geog. zemljouz, prevlaka; 2. medjuvreme, interval 3. fig. hezdan,procep; skripac
c'. kstak

beriki (-ni) ovaj; blizi; -taraf ova (bliza) beriljum hem. berilijum berjer meka, postavljena stolica ber1 (-ki) a. munja; ct. yldrm ber2 cvrst, solidan, izdrzljiv;

ct. salam

berkarar p-a. 1. odlucan 2. cvrst, postojan, stabilan, lrajan; - olmak trajati; produzavati, nastavljali se berkelyum hem. berklijum berkinmek ojac;,ti, dobiti snagu; ucvrstiti se, konsolidovati se berkitmek ak. ojaea (va) ti, utvrditi, ucvrstiti, konsolidovati berklik 1. cl(rstina, jacina, izdrzljivost bermutat p.-a. po obicaju; obicno, uobicajeno berrak a. t. cist, svetao, prozracan, bistar; vedar (dan, vrem~ i si.) duru, effaf 2. cist, lep, prijatan (gias) 3. tig. jasan, cist; iskricav
berraklamak ROSiati cist (svetao, prozracan), razbistritt se; razvedriti se
berraklatrmak; raklamak

besbedava potpuno besplatno,


atelno

ba-

besbelli jasno, svakako, bezbeli, naravno, bez sumnje besbeter sasvim los, najlosiji beselernek v. eseremek besermek v. eserrnek besi 1. hranjenje, ishrana; tovljenje; kljukanje; - ye ekmek (ili koymak) hranrii'i; gojili, tovili; kljukati; ar prehranjivanje; preterano kljukanje 2. arlit. :netak; punjenje (praznina izmedju dva l<a:mena ili dve daske) besi doku (-su) bot. endosperm besili uhranjen; ugojen, utovljen besin hrana;

ct. gda

besinli hranljiv besi r belancevina, albumin


b~si

caus.

od

berprokon-

jasnos.t, prozracnost, vidnost, bistrina; sjaj

berraklk

suyu (-nu) bot. biljni sok

berri a. suvo:emni, tinentalan; cf. karasal bersz muz. uspavanka

kopneni;

bertaraf p.-a. 1 sklonjen na stranu, odlozen; uklonjen, odstranjen; - etmek 1) skloniti, odloziti 2) udaljiti, odstraniti; latife - salu na stranu! - olmak pass. od etmek ll sem, osim, izuzev; iki lke -

be.sleme 1. hranjenje, ishrana; izdnegovanje; sosyal - drustvena ishrana 2. vaspitanik, sticenik; posvojce, posinak (pocerka) 3. teh. oslonac, podloga 4. teh. napajanje (masine) o - gibi (ili k lkl) aljkava, neuredna, lose odevena (zena, d evojka)
r:lavarje,

besle rnek ak. 1. hranili 2. gojili, tavili (stoku); kljukati (zivinu) 3. izdrzavati; Erdem nek bana ailesini besliyor

132

beinci

Erdem sam izdrzava porodicu 4. gajiti, negovati; at - gajiti konje 5. fig. gajitu (u sebi); negovati, pothranjivati; hayal pothranjivati mastu; kin - gajiti mrznju; mit - gajiti nadu 6. teh. napajati (masinu) 7. teh. pojacavati, podupirati; nabijati; popuniti beslenen psih. postojan, istrajan, ne, pokolebljiv beslenme hranjenje, ishrana beslenmek pass. refl. od beslemek besietmek caus. od beslemek besleyici 1 1. hranljiv 2. probavni: kanal probavni kanalll hranilac
besleyi

ruka ruci! dogovoreno! (nakon pogodbe); - aa - yukar gezmek hodati tamoamo, tumarati; - aa - yukar uyumak pogadjati se uz uzajamne ustupke; - dkmek tiho plakati, jecati; - on malo, neznatno; - para sitnica, bagatela; - paraya almamak ne pridavati vaznost, ne davati pet para; - para etmez bezvredan, ne vredi prebijene pare; /-/ - paralk etmek poni:Zavati, vredjati, sramotiti; parmak bir deil (ili olmaz) svijudi su razliciti;ni pe( prstiju ruke ne mogu biti kao Yldz arg. "peskir", hojedan; moseksualac
bearet (-li) a. 1. radosna vest, dobar glas; ct. mjde 2. ruzna stvar, nakaza. rugoba be byk (-) beer1
g::

nacin ishrane

besli v. besili besmete a. is/. formula bismillahirrahmanirrahim (u ime milostivog i milosrdnog Alaha); - ekmek (ili okumak) izgovarati formulu besmete besmetesiz nevaljalac, kopile (o lose vaspitanoj deci) bespaye p. bot. sladi6, slatka paprat (Polypodium vulgare beste p. muz. kompozicija; arija, melodija; - balamak kamponovali 2. tema, motiv besteel kompozitor bestecilik umetnost komponovanja bestekar p. v. besteci bestelemek ak. 1. komponovati, pisati muziku 2. prekomponovati, staviti u note, uglazbiti (stihove) bestelenrnek pass. od bestelemek besteli kamponovan
be 1 . pet; - te bir jedna petina; - 1 bir arada (ili - i bir yerde) v. beibirlik; duyguUar pet cula; yzde - pet posta (5%) 2. broj pet, petica o - aa - yukar

krupna musmula

po pet; - tane kitap po pet knjia. covek;

vecanstvo; -

ljudski rod, coljudska prava; aar covek uvek moze da pogresi; ljudski je gresili
haklar
beere a. 1. anat. epiderm, pokozica 2. bot. kutikula, kozasla opna beeri a. ljudski; antopoloski; - ilimler humanisticke nauke

beer2

beeriyet begen

covecanstvo, ljudski rod

geom. petougao; petougaonik

beibirlik

pet zlatnika u niski (:Zenski

nakit)
bei k (-i) 1. kolevka, besika; fig. kolevka; - kemer arhit. svod, luk; - kertii (ili kertme nianl) zarucena jos u kolevci;- rt arhit. sedlast krov; - salncak ljuljaska; - sallamak fig. probdeti svu noc; - ini saliadm sluzio sam mu od detinjstva; - sandalye stolica za ljuljanje 2. voj. Iate! topa 3. mor. gondola (broda)

beiki

izradjivac kolevki

peti; - kol peta kolona: - sapk sp. peta licna greska (u kosarci)

beinci

133

beizi i
beizli
amdan

od pet delova, u pet delova; petokraki svecnjak 1. gl. im. od


beiemek

beierne

2. muz.

kvintola
beiemek

beter p. losiji, gori; - in - i najgori; - in - i var od zlog ima goreg: - olmak pogorsa (va) ti se: Allah - inden esirgesin (saklasn) neka bag sacuva od jos goreg! beti 1. naCin 2. figura, oblik, linija (u slikarstvu i vajarstvu) betik ga; spis
(-i)

ak. 1. delili na pet delova 2.

upetostruciti 1 sastavljen od pet delova, od pet komada ll 1. /it. narodna pesma sa sro fama od pet stihova 2. petica (u kartama); kupann - si petica u hercu 3. muz. kvinta
belik 1. petak (novac od pet jedinica) 2. eelina od pet delova 3. arg. peder, "pes kir" o - sirnit gibi kurulmak (ili kaslmak) razmelati se, pravili se vazan

beli

napisana stvar, pismo; knji-

belilernek ak. . uobliciti, davati oblik 2. ilustrovati. ukrasiti (tekst) betili figurativar (o slikarstvu); metaforican; simbelican betim opisivanje, slikanje, prikazivanje;
cf. tasvir

beme p. 1. tkanina od pet raznobojnih pruga 2. nogari lkackog razboja be parmak (-) zoo/. morska zvezda (Asterias vulgaris)
be parmak otu bot. petoprstica (potentilla reptans) be be

betimlemek ak. opisivati, slikati betimsel opisan, deskriptivan betisel slikovit, figurativan beton beton; - kartrc mesalica betona; - gibi veoma cvrst, etporan (o stvarima) ll betonski, od betona; - direk betonski stub; - levha betonska ploca; pist betonska pista; - yap betonska konstrukeija betonaj betoniranje betonarme armirani beton betonarmeci barmirac belona betoncu belonirac betoniyer betonjera, mesalica belona bevliye a. 1. uroloske bolesti 2. urologija bevliyeci urolog bey 1. gospodin; - im! (moj) gospodine! Ahmet Bey gospodin Ahmed 2. gospodar, zapovednik, glava (plemena); beg 3. as (u kartama); cf. birli v - armudu kruska bergamota; - baba otac (i za oslovljavanje starijih ljudi); - gibi yaamak ziveti u izobilju beyaban p. pustinja; ct. l.

pene v. yzlk

be

parmak novcanica od SOO. TL.

(-)

bet1 (-ti): - beniz boja lica, ten, pt; -i benzi aarmak (atmak ili umak) pobledeti, prebledeti; - i benzi kalmamak izgubiti boju; - i benzi kire (duvar) kesilmek pobledeti kao krpa; - i benzi kl gibi olm<Jk pobledeli, posiveti (od uzbudjenja); - i benzi limon gibi olmak pozuleti kao limun; - i benzi lye dnm dobio je mrtvacko bledilo bet2 (-ti): gostanje bet3 v. bed beta bela (grcko slovo) o - nlar fiz. bela-zraci; - partikl beta-ceslica betatron fiz. betatron beteremek v. etelemek. belelernek beterrnek nar. drsko se ponasati. biti grub bereket izobilje, bla-

134

beyin beyan a. 11 . objavljivanje, izlaganje, iznosenje; saopstenje 2. izjava; deklaracija; cf. bildiri; - da bulunmak dati (zvanicnu) izvaju; - etmek izjaviti; izneti, objaviti, saopstiti 3. jasnost, jasan stil ll jasan, ocigledan, razgovetan. beyanat (-t) a. izjava; avni) nastup, govor; cf. deme; - ta bulunmak (ili yapmak) dati zvanicnu izjavu, dati saopstenje beyanname a.-p. 1. saopstenje, kominike; deklaracija;manifest 2. carinska deklaracija 3. proglas, objava; letak beyaz a. beo; - adam belac, covek bele rase; Evropljanin; - rk bela rasa; Beyaz Saray bela kuca ll 1 . bela mesto; gzn - beonjaca; yumurtann - belance 2. prepis ucitko; - a ekmek (ili etmek) prepisati ucitko, napraviti cistu kopiju 3. arg. heroin; - ekmek uzimati heroin 4. muz. polovina note; cf. ikilik O altn platina; - ban otu bot. bela bunika (Hyoscyamus albus); - bayrak bela zastava; - bayrak ekmek predati se, istaci belu zastavu; /-/ - a karmak rehabilitovati, opravdati; - pleme bot. cemerika (Verl!ftrum album); - geceler bele noci; - harp hladni rat; - kabul blanko akcep!; - karnca termit; - kitap "bela knjiga"; - yonca bot. bela detelina (Trifolium repens); - zehir "beli otrov", marihuana; n ad var, esmerio tad (var) crnka je ljupkija od plavuse beyaz eya bele stvari, bela tehnika
beyazms, beyazmtrak
beyazlk 1 . belina, beloca 2. bela boja, belilo; svetlost (dana, zore)

beyaz perde a.-p. ekran (filmski) beyaz peynir (beli) ovcji sir beyefendi gospodin (uctiv nacin obracanja) bey erki aristokratija; aristokratizam beygir p. 1. konj; - bakm nega konja; - gc (ili kuvveti) fiz. konjska snaga 2. uskopljen, ustrojen konj 3. komordzijski konj 4. sp. konj (gimnasticka sprava) 5. sah. skakac, konj beygirci 1. uzgajivac konja 2. trgovac konjima, dzambas 3. cuvar konja beygircilik konjarstvo, gajenje konja beyhude p. beskoristan, uzaludan ll (ili - yere) uzalud, uzaman; cf. bouna beyin (-yni) 1. aoat. mozak; - bktm mozdana vijuga; - gangliyonu anat. zapaljenje mozga; - kabuu mozdana kora; - kanamas izliv krvi u mozak; - karncklar anat. mozdane komorice, mozdane ventrikule; - omuritik svs tecnost kicmene mozdine; - saplar anat. mozdane peteljke; - sarsnts potres mozga; - sektesi med mozdani udar, mozdana kap; - sulanmas med. razmeksavanje mozga; - tavas kul. pecen mozak; - yarmyuvarlaranat. mozdane polulopte; zar mozdanica, mozdani omotac; - zar iltihab med. meningitis, zapaljenje mozdane opne 2. fig. pamet, razum; razboritost, inteligencija; - im almaz oldu stao mi je mozak, nista mi ne ide u glavu; - i dalmak oglupeti, pobenaviti; - im durdu stao mi je mozak. nista ne shvatam; - ne girmernek ne shvatati, ne tokucivati: - e naketmek urezati se u pamet. dobro zapamtiti O - atmak razjariti se, rasrditi se; - i bulanmak 1) otupeti, osamutiti se 2) predosecati zlo, slutiti; podozrevati; - i delinmek pretrpeti sok, sokirati se; - edisi rad mozga; - patlamak

belicast, bel-

kast

beyazlanmak, beyazlamak (po) beleti, postali beo; beleti se, belasati se


beyazlatrmak

ak. belili

beyazlatma hem. ciscavanje, rafinisanje beyaztatmak ak. ciscavati, rafinisali

belenje, beliti;
hem.

.prepre-

135

beyincik razbijati glavu, naprezali se, razmisljati; - i sulamak seniliti; (po)detinjiti; - i uyumak v. - i bulanmak;- inden vurulmua dnmek zgranuti se, zaprepastiti se beyincik
(-i)

beyzade plemic; aristokrat beyzi a. ovalan bez 1 1. platno; bez, pamucno platno; Amerikan -:- i amerikan, grubo platno; gaz - i gaza; yelken - i jedrenina 2. krpa, komad platna; - top krpenjaca (Jopta); toz - i krpa za brisanje prasine 3. pola, odrezak tkanine; iaret (tantma, tehis) - i signalna zastavica ll platnen, od platna; bebek Jutka od platna; arg. danguba, besposlicar; - pantalon platnene pantarone O - i herkesin arnma gre vermezler ne moze svako po svojoj zelji da narusava praliva bez2 anat. zlezda; ct. gudde; dilalt leri podjezicne zlezde; ekzokrin - egzokrina zlezda; endoksin - endokrina zlezda; gz ya - i suzna zlezda; i leri zlezde s unutrasnjim Jucenjem; kalkan - i tiroidna :Ziezda; kozalaks - hipofiza; ter - i znojna zlezda; tkrk - i pljuvacna zlezda; ya - leri Jojne zlezde bezci v. bezzaz bezdirici dosadan, nametljiv, nasrtljiv bezdirme vrsta pljosnatog hleba bezdirrnek ak. abi. dosadjivati, gnjaviti, zamara li beze 1 1. v. bez 1 2. otok zlezde beze2 1. okruglica testa 2. vrsta kolai':a (od belaneeta i secera u prahu) bezek
(-i)

mali mozak

beyinli uman, pametan, razuman beyinsiz fig. bez pameti, bez mozga, glup, ogranicen beyinsizlik ogranicenost, tupavost, tupoglavost beyit (-yti) a. /it. dvostih, distih beylerbeyi ist. beglerbeg (valije u Rumeliji i Anadoliji) beylik 1. drzavni, erarski; - arazi dr:Zavno dobro; - gemi 1) drzavni brod 2) ist. ratni brod 2. stereotipan, sablonski, konvencionalan; ll 1. begluk; kne:Zevina 2. plemstvo, vlastelinstvo; - satmak izigravati plemica; praviti se gospodinom 3. maJo vojnicko cebe o - frn has karr Jepo je ziveti na drzavnim jaslama; yiitlik vurmakla, - vermekle junak se postaje borbom, plemic darivanjem beyliki ist. sef sultanske kancelarije beynamaz 1. (covek) koji ne klanja 2.
fig. nemaran, nehatan, aljkav; - zr neubedljiv izgovor, otrcano izvinjenje

beyneladale a. anat. intermuskularni, medjumisicni beyneimiJel a.


milletleraras

ukras, ures; nakit

beynelmilelcilik v. ternacionalizovati

milletlerarasclk

beynelmilelletirmek

ak.

in-

bezeki 1. dekcrater 2. arh. zena koja oblaci i ukrasava neveste bezekli ukrasen bezelernek dijaf. v. alay etmek bezelernek bot. grasak (Pisum sativum) bezemeci dekcrater bezemek ak. ukrasavati, kititi; pej. (na) kindjuriti

beysbol (-10) bezbol beytullah a. 1. C,aba (u Meki) 2. meka beytlmal a. am. drzavana blagajna beyyine a. jur. svedoi':anstvo, dokaz;

cf. delil; - klfeti jur. teret dokazivanja


beyza a. jaje

136

bkknlk

bazen ukrasavanje, doterivanje, ulepsavanje bezeornek pass. refl. od bezemek bezesten v. bedesten bezgin mrzovoljan, ner spolozen, utucen; apatican bezginlik mrzovolja, neraspolozenje, utucenost; apatija bezik
ya)

(-i)

darda (kartaska igra)

bezir (-zri) a. 1. arh. seme, zrno 2. (ili laneno ulje; - vernii firnajsozl odlanenog ulja; - isi mrekkebi kvalitetno masti! (za kaligrafe)

gibi ostar; - gibi kesrnek fig. nestati, brzo pro6i (o rani i sf.); - gibi saplanmak iznenada ;E~ pojaviti, napasli (o bolu, probadu); - na gvenmek oslanjati se na silu; - kemie dayanmak biti na kraju strpljenja; - kinini kesmez posl. vrana vrani oci ne vadi; - srt kadar vrlo malo, neznatno (o pulu vremenu i sf.); - silmek fig. zavrsiti posao; - yaras geer (onulur), dil yaras gemez (onulmaz) pos/. rana.od noza zarasta, rana od reci ne zarasta
bak 1. nozar 2. nozarski trgovac 3. koljac, umica, krvnik baklk 1. nozarski zanat, nozarstvo 2. nozarska trgovina, trgovine nozevima
baklamak

bezirgan p. 1. arh. bazerdjan, trgovac 2. jevrejski trgovac 3. ulicni prodavac 4. lig. 6ifta, si6ardzija
bezirganlk

ak. ranili nozem, probosti pass. od


baklamak

6iftinski duh; gramzivost,

baklanmak

lakemost bezrnek (-er) abi. smuciti se, razocarati se, zasititi se cega; hayattan - zasititi se zivota, smuciti se zivot, razocarati se u zivot bezzaz a. arh. manifakturista (proizvodjac i prodavac manufakturne robe)
bcl 1. anat. kolence, cukalj, skocna kos! 2. piljci (vrsta igre)

bakl s nozem, naoruzan nozem; eli - izgrednik, kavgadzija; kanl - olmak biti krvni neprijatelj
baklk

polica, kutija za kuhinjske no-

zeve
bk 1. bickija, rucna testera; - tozu piljevina, strugotina 2. saraeki no'z
bkc

testeras

bk

evi strugara, pilana

1 zagnojen, gnojav, nezaceliv (o rani, povredi) ll vet. vlazni lisaj (bolest konja)
bclgan

bkhane

v.

bk

evi

bkn

probisvet, !ola; mangup

bcrgan

teh. okrugla turpija, narezac

(za metale)
bak (-) noz; - az (ili yz) secivo noza; - azna yatmak podvrgnuti se operaciji; - atmak probosti, zariti noz; /-al - ekmek potegnuti noz; - kini noznica, kanija; - srt 1) tupa strana noza, teluce 2) opasno mesto; . opasno stanje; - yeri oziljak, brazgotina (od noza); a - kalemarski naz; tra - nozi6 za brijanje; zile! o - n aznda olmak biti u opasnom stanju; - - a gelmek tu6i se nozevima; -

bdk 1. kratak i debeo; - parmak kratak i debeo prst 2. zdepast, dezmekast (covek) 3. sitan (ob. za voce); - elma sitna jabuka
b klmak bknt

ab/. bez/. pass. od

bkmak

odvratnost;

dosada,

zlovolja

ca ma
bkkn

umoran, sit zivota; zgadjen, de-

gutiran
bkknlk dodijalost; odvratnost, gnusanje, gadjenje; - vermek izazvati gnu-

137

bkmak

sanje (odvratiost) (-ar) ab/. osecati odvratnost, gnusati se; dodijati, dozlogrditl; fig. biti sit, prezasiti se; bktm senden sit sam te! smucio si mi se
bktrc bkmak

dosadan, nesnosan, nametljiv

bktrmak

ak. abi. izazivati odvratnost;


yldr)

dosadjivati
bldr

(od bir

prosle godine, lane

bldrcn zoo/. prepelica (Coturnix coturnix) O - frtnas oluja s pocetka septembra; - gibi loptica (punacka zena); otu bot. jedic (Aconitum)

bllk;

dolamak

- - punacak, jedar, nabijen; - gegati se


bllk

stvari cu poveriti !ebi 9. ak. ostaviti koga da ponavlja razred; retmen ocuu brakt ucitelj je !roje dece ostavio da ponavljaju 1 O. .ak. dat. zavestati, ostaviti; btn maln niversiteye brakt citavu svoju imovinu zavestao je univerzitetu 11. ak. osloboditi, pustiti; serbest - pustiti na slobodu, osloboditi 12. otpadati, odlepljivati se; masann kaplamas b rakm furnir stola se odlepio 13. ak. popustati, davati slobodu; kk ocuklar brakmaya gelmez ne valja napustati malu decu o bir tarafa - ne pridavati znacaj; ne uzimati u obzir; geride - preci, prevazici; meydan brakmamak ne dati priliku; yzst- zanemariti, napustiti
braktrmak

caus. od

brakmak

- - 1. v. bllk rastresit, rnek (puding i si.)

bngl;

2. sipak,

bngridak (-) 1 1. anat. meko teme (u novorodjenceta) 2. punacak, debeljuskast (ob. za dete, zenu} ll zivahan, bodar, okretan
bmgldamak

lako podrhtavati, lelujati


brakmak atekes

se, igrati
braklmak brakma

pass. od

primirje; cf.

brakmak

sklopiti primirje

brakmak 1. ak. dat. pustiti, ostaviti; mektubu masann stne braknz ostavite pismo na stolu 2. ak. dat. staviti, smestiti; kad antarnn stne brak stavi papir na moju torbu 3. ak. dat. odloziti, odgoditi; bugnk iini yarna b rakma ne ostavljaj danasnji posao za sutra 4. ak. pustati, negovati (brkove, bradu) 5. ak. ostaviti, napustiti; prekinuti, prestati; sigaray - ostaviti pusenje 6. razvesti se, napustiti (bracnog druga); - karsn - napustiti zenu 7. ak. dat. deponovati; predati; mektubu postaya predati pismo na postu; paray bankaya uloziti novac u banku 8. dat. ak. ostaviti, poveriti kome; eyay sana brakacam

byk (-) 1. brk(ovi); - brakmak (ili salmak) pustati brkove; - teriemek izbijati, iicati (o brkovima) 2. bot. vitica, vreza, rasljika o - altndan potajno, krisom, kradimice; - altndan glrnek krisom se smejati; /-n/ - n balta kesmez olmak dizali nos, praviti se vazan; - burmak (ili bkmek) 1) uvijati brkove 2) arogantno se ponasati 3) udvarati se (devojkama, zenama); - lar ele almak sazreti, zamomeili se; - fal ile megul olmak sukati brkove (razmisljajuci); /-n/ na glrnek smejati se kome u brk, praviti smesnim, otvoreno se narugfivati; - n silmek dobiti brkove, postali brkat

bykl s... brkovima, brkat; k ranta sedih brkova, belobrk O - ya piyaz vermek arg. biti u dobrim odnosima s ploicijom bykl balk (-)

zool. mrena (Bartus

fluviatilis)
byksz bzbz

bez brkova, cosac

muz. mala palica (za bubanj)


nar. klinac, klinja, svrca

bzdk (-)
bzr

a. anat. klitoris, drazica

biber bol. 1. biber (Paper nigrum); -

138

bidayet
aac biberovo drvo (Schinus); /-al etmek zabiberiti, staviti biber; - tanesi zrno bibera 2. paprika (Capsicum); - dol mas kul. punjena paprika; - turusu paprika u tursiji; ac - ljuta paprika; krmz aleva paprika

biberiya bot. ruzmarin (Rosmarinus of ficinalis) biberiemek ak. 1 . zabiberiti 2. ak. dat. fig. podstrekavati, nagovarati, podbadati biberli 1. zabiberen, zacinjen biberom 2. fig. papren, preskup biberon boca sa cuclom (za hranjenje odojcadi) bibi nar. 1. tetka (oi':eva sestra) 2. zema, domacica bibliyofil bibliofil bibliyograf bibliograf bibliyografi v. bibliyografya bibliyografik bibliografski; - birlik bibliografska jedinica; - forma format; knye bibliografski opis, bibliografska deskripcija bibliyografya bibliografija bibliyoman biblioman bibliyomani bibliomanija biblo sitan ukras, drangulija biare p. jadan; pomocan; ct. zavall sirot, ubog; bes-

- ini beenmedim nije mi se dopao kroj sakoa 4. oblik, forma; vid, nacin; stil; almak dobiti oblik, poprimiti vid; /-/ - e koymak (ili sokmak) dati odredjen oblik, urediti, uoblii':iti; - vermek uoblii':iti 5. til. forma 6. gram. oblik; olumsuz - odrecni oblik o - ine getirmek naci zgodnu priliku, iskoristiti povoljan trenutak; bu ne i! kakav je to nai':ini! bu ne - ey? kako to? biim bilimi biol. morfologija biimci formalista biim birim morfem biimcilik til. formalizam biimlendirmek ak. oblikovati, uoblii':iti biimtenrnek oblikovati se, dobiti formu biimli lepog oblika, prikladan, ukusan - bacaklar lepe noga; - vcut lepo telo biimsel 1: formain i; formalistii':ki 2. geom. prizmatii':an biimsiz 1. neprikladan, neskladan, bezoblii':an; lose skrojen 2. nemio, neprijatan, los; - haber neprijatna vest; - szler ruzne rei':i biimsizlik neskladnost bezoblii':nost, amorfnost;

biki krojenje; kroj; - evi krojai':nica; yurdu skola krojenja i sivenja bikici krojai':; krojai':ica, svalja bime 1. gl. im. od birnek 2. geom. prizma 3. kosidba 4. arhit. tesan gradjevinski kamen 5. rezana gradja (drvena) birnek (-er) ak. 1. se6i, rezali 2. krojiti 3. zeti; kositi; fig. kosili (mitraljezom, masinkom) 4. postaviti, odrediti (cenu i si.) bitirrnek caus. od birnek bid'at (-ti) a. 1. novina, novotarija 2. jeres, otpadnistvo, krivoverstvo bidayet (-ti) a. pocetak; ct. balang; mahkemesi jur. prvostepeni sud

biarelik beda, bespomocnost, beznadesnost bier balar agr. (snopo) vezacica bier
der

arg. kombajn

biilmek pass. od birnek O biilmi kaftan pogodan, dusu dao za .. ; bu i senin iin biilmi kaftandr ovaj posao je kao porui':en za tebe biim 1 . rezanje, sei':enje 2. zetva; vreme zetve 3. oblik, kroj (odela); ceketin

139

~~

:P

'bidon bidon bidon bittek


(~i)

bildirilmek pass. od bildirmek bildirim v. bildiri


bildiriim

bittek

bigami bigamija
bigayrihakkn

komunikacija cf.

iletiim

a.

bespravno;

nep-

bildirimek

s ile obavestavati se (uza-

ravedno bigudi kovrdzaljka (za kosu) bignah p. v.


gnahsz

jamno) bildirme gl. im. od bildirmek; - kip~ gram. indikativ bildirmek ak. dat. izvestavati, saops. stavati; objaljivati; proglasiti, obznaniti; voj. raportirali bile 1 1. cak, sta vise; o beni - aldatt on je cak i mene obmanuo 2. arh. zajedno; seninle - alacam radicu zajedno s tobom blle2; - - svesno, namerno; Ahmet bunu - - yapt Ahmed je to namerne ucinio
bilei bilegija, brusilo; ostracke pribor; - ark tocilo; - demiri kasapska ostrilica nozeva; - ta brus, kamen za ostrenje

b1haber p.-a v. habersiz bihuzur p-a v. huzursuz bikes p. 1. osamljen, sametan 2. bespomocan bikeslik 1. osamljenost, osama 2. bespomocnost bikini bikini bikir (-kri) a. 1. devicanstvo, cednost, cistota; /-n/ - ini izale etmek lisiti nevinosti 2. devica, nevina devojka bilabel

a. besplatno, bez nakmtde


a. neprekidno, neprestano

bilafasla

bilahara a. kasnije, docnije bilaistisna a. bez izuzetka bilakis a. obratno, suprotno; miprotiv bilano bilans; - yapmak sastaviti, napraviti bilans
sopas

bilardo bilijar; - masas bilijarski sto; tak, bilijarski stap bilasebep a. v. sebepsiz

bilek (-i) 1. anat. koren sake, predrucje, rucni zglob; - gc (ili kuvveti) 1. snaga ruke 2) fig. fzicka snaga; - saati rucni sat 2. zool. anat. putiste, kicica (kod kopitara) ~ - inde altn bilezik olmak imati unosan posao; - gibi (kadar ili kalnlnda) bujan (o kosi, vodi i si.); - ine gvenmek uzdati se u sopstvene snage; - yapmak obarati ruke (uz oslonjene laktove) bileklik rucni zastitnik (u sportu) bilelik dija!. pratnja, svita bilem dijal. v. bile 1 bilemek ak. (na) ostriti; brusiti;
fig. ostriti zube, naostriti se
di

bilateral bilateralan
bilavasta
dolaysz

a. neposredno, direktno; cf.

bilcmle a. svi; sve; sasvim, potpuno u eelini bildik


(-i)

1poznat ll poznanik

bildirge 1. (pismeno) saopstenje; cirkular 2. proglas, obznana bildiri 1. saopstenje, kominike; ortak zajednicko saopstenje 2. referat (naucno) saopstenje; bilimsel - naucno saopstenje

bilenrnek pass. od bilemek


birleen

fiz. komponenta

bileik (-i) 1 slozen, sastavljen; sdruzen; - faiz sfozeni interes, interes na interes; - fill gram. sastavfjen glagol; - gz

140.

bilinli
biol. facetno, mrezasto oko; - kesir mat. mesoviti razlomak ll hem. jedinjenje, spoj
bfleim hem. jedinjenje, spoj; cf. terkip
bileke

vestenost 2. lazna ui':enost, nadriui':enost; - satmak (ili taslamak) izigravati ui':enst, praviti se ui':enim bilgilendirmek caus. od bilgilenrnek bilgilenrnek sticati znanje bilgili ui':en, obrazovan; upucen; informisan
cf.

fiz. rezultanta cf. muhassala

bilemek hem.

spajati se, sjedinjavati

se
biletirici

obavesten

mesalica; mutilica, mikser


ak. sastavljati, spajati; sje-

biletirrnek

dinjavati bilet (-ti) 1. karta, ulaznica; - giesi biletarnica; - kesrnek izdavati karte; aylk mesei':na karta; tam - puna, cela karta; uak - i avionska karta 2. (ili piyango - i) loz, srecka bileti 1. biletar 2. kondukter biletmek caus. od bilemek bileyici ostrai': bilezik (-i) 1. narukvica, grivna 2. teh. metaini prsten, muf; obrui':; kuyu - i bunarska ograda 3. arg. "narukvice", lisice bilezikleme 1. stavljanje prstena na nogu ptice 2. teh. stavljanje prstena, obrui':avanje bilfarz a. pretpostavimo; na primer
bilfiil a. u stvar_i; istina, de facto

bilgilik 1. dijal. znak, oznaka, obelezje; nian 2. enciklopedija bilgin ui':enjak, naui':nik bilginlik ui':enost bilgisiz neuk, neobrazovan; neupucen

bilgisizlik neznanje, neukost, obrazovanost, neupucenost

ne-

bilhassa a. naroi':ito, specijalno; cf. zellikle bili


V.

bilgi inteligencija;

bilik (-i) ostroumnost, pronicljivost

bilim nauka, znanost, znanje; - adam naui':nik, i':ovek od nauke; - dal (iki kolu) naui':na grana; doa - leri prirodne nauke; toplumsal - ler drustvene nauke bilimcilik 1 . naui':nost, ucenost 2. fi/. pozitivizam bilimsel naui':ni; - aratrmalar naui':na istrazivanja; - sosyalizm naui':ni socijalizam bilimsiz 1. nenaui':an; - bir metot nenaui':ni metod 2. nepismen, neobrazovan bilimsizlik 1. nenaui':nost pismenost, analfabetizam

bilge 1. mudrost 2. ucenost bilgi 1 . mudar, pa metan 2. ui':en bilgelik 1. znanje, obavestenost, upucenost; - edinmek saznati, obavestiti se 2. nauka; anlam - si semantika ; harp si vojna nauka; tabiiyat - si prirodopis 3. fil. spoznaja, saznanje; - kuram epistemologija; gnoseologija 4. shvatanje, poimanje bilgicilik sofizam bilgi (-ci) 1. ui':en, potkovan 2. iron, koji izigrava ui':enost, koji uobrazava da je uce n bilgilik

2.

ne-

bilin (-ci) psih. svest, razum; saznanje, spoznaja bilin vestan bilin
alt (-n)

psih. 1 podsvet ll pods-

nesvestan, nehotii':an

. ui':enost;

potkovanost, oba-

bilinli vestan; hotimii':an, nameran; razuman, razborit

141

bilinsiz bilinsiz nesvestan; instiktivan nehotican, nacist, prozracan; - ses prijatan, (kristalno) cist glas; - suyu hem. kristalisana voda; ekli hem. kristalni oblik 2. kristal, kristalno staklo 3. min. gorski kristal, kremen; cf. Necef ta ll kristalan, od kristala
biiiCri a. 1. kristalan, biljuran 2. cist, prozracan, kao kristal

gon~ki,

bilinsizce nesvesno, nehotice bilindik mat. poznata vrednost blllnemez fil. nespoznajan, nedostupan spoznaji bilinernezel til. agnostik bllinemezcllik laedriye
fil.

billurlama kristalizacija; - kab kris-

agnosticizam;

ct.

talizator
billurlamak

kristalizovati se
ak. 1. kristalizovati 2.

bilinen v. bilindik
bilinrciiik

biiiCrlatrmak

fil. gnosticizam

fig. iskristalisati
biilCriu

bilinmedik mat. (vrednost)

nepoznata velicina

kristalan, kristalast; fig. bistar,

proziran
biiiCrsu kristalast, kristaloidan, kristalne prirode; - mercek ocno socivo, leca ll hem. kristaloid

bilinmek pass. od bilmek bilinmeyen v. bilinmedik bilinmez nepoznat, neizvestan bilinmezlik nepoznatost, neizvesnost bilir kii znalac, poznavalac, strucnjak, ekspert; specijalista; jur. vestak bilir
kiilik

bilmece zagonetka (i fig.), enigma; gibi konumak govoriti u enigmama


bilm~k (-ir) ak. 1. znati; - adnz biliyorum ja znam vase ime; Trke biliyor musunuz? da li znate turski? 2. seeali se koga; prepoznati, raspoznati; o kzn kim olduunu bildin mi? da li si se setio ko je ona devojka? 3. misliti, smatrati, verovati, d..Zati za; onu dost biliyordum smatrao sam ga za prijatelja; seni evlenmi biliyordum d..Zao sam da si ozenjen 4. umeti, znati kako raditi; iini bilen bir adam covek koji zna svoj posao 5. shvatiti, razumeti; annemin zntsn yz lfadesinden bildim nespokojstvo moje majke shvatio sam po izrazu njenog lica 6. pamtiti, se6iati se; kendimi bildiim gnden beri od dana kada znam za sebe; Iyiliinizi biliyorum pamtim vasu dobrotu 7. pretpostavljati, naslucivati, nagadjati; evde olaanst bir durum olduunu bildim pretpostavio sam da je u kuci neobicna situacija 8. biti svestan cega; yaptklarn bilir misin da li si svestan onog sta si ucinio? 9. ak. abi. smatrati, d..Zati odgovornim; bu ii sizden biliyorlar vas d..Ze odgovornim za ovaj posao 10. na-

ekspertiza, vestacenje

billrlenmek ak. odavali utisak poznavaoca cega, C:i!"Jiti se znalcem billsiz v. bilgisiz billsizlik v. bilgisizlik bilistisna a. ak.s izuzetkom, izuzev bilistifade a. ab/. koristeci se; bu veslleden - koristeci se ovom prilikom
blll 1. znanje, poznavanje, upucenost; kompetentnost 2. poznanik; prijatelj

blllmek

s ile arh. upoznati se a. arh.

billtifak nodusno bilklliye blllah, zbilja!

jednoglasno,

jed-

a. sasvim, potpuno, u eelini billahi a. tako mi boga! zaista!

billur a.

1. min. kristal, biljur; - gibi

142

bina lazili prikladnim, smatrati pogodnim; siz bilirsiniz kako vi smatrate, kako vi hacete 11. sa prosirenom osnovom glagola (-a, ya) obrazuje posibilitiv; gelebilmek moci doci; grebilirim mogu da vidim O bildiinden amamak raditi po svom, ni na kog se ne obazirarit; bildiini okumak radili na svoju ruku, biti bandoglav; bildiini yapmak terali po svom, nikoga ne slusati; bildiini yedi mahalle bilmez ono sto on zna, ne zna sedarn mahala (o prepredenom coveku); bilir bilmez ne znajuci pouzdano; bilmeden, bilmeyerek nesvesno, nehotice; bilmem hangi neki, nekakav; bilmem kim neko; bilmem nasl nekakav; bilmem ne nesto; nekakav; bilmem ne Ii varm imao je nekakav posao; haddini - v. had bilmemezlik neznanje, neukost; - ten gelmek (ili - e vurmak) praviti se nevest, praviti se neuk bilmez neznalica, neuk covek bilmezlemek ak. praviti koga neznalicom, predstavljati neznalicom bllmezlenmek ak. nalicom (neupucenim) praviti se nezlicnom lezaju i si.); -yata kuglicni lezaj; - valfi kuglicni ventil 4. bilijarska kugla bilyeli sa kuglom (loptom); - ma.fsal 1)
teh. loptasti zglob 2) anat. jabueasti zglob,

cas ka bilyon bilian birnana p. -a. v. birnarhane p. v.


manasz

trnarhane

bilmezlik v. bilmemezlik
bilmi upucen, obavesten, potkovan;olmak biti obavesten (upu6en); ok lukav, snalazljiv

bUrnukabele a. 1. za, u zamenu; kao odgovor; ct. karlk olarak 2. i vama, takodje, na isti nacin (izrazava uzajamnost); afiyetler olsun! - ! prijatno! i vama; takodje! bllumum a. sve, u celini, odreda; uopste
bllvasta

bin 1. hiljada; - lerce na hiljade 2. (ili bir) fig. veoma mnogo, bezbroj, neizmerno, sijaset; - amak (ili gemek) biti mnogo, preobilovati; - bir ayak bir ayak stne mnostvo sveta, velika guzva; - bir bela ile (ili glkle) s velikom mukom, uz velike muke, na jedvite jade; - bir paraya 1) obilan, obilat 2) budzasto, u bescenje 3) bezvredan o - de bir veoma retko; - can lle od sveg srca; dereden su getirmek navoditi bezbroj dokaza (u iiju opravdanja, ubedjivanja); gemle balamak strogo zauzdati, ograniciti slobodu; - ii bir ba hiljad radnika, jedna glava (svakim poslom neko mora da rukovodi); - iit bir syle pos/. hiljadu puta slusaj; jedrom kazi; rec je srebro, 6utanje je zlato; - nasihatten bir musibet yedir posl. jedna rresre6a uci boije od hiljadu saveta; - renge girmek sluziti se svakovrsnim lukavstvima; - ta- rakta bezi olmak latiti se (odjednom) hiljade poslova; - in yars beyz eder salj, nije vredno tolikog razmisljanja; dva i dva su cetiri; - yaa brava! ziveo hiljadu godina! bina a. 1. zgrada, gradjevina; gradnja, gradjenje; - etei osnova, temelj (zgrade); - ettiren graditelj; fig. osnivac; - rts arhit. krovni materijal, pokrivka; - vergisi porez na gradnju 2. fig. osnova, baza, temelj; - etmek 1) graditi, podizati 2) bazirati, temeljiti, zasnivati na; tekiitinizi ne stne - ediyorsunuz? na cemu zasnivate svoj predlog? 3. gram. glagolski glagolski rod; cf. at 4. arh. gramatika

a. posredstvom; posredno, in-

direktno bilvesile a. uzgred, i ovom prilikom bllye 1. loptica; kuglica, kliker; 2. (ili oyunu) igra klikera 3. te/. kugla (u kug-

143

rrr>

i '

/'
1

binaen
arapskog jezika hanje 2. letva, lajsna; sipka (prozora, vrata i si.)

binaen a. dat. sledstveno, shodno, na osnovu .. , obzirom na; buna c- na osnovu toga, stoga, sledstveno tome binaenaleyh a. stoga, zbog toga, na to binamaz v. beynamaz
binba (-y)
s

binici binjedzija, jahac, konjanik binicilik 1. jahanje, vestina jahanja; jaha6e odelo; - okulu skola jahanja; - sanat vestina, umece jahanja; talim ve terbiyesi obuka jahanja 2. jahacki, konjicki sport
kyafeti

taljona; deniz binbalk

major, komandant bakapetan korvete

majorski cin; - a terfi etmek unaprediti u cin majora

binihaye p.-a. arh. beskonacan, beskrajan, bezgranican binilmek dal. pass. bez/. ad binrnek bininci hiljaditi
bini 1. penjanje: ukrcavanje 2. jahanje 3. arh. konjicka odora 4. sirok ogrtac, binjis binimek

bin dall purpurni sornot (ukrasen srebrnastim ili ziainim ukrasom) bindi podupirac, P,Otporanj; cf. destek
dirilmi kta

bindirilmek pass. od bindirmek; bin(ili birlik) motorizovana jedinica

rec. ad binrnek

bindirme 1. gl. iin. ad bindirmek .2. utc)var, ukrcavanje; - istasyonu utovarna stanica; - liman voj. luka ukrcavanja; tertibati ure'djaji za utovar 3. teh: preklapanje 4. arhit. ispust, istureni dea zgrade; - balkonu istureni balkon 5. mor. za6. sudar cepljivanje, zavranjivanje (automobila, Vdzova i si.} O - atmak varali 'na kocki
b'r)dlrrek 1. ak. .da,t. popeti; ocuu ata bindirdiler popeli su dete na konja 2. ak. dat. utovariti, ukrcatL3. dat. sudarili se (o vozilirna). 4. ak. t~h. preklapati, preklopiti, preplitati 5. ak. arg. naruziti, izbrusiti, okrpiti

bi nit (-ti) 1. v. binek 2. dijal drveni kal up (za hleb) binlik 1. hiljadarka (novcanica ad 1000 T.L.) 2. boca (od tri litra) binrnek (-er) dat. 1. penjati se, popeti se, uspeti se na; ata - uzjahati konja; vapura - ukrcati se na brod; uaa - u6i u avion 2. pentrati se, verali se 3. poprimiti nezeljen tok; i fenaya (ili inada) bindi stvar je krenula naopako 4. nalegati se, preklapati se, naslanjati se 5. pove6avati se, rasti (o cenama); kahveya yzde krk bindi kafa je poskupela za 40 % O bindii dal kesrnek se6i granu na kojoj se sedi; dalna - zadirkivati, peckati; kplere - v. kp bin yaprak (-) bot. hajducica, hajducka trava (Achillea millefolium) biperva p. neustrasiv, odvazan, smeo bir 1. jedan 2. jedinica, broj jedan 3. neki, jedan (neodredjen clan) 4. neko, neki; gnn - inde jednog (lepog) dana; jednom, nekad 5. sam, jedini, jtdinistven; Allah - dir bag je jedan 6. sjedinjen, nerazdvojan; jednodusan; hep - iz .ayrlmayz stalno smo zajedno, ne razd-

binek (-i) 1. jahaca zivotinja; - at (ili beygiri) jaha6i konj 2. voznja, prevozno sredsto; - arabaskocije,Jijake~;, 1 kola, karuca; - otomobili laki putnicki aulomobil binek ta (-n) binjektas, kamen sa koga se uzjahuje biner po hiljadu bini dijal. 1. penjanje, . uspnane; uzjahivanje; bu hayvan "" ye gelmez (ili yaramaz) ova zivotinja nije pogodna za ja-

144

bir vajamo se 7. jednak, isli, istovetan; bu vaikisi de - dir ove dve vaze su iste 8. opsti, zajednicki; ct. mterek; bizim banyomuz - dir mi imamo zajednicko kupatilo 9. jedanput, jednom; cas ... cas; sad... sad; - ona, - bana bakt cas je pogledao njega, cas mene 1O. takav; ta ko; - gzel ki tako lep da; - yoruldum ki tako sam se umorio; ona - tuhaf bakt tako cudno ga je pogledao 11. samo, jedino; her ey bitti, - bu kald sve je gotovo, samo je ovo ostalo; - o yapabilir to moze samo on da uradi o - abam var atann, nerde olsa yatarm v. aba; - azda od jednom, u isli mah; - azdan u jedan glas, u horu; fig. jednodusno, slozno; azdan kan bin dile yaylr glas se brzo iri; - ala potpun, kompletan; - alay mnostvo, sijaset (poslova i si.);- an evvel sto pre, sto je moguce brze; - ara (za) nako vreme; - araba tusta i tma, sijaset; hrpa; ..., arada zajedno, u isto vreme, u isli mah, jednovremeno; - aralk v. - ara; araya zajedno, skupno; - araya gelmek okupiti se, sakupiti se; sastati se, sastajati se, susretali se; .... araya getirmek sakupljati, okupljati; sastavljati, zdruzivati arpa boyu yol gitmek veoma maJo preci, maJo napredovati; - aa be yukar dolamak svrljati, tmarati, ici tamo-amo; atm barutu olmak (ili kalmak) ostati vrlo mala, ponestati (o sredstvima, novcu i si.); - atp iki vurmak jednim udarcem ubiti dve muve; - avu maJo, jedan pregrst; aya ukurda (ili mezarda) olmak jednom nogom biti u grobu, zaci u duboku starost; - ayak evvel v. - an ewel; ayak stnde bin yalan sylemek preterano Iagati; - azck, vrlo maJo, mrvica; - baba dokuz eviad besler, dokuz evlat - babay beslemez jedan otac hrani devetoro dece, devetoro dece ne hrani jednog oca; - bakmil bat. monosimetrican, nepravilan (o cvetu); - baltaya sap olmak fig. zanimati se kakvim poslom; naci namestenje; - bardak suda boulmak fig. stradati zbag sitnice; - bardak suda frzolarn
tna bura u.casi vode; - bana (sasvim) sam, bez icije pomoci; - batan odjedanput, odjedared; - batan - baa s kraja na kraj. potpuno; - ben - (de) Allah bilir samo bag i ja znamo; - e bin katmak od komarca praviti magarca, preuvelicavati; - e bin kazanmak steCi basnoslovnu imovinu, basnoslovno zaradjivati; - - redom, jedno za drugim; jedno po jedno; - - anlatmak pricati po redu; - boy jednom, jedanput; - boyda iste velicine; - bu eksikti samo je jos to falilo!- at altnda 1) pod istim krovom 2) istog polozaja 3) prisan, prijateljski; - ekirdek geri kalmamak ni u cemu ne zaostajati, biti isti; - rpda 1) odjednom, jednim potezom 2) vrlo brzo, za tili cas; iekle bahar (ili yaz) olmaz pasi. jedna lasta ne cini prolece; - ift sz nekoliko reci, par reci; - plkte iki horoz tmez. pas/. gde je vise babica, tu su deca kilava; na jednom bunjistu dva petla ne pevaju; uval ineiri berbat etmek 1) naciniti kobnu gresku, sve pakvarili 2) osujetiti cije planove; /-la/ - uvala girmek fig. duvati u isti rog; ziveti u prijateljstvu; ;.. daha 1) jos jednom, ponovo 2) nikada, niposto; daha yzne bakmamak okrenuti kome ledja, prekinuti s kime odnose; - dalda . durmamak fig. biti promenljiv; leteti (o coveku); - damla 1) vrlo mala, mrvica, kap' 2) sitan, majusan, jos i, kao i 2) sa g/8.~ galime bakmak i grmek; iznenada, odjednom; - de baktm ki.. odjednom sam pogledao; - de ne greyim! i odjednom ta vidim! /-n/ - dediini iki etmemek (ili yapmamak) ne protivreciti, ne opirati se, smesta ispunjavati cije zelje; cilali ciji pogled; - defa 1) jednom, jedanput 2) vee; defa olmu bu i, ne yapalm to se vee dogodilo, ta mozemo! 3) pre svega, u prvom redu, najpre; - defa sen dediiini yap, ondan sonra, istersen git najpre uradi ta sam ti rekao, a posle idi ako zelis; - derece (ili dereceye kadar) donekle, do izvesnog stepena; - deri, kemik veoma mrsav, kost i koza; - dikili

145

bir
a~ac olmamak nemati kucu ni zemlju,

nemati ni kola ni vola; - dirhem mala, neznatno; - dirhem et bin ayp rter mala punoce (obline) nije naodmet; - don - gmlek poderan, otrcan; ubog; - d ziye neprekidno, stafno; - el ate jedan pucanj (iz oruzja); - el - eli ykar, iki el yz ykar post. ruka ruku mije, obraz obadvije; - eli balda, - eli yada u bogatstvu, u izobilju; - elin sesi kmaz 1) jedan se ne racuna (broji) 2) jur. neka se cuje i druga strana! audiatur et altera pars! /-l - etmek 1) okupiti, okupljati, udruzivati (ljude); ct. birletirmek 2) ujednaciti, ujednacavati: - eyyam izvesno vreme; - fincan kahvenin krk yl hatr vardr makar i mala, dobrota se na zaboravlja; - gelmek postati jednak, izjednaciti, uravnoteziti; - gmlek aa (stn) za stepen nizi (visi) (pri poredjenju); ;.. gmlek fazla (ili ziyade) eskitmi olmak biti stariji i iskusniji; - gmlekten ba karmak saradjivati. s kime, pomagati se; /-l - grmek meriti istim merilom, imati isti arsin, smatrati istim; - gz (ili gz) glrnek i plakati i smejati se; - gzeli ,biol. jednocelicni; - gn jednom, jednog lepog dana; - gn evvel v. - an evvel; - gnn beylii beyliktir bolje je uzivati makar i jedan dan nego nikako;.makar i kratko, ali da je lepo; - gzel valjano, posteno; - hal_ olmak 1) pretrpeti nesrecu, nastradati 2) iznemoci, onemocati; - ho iron. na cudan nacin, cudno; - ho olmak_ rastuziti se, biti neraspolozen; - holuu olmak poremetiti se; - iim su fig. lepuskasta, prikladna zena (devojka), puslica; - iim suya gitmek prodavati vrlo jeftino; - iki vrlo malo, nekoliko; - Iki demeden odmah, smesta, ni easa ne caseci; - Iki derken iznenada, neocekivano; - iki deylnceye kadar dok si rekao britva, za tili cas; - inclr~eklrdelni doldurmamak ne vredeti ni dve pare; - Itir oldu sta je tu je, sta se desilo, desila se; - iyi valjano, kako treba; - iyi olmak iron. podobriti se; - e kadar svi do jednog, bez izuzetka; -

kalemde odjedared, u isti mah; - kapya na isto izaci, doci do istog rezultata; - kararda (ili karar zere) bez promena, postojano; - kar beberuhi kepec; - kak suda bomak smrtno mrzeti, pojiti u casi vade; - kazanda kaynamak lepo se s kime slagati - koltua iki karpuz smaz post. dve lubenice ne mogu stati pod jednu misku; - kol engi veseljak, saljivdzija; - kou trkom, brzo; Krolu - Ayvaz samo muz i zena (bez dece); - ktnn yedi mahalleye zarar vardr pos. jedna sugava ovca celo stado osuga; - lokma, - hrka jedan zalogaj, jedna hrka (o onom ko se zadovoljava malim); - nebze vrlo mala; - nefeste v. solukta; - nice dosta, dovoljno; - o kadar jos toliko; - oldu ama pir oldu jedanput, ali kako valja; - olmak 1) okupljati se, udruzivati se 2) slagati se; podudarati se 3) biti jedno, biti isto; - o yana, - bu yana cas tamo, cas ovamo; - rnek istog oblika; - para mala, neznatno; jedan trenutak; - para bekleyin pricekajte mala; - parmak bal fig. predmet ogovaranja; parmak bal olmak biti predmet ogovaranja; - pul etmemek ne vredeti prebijenog grosa; - skmlik can olmak jedva se drzati, onemocati, iznemoci; - s raya jedno po jedno, redom; - solukta u jednom dahu, odmah; odjednom; /-n/ szn iki etmemek v. /-n/ - dediini iki etmemek; - sr fig. gomila, rulja, copor; - eye benzememek ni na sta ne liciti, biti los; - eyler, - eyler i tako dalje; - takriple 1) za tren oka 2) u povoljnom trenutku; - tane jedinstven, neponovljiv; - tarafa brakmak ne uzimati u obzir, apstrahovati; - tarafa koymak 1) ostavljati na stranu, stedeti 2) ne pridavati znacaj, ne obracati paznju; - tala Iki ku vurmak odjednom uradili dva posla, jednim udarcem ubiti dve muve; - tek jedan, jedini; - teviye v. biteviye; - tutmak ne praviti razliku, smatrati jednakim; - trl 1) istovrstan, iste vrste 2) lose, (ne valja) ni tako ni onako; (bunu) yapsam - trl,
kmak

146

bireyletlrme

yapmasam - trl lose je ako to ucinim i ako ne ucinim 3) nikako, ni na koji nacin (u odrecnom obliku); - trl grernedim onu nikako nisam mogao da ga vidim;.uurdan sve odjednom; - vakitler nekada, negda, u ranija vremena; - var yok fig. prolazan, nepostojan, kratkog veka; sreca je kao staklo! - varm - yokmu 1) stereotipna formula u bajkama; bi o jednom jedan ... 2) fig. kao bajka, kao san; kako doslo, tako proslo; - vurmakla (ili vurula) aa devrilmaz post. dub ie pada od jednog udara; - yana na stranu (salu i si.); -yasta ba koymak ziveti u braku; - yastkta kocamak imati dug bracni zivot; zajedno ostariti (o supruznicima; - yana daha girmek suociti se s necim neverovatnim, ne moci poverovati; - yere gelmek okupljati se, sastajati se; - yere getirmek okupljati; usredsredjivati. koncentrisati; yn mnostvo; hrpa, gomila; - yiyip, bin k retmek biti zadevoljan svojom sudbinom; - yol jednom, jed~nput; - yola kmak izaci na isto; - zamanlar v. - vakitler blra pivo; - mayas pivski kvasac; esl pivska fla5a
birac i

nizu; -ne dmek mrzeti se; - ne drmek zavaditi, pokvariti odnose; - ne gemek (ili girmek) 1. svadjati se; (po)tuciti se 2. sapetljati se, zamrsiti se; nin gzn karmak (ili oymak) tuci se nasmrt, vaditi jedan drugome oci; - Iin yaratlm olmak razumevati s.er dobro se slagati, biti kao stvoreni jedno za drugo; ni tutmazlk. neslaganje, sukob, nesuglasice; - ini yemek ziveti u svadji, ne podnositi se; - inden yoksul iki adam dva coveka bedniji jedan od drugog birci til. monist bireilik til. monizam bircinsten istorodan, istovrstan; homogen; cf. mtecanis bircinstenlik istorodnost, istovrsnost; homogenost ' birok (-u) mnogo, dosta, vise; - lar mnogi birden 1. odjednom, jednovremeno; zajedno 2. neocekivano, iznenada, iznebuha birdenbire iznenada, naglo, naprasno; trden - durdu voz je naglo stao. bire v. bre birebir delotvoran, efikasan, koristan (o leku); bu ila bana - geldi ovaj lek mi je dobro dosao birer po jedan; - - jedan po jedan, jedan za drugim; odvojeno, posebno
bireim

pivar pivarstvo

biraclk

birader p. 1. brat 2. uzv. burazeru! dragi moj! biraderzade p. necak, necakinja, bratanac, bratanica birahane pivara; pivnica biraz malo, neznatno; - da unekoliko, donekle; - ewel malopre, malocas; sonra malo kasnije
blr:zdan

1. fi/. log. sinteza 2. hem. spoj,

jedinjenje bireimli, bireimsel sinteticki; - diller


/ing. sinteticki jezici; - neft sinteticka nafta

bir eveikil bot. monokotiledonski, jednodoman birey jedinka, individua bireyci individualist bireycilik individualizam
blreyletirme
diletirme

uskoro, za koji trenutak

birbiri (-ni): - ne jedan drugome; - nin azna girmek biti privrzeni, biti biiski Oedan drugome); - nin azna tkrmek ]ovoriti jedno te isto; - ardnca (ardndan n arkasndan) jedan za drugim, redom, u

individualizacija; cf. fer-

147

bireyleiirmek

bireyleiirmek ak. ferdiletirmek

individualizovati; cf.

maran; - toplum prvobitno drustvo; zaman v. birinci zaman birincilik prvo mesto; prvenstvo, sampionat; - i kazanmak osvojiti prvo mesto, osvojiti prvenstvo; futbol - i sampionat u fudbalu birisi (-ni) v. biri birka (-i} nekoliko, izvestan broj; defa nekoliko puta; - kitap nekoliko knjiga biriemek ak. 1. objediniti 2. ujednaciti, unificirati
birieek (-i) birleik

bireylik individualnost, individualitet birey


olu

biol. onlageneza

bireysel individualan, jedinacni, licni; psikoloji individualna psihologija biri (-ni) 1. jedan od njih;- niz jedan od vas 2. neko, neki; - sizi aram neko vas je trazio biricik jedinstven; jedini birikim skupljanje, akumuliranje; sermaye - i akumulacija kapitala birikinti 1. nagomilavanje; nanosenje; nasipanje 2. gomila, hrpa; - ovas geol. aluvijalna ravnica
birikime

anat. sastav, spoj

biol. aglutinacija

birikme skupljanje, akumulacija; koncentracija; - havzas akumulacioni bazen; - yeri zboriste, mesto okupljanja; sastajaliste birikme skupljati se, akumulirati se, gomilati se, koncentrisati se (o trupama) biriktirilmek pass. od birikiirmek
!'

1. ujedinjen, sjedinjen; Amerika Birleik Devletleri Sjedinjene americke dzave 2. zajednicki, sastavljen, slozen; - ad gram slozenica; - cmle slozena recenica; - kaplar fiz. spojni sudovi; - makine kombinovana masina; sergi kolektivna izlozba
birleim 1. ujedinjenje, sjedinjenje; savez; cf. ittihat 2. biol. sparivanje, parenje; snosaj 3. zasedanje, saziv; cf. inikat 4. integracija, fuzija (preduzeea, firmi) 5. teh. spoj, sastav birleme 1. gl. im. od birlernek ; - borusu teh. kolektor; - deeri hem. valenca, valentnost; - noktas mat. tacka presecanja, seeiste 2. biol. parenje, sparivanje; snosaj 3. teh. spajanje, sas.tavljanje; spoj, sastav 4. astr. sizigija
birlernek 1. ujedinjavati se, sjedinjavati se 2. spajati se, sastavljati se 3. nalaziti se, sretati se; sastajati se 4. slagati se; nagoditi se; saglasiti se (u misljenju, stavovima) birlemi ujedinjen; letler Ujedinjene Nacije Birlemi

biriktirme 1. skupljanje, akumulacija 2. stednja birikiirmek ak. 1. skupljati 2. koncentrisati (trupe, vojsku) 3. sakupljati, praviti kolekciju 4. cuvati, odvajati, stedeti birim jedinica; para - i novcana jedinica; yzlm - i jedinica povrsine birinci 1 1. prvi; - at sp. prvi servis; balkon prva galerija; - dnya sava prvi svetski rat; - zaman geol. paleozoik 2. prima, prvoklasan, odlican; - kalite prima kvalitet; - mal prvoklasna roba 3. pocetni, osnovni ll prvak, sampion; - kmak (ili gelmek) biti prvi u klasi (razredu); olmak zauzeti prvo mesto; snf - s prvi ueenik u razredu birincil prvobitan, pocetni; osnovni, pri-

Mil-

birletirici 1 spojni, kopulalvini; vezivni; - kol spojna poluga, spajaca (lokomotive} ll spoj, koniakl

birletirilmek

birletirilmi

ate

pass. od birletirmek; voj. koncentrisana

vatra

148

bitirim
birletirme gl. im. od izgisi crtica, tire birletirmek;

pre pocetka posla); - demek fig. poceti po sa o


bistro bistro, krcma bisturi hirurski noz, lanceta
biekil

birletirmek ak. 1. spajati, sastavljati, vezivati 2. ujediniti, sjediniti, objediniti 3. dovoditi u sklad, uskladjivati, usaglasavati

birli 1. as, kec (karta) 2. kocka s jednim poenom (u igri domina) 3. muz. prvi, osnovni ton birlik 1 1 . jedinstvo; jedinstvenost; ct. vahdaniyet; Tanrnn - i jedinstvenost boga 2. jedinstvo, sloga, nedeljivost, jednodusnost; ct. vahdet; milli - nacionalno jedinstvo 3. istovetnost, slicnost, jednakost (po svojstvima); lk - i istovetnost ideala; gr - i istovetnost pogleda 4. udruzenje, savez, liga, unija; mhendisler i savez inzenjera; Sovyetler Birlii Sevjetski Savez 5. voj. jedinica; kara - leri kopnene jedinice; motrl - ler motoriz~vane jedinice; zrhl - ler oklopne jedinicei 6. muz. ce la nota ll zajedno, slozno; hepsi ~ gittiler svi su otisli zajedno birlikte 1. zajedno, u drustvu; slozno; almak zajedno raditi; - dp kalkmak zajedno ziveti; - kefalet jur. zajednicko jemstvo; - sigorta grupno osiguranje; - yaama simbioza 2. sa, sa sobom; - getirmek poneti sa sobom birsam a. halucinacija, prividjanje; ct.
sanr

p-a. amorfan, bezabiican

bit (-ti) vaska, vas (Pediculus) - sirkesi gnjida; bitki - biljna vas; yaprak - i lisna vas o - i kanlamak (ili kanlandrmak fig. izvuci se, iskobeljati se (iz materijalnih teskoca), popraviti polozaj; obogatiti se; - yenii) ujed vaske 2) fig. sumnja, podozrenje; bu ite bit - yenii var u ovom poslu ima nesto sumnjivo bitap (-b) p. slab, iznemogao, onemocao; cf. yorgun, bitkin; - dmek oslabiti, onemocati, posustati bitaraf p.-a. neutralan; cf. keler neutralne zemlje
bitaraflk tarafsz;

- l-

po/. neutralnost; cf. tarafszlk

bitek dijal. plodan, plodonosan; mmbit

cf.

bitelge dijal. plodnost, rodnost (zemlje) bitevi, biteviye rekidno, stalno

neprestano,

nep-

biteviyelik neprekidnost, neprestanost, stalno trajanje, kontinuitet bitey bat. flora bitik1 1. iznemogao, iscrpljen, iznuren 2. los, rdjav bitik2 argl. zacopan, jubljen

birtakm nekoliko, izvestan broj; - insanlar nekoliko ljudi; - kitaplar nekoliko knjiga

zacoren,

zal-

bir terimi i mat. 1jednoclan ll mono m birtrden v. bircinsten bisiklet (-ti) bicikl, velosiped; - e binrnek voziti se na biciklu; - msabakas (ili yar) biciklisticka trka; motrl - moped bisikleti biciklista biskvi, biskvit biskvit; dvopek, peksimit bismillah

bitim kraj; zavrsetak; XIX. inde krajem XIX veka

yzyln

bitimli konacni, zavrsni, krajnji bilimsiz beskrajan, beskanacan bitirilmek pass. od bitmek bitirim 1. prijatan, ugodan, dopadljiv (o mestu, osobi) 2. arg. dosetljiv, prepreden, lukav ll kockarnica, katana (u kojoj

a. u ime Alaha (izgovara se

149

P . 1~'1 !i! .
l

'

bitirirnci se igra barbut) bitirirnci vlasnik kockarnice bitirimhane arg. kockarska jazbina, brlog bitirme 1. gl. im. od bitirmek; - eylemi gram. savrseni glagolski vid; - imtihan zavrsni ispit bitirmek ak. 1. zavrsavati, zavr5iti, okoncati, privesti kraju 2. fig. iznuri {va)ti, iscrpljivati; umarati, zamarati 3. dotuci, dokrajciti, unistiti 4. zadovoljiti; ganuti, dirnuti; nezaketiniz beni bitirdi vasa ljubaznost me dirnula
bitirmi

bitkinlik iscrpljenost, iznurenost, nemoglost; posustalost, klonulost

iz~

bitkisel biljni, vegetativan; - beslenme vegetarijanizam; - rt biljni pokrivac; lif biljno vlakno bitlemek ak. 1. biskati, bistati, trebiti od vasi 2. arg. izazivati svadju bitlenmek 1. dobiti vasi, postali vasljiv 2. biskati se, trebiti se od vasiju 3. arg. oparili se, doci do love billetmek caus. od billemek bitli vasljiv, usljiv; prljava zena
koku

aljkava,

nar. iskusan; spretan; lukav,


hayatn

prepreden
biti

kraj;

- i kraj zivota

bitiik {-~i) povezan, spojen; susedan, dodiran, granican; pokrajni, obliznji; srastao; - ikizler sijamski blizanci; kalar sastavljene obrve; - masa susedni, pok:ajni sto; - oda susedna soba ll susedstvo, blizina; susedna vrata
bitiiklik

bitmek 1 {-er) 1. zavrsiti se, okoncati se, svrsiti se; imtihanlar bitti ispiti su zavrseni 2. nestati, iscrpsti se; para bitti nestalo je para; bitmez tkenmez neiscrpan, beskonaean, beskrajan 3. premoriti se, iscrpsti se; iznemoci, posustati 4. dat. mnogo voleti; edusevili se; cf. baylmak

blizina, susedstvo; doticanje,

bitmek2 {-er) {iz) rasti, izrastati {o biljkama, travi, kosi); ot bitti trava je izrasla bit otu dicularis) bit pazar rima) {-nu)
(-n)

granicenje
,',

bot. krvosnica (Pe-

bitiim /ing. aglutinativan; - diller aglutinativni jezici

buvlja pijaca

1. srastao, spojen, povezan 2. aglutinativan


bitikenlik dodirivati se, doticati se, graniciti se; spajati se, srastati; cf. ittisal atmak bititirrnek

bitiken

bitpazarlk

los, bezvredan {o robi, stva

bittabi a. naravno, sigurno bltm bitumen; asfalt bitmlemek prevuci bitumenom; asfallirati bivefa p. neveran, veroloman; cf. vefasz

caus. od bitirnek

bitki biljka; - anatomisi anatomija biljaka; - bahesi bolanieka basta; - bilimi botanika; - evreni biljni svet, biljno carstvo; - kmr biljni ugalj; - yetitirme gajenje biljaka bitkimsi slican biljci, nalik na biljku bitkin premoren, iscrpljen, iznuren, iznemogao, loman; - dmek pasti od umora

bivefalk

nevernost, verolomstvo

blyel teh. radilica biyograf biograf biyografi biografija biyografik biografski

150

bodoslamadan biyokimya biohemija biyolog biolog biyoloji biologija; molekler lekularna biologija biyolojik bioloski biyopsi med. biopsija blyosfer biostera blyotit min. botit biz 1 1. mi; ~ ler svi mi: - ~ e medju nama 2. (pluralis modaestie) ja; - de ayn fiklrdeyiz i ja sam mistog misljenja biz2 silo; - sara ~ i saracko silo Bizans Vizantija; ~ Imparatorluu Vizantijska carstvo
blzansl

merrnemi blok; siyasi ~ lar politicki blokovi; yrek ~ u srcani blok


~

mo-

blokaj blokada, blokiranje bloke; ~ etmek blokirati, zaustaviti; zabraniti; zamrznuti; ~ hesap blokiran racun blokhavs voj. 1. skloniste, bunker 2. komandna mesto (na oklopnim brodovima) bloknot (-tu) blok, beleznica blf blef, varka, prevara; bir - e kurban olmak nasesti na blef; - yapmak blefirati blf blefer bluz1 bluza bluz2

Vizantinac

muz. bluz

bizantolog vizantolog blzantoloji vizantologija blzantolojlk vizantoloski bizar p. 1. nespokojan,uzrujan, uznemiren 2. iscrpljen, izmucen, ~lonuo; ~ etmek uznemiravati, dosadjivati; muciti, kinjiti blzatihi a. 1.. sam od sebe, sam po sebi; spontano; cf. kendiliinden 2. on sam blzlmkl 1. nas; ~ ler nasi 2. moj, moja (govori se za bracnog druga) blzmut (-tu) hem. bizmut blzon zool. bizon (bison) bizzat a. licno, sam; /-al licno ucestvovati blastula biol. blastula blend (-di) min. blenda, sfalerit blenorojl med. gonoreja blok (-ku) blok (u raznim znacenjima); arhit. blok gradjevina; blokovska gradnja; askeri ~ vojni blok; mermer ~ u
~ Inaat

boa 1. (ili ~ ylan) zoo/. boa (Boa constrictor) 2. boa (trzneni okovratnik) bobak (-) zool. (Marmota bobac) puh, stepski mrmot

bobin 1. kalem, bobina, kalem za kabao; endkslyon ~ i indukcioni kalem boca

v. poca

bocalamak 1. mor. usmeriti se na povoljan vetar (o brodu) 2. fig. oklevati, ko. lebati se; zapinjati u govoru bocuk1 (-u) Bozic (hriseanski prnaznik)
rn

bocuk2 (-u) dijal. svinja, krmak; ~ k klanje svinja, "svinjska daca"


~

~ katlmak

bocurgat (-d) cekrk, vitao, dizalica; yapmak arg. kopali nos bocurum mor. straznje jedro; -. krmeni jarbol

direi

bodoslama 1. mor. osovina broda; stative; ba - s pramcana osovina 2. arg. nos bodoslamadan s prednje strane, spreda

151

bpdrum bodrum podrum; suteren, podzemni sprat; - kat podzemni sprat bodu (-cu) dijal. drveni krcag bodur niskog rasta, kratak, kratkonog; zakrzljao, patuljast (o biljkama); - adam zdepast covek 2. u sastavu bat. naziva; hurma aac zumara, evropska palma (Chamaeropus humilis; - mee luznjak (Quercus robur); - nebatlar grmlje, siprazje, zbunje; - st aac vrbica (Salix herbacea) o - tavuk her gn (ili her dem) pili k us petao pile dovijeka bodurluk zdepastost, dezmekavost bik; - gibi snazan kao bik; - d(ili grei) borba bikova; - greisi borac s bikovima, toreador; O yapra bat. buacak, busika (plantago psyllium)
Boa boa

astr. Bik

boaa boada

v.

poaa

luzenje, potapanje rublja


nar. angina

boak (-) boalk

mlad b ik, priplodni bik

boanak (-) 1. pljusak, provala oblaka 2. oluja, bura; orkan boanotu boas

(-nu) bat. jedic (Aconitum)

postava (za kaftane)

la); - almak stipati, peci u grlu (o hrani); ndan artrmak stedeti na hrani, otkidati od usta; /-l - nda. brakmak brojati ko me zalogaje, pakvarili uzivanje; - - a gelmek ostro se svadjati; (po) gusati se; - n karmak zaradjivati samo za hranu; - derdine dmek misiili na zalogaj hleba; brinuti o nasusnom hlebu; - na dizitmek (durmadan) ne moci jesti, izgubiti apetit (od brige i si.); - dokuz boumdur ispeci pa reci, izgovorena rec ne da se vise uhavatiti; - doldurma agr. ogrtanje, ogrt; nda durmak zastati u gri u (od uzbudjenja, straha); gusiti se; - durmaz! dusa trazi da jede; covek mora jesti; ndan gememek ne hteti zalogaj u usta (usled zalosti i si.); - iine gndermek sruciti u grlo, halapljivo (pro) gutati; - na kadar" borca girmek do grla se zaduziti, grcati u dugovima; ,.. nda kalmak v. nda durmak; - kavgas borba za zivot, borba za hleb; - kaydnda olmak misiili samo na jelo i pice; - ndan kesrnek v. ndan artrmak; - kstmak promuknuti, promuci; - n kk tutumak (ili yanmak) peci, grepsti u grlu; - m kurudu grlo mi je presahlo; - ola! nar. prijatno! - na sarlmak scepati koga za grlo; - tok 1) sit, zasicen 2) skroman,. zadovoljan; nehalapljiv; - tokluuna almak raditi samo za hranu; - n yrtmak vikati na sav glas, cepali grlo
boazkesen

boaz 1. anat. grlo, gusa, grkljan, zdrelo; - ars bol u grlu; - iltihab med. laringitis, zapalenje grla; -.. olmak boleti (o gri u) 2. grlo, grlic (boce, krcaga) 3. geog. klisura, klanac, tesnac 4. geog. moreuz 5. geog. rukavac u uscu reke 6. mor. vrat kotve 7. lig. (gladna) usta, izdrzavano celjade; bizim evde be - var u nasoj kuci ima pet izdri:avanih 8. jelo i pice, hrana; izdrzavanje, staranje; - na dkn gurman, sladokusac; memurlarn - bizden mi izdrzavanio sluzbenike; yalnz - n dnr misli samo na hranu 9. nar. gusobolja o - almak dobiti apetit; amak rastresti, usitniti zemlju (oko stab-

obalska tvrdjava (za cu-

vanje moreuza)
boaziamak

ak prerezati grlo, zaklati


od boaziamak

2. svirepo ubiti
boazlanmak pass.
boaziayan

1. klanicki radnik, koljac stoke 2. ubica, glavoseca, koljac


boazl

prozdrljiv, halapljiv 1. krznen okovratnik 2. hrana bez apetita

boazlk

boazsz zlojesar,
tahsz

Ct.

i-

badurmak

caus. od bamak

152

bo k
bodurulmak
boma

pass. od

badurmak

boumlama

/ing. artikulacija

1. gl. im. od

bamak

2. nar. sal-

vare
bomaca

boumlanmak obrazovati se, formirati se o (o kvrgama) prstenovima, clancima)

med. veliki kasalj

bamak 1 (-ar) 1. ak. udaviti, ugusiti 2. ak.dat. udaviti, utopiti; potopiti; cf. garketmek 3. ak. fig. obmanuti, podvaliti (pri prodaji) 4. dat. obasipati, zasuti poljupcima 5. ak. pretrpa (va) li. preopteretiti, preopterecivati (poslom i si.) bomak2 (-) cvor, kvrga; sastav, zglob; - - kvrgav, cvornovat; - kemikleri anat. canci (prstiju)
bogmakh cvornovat, kvrgav 1. zagusljiv; - gaz zagusljivac, zagusljiv gas 2. tezak, zaparan, sparan; hava sparno vreme; - scak sparina, o morina
bouk 1. promukao, sipljiv (glas); - promuklo, sipljivo 2. prigusen, pridusen; ksrk mukljiv ka salj
bouklamak

boumlu cvornovat, kvrgav: kolenast: prstenast, clankovit, zglavkast


bountu 1. gusenje, zagusivanje 2. arg. prevara, kaisarenje 3. zelenastvo, lihvarstvo: /-/ - ya getirmek arg. opeljesiti, ocerupati
bounuk

potmuo, mukao, prigusen


dijal. dusnik

bourdak (-) bouma

tuca, gusanje

baucu

boumak 1. potuci se, uhvatiti se ukostac, pogusati se 2. gurati se, tiskati se bauturmak

caus. od

boumak

promuknuti, dobiti muklprigusiti, stisati (glas)

jiv glas
bouklatrmak

boha 1. bosca, zavezljaj 2. svezanj, smotuljak; - sn balamak pakovati se, spremati se za put; - etmek skupiti stvari u boscu (pred put) 3 cetvrstasta marama, rubac 0- brei kul cetvorouglasta piroska; - gndermek poslati svadbeni dar (u bosci); - sn koltuuna vermek isterati iz kuce; otpustiti sa sluzbe
bohac 1. (ulicna) prodavacica 2. nosac manjih stvari

1. ugusenje, davljenje 2. fig. potistenost, cama 3. stisavanje, snizenje (glasa) 4. med. nesvestica, obamrlost, asfikcija 1. pass. od bamak 2. tesko disati, gusiti se, gubiti dah; baulacak gibi olmak izgubiti dah 3. ab/. fig. camiti; skntdan - umirati od dosade 4. arg. nasesli prevari, biti opeljesen
boum 1. cvor, kvrga; zadebljanje (drveta) 2. teh. prsten, karika, beocug; tr tln - lar karike gusenice 3. sastav, spoj, zglob 4. anat. ganglija; lenf - u limfna ganglija; sinir - lar nervne ganglije 5. bot. koleno, clanak (stabljike); kam - - kesrnek seci trsku po clancima o - a kalkmak nicati (o usevu); - balamak (ili vermek) klasali
boulmak

boulma

bohalamak ak. zavezati umota (va) ti, zavi (ja) ti bohalanmak pass. od bohem boem; hayat

cvor;

boalamak

boemski zivot

bok (-ku) 1. izmet (ina), pogan, fekalija; cf. dk 2. vulf. govno; - herif govno (o coveku) 3. fig. teskoca, lose stanje; - a batmak (ili dmek) zapasli u teskoce, naci se u nezavidnom polozaju 4. (ili maden - u) sljaka, zgura, troska o /-a/ atmak blatiti, klevatiti, panjkati;. - a basmak nagrajisati, nadrljati; - basmak bir adam samodopadljiv covek; - una bak ekmek bez razloga se nervirati: - boaz prozdrljivac, zderonja: - u - una uzalud, badava; /-n/ - unda boklavat (ili boncuk)

153

baklamak bulmak preterano hvaliti; ulizivati se, ulagivati se kome; - bcei zoo/. balegar (Scarabaeus sacer); 1-a/- bulatrmak v. - atmak; - canna olsun! proklet bio! /-n/ - unu ekmek imati neprijatnosti; /-n/ unu karmak v. - etmek; /-n/ - u k mak otkriti se, obelodaniti se (o ruznim stranama); - etmek pokvariti, uprskati (posao i si.): -tan herif vu/g. govnar;- u lle kavga etmek svadjati se zbog sitnica; - unda inci aramak v. - unda boklavat (boncuk) bulmak; - kartrmak v. etmek; - tan kl fig. hvalisavac, razmetljivac; /-n/ - u kurumak (glnde) nasmrt se preplasiti; - tan knet bezvredan, beznecajan;. - a nlsbetle tezek amberdir balega je prema govnu miomiris; - psr 1) otpaci, turda; bofl 2. besmislica, glupost; - un soyu djubre, gad; - srmek v. - atmak; - a ta atmamak kloniti se neprijatnog sagovornika, izbegavati neprijatnu osobu; /-n/ - unu temizlemek ispravljati ciju gresku; vaditi iz govana; - tulumu mesina (o coveku); stne - prljav, gadan; - yedi (ili yedici) ba onaj ko se u sve mesa, u svakoj corbi mirodjija; - yemek upropastiti, pakvarili, zabrljati, uprskati; /-al - yemek d mek nemati nikakvo pravo ni nadleznost; -yemenin glpembesi neoprostiva greska, gruba greska; - yoluna gitmek ni za sta izgubiti zivot; burnu - tan kalkmamak ne naci izlaz iz, teske situacije her - a maydanoz olmak biti svakoj corbi mirodjija; karga - unu yemeden u rano jutro, u oik zore baklamak ak. arg. 1. uprljati, opoganiti; zasrati 2. dovesti u tezak polozaj boklanmak, baklamak 1. opoganiti se, unerediti se 2. doci u tezak polozaj boklatmak caus. od baklamak boklu 1. prljav, pogan 2. min. koji sadrzi sljaku (zguru) bokluk 1. gomila djubreta prljavo mesto; djubriste, bunjiste 2. fig. gadost; o
adramn

bir - u var ima nesto gadno u onom coveku

boks 1 sp. boks; - etmek (ili yapmak) boksovati, baviti se boksom boks2 1. boks (pregrada za konja) 2. soba za jednog bolesnika (u bolnici) boksit (-ti) min. baksit boksr bakser bol1 1. siroko, komotan, udoban; elbise siroko, komotno odelo; :.. gelmek biti komotan (velik, sirok) obilan, izdasan, bogat; - - obilno, izdasno; - bolama (bolamat ili bulama) u izobilju napretek, do mile volje; - mahsul bogata Jetina O azdan atp tutmak razmetati se, hvalisati se; - avurt hvalisavac, razmetljivac, naduvenko; - birnek dobro proceniti, pazljivo planirati; - doramak traciti novac; - keseden atmak (ili balamak) davati prazna obeeanja; - paa prljav, aljkav, neuredan; - paadan atmak v. a!:jzdan atp tutmak

2.

bol2 (-l) 1. bola, easa (zemljana posuda za pice) 2. vocni punc (sa vinom, likerom ili mineralnam vodom) boJ3 (-l) sp. kuglanje bola dijal strina; tetka bolalmak dijal prosiriti se, postali sirok, olabaviti se (o odelu, obuci) bolero 1. bolero (spanska igra) 2. kralka jakna (zenska) bolie vulg. zdovka, jevrejska zena bollanmak, bollamak 1. rasiriti se, postali sirok 2. postali obilan; uvecati se
bollatrmak, bolfatmak 1. prosiriti (odelo) 2. uciniti abiinim

bolluk 11. sirina, presirokost, losa skrojenost (adece) 2. izobilje, izobilnost, bogatstvo 3. blagostanje; procvat, prosperitet ll izobilan, izdasan, bogat (o mestu, zemlji)

154

borazan
bolekilli bolevik

polimorfan, mnogooblican HJi) boljiievik ll boljiievicki boljiievizam

bonaa

mor. bonaca, bezvetrica

boleviklik, bolevizm

banatire tip. imprimatur, odobrenje za iitampu bombon bombona, iiecerlema bombeniyer bombonijera; bombone kutija za

bom uzv. bum! ll arg. laz, izmiiiljotina; . atmak lagati, varati bomba 1 1. bomba; (rucna) granata; mina; - atcs (ili topu) minobacac; at bacanje bombi; - ua bombarder; el - s rucna bomba (granata); gaz - s hemijska bomba (granata); hidrojen - s hidrogenska bomba; lam - s fugasna (avionska) bomba; fugasna mina; roketli - balisticka raketa; saatli - bomba sa satnim mehanizmom; sis - s dimna granata; dimna mina; tanksavar - (s) protivtenkovska granata; zrh delme - s protivoklopna bomba 2. veliko bure, ardov 3. oksigenska bQca 4. fig. lepotica, seks ,bomba o- gibi zdrav, krepak; -gibi patlamak 1) planuti, prasnuti, razbesneti se 2) puci, proneti se (o dogadjaju,vesti); patlatmak arg. ukrasti, smotati, zdipiti bomba2

boncuk (-u) 1. staklena kuglica; raznobojni stakleni biseri, djindjuve; - dizisi niska od staklenih bisera; - mavisi tirkizno plav 2. (ili nazar - u) amajlija od uroka (perla plave boje koja se stavlja na odelo ili kapu deteta) 3. arg. Crnac O gibi majuiian, sicuiian (o ocima); - illeti med. decja spazmofilija; - - teriemek znojiti se krupnim graiikama bone (zenska) kapica bonfile kul. komad
j:ecenice,

bonfile

bono bon, cek; priznanica; /-al ak vermek dati kome neogranicenu nadleznost, dati odreiiene ruke bopstil arg. kicoii, dendi; snob bor 1 hem. bor. bor2 1. ledina, utrina 2. talog bora oluja, vihor, uragan; - kmak podici se (o oluji); - kopmak (ili patlamak) provaliti, razbesneti se (o nepogodi); patlatmak arg. razbesneti se, biti van sebe, razjariti se; - yemek pretrpeti nepogodu, biti zahvacen olujom borak suv, bezvodan; neplodan (predeo) boraks hem. boraks
boral

mor. duga motka za jedro

bombac 1. bombaii, bacac bombi 2. bombarder (avion) 3. ribar koji iovi dinamitom
bomhaclk

ribolov pomocu dinamita

bombalamak ak. bombardovati bombalanmak pass. od bombalamak bombalatmak caus. od bombalamak


bombardman bombardovanje; artiljerijska vatra; /-/ - etmek (ili yapmak) bombardovati; - ua bombarder; at bombardovanje teskim bombarderima; atomik - atomski udar; yksek - bombardovanje s velike visine

olujni

boran v. buran borani k~/. boranija elo od pirinca, kiselog mleka i povrca) borat

bombardon muz. bombardon (limeni duvacki instrumenat) bombe izbocen, ispupceri bombok vulg. gadan, odvratan
bombo

v. boraks

sasvim prazan

borazan 1 . trubac 2. truba; - almak 1) svirati trubu. 2) fig. rastrubiti, razglasiti,

155

.borazanc

udarati na sva zvona; - gibi (ses) nizak glas, bas


borazanc

bordalamak mor. 1. pristajati uz obalu (o brodu} 2. ak. ukrcavati bordo tamnocrvena boja, boja crnog vi na bordro 1. spisak, registar, popis; izvod 2. priznanica, potvrda prijema borsa berza; - acentas berzanski posrednik, berzanski agent; - blteni berzanskl izvestaj; - cetveli kursna fista; - fiyat berzanski kurs; - manevralar (ili oyunlar) berzanske spekufacije; - muameleleri berzanske operacije; - nizamnamesi berzanska uredba; - rayici zvanicni berzanski kurs; i - s berza rada; kara - crna brza; ticaret - s trgovinska berza
borsac

trubac; -

baprvi

trubac

bor (-cu) 1. dug, dugovanje; zajam; a na zajam; !-l - almak uzeti na zajam (novac), zaduziti se; - altna girmek zaduziti se, napraviti dugove; - a batmak uvaliti se u dug; - bini amak biti prezaduzen; - grtlaa kmak grcati u dugovima; - etmek zaduziti se; - har na jedvite jade (sakupiti novac); - lar hukuku jur. obligaciono pravo; ;.. ikrar v. -un tannmas; - unu kapatmak, isplatiti, namiriti svoj dug; - parasndan akmak v. grtlaa kmak; - un tannmas priznavanje duga; - vermek dati na zajam, pozajmiti; - yemek ziveti od dugova, ziveti na veresiju; - yiidin kamsdr dug podstice na bolji rad; - un yklenmesi jur. primanje, preuzimanje duga 2c fig. dug, obaveza; - bilmek smatrati dugom; namus - u dug casti
borlandrmak ak. 1. caus. od borlanmak 2. upisati u dug, uknjiziti pod "duguje"
!'

berzijanac; kara berzanski posao

c:rno-

berzijanac
borsaclk

borlanmak dat. zaduziti se uzajmiti borlu dat. 1. zaduzen, duzar;; size iki~ bin dinar - yum duzan sam vam 2000 dinara; - nun duacs alacakldr za duznika se mali njegov zajmodavac 2. fig. (moralno) obavezan, zahvafan; size yum zahvafan sam vam, mnogo ste me zaduzili borsuz nezaduzen, bez duga borsuzluk nezaduzenost borda 1. mor. bok broda (iznad vade); hajveca sirina broda; - ya almak manevrisati; - atei bocna vatra (sa broda); - etmek v. bordalamak: - ya gelmek pristati uz bok; - hatt linija (poredak) bojnih brodova; - iskelesi spofjasnje brodske stepenice 2. bok, strana, ivica; - - bok uz bok (sedenje);- ma gel! dodji ovamo!

boru 1. cev, !ula; vod; - anahtar cevas! kljuc; - bilezii obod, prsten cevi; .:. demek pofagati cevi; - gmlei kosufjica, obmotac cevi; - hatt cevoyod; kavram spajanje cevi; - kelepesi okov, karika cevi; - patlamas pucanje cevi; sistemi cevni sistem; - eklinde cevast, u obliku cevi; havagaz - su gasovod; petrol - su naftovod; su - su vodovodna cev; vodovod 2. truba, signalni rog, signal; -almak 1) svirati trubu (rog) 2) trubiti (o automobilu}; yangn - su pazarli signal; yemek - su signaf za obed 3. anql. truba, kanal; nefes - su dusnik; staki - su mokracni kanal; yemek - su jednjak 4. arg. besmislica, gfupost, sitnica; - deil! (ili - mu bu? to nije mala stvar; to nije za potcenjivanje 5. arg. "truba", prazan, besmisfen o /-n/ - sunu almak duvati s kime u isli rog; povfadjivati, ugadjati kome; - yu almak imati uspeh; cvetati, napredovati; - suna ot tkamak zapusiti kome usta; - su tmek biti uticajan, imati autoritet, igrati znacajnu ulogu; - su tyar on je uticajan

156

boaltlmak

borucu 1. manter cevi 2. izradjivac cevi; prodavac cevi 3. trubac 4. arh. vatrogasac, pozarnik borucuk
(-u)

cevcica; anat. kanatic

boru iei bat. 1. zvoncic (Campanula) 2. tatula (Datura) boru deve


kaba

bot. vrsta duguljaste bun-

borulu sa cevima; cevast; parni kotao sa cevima borumsu u obliku cevi, kemik cevasta, suplja kast

kazan -

cevast;

bostan p. 1. basta, gradina, povrtnjak; - korkuluu 1) strasilo, plasilo za ptice 2) lig. nesposoban, ali arogantan covek; kuyusu bastenski bunar 2. bostan (zajednicki naziv za dinje i lubenice) 3. bostaniste O - beygiri gibi dnmek lig. vrteti se u krug; tapkati u mestu
bostanc 1 . vrtlar, bastovan 2. ist. pripadnik sultanske garde i gradske bezbednosti (u Osmanskom carstvu)
bestancba

teh. iskljuci (va) li (masinu, aparat); /-n/ unu almak 1) zatezati (oprugu, kanap i sL) 2) skracivati (teks!); - atp dolu tutmak biti rasejan, ne razlikovati; - a karmak osujetiti (plan, nameru), izigrati; a kmak propasti, ne uspeti, ne ostvariti se, ne ispuniti se (o nadanju, ocekivanju); - uval ayakta (ili dik) durmaz pos/. prazna vreca ne stoji uspravno (nesposoban covek ne moze da uspe); - dnmek vratiti se praznih ruku; - durmak biti besposlen, besposliciti; plandovati; (-dan/ - dmek biti razvedana (o zeni); - gezenin - kaltas besposlicar, danguba, dangubnik; gezmek besposliciti, leneariti; tumarati, skitati; - a gitmek 1) pokazati se uzaludnim 2) promasiti cilj; - inan praznoverje, sujeverje; predrasuda; - ileme prazan had (masine); - kafa (l) praznoglavac, supljoglavac; /-/ - koymak lisiti cega; - kp V. - kafa; - ey iluzija, prazno nadanje; - vakit v. - zaman; - vermek dat. arg. ne pridavati vaznost, ne obracati paznju; - yere beskorisno, uzalud; zaman slobodno vreme, dokolica
boalma 1. gl. im. od boalmak 2. isticanje, curenje, odliv; - borusu odvodna cev; - delii isteciste 3. el. praznjenje; akmlatr - s praznjenje akumulatora boalmak 1. (is) prazniti se, opusteti (o ulici); evakuisati se 2. oticati, isticati, curiti; kap delik, su boalyor posuda je probusena, voda curi 3. osloboditi se; razvezati se, odvezati se, otrgnuti se, otkinuti se (o vezanim zivotinjama) 4. adresili se, razvezati se (o kanapu), otkopcati se (o dugmetu) 5. biti ispaljen, ispraznjen (o oruzju) 6. rasklimatati se, razlabaviti se (o opruzi, mehanizmu); stati (o satu) 7. fig. (iz) jadati se, otvoriti dusu boalta (-c)

ist. komandant sultanske

garde
bestanclk povrtlarstvo, bastovanstvo; gajenje bostana bo 1. prazan, ispraznjen; - bardak prazna casa; - kutu prazna kutija 2. neuseljen, prazan (stan, kuca) 3. slobodan, nepopunjen (taksi, mesto, sediste) 4. osamljen, pust; - sokak pusta ulica 5. neobradjen, nezasejan (o zemljistu) 6. slobodan, nezauzet; bugn .: musunuz? da li ste danas slobodni? 7. nekoristan, neplodan, neplodotvoran; - abalar nekorisni, uzaludni napari 8. nestvaran, uobrazen 9. fig. . prazan, tricav; besmislen, apsurdan; besadri:ajan;_ - bir hayat besadrzajan zivot; - laf besmislica, glupost 1o. fig. glup, supljoglav; - adam supljoglavac 11. razvedena, slobodna (zena) 12. uzaludan, 13. besposlen O - alma tertibat uredjaj za iskljucivanje; - a almak 1) podupirati 2)

vazdusni smrk

boaltlmak, boalt 1. praznjenje; evakuacija; napustanje 2. biol. izlucenje, izbacivanje; - maddesi izlucina, ekstrement; - sistemi sistem za izlucivanje

157

boaltma
boaltma 1. praznene, oslobadjanje 2. istevar 3. evakuacija 4. prosipanje; presipanje, pretakanje 5. ispustanje; ispust; borusu odlivna cev; - delii slivnik; havzas drenazni bazen, bazen za odvodnjavanje
bolamak ak. zanemarivati, prenebregavati; omalovazavati, potcenjivati bolanmak

pass. od

botamak

bofatmak

caus. od balamak

1. (is) prazniti; osloboditi; oday isprazniti, osloboditi sobu, 2. istovarati, rastovarati; vapuru istevarili brod 3. evakuisati (stanovnistvo) 4. prosuti; presipati, pretakati; arab baka bir ieye - presuti vino u drugu bocu 5. ispaliti, ispucati, isprazniti (oruzje); tabancasn boaltt ispalio je svoj pistolj 6. rasciscavati (!eren za gradnju) 7. olabaviti, popustiti (oprugu, kanap) 8. el. isprazniti (akumulator, bateriju) 9. fig. iskaliti, iskaljivati, dati oduska
ak.
boamak ak. 1. razvesti se, ostaviti (zenu) 2. arg. ne pridavati va.Znost, ne zarezivati

boaltmak

boluk 1. praznina; supljina 2. fig. vakuum 3. anat. duplja, supljina; burun - u nosna duplja; karn - u trbusna duplja 4. slobodno . vreme, dokolica; - tan s klyorum dosadjujem se od dokolice 5. prostranstvo; uzay - u kosmicko prostranstvo 6. medjuvreme, inteNal 7. rupa, prozorcic 8. teh. prorez, procep 9. fig. nistavnost, bezvrednost
boluklu 1. supljikast (mineral) 2. fig. nedovoljan, nepotpun, manjkav Bonak (-) Bosanac; - gzeli lepotica plave kose, rumenih obraza i punackog lica

boand mak ca us. od boanmak


boanma razvod; - davas jur. brakorazvodna parnica; karlkl rza ile sporazumni razvod boanmak 1. abi. razvoditi se, razvesti se 2. istrgnuti se iz zaprege (o zivotinjama); odvojiti se (od stada), zalutati 3. popustiti, olabaviti se, osloboditi se, odapeti se (o opruzi i si.) 4. obilno teci, Iili (o kisi, kNi, suzama); bardak boanrcasna yamur yayor kisa lije kao iz kabla; gzlerimden yalar boand briznula sam u plac 5. fig. izjadati se, otvarili srce 6. (slucajno) opaliti (o oruzju)

bota 1 besposlen, dokon; - gezmek (kalmak ili oturmak) t) ostati bez posla, izgubiti posao 2) besposliciti, leneariti, skitali, turnarali ll teh. prazan hod (masine)
boubouna 1 sasvim nepotrebno, uzalud; ll beskoristan, uzaludan, jalov; gayretler uzaludni napari

bouna
almak

uzalud, .izaman, zabadava; uzalud se truditi

bot1 (-tu) mor. motorni camac; karakol - u patrolni camac bot2 (-tu) cizma botanik (-i) botanika; - bahesi botanicka basta botaniki botanicar botin v. polin boy 1 1. rast, uz rast, stas; vsna; almak (ili atmak) rasti, izduziti se; - a ekmek (ili yetmek) brzo (po) rasti, izdjikati (o deci); - u (- una, - unca) beraber istog rasta, iste visine (nar. otac isin); - srmek v. -almak; diz - u do kolena;iri - visok, krupan, stasit; ksa - lu

boanm

razveden (a)
pass. od
boatmak

boatlmak boatmak

ak. abi. dati razvod, razvesti,

rastavit i
boboaz

1 brbljiv, pricljiv ll brbljivac,

blebetalo
boboazlk brbljanje, blebetanje, ceretanje; - etmek brbljati, blebetati, ceretati

158

boykotu

nizak, omalen; servi - stasit, vitak, lepo gradjen; uzun - lu visok; dugajlija 2. visina; minarenin - u visina minareta 3. velicina, broj, format; razmer, opseg; - razne velicine; bir - da iste velicine; ap u velicina kalibra 4. duzina; dalga - u talasna duzina 5. obala, zalo, pribrezje (vode, vodenog toka); nehir - unda gezinti setnja pored reke 6. okolina, oblast, podrucje (pogranicno i si.); snr - unda arpmalar sukobi u granicnoj oblasti O unda duz cega, pored, pokraj, uz; - dan a 1) celom duzinom 2) potpuno, u celosti; - u - una, huyu huyuna veoma slican isti, pljunuti (otac i sin, braca) - bos (telesna) gradja, konstitucija; - u bosu devriisini vu/g. crkao dabogda! -etmek sortirati po velicini; - gstermek kocoperiti se, sepuriti se; - unun lsn almak opeci se, dobiti zasluzeno; /-la/ - lmek nadmetati se s kime; - vermek 1) biti iznad coveeje visine {o dubini vode) 2) sortirati po velicini 3) rasti, bujati {o biljkama)
boy2 pleme; klan boya 1. boja, farba; - almak primiti boju, obojiti se; - astar osnovna boja, grund; - ekmek bojiti, stavljati boju; fabrikas fabrika boja; - tutmak 1) ne pustati, driati boju 2) ne bledeti; /-al- vurmak stavljati, nanositi boju; sulu - akvarel; yal - masna boja 2. boja, kolorit; - atmak gubiti boju, {iz)bledeti; - kalemi bojica 3. pasta za obucu, lastilo, imalin 4. crnilo mastilo, tinta 5. sminka 6. tig. lazni sjaj O- maddesi pigment
boyac 1. bojadzija, farbar; bojadisac, cistac obuce; - dkkan radnja za bojenje i ciscenje obuce; - fras 1) molerska cetka 2) cetka za cipele; - kk bot. bro6 (Rubia tinctorum); - kp 1) lonac za boju 2) fig. decja igra; - kp deil ya! nije to macji kasalj! 2. izradjivac boja; trgovac bojama, farbarski trgovac O - kedisine benzemek biti jako nafrakana, liciti na bojadzijsku macku {o zeni)

boyaclk 1. farbarstvo, bojadisarstvo 2. farbarska trgovina

boyahane bojadzinica; farbarnica boyalamak ak. 1. bojiti 2. mazati, packati, mrljati boyalanmak pass. od boyalamak boyalatmak caus. od boyalamak
boyal

boji;

yeil

1. obojen, ofarban 2. obojen, u - obojen u zeleno, zelen

boyama 1 1. bojenje, farbanje 2. bojena maramica, sarena marama ll obojen, bojadisan, farban {o kosi i si.) 2. fig. lazan, neprirodan, patvoren boyamak 1. ak. farbati, bojiti; bezi maviye - bojiti platno u plavo 2. sminkati boyan

v. meyan

boyana strainje veslo (camca); etmek (ili vurmak) terati eamac jednim veslom, sijati boyanmak 1. pass. refl. od boyamak 2. sminkati se, mazati se boyar ist. bojar, ruski plemi6 boyar madde pigment
boyasz 1. neobojen, neofarban 2. bezbojan 3. bled 4. nenasminkana {zena, devojka) boyatlmak

pass. od boyatmak

boyatmak caus. od boyamak boyca 1. poodrastao, povelik 2. po velicini {visini, duzini) 3. celom duzinom, celim obimom; - gnaha girmek pociniti veliki greh; - gnaha sokmak navesti na veliki greh
boyda

1. istog rasta 2. vrsnjak

boykot (-tu) 1. bojkot 2. sp. zabrana igranja (klubu ili igracu); - etmek 1) bojkotovati 2) sp. zabraniti, izreci zabranu (igranja) boykotu ucesnik u bojkotu

159

boylam boylam astr. geog. duzina; - bat - zapadna duzina boylamak ak. 1. (iz) meriii duzinu (visinu) 2. hodati, prelaziti; (pro)krstariti; prevaljivati (put) 3; pasti nicice, "uhvatiti zeca" 4. uteci,. strugnuti, smugnuti; ct. svmak; babasn grnce ocuk evi boylad videvsi svoga oca, dete je smugnulo u kucu 5. nar. okoncati, svrsili; ahreti - umreti boylanmak 1. rasti 2. nastaviti, produziti (put) 3. pass. od boylamak boylu 1... rasta; ksa - nizak 2. visok, stasit, krupan; - boslu dobro gradjen, stasit; - boyunca svom duzinom; - boyunca yere uzanm opruzio se po zemlji koliko je dug; o kadar uzun - deil! ne idi toliko daleko! ne preteruj! boyluluk velicina; visina boyna boynuzsuz 1. bez rogova, sul (o zivotinji); - koyun fig. 1) bezazi en covek, "ovca" 2. bespomocan, slab boy otu {-hu) bot. piskavica (Trigonella foenum graecum) boyskaut (-tu) izvidnik, izvidjac boysuz nizak, zdepast boyun (-ynu) 1. vrat, sija; gusa; - atsal; - kk anat. zatiljak; - arnurlar vratni prsljenovi; - toplardamar anat. vratna vena 2. grlic {boce) 3. geog. sedlo, prevoj (planinski); - noktas presediina 4. fig. obaveza, odgovornost O /-/ - una almak uzeti na sebe, obavezati se; - u altnda kalmak umreti, skoncati; - u armut sapma dnm.mrsav, kos! i koza; /-n/ una atlmak pasti kome oko vrata, obisnuti se o vrat; /-n/ - una atmak natovarili krivicu, nabediti koga; /-n/ - una binrnek popeti se kome na glavu, dosadjivati; borcu obaveza,. dug; - bkmek pokunjiti se, oboriti glavu; pokoriti se, potcinili se; u bkk potisten, snuzden, skrusen, pokunjen; - eviren v. boyunburan; emek pokoravati se, povinovati se, slusati; - u eri 1) pokoran, posfusan, ponizan 2) zahvalan 3) zalostan, tuzan; jadan, kukavan; /-n/ - una el brakmak (ili geirmek) prisvojiti, utajiti; - kesrnek 1) pokoravati se, slusati 2) pokloniti se; pozdraviti naklonom glave; /-n/ - una kesrnek obezglavili; - um kldan ince 1) glavu dajem, ovde sam najtanji (zakletva) 2) sve prihvatam; - krmak 1) m irili se s postojecim 2) v. - kesmek; - olmak jamciti, garantovati; /-n/ - una sarlmak (za) grliti; - tutmak protiviti se, protivreciti kome; - u tutulmak ukociti se (o vrat); um tutuldu ukocio mi se vrat; - unu uzatmak (ili vermek) pokoravati se, predavati se, potcinjavati se; /-n/ - unu vurmak odseci glavu; obezglaviti
ks

v. boyuna

boynalmak v. boynuna almak boynuz 1 1. rog; - aac bot. rogac rogacica (Cercis siliquastrum); - maddesi keratin 2. zoo/. pipak (insekata) 3. med. kupica; - ekmek staviti kupicu, uzimati krv 4. signalni rog, truba ll rozast, od roga; - tarak cesalj Od roga 0 - dikmek V. !akmak; - diktirrnek v. - taktrmak; - takmak {ili taknmak) biti varan, postali rogonja; /-af - taktrmak varati; nabiti rogove; boynuzcuk (-u) roscic, rozic boynuzlamak ak. 1. probosti govima) 2. varati, nabijati rogove (ro-

'1

boynuzlanmak pass. od boynuzlamak boynuzlcdmak nabiti rogove

dat. napraviti rogonjom,

boynuzlu 1. rogat,s rogovima 2. rogonja, prevareni muz boynuz otubot. kukurek (Helleborus) boynuzcu (ili - tabaka) (oka)
ii
1.!

anat. roznjaea

boyuna 1 u duzinu, po duzinu; duz cega ll uzduzan, duzinski; - akarsu longitudinalan tok (struja)

160

bozmak boyuna2

nar. neprekidno, neprestano


- bezi

boyunalt;

anat. grudna zlezda,

tim us
boyunba (-n)

kravata

bozgun 1 1. slom, rasulo, poraz; - a pretrpeti poraz; - a uratmak naneti poraz, porazati; - vermek (ili yemek) v. - a uramak 2. panika, obezglavljenost; pometnja, rastojstvo ll porazen
uramak

boyunburan zoo/. vijoglava (Junx torquilla) boyunca 1. (uz) duz; sahil - duz obale 2. u !oku, tokom; aylar - mesecima, tokom mnogih meseci; btn hayatm tokom citavog mog zivota; sahil - duz obale

bozguncu panicar; defetist ll defetisticki; panicarski bozgunculuk defetizam, malodusnost bozgunluk 1. v. bozgun (1, 2) 2. uspanicenost
bozkr 1 stepa; - koyunu stepska ovca (Ovis vignei) ll bledosiv (koni) bozkr doan

1. jaram; zaprega 2. fig. jaram, ugnjetavanje, ropstvo; - altna almak podjarmljivati, porobljivati, ugnjetavati; - altna girmek biti ugnjetavan (porobljavan, podjarmljivan); /-/ - a vurmak podjarmljivati, ugnjetavati; - zinciri okov porsva
boyunduruku izradjivac jarmova; prodavac jarmova boyunluk 1. ogrlica, niska, djerdan 2. okovratnik, sal boyut (-tu) 1. licina, razmera

boyund~ruk (-u)

zool. stepska lunja (Cir-

cus macrourus)
bozlamak dijal. 1. revati, rikati (o kamili) 2. derali se, vikati, urlati bozma 1 1. gl. im. od bozmak 2. rtanje, izopacavanje (reci u si.) 3. jur. danje, ponistenje (presude); kasacija razvratan, izopacen 2. napravljen od rog materijala
bozmac

izvukill 1. sta-

starinar

mat. dimenzija 2. ve-

boz madde

anat. siva materija (moza)

boz 1. siv, sur; pepeljast; - ay suri medved (ursus arctos) 2. neobradjen, neuzoran (tlo, zemlja) boza boza; - gibi gust i mutan (o tecnosti); - olmak v. bozum olmak
bozac

bozadzija

bozarmak 1. posiveti 2. prebledeti (od ljutine, sraha i si.) boz bakkal zoo/. sivi drozd, borovnjak (Turdus pilaris) bozca sivkast, zutobled ll utrina, neobradjeno zemljiste boz doan 1. buzdovan, topuz (sestoperni) 2. zoo/. patuljast soko, zurica (Falco aesalon) bozdurmak 1. caus. od bozmak 2. usitniti novac

bozmak (-ar) ak. 1. (po) kvariti, upropastiti; rusiti, razarati 2. narusavati, narusiti; skutu - narusiti tisinu 3. ostetiti, skoditi, nauditi; deterjan deriyi bozar deterdzent ostecuje kozu 4. ometati, smetati; poremetiti; bu iki radyo istasyonu birbirine bozar ove dve radio stanice ometaju jedna drugu; plan - poremetiti plan 5. (u) sitniti, razmenjivati (novac) 6. brati; ba - brati grozdje; pathcan - brati patlidzan 7. poraziti, razbiti; dman - poraziti neprijatelja 8. pogorsavati se, kvariti se (vremenu) 9. dovoditi u nepriliku, izlagati neprilici 1O. poludeti, izgubiti pamet, izbezumiti se 11. deflorisati, oduzeti nevinost 12. raskinuti (ugovor, veridbu) 13. ak. dat.okretati na; akaya - okrenuti na salu 14. s ile biti zaludjen, biti zaslepljen cime; biti cime opsednut; spor ile bozmu zaludjen sportom

161

bozrak bozrak sivkast bozucu razoran, rusilacki; destruktivan; poguban bozuk1 (-u) 1 1. slomljen, razbijen 2. pokvaren, neispravan, ostecen; - makine neispravna masina 3. iskvaran (govor, izraz) 4. sitan, usitnjen (novac); - para sitnina, sitan novac 5. fig. pokvaren, porocan (covek) 6. los, rdjav; - notlar lose ocene; - yol los put 7. pokvaren ukvaren (o namirnicama): - st ukvareno mleko; - yumurta mucak jaje; ll neispravnost, kvar, ostecenje bozuk2 (-u) muz. vrsta saza (sa devet struna) bozuk dzen 1. neuredan, nesredjen, porernecan 2. razdrazen, uzrujan, usplahiren bozukluk 1. kvar, defekt, ostecenje 2. mana, nedostatak 3. porocnost 4. sitan novac, sitnina 5. propast, slom bozulamak 1. rikati (o zivotinjama) 2. ridati, glasno plakati bozulmak 1. pass. refl. od bozmak; et bozuldu meso se ukvarilo 2. oslabiti, omrsaveti 3. zbuniti se, smesti se; bozulup bzlmek potpuno se pomesti bozulmaz 1. nepokvarljiv 2. fig. indiferentan; - denge indiferentna bozultmak caus. od bozulmak bozum 1. rusenje, razaranje, upropascivanje 2. berba; ba - u berba grozdja 3. novcane neprilike, kuburenje s novcem 4. zbunjenost, smetenost; brka (nje) ; - etmek postideti, obrukati; - havas pometnja; zbunjenost; /-al - havas almak arg. sprdati se s kime; sramotiti, brukati; - olmak zbuniti se, izgubiti se bozuntu 1. rusevine, krhotine, olupine; otpaci 2. pometnja, uzrujanost, usplahirenost; obezglavljenost, panika 3. nar. karikatura; parodija; filozof - su nazovi filozof; air - su karikatura od pesnika 4. bagra, olos, sljam; ekiya - su razbojnicka bagra; o - ya vermeden kao da nista nije bilo; - ya vermemek praviti se

nevest
bozumak s ile (po) svadjati se, zavaditi se, pokarabasiti se bozuturmak
bozuuk

ak. zavaditi, pozavadjati

zavadjen, posvadjan svadja, rasprava; razdor

bozuukluk

bbrek (-i) anat. bubreg; - karma med. nefrektomija, vadjenje bubrega; havuzcuu bubrena karlica; - lltihab zapalenje bubrega, nefritis; - leeni v. havzcuu; - ta kamen u bubregu, bubrezni kamen; - st bezi nadbubrezna zlezda bbreksi bubrezat bbr zoo/. leopard (Hyrax syriensis) bbrlenmek razmetati se, duvati, se, prsiti se bcek (-i) 1. insekt,buba, ku kac; - bilimi entomologija; - gibi (ocuk) bubica, garvako (o malom detetu) 2. v. ipek bcei; - karmak gajiti svilenu bubu bcek ba (-n) isf. sef odeljenja tajne policije (u Osmanskom carstvu) bcek bilimi 1. entomolog 2. uzgajivac svilene bube bcekil bot. zool. bubojedi, bubozderi bceklllk 1. entomologija, nauka o insektima 2. svilarstvo, gajenje svilene bube bcekhane v. bceklik bcek kabuu (-nu) ljubicasto zelene boje s metaliziranom nijansom bceklenmek 1. pojaviti se, vrveti (o insektima) 2. ucrvljati se, ucrvotociti se) bcekli napadnut insektima; pun crvi crvljiv,

162

blt bceklik odgajaliste svilene bu be bcekylyen v. bcekil bc bauk; strasilo, plasilo bcl: bakmak skakati (pogsrane

blmek (-er) ak. 1. odvajati, razdvajati, rastavljati; odeljivati, pregradjivati 2. mat. delili blmeli pregradjen, odvojen bl 1. mat. podeljen sa .. 20 - 4 dvadeset podeljeno sa 4; 2. otplata, rata; cvf. taksit blc 1 1. separator (aparat) 2. pot separalist ll separatisticki blclk po/. separatizam blk (-l:j) 1. deo; - prk u delovima, na komade 2. voj. ceta; baterija; eskadron 3. buljuk, grupa (ljudi), grdan svet 4. mat. red 5. pletenica, kika, kurjuk 6. prostorija, odeljenje (kuce) 7. ist. odred, grupa; - ba buljubasa, janicarski kapetan blkl iz delova blm 1. deo; - izgisi povlaka, tire 2. mat. kolicnik 3. biol. klasa, razred, kategorija 4. odeljenje, odsek 5. glava, odeljak (knjige) 6. nastavak cf. tefrika 7. poz. cin 8. epoha, era, period; cf. devir blmleme klasifikacija blmiemek ak. svrstavati, klasifikovati blnebilme mai. deljivost blnen mat. deljenik blnme 1. biol. segmentacija 2. hem.

ledom), gledati na sve


brlce

v. brlce

(-l:jr) 1. strana, bok, krilo 2. anat. slabina; - - ne gm upalih slabina, mrsav


brmek

br

rikati, revati; bul<ali, mukali

(o zivotinjama)
brtlen 1. bot. kupina (Rubus fruticosus) 2. arg. bljuvanje, povracanje; - karmak povracati brtmek
brt

caus. od bl:jrmek

rikanje, revanje; mukanwe

bke dijal. 1. junak, 2. sp. sampion,

prvak
bldrrnek

caus. od blmek

ble dijal. rodjak, rodjaka (braca i sesi-

re)
blen mat. deliteli blge 1. oblast, predeo, kraj; segment, sektor; podrucje, zona pojas; cf. mntaka; - komutan komandant oblasti; - sa-

sp. zonska odbrana (u kosarci); - tiyatrosu regionalno pozoriste; deprem - si trusno podrucje 2. anat. predeo; bel si predeo krstiju
vunmas

hidroliza
blnme k pass. refl. od blmek blnmez nedeljiv blnt 1. pregrada, prezid (odeljenje odvojeno od sobe) 2. sekcija, odeljenje
bln

blgeeilik regionalizam, partikularizam blgesel regionalni, oblasni; reonski; mesni, lokalni; - anestezi lokalna anas-

tezija
blme 1. gl. im. od blmek 2. mat. de-

v. blnme
ak. s. ile deliti medju sobom

lenje; - iareti znak delenja 3. (dascana) pregrada, zid od dasaka 4. mor. vodonepropusna prostorija 5. odelenje; kupe, kabina 6. is/. odaja za ritualno pranje 7. pregradak 8. anat. pregrada, dijafragma

blmek

bltrmek

caus. od

blmek

bltrc 1.

delilac 2. gram. deoni,

distributivni (broj)
blt (-t) zool. clanak, segment

163

bltlenme bltlenme mentacija zoo/.

metamerija,

seg-

toliko, do te mere; se tako radi


Brahman -Braman
Brahma'izm,

ey yaplr m?

zar

bn glup, tup, blesav; - -. bakmak tupo gledati, blenuti bnce glupa, budalasto bnlk tupavost, glupavost, blesavost
bnlemek tallamak

Brahmanlk

ret. bra-

manizam
branda mor. viseci krevet; - bezi platno za jedra; satorsko platno
bran grana, ogranak; polje, struka, disciplina; ct. dal, kol

poblesariti, olupeti ct. ap-

brek

(-i)

burek, pita

breki buregdzija brk (-k) dija/. marama za glavu brkenek (-i) 1. zool. kapura (mrezasti zeludac kod prezivara) 2. kapuljaea (za kisu) brtmek (-er) dijat. prokuvati se, biti poluskuvan (prodinstan, propr:Zen) brttrmek ak. lako prokuvati (prodinstati, propr:Ziti) brt; - bcek insekti; tig. gamad brlce bot. kineski pasulj, crni grah (Vigna sinensis) bsmek (-er) dijat. eksplodirati byle takav, te sorte, slican; - ler takvi (ljudi); - aann - hizmetkar olur kakav gazda, takav sluga; - ey olur mu? da li je tako nesto moguce ll tako, na taj naCin; - ise u tom slucaju, ako je tako; bundan - od sada, ubuduce lll u upitnim recenicama sa ne, nasl, nereye, kim i st. izraiava nestaganje; bunlar kim - ? ko su pa ovi? nereye - ? kuda to bylece 1. bas tako; - sylemelisin bas tako treba da kazes 2. tako, na taj nacin bylecene v. bylece bylelikle tako, na taj nacin bylemesine v. bu biimde, bu yolda
i aryor

brasa, brasya mor. praca (uze za vodoravno pokretanje krstova) bravo uzv. brava! bre 1. bre! hej! 2. vidi! gle! oho! - ne gzel ev! gle,kako je lepa kuca! 3. izmedju dva imperativa ukazuje na trajnost radnje; yle uzun bir hikaye oku ,.. oku, bitmez tako duga prica, citaj, citaj, nema kraja! Brehmen v. Brahman
bre

bresa, prodor, prolom

brezilya bot. varzilo, varzilovo drvo (Caesalpina echinata) bri (-ci) 1. bridz (igra karata) 2. (za zube)
~ostic

brika bricka (laka, polupokrivena kola) brifing 1. voj. upucivanje, instrukcija 2. skraceno obavestenje o odrectenoj temi brik (-ki) mor. brik, jedrenjak sa dva jarbola briket (-ti) 1. briket, zbijen ugalj 2. briketna cigla, briket briketlemek ak. briketovati briyantin brilijantin brizbiz stora, draperja, kratka prozorska zavesa brom 1 hem. brom brom2 bot. ovsika, klasaca (Bromus secalinus)

bylesine takav; slican; Ahmet - bir Ahmed !razi takav posao ll tako,

164

budu n bromr hem. bromid bromrl bromiran


bron

anat. bronhija, dusnica anat. bronhiola

buukluk 1. nepotpunost, polovicnost 2. od pota (novac); iki - novac od dve i po li re budak (-) 1. grana 2 . .'cvor, kvrga (na drvetu); -delii rupa od cvora (na dasci) Q gzn - tan esirgememek (ili saknmamak) ni pred kim ne uzmicati, biti veoma hrabar budaklanmak 1. pustati grane, razgranati se; aa budakland drvo se razgranalo 2. fig. zamrsiti se, zaptesti se, iskomplikovati se
budakl 1. zargranat 2. cvornovat, kvrgav 3. fig. slozen, zamrsen, kornplikovan

bronuk (-u) bronit

(-ti) med. bronhitis, zapalenje

bronhija bronz 1 bronza; ct. tun; - a bronzane doba ll bronzan; - madalya bronzana medalja
bronztamak

dobiti bronzannboju

bro

bros zapinjaca brosura

bror

brovnik (-ki) brauning (oruzje) brve diploma, svedocanstvo; certifikat brlr teh. plamenik, gorionik brt bruto; - arlk bruto tezina; gelir bruto dohodak; - tonaj bruto registrovana tonaza bu (-mu) ovaj (ova, ovo); - anlarda u ovim trenucima; - arada v. ara; - da bir ey mi? sta to opel znaci? Q - nunla beraber (ili birlikte) ipak; - scaa kar m dayanr? sta se tu moze? (zar moze sneg odoleti ovoj vrucini) bucak1 (-) 1. ugao, kul; zabaceno mesto, budzak; - - svuda, na sve strane; 1 -/ - - aramak svuda traziti, pazljivo pretrazivati; /-dan/ - - kamak (ili saklanmak) skriti se pred kime, izbeci koga; 2. kraj, strana; yurdun her- nda po celoj zemlji bucak2 (-) budzak, nahija ministrativna: jedinica u Turskoj) bucurdak, bucurgat v. bocurgat bu (-cu) dijal. kraw, konac; granica, li mit buuk pola, po; bir - jedan i po; tri i po; saat yedi - sedarn i po, pola osam (sali) buuklu sitan, usitnjen; - para sitan novac, sitnis (ad-

budala 1 budala, glupak, likvan ll 1. glup, tupav, blesav. 2. fig. lud za cime; kitap - s lud za knjigom; moda - s lud za modom; sppr - s zaludjen sportom budalaca budalasto, luckasto
budatalamak

oglupaveti, otupaveti

budalalk budalastina, glupost; idiotizam; - etmek budaliti, praviti gluposti

budama podrezivanje, sasecanje; kresanje (drveca); - makas vrtlarske makaze; - vakti vreme podrezivanja budamak ak. 1. podrezivati; kresati 2. fig. kresati, umanjivati; skracivati; maalar - smanjiti plate 3. fig. prorediti, desetkovati budanmak 1. pass. od budamak 2. dat. fig. ozbiljno prionuti; revnosno pristupiti (postu, ucenju i si.) budatmak caus. od budamak
budayc

kresac, obrezivac; rasadnicar,

vrtlar Buddhist budista Buddhizm Sudizam buduar budaor budun narod, nacija . budun betimi etnografija; cf. etnografi

165

!'/

i''
1

n ,,

budu n budun bilimi etnologija budun bilimci etnolog budun bilimsel etnolosku budunsal etnicki bufa zool. romyzon) (riba) zmijuljica (Petbuulama 1. isparavanje 2. kul. jelo peceno na paru buulamak

ak. pariti, naparivali

buulandrmak

caus. od

bu~ulanmak

buulanmak zamagliti se, orositi se (o staklu, casi); bardak buuland sasa se zamaglila

bugn sadasnjot, danasnjica ll danas; - bana ise, yarn da sana! ono sto danas snadje mene, sutra moze tebe! - e - sigurno, nesumnjivo; - den tezi yok odmah, ovog casa; - varm, yarn yokum danas me ima, sutra me nema; danas jesam, sutra nisam (ljudi su smrtni); yarn (ili - den yarna) danas-sutra, uskoro bugnk sadasnji; danasnji; - iini yarna brakma sto mozes danas uraditi ne ostavljaj za sutra; - tavuk yarnki kazdan iyidir (ili - yumurta yarnki tavuktan Iyidir) post. bolje vrabac u ruci nego soko u planini; bolje je danas jaje nego sutra kokoska bugnlk za danas, za danasnji dan; bu kadar yeter za danas je dosta toliko; yarnlk danas-sutra, uskoro
buday 1. psenica (Triticum); - Eimbar ambar, zitnica; - anz strniste; - benizll crnoputas (ten, koza); - gvesi zitni moljac (Tinea granella); - rengi braon, sur 2. gran (apotekarska mera, 0,08 grama)

buulamak buulatrc

isparavati se, ispariti se isparivac, evaporator

buulatrmak ak. pretvoriti u paru, vaporizovati, isparivati buulu 1. zasicen parom, naparen 2. zamagljen, orosen buur

dijal. v. bugra

buhar a. vodena para; - gemisi parobrod; - makinesi parna masina; - mikyas manometar; domu (doymam) zasi6ena (nezasi6ena) para
buharlama ss

isparavanje, isparenje; fiz. toplota isparavanja isparavati se


ak. pretvarati u paru,

buharlamak

buharlatrmak

vaporizovati
buharl 1. s parom, zasi6en parom 2. orosen, zamagljen (parom); 3. koji radi na paru, parni; - stma parno grejanje; makine parna masina; - vin parni kran

budayck Hi)

bot. glota, zecje uho

(Aegilops ovata)
budayi

v. bugda rengi
zrnast, u obliku zrna

buday pas (-n) bura

kamil (muzjak); dvogrba kamila

buhran a. 1. kriza; - geirmek preziveti krizu; - noktas fiz. kriticna tacka; hkmet - kriza vlade; Iktisadi - ekonomska kriza 2. nestasica, oskudica; imento - nestasica cementa; yakt - oskudica u gorivu 3. med. napad, nastup (bolesti), samrtna muka
buhranl krizni; kritican; - vaziyet krizna situacija, krizno stanje

buu vodena para; - balamak zamagliti se (o prozorskom staklu); - banyosu parno kupatilo, hamam; - piirmek kul. pirjaniti, tusiti

buhur a. tamjan buhurdan,


buhurdanlk

evi 1. zavod za dezinfekciju 2. hemijsko cisenje

buu

v. buhurluk

buhurlamak ak. kaditi

166

bulakan

buhurlanmak pass. od buhurlanmak buhurluk kadionica buhurumeryem a. bot. skrz, kolutka, menegled (Cyclamen europaeum) buji svecica (automobila)
buka 1. bukagije, okovi (za noge) 2. puta (za sapinjanje konja); - vurmak v.
bukalamak

ratan
bulandrmak ak. 1. mutiti (vodu i si.) 2. izazivati gadjenje, izazivati mucninu 3. (iz) grditi, (na)ruziti; fig. stvarati nered o mide - v. mide; ortal - pravi,, smutnju; stvarati pometnju
bulank 1. mutan, zamucen; - su mutna voda; - suda balk avlamak loviti (ribu) u mutnom 2. tmuran, oblacan (o vremenu) 3. buran, nemiran (o stiuacijr, vremenu) 4. neodredjen, newasan, nerazgovetan (glas, slika, crtez i si.) 5. fig. zbunjen, smeten
bulanklk 1. mutnost, mutnoca 2. oblacnost 3. nejasnost, nerazgovetnost 4. fig. smutnja; nemir, metez

bukalamak ak. 1. okovati, staviti okove 2. sapeti, sputati (konja) bukalanmak

pass. od

bukalamak

bukal 1. okovan, bai':en u okove 2. sputan, sapet (koni) 3. s belim putistem (koni) bukalk

putiste (konja)

bukalemun a. zool. kameleon (Chameleon vulgaris) 2. fig. prevrtljiv, nestalan i':ovek buket (~ti) buket bukle lokna, uvojak, kovrdza; - - loknast, u kovrdzama buklet (-ti) 1. loknica, kovrdzica 21 . bukle (tkanina) bukran a. otpaci, odresci (sedlarskosarai':kih radova) bula nar. strina, ujna bulada (sestomesei':no) pile bulak (-i) izvor, vrelo, zdenac; - otu bot. potoi':arka, krstovnik (Nasturtium officinale) bulama 1. gl. im. od bulamak 2. vocni, prva muza (krave, ovce) bulama (-c) 1. kasa; kasa 2. fig. zbrka
tatl

bulanmak 1. pass. od bulamak 2. dat. umazati se, (u) prljati se, packati se 3. (za) mutiti se; su buland voda se zamutila 4. fig. pomutiti se; zihni buland pomutio mu se razum 5. (na) oblai':iti se, postali tmurnim; ha,va bulanyor oblai':i se 6. oseeati mui':ninu (gadjenje); kalbi buland pozlilo muje
bulant 1. muka, gadjenje 2. fig. smutnja; pometnja, nered bulac

zarazan, infektivan

1 1. uprljan, zamazan, upai':kan (o suctu) 2. namazan, premazan; uvaljan (u brasno) 3. nei':astan, neposten, prljav (sovet) ll prljavo posudje; - bezi kuhinjska krpa, krpa za sudove; - suyu pomije, splai':ina; - (ykama) makinesi masina za pranje sudova O - deniz more ugrozeno minama; - gemi kontaminiran brod
bulak

bulak (-)

- slatka

sudopera, sudopralja - etmek (ili yapmak) prati


bulamak

bulamak 1. ak. dat. premazivati; povaljati, uvaljati; eti una - uvaljati meso u brasno 2. ak. dat. mrljati, packali 3. arh. (pro) muckati
bulandrc

bulaklk;

sudove
bulalmak

pass. od

1. izaziva muku 2. fig. odv-

bulakan 1. lepljiv, prilepljiv; - amur lepljivo blato 2. zarazan, prijemi':iv

167

bulama bulama 1. gl. im. od bulamak 2. zaraza, epidemija 3. fiz. ozracenje (radioaktivnim zracima)

bulamak dat. 1. zaprljati se, zamazati se; amura - zamazati se blatom 2. (za) lepiti se 3. prenositi se (o bolesti) 4. mesali se, petljati se; buna bulama da iine bak! ne mesaj se u ovo i gledaj svoja posla! 5. prosiriti se na, zahvatiti; yangn her tarafa bulat pozar se prosirio na sve strane 6. posadjivati kome, uznemiravati 7. zapoceti, preduzeti (posao i si.) 8. zaraziti se, infidrali se o. ne kokar ne bular ni smrdi ni mirise (o osobi neodredjenog drzanja)
bularmak caus. od zne gzne - v. yz bulamak

o y-

uldatmaca: - aldatmaca prevara, obmana buldek


(-u)

buldog

buldozer buldozer buldumcuk: - olmak biti van sebe od radosti, poludeti od radoskti buldurmak caus. od bulmak Bulgar Bugarin Bulgarca garskom

bugaJski jezik ll na bu-

tirdiim antay buldum nasla sam torbu koju sam bila izgubila 2. nalaziti, smatrati, misliti; bu gmlei nasl buluyorsun? sta mislis o ovoj kosulji 3. otkriti, izumeti, pronaci; ct: icat etmek 4. otkrivati, otkriti; ct. kefetmek; Kolombo Amerika'y buldu Kolumbo je otkrio ameriku 5. pristici, doci do cega; dosegnuti, domasiti; izbijati, otkucavati (osatu) premasiti (broj, sumu); konua konua evi bulduk stigli smo kuci razgovarajuci; saat on ikiyi buluyor otkucava dvanaest 'Sali; ehrimizin nfusu elli bini buldu nas grad je premasio pedeset hiljada stanovnika; yetmiini bulmak doziveti osdamdesetu godinu 7. pogadjati; bilmeceyi - odgonetnuti zagonetku 8. (iz) birati, izabrati; bu kadar iek arasnda bunu mu buldun? zar si medju talikim evetavima ovaj izabrao? 9. dobiti svoje, dobiti zasluzenu kaznu 1O. dat. ak. pripisati kome, prebaciti na koga, natovarili kome (krivicu i si.); bana kabahatan bulma nemoj meni da pripisujes svoju krivicu 11. mor. nasesti, nasukati se (o brodu) 12. u sluzbi pomocnog glagola; son - v. son; ifa - v. ifa O bulduka bunamak nikada ne bili zadovoljan, uvek Irazili vise; bulmu da buna m 1) sto vise ima to vise !razi 2) nas o pa zas'o; bulup buluturmak pribavljati, pribirati; bulup karmak pronaci, otkriti

bulgari muz. tambura sa eeliri strne bulgu otkrice, pronalazak, izum bulgur 1. psenicna krupa 2. kul. tucena i kuvana psenica; kasa; - pilav pilav od psenicne krupe o ebe - u sugradica, cigancici bulgurcuk
cevoj povrsini)
(-u)

bulucu 1. otkrivalac, pronalazac (novih zemalja) 2. fiz. detektor


bul

a. zrelost

buluna k dijal. cest, koje se cesto srece bulundurmak ak. drZali spremno, imati u pripravnosti; drZali (vojsku); raspolagati; yedekte - drZali u rezervi; para evde drzati novac u kuci 2. dobavljati; nabaviti bulundurulmak pass: od bulundurmak; bugn dkkanlar saat ona kadar ak bOlundurulacak danas ce radnje biti otvorene do dese! sali bulunmak 1. pass. od bulmak; bu-

sitni podeoci (na Sun-

bulgusal heuristicki, pronalazacki, alkrivaeki bulmaca enigma


ukrstene reci; zagonetka,

bulmak (-ur) ak. 1. naci, nalaziti; yi-

168

bunca
lunmu eya nadjene stvari 2. nalaziti se; naci se, zateci se; biti prisutan, prisustvovati 3. postojati, imati; nalaziti se; bu sokakta bir sinema bulunur mu? ima li bioskop u ovoj ulici? 4. pomagati, pomoci, biti kome od pomoci, naci se; Orhan herkese bulunur Orhan svakome pomaze, orhan se svakome nadje 5. u zluibi pomochog glagola biti; dalgn - biti rasejan; fkeli - biti ljut 6. u sluibi pomocnog glagola sa im. u fok. ciniti, raditi; tekiifte - predlagati; yardmda - pomagati; ziyarette - posecivati

bulutsuz vedar, bez oblaka; fig. nepomucen bulvar bulevar, avenija bum ek. bum, nagli ekonomski procvat bumbar 1. debelo crevo zivotinja 2. kul. mesnjaca (sa dzigericom i pirincem) 3. zaptivaci od vate (za prozore i vrata)
bumbarlk

kul. nadev, punjenje potpuno mutan, mutan kao

bumbulanr

oranje
bumburuuk jako izguzvan; mnogo naboran, sav u borama; zbrckan, smezuran

bulunmaz 1. redak, neobican, koji se retko javlja 2. nenabavljiv, tesko nabavljiv o bu, - Hint kuma deil ya! iron. jaka stvar! velika retkost! buluntu 1. nalaziste (arheolosko) 2. nahoce bulunulmak pass. od bulunmak; tutumlarm hakknda mzakerede bulunulmutur raspravljalo se o mojim stavovima
bulu 1 . pronalazak, otkrice 2. domisljatost, dosetljivost, promucurnost

bumbuz veoma hladan, leden; bira pivo je ledeno bu n 1. nevolja, beda 2. kriza, teskoca buna dat. od bu; - binaen prema tome; iz tog razloga; - gelince sto se toga tice; - mukabil nasuprot tome; s druge srane bunak senilan, izlapeo; slabouman, umno poremecen bunakhk detinjalost
bunalm

senilnost, ostarelost; pokriza; ekonomik eko-

bulua (-)
buluma

dijal. sastajaliste

susret, vidjenje, sastanak

nomska kriza bunalmak 1. biti zadihan; biti osamucen 2. propasti, zaglaviti, umirati (od zege, zedji i si.); gusiti se (od kaslja; bu odackta b\Jnaldm, biraz kacam ugusio sam se u ovom sobicku, malo cu izaci
~unalt muka; dosada, cama; depresija; klonulost bunaltc zagusljiv; tezak, sparan (dan, vreme); - scak zapara, sparina

bulumak s ile 1. sastajati se, sretati se; vidjati se, nalaziti se; yarn buluuruz sutra cemo se videti 2. slagati se, delili misljenje buluturmak

caus. od

bulumak

bulut (-tu) oblak; - tabakas sloj oblaka; kmls - lar kumulusi O - gibi sarho tresten pijan, pijan kao klen; - kesilmek arg. opiti se kao majka; - tan nem almak (ili kapmak) 1) biti preosetljiv 2) biti smnjicav; - unu vermek v. - kesilmek bulutlanmak (na) oblaciti se, natmuriti se; hava bulullanyor oblaci se bulutlu oblacan, tmuran; maglovit bulutsu astr. nebula, maglina

bunaltmak caus. od bunalmak bunama izlapelost, demencija bunamak poseniliti, izlapeti, podetinjiti bunca

mnogo; toliko mnogo, tako

169

bunda
dugo; - zamandr sizi grmedim tako dugo vas nisam video ll tako velik, toliki; yol yrdk toliki put smo presli

buranca (ili - otu) bot. divizma (Verbascum thapsus) burani v. borani


buras ovo mesto; ovde; - Istanbul radyosu ovde radio Istanbul; - neresi koje je ovo mesto? gde smo?

bunda /ok. od bu; - bir nesto u tome


dolay

var ima

bundan abi. od bu; - byle v. byle; zbog toga, stoga; - iyi can sal bolje od ovoga nema; od ovoga je samo sdravlje bolje bungun jadan, tuzan, potisten, pogruzen

buraya ovamo; ovuda burcu nar. ugodan miris, miomiris; - miomirisno burcumak nar. prijatno mirisati bur 1 (-cu) 1. kula, zamak, tvrdjava; 2. astr. zodijacki znak 3. astr. sazvezdje, konstelacija; - lar takmyldz astr. zodijacko sazve.Zdje; zodijacki znak; Yenge - u znak raka, rak
bur2 (-cu) bot. imel? (Viscum)

bunlu krizni; kritican; - durum kriticno stanje bunluk kriza; cf.


bunalm

bun_tlak (-ar) dijal. postati nezasit; zeleti vise od postojeceg

bunsuz bez ovog, bez toga bunun gen. od bu; - buras nar. bas ovde; - zerine na to, odmah zatim; - stne souk su i! pisi propalo bura ovo mesto; ova tacka; - larda ovde, u ovim mestima; - adamlar ok konukseverdir odvasnji ljudi su veoma gostoljubivi
burackta

burak (-) bot. graorica (Vicia ervilia; - - uvijen, kudrav (kosa i si.) burdurmak

caus. od burmak

burga (-c) 1. vir, vrtlog, djerdap; 2. vihor ll 1. uvijen, uvrnut, upreden; izvijen, savijen 2. fig. zbrkan, konfuzan (govor i si.) burgalamak uvijati, upredati burgata mor. jedinica mere za debljinu uzeta (2, 54 cm.) burgu 1. burgija, svrdlo; - makinesi bormasina 2. vadicep burgulamak ak. busiti, vrteti svrdlom burgulanmak pass. od bugulamak burgulatmak caus. od bugrulamak burhan a. dokaz, argumenat; cf.
kant

jako blizu, odmah ovde


ym

burada ovde, na ovom mestu; diye barmak fig. padati u oci buradaki ovdasnji

buradan odavde; - git! gubi se odavde! tornjaj se!


buraan

vihor, oluja, bura Burak (Muhamedov koni)

Burak
bural

(-k)

ovdasnji, mesni

buram: - - onom. obilja intenziteta i si.; - -duman kyor dim kulja; - - kar yayor sneg sipa u velikim pahuljicama; - - kokmak silno mirisati; - - teriemek kupati se u znoju; - - yamur yayor kisa pljusti

burina mor. vetrolovka (u.Ze za zatezanje jedra prema vetru) burinata mor. gornja vetrolovka, gornji pasrijak burjuva burzuj; - oyunu burzoaska d rama

170

burun burjuvazi burzoazija; kk - sitna burzoazija burkmak (-ar) 1. ak. vrteti; sukati, upredati 2. ak. uganuti, usinuti, iscasiti burkulma 1. uganuce, usinuce; isasenje, luksacija 2. uganutost, usinutost burkulmak 1. pass. od burkmak (1.2) burkuldu iscasila mi se noga 2. naginjati se 3. fig. raztuziti se, razalostiti se; kalbirn burkuluyor srce me tisti
ayam
burkulmu uganut, iscasen; uvrnut, upreden, usukan

burtulmak dijal. naborati se, izborati se buru 1. nar. ostar bol. kolika 2. naponi, trudovi, porodjajni bolavi buruk (-!;ju) 1 1. (pre) savijen; savijen, zasukan; upreden, usukan; prepleten, uvrnul 2. opar kiseo (dunja, vino i si.) 3. uskopljen, kasiriran 4. skupljen (usta od oporog voca ili pica) 5. fig. preosetljiv, povredljiv ll 1. iscasenje, uganuce 2. uskopljenik, kasiriran muzjak burukluk 1. oporosl, lrpkost 2. (pre) osetljivost, uvredljivost buruksu kiselkast burulma 1. gl. im. od burulmak 2. fiz. uvrtanje, sila uvrtanja; - zaviyesi ugao uvrtanja (uvijanja); - terazisi kantar burulmak 1. pass. od burmak 2. uvijati, boleti ( o slomaku i si.) 3. dat. fig. vredjati se, ljutili se
buruu

burkulu uvijen, uvrnut; iscasen uganut; iskrivljen burkutmak caus. od burkmak burlota mor. brod-spaljivac (za paljenje neprijateljskih brodova) burma 1 1. gl. im. od burmak 2. zavrtanj, spirala 3. ostar bol, kolika (u stomaku, crevima) 4. (zlatna) grivna, narukvica 5. skopljenje, kastracija, uvijanje 6. slavina; lula 7. arhit. usasta opsivnica, motiv nalikna konopac 8. sajtov, vranj (na bureti) 9. arhit. stub u obliku uzeta ll 1. zavijen, spiralan, prepleten; upreden, usukan (o brkovima) - sark turban sa gustim uvojcima 2. uskopljen, kastriran; - at kastriran konj burmak (-ar) ak. 1. vrteti, obrtati, okretati; uvijati, sukati (brkove); cediti (rublje) 2. skopiti, kastrirati, strojiti 3. skupljati usta (o kiselom vocu) 4. probadati, tistati, tupo boleti (u unutrasnjim organima)
burmal sa spiralom, spiralan; sa grivnom; sa narukvicom; uvijen, upreden, usukan

uvijen, uvrnul; upreden, usukan

burum : - - koparmak silno cupali; - - buruluyor creva mi se uvijaju od bolova


barsaklarm

burnaz nosat, s orlovskim nosom burs stipendija burslu sa stipendijom; - talebe stipendist burtlak (-!;j) sljunkovito mesto

burun (-rnu) 1. anat. nos; - aknts curenje iz nosa; - boluu nosna duplja; delii nozdrva; - direi nosna pregrada; - ingini kijavica; - kanamas krvarenje iz nosa; - kanatlar nozdrve; -nu kartrmak kopali nos; - perdesi nosna pregrada; - sesi gram nazal; - silmek brisati nos 2. njuska, gubica; - maskesi korpa za njusku (psa), nagubac 3. kljun, pramac (broda); vrh, siljak, vrsak (obuce) 4. geog. rt; greben; pobrdje, predgorje 5. fig. nadmenost, oholost, arogantnost O /-al - burmak omalovazavali, prezirali; dizati nos na koga; - - a licem u lice, vrlo blizu; 1 -la/ - - a gelmek naci se s kime licem u lice, sudarili se; /-al - bkmek prezirali, omalovazavati, potcenjivati; - u bir kar yukarda uobrazen; - u byk nadmen; u byrnek dizali nos, oholiti se; - unu ekmek 1) smrcati, smrkati 2. osiromasiti,

171

burunduruk
oslati bez icega; /-n/ - una kmak biti nesnosan, biti nepodnosljiv; - unun dibinde blizu, pod samim no~om; - unun dikine gitmek terali po svom, inatiti se; unun direi krrmak ugusili se (od neprijalnog zadaha); - unun direi szlamak tig. patiti, muciti se, slradali; - unun do rusundan ayrlmamak (ili - unun de rusuna gitmek) bili tvrdoglav, nioka ne slusali; - undan den bir para olur veoma lose raspolozeen, u najcrnjem raspolozenju; /-n/ - undan dm isli, pljuniti; kopija; - undan (fitil fitil) gelmek izaci na nos; pokvarili se (o raspolozenju, zadovoljstvu); /-n/ - una gelmek v. - una kmak; /-n/ - undan getirmek osvetiti se, vraliti milo za drago; - una girmek nametati se, uvlaciti se;- una gtrmek (o) mirisali, njusiti; - u havada umisljen, uobrazen, naduven; - unu havaya dikmek dizali nos, oholiti se; - unu kabarmak uobrazili se; - nu kat danda nadmen, ohol; - undan kan damlayn.caya kadar almak raditi do iscrpljenja; - u kanamadan lako, bez truda; .- unu kanamamak izvuci se, ne slradati; - u keskin ostrog njuha; - ndan kl 'aldrmamak 1) biti nadmen, oholiti se 2) ni zadlaku ne popustati; - krrnak (na) mrstiti se, (na) mrgoditi se; /-n/ - unu krmak ponizili, omalovaziti; /-al - unu kvrmak prezirati, nipodastavati; - unda kokmak v. - unda ttmek; - unu sksan can kar vrlo je ojadjen (ozaloscen); /-al- unu sokmak nesati se u tudje slvari, zabadati nos; - undan solumak biti razdrazen; - unu srtmek ponizavati, omalovazavati; - unu iirmek dizali nos; - unda ttmek ceznuti, zudeti; - unun ucunda pred nosom, blizu; - unun ucunu grmemek nista ne videti (o pijanima; - unun ucundan ilerisini grmemek ne videti dalje od nosa; 1 -l - undan yakalamak uhvatiti u !azi; yapmak dici nos; - unun yeli harman savuruyor pravi se vazan, duva se

burunlu 1. s ... nosem 2. fig. nadmen, oh ol burunluk v. burunsak, blokej, metaina plocica (za obucu) burun otu (-nu) burmut burunsak telad, jagnjad)
(-)

nagubac, korpa (za

burunsalk nagubac, korpa (za telad, jagnjad); prekonosnica (uzde)

buruntu ostar bol, kolika


buru; - - sav u borama; smezuran, zbrckan; - - b urumak sav se naborati
burumak 1. borali se, nabirati se; guzvali se 2. izborati se; smezurati se, zbrckati se 3. skupljati se (o ustima-od oporog ukusa) 4. mrgoditi se, mrstiti se burumaz

koji se ne guzva (o tkanini,

kravati)
buruturmak ak. 1. nabirati, guzvali 2. skupljati usa(o oporosti, trpkosti} 3. mrgoditi, mrstiti (lice, celo}
buruuk 1. nabran; izguZ.Van 2. smezuran, naboran, zorckan 3. namrsten, namrgodjen

buruukluk 1. nabranost; izguZ.Vanost 2. smezuranost, zbrckanost, naboranost 3. mrgodnost, namrgodjenost

buse p. poljubac; - almak ukrasti poljubac but (-du) anat. butina, stegno; butna kost
kemii

butlan a 1. neispravnost, pogresnost; jur. neosnovanost, neodrzivost; -.,davas jur. zalba za ponistenje presude 2. ponistenje buut (-du) 1. mat. dimenzija; ct. boyut 2. udaljenost, razdaljina buymak (-ar} dijal. smrznuti se, skocanjiti se buyot (-tu) boca za zagrevanje, gre-

burunduruk (-u) procep, pritezac za nos (konja)

172

bfe jalica za postelju buyruk (-u) 1. zapovest, naredba, naredjenje; - tutmak slusati naredjenja, potcinjavati se; yazl - pismena naredba 2. voj. komanda buyrulmak pass. od buyurmak buyrultu ist. bujuruldija, pismena naredba (visokih vlasti) buyur nar. molim? kako, molim?; etmek nuditi kupce da udju u radnju) buyurmak 1 . naredjivati, zapovedati 2. re6i, kazati (kao uciiva rec); bir ey mi buyurdunuz? nesto ste rekli?; buna ne buyurur sunuz? sta kazete na to? 3. dal. ak. (kao uctiva rec) ukazati cast, izvoleti (do6i, uzeti, u6i i si.) buyurun (uz)! izvolite! ieriye buyurunuz izvolite unutra! 4. kao pomocni g/agOt, umesto gl. etmek, iskazuje uctivost; terif - izvoleti posetiti, ukazati cast O buyurun cenaze namazna! nazdravlje! (govori se kad se nesto neocekivano dogodi) buyurtmak caus. od buyurmak buyuru v. buyruk buyurucu redbodavac
dijal.
hrsz pravi, okoreli lopov 3) svez, cist (npr. sir, meso /-dan/- gibi soumak potpuno se ohladiti prema kome; - kesilmek zmrznuti se, zalediti se; fig. slediti se, ukociti se (od hladno6e); - stne yaz yazmak uzalud se truditi; pisati na ledu
buzatele

(sisance) oteliti se

buzalamak

buz da !edeni breg buz


dolab

frizider, hladnjak

buzhane 1. fabrika leda, 2. prostor za hladjenje; hladionik, hladnjaca buzkar v. buzul kar
buzkran

mor. ledolomac (brod) caus. od buzlanmak

buzlandrmak

buzlanmak (za) lediti se buzlu 1. zaledjen, zamrznut 2. sa ledom, pomesan sa ledom; - yamur e dena kisa 3. mutan, matiran, neproziran; cam matirano staklo, mutno staklo
buzluan

nar. brdo pod veeitim sne-

gom zapovednik; nabuzluk 1. v. buzhane 2. hladnjak, friz (deo frizidera) 3. dija/. ledenjaca, ledara (o hladnoj prostoriji) 4. ledenica, pe6ina ispunjena ledom buzul geol. glecer; - a ledeno, glacijalno doba; - seli glacijalna bujica; - yata geol. glecersko korite buzul kar lanjski (stari) sneg; snezanik, sneg-celac buzul buzul
masa.s ta

buz led; - adas santa; - aknts ledena struja, !edeni tok; - balama ledjenje, zaledjivanje; .smrzavanje; - ba lamak zalediti se, uhvatiti se (o ledu) bulutu cirostratus; - iei bol. ledeno cve6e, ledena trava (Mesembryanthemum crystallinum); - zm topljenje leda; fig. odledjivanje (zahladjenih odnosa) dalgc zoo/. polarni gnjurac (Columbus glacialis); - devri geo/. ledeno doba; krc uredjaj za odledjivanje; - ktlesi ledena stena; - rts !edeni pokrivac; n paras !edeni blok; - sisi ledena magla; - tekkesi v. - rts ; - tutmak hvatati se (o ledu), Jetidi se; - yamuru ledena kisa o - gibi 1) veoma hladan, leden 2) propisan, pravi (za negativna svojstva); - gibi

geog. glecerski sto

geol. morena

bcr sitan, mali, patuljast bcrlk mali rast; dezmekavost, zdepastost Bd v. Edi bfe bife (u raznim znacenjima); - hladna zakuska
souk

173

bteci bfeci bifedzija


be, belek bemek

v. bve

rivljenje; savijutak, zavoj, okuka 3. uvijanje; uvojak 4. tekst. predja

ak. dijal. ustaVIjati, zajiti, zagatiti (vodu, reku)


bet

bkmhane predionica bkmc prelja, prelac bkn /ing. fleksija bkngen, bknl v. bklgen

(-ti) dijal. jezerce (nakupljena

voda)
bl
br

muz. lovacki rog.


v.
eri

bknmek uvijati se, grciti se (od bolova) bknt 1. nabor,bora 2. pregib; krivina, zavoj (puta) 3. cvor, uzao 4. sirit 5. rub, porub, opsiv 6. kolika, ostar bol
bk

b V.

by

bhtan v. iftira bk (-k) 1. sikara, siprazje (pored reke) 2. kupina 3. krivina, okuka, vijuga bken anat. fleksor, misic pregibac bklm 1. vijuga, krivina, pregib; uvojak; beyin - mozdana vijuga 2. nabor; bora; - - sav u naborima; kovrdzav, ukovrcen; iki - presavijen, presamicen; pogrbljen, poguran; iki - olmak svinuti ledja, presamititi se bkme 1. gl. im. od bkmek 2. upreden konac; gajtan, sirit 3. tekst. krepon bkmek (-er) ak. 1. upresti, upredati, usukati 2. savi (ja)ti (u kotur), presavijati, smota (va) ti; haliyi - smotati tepih 3. savijati, sagibati (koleno, ruku) bktrrnek caus. od bkmek bkc 1. prelja; prelac 2. v. bken bkk 1. nagnut; savijen, poguren 2. upreden, usukan bklgen /ing. promenljiv, flektivan bklme savijanje, pregib; -. an fiz. momenat savijanja; - mukavemet! otpor savijanja bklmek pass. od bkmek; biplik predja; eilip - ulizivati se, ulagivati se
klm

savijanje; pregibanje

blbl p. 1. slavuj {Luscinia megarhyncos); - ana gibi sicusan, majusan {o posudi, casi) - n ektii dilinin belas sve nevolje dalaze od jezika {slavuj srada od svog jezika); - gibi almak raspricati se, rasceretati se; - gibi konumak sve reci, nista ne precutati; - gibi akmak veselo caskati 2. prorok (jedan od muhamedovih epiteta) 3. mor. kuka koloturnika {vitla) blbl yuvas (-n) kul. slavujevo gnezdo (kolac sli?an bakla vi) blent p. 1. visok 2. grohotan, gromak (glas)
tahtas

blten 1. bilten 2. saopstenje, oglas; oglasna tabla

biO pubertet, polna zrelost, punoletnost; cf. erinlik; - a ermek sazreti, stasati, postati punoletan

bngalov bungalov bngldek (-i) dijal. vrutak, vrelo (koje izbija mlazom) bngldemek dijal. sikljati, kuljati ispod zemlje (o vodi, nafti) bnye a. 1. sklop, sastav, ustrojstvo, struktura 2. telesna gradja, konstitucija 3. gram. konstrukcija; struktura ct. yap bnyevi a. 1. telesni 2. strukturalni

bkl 1. upreden, usukan 2. savijen, smotan; sklopljen 3. poguren, pogrbljen bkm


1. nabor, bora 2. pregib; isk-

174

byc br v. bur brg dija/. 1. veo, plast, marama (narocito kod arapskih zena); povezaca 2. tanka zavesa 3. bot. !atica, cvetni listic brgck
(-)

zetska godina; askeri - vojni budzet; katma - dodatni budzet 2. imovno stanje; dohodak, prihod btn ceo, sav, citav; - bir ekmek yedim pojeo sam Citav hleb ll svi; - o. cuklar geldi sva deca su dosla; - masraflar svi torskovi lll 1. zbir, svota, suma, iznos; 21 . celina, zajednica; jedinstvo btncl pot. totalitaran, samovladalacki; - rejim totalitarni rezim btnclk til. integraUzam btnleme 1. gl. im. od btnlemek 2. (ili - snav) popravni ispit; - ye kalmak imati popravni ispit, ostati za popravni ispit btnlemek ak. dopunjavati, kompletirati; popravljati btnlemeli ucenik koji ide na pop ravni ispit btnlenmek pass. od btnlemek btnler dopunski, dodatni, naknadni
btnleme soc. integracija (doseljenika sa lokalnim zivljem jedne zemlje)

bot. palist, priperak

brhan v. burhan brkan

v.

yanarda

bro 1. kancelarija, ured; avukat - su advokatska kancelarija 2. odeljenje, odsek 3. pisaci sto brokrasi birokratija brokrat birokrata brokratik birokratski brokratizm birokratizam brudet (-ti) ladjenje

a.

hladnoca; fig. zah-

brlce v. brlce brl 1. obmotan, zavijen; obavijen, zaogrnut 3. zasukan; zavrnut (rukav, nogavice) brm 1. svitak, truba; 2. bot. omatae 3. sloj, naslaga; premaz brmcek (-i) 1. svezanj, deme, rukovet 2. caura (svilene bube) brmek ak. zavijati, obavijati; obmota (va)ti, (za) ogrnuti; fig. pokrivati, prekrivati brnck

btnleyin u celini, potpuno, sasvim btnlk calovitost, medeljivost, integritet; toprak - teritorijalni integritet btnsel celokupan, ukupan; potpun bve, bvelek Hli) zool. obad (Hypoderma Govis) bvet 1 (-di) v. bet bvet2 (-ti) bife bye, byelek v. bve, bvelek by 1. magija; carolija, cini, vradzbina; - bozmak skinuti cini, osloboditi se zacaranog kruga; - etmek v. - yapmak; otu bot. kuznjak tatula (Datura stramonium); - yapmak zacarati, opciniti, omadjijati 2. car, sarm bycek povelik, oveci byc carobnjak, mag; vracar

v. brmck

brndrmek caus. od brnmek brnmek dat. 1. uvijati se, umotati se; ogrnuti se 2. prekriti se, obaviti se 3. fig. predati se cemu; utonuti (u misli); biti ebuzet cime; yasa - tugovati; pasti u ocajanje bsbtn sasvim, potpuno, u eelini bst (-t) bista btan hem. butan bte 1 . budzet; - a budzetski manjak; - encmeni budzetska komisija; - tahmini predracun budzeta; - yl bud-

175

byclk byclk bajanje, vracanje; carolije, cini byk 1. velik, krupan; ogroman, sirok, prostran; - arsa velika parcela; - atardamar anat. aorta; - birlik voj. velika jedinica; - alayan geog. slap, katarak!; apl veliko kalibarski; - apta u velikom obimu; - sanayi krupna industrija 2. stariji; - oul stariji sin; o benden iki ya - tr on je dve gadine stariji od mene 3. odrastao, star; kkler - lerini saymldr mladi treba da postuju svoje stare 4. velik, visok, znacajan, mocan istaknut; - ler velikani, veliki ljudi; - adam velik covek; duka veliki knez; - gn znacajan dan; Byk lskender Aleksandar Veliki; Byk Millet Meclisi v. millet 5. glavni; ikramiye glavni zgoditak; - ksm voj. glavnina, glavni deo; - kumandanlk voj. glavna komanda; - yol magistralni put, magistrala 6. u sastavu bat. i zool. nizavi; - ayrkotu bot. traskot (Cynodon dactilon); - camgz bal zool. gorostasna ajkula (Cetorhinus maximus); - aniei bot. zvoncic bastenski {Campanula medium); - lekli semizotu bat. prkos (Portulaca grandiflora); - uhan iei bot. jagorcevina (Primula); - dulavrat otu bot. cicak veliki (Lappa major); - ebem gmeci bot. crni slez, guscija trava (Malva silvestris);- karncayiyen zool. veliki mravojed (Myrmecophaga tridactila); - rm.cek kuu zoo/. svracak veli ki (Lanius excubitor); - papatya bot. zablja trava (Anthemus arvensis); - su kam bat. zenski rogoz (Typha latifolia); - toy kuu zoo/. droplja (Otis larda) O - abdest 1. ret. veliko pranje 2. tiziol. stolica; - balk kk bal yer (ili yutar) post; vefik~ ribe male prozdiru; jaci tlaci; - ban a rs (ili derdi) byk olur post! veca glava vise glavobolje; - bal pametan, uman; bilmek v. - grmek; - le - , kkle kk sa svakim se znati ophoditi; evren makrokozam; - gelim geog. sizigijska plima; /-/ - grmek visoko ceniti, uvazavati; - kafal v. - bal; - kapya
kmak v. - su dkmek; - lokma ye sz syleme! ne budi previse siguran u sebe! - mevlt ay treci mesec lunarnog kalendara (u kome jfl rodjen Muhamed); oynamak kockati se u velike sume; nerme log. prvi sud; - szler visokoparne reci, bombasticne fraze; (sz) sylemek hvalisati se; - su dkmek vrsiti veliku nuzdu; - terim log. veci clan (pojam koji je predikat zakljucka); tutmak v. - grmek: - yazklar velika, grdna steta

byk am i ral admiral flote byk anne baba, baka Byk digir
Ay

astr. Veliki medved; ct. Ye-

byk baba deda, ded byk baldran bat. velika kukute (Conium maculatum) byk
ba

krupna stoka (goveda konji)

byke oveci, prilicno velik byk eli ambasador byk elilik 1. ambasada 2. rang ambasadora byk srgan bat. velika _kopriva (Urtice dioica) byktendirrnek ak. uzdizati, velieati, uznositi, hvaliti bykfenrnek praviti se vazan, umisljati; hvalisati se, razmetati se bykletmek v. byklendirmek bykl; - kkl i veliko i malo; staro i mlado; svi byklk 1. velicina; masivnost, ogromnost 2. velicina, broj; format (papira, knjige i si.); fndk - nde bir inci biser velicine lesnika 3. velikodusnost, plemenitost, blagorodnost;llarezljivost, stedrost; - gstermek biti velikodusan 4. pej. nadmenost, kiceljivost, arogantnost; - kuruntusu megalomanija; - satmak praviti

r i

176

bzmek

se vai:an, umisljati 5. vai:nost, znacaj

byks dijal. zreo, starmali (o detetu) bylemek ak. opciniti, ocarati, omadjijati; fig. sarmirati, oduseviti, fascinirati bylenmek pass. od bylemek . byleyici caroban; drai:esan, bajan, sarmantan bylte aparat za uvelicavanje (fotografija, snimaka) byitme uvecanje, povecanje; uvelicavanje (fotografije) byltmek ak. 1. uveca (va) ti, uvelica (va)ti 2. fig. preuvelicavati, preterivati
byltlm

bzdk (-) dijal. 1neposoban ll zadnjica, strai:njica bzdrmek caus. od bzmek bzgen skupljanje, nabiranje; nabor bzgl s naborima, naboran; - etek faltirana suknja bzme gl. im. od bzmek ll skupljen i sui:en (o tkanini), koji se zatvara zatezanjem (o torbi, kesi) bzmek (-er) skupljati, zatezati, zbijati; stesnjavati; nabirati, naborati bzk (-) skupljen, sui:en, stesnjen, nabran, naboran ll 1 . vu/g. zadnjica, straznjica 2. arg. "petlja", hrabrost
bzkta

uvecan, uvelican (sni-

mak)

arg.

istomisljenik,

kom-

byl 1 . opcinjen, zacaran, omadjijan 2. magican, caroban byrnek 1. jacati; povecavati se; razvijati se; siriti se; yangn bymeden sndrld poi:ar je ugasen pre nego sto se prosiro 2. (po)rasti (o licima); ocuk byd dete je porasla 3. ostariti; retmenimiz byd nas ucitelj je ostario O bym de klm (gibi) prerano sazreo, odrastao (o detetu koje se panasa kao odrasli); /-n/ elinde - rasti uz koga byte (-ci) lupa; cf. pertavsz
ta uvelicavajuce staklo,

panjon
bzme

skupljanje (tkanine)

bzlmek 1. skupiti se, stegnuti se; zgrciti se; smanjivati se, skracivati se; skupljati se (o tkanini) 2. pritajiti se, scucuriti se, zavuci se; skupiti se kao dve pare u kesi; bzp oturmak sedeti zgrcen; ezllip - postideti se; pokunjiti se

bytken; - doku bot. kambijum drvebytme 1. gl. im. od bytmek 2. vaspitanik, odgajenik; posvojce, usvojenik bytmek ak. 1. povecavati, uvelicavati; prosiri (va)ti, siriti; razvijati; iini siriti svoje poslove; tarm - razvijati poljoprivredu 2. preterivati, preuvelicavati; cf. abartmak 3. podizati, negovati, gajiti (decu) bytlmek pass. od bytmek bz p. propust za vodu, kanal

177

-C- :
neuk; kara - potpuna neznalica 2. neiskusan, nezreo, neupucen cahilane a. p. neznalacki, glupo, nekulturno cahilce v. cahilane cahiliyet (-ti) a. ist. predislamski period arapske istorije cahillik 1. neznanje; ogranicenost, glupost; - etmek praviti gluposti 2. neiskustvo, nezrelost, neupucenost 3. v. cahiliyet caiz a. 1. re/. dopustei, dozvoljen 2. moguc, dozvoljen; - olmak biti dopusteno, biti moguce; tabir - se ako je dopuSteno tako reci caize a. 1. dar, nagrada pesniku (od Jica koje je velicao) 2. znak za ponavljanje (koji zamenjuje iste reci u spiskovima, tabelama) caka arg. hvalisanje, razmetanje, sepurenje; - satmak praviti se vazan, razmetati se, sepuriti se
cakac fyakac
cakaclk

caba 1. dzabe, besplatno, badava; cf. bedava 2. povrh toga, jos i; o da - iron. jos i to!
cabac

v.

bedavac

cabadan besplatno
cack H:i) salata od krastavaca i kiselog mleka O senden - bile olmaz ti nisi ni za sta

cadalvz svodljiva, opaka zena, guja, vestica


cadalozlamak

biti svadljiv, opako se

ponasati cadalozluk pakost, pizma, inat cadde a. 1. bulevar, ulica; - yi tutmak 1) preseci ulicu; zatvoriti put 2) arg. uhvatiti dzadu, smugnuti, uteci; aal - avenija 2. drum, magistrala
cad p. 1. vestica; fig. stara vestica (o zeni) 2. vampir 3. zia i ruzna zena o - kazan jazbina intriga, "kuhinja"

cadtk
cad

cini, carolije, vradzbine

sprgesi bot. vesticina metla (Taphrina cerasi) cafcaf p. 1. sjaj, raskos, pompa; ct. a tafat 2. brbljanje; - etmek brbljati, naklapati
cafeaff pompezan, raskosan; visokoparan; - szler visokoparne reci; pretenciozan (stil i si.)

arg. razmetljivac, hvalisavac; ct.

razmetljivost, hvalisavost hvalisav, naduven, uob-

cakal arg.

razen cali a. izvestacen, Jazan; Jicemeran, pritvoran calip (-bi) a. privlacan, koji privlaci (paznju i si.) cam 1 p. 1 1 staklo; /-al - geirmek (ili takmak) zastakliti; - fabrikas staklara, fabrika stakla; hedef - objektiv: 2. okno (prozorsko) 3. foto fotografska ploca ll staklen; - eya staklarija, stakleni proizvodi O - gibi 1) providan, pozracan 2) bezivotan, staklast (pogled, oci) cam2 p. arh. casa, pehar, krcag

cafcuf v. cafcaf Caferi a. ret. dzafer1 Qedna siitska sekta), pripadnik Dzaferi sekte
ca 1 1. resetka; balustrada 2. paocnica (tocka) ca2 velika torba
ca31avabo

cahil a. 1. nepismen, neobrazovan,

178

can camadan 1 d zamadan (vrsta jeleka opsivenog srmom) camadan2 mor. podvezani C:vor jedra cambaz p. 1 1. akrobata, igrac na zici 2. dzambas, preprodavac konja; dreser konja 3. iskusan C:ovek, majstor svoga posla 4. prepredenjak, prevejanac, varalica, hulja ll prepreden, prevejan, lukav cambazhane p. cirkus; cf. sirk
cambazlk 1 . zanimanje akrobate; akrobatika 2. trgovina konjima; dresura konja 3. lukavstvo, prepredenost

camlamak ak. zastakliti camlanmak pass. od camlama k vitrifikacija, pretvaranje u staklo


camiama

postakljenje,

camiatmak caus. od camlamak


caml

vitrina; -

kap

zastakljen; sa staklom; - dolap staklena vrata

camlk 1. zastakljen ulaz, terasa; iek - oranzerija 2. staklena pregrada, vitrina 3. staklenik, staklena basta
cams

staklast, nalik na staklo

cambul: - cumbul zidak, vodnjikav (o jel u) dzamdzija, staklar (proizvodjac i trgovac) 2. staklorezac; - macunu git 3. fig. prepredenjak, prevejanac
camclk

cam suyu zitko staklo cam yn staklena vuna 1. dusa 2. zivot 3. zdravlje; gelir zdravlje ulazi na usta; her eyden stn zdravlje je iznad svega 4. snaga, moc; energija (zivotna) 5. !ice, individua, covek 6. re/. brat, prijatelj; sledbenik (verske sekte) ll 1. osecajan, dusevan, prijatan 2. iskren 3. mio, drag O - m 1) duso moja! mili moj! zivote moj! 2) za
boazdan

camc

can p.

1. staklarstvo 2. arg. vo-

ajerstvo camekan p. 1) izlog, vitrina 2. stakleni deo (vrata); staklena pregrada 3. staklenik, staklena basta 3. svlacionica (u hamamima) 5. arg. "prozori". naocari 1 . zastakljen 2. arg. s "prozorima", s naocarima cam nozelen
gbei

izrazavanje nezadovoljistva, nedoumice i

camekanl

s/.; yok -

m!

nije moguce! kako to? 3) u


m

tunkciji atributa divan, prekrasan; o -

(-ni)

zelenkast,

tam-

camgz 1. vestacko oko 2. covek s vestackim okom 3. (ili - bal) zoo/. morski pas ll pohlepan, gramziv cam gzeli bat. vrbica, lepi covek (lmpatiens balsamina) cami (-i, -si) a. dzamija O - yklm ama, mihrab yerinde dzamija se srusila, ali je mihrab na mestu (kaze se za stariju zenu koja je sacuvala lepotu) camia a. 1. soc. zajednica, komuna; cf. topluluk; Kbrs Trk - s Turska kiparska zajednica 2. udruzenje camit (-di) a. 1. neziv; neorganski 2. fig. mrtav, bezivotan

ocuk ono divno dete; - lar! prijatelji! drugovi! - acs jak, ostar bol; - acmak 1) smrknuti se pred ocima (od bola ili u afektu) 2) /-af jako zaliti; /-n/ - n actmak priciniti ko me bol; - azna gelmek 1) posustati 2) mnogo se uplasiti, prestraviti se; - alacak yer (ili nokta) bitna strana; zivotno pitanje; - alc andjeo smrti; zlocinac, dusevadnik; - alp - vermek muciti se, biti u agoniji; /-n/ - n almak 1) ubiti 2) silno obratovati; /-af - atmak strasno zeleti, uporno zahtevati; - la bala srcem i dusom, nesebicno; - (m) bama srad 1) prestrasio sam se, dusa mi je sisla u pete 2) razbesneo sam se; - beslemek uzivati u jelu, biti sladokusac; - ndan bezrnek (ili bakmak) dozlogrditi, dodijati (o zivotu) - birlii jednodusnost; - boaza gelmek 1) izmuciti se, iznuriti se 2) do-

179

ca nan dijati, dozlogrditi; ~ burnuna gelmek v. ~ azna gelmek; ~ ~ a ba baa svako o svojoj nevolji; ~ a ~ katmak bodriti, davati polet; - - na smamak obespokojiti se, izgubiti spokojstvo; - n cehenneme gndermek poslati na onaj svet; - cmleden azizdir zivot je drai:i od svega; - ekilmek osecati posustalost; obamreti, ukociti se (o telu}; - ekimek muciti se, stradati; borit! se sa zivotom (u agoniji}; - n karmak dosadjivati, muciti; ~ kascal crkao dabogda! - kasya do poslednjeg daha; - kmak 1) ispustiti dusu, umreti 2} namuciti se, iznuriti se 3} iznositi se, pahabati se (o od~lu}; ~ damar 1) centar, najvai:nija tacka cega 2) slabo, bolno mesto; - damarna basmak (ili dokunmak) dodirnuti bolno mesto, pogoditi osetljivu tacku; !-al - dayanmamak ne izdri:ati; ne podnositi; - na dernek 1) dopadati se, biti po ukusu 2) spominjati (pokojnike) po dobrim delima; ~ na desini pokoj mu dusi! - derdine dmek borili se za i:ivot; - direi 1) muz. zvucni stub (u violini); 2) oslonac, potpora; - n diine takmak rizikovati; - dostu iskren, privri:en prijatalj; - dman zakleti neprijatelj; n feda etmek i:rtvovati svoj i:ivot; /-n/ na gemek dosadjivati, nervirati; uznemiravati; - dan gemek ispustiti dusu, umreti; - gelmek doci k sebi, oporaviti se, oi:iveti; - gzyle bakmak pai:ljiva posmatrati; - havliyle 1) u smrtnom strahu 2) iz sve snage; - mn ii! duso moja! i:ivote moj! - iine smamak ne trpeti, ne podnositi; - nn iine sakaca gelmek obo.i:avati, mnogo voleti koga; - Isternek (po) zeleti, imati prohtev za cime;n isterse ako hoces! - na iiemek dirnuti u bolno mesto; - na kar etmek dozlogrditi, dodijati; - a kast pokusaj ubistva; - na kastetmek raditi o glavi, pripremati ubistvo; - kaygs briga (borba) za zivot; na kymak bespostadna ubijati; - kula lle dinlemek 1) sav se pretvoriti u uho, pa.i:ljivo slusati; - kuu dusa; - na minnet! sta bolje pazeletil sta ces boljel /-/ a minnet bilmek (ili saymak) smatrati cascu; - noktas osetljivo mesto; /-n/ na okumak unistiti, razoriti, upropastiti; ndan olmak umreti, stradati; - oyunu igra zivotom; opasna igra; - pazar pitanje zivota i smrti; - pek izdri:ljiv,zilav; - rahat olmak smiriti se, uspokojiti se; sal zdravlje; - skc dosadan, nametljiv; - sklmak 1) dosadjivati se, umirati od dosade; biti potisten, utucen 2) /-al rastuziti se, razalostiti se, oneraspoloziti se, razalostiti se, oneraspoloziti se, sneveseliti se; - sknts dosada, cama; potistenost, utucenost; neraspolozenje; 1-a/ sknts vermek ulivati camu; rastuzivati; oneraspoloziti; /-n/ - n skmak dosadjivati, gnjaviti; obespokojavati; - sohbeti srdacan, prisan razgovor; - na susamak 1} zeleti umreti, traziti svoju pogibiju 2) /-n/ biti zedan cije krvi, zeleti ciju smrt; - na tak demek (ili etmek} dozlogrditi, postali nepodnosljiv; - tatl mekusac, maza; - tez nestrpljiv, nervozan; 1 -n/ - na tkrdmn (argo} izrazava srdzbu; - ndan usanmak dozlogrditi (o zivotu}, razocarati se u zivot; - dan ve dilden (gnlden ili yrekten} od sveg srca, iskreno; - vermek 1) umreti 2) dati zivot, umirati za cim, mnogo zeleti 3) /-al odusevljavati; ushititi; raspaljivati 4) udahnuti .i:ivot, povratiti u zivot; - n vermek 1) zrtvovati se 2) biti lakom, pohlepan; - vurulmak zaljubiti se, zacopati se; ~ a yakn prijatan, mio, simpatican; ganutljiv; - n yakmak muciti, kinjiti; nanositi stetu; /-n/ - ma yandm arg. prokleto, vraski (izrazava divljenje, ushicenje); - yanmak 1) srasno boleti 2) /-dan/ dosaditi, dozlogrditi 3) mnogo zaliti; - m yanyor 1) mnogo mi je tesko 2) mnogo mi je zao; - na yatma k svideti se, dopasli se; - yerine gelmek doci k sebi, povratiti se (od sraha i si.); na yetmek namuciti, izmuciti; biti nepodnosljiv; - yolda 1) iskren drug 2) zivotni drug (suprug, supruga} canan p. voljena, mila, draga (zena)

,t'l

180

cansz

canavar p. 1 zver ll zverski, svirep, zao; - kesilmek podivljati, pomahnitati O - dd sirena canavarca, canavarcasna 1 zverski, zestok, svirep; - i gd zverski instikt ll svirepo, okrutno, opako
canavarlamak
canavarlk

cankurtaran 1. sredstvo za spasavanje; pojas za spasavanje; - arabas kola hitne pomoci; - dd alarmna sirena; - ekibi spasilacka ekipa; - kemeri pojas za spasavanje; - sandal camac za spasavanje 2. vrsta jedrenjaka 3. fig. izbavitelj, spasilac
canlandrc

podivljati, pomahnitati

sin. animator arhit. rekonstrukcija (ob-

svirepost, surovost, okruto

nst; divljastvo canavar otu (-nu) bot. vodnjaca, volovod (Orobanche)


cancaz:

canlandrm

jekta, zgrade)
canlandrma 1. ozivljavanje; med. reanimacija 2. sin. animacija; - filmi animirani film canlandrmak ak. 1. ozivljavati; unositi zivost 2. med. reanimirati 3. sin. animirati

- m! dragi moj! duso moja! isterse kako hoce (prekorno)

can cier 1 (ili - kuzu sarmas) prisan, blizak, intiman (prijatelj) ll biizak drug, intimus candan 1 1. od sveg srca, iskreno, srdacno; - yrekten dusom i srcem, od sveg srca 2. rado, sa zadovoljstvom ll iskren, srdacan; en - dilekler najiskrenije zelje candarma
canda

canlanmak 1. oziveti; preporoditi se; fabrika yaplnca kasaba canand kasaba je ozivela cim je napravljena fabrika; yamurdan sonra ekinler caniand usevi su oziveli posle kise 2. oporaviti se, skupiti snagu (posle bolesti i si.) 3. povratiti se, doci sebi
canl 1 1. ziv; - hedef voj. ziv cilj; model slik. model; - tabiat ziva priroda 2. ziv, zivahan; bodar, cio 3. fig. ziv jak, izrazi!; - ate voj. intenzivna vatra; - renkler zive, jarke boje 4. ziv, prometan; - ticaret ziva trgovina ll u funkciji determinatuma neodredjenog izafeta ljubitelj; pohlepan, gramziv OCUk - SI cedoljubiv; mal - s gramzljivac; para - s srebroljubac, srebroljubiv O - bebek veoma lepa, kao lutka (o zeni); - cenaze zivi les, kost do koze canl2 zivo bice, zivi organizam; - lar kresi geog. biostera
canicik

v. jandarma

blizak, iskren prijatelj

can erii bot. dzanarika (Prunus cerasifera) can evi (-ni) dijal. 1. srce 2. osetljivo mesto, bolna tacka; - inden yakalamak dirnuti u osetljivo mesto canfes p. tekst. taft ll od tafta, laftan O - gibi yaprak tanki mladi listovi (vinove loze, duda) - cungul zvonjenje, zvonjava
canhra cangl:

onom. din-don! ll

p. arh. strasan, uzasan (krik, sum i si.); birdenbire bir- lk duyuldu odjednom se cuo prodoran krik

til. psih. animizarn

cani a. prestupnik; zlocinac, ubica canilik prestup; zlocin, ubistvo canip (-bi)

canllk 1. zivost, zivahnost, pokretljivost, nestasnost 2. fig. ozivljavanje, animacija 3. fig. blistavost, izrazajnost; la zivo, poletno

a. strana,

bok; voj. krilo

cansz 1 1. mrtav, bezivotan, neziv 2. slab, mlitav, onemocao 3. fig. bled, .be-

181

cansz zizrazaan

(stil, pripovedanje i si.) 4. zaostao, u zastoju (posao, trgovina) O - koyundan st saar i petlovi mu nose jaja (i mrtvu oveu muze); - tabiat slik. mrtva priroda
cansz2 mrtvo bice, neorganska materija
cansziatrma

etmek ljutito govoriti, pretiti; - kaba kat! arg. ne duvaj se! (govori se onome ko se razmece) ca rta arg .. vetrovi, gasovi; - yt ekmek
2) otegnuti papke, umreti

med. umrtvljenje

cartadak, cartadan bueno, s treskom; - kapy kapatt zatvorio je vrata s treskarn cascavlak 1. go golcat; potpuno ogoljen; potpuno celav; - etmek potpuno ogoliti; fig. opeljesiti, ostaviti bez icega 2. bez novca; - kalmak ostati bez ieega
O-

canszlk 1. bezivotnost 2. slabost, nemoc; inertnost, nepokretnost

cansiparane p. samopoi:rtvovano, nesebieno cantiyane bot. lineura (Gentiana)


capcanl

casus a. spijun, uhoda; ct. at, gzc aynas auto. retrovizor

vrlo ziv, zivahan, pun zivota

car1 earsav, zar (pokrivalo za i:ene) car2 dijal. u~ikivanje, poklik; poziv (telala); -etmek vikati, klieati; posi.ati car3: - - onom. pok/ika, klicanja, povika;- - tmek toro kati, praskati carcar brbljiv, prieljiv, blebetav; etmek brbljati blebetati, torokati
carc

casusluk spijunai:a; - etmek (ili yapmak) spijunirati, uhoditi, baviti se spijunazom; - a kar korunma kontraspijunai:a cavalacoz arg. 1. nistavan, t>ezvredan (eovek) 2) los, sklepan; - bir ev sklepana kuca; - i osljaren posao

O-

cavlak nar. go, nag; goluzdrav; opipan ekmek otegnuti papkf'


cavlaklk

dijal. telal, objavljivae

carcur1 v. arjr carcur2: - etmek brbljati, prieati kojesta carcur3 patentni zatvarae, rajsferslus cari a. 1. tekuci; - hesap tekuci raeun; - .yl tekuca gadina 2. tekuci, protaeni 3. vazeci, na snazi, aktuelan; - olmak biti na sna.::i (o zakonu, u red bi i. si.); - kanun zakon koji je na snazi; - para vazeci novae cariye a. 1. ist. robinja 2. naloi:nica cariyelik naloznistvo, konkubinat carlamak dijal. 1. bueno prieati 2. ak. objavati, oglasiti 3. ak. rastrubiti; izbrbljati cart (-t) tresak, prasak, prstanje; diye yrtmak rasparati uz prstanje O - tmek hvaliti se, razmetati se; - curt

1. nagota, obnazenost 2. ce-

lavost cavlamak dijal. umreti cavmak (-ar) razg. 1. obnaziti se 2. ocelaviti 3. skrenuti od cilja; prebaciti (metu) 4. arg. otegnuti papke
cavr, cavr otu (-nu) bat. korenica (Opopanax ehironium)

caydrmak ak. ab/. odvratiti, odvracati, odgovoriti od eega


cayr: - - onom. pucketanja vatre, cepanja, paranja; - .:. yrt:nak pocepati, razderati uz prstanje

cayrdamak pueketati, evreali (pri gorenju); prstati (pri cepanju)

cayrt astar zvuk, tresak, skripa; - y basmak (ili koparmak) kriknuti, razderati se, proderati se; - vermek zastrasiti,

182

cefal

prestrasiti (krikom) caylak v. cavlak cayma odustajanje, odricanje (od namere, reci i si.) caymak (-ar) abi. odreci se, odustati sznden - odreci se svoje reci caz,ca?bantmuzdzez, dzezbend
cazc

ceberut {-tu). a. 1. moc 2. svemoc {bozja) 3. nadmenost 4. bezoseeajnost, bezdusnost ll bezosecajan, nemilosrdan, okrutan ce bir 1 {-b ri) a. 1. nasilje, prinuda, primoravanje; - ile nasilno, prinudno; - kullanmak primeniti silu, prinuditi 2. jur. prinuda, kompulzivna sila cebir2 {-bri) a. algebra; -denklemi algebarska jednacina; - dizgisi algebarski niz; - ifadesi algebarski izraz; lineer - linearna algebra cebire a. 1. med. sina, udlaga 2. teh. preklopac, spojnica
deer alcebirsel algebarski; gebarska vrednost; - fonksiyon algebarska funkcija; - say algebarski broj

dzezista

cazr; - - onom, pucketanja, prstanja (pri gorenju), kfjucanja cazrdamak pucketati, prstati (o vatri); kljucati, klokatati (pri kuvanju)
cazrt pucketanje, prstanje; cvrcanje; kljucanje, klokotanje

cazibe a. 1. privlacnost, atraktivnost 2. fiz. sila teze, gravitacija; cf. ekim; - kuvveti sila gravitacije cazibeli privlacan; drazesan, zanosan cazip {-be) a. 1. privlacan, zanosan; cf. ekici 2. primamljiv, dopadljiv; - bir neri primamljiv predlog ce uzv. agu! (za zabavljanje beba); demek 1) govoriti "a~u" 2) fig. svratiti nakratko, skoknuti; - demeye mi geldin? kuda tako zuris? {govori se posetiocu' koji se kratko zadrZao) cebbar a. 1 nasilnik, tiranin, despot ll 1. despotski, tiranski 2. silan, mocan 3. sposobna umesna, okretna (zena)
cebbarlk

cebren

a na silu, nasilno; prinudno

cebretmek ak. dat. prinudjivati; prisiljavati; cf. zorlamak cebri1 a. nasilan, prinudan; - yry voj. forsiran mars cebri2 v. cebirsel cebrinefis {-fsi) a. samosavla djivanje, suzdrZavanje; - etmek savladjivati se, suzdrZavati se cebriye a. fil. fatalizam; cf. kadercilik cedel a. arh. 1. rasprava, diskusija 2. til. dijalektika; cf. eytiim Cedi a. astr. Jarac; cf.
O~lak gua

1. tiranija, despotizam 2. 1) oklop, pancir 2. oruzje

moc, sila cebe p.


art.

cedre a. med. gusa; cf.

cebecl 1. ist. oklopnik 2. oruzar cebeli a. 1. oklopnik 2. pripadnik i-;onjicke zandarmerije cebellezi arg. prisvajanje (nezakonito), otimanje; - etmek arg. smotati, zdipiti, drpiti cebellokum min. ametist

cefa a. mucenje, muka; cf. zg; - ekmek {ili grmek) muciti se, stradati; /-al etmek muciti, zlostavljati cetakar a. p. 1 . mucitelj, zlostavljac 2.

v. cefake
cefakarlk

mucenistvo

cefake
cefal

a. p. mucenik, stradalnik

1. mucitelj 2. mucenik

183

cefcaf cefcaf a. cafcaf ceffelkalem a. arh. odmah, smesta, bez razmisljanja cehalet (-li) a. 1. neznanje, neukost 2. nepismenost cehennem a. pakao (i fig.) O - azab paklena (nepodnosljiva) muka; - i boylamak skapati, umreti, olici u pakao (za omrznute osobe); - in buca zabito, zabaceno mesto; - e evirmek pretvoriti u pakao; - in dibi v. - in buca; - in dibine gndermek poslati k vragu; - gibi kao u paklu; veoma topla; - kt okoreli, nepopravljiv gresnik; - olmak gubili se, cistili se, tornjali se; - zebanisi mucitelj, satana cehennemi a. pakleni; satanski (i fig.) cehennemlik 1. dostajan pakla (covek) 2. laziste u hamamu; cf. klhan cehennem rat cehil (-hli) a. upucenost neznanje, neukost, neeirmen ta

celepi

v. celep

celeplik trgovina stokom za klanje celi a. arh. jasan; ocevidan celil a. arh. velik; poznat, slavan cellat kovac
(-d)

a. 1. dzelat 2. fig. krvnik, zli-

celp (-bi) a. 1. privlacenje 2. P<?Ziv (na sud) 3. voj. poziv (za regrutaciju); - etmek 1) privuci, privlacili 2) pozivati 3) sazivali celpname a. -p. pozivnica celse a. zasetlanje, sesija, sednica; cf. olurum; - yi amak olvorili sednicu; - yi tatil etmek prekinuti sednicu ak (ili aleni) - otvorena sednica; fevkalade vanredna sednica; gizli - zatvorena sednica cemaat (-ti) a. 1. skup; drustvo, grupa ljudi 2. (verska, etnicka) zajednica; Yahudi - ti jevrejska opstina 3. dzemat (podrucje jedne dzamije ili jednog imama) o ye uymak postupati kao svi ostali cemal (-li) a. arh. lepota, privlacnost; cf. gzellik ceman a. zajedno, ukupno; - yekn zajedno; sveukupno
cemaziylahr

hem. lapis, srebrni nit-

cehre a. vreteno; motavilo; cf. cehri bot. pasdren (Rhamnus)

ceht (-di) a. napor, trud, staranje; cf. aba; - etmek truditi se, starati se ceket (-ti) 1. sako, kratak kaput 2. jelek (zenski) eeladet (-ti) a. hrabrost, smelost, neustrasivost cf. kahramanlk celal (-li) a. arh. 1. moc; velicina 2. gnev, srdzba celallendirmek ak. rasrditi, razjariti eelalienrnek razjariti se, razgnevili se celalli ostar, gnevan, ljutit celbe lovacka torba, jandzik celep (-bi) a. liferan stoke za klanje; trgovac stokom, marveni trgovac; gonic stok e

a. sesli mesec me-

secevog kalendara cemaziylevvel secevog kalendara znati koga u dusu peti

o /-n/

mesec me- ini bilmek

cembiye a. kindzal cemek


(-i)

teh. bagerska viljuska

cemetmek ak. 1. sakupljali; slagati 2. mat. sabirati cemi1 (-i) a. arh. sabiranje 2. gram. mnozina cemi2 sav, ceo, citav; svi cemile a. ljubaznost, predusrelljivost cemiyet (-ti)

a.

1. drustvo; savez, aso-

184

c er cijacija 2. zajednica, naseobina 3. skup, sabor (praznicni) 4. svadba, svadbeno veselje cemiyetli tacan; besprekoran
-dmek

prelepo mesto O - gibi rajski, predivan; kz prostodusan, naivan cennet kuu (-nu) 1. zool. bregunica (Apus) 2. mit. rajska ptica cennetlik re/. bezgresan, svet, dostojan raja (o pokojniku) cennetmekan a. re/. blazene pameti dostajan raja centilmen dzentlmen centilmence dzentlmenski, kako dolikuje dzentlmenu centilmenlik dzentlmenstvo cenubi a. juzni cenup (-bu) a. 1 jug; ct. gney; /-n/ unda juzno od ... ll juzni; - arz geog. juzna sirina cep (-bi) a. 1. dzep; - kitab dzepna knjiga; - szl dzepni recnik; k - i zadnji dzep 2. voj. uklinjivanje 3. bot. zoo/. kesa <> - e atmak strpati u dzep,smotati; // - inden karmak tig. zataci koga za pojas; biti veoma nadmocan, nadmasiti koga - i delik siromasan, bedan; - ~c zanesi prirucna apoteka; - harl dzeparac; - e indirmek v. - e atmak - i para grmek zaradili mnogo novca, oparili se cephane a-p. 1. municija 2. arsenal skladiste oruzja 3. arg. opijum cephanelik voj. skladiste municije
c~phe a. 1. arhit. fasada 2. voj. front; gerisi pozadina fronta; - den hcum frontalni napad; milli kurtulu :- si front nacionalnog oslobodjenja 3. fig. osobina, srana <> - den hcuma gemek kritikovati bez uvijanja, govoriti konkretno; la! kar - almak istupati protiv (us) protiviti se cephelernek

cemre a. 1. otopljavanje (pretprolecno); otopliti 2. zar, zeravica

cenabet (-ti) a. 1 1. re/. oskfnavljenje 2. gadost, pogan ll 1. re/. necist, pogan; olmak 1) re/. oskrnaviti se 2) tizio/. polucirati cenah a. 1. krilo (ptice, vrata, prozora i si.) 2. voj. krilo, bok; - hcumu bocni napad cenap (-b) a. upotrebljava se .za iskazivanje postovanja, iako joj je osnovno snacenje "strana"; Genab- Hak Svevisni Bog; - sefir - lar njegova ekselencija arnbasadar cenaze a. 1. pokojnik; posmrtni ostaci; - (yi) kaldrma 1) sprovod, iznosenje tela 2) sahrana, pogreb O - gibi bled kao smrt, bez kapi krvi; - gibi durmak stajati kao kip buyurun - narnazna v. buyurmak cendere p. 1 presa; su - si hidraulicna presa 2. fig. pritisak 3. tig. tesnac, skripac; - ye sokmak dovesti u skripac; pritesniti Cenevizli ist. Mlecanin ll 1. mletacki 2. tig. lukav, promucuran cengaver p. 1borac, ratnik ll ratoboran cengaverlik borbenost, borbeni duh, ratobornost cengel p. dzungla cenin a. -plod, zametak, e:mbrion; blt; - i sakit pobacaj; mrtvorodjence
sava

ct. ct.

cenk (-gi) p. 1) borba, bitka, boj; 2. fig. napor, borba, trud;

cenki borac, ratnik ll ratnicki; vojnicki


cenklernek s ile 1. borili se, vojevati 2. svadjati se, prepirati se

konfrontirati se

cepken cepken (kratki kaftan sa dugim razrezanim rukavima) cer (-rri) a. vucenje, teglenje; - kam-

cennet (-ti) a. 1. raj; 2. tig. raj na zemlji,

185

ce rahat yonu tegljac cerahat {-ti) a. gnoj, sukrvica; ct. irin cerehatlenmek (za) gnojiti se; cf. irinIemek cerahatli gnojni, zagnojen cerbeze a. slatkorecivost 2. dovidljivost, snalazljivost 3. prepredenost, lukavstvo cerbezeli 1. slatkoreciv 2. snalazljiv, dovitljiv 3. prepreden, prevejan, lukav cereme a. arh. naknada stete; globa, novcana kazna; /-n/ - sini ekmek platiti tudju kazn.u ceren dijal. v. ceylan cereyan a. 1. tok; strujanje; kan - krvotok; su - vodeni tok 2. kretanje, odvijanje, hod; ii kendi - ma brakalm pustimo da se stvar odvija sama po sebi; neka slvari idu svojim tokom 3. el. struja; amak ukljuciti struju; - anahtar prekidac; - etmek 1) leci, slrujali 2) odvijati se, dogadjati se; - mvellidi generator; sahas elektricno polje; - toplayc akumulalor; yksek gerilimli - struja visokog napona
cereyanl naponski, voltazni; yksek visokog napona, visokovoltazni

rurski noz; - masas operacioni slo; neteri skalpel

cerrahi a. hirurski; rurska inlervencija

mdahale hi-

cerrahiye a. 1. hirurgija 2. hirursko odeljenje {u bolnici)


cerrahlk

1. profesija hirurga 2. hi-

rurgija

cerrar a. arh. 1. ucenjivac 2. prosjak cerre a. dijal. glineni krcag cesamet {-li) a. velicina; korpulenlnosl cesametli pulentan
ogroman, krupan, kor-

cesaret {-li) a. smelosl, hrabrost, odvaznosl, srcanosl, neuslrasivost; - almak (ili bulmak) osmeliti se, skupiti hrabrosl, smognuli hrabrosl; !al - etmek osmeWi se, drznuli se; - e gelmek okuraiili se, osmelili se; - gstermek hrabro se drzali, pokazali hrabrost; - krc obeshrabrujuci; - i krlmak obeshrabriti se, izgubiti prisustvo duha; /-n/ - ini krmak obeshrabrili, demoralisali; - ini toplamak v. almak /-al - vermek bodriti, sokoliti, ulivati hrabrost cesaretlendirrnek ak. hrabrili, bodriti, so kolili cesaretleornek osmelili se, drznuli se cesaretli smeo, hrabar, srcan, odvazan cesaretsiz odlucan
bojazljiv, strasljiv, ne-

cerh a. 1. ranjavanje, ozledjivanje, 2. neprihvatanje, opovrgavanje, pobijanje; jur. izuzimanje, izuzece {sudije, svedoka); -etmek 1) ranjavali, raniti, ozlediti 2) opovignuti, pobiti 3) izuzimati, izuzeli cerha v. ceriha cerlde a. arh. 1. novine 2. knjiga, registar, popis cerlha a. rana, povreda, ozleda cerime v. cereme Cermen ist. Tevtonac, German; - dilleri germanski jezici cerrah a. hirurg, operalor; ba

cesaretsizlik bojazljivosl, neodlucnost ceset (-di) a. les, mrtvo telo cesim

plasljivost;

a. velik,

ogroman; kwpan

ceste p. - - malo-f)omalo, deo po deo cesur a. hrabar, smeo, srcan cesurluk hrabrost, smelost, odvaznosl cet (-ddi)

hi-

a.

deda; predak O - becet iz

186

ceza pokolenja u pokolenje; - ine lanet! (Ili yedi - ine lanet!) Iriput proklet bio! - ine rahmet bravo! cestitam! cetvel a. 1. tablica; ct. izelge; puan i sp. tabela 2. spisak, popis, lista; - e geirmek uneti u spisak; yanl doru - i stamparske greske 3. lenjir, ravnalo; - kalemi pero za tehnicko crtanje 4. kanal, jaz (za navodnjavanje) cevaben a. dat. kao odgovor na, u odgovoru na .. ; - mektubunuza - kao odgovor na vase pismo cevabi a. uzvratan; - nota uzvratna nota cevahir a. drago kamenje, dragulji O yumurtlamak govoriti besmislice, brbljati gluposti cevahirci draguljar; juvelir cevahircilik draguljarstvo cevap (-b) a. odgovor; ct. yant; nda bulunmak odgovoriti: - dikmek v. - yaptrmak; /-af - vermek ojgovoriti, dati odgovor 2. pristati, sloziti se, odazvati se, udovoljiti; - yaptrmak ispaliti, izvaliti odgovor (bez razmisljanja); ret - negativan odgovor, odbijanje
ak. odgovarati, davati odgovore; sorunuzu cevaplandramyorum ne mogu da odgovorim na vase pitanje
cevapl s odgovoron, povratni; - telgraf telegram s placenim odgovorom; sualli - u obliku pitanja i odgovora
cevapsz bez odgovora; rakmak ostaviti bez odgovora /-/

!ina, bit, srz 5. ruda, mineral cevherci 1. draguljar, juvelir 2. til. supstancijalist cevhercilik til. supstancijalizam cevherli 1. ukrasen dragosenim kamenom 2. tig. brilijantan, talentovan cevir (-vri) a. mucenje, ugnjetavanje; la!- etmek ugnjetavati, muciti ceviz a. i orah; - aac bot. orah, orahovo drvo (Juglans); - kabuu orahova ljuska; etin - 1) tvrd orah, orah sa tvrdom ljuskom 2) tig. tvrd, orah ll orahov, od orahova drveta; - mobilya orahov namestaj o - kabuuna sokmak dovesti u tezak polozaj; stegnuti; prikljestiti; krd - bini (ili krk) amak praviti gresku za greskom (glupost za gluposcu) cevizlik orasje cevval (-li) a. ziv, zivahan, pokretljiv; en ergican Cevza
bakl

a. str. Blizanci ct. ikizler

ceylan zool. gazela (Gazella dorcas) sanjivog, ceznjivog pogl~da; - gibi stasit, kao gazela
artatc

cevaplandrmak

cevap a. arh. dozvola, dopustenje; /-af - vermek dozvoliti, dopustiti cevelan a. kruzenje, kruzno kretanje; obrtanje; setanje; - etmek (ili yapmak) kruziti, vrteti se, cirkulisati; setali se cevher a. 1. til. supstancija 2. dragulj, dragi kamen 3. tig. talenat, biser 4. til. sus-

ceza a. 1 . kazna; jur. sankcija; - y sebepler otezavajuce okolnosti; - ekmek izdrzavati kaznu; - nn geri b raklmas odlaganje kazne; grmeksizin nekaznjeno; - y hafifletici sebepler olaksavajuce okolnisti; - hukuku krivicno pravo; - y kaldrmak ukinuti kaz, u; - kanunu krivicni zakonik; - ya uramak dobiti kaznu, biti kaznjen; ar kazna strogog zatvora; hizmet - s voj. disciplinska kazna; idam (ili lm) - s smrtna kazna 2. novcana kazna, globa, penal; - birnek (ili vermek) odrezati globu; - ya aptrmak kazniti, oglobiti; yemek dobiti kaznu, biti kaznjen 3. sp. kazna; - izgisi kaznena linija; - sahas kazneni prostor; - vuruu kazneni udarac, penaltik 4. zasluzena kazna, odmazda; /-n/ - sn ekmek platiti; dobiti

187

ceza evi zasluzeno;


~

grmek biti kaznjen, platiti

ceza evi zatvor; lamnica


cezalandrlmak

yapraklar uvelo lisce 2. fig. slab, bezvredan, slur (dela i si.)


clztamak

pass.

od

ce-

slabili; venuli 2. fig. gubiti

zalandrmak cezalandrmak

vrednost
clzlk 1. slabosl; uvelosl 2. fig. bezvrednosl (umelnickog dela i si.)

ak. kaznili, kaznjavali

cezatanmak bili kaznjen, oglobljen


cezat

kaznjen, oglobljen 1. (ili


kalm)

cezasz

nekaznjen 2. ne-

kaznjiv Cezairli Alzirac ll alzirski


~

clk (-k) pokvaren; uzegao; gnjio; - yumurta ukvareno jaje 2. gnojav, zagnojen; - etmek zagnojili O - kmak pokazati se uzaludnim (o trudu i si.) clkava subara (od koze vucjeg ili lisicjeg zaliljka) clklanmak, clklamak

cezbe a. ekslaza; pomama, mahnilosl ye gelmek (ili tutulmak) pasli u ekslazu

(is) truliti, uk-

cezbelenmek ushilili se; pomahnilali, pornamili se cezbetmek ak. 1. privlacili 2. upijali, usisavati cezir 1 (-zri) a. mat. biol. gram. k~ ren ini almak (ili karmak) izvlacili koren
cezr2 (-zri) a. geog. oseka

varili se ( o namirnicama)
clklk

uzeglosl, ukvarenost zalezac (na tkackom razboju)

cmbar

cmbz 1. pincela; masice 2. fig. zajedljivosl, jetkosl

cezp (-bi) usisavanje

a.

1. privlacenje 2. upijanje,
~

cmbzlamak ak. 1. vadili, izvlaciti pincetom 2. fig. zajedali, narugivati se, ismejavali
cnck (-) dijal. slaklarija, slakleno posudje; cf. zcaciye cr: - ~ onom cvrcanja, zrikanja insekata; - ~ tmek cvrcati, zrikali; fig. blebelali, brbljati 2. cicali, derali se (o deletu)
crboa 1. zool. puslinjski mis (Dipus aegyplius) 2. fig. krzljavac, slabasno dele

cezri a. korenil, radikalan; cf. kkten; olarak radikalno, korenito cezve a. dzezva
cbl cck

dijal. go, nag; obnazen

(-M; ~ kmak poderali se, pocepati se, iznosili se; fig. izmucili se, iscrpsti se, isiresili se; ~ km pohaban, iznosen; fig. iscrpljen, iznuren
cda, cdau

crcr 1. cegrtaljka (igracka) 2. fig. brbljivac, blebetalo, ceketale 3. teh. svrdlo, busilica ll brbljiv

greben (na konjskom

vratu)
cgara

crcr bcei (-ni) zoo/. cvrcak kucni (Gryllus domesticus)


crcrlk

v. sigara v.
sigaralk

brbljivost

cgaratk

ck: - - onom, pticjeg cvrkutanja; - -

crldamak 1. cvrcati, zrikali (o insektima) 2. fig. brbljati, blebetati

tmek cvrkutati
clgar clz

v.

vgar

crlt 1. cvrcanje, zrika 2. fig. blebelanje, naklapanje


crlak (-)

1. slab, nejak, nemocan; oronuo; -

1 1. zool. cvrcak, popac

188

czrdamak

(Gryllts) ll 1. krestav, piskav (glas) 2. upadljiv, dreeav (boja, odelo)


crlamak 1. krestati, pistati; skieati, eviIeli (o psu) 2. fig. brbljati, blebetati, torokati crlatmak

cvldamak

evrkutali, eurlikali, pijukali; rec. od


evldamak

cucorili
cvldamak cvlt

cvrkutanje, curlikanje, pijukanje

caus. od erlamak zool. svraeak (Lanius) dijal. v.


trmalamak

(pilica)
cvmak 1. postali lepljiv, zidak 2. fig. razneziti se, raskraviti se 3. fig. pokvariti se, krenuti naopako (o poslu i si.); iimiz cvd nas posao je krenuo naopako 4. fig. izopaeiti se, postali nesnosan, napadan (u picu i si.) cvtmak

crlayk (-) crmalamak


crnak (-)

kandza otvor za ispustanje vode (na

crnk (-)

istavama)
crt

onom. cepanja papira ili tkanine

vklamak

1. caus. od cvmak 2. v. 3. ak. lupati, govoriti gluposli

crtlak (-) rasprsnut, gnjio, prezreo (o vocu) ll 1. piska, krestanje, eika 2. fig. galamdzija, hvalisavae

cyak (-) kreslanje; - vristati, krieati, prodorno vikati


cvklamak

barmak

1. sustati, pucketati (pri eepanju papira) 2. prskali, rasprskavali se (o zrelom vocu)


cscbl
cva

crtlamak

krestati; vristali, derali se,

cieati
cyrdamak 1. v. eayrdamak 2. prstati, sustali (o eepanju papira ili tkanine)
cyrt

1 . go golcal 2. bedan, ubog

v. civa

zvuk eepanja (papira, li<anine)

mor. kosnik, jarbol (na prameu broda) - bastonu mor. flok, poluga
cval

cvadra

v.

cival

cvata klin, eivija; zavrtanj; - anahtar teh. malieni kljue; - somunu maliea vijka
cvatalamak

cz 1. u decjem jeziku valra! pee! 2. onom. cvrcanja masti; - etmek 1) evreali 2) fig. zadrhtali, stegnuti, strecnuti (o sreu); bunun zerine yreim cz etti na to mi se sleglo sree
czbz peeeno na raznju (meso); kfte cufte na raznju czdam arg. beg, tulanj; - ekmek (ili - etmek) kidnuli, slri.gnuti, nestali, isparili
czdamlamak czk (-)

slezali zavrtnjima

1. lepljiv, zidak (lesto, blato i si.) 2. fig. drzak, neukusan (u sali); - - neukusno
cvklamak ak. 1 . razblazili, razredili 2. neukusno se ponasali, praviti neukusne sa le

cvk (-)

v.

ezdam

ekmek

1. v. izgi 2. trag
dija/. v.
zktrmak

czktrmak zldamak

1. razredili se, postali zidak 2. postali neukusan (salama)


cvklamak

v.

ezrdamak

czlt

v. czrt
v.
ezrtl

1. razvodnjenosl, zilkost, lepljivosl 2. fig. bljulavosl, neukus; napadnosl


cvl: - - 1. evrkulavo (pevanje pliea) 2. zivo, lemperamenlno 3. bueno, zagorno, zamorno

cvklk

czltl

czr; - - 1. onom, cvrcanja mesa koje se pece 2. onom. skripanja pera, secenja stakla i sf.
czrdamak

1. evreati; sistali 2. skripati;

189

:i

c;zrdatmak

tnda czrdyor

skrgutati (zubima); karlar ayaklarn alsneg skripi pod nogama


czrdatmak
czrt

cicozlamak arg. ispariti, nestati, uhvatiti tutanj cidal (-li) a. arh. 1. borba, bitka 2. prepirka, svadja; razdor cidar a. arh. 1. zid, duvar 2. anat. zid, pregrada (bubrega i drugih organa) ciddi a. 1 1. ozbiljan; - bir adam ozbiljan covek; - surette ozbiljno 2. ozbiljan, tezak, opasan; - bir hastalk teska, ozbiljna bolest 3. solidan, pouzdan; - bir alma selidan rad; ii - bir esasa ba lamal stvar treba pastavili na cvrstu osnovu 4. pravi, istinski; - bir sevgi istinska ljubav 5: vazan, znacajan; sizinle bir konudan bahsetmek istiyorum zelim da s vama razgovaram o vaznem pitanju ll ozbiljno O /-/ - ye almak uzimati za ozbiljno, pridavati znacaj; /-/ - ye almamak ne uzimati za ozbiljno, ne pridavati znacaj
ciddilernek postali ozbiljno, iskomplikovati se, otezati se; durum cid dileti situacija je postala ozbiljna

caus. od czrdamak

1. cvrcanje (mesa) 2. skripanje

(pera i si.)
czrtl 1. cvrcav, koji cvrCi 2. skripav, koji stvara skripu
czlam

v.

czdam

czlamak 1. v. czrdamak (1.) 2. tistati, stezati se (o srcu)


czmak

(-ar) dijal. v. izmek (-ni) zoo/. obad, strkalj; cf. (-li)

cz sinei

bvelek cibilllyet narav, cud

a. priroda,

karakter,

cibilliyetsiz 1. beskarakteran; nizak, prostacki 2. skrt, tvrdicav cibinlik mreza (protiv komaraca) cibre dzibra, komina cici1 1 lep, prijatan, mio (u decjem govoru) ll lepa stvar, nesto lepo, igracka; gel sana - vereyim dodji da ti dam nesto lepo O .; m! mili moj! cedo moje! - baba arg. 5ale; - bey kicos; - el desna ruka (u decem govon.); - mama arg. druzbenica nladica, "mamica" cici2; - bici sitnice, drangulije cici anne baka, bakica (za oslovljavanje svojih baka i starijih zena iz porodice) cicik
(-i)

ciddilik v. ciddiyet ciddiyet (-ti) a. ozbiljnost; -le ozbiljno cife a. 1. les, strvina 2. lig. gadost cigara v. sigara

dijal. sisa

cicili: - bicili 1. nakicen, ukrasen, isaran 2. drecav (haljina i si.) cicim tanak cilim (sluzi kao prekrivac ili zastor) cicoz uzv. 1. arg. sipak! nema nista! bende para -ja sam svorc 2. Cisti se! brisi! - u krmak zbrisati, strugnuti, smugnuti

p. 1. pluca, bela dzigerica; ct. ak2. jetra, crna dzigerica ct. kara cier 3. (ili - takm) drob, iznutrica 4. fig. srce, dusa O - im! duso! mili moj! - acs bol za izgubljenim detetom: - i azna gelmek prestraviti se, jako se uplaiti; - e ate dmek doziveti nesrecu, pretpreti bol; - 1 be para etmez nistavan eovek, sitna dusa; /-n/ - ini dalamak (ili doramak) cepati, razdirati kome srce; /-n/ - ine gemek (ili ilemek) ujesti koga za srce; - i kebap olmak v. - i yanmak; - imin kesi! mili moj, zivote moj! cedo moje milo! /-in/ - ini okumak citati cije misli, pogadjati cije misli; - paras mezimce, voljeno dete; - i szlamak tugovati; boleti (o srcu) /-n/ - ini skmek muciti, kinjiti, cucier cier

190

cil ve pati srce; /-n/ - ini yakmak v. - ini da lamak; /-n/- ini yanmak duboko patili
cierci

liranje 3. sjaj glazura, blistavost; fig. spoljni sjaj, gladac


cilac

dzigericar; prodavac iznutrica


p. dusa, srce; /-n/ fig. ujesti koga za srce
na

lakirer; glacar

ciergah

kadar

ilernek

cilalama 1. poliranje; lakiranje; glacanje 2. fig. lakirovka, ulepsavanje cilalamak ak. lakirati; polirati; lastiti 3. fig. dati spoljni sjaj ciliiiatmak caus. od cilalamak

cierke cier

v.

cierpare

otu (-nu) bat. isiandski lisaj (Cetp. mio, drag

raria)
cierpare

cihan p. svet; vaseljena, univerzum; cf. dnya, evren; - alem bilmek sve znati, biti u sve upucen cihangir p. osvajac sveta, zavojevac cihangirlik sveta osvanjanje, pokoravanje

cilal poliran; lakiran; glaziran; - kat satiniran papir O - ta devri neolit, neolitska epoha

ellasun hrabar, srcan; sposoban, okretan O - gibi stasit, krsan cilbent p. arh. korice (za spise), mapa, dosije cildiye a. 1. kozne bolesti 2. dermatologija; dermatoloska klinika cildiyeci dermatolog cilt (-di) a. 1. koza; -rengi telesna boja 2. povez (ivanje), koricenje (knjiga) 3. sveska, tom (knjige) cllti knjigovezac; cf. mcellit ciltilik knjigovezacki zanat ciltevi (-ni) knjigoveznica

cihannma p. 1. karta sveta 2. arhit. vidikovac, terasa sa sirakim pogledom


cihanmul

sveobuhvatan,

uni-

verzalan cihar p. cetiri (u igri tavle)


cihard
ciharse

p. cetiri: dva (u igri tavle) p. cetiri: tri (polozaj kockica u


p. cetiri: jedan (u tavli)

tav li)
ciharyek

ciltlemek povezivati, koriciti ciltlenmek pass. od ciltlemek ciltletmek caus. od ciltlemek ciltli 1. povezan, u povezu 2. = tomni; drt - kitap cetvorotomna knjiga ciltlik 1. (materijal) za povez; - mukavva karton za povez 2. =tomni; iki kitap dvotomna knjiga ciltsiz bez poveza, nepovezana (knjiga) cilve a. 1. koketnost, koketerija; cf. - dkmek (etmek, satmak) koketirati; - kutusu koketa; - yapmak prenemagati se, afektirati 2. fig. cudljivost, varljivost; sudbina; kaderin - si ironija
ive;

cihat veru

(-d)

a. re/. dzihad, sveti rat, rat za

ci haz a. 1 . aparat; aparatura; telsiz - radiostanica; ynetim - administrativni aparat 2. anat. sistem; organ; hazm - sistem za varenje; solunum - disajni aparat 3. miraz; cf. eyiz
cihaziandrmak ak. snabdeti, opremiti (priborom, aparaturom) 2. opremiti mirazom (devojku)

cihet (-ti) a. strana, pravac, smer; cf. yan, yn; - tayini voj. orijentacija 2. razlog, uzrok; motiv 3. tacka gledista, aspekt; bu - ten s te tacke gledista cila a. 1. lak, politura 2. g!ai':anje, po-

~' 1 !

);

l 1 11

cilvelenmek sudbine;
tabiatr

:l ,.

- si cudljivost prirode

cilvelenmek koketirati; afektirati s ile 1. flertovati 2. zadirkivati se, peckati se cilveli 1. koketna; - kadn koketa, kaciperka 2. ljubak, drazestan karnnda cilvelemek

cinas a. 1. igra reci, kalambur 2. paronomazija


cinas cinasl

dosetljivac, domisljan; sajivcina domisljat, dosetljiv, dovitljiv; du-

hovit cinayet a. prestup; kriminal, krivicno delo; zlocin, ubistvo; - ilernek pociniti krivicno delo; izvrsiti zlocin; - yeri mesto zlocina; siyasi - palilieki preslup cinci carobnjak, vrac; - hoca isterivac necastivih cineilik dijal. isterivanje djavola cin
dars

cim a. dzim, slovo arapskog alfabela o bir nokta potpuna neznalica elma (-i) a. arh. koitus, snosaj

cimbakuka tazg. nezgrapan, lose gradjen covek, sukleta cimcime vrsta sitne slatke lubenice ll sitna ljupka (zena); ne - kadn ljupke li zene! cimnastik v. jimnastik cimnastiki v. jimnastiki cimri p. skrt, tvrdicav; dzimrija, tvrdica
cimrilernek

v. cin

msr'

cingil sitan grozd (od samo nekoliko zrna) cin gz 1. snalazljiv, spretan; prepreden, lukav, prevejan cinli 1. uklet (kuca, zamak) 2. fig. besan, izbezumljen cin
msr

postali skrt; cicijasili

Cimrilik skr!OS!, ~ Tdicluk, cicijasluk; etmek tvrdiciti, skrtariti, cicijasiti


cn1 (-mni) a. 1. dzin, zao duh, dernon 2. nevaljalac; prepredenjak, prevejanac; akll lukav prepreden, prevejan 3. vragolan, sere! (dete) o - atma binrnek biti veom uzbudjen; - leri ayaa kalkmak iznervirati se; - leri bana toplamak (ili mek) razbesneti se, rasrditi se; arpa dnmek naci se u skripcu; - tlkirli pametan; promucuran; lukav, prevejan; - gibi ostrouman, razborit; - ifrit kesilmek (ili olmak) razbesneti se razjariti se; /-da/ - ler top (ili cirit) oynuyor nenaseljen, nenastanjen, pust (mesto, kuca i si.); (sokakta) - ler top oynuyor na ulici nema zive duse; - tutmak poludeti, izgubiti razum; - i tutmak razvikati se, razgalamiti se (o deci) cn2 dzin (pice)

misirac, sitnozrni kukuruz

cinnet (-li) a. ludilo, bezumlje; aliimeti simptom ludila; - getirmek izgubiti razum, poludeti cinni a. satanski, dernonski cins a. 1 rod, vrsta, sorta, tip; - - raznovrstan, raznorodan; bir - ten istorodan, istovrstan; homogen 2. biol. rod, porodica; poreklo; - i bozulma degeneracija 4. gram. rod; dili - zenski rod; erli - muski rod 5. pol; erkek - muski pal 6. lif. rod, zanr, vrsta ll 1. rasan, cistokrvni (zivotinja) 2. kvaliletan, sorini (seme i si.) o - - e eker pos/. iver ne pada daleka od klade; - - e eser eylemek posl. vrana vrani oci ne vadi cin cuta)
sa (-n)

bot. viiina kosica (Cus-

cinsalt (-n)

biol. podvrsta

cinai a. kriminalni, zlocinacki; krivicni, prestupnicki

cinsel polni, seksualni; - ataraksi impotencija, polna nenoc; - hastalk ve-

192

cizvitlik nericna bolest; - iliki v. - temas; - olgunluk polna zrelost; - sapnlar polne devijacije; - sevki tabii libido; - temas seksualni odnos, snosaj cinsellik seksualnost cinsi a. polni, seksualni; - cazibe polna, seksualna privlacnost; mnasebet seksualni odnos; - terbiye seksualni odgoj cinsiyet (-ti) a. 1. biol. pol; - hastalklar venericne bolesti 2. seksualnost; ct. cinsellik cinsiyetli: ifte - hermafrodit
c:siyetlilik:

cismani a. 1. telesni, fizicki; - ceza telesna kazna; - zarar telesna povreda 2. materijalan; svetovan cismen a. telesno, lizieki civa p. hem. ziva; - aleti libela; - melhemi zivina mast ll arg. nov novcijat
elval
basnler)

zivin, od zive; - barometre (ili zivin barometar

civan p. lep muskarac; lepa zena; mlad i pristojan; - bir kz lepa i pristojna devojka civan venja)
ka (-n)

stabljicni sav (vrsta si-

ifte - hermafroditizam

cinsli v. cinsiyet; - perhizi seksualna apstinencija cinslik bilim seksologija oalma

civanmert p. velikodusan, plemenit; hrabar civanmertlik menitost; hrabrost velikodusnost, ple-

cinsliksiz biol. bespolan; vegetativan; bespolno razmnozavanje cip (-pi) dzip ciranta ziran!, indosant

civan peremi (-ni) bot. hajducka trava, hajducica (Achllea millefolium) civar a. 1 1. okolina; predgradje, periferija 2. susedstvo, blizina; - nda 1) okolo, blizu 2) priblizno, oko ll blizak; susedni; - hsmlk blisko sarodstvo; sokak susedna ulica civciv 1. pile (nce), ptic; - karmak izvoditi pilice 2. pijukanje, pistanje civcivli sa rei':ima koje iskazuju vreme zestok, napregnut, ziv, uzbudljiv; bucan; esaretin en - gnleri najtezi dani zarobljenistva; savan en - anlar najzesci trenuci borbe civelek (-i) zivahan, zustar; veseo ll 1. ist. mlad janicar 2. sluga, nadnicar (na sel u) civeleklik zivahnost, zustrina

cirim (-rmi) a. 1. telo; gk - i nebesko telo 2. velicina, obim; ct. hacm cirit (-di) dzirit, kratko koplje (za bacanje); - atma bacanje koplja O /-da/ atmak vrveti; vrsljati; fareler evde - at yor misevi vrsljaju po kuci
atk

ciro fin. prenos, indosament (menice) (ili beyaz) - blanko indesameni

c:islm (-smi) 1. fiz. hem. materija, supstancija; organik - ler organske materije, orgenska jedinjenja; 2. telo; yabanc strano telo 3. stvar, predmet
c~simcik

telasce, cestica
ak. slik.

ci.simlendirmek (sliku)

retusirati

cisimlenmek otelotvoriti se, ovaplotiti se; rraterijalizovati se; objektivizovati se, konkn3tizovati se

cizvit (-ti) 1. jezuit 2. fig. podbadac, smutljivac ll 1. jezuitski 2. fig. podao, podmukao; pritvoran cizvitlik 1. jezuitizam 2. fig. pritvornost; dvolicnost

193

,,

cizye cizye a. ist. dzizja, glavarina (porez za nemuslimanski zivalj u Osmanskom carstvu)
geografski; - arz geografska sirina; - boylam geografska duzina: durum geografski polozaj; - nsaniyet toponimija, toponomastika
corafya geografija, zemljopis; - enlemi geografska sirina; bitki - s fitogeografija dilbilimsel - lingvisticka geografija; doal (ili fiziksel) - fizicka geografija; hayvan - s zoogeografija; siyasal - politicki geografija
corafyac

1 r

(reka se iziila iz korita)


eaturmak caus.
coturuu

od comak potresan; za-

corafi

uzbudljiv;

nosan

cmert p. 1. stedar, darezljiv; velikodusan 2. plodan, radan (zemlja, lle) cmerte likodusno
darezljivo, stedro; ve-

cmertlik 1. darezljivost, stedrost 2. plodnost, rodnost cnk (-k) 1. zbornik narodnih pesama, pes ma rica 2. arh. ladja sa velikim jedrima cudam dijal. neiskusan, nespretan, nesposoban; seprtlja, nespretnjakovic cudo sp. dzudo cudocu dzudista cuk: a - oturmak ici kao podmazano (o poslu i si.) cuma a. petak; - lar petkom O bir - s eksik fa li mu jedna daska; caknut, sasav

geograf

cokey dzokej conta teh. umetak, podmetac; spoj, zglob cop (-pu) palica; pendrek (policijski) coplamak ak. batinati, udarati pendrekom coplanmak pass. od coplamak corum jato (riba)
1. zanos, zar, polet, sevljenje 2. uzbudjenost, uzrujanost
coku

odu-

cumartesi (-yi) subota O- ocuu arg. kopile; - kibari gibi sslenmek nagizdati se kao lakrdijas cumba arhit. istureni deo zgrade, zatvareni balkan; zastakljen otvor (u krovu) cumbadak onom. pljus! buc! (pri padanju o vodu); fig. iznenada, iznebuha cumbalak (-) prevrtanje, preturanje naglavacke O - atmak odapeti, otegnuti papke cumbul: - - 1. onom klokotanja, grgorenja vode 2. zidak, vodnjikav ueo i si.) cumbuldamak klokotati, grgoriti (o tecnosti u posudi) cumbultu klokotanje, grgorenje, pljuskanje (vode) cumburdamak v. cumbuldamak cumburlop onom. buC! pljus!

cokun 1. odusevljen, ushicen, razdragan 2. zivahan, vatren, plamen 3. buran, uzburkan, zestok; - deniz uzburkano, nemirno more 4. uzbudjen; uznemiren, uzrujan

1. burno; uzbudljivo, uzrujano 2. odusevljeno, zanosno, vatreno


cokunluk 1. odusevljenje, ushicenost; zanos; zestina, zar 2. uzbudjenost, uzrujanost, razdrazljivost 3. uzburkanost (mora) comak (-ar) 1. uzbudjivati se, uzrujavati se; uznemiriti se, razdraziti se 2. ushicivati se, odusevljavati se, padati u zanos 3. besneti, pojacavati se (o prirodnim pojavama); deniz cotu more se razbesnelo; nehir cotu reka je podivljala

cokunca

194

cmlecik cumburtu

v. cumbultu

cbbe

v.

cppe

cumhur a. arh. 1. narod 2. zajednica, drustvo; publika 3. republika


cumhurbakan (-n)

predsednik re-

publike
cumhurbakanl (-n) 1. polozaj predsednika republike 2. rezidencija predsednika republike

cce 1 kepec, patuljak ll mali, nizak, patuljast; - aalar patuljasto drvece; - balaban zoo/. mali bukac (lxobrychus minutus); - mart zoo/. mali galeb (Larus minutus); - yldzlar astr. patuljaste zvezde ccelik zakrzljalost, nizak rast ccemsi patuljast, poput patuljka cck (-) 1. biol. zametak, klica 2. pupoljak, izdanak 3. srcevina, jedro (luka, salate) 4. pile, ptic ll nezan, krhak ccklenmek pupoljiti; klijati cctmek ak. zasladiti, zasladjivati cda p. odvojen, dalek (od porodice, zavicaja)

cumhurcu

v. cumhuriyeti

cumhuriyet (-ti) a. republika; Cumhuriyet Bayram Dan republike u Turskoj (29 oktobar); Cumhuriyet Senatosu senat (u turskoj); demokratik - demokratska republika; sosyalist - socijalisticka republika cumhuriyeti republikanac cumhuriyetilik republikanizam; publikanski sistem cumhurluk v. cumhuriyet cumhurreisi (-ni) predsednik republike cunda mor. pik (oblica iza jarbola za pricvrscivanje jedra) cunta 1 v. conta cunta2 hunta; askeri - vojna hunta
cuntac

re-

cls a. stupanje na presto, ustolicenje; - etmek (ili eylemek) stupiti na presto cmbr : - cemaat skupno, svi zajedno
cmb p. 1. zabava, veselje; - yapmak zabavljati se, veseliti se 2. muz. saz sa metainim telom cmbl

clan hunte
d

veseo, zabavan, zivahan

cup onom. pljus! buc! - diye suya tm bucnuo sam se u vodu cuppadak v. cumbadak

cura 1 1. zicani instrumenat slican tambu ri 2. vrsta sitnog jastreba 3. zura, mali, nerazvijen covek cura2 arg. poslednji dim, poslednji cug (cigarete) curcuna 1 . brzi tempo (alaturka muzike) 2. zagor, galama, larma; - ya evirmek (ili dndrmek) dici galamu; - y koparmak vikati, kricati curnal

cmle 1 a. 1. recenica; - vurgusu frazeoloski akcent; baml - zavisna recenica; bamsz - glavna recenica; basit - prosta recenica; bileik - slozena recenica; giriik - zavisno-slozena recenica; yan - V. baml - 2. sistem; Sinir - si nervni sistem O bir - ile ukratko, recju; bu - den izmedju ostalog; bu - den olarak narocito, osobito

cme2 a. sav, ceo; sve; svi; - si svi; alem svi, ceo svet o - kaps glavni ulaz, glavna kapija; - mizin girecei kara topraklar svi smo mi smrtni, svi cemo u grob
cmlecik (-i) recenica (kao deo slozene recenice); temel - glavna recenica; yan - zavisna recenica

v. jrnal

curnata doletanje, povratak prepelica

195

r,,\'ir

,il',

'ij
1'

il l'

cmleten cmleten a. 1. sve zajedno 2. potpuno, u celosti cmudiye a. glecer; ledeno brdo; - ler devri ledeno doba cnha a. jur. prekrsaj, preslup cnhakar jur. prestupnik, prekrsilac cnun a. arh. ludilo, dusevna poremecenost cppe a. dzube, ogrtac; mantija; - gibi veoma sirok i dugacek (o odelu}; hakim si sudijski plast cret (-ti} a. 1. smelost, hrabrost, odvaznost; - etmek odvaziti se, osmeliti se 2. neopreznost, nepromisljenost; lakomislenost cretkar a-p. 1. smeo, hrabar, odvazan 2. nepromisljen, nagao, usijan
cretkarlk 1. hrabrost, smelost, odvaznost 2. neopreznost, nepromisljenost

(knjige, casopisa} 3. jedan od trideset delova Kurana 4. cestica; atom; alfa - alfa cestica

czam a. med. lepra, guba

czaml leprozan, 'gubav


czdan 1. novcanik, lisnica 2. dosije, mapa, korice (za papir i si.) 3. isprava, knjizica (bankovna, vojna i si.); evleome vecanica; nfus (hviyet ili kimlik) - licna karta, legitimacija

czi a. 1 1. malo, neznatno ll delimican 2. neznatan, beznacajan 3. fiz. elementaran

cretlendirmek ak. h rabrili

bodriti,

sokoliti,

cretlenmek osmeliti se, odvaziti se; drznuti se cretli hrabar, smeo, odvazan cruf a. sljaka, troska (metalna); engell zarac crm (-rm) a. 1. prestup, prekrsaj, krivica; - bakasnn stne atmak svaliti krivicu na drugoga 2. jur. prestup, povreda zakona; - delili svaran dokaz, corpus delieti - mekut halinde yakalanmak biti uhvacen na mestu prestupa; - eriki saucesnik (u prestupu); erlklii saucesnistvo; - yapmak napraviti f~restup csse a. 1. tel o; figura 2. punoca, gojaznost csseli 1. krupan, ogroman, korpulentan (eovek) 2. pun, debeo, ugojen cz a. 1. deo; udeo 2. deo, svezak,

196

aba trud, napor; ct. gayret; - gstermek truditi se; - harcamak (ili sarfetmek) ulagati napore; pomuciti se abalama nastojanje, trud abalamak ulagati napore; truditi se; borili se; naprezali se, upinjati se; bo yere - uzalud se truditi abalanmak batrgati se, muciti se, natezati se, petljati abalatmak caus. od abalamak
abucack

aaron pricljiv, brbljiv, blebetav aaronluk pricljivost, brbljivost


adr sator, cador, jurta; - kaldrmak 1) sloziti, smotati sator 2) fig. pokupiti se, ispariti, smugnuti; - kurmak razapeti, postaviti sator; bivakovati; hasta - b sanitetski sator
adrc

izradjivac satora; prodavac sa-

tora
adr iei (-ni) bat. ladolez, poponac (Convlvulus arvensis) adrl sa satorima; satorski; ordugah vaj. logor pod satorima, satoriste, kamp
adrlk: bir - yer vrlo mali pr0stor, mesto za jedan sator
a 1. trenutak, vreme (dana, noci) 2. godine, doba zivota, uzrast; ocukluk - godine detinjstva; erginlik zrelost, doba zrelosti; ihtiyarlk - starost; okul ncesi - predskolsko doba, predskolski uzrast 3. epoha, vek, era; - amak otvoriti novu epohu; - a uygun nov, moderan; atom - atomska era; Uyan a ist. epoha preporoda, Renesansa 4. pogodan trenutak, pravi trenutak aa

1 . brzo i lako 2. v. abucak

abucak vrlo brzo; za tren oka, zatili cas; - geldi zacas je stigao abuk p. 1 brzo, hitro; - - vrlo brzo; zurno, na brzu ruku; - ! (ili - ol!) brzo!; okumak brzo i tecno citati; - yrmek brz-: hodati mmkn olduu kadar - sto je moguce brze ll brz; - ate vaj. brza paljba; - deime paz. brza promena (scene); - kpr pantonski most O - a layan placljiv, cmizdrav; - parlayan, sner pas/. sto je brzo to je i kuso; kako doslo, tako proslo abuka prilicno brzo, pobrzo; za kralko vreme; Erdal Franszcay - rendi Erdal je dosta brzo naucio traneski jezik abuklanmak zuriti (se) ubrza(va)ti se, dobijati brzinu; (po) zuriti, hitati
abuklatrmak abuklamak

dija/. dete, beba

aanak

v.

anak1

aanoz

zaal. rakovica obalska (Car-

cinus maenas)
aatayca starouzbecki, cagatajski jezik ll na cagatajskom
acl

ak. ubrzati, pospesi

(va)ti; pozurivati abukluk brzina; - la brzo; el - u v. el aa 1. iskusan mornar, "morski vuk" 2. v. aa bal 3. arg. "mama", vlasnica burdelja aa bal (-n) zaa/. sardela, sardina (Ciupea sprattus) aaa ca-ca-ca (ples)

savremen, moderan modernizacija, osavremeniti se, osavmo-

aelliama

remenjivanje
acllamak

dernizovati se
acllatrmak

ak. osavremeniti, mo-

dernizovati

197

aclk acllk
ada

umet. modernizam

alay al

v.

alama

1 savremenik ll savremen, momodernizovati se

dijal. snazan; krepak, zdrav

deran; cf.

muasr

adatamak

adalatrmak

ak. osavremeniti, mo-

dernizovati
adalk savremenost
a d 1. nesavremen, zastareo, staromodan 2. voj. neregrutovan
al: - - onom. iuborenja;- - akmak teci zuborom, zuboriti aldamak
alt

amak (-ar) dat. grejati, obasjavati; padati, prodirati (o suncanim zracima); oraya gne amyor tamo sunce ne prodire

anak1 (-) muz. kastanjete


anak2 (-) biol. tecnost (oko za-

metka)
ar 1. poziv 2. apel; - da bulunmak apelovati 3. gram. vokativ anc

zuboriti

pozivar

zubor (enje)

arc

v.

anc

arl 1 pozvan ll zvanica; /-n/ - si olarak kao gost, u svojstvu cijeg gosta arlk

arma 1. dozivanje, dovikivanje; poklic; - zili pozivno zvonce 2. poziv; mahkemeye - poziv nasud 3. saziv (skupstine) armak 1. ak. zvati (po imenu); pozivati; dovikivati 2. dat. ak. pozivati, zvati; cf. davet etmek; dne - pozvati na svadbu; geri - opozvati; savaa - pozivati na borbu 3. dat. .ak. sazivati; halk toplantya - sazivati narod na skup 4. pevati art

pozivnica (karta)

arlma 1. poziv(anje); geri - opoziv (anje) 2. poziv(za vojsku) 3. saziv(anje); toplantya - sazivanje sednice
arlmak

dat. pass. od

armak

arm domasaj glasa, daljina cujnosti; bir iki - tede bir kulbe var nedaleko odavde nalazi se jedna koliba
arsz

1. bez poziva 2. nezvan. ne-

pozvan
arm

poklic; zov -

1 . mamac; patka kao mamac 2. potrckalo, teklic


artma artmak

artkan

psih. asocijacija; cf. tedai; /-al vermek asocirati fil. asocijacionizam

armclk

telal, dobosar

caus. od

armak

ala zeleni kosticasti plodovi (badem, sljiva, kajsija i si.); - bademi zeleni badem
alama

armak s ile 1. devikivali se, dozivati se 2) zagoriti, galamiti, vikati (zajedno)


artrmak ak. 1. asocirati 2. podsetiti; dovesti u secanje

zuborenje, romorenje

alamak zuboriti, sumiti (o vodi); kljucati, peniti se (o vodopadu) o alamadan atlamak izigravati zrelost (pre nego se dostignu zrele godine) alar, alayan

vodopad, slap

ak 1 arh. sve do, cak; - dan douspeo se na sam vrh planine, izasao je cak do vrha planine; gln ortasna yzm doplivao je cak do sredine jezera
ruuna kt

alayk (-)

topao izvor, vrelo; kljuc,

gejzir

ak2 onom. metalnog zvuka, zveketa; cin! cik! din!

198

akmak akal 1. zool. sakal (Canis aureus) 2. arg. lupez, hulja, prevarant akal erii (-ni) bot. gloginja, trnjina (Prunus spinoza) akaloz ist. 1. lak top (na malim ratnim brodovima) 2. top za izbacivanje kamenih djuladi akar 1. velika ribarska merza 2. mali fenjeri na obali ili pucini mora akar almaz 1 star, zardjao pistolj ll star, bezvredan (aparat i. si.)
cakija, dzepni noz spretan, okretan
akc
akl

aknt 1. v. akm 2. arg. pijanka, te-

revenka
akr1 smedj, sivosmedj (o ocima); gzl smedjih ociju, sivook
akr2 arh. vino

akr3: - ukur onom. mljackanja; ukur inemek zvakati mljackajuci


akrc

ist. sokolar (u lovu ptica)

akr diken bot. bela boca, vetrovalj, ovcji cicak (Arctium tomentosum)
akrdoan

ak

o-

zool. jastreb, kokosar (Ac(-d)

gibi vest,

cipiter gentilis)
akr kanat (Anas crecca)

zool. divlja patka, krza

izradjivac cakija, nozar

sljunak, oblutak; soder; /-al - dposipati sljunkom; - tabakas sloj sljunka o - pidesi kul. lepinja (pecena na vrelim oblucima)
emek

akrkeyif podnapit, cevleisan


akr ak

pene gramziv, lakom


udar(anje)

akldak (-) 1. ceketalo (vodenicro) 2. cegrtaljka, zvrk (igracka) 3. fig. brbljivac, blebetalo
akldamak skripati, rskati (o sljunku); tandrkati, kloparati, klepetati

akk

geom. podudaran, kongruentan

(ugao)
akmak s ile 1 . vezati se, zakaciti se; spojiti se, sjediniti se 2. takmiciti se, nadmetati se (recima) 3. geom. podudarati se

akl

pricvrscen, prikovan

aktrmak 1. nar. pijanciti, terevenciti, bekrijati 2. caus. od akmak

aklkaya

geol. konglomerat arhit. posljuncavanje (zidova

akllama

i si.)
akll

sljunkovit; - dip sljunkovito dno

akma 1. gl. im. od akmak; imek sevanje munje 2. utiskivanje zig(osanje); dii - graviranje; erkek - reljefno rezbarenje
s

(mora)

1. sljunkovito mesto 2. sljunkom poplocano mesto


aklmak 1. dat. pass. od akmak 2. dat. useci se; zabosti se, zariti se; kurun duvara akld metak se zario u zidu O aklp kalmak (ili aklm gibi durmak) stajati nepomicno, stajati kao ukopan

akllk

akmak1 (-) 1. ognjilo, kremen 2. upaljac (za cigarete) 3. teh. upaljac, fitilj akmak2 (-) med. krasta, krastica (kod dece) akmak3 (-ar) 1. ak. dat. zakuca (va)ti, zab(va)ti; baheye kazk - zabadati kolac (u basti) 2. ak. dat. ucvrscivati, pricvrscivati 3. privezati, privezivati; inei kaza - privezati kravu za kolac 4. kresati, kresnuti (sibicu, upaljac); kibrit - kresnuti sibicu 5. ak. arg. utrapiti, podmetnuti; !-al kalp paray - utrapiti lazan novac 6. ak.

aklt hrskanje, pucketanje (sljunka); kloparanje, tandrkanje


akm, akn

1. iskra 2. munja

199

r
j
1

akmak

dat. arg. zalepiti, opali!i (samar) 7. ak. abi. arg. ukapirati, ukop'1ti; ii - ukapirati u cemu je stvar; o her ey akar on sve kopca 8. arg. iskapiti, prevrnuti (pice); birer tane akalm da gucnemo po jednu 9. fok. abi. tresnuti, okinuti (na ispitu); iki dersten aktm tresnuo sam iz dva predmeta 1O. s imenima obrazuje stalne izraze; gz iareti - namigivati; imza - potpisati; imek- sevali (o munji)
akmak 1. izradjivac i prodavac ognjila (kresila, kremena) 2. oruzar, puskar akmakl

ala krek: - almak (ili ekmek) ostro veslati alap (-b) Alah, gospod bog; yoktur tapacak, .- tr ancak nema boga osim Alahal ala paa gurajuci, vukuci (koga) alapala svom snagom, iz sve snage alar 1 koji izbija (zvoni); - saat 1) budilnik 2) casovnik koji izbija sate ll mehanizam izbijanja (zvonjenja); - bozuk saat casovnik sa neispravnim mehanizmom izbijanja alene brbljiv, pricljiv; brbljivac, cegrtaljka, blebetalo alenelik pricljivost, brbljivost
aldrmak

arh. puska kremenjaca

akmaklk za kresanje; za paljenje; benzin benzin za upaljace

akmak
akr

ta

kremen

1 . caksire (siroke muske pantalone) 2. kicica (kosmato perje na nogama ptica)


akrl 1. sa caksirama, u caksirama 2. kosmatih nogu (ptica)
aktrmak 1. ca us. od akmak 2. arg. istrtljati, izbrbljati, razglasiti, odati

caus. od almak

a1 1 slik. siv, pepeljastosiv ll vrh planine


a2: - vurmak peckati, zajedati

alg 1. muzicki instrumenat; nefesli duvacki instrumenat 2. svirka, muzika; almak svirati; - merakls ljubitelj muzike; - tutmak 1) naruciti muziku 2) unajmiti muziku 3. (ili - takm) muzicki ansambl, muzicki sastav 4. metla o cmb veselje, zabava; - aanak veselo, bucno; - ora agr. kosa
alg

astr. Lira (sazvezdje)

ala 1 1. tre nu tak 2. dijal. puta; ct. defa; be - pet puta ala2 dijal. star, iznosen, izandjao alacak
(-)

1. calgidzija, svirac, muzikant 2. prodavac muzickih instrumenata


algclk
algc

algc

muzicka profesija

otu bot. osak, oranj (Sisymmuz. trzalica, trzaljka ct.

nar. maja za kiselo mleko

brium)
alg (-c)
kzrap,

alilk p. arh. ziv, okretan; snalazljiv; promucuran, dovitljiv ala kalem: - yazmak brzo napisiti, naskrabati ala kam: - gitmek juriti, leteti; vurmak neprekidno sibati ala kak : - yemek (ili smazati, halapljivo pojesti
altrmak)

tezene

algl s muzikom; - restoran restoran s muzikom al 1. grm, zbun, bokor 2. sikara, siprag 3. suvo granje, pruce; "' rp suve grancice (za potpalu) - t agr. vrzina; ograda; - sprgesi metla od pruca) O - b yklar cekinjasti brkovi; - dan - ya s ramak skakati s teme na temu (u razgovoru); - gibi ostar i gust (o bradi i

ala kl: - yrmek 1. ici zveckajuci sabljom (ponosito) 2. krciti put sabljom

200

alkalamak kosi); her- dan palaz kmaz pos/. u svakom grmu ne lezi zec
al blbl zoo/. siva grmusa (Sylvia communis)
al dikeni bot. trnjina (Prunus spinosa); cf. kara al

alnmak bez/. pass. od almak; alnan mallar ukradena roba; antam alnd

ukradena mi je torba ukradena stvar; /it. plagijat

alnt
al

udaranje, kucanje

fasulyesi (-ni) bot. turski bob, sareni grah, cucavac (Phaseolus multiflorus)
al horozu (-nu) zoo/. tetreb (Tetrao urogallus)

al

bez/. od almak; fabok allyor u nasoj fabrici se mnogo rarfi.


rikamzda alkan

allmak

radan, vredan, marljiv prilradinost, marljivost, vred-

jezan
alkanlk

az

1. iskrivljen, kriv, ukosen; . burnu - iskrivljenog lica 2. nenormalan; uvrnut, pomeren; ,- adam caknu! covek; akl - luckast, neuravnotezen 3. hirovit, cudljiv, jogunast; - at jogunast konj 4. izbrisan, precrtan (sa spiska, iz knjige) 5. sa oziljcima, brazgotinama (lice) ll 1. oziljak, trag (cira i si.) 2. vet. suga (ovcija)
al kavak (-) bot. bekva, popletnica, crna vrba (Salix viminalis)
al kuu (-nu) zoo/. caric cubasti (Troglodytes troglodytes) all

alk (-)

noca 1. rad, trud; alma Baministarstvo rada; - hakk pravo na rad; - ya koyulmak prionuti na rad 2. delatnost; rad; ilmi- lar naucna delatnost 3. proizvod, rad, delo; tarih zerinde almalar radovi iz istorije 4. trening, vezbanje
kanl
almak 1. raditi, truditi se (u raznim znacenjima); memur olarak - raditi kao sluzbenik 2. raditi, funkcionisati (o aparatu, masini i si.) 3. dat. zanimati se, biti zauzet cime, raditi na cemu; o co rafyaya alyor on se bavi geografijom 4. truditi se, starati se, nastojati; arzunuzu yerine getirmeye alyorum trudim se da vam ispunim zelju
altrc

alma

zarastao grmljem (sibljem) sibljak, sikara; cestar, sumarica

allk

alm 1. pozerstvo, naduvenost, oho-

lost, arogancija, uobrazenost; - etmek (ili satmak) razmetati se, praviti se vazan, oholiti se; sert - gruba ophodjenje, netakticnost; 2. ostrica, secivica (sablje, maca) 3. sp. finta, dribling (u fudbalu); yapmak napraviti fintu, izvesti dribling 4. mor. pasnjak broda O - na getirmek iskoristiti povolju priliku, naci pravi trenutak
almc

sp. trener pass. od


altrmak

altnlmak

altrma
zas

gl. im. od altrmak; - cekazna na prinudni rad

razmetljivac, pozer, hvalisavac

1. iskaristili povoljnu priliku 2. napraviti fintu, predriblovati


alml arogantan, nadmen, razmetljiv: - - nadmeno, oholo, arogantno; - - glrnek ceriti se nadmeno
almllk

almlama k

altrmak 1. ca us. od almak 2. ak. uposliti, zapasiili (radnike) 3. pustiti u rad (motor, masinu) 4. rukovoditi, upravljati, voditi; messeseyi - voditi ustanovu, ruh... voditi ustanova m 5. ak. sp. trenirati 6. arg. terali s kime segu, sprdati se s kime, ismevati
alka

nar. v. alkar

nadmenost,

oholost,

aro-

gantnost

alkalamak ak. 1. isp(i)rati, proprati; isplaknuti; jileti - isprati zile!; 2. pro-

201

alkalanmak muckati; ila almadan iey yce alkalaynz! pre uzimanja leka, dobro promuckajte bocicu! 3. mesati, mutiti (tecnost, jaje) 4. ispirati; grgljati (grlo, usta); azn - ispirati usta 5. talasati, ljuljati, njihati, tresti, prevrtati; deniz gemii alkalad more je zaljuljalo brod 6. tresti, njihati, zabacivati (deo tela pri orijentalnom plesu); gbek - zabacivati stomak 7. vejati (zito, pasulj); proseja(va)ti (brasno) 8. skoditi, smetati (zdravlju); st ocuklar alkalad mleko je naskodilo deci 9. pekvarili jaje lezanjem (o kvocki) alkalanmak 1. pass. od alkalamak 2. pljuskati se, buckati se (u vodi) 3. talasati se, besneti (o moru) 4. borili se s talasima (o brodu) 5. ljuljati se, njihati se (o brodu na vetru) 6. sirili se, kruziti (o vestima, ogovaranju, glasinama) 7. s. ile fig. ustalasati se, uzbuniti se, uznemiriti se; btn lke bu olayla alkalanm cela se zemlja uznemirila ovim dogadjajem
alkalanm 1. promuckan; izlupan (o tecnosti, jajetu) 2. propran, ispran; isplaknut

mesan, mlacen
almac

graver, rezac

alkalatmak caus. od alkalamak alkama 1 1. gl. im. od alkamak ll muckan, mlacen; - ayran mlacen jogurt alkamak v. alkalamak alkanmak v. alkalanmak
alkant 1. talasanje (mora) 2. mla6ena, mucena stvar; yumurta - s mu6ena, izlupano jaje 3. osevine; trice 4. fig. talasanje, gibanje; uzbudjenje, uzbudjenost 5. fig. zamrseno stanje; nered, metez

almak (-ar) 1. ak. krasti; alp rp mak krasti sve redom 2. ak. udarati, tuci; kucati; kapy - kucati na vrata 3. ak. osinuti, sibati, bicevati; kam - udarati bicem, osinuti bicem 4. ak. dat. bacati, udarati o, obarati; yere - udarati o zemlju, baciti na zemlju 5. ak. dal. dodati, (po)mesati; 6. svirati; piano - svirati na klaviru 7. zvucati, zvoniti; svirati (o muz. instrumentu); al alyor svira muzika; slk - v. slk 8. ak. (na)mazati, bojiti 9. dat. biti slican, podsecati na, naginjati ka, vuci na; imati nijansu (boje); dili Farsaya alyor on goveri s persijskim akcentom; maviye - imati nijansu plavog; ekiye kisniti 10. ak. ostetiti, pokvariti; pathcan kra alm slana je ostetila patlidzan 11. ak. koso iseci, iskriviti secenjem 12. ak. cistiti, otirati; tozu - otresti prasinu 13. ak. gravirati 14. ak. tesali (kamen) 15. prisluskivati (telefonske razgovore i si.) O al kap gelmek doci, upasti nepozvan; // alp kesrnek prerezati, prekinuti; alma elin kapsn alarlar kapn ne kopaj drugom jamu, sam 6es u nju upasti; almadan oynamak 1) biti vrlo raspolozen i veseo 2) biti cvrsto resen; veoma stremiti cemu; almadan oynama, sabrl ol ne raduj se pre veremena alpara p. 1. kastanjete 2. teh. disk
alparal

1. s kastanjetama 2. teh. s
/-/

diskom alyaka: - etmek scepati za vrat

alkar (veliko) retko resete alkatmak caus. od alkamak alma 1 1. gl. im. od almak 2. kradja 3. sviranje, svirka 4. calma, !urban 5. prisluskivanje 6. sin. zvucna reprodukcija 7. kul. kajgana ll 1. ukraden; - eya ukradene stvari 2. graviran 3. mucen,

am bol. bor (Pinus); - kozas borova sisarka; ak - beli bor (Pinus strobus); fs tk - pitomi bor, pinjel (Pinus pinea); kara - crni bor (Pinus nigra); kumsal primorski bor (Pinus maritima) O - devirmek 1) bubnuti, izvaliti (glupost) 2) napraviti gaf, nesmotreno postupiti; - sakz oban armaan pastirov poklon je boreva smola; mali poklon (govori se pri-

202

anaklk

likom davanja poklona licu, za koji se zna da je nedostojan njegove vrednosti, ali da su mogucnosti davaoca skromne); - yarmas gibi krsan covek; dugajlija, grdosija
amar itirmek

gasom

amurcuk zool. rostoma nasus) amurcun (Anas)


zoo/.

nos-riba krza,

(Chondpatka

p.

1. rublje, ves; -

de

divlja

promeniti ves; - skmak cediti rublje: - takm garnitura rublja 2. pranje; dan pranja; - makinesi masina za pranje rublja; - teknesi korito za pranje; - tozu prasak za pranje
amarc

amurlamak ak. 1. kaljati, blatiti, packali 2. fig. blatiti, crniti, osramotiti amurlanmak pass. od amurlamak
arnuriamak

(ili -

kadn)

pralja

1. pretvoriti se u blato 2.

fig. izazivati, nasrtati; postali nasrtljiv

amarclk zanimanje pralje; - etmek baviti se pranjem, raditi kao pralja amarhanep. amarlk

arnuriatmak caus. od amurlamak amurlu blatnjav; veoma mutan


prljav; muljevit,

perionica, vesernica
amarhane

1. v.

2. ma-

terijal za ves

arnca v. arncak 1 amak (-) 1. vedro 2. drvena posuda (za vodu) amak, camak obilato, u izobilju am fst plod pinije, jezgra sisarke pitomog bora
aml

amurluk 1. blatiste, blatnjak, kaljuga 2. blatobran (automobila) 3. kamasne 4. otirac (ispred vrata) 5. strugac (za ciscenje cipela od blata) an zvono; - almak zvoniti; fig. udarati na sva zvona, siriti glasine; - n gra (elektricno) zvonce; - dili v. - tokma; - dkmhanesi zvonolivnica; kulesi zvonik, toranj; - tokma brence, zvecak; tehlike - zvono za uzbunu o /-n/ - na ot tkamak zapusiti kome usta, ucutkali koga anak (-) 1. canak, (glinena) posuda, zdela; - mlek 1) glinene posude, grncarija 2) kuhinjska posuda, kuhinjski pribor 2. bot. casica (cveta) 3. anat. casica (bubrezia) 4. teh. casica 5. geog. kotlina, udolina 6. legen, lavor; umivaonik O - amak v. - tutmak; - azl 1) velikih usta, s ustima do usiju 2) indiskretan, brbljiv; - gibi (ili kadar) ogroman (o ustima ili posudi); na ne dorarsan, kana o kar posl. kako udrobis, onako ces i kusati; /-af - tutmak 1) prositi, prosjaciti 2) izazvati neprijatnost (svadju); - yalamak ulizivati se, ulagivati se; - yalayc ulizica; cankolizac
anak

borov; obrastao borovima borik, borovnjak

amlk

am sakz (-n) borova smola O oban armaan v. am amur 1. blato, glib; /-af - atmak 1) ukaljati, ublatiti 2) fig. blatiti, (o)klevetati; a basmak 1) gacati po blatu 2) fig. upasti u nepriliku; /-/ - a bulamak oklevetati, baciti ljagu; - a bulamak uprljati se; fig: umesati se u prljave poslov.e; - deryas neprolazno blato, more od blata; - a d mek fig. pasti u bedu; /-af -sratma k v. - atmak 2. lekovito blato 3. talog, mulj 4. fig. gad, djubre, olos (o coveku) ll nizak, podao, necastan (o coveku) o - rb dugacka ribarska mreza (za lov u plicacima); - u karnnda iei burnunda v. iei burnunda, amuru karnnda; - a ta atmak izazvati agresivnog coveka; - a yatmak arg. 1. izvrda(va)ti dug 2) biti pod

grncar, loncar grncarstvo, grncarski zanat;

anaklk

loncarstvo

203

anaklk
anaklk

mor. korpa, kos (na jarbolu);

vrh jarbola
anaksi bot. casicast, u obliku casice anak yapra bot. casicni listic
anc

1. zvonar 2. izradjivac zvona

anan brbljivac, blebetalo; - etmek brbljati, blebetati an panula)


iei

projekti; dnya - nda u svetskim rezmerama 4. plan kuce; plan placa 5. fig vrednost, znacaj; "Sava ve Bar" apnda bir eser delo poput "Ra ta i mira" o 1 -l - na getirmek stvoriti povoljne uslove za ... - tan dmek fig. onemocati, "cabrirati"
apa 1. motika; saban - s raonik 2. sidro, kotva; - almak podici sidro; atmak baciti sidro
apakopac

(-ni) bot. zvoncic (Cam-

- ungul onom. ostrog i grubog zvka (zveketa, kfoparanja, tandrkanja)


angr:

angl:

- ungur onom. reskog zvuka;

apaul prljav, aljkav, zapusten; olmak zapustiti se apaulluk neurednost, aljkavost, zapustenost

cangr!
ngrdama

zvecanje, zveka (metala), zvoniti; zveckati; brujati,

brujanje
angrdamak

jeeati
angrt

apa k 1 (-) 1. krmelj, drlja 2. metaina sljaka; ljuspice 3. neravnina, hrapavost (metala), okalina Q - sileyim derken gz karmak uciniti medvedju uslugu apak2 (-) (ili - bal) zoof. deverika (Abramis brama) apaklanmak krmeljati (o oku)
apakl

zveka, zveket(anje); brujanje,

jecanje
anlt

zvon(jenje)

anlamak odzvanjati, jecati, razlegati

krmeljiv; - gz krmeljivo oko

se
canl

apalamak ak. kopati, riljati

sa zvonom, opremljen zvonom zvonik

apalanmak pass. od apalamak aparatmak caus. od apalamak apanak


(-)

anlk

anta torba, tasna; kofer; arka - s ranac, ruksak; cepane (ili fiek) - s fiseklija; yol - s putna torba Q -da keklik macka u dzaku
antac

dijaf. krijumcarena roba

tasner tasnerstvo

apanolu (-nu) beda, nevolja; neprijatnost; - kmak iskrsnuti (o nevolji); nun aptes suyu gibi bljutav, neukusan, razvodnjen (onapitku, picu)

antaclk

anta iei bot. papucica (Calceolaria integ rifolia) ap (-p) 1. mat. precnik; .ct. kutur 2. voj. kalibar; - lmek izmeriti kalibar; ar (ili byk) - veliki kalibar; kk - mali kalibar; orta - ta srednjeg kalibra, srednjekalibarski; top - kalibar topa 3. veliCina, obim; dimenzija; byk - ta u velikoj meri; byk - ta projeler veliki

apar1 kurir, glasnik, glasonosa ll 1. pegav; saren (o zivotinjama, biljkama) 2. bezbojan; albinos apar2 nar. camac, barkica apari udica (sa vise igala)
p. teskoca; smetnja, zapreka; prepreka; /-al - getirmek namamiti, uvuci u klopku; - vermek pravati smetnje, ometali
aparz

204

apunamak
aparzlk slozenost, zamrsenost, zapetljanost; tezak polozaj
apratrmak

ak. zapetljati, zamrsiti, is-

komplikovati apraz 1. poprecan, ukrsten, unakrstan; - ate voj. unakrsna vatra; - kafiyeler /it. unakrsne rime 2. dijagonalan 3. dvoredan, na dva reda; - (dmeli) ceket sako na dva reda dugmadi ll unakrst, unakrsno lll 1. presek, tacka presecanja 2. skretnica 3. dijagonala 4. sp. rvacki zahvat 5. stezac; kopca aprazgaga, aprazgagal krstokljun (loxia curvirostra)
zool.

apavul voj. pljackas, kradljivac (na bojistu)


aplmak apk

pass. od apmak

dijal. napad, nalet; pljacka

apklamak dijal. 1. goniti konja (galopom) 2. jurisati, napadati; pljackati apkn 1. zenskaros, nestasko, vragolan (o detetu) ll pohotljiv pogled
apknlamak

postali razvratan (ras-

pusan)
apknlk 1. raskalasnost, raspusnost 2. nevaljalstvo 3. nestasnost, obesenjastvo (dece); - etmek (ili yapmak) 1) ziveti raskalasno, bekrijati 2) praviti nestasluke, biti nestasan

aprazlama 1 poprecan, unakrstan; dijagonalan ll 1. presek, presecanje 2. biol. ukrstanje 3. arhit. potporne grede aprazlamak ak. 1. ukrstati; prekrstiti (ruke) 2. biol. ukrstati
aprazlamasna

unakrst,

unakrsno,

apla rezac (za graviranje); (metalno) dleto aplamak ak. meriti, proveravati kalibar aplanmak pass. od aplamak apiatmak caus. od aplamak 1. sa kalibrom, kalibarski; ar velikog kalibra; hafif (ili kk) - malokalibarski; orta - srednjeg kalibra 2. ogroman, velik apmak (-ar) 1. ak. goniti, terali (konja) 2. juriti, leteti 3. dat. jurisati, napadati aprak (-) abajlija, konjski pokrivac ispod sedla
aprak
apl

poprecno aprazianma 1. ukrstanje; presecanje 2. biol. ukrstanje, mesanje aprazlanmak ukrstiti se, ukrstati se; presecati se
apraziama 1. otezavanje, zapetljavanje 2. ukrstanje, presecanje; preplitanje; olaylarn - s preplitanje dogadjaja
apraziamak 1. zamrsiti se, zapetljati se 2. ukrstati se, presecati se; preplitati se

aprazl 1 . sa kopcama, sa kukama 2. ukrsten, unakrstan; - bilmece ukrstene reci


aprazlk

ukrstenost (puteva i si.)

razumljiv; ct. seno pitanje

zamrsen, nejasan, nekark; - bir mesele zamrzamrsiti se, zapetljati

aprazvari unakrstan; krstast apul 1. pljacka, grabez, jagma; etmek pljackati, otimati, grabiti; ct. yama etmek apulcu pljackas, otimac; bandit apulculuk otimacina, pohara, grabez; banditizam, razbojnistvo apullamak ak. pljackati, otimati

apraklamak

se, iskomplikovati se nejasnoca; slozenost, zamrsenost (pitanje, problema) 1. ukrstati se, seci se 2. zapetljati se, zamrsiti se 3. v. apraziamak
apramak

apraklk

205

apullanmak apullanmak pass. refl. ad ap uIlamak aput (-tu) 1. dranjci, tipe, prnje; starez; - olmak iznasiti se, pahabati se 2. dijal. platna ar car arabuk vrla brza, munjevita; za tili cas arur nepatrebna trosenje, rasipnistva, raspikucstva; - etmek rasipati, razbacivati, cerdati ardak (-) p. 1. drvared sa svadam; 2. hadnik na svad, arkada 3. hladnjak, venjak, senica (u vrtu); asma - senica ad vinave taze, cardaklija are p. lek, sredstva, nacin; mera, izlaz (iz kakvag palazaja), put (kacemu); /-n/ sine bakmak traziti izlaz, traziti resenje; preduzimati mere; /-al - bulmak naci tek; naci izlaz; baka - yok nema drugag izlaza; son - olarak kaa poslednje sredstva O her derdin bir - si var iz svake nevalje ima izlaz; ne - ! sta se maze! sta da se ra di! aresiz 1 1. neizleciv; bezizlazan; durum bezizlazna situacija 2. nesrecan, bespamacan; - kalmak biti bespamacan, daci u bezizlazan pala:Zaj ll haces-neces, htea ne htea, protiv valje, nevaljka, nerada; - raz oldum nevaljko sam pristaa aresizlik bezizlazan palazaj, sokak; bespomocnost, beznadje arevi carevic argiih p. 1. nota "do" u turskoj muzici 2. cetiri strane sveta; svet 1. sandale; opanak (od sirove koze); - ekmek obuti sandale; fig. krenuti na put 2. papucica za kocenje 3. arg. budjelar, "torba" za navac O - rk truo, gnjio
ark opancar; izradjivac sandata od sirove koi:e
arkil

'

papucicom (kola) o reden gedza arie carica

erkan

harp prep-

ark1 (-k) p. 1. tocak (masine);- dili - zupcast tocak; hareket - zamajac; vapur - kormilo broda 2. tacila; brus; /-/ - a ektirrnek (tutmak, vermek) taciti, ostriti. na tacilu 3. sud bina, sreca, ka lo srece o /-n/- na etmek pokvariti (plan i si.) naskoditi; upropastiti, nagrditi; - ikencesi ist. nabijanje na toi':ak (kazna); /-n/- na okumak v. - na etmek; devlet - drzavni ap arat ark2 (-k) p. voj. 1. krilno, boi':no zaobilai:enje, zahadjenje; - mihveri osa zaobilazenja; - noktas tai':ka zahodjenja, zahodiste ark3 (-k) p. nebesa, nebo arka v. arha
ark

1. masinist (na brodu) 2. ostrai':


(-y)

arkba

prvi masinist (na

brodu)
arklk 1. zanimanje masiniste 2. ostrai':ka profesija arkfelek (-i) 1. bot. pasiflora, Hristovo cvece (Passiflora coerulca) 2. vatromet 3. fig. sudbina, sreca

car-

arkl s obinim toi':kom; - vapur brod sa kotai':ima


arlk ist. 1. carizam; Rus carstva 2. carstvo

Rusko

arliston i':arlston (ples)


armh p. ist. krst (za raspece, u starom Rimu); - a gerilme Raspece Hristovo (slika); /-/- a germek raspeti na krst armk (-) p. 1. mor. i':elicno uze (za drzanje jarbola) 2. v. armh

ark (-)

arnaar p. hoces-neces, hteo-ne hteo arpan mat. mnozitelj; ortak jednicki mnozitelj za-

1. u opancima; geak, gedza 2. s

1: j,

206

araf

_arpara v. alpara 1. znak mnozenja (x), puta 2. grub malter, zbuka


arpc

arp

okrsaj. bitka, boj; gs gse - borba prsa u prsa; hava - s borba u vazduhu

1 . v. arpan 2. fig. delotvoran,

etektan
arpk 1. kriv, iskrivljen; izvijen, naheren; kukast (o nosu); - bacakl krivonog; - burun kukast nos; - urpuk iskrivljen, deformisan; - keler izlizane potpetice 2. ukocen, oduzet, paralizovan 3. koban, zlosrecan 4. fig. nastran, na~ opak, sasav, caknut, udaren arpklamak

1. sudarili se; iki araba ar2. s ile borili se; fig. sukobljavati se; menfaatlar arpt njihovi interesi su se sukobili
pt sudarita su se dva automobila
arptrmak
arptlmak

arpmak

caus. od arpmak
arptmak

pass. od

arptmak ak. 1. iskriviti, iskrivljivati; deformisati (lice i si.) 2. fig. iskrivljivati (istinu)

iskriviti se, izviti se na-

heriti se
arpklatrmak arpklk arplan

ak. iskriviti, izviti

iskrivljenost, naherenost

mat. mnozenik

arplmak 1. pass. od arpmak 2. iskriviti se, iskositi se; az arpld iskrivila mu se usta 3. srditi se, ljutiti se, vredjati se 4. arg. zacopati se 5. zapanjiti se, preneraziti se; bu haberi iitince arpldm zapanjio sam se kada sam cuo ovu vest
arpm mat. proizvod; - tablosu tablica mnozenja arpnma 1. talasanje, gibanje 2. uzrujavanje; trzanje (bolesnika)

arpma 1 1. gl. im. od arpmak 2. udar; elektrik - s elektricni udar; gne - s suncani udar; scak - s toplotni udar 2. voj. udar; sudar, sukob; - kuvveti udarna snaga 3. mat. mnozenje; - iareti znak mnozenja 4. malterski lep; premaz; nabacivanje maltera ll mucen, mlacen, tucen; - pekmez mlacen pekmez arpmak (-ar) 1. ak. dat. udariti o, lupiti, kucnuti; naleteti; aratla aaca arpt kota su naletela na drvo; ocuk koarken duvara arpt dete je, dok je trcalo, uda~ rilo u zid 2. ak. udariti, zalupiti; kapy zalupili vratima 3. ak. dat. baciti, oborili, srusiti; udariti o; yere - oboriti na zemlju; fig. unistiti, sravnili sa zemljom; yzne 1) udariti po licu 2) fig. skresati u !ice (prekor i si.) 4. ak. dat. udariti, pogoditi, zadesiti; abiarn gne arpt moju sestru je zadesio suncani udar 5. ak. dat. mnozili; bei bee - pomnoziti pet sa pet 6. drhtati, treperiti; biti, udarati (o srcu) 7. arg. smotati, dici, zdipiti; btn param arptlar zdipili su mi sav novac 8. kul. ulupati, umutili, mlatiti (krem, jaje, jogurt) 9. ak. dat. brzo nabacivati (malter, gips i si.) 1O. udariti u glavu, izazvati glavobolju; bu arap bana arpt ovo vino mi je udarilo u glavu
arptrmak

arpnmak 1. (us)komesati se, drhtati, podrhtavati 2. muciti se, upinjati se baktali se, naprezali se 3. usplahiriti se, uzrujati se
arpnt 1. titraj, treptaj; udaranje (srca); yrek - s tahikardija; pulsacija 2. lagano talasanje (mora, vode)

arpntl uzbudjen, uzrujan, lahiren; - sesle uzbudjenim glasom


arpk izukrstan, zamrsen, slozen
arplmak pass. arpma

uspfig.

isprepleten;
arpmak

caus. od arpmak

od

araf

p. 1. (krevetski) carsaf, plahta

1. suctar (vozova i si.) 2. voj.

2. casraf, veo, koprena, zar (muslimanskih zena); - a girmek poceti nositi veo (u od-

207

araflamak

1 1

govarajucem uzrastu) O - gibi miran, tih, ide u pozoriste 3) u nezgodno vreme bes talasa (o moru, jezeru}; - kadar ogatak 1 (-) 1. geog. sedlo, prevoj roman (o, inace, malim stvarima}; - kadar atak2 (-) zamrsen, zapetljan; nebir mendil ogromna maramica jasan; - bir inesele zamrseno pitanje ll 1. araflama k 1 ak. presvuci carsafom blizanac, paran plod (voca) 2. svadjalica, (jorgan} 2. arg. nagrajisati, nadrljati kavgadzija
o

araflanmak 1. pass. od araflamak 2. nositi veo (o muslimanskim zenama}

arafii 1 presvucen carsafom, sa carsafom (jorgan} 2. sa zarom, sa velom


o

araflk materijal za carsafe; tkanina za carsaf

kuma

aramba p. sreda; - gn 1) sreda 2} u sredu; - gnleri sredom O - kars (gibi) (kao} vestica, zia zena, cupavica; // - pazarna evirmek isprebijati, pretuci; dokuz ayn - bir araya geldi sve nevolje su odjednom dosle

ar p. carsija, trgovacka cetvrt; trznica, bazar; pasaz; kapal - pokrivena carsija, pokriven bazar
arl 1. (mesto) sa trznicom 2. carsinlija, carsijski trgovac

atal 1 1. viljuska; - takm stoni pribor 2. agr. vile, racve 3. teh. viljuska, utikac 4. racva; krak; rmak - bifurkacija; yol - raskrsce 5. zubac; atall zpk harpun sa tri zupca ll racvast, razgranat; rakljast; - eki cekic sa procepom (za vadjenje eksera}; - dal rakljasta grana 2. dvostran; - anahtar dvostran kljuc 3. slozen, zamrsen, zapetljan; - utal veoma zamrsen; i zapetijan slucaj; - kazk slozena situacija; zackoljica o - avu pregrst; - grmek duplo videti; - matal 1) neravan, hrapav 2) vrsta decje igre; - ses hripljiv glas; - sz dvosmislena rec; - yrek snazan; hrabar atal
az (-z)

geog. delta

atalms

racvast; vilast; viljuskast caus. od alallanmak

atallandrmak

arter: b roda

szlemesi

ugovor o zakupu

asar cesar, imperator


artlamak

atallanma 1. racvanje; grananje; geog. bifurkacia 2. fig. zapetljavanje; komplikacija, zaplet alallanmak 1. racvati se, odvajati se; yolumuz bir kilometre tede atallanyor jedan kilometar podalje, nas se put racva 2. zapetljati se, iskomplikovati se; i gittike alallanyor stvar se sve vise komplikuje
atalla'mak

ak. dat. spijunirati, uhoditi;

odavati
atlk spijunaza; dostavljanje, prokazivanje; cf. casusluk; - etmek spijunirati, uhoditi; prokazivati

at 1 ( -t} 1. mesto sastavljanja dveju reka; presek dva puta; raskrsnica 2. spoj, sastavak at2 onom. lomljenja otrog predmeta ili treska od sudara dvaju te/a; - - etmek v. atetmek; - kap iznenadno kucanje u vrata; - kap, bir misafir geldi odjednom kucanje i stize jedan gost O - pat 1) pomalo, lose; - pat Trke konuur pomalo govori turski 2} ponekada, retko; dostum - pat tiyatroya gider moj prijatelj retko

v. alallanmak

1. racvast, rakljast; razgranat 2. slozen, zamrsen, komplikovan 3. necist, promukao, hripav (glas)
atallk

atall

mesto, pregrada za viljuske

1. racvastost 2. racvanje, razdvajanje (puta) 3. fig. slozenost, kompleksnost

alalllk

atapat (igracka}

(-t)

zabica, praskava bombica

208

atlama k
atar

v.

itar

at 1. skelet, kostur, okosnica (gradjevine) 2. krov; fig. krov nad glavom, utociste; - alt (ili kat) mansarda, potkrovlje; - saa nadstresnica 3. sleme (krova) oku slemenjaca (greda} 4. fig. osnova, okosnica 5. anat. stidnjaca, preponjaca; kemii stidnjaca, stidna kos! 6. gram. lik, rod (glagolski) 7. piramida (pusaka) atk 1. spojen, sastavljen, povezan; tfekler puske u pirarnidi 2. namrgodjen, mrgodan, natmuren; - yz (ili ehre) ljutito, srdito, mrgodno lice

sukob; konflikt; silahl - lar oruzani sukobi 3. zastoj, zakrcenost (saobracaja) 4. okrsaj, carka
atmak s ile 1. sudarili se 2. sukobiti se; doci u konflikt; konfrontirati se 3. biti protivrecnim; protivreciti; ct. elimek 4. prepirati se, raspravljati se, svadjati se 5. spajati se, sastajati se (u odredjenoj tacki); padati (u isto vreme) 6. parili se (o psima i kamilama)
attrmak

caus. od

atmak

atkka 1. srasle obrve 2. covek sraslih obrva 3. fig. namrgodjeno lice atklamak
atlk

atk 1. gomila, hrpa 2. voj. piramida (oruzja); tfek - s piramida pusaka 3. povez za glavu (za zene) 4. stalak, stativ; ct. sehpa 5. kostur, skelet (zgrade) 6. konstukcija atklk

(na) mrgoditi se, mrstiti se

jaram (za par volova)

1. natmurenost, namrgodjenost 2. bora (na licu)


atlmak atr:

pass. od almak

atkn ljubimac, miljenik; sticenik ll namrgodjen, natmuren; ljutit; - yz namrgodjeno lice atknlk natmurenost, namrstenost, razdrazljivost

- - 1. onom, pucketanja, treska, udara; - - atiatmak udariti s treskom 2. na silu, nasilno; - syletmek naterati koga da govori 3. bez ustrucavanja, slobodno, lako; o Trke - - konuuyor on bez ustrucavanja govori turski 4. hteo-ne hteo, hoces-neces
atr:

mrgodnost,

- utur v.

atr atr

(1.}

atrdamak 1. pucketati, praskati, prsnuti, krckati; skripati 2. fig. slabiti, popustati; propadati
atrt

atlak (-) 1 1. ispucao, napukao; rascepljen; - cam napuklo, naprslo staklo; eller ispucale ruke 2. razbijen (talas) 3. fig. luckast, caknut, sasav 4. sipljiv, prozukao, hripav (glas) ll 1. pukotina, raspuklina, naprslina; rascep, procep 2. bot. prskanje, rasprsnuce (ploda) 3. arg. plasljivac, "strina"
atlaklk 1. napuklost; ispucalost 2. caknutost, udanerost, sasavost

pucketanje, prasak; krckanje, bez kuce, bez krova nad gla-

skripa
atsz

vom
tenakz;

atlama 1. gl. im. od atlama k 2. bot. pucanje, prskanje (ploda) 3. razbijanje talasa ( o obalu); dizanje talasa (pod uticajem vetra) atlamak 1. pucati, ispucati, rasprskavati se; toprak atiad zemlja je ispucala 2. razbijati se (o talasima) 3. fig. puci, prsnuti (od mnogo jela); umirati; can skntsmdan - umirati od dosade; ks kanlktan atayacak puci ce od zavisti; meraktan - goreti, umirati od radoznalosti O atasa da (patlasa da) makar i crkao!

oprecan, protivrecan; ct. mbirka - neri nekoliko protivrecnih predloga


atlmak

atk

pass. od

atmak

atk antinomija, protivrecnost (dvaju sudova ili zakona)


atma

1. gl. im. od

atmak

2.

209

atlamak atiatmak ak. 1. caus. od atlamak 2. dovoditi do besa, razjariti, razbesneti 3. zaludeti, dovesti do ludila
atlay

avlan vodopad, slap; cf. elale avlanmak 1. sumiti, hucati (o vodopadu) 2. fig. doci na los glas, steci losu reputaciju; cf: dillere dmek
avl

pucanje, rasprskivanje

atma 1. gl. im. od almak 2. napad, vredjanje, uznemiravanje 3. izrezani deo adece (za probu), prosav, privremeni sav 4. sudar brodova 5. arhit. temenjaca (greda) 6. vrsta kanine (za prostiranje poda, patosa) O - ka sastavljene, srasle obrve atmak (-ar) 1. ak. udariti, lupiti; kucnuti 2. ak. sastaviti, sagraditi, napraviti; iti be saatte attlar podigli su ogradu za pet sati 3. ak. sloziti, naslagati (puske u piramidu i si.) 4. ak. privremeno prositi, prihvatiti (delove odece) 5. ak. natovarili (konja, kamilu) 6. ak. dat. povezati glavu (maramom) 7. dat. steci ciju naklonost, . u milili se (laskanjem, ulizivanjem) 8. dat. napadati vredjati, uznemiravati 9. mrstiti, mrgoditi (!ice, obrve); ka - nabrati obrve 1O. dat. nabasati, natrapati, naleteti; zadesiti, snaci; belaya - upasti u nevolju, naci se .u nevolji 11. pribliziti se, nastati, nastupiti; nahrupiti; ilkyaz geldi att puklo je prolece; kara gnler geldi att nastali su crni dani; k geldi att nastala je zima, stigla je zima atra: - patra lose, nepravilno, netacno; - patra konumak lose govoriti (strani jezik); Ingilizce - patra konuuyor on lose govari angieski jezik
attrmak

sokolic, mlad soko (neobucen za

lov) avmak (-ar) dat. 1. skretati, udaljavati se (od teme i si.) 2. sirili se (o mirisu, toploti i si.); padati, udarati (o suncevim zracima)
avr, avr otu (-nu) bot. korenica (Opopanax chironium) avu 1. ist. ca us (!ice koje objavljuje naredbe i odluke) 2. adjutant, ordonans 3. voj. narednik, vodnik 4. nadzornik poslova, poslovodja; yap - u palir 5. prvi u klasi (u vojnim skolama)
avu kuu

(-nu)

zool.

pupavac

(Upupa epops)
avuluk 1. narednicki cin 2. duznost nadzornika pasiova
avu

zm (-n) vrsta belog grozdja

ay 1 1. caj; - aac (ili als) bot. cajevo trvo (Thea sinensis);- demiemek parili caj; ak - slab caj; ar (ili koyu) jak, gust caj; dernil (demlenmi) - dobro zaparen caj 2. cajanka, caj partija ay2 recica, potok; - gzleri izvori reke O - dan geip derede boulmak post. preci reku udaviti se u potocicu; - grmeden paalar svamal ne povrci nogavice dok ne vidis reku!
ayc 1. cajdzija, prodavac caja 2. uzgajivac caja 3. ljubitelj caja ayclk

caus. od atmak

av 1 1 . glas; zvuk 2. arh. novost, vest av2 dija/. muski organ (krupnih zivotinja) avalye korpa s poklopcem (za ulovljenu ribu) avdar bot. raz (Secale cereale); - ekmei razan hleb avdar mahmuzu glavnica, snet (Ciaviceps purpurea)

gajenje caja; trgovina cajem


aydanlk

aydan,

cajnik

ay evi cajdzinica ayhane v. ay evi


ayr 1. livada, travnjak, pasnjak, cajir sulak - vodoplavna livada, livada za na-

210

ekecek vodnjavanje 2. livadska trava ; - bier kosilica; - lar birnek kositi travu; /-/ - a karmak (ili satmak) pustiti na ispasu (stoku); - papatyas bot. krasuljak (Bellis)
ayr doan (-n)

aylk namenjeno za caj; - eker secer

za caj e (-ci) p. gomila zrna 2. krupno reseto ee (ili - sinei) zoo/. ce-ce muva (Giossina palpalis) een Cecenac (pripadnik jednog kavkaskog naroda) eence cecenski jezik ll na cecenskom edene nar. konopljano seme edik (-i) arh. zute papuce (nosile se preko mestvi) ehre p. 1 . lice; fig. izgled, lik; kyn si deiti izmenio se lik sela 2. izraz lica, grimasa; - asmak (ili atmak) (na) mrstiti se, duriti se, puciti se; - yi ekitmek napraviti kiselo lice; - etmek mrstiti se; praviti grimase; ask - natmureno lice ~ - si ate kesilmek zaplamteti se, razjariti se; - si atmak pobledeti, posiveti; - zrd ruzan, na lik na strasilo ehreli s... licem; ablak - okruglo'g iica; ask - namrsten, naduren; eri - sumoran, mracan ehresiz ruzan, nakazan ek (-ki) fin. cek; - karQ~Si cekovna knjizica; izgili - barirani cek; izgisiz obican cek; hamiline yazl - cek na donosioca ek (-ki) Ceh eke ceski jezik ll na ceskom ekek tocka)
(-i)

zool. eja, lunja (Cirstepska

cus pygargus)
ayr engerei (-ni) zool. guja, ridjusa (Vipera ursini)

ayr gzeli bot. livadska trava, rosulja (Agrostis major)

ayr kuu

(-nu) zool. poljska seva; v.

tarla

kuu

1. v. ayrlanmak 2. razboleti se od trave (o stoci)


ayrlanmak

ayrlamak

pasti, ak.

napasati se izgoniti na

(o

stoci)
ayrstmak

pasu

(stoku)
ayrlk 1. pasnjak, pasiste; prerija 2. travarina, popasa ll livadski; - bal livadski med

ayr mantan bot. pecurka, (Agaricus)


ayr

vrganj

melikesi bot. vetiki korov (Spi-

raea) nergisi bot. zelenkada, rumeni narcis (Narcissus pseudonarcissus)


ayr otu (-nu) bot. popino prase (Phleum pratense) ayr ayr ayr ayr

peyniri vrsta punomasnog sira sedefi bot. ocobojka (Thalictrum)

tirfili bot. livadska detelina, kravlyulaf

rucna kolica (na cetiri

jaea
ayr

bot. ovsenica, rajsgrajs

(Arrhenatherum) aylak (-) zoot. lunja crna (Falco milvus) ll 1. arg. "balav", zelen, neiskusan 2. gramziv, pohlepan, nezajazljiv aylakhk nezrelost, neiskustvo

ekek (-i) dijal. malo pristaniste (za camce i barke) ekecek (-i) kasika za obucu; ~ - i olmak imati velike teskoce; o adamla ekeceim var imam teskoce sa onim covekom

211

~kel

ekel 1. moticica 2. strugalica (za ciscenje sina i si.) ekelez dijal. veverica; v. sincap ekernernek ak. 1. fig. ne moci podnositi 2. zavideti, biti ljubomoran ekememezlik, ekemezlik 1. netrpeljivost 2. zavist; - etmek (ili gstermek) zavideti eken muz. dominanta .

deil

ova situacija je vise nepodnosljiva

ekili 1. gl. im. od ekilmek 2. voj. odstupanje, povlacenje 3. vucenje, izvlacenje (lutrije)

ekilme 1. gl. im. od ekilmek 2. geog. regresija, opadanje (vade) 2. voj. odstupanje, povlacenje 4. povlacenje; ostavka; otkaz; sahneden - adlazak sa see ne ekilmek 1. pass. od ekmek 2. rastezati se (o gumi i si.); pruzati se, istezati se (o uzetu) 2. dat. odlaziti; udaljavati se 3. povuci se, osamiti se 4. voj. odstupati, povlaciti se; dman ekildi neprijatelj se povukao 5. povlaciti se, opadati (o vadi) 6. abi. pomeriti se, pomaci se, skloniti se, udaljiti se; ekil gzmden! skiani mi se s ociju! yoldan ekil! skiani se s puta! 7. otici, sici (sa scene); izaci (iz organizacije); oyundan - fig. izaci iz igre; sahneden sici sa scene 8. podneti ostavku, povki se s polozaja 9. skupljati se (o materijalu, haljini); bu elbise ekilmez ova haljina se ne skuplja 1o. fotografisati se, snimati se 11. gram. menjati se, korijugirati se 12. nestati, smanjiti se; musluun suyu ekildi voda iz slavine se smanjila 13. stisnuti se, stegnuti se, suziti se; gzleri ekildi zaskiljio je ocima ekilmez nepodnosljiv, nesnosan; olmak postati nesnosan; o ocuk- oldu ono dete je postala nesnosljivo ekilmezlik nosljivost nepodnosljivost, nes-

eker 1 teh. tonaza, nosivost (broda) ll vucni; - g (ili kuvvet) vucna snaga eki 1. tezina, teret; - beygiri tovarni konj 2. mera za tezinu (250 kg., sluzi kao teg) 3. arh. poredak, ustrojstvo 4. briga, sekiracija O - ye gelmek prilagoditi se; ye gelmez O nepopravljiv 2) neumesan, nepromisljen (o reci i si.); - gibi tezak i nepokretan; - ye uymak biti povodljiv ekici 1. vucni, tegleci (o vozilu, zivotiriji) 2. fig. privlacan ll tegljac, remorker ekicilik 1. privlacnost, sarm 2. fiz. snaga privlacnosti (magneta) eki (-ci) 1. cekic; cuk; hava basnl - pneumaticki cekic; orakla - s rp i cekic 2. sp. kladivo; - atma bacanje kladiva ekihane kovacnica; kovaeki pogon (u fabrici) eki
kemii

anat. usna kast

ekiiemek ak. 1. kovati 2. ukucavati ekilanrnek pass. od ekiiemek ekiietmek caus. od ekiiemek eki dzen red, urednost; tac:nost; /-al - vermek dovesti u red, urediti eklk 1. istegnut; produzen; spusten; spusten stomak; - yz dugacko lice 2. uvucen, upao; - gzler upale oci o - deniz geog. oseka; - su nizak vodostaj, najniza voda
-karn

ekim 1. gl. im. od ekmek 2. srazmera, proporcija 3. fiz. teza, sila teze; astr. gravitacija 4. privlacnost, sarm, car 5. gram. konjugacija; deklinacija, promena 6. fotografisanje, snimanje 7. sin. deo filma, plan, slika ekimiemek ak. 1. fiz. privlaciti 2. gram. menjati, deklinirati, konjugirati ekimli 1. gravitacijski, gravitacioni; fig. privlacan 2. gram. promenljiv

ekilir podnosljiv, snosljiv; - gibi deil nepodnosljivo; bu durum artk - gibi

212

ekitirrnek

ekimsernek abi. uzdrzavati se; izbegavati; odustajati, odricati se ekimser uzdrzan; - oy vermek uzdrzati se od glasanja ekimserlik uzdrzanost; uzdrzavanje, apstinencija; izbegavanje ekimsiz 1. neprivlacan 2. gram. nepromenjiv ekimsizlik bestezinsko stanje ekince opreznost; rezerva, ograda; ile oprezno, s rezervom, uz ogradu ekindirmek caus. od ekinmek ekinecek opasnost
(-i)

ekirdek (-i) 1. kostica, jezgro; semenka, srcevina (ploda); biol. nukleus, jezgro celije 2. fiz. (atomsko) jezgro; - fizii nuklearna fizika 3. voj. kadar, eliine trupe, jezgro vojske; - ordusu kadrovska vojska 4. fig. sustina, bit ll zrnast, u zrnu; - biber biber u zrnu; - kahve kafa u zrnu O- ten yetime odgajan od malih nogu ekirdeklenmek pojavljivati se, obrazovati se (o kostici, semenki, plodu) ekirdekli
kosticas

(o plodu, vocu)

ekirdeksel nuklearan; cf. nkleer; silah nuklearno oruzje ekirdeksiz bez jezgra; bez kostice, zm grozdje bez kastice ekirge zoo/. skakavac (Acridium); najezda skakavaca; - srs oblak skakavaca; ocak - si kucni cvrcak, popac (Gryllus domesticus)
salgn

smetnja, zapreka; rizi k,

ekingen plasljiv, bojazljiv, snebivljiv; oprezan, suzdr2an ekingence bojazljivo, snebivljivo; neodlucno; oprezno
ekingenlemek

postali bojazljiv stidljivost,

ekirge

kuu

(-nu) zool. cvarak

ekingenlik bojazljivost, snebivljiv?_st; opreznost

ekinik bio/. recesivan; - karakt,er recesivan karakter ekinilrnek bez. pass. od ekilmek ekinme snebivanje, ustrucavanje
ekinm~den

eki 1. gl. im. od ekmek 2. vuca 3. snaga (masine), potisak; yukar - av. potisak za poletanje ekime 1. gl. im. od ekimek 2. rasprava prepirka, svadja, trvenje
ekimek s ile 1. vuci (jedan drugog), potezati se (uzajamno) 2. svadjati se, prepirati se 3. dugo raspravljati, natezati se, preganjati se; ekie ekie pazarlk etmek dugo se cenjkati 4. potezati (noz, oruzje) 5. vuci (kocku)

bez snebivanja, slobodno,

bez snebivanja ekinmek 1. ab/. usturcavati se, snebivati se, ustezati se; ekine ekine bojazljivo, stidljivo; benden mi ekiniyorsun? zar se od mene snebivas? 2. abi. izbegavati, kloniti se; ikiden ekiniyorum izbegavam pice, klonim se pica: kavgadan - kloniti se svadje 3. mazati se cime; srmeler ekinmi bir kz surnam namazana devojka ekinmezlik smelost, odvaznost ekinti neodlucnost, kolebljivost ekirdecik
(-i)

ekineli ekitirici

sporan, konfliktan; ostar, tvrd opadac, klevetnik

ekitiricilik ogovaranje, opadanje; otrcavanje, olajavanje


ekitirrnek 1. ak. vuci na dve strane, istezati, rastezati 2. ak. cimati, cupati, cesljati 3. ak. ogovarati, klevetali 4. ak. vuci, potezati (dim cigarete) 5. podbadati, huskati (jedne na druge)

biol. jezgrica

213

.'~ i
.

ekki ekki reza, zasun, prevornica ekkin odvojen, osamljen, povucen, nezainteresovan ekme 1 1. gl. im. od ekmek; - gc 1) privlacna snaga 2) s ila teze 2. ladica, fioka (kase) 3. skupljanje (tkanine) 4. radni kombinezon 5. dijal. cizme 6. vrtlarski noz ll 1. pravilan, srazmeran, lep; - burun pravilan nos 2. valjan, lisnat, u sipkama (metal); - demir valjano gvozdje 3. muz. zican (instrumenat) ekmece 1. fioka, ladica (stola) 2. kutija (za nakit) 3. mali zaton, uvala; mala luka za pristajanje 4. pokretni most (za dizanje i spustanje) ekmek (-er) 1. ak. vuci, tegliti; araba vuci kola 2. ak. natezati, zatezati, zapinjati, razvlaciti; ipi - zatezati kanap 3. ak. VUCi, izvlaciti; kura - V. kura; piyango - vuci lutriju 4. ak. odvesti, izvesti; povuci, pomeriti, sklonili; kenara - skloniti na sra nu 5. ak. prevozili, prebacivati (robu, teret i si.); ekini - prevoziti useve; kum ekmek prevoziti pesak 6. ak. usisavati; upijati; uvlaciti, udisati; iine - udahnuti; sigara dumann - .uvlaciti dim cigarete; snger su ekiyor sundjer upija vodu 7. ak. povuci; opozvati; bykeliyi - opozvati ambasadora; orduyu - povuci vojsku 8. ak. potezati (oruzje, noz); bak ek~ rnek potegnuli noz 9. ak. prosecati, ra sirali (put) 1O. udarati, biti; krek - (za) veslati; ut - sutirati 11. ak. podnositi, snositi (troskove); btn masraflarn ben ektim ja sam podneo sve njegove troskove 12. ak~ dat. navlaciti (odelo, obucu) 13. ak. trpeti, podnositi; iskusiti, doziveli; /-n/ hasretini - tugovati, ceznuti za kime; ziyan - pretrpeti stetu 14. meriti, (iz)vagati; teziti, biti tezak; odun - meriti drva 15. ak. dat. ogradjivati, podizati ogradu; duvar - podici zid; set - 1) podici branu 2) praviti smetnju 16. ak. podizati, uzimati (npr. novac iz banke) 17. ak. dat. mazati, stavljati (sminku i si.) 18. ak. vesali, kaciti; perde - okaciti zavesu 19. ak. povlaciti (liniju) 20. prepisivati, prekuvacati; yazy temize - prepisati napis ucisto 21. ak. destilisati, ped; rak - peci rakiju 22. ak. abi. odvikavati, oducavati; odvracati od cega; ikiden - odvracati od pica 23. ak. gram. konjugirati, menjati (glagole) 24. ak. mleti; kahve - mleti kafu 25. ak. poslati, uputiti (telegram, cek, protest i si.) protesto - uputiti protest; telgraf uputiti telegram 26. ak. privlaciti, izazivati; ilgiyi - privuci interesovanje 27. dat. liciti, nalikovati; ocuk annesine ekti dete se bacilo na svoju majku 28. ak. dat. podvrgavati, podvrgnuti; /-/ sorguya - podvrgnuti isirazi 29. ak. arg. cimati, piti; sljemati; rak - potezati rakiju 30. ak. ab/. vuci, cimati; /-n/ kulan - povuci, za uvo, natrljati usi; o beni elimden ekti on me povukao za ruku 31. ak. podneti, izdrzati (tezinu); bu araba o kadar yk ekmez ova kola ne mogu podneti toliki !erel 32. ak. dat protumaciti, shvatiti, dali smisao szm ktye ekti lose je shvatio moje reci 33. trajati, protezati se; bu yol saat eker ovaj put traje tri sata 34. ak. dat. sparivati (zivotinje); 35. ak. pustati glas (zvuk); ah (lar) - uzdisati 36. davati, priredjivati (prijem, banket, gozbu); bir ziyafet - dati, prirediti gozbu 37. driali (govor); sylev - iron. drzati govor 38. vozili, terati; yava ek! vozi polako! 39. ak. postavljati; kablo - postaviti kabel 40. skupljati se (o tkanini) elbise ykannca ekti haljina sa skupila kada se oprala 41. ak. otociti, odliti (tecnost) 42. ak. snimati; film - snimati film; fotograf - fotografisati 43. ak. zlostavljati, maliretirali 44. s imenima obrazuje stalne sintagme; sap - vezivati snopove; /-al yuf - prezirati, odnositi se s prezrenjem O ek araban! cisti se! tornjaj se! ekip ekitirrnek spletkariti; ekip evirmek voditi, upravljati (kucom); ekip karmak iskorenjivati; ekip gitmek isunjati se; ekiver kuyruunu pusti! ne obracaj paznju! akntya krek - v. aknt; naza- koketirati

214

eltik ekme kat najvisi sprat zgrade (sluzi kao terasa, zastakljena veranda) ekmen dijal. 1. v. epken 2. kisna kabanica 3. siroke salvare 4. biol. sisaljka, pipak (biljaka, insekata) 5. med. kupica, precistac (stakena posuda)
ekosovak (-) Cehoslovak 11 ce-

elikierne 1. rasadjivanje, sadjivanje 2. kaljenje (metala)


eliklernek

pre-

kaliti se
ak. 1.kaliti 2. fig. (o) ce-

elikletirmek

liciti elim drzanje, slav; (lelesna) gradja, konstilucija elimli lepo gradjen, stasit, naocit

hoslovacki ektiri arh. mor. brod na vesla; galija ektirilmek pass. od ektirrnek ektirme 1. gl. im. od ektirrnek 2. v. ektiri 3. veliki camac; galija ektirrnek caus. od ekmek ekl fiz. visak; dorultusu

elimsiz lose gradjen, zakrzljao, slabacak, zaoslao

nakaradan;

elimsizlik losa gradja, nakaradnost, nakaznost; slabasnost, zakrzljalost


eliik

protivrecan protivrecnost, protuslovlje

vertikala

eliiklik
eliken eliki

elebi 1 vaspitan, uljudan; ugladjen ll 1. arh. gospodin 2. celebija (staresina bektasijskog i mevlevijskog derviskog reda) elebilik uljudnost; ugladjenost; gospodstvo elen (-cQ sp. 1. prelazni kup 2. nadmetanje za prelazni kup 3. izazivanje, izazov elenk (-i) 1. venac; - koymak poloziti venac 2. arh. dijadema (ukras za glavu zena) elik 1 (-i) c elik; - i sertletirme (ili sulama) kaljenje celika; dvme - kovani celik; erimi - liven celik; ham - sirov celik; paslanmaz - nerdjajuci celik ll celican, od celika; - sa celicni list, lisnati celik; - zrh celicni oklop o - gibi celican, cvrst (o telu); - irade nepokolebljivost, celicna volja; - kesilmek fig. ocvrsnuti, postali tvrd kao celik eJik2 (-i) 1. kratko odsecena grana, prut, siba 2. agr. poloznica; mladica, (pre)sadnica. rasad 3. mor. kljuna (za obmatanje konopa) elik omak
(-)

v. v.

eliik

v.

eliiklik eliik

elikili

protivrecnost; suprotnost; - leri klasne prolivrecnosli

elime

snf

elimek s ile biti u protivrecnosti s kime (cime), bili protivrecan; ct. mtenakz olmaz.

elme 1. tl. im. od elrnek 2. saplitanje, podmelanje (noge); /al - atmak (ili takmak) podmetnuli nogu, saplesti; tig. podmetati nogu; bojkotovali 3. trouglasta marama, povezaca elrnek (-er) 1. ak. skrelati s puta, skrenuli u slranu; preseci put (lopti i si.) 2. saplesli, saplitati; oborili (podmetanjem noge) 3. povezati (maramu i si.) 4. udarati; kucali 5. ak. rezali unakrsno 6. ak. narusavati, remelili; ct. selbelrnek 7. ak. odvracati, odgovarati od cega 8. ak. opovrgavati, ponistavali; bu fikriniz geenkil'li eliyor ova vase misljenje opovrgava proslo 9. protivreciti, protusloviti elmelemek ak. podmelatinogu (i tig.) eltik (-i) 1. (neljusten, neociscen) pirinac; 2. (ili - tarlas) pirineana polje

klis (decja igra)

elikhane celicana, celicni zavod

215

eltiki eltiki uzgajivac pirinca eltikilik gajenje pirinca eltiklik pirineana polje embek 1. geom. krug 2. obruc; /-al geirmek stavljati obruc 3. voj. okruzenje, opkoljavanje; /-/ - iine almak okruziti, opkoliti (neprijatelja); opsedati (tvrdjavu); i yarmak probiti obruc (okruzenje) 4. marama (za glavu) ll okrugao, obao; - sakal okrugla brada; - yrnge astr. kruzna orbita emberierne 1. gl. im. od emberiemek 2. stezanje obrucem 3. voj. okruzenje, opkoljavanje, opsedanje; - atei zaprecna vatra emberiemek ak. 1. obrucati, stavljati obruc 2. okruzivati, opkaljati emberlenmek pass. od emberiemek emberietmek liven, ne otvarati usta; - si durmamak govoriti bez prestanka; - si dk brbljiv; si gevek brbljiv, lajav, koji ne cuva tajne; - si kapanmamak ne zatvarali usta; sini kapatmak zapusiti kome usta; - si kuvvetli pricljiv, govorljiv; - si oynamak zvakati, jesti; - satmak brbljati, blebetati; - yi uzatmak pustiti jezik; /-la/ - yartrmak nadgovarati se; prepirati se, preganjati se (recima); - yormak uzalud pricati ene alt 1. anat. podbradak 2. podvaljak; - bezi podvilicna zlezda enebaz brbljiv ll brbljivac, blebetalo, ceketalo; torokusa
enebazlk

pricljivost, brbljivost

enek (-i) 1. bot. koliledon 2. anat. nadkljuvlje; podkljuvlje (ptica) eneli 1. s ... viiicom 2. fig. brbljiv, pricljiv enet (-ti) bot~ ljuska, kora (ploda) engel p. 1 . kuka, caklja, cengela; /-/ - e asmak 1) okaciti o kuku 2) nabiti na caklju; kap - i kvaka 2. znak paragrafa () 3. zool. kandza 4. sp. zahvat noge (u pelivanskom rvanju) ll kukast, u obliku kuke; - burun kukast nos <> - anahtar maticni kljuc; - atmak v. - takmak; - beygiri zaprezni konj; - e dnmek pogrbiti se, iskriviti se (od starosti); - e gelmek dospeti na vesala, biti obesen; - de kokmu etim yok! moja kcerka nije jos za udaju; !al- takmak 1. gnjaviti, dosadjivati 2) obmanjivati, nasamari (va) ti, vrteti oko prsta engellemek ak. staviti na kuku; okaciti, zakaciti engeltenrnek 1. pass. gellamek 2. fig. zastati, zapeti od en-

ca us. od emberiemek

emberli s obrucom; stegnut obrucom emen 1 1. bot. kim (Cuminum cyminum) 2. zacin za pastrmu (od semena kima, aleve paprike i belog luka) O - otu bot. bozja travica, kozji rog (Trigonella foenum graecum) emen2 v. imen emkirmek dija/. drsko odgovoriti, odbrusiti emremek ak. 1.zadici, pokupiti (haljinu); zasukati (rukave) 2. sastaviti niti c ega emrenmek 1. pass. od emremek 2. fig. prionuti, zasukati rukave enber v. ember ene 1. vilica, brada; celjust; - si atmak drhtati, podrhtavati (o vilici); - ukuru jamica na bradi 2. fig. brbljivost, pricljivost 3. teh. hvataljka O - si almak razvezati se (o jeziku); - almak popricati, procaskati; - s ayrlmak (neprestano) zevati; - sini bak amamak cutati kao za-

engelli sa kukom, sa kopcom; kukast engelli engel


ine

pribadaca, ziherica zvakaca guma

sakz (-n)

216

eit

engi p. arh. igracica, cengija enilemek zavijati, cvileti (o psu) enk (-i) p. 1. cang (muz. instrumenat slican harfi) 2. ruka; sapa 3) fig. ruka, vlast entik (-i) 1 1. zarez, zasek, rez: inkrustacija 2. geogl. usek, klanac 3. zljeb ll narezan, nazubljen, zupcast (noz i si.) entiklemek ak. narezati, zaseCi, nazubiti entiklenmek v. entilmek entikli zarezan, nazubljen; zupcast entilmek pass. od entmek entme 1. gl. im. od entmek 2. zarez, zasek entmek (-er) ak. 1. v. entiklemek 2. seckati, rezati, drobiti (luk, hleb) enttirmek caus. od entmek epevre svuda, okolo, sa svih
srana

uramljivac (slika, portreta) erevelemek ak. 1. stavljati u okvir, uramljivati 2. fig. obuhvatati, ukljucivati erevelenmek evelernek
pass. od

er-

ereveletmek caus. od erevelemek ereveli uramljen, uokviren eri sitan trgovac, torbar erilik sitna trgovina, torbarenje er p (-p) 1. grancice, sucke 2. otpaci; lom, krs erden: - pten slab, trosan; krhak erez 1. meze, hadna zakuska uz pice (sir, masline) 2. suvo meze, "grickalice" (pistaci, lesnici, kikiriki) erezci prodavac suvog voca erezlenmek 1. meziti, prezalogajiti, zaloziti se 2. uloviti koji zalogaj, "ogrebati se" erezlik 1. mezeluk, ono sto se sluzi za meze; ponuda za meze erge 1. sator; kiosk, baracica 2. ciganska satra 3. ist. sveean, saren ator ergeci ist. janicar, cuvar sultanskog sato ra e ri ist. 1. vojnik; yeni - janiear 2. vojs- ka; vojna jedinica
eriba (-y) 1. ist. zapovednik zandarmerijskog puka; 2. ciganski predvodnik

epel p . .1 1. prljav, zaprljan; zagadjen 2. pomesan, s primesama cega ll necistoca, smece, otpaci epellernek ak. prljati; zagadjivati epeilenrnek 1. pass. od epellernek 2. postali odvratan, neprijatan eper 1. ograda, zid 2. ustava vode (od granja i si.) 3. anat. pregrada 4. vinova loza 4. basta, povrtnjak epin moticica (bastenska) epken v. cepken er v. erden ereve p. 1. okvir, ram; /-al - geirmek (ili /-/ - iine almak) uramiti; gzlk - si okvir za naocare 2. okvir (prozora, vrata) 3. fig. okvir, granice; - sinde u sklopu, u okviru cega: - sinden kmak izlaziti iz okvira; - sine girmek ulaziti u okvir cega, odnositi se na ... 4. obruc, obod 5. sp. vratilo (gimnastickog razboja) ereveci 1. izradjivac ramova 2.

erkez Gerkez o - tavuu kul. kokoska punjena orahom erkezce cerkeski jezik ll na cerkeskom ermik (-i) vreli izvor, banja; cf. kaplica
ervi p. 1. (ili - ya) topljena mast; loj 2. socan deo jela, sos
eit

(-di) p. vrsta, rod; - ere ayr-

217

~itkenar

mak sortirati; - - raznovrstan 2. biol. podvrsta, varijetet 3. asortiman, izbor, raznovrsnost ll razni, raznolik;. her - raznovrstan
geom. raznostrani; - gen raznostrani trougao
eitierne

druzina; - reisi vodja bande

eteci 1. buntovnik, odmetnik 2. bandit, pljackas, razbojnik etecilik 1. odmetnistvo, buntovnistvo 2. razbojnistvo banditizam etele dascica za racunanje; rabos (za nepismene); - ekmek (ili tutmak) racunati na rabosu 2. urez, zasek, brazgotina; - ye dnmek biti u brazgotinama, biti izbrazdan (o licu) etin 1. uporan, svojeglav, tvrdoglav; adam tezak, tvrdoglav covek 2. strm, neprohodan, tezak; - da strma planina; yol tezak, naporan put 3. tezak, slozen; durum tesko stanje; - mesele slozeno pitanje; .:. sorun tezak, neresiv problem 4. tvrd; cvrst; - ceviz tvrd orah (i fig.) 5. zestok, surov tezak; - arpma zestok okrsaj
etinlernek 1. oteza(va)ti se, zapetljati se (o stanju i si.) 2. postali tvrdoglav, uzjoguniti se 3. otvrdnuti, ocvrstnuti etinletirmek

eitkenar

1. gl. im. od

eitiemek

2.

muz. varijacija
eitlernek ak. 1. sortirati, odabirali 2. menjati, unositi promene eitlemeli

promenljiv, varijabilan
ak. menjati, cinili raz-

eitlendirrnek

novrsnim
eitleornek

menjati se, varirati

eitli raznovrstan, svakojaki; razlicit, raznolik; raznorodan eitlilik raznovrosnost; razlicitost; raznolikost; raznorodnost

eme p. cesma; izvor o - ye gitse kuruyacak on je veliki baksuz; ako bi otisao na izvor, izvor bi presusio
emiblbl staklarija na pruge (nekada je izradjivana. u istanbulskom kvartu ubuklu)

caus. od

etinlernek

etinlik 1. svojeglavost, tvrdoglavost 2. teskoca; slozenost, zamrsenost (stanja, pitanja i si.) 3. tvrdoca, cvrstina, krutost etrefil 1. tezak, slozen, zamrsen; nejasan; - bir ifade slozena formulacija; nejasan izraz 2. nepravilan, iskraven, los (jezik); - sylemek natucati (neki jezik); Trkesi pek - njegov turski je vrlo los; on natuca turski etrefilce potezak, prilicno nejasan
etrefillemek postali slozen, zapetljati se, (is)komplikovati se .

p. 1. ukus (jela, pica) 2. proba; /n/ - sine bakmak probati, degustirati 3. zacin, zaprska; - vermek zaciniti, zaprziti
enici 1. ist. degustator (u sarajima i konacima) 2. arh. kontrolar zlata i srebra 3. kontrolar kvaliteta duvana

eni

1. glavni degustator 2. fig. muskarac koji cesto menja zene


enilendirmek
enilenmek

eniciba

caus. od

enilenmek

dobili prijatan ukus, postali ukusnim (o jelu)


enilik

etrefilli nejasan, zamrsen; nejasno pripovedanje


sp. (ili - oyunu) polo

anlatm

evgan, evgen p. 1. palica, stap 2. evik hitar, pokretljiv, okretan, spretan, vest; - birlikler voj. pokretljive, brze jedinice

kul. zacinjenost

ete 1. ceta, neregularna trupa; grupa buntovnika; - harbi (ili sava geriiski rat, partizanski rat 2. pej. banda, razbojnicka

218

evresel eviklik spretnost, vahnost; pokretljivost eviren v. evirmen evirge (-ci) el. prekidac; komutatar eviri prevodjenje; prevod evirici 1. prevodilac; tumac 2. el. komutator evirim 1 . okret, obrt 2. sin. snimanje; - gn dan snimanja; - senaryosu tekst pisan za snimanje, finaini scenario evirme 1 1. okretanje, obrtanje; 2. pecenje na raznju; kuzu - si jagnje na raznju 3. el. komutacija 4. voj. zaobilazenje, opkoljavanje, obruc 5. prevod (na drugi jezik) ll preveden; prevodni; Almancadan - bir eser delo prevedeno s nemackog evirmek 1. ak. okretati, obrtati, obrnuti; arkasn - okrenuti svoja ledja; kitabn yapraklarn - prelistavati knjigu, okretati listove knjige 2. ak. vrteti, kovitiati; cf. tedvir etmek; ember - vrteti obruc; topa - vrteti zvrk 3. ak. okretati, prevrtati (odelo) 4. ak. poslati natrag; vracati, vratiti; bana gnderdiin paray evirdim poslao sam natrag novac koji si mi poslao; polis onlar snrdan evirdi policija ih je vratila sa granice 5. ak. upravljati, rukovoditi, voditi; cf. idare etmek; lsmet btn ileri eviriyer smet rukovodi izvrtati, iskrivljivati svim poslovima 5. (smisao), nepravilno tumaciti; sz iine. geldii gibi evirdi izvrnuo je rec kako njemu odgovara 7. ak. abi. odvratiti, spreciti; /-/ kt yoldan - usmeriti na pravi put 8. ak. snimati (film) 9. ak. dat. prevoditi; cf. tercme etmek; Trke'den Almanca'ya - prevoditi s turskog na nemacki jezik 1o. praviti, plesti (negativne stvari); dalavere - praviti smicalice 11. ak. povuci, ponistiti; cf. nakzetmek; anlamay - ponistiti sporazum 12~ ak. s ile okruzivati, ogradjivati, opasivati; baheyi duvarla - ograditi bastu zidom 13. ak. s ile voj. opkoljavati, opsedati; kaleyi asokretnost, zikerle evirmek opsedati, opkoliti tvrdjavu vojskom 14. ak. dat. pretvoriti, preobratiti; dkkan daireye - pretvoriti radnju u stan 15. ak. dat. dovesti u lose stanje, pretvoriti u... ; paavraya - pretvoriti u krpu, napraviti od koga krpu 16. arg. "okretati", igrati (poker) o evir kaz yanmasn sa/j. okreni gusku da ne izgori (govori se onome ko pokusava da promeni temu razgovora) evirmen prevodilac evirmenlik prevodilastvo; - yapmak baviti se prevodilastvom evirtmek caus. od evirmek evre 1 1. okolina, okolni predeo; predgradje, palilula; Ankara'nn - si okolina Ankara 2. obim, opseg, periferija; orbita; Ayn - si meseceva orbita; ekvator -si ekvatorijalna linija; gs - si obim grudi 3. fil. sredina, ambijent, milje, medijum 4. biol. sredina, okolina 5. fig. krug, svet cega; edebiyat - leri knjizevni krugovi; ilim - leri naucni krugovi; .siyasal ler politicki krugovi 6. srmom opsivena maramica ll u funkciji izafetskih postpozicija; /-ni - sinde, - sine oko, okolo cega - mizde oko nas; evin - sinde okolo kuce evre
a

geom. opisani ugao

ak.

evre bilimi ekologija evre bilimi ekologija evre bilimci ekalog evre bilimsel ekoloski evreiemek ak. 1. okruzivati, opkoljavati; insan evreleyen doa priroda koja okruzije coveka 2. ogranicavati, suzavati (zakon, kompetencije i si.) 3. naznaciti, odvojiti, nameniti evrelenmek pass, od evreiemek evren vidik, horizont evresel periferan, marginalan; - sinir sistemi periferni rervni sistem

219

"~1
wt
'\

lt.''

f')vre
,

1. : : r i i

(1 1
; '

evre teker bot. pericikl evri1 vrtlog, djerdap, kovitlac; hava si vihor; bura, ciklon; su - si Vodeni vrtlog evri2 izvrtanje, iskrivljivanje (smisla i si.) evrik 1 . okruzen, ogradjen 2. dat. okrenut; cf. dnk 3. vrtlozan, kovitlav evrilemek ak. izvrtati, iskrivljivati (smisao, istinu) evrili okruzen, ogradjen Cime evrilme 1 . gl. im. od evrifrnek 2. opsada, opkoljavanje, obruc evrilmek 1. pass. od evirmek 2. okrenuti se, okretati se evrim ciklus, krug, period; stadij evrimli spretan, vest (u poslu) evrimsel fiz. riodican; cf. devri
hem.

(ruke i noge odojceta)


ban cir, apsces; - ara crven natekao deo ci ra; - ba 1) vrh ci ra, mesto koje treba da se provali 2. fig. osetljiva stvar; - n ban koparmak fig. stvoriti, izroditi ozbiljan problem; - kmak iskociti, pojaviti se (o ciru); - delinmek provaliti se (o ciru); - dkmek osuti se (cirevima); kan - crni prist; scak - akutni apsces; souk - hronicni apsces
dam

Id

dijal. strpljenje; ct.

sabr

damak daml

dat. podnositi, trpeti, tolerisati

strpljiv; izdrzljiv

ft (-d) Civutin (pogrdan naziv za Jevrejina); fig. sa ma/im prevarant, varalica o - ars (gibi) nered, zbrka, haos, krkljanac; - orucu otezanje, odugovlacenje (s poslovima)
ftlk 1. civutluk 2. fig. lukavstvo prevara, podvala; - etmek podvaljivati
1. lavina, usov; odron; kar - snezna lavina; ta - kameni odron 2. visoka ograda (od trske, sevara i si.) 3. nar. pregrada, paravan 4. buka, galama O - gibi byrnek odjednom se rasiriti (o pojavi)

ciklican,

pe-

evrinmek kruziti, ici ok<?lo, lutali evrinti 1. kruzenje 2. okretanje, rotacija 3. vrtlog; vihor 4. zrnevlje, mesavina zrna
evriyaz (-y) /ing.

transkripcija

eyiz a. miraz, devojcina sprema emen savrsena, kompletna sprema; dzrnek spremiti miraz eyizlemek ak. darivati, davati miraz eyizlenmek snabdeti se spremom, opremiti se mirazom eyizll sa spremom, s mirazom; mirazdzika
kz

a 1 (ili - bal) zoo/. keiga (Acipenser ruthenus) a2 najduze pero u repu (petla, rajske ptice)
alanmak 1. zadizati se, zabacivati se (o konjskom repu) 2. fig. kocoperiti se

eyizlik za miraz; stvari namenjene za miraz; kzmza - neler vereceksiniz? sta cete dati svojoj kceri za miraz eyrek (-i) p. 1. cetvrtina, cetvrt; final sp. cetvrtfiiale, 2. cetvrt casa, petnaesi minuta; bee - var (ili kalyor) cetvert do pet eyreklemek ak. savijati, razgibavati

lt 1. bukanje, mukanje (goveda), njiskanje (konja); krestanje, kukurikanje (kokosi) 2. galama, graja, dernjava, vika
r 1. prtina, utaban put u snegu 2. brazda, trag (lavine) 3. staza, puteljak 4. fig. put, pravac, metod; - amak otvoriti novi put, prokrciti put, zaceti novi metod; ndan kmak skrenuti s pravog puta; na koymak dovesti u red, urediti rgan

1. v.

artkan

2. v.

arc

220

karmak rmak

ak. dijal. 1. v.

armak

2. pe-

biti diskvalifikovan (u boksu)


karm 1. log. zakljucak 2. muz. emisija 3. voj. desant
karma 1. gl. im. od karmak; asker iskrcavanje vojske; iten - otpustanje s posla; kanun - izdavanje zakona 2. mat. oduzimanje; - yapmak oduzimati 3. voj. desant; - birlikleri desantne jedinice; blgesi oblast iskrcavanja, desanta; harekat desanta operacija; - yeri mesto iskrcavanja; denizden - pomorski desant; havadan - vazdusni desant karmak 1. ak. abi. izvoditi; izvlaciti, vaditi, iznositi 2. ak. izvaditi, iscupati, istrgnuti; di - izvaditi zub; kknden - iscupati s korenem 3. ak. ab/. skidati (odecu, obucu) 4. ak. ab/. mat. oduzimati 5. istovarati, iskrcavati; asker - iskrcavati vojsku 6. ak. dat. pokazivati, iznositi; izloziti; mteriye bez karmak pokazati kupcu platno 7. ak. dat. izneti, izloziti;. piyasaya mal ~ izneti robu na pijacu 8. ak. pomoliti, ispruziti (glavu) isplaziti ezik) 9. ak. abi. odstraniti, udaljiti; prognati, istarati; iten - isterali s posla; okuldan izbaciti iz skole; sahadan - udaljiti, izbaciti sa terena (sportistu, igraca) 1O. ak. izdavati, publikovati, stampati (knjige, novine) 11. ak. dat. iznositi, podizati; mobilyay nc kata kardlar izneli su nameslaj na treei sprat 12. ak. proizvoditi, dobijati; bu fabrika ylda 50.000 otomobil karyor ova fabrika proizvodi 50.000 automobila godisnje 13. ak. izvoditi, gajlti (pilice, mladuncad) 14. ak. abi. zaradjivati, sticati (novac); izvlaciti (korist); nadoknaditi, pokriti (troskove); masrafn - pokriti svoj tresak 15. ak. izvoditi, izvesti; izmisliti, pronaci bir forml - pronaci formulu 16. razumeti, shvatiti, razabrati; bu yazy kararnyorum ovaj rukopis ne mogu da razaberem 17. ak. docekati; dospeti do, preziveti; bu para ile ay karamyoruz sa ovim nevcem necemo moci do kraja meseca; dedem k karamad moj deda nije mogao da prezivi

vali
rt

vika, dernjava, vriska, cika

rtkan 1. v. artkan 2. ,zvlkivac, javni objavljivac, telal 3. tig. panegiricar


rtma

1. gl. im. od frulas

rtmak

2. mala

svirala, frula
rtmac

rtma (-c)

uzvikiavac, telal

rtmak

v.

artmak

lk (-) krik, jauk, vapaj; ct. feryat, figan; - atmak v. - koparmak; - basmak kriknuti, zavapiti; - - kricuci, jaucici; - koparmak vristati, zapomagati, jaukati
r V. rt

rmak s. ile vriskati, zapomagati (o vise lica odjednom) kacak 1. ubrus (koji se daje na izlazu iz hamama) 2. covek koji se moze ravnati s kime; jednak; ravan kome bu ite ona kimse yok u ovome poslu mu nema ravni
kagelmek

iznenada se pojaviti, iskr-

snuti
kak (-) 1. izlaz ct. mahre 2. gram. tacka artikulacije (glasova)

kamak arhit. tajni izlaz (u tvrdjavama, sarajima i si.)

1 1. korist, interes; cf. menfaat; bakan koristoljubiv eovek, interezdzija 2. tig. nacin, sredstvo; izlaz (iz teskog polozaja) ll jedino moguc, pravi; -..yol. pravi put, izlaz (iz skripca); pravo resenje; - yol bulmak naci izlaz; naci resenje
na

kar

karacak (-): fiek

(ili mermi) - voj.

izbacivac, izbijac

zrm

karc 1 koristoljubiv, koji gleda samo svoje interese ll materijalista, interezdzija


karclk

koristoljublje; gramzivost 1. pass. od


karmak

karlmak

2. sp.

221

karsama

zimu 18. ak. odgonetnuti, (raz)resiti, desifrovati; bilmeceyi - odgonetnuti zagonetKu 19. ak. fiziol. izbacJvati, izlucivati 20. abi. ak. izlivati, iskaljivati {bes, gnev); fkenizi niin benden karyorsnuz? zasto na mene iskaljujete svoj gnev; 21 . ak. objaviti, proglasiti za ... ; sulu - proglasiti krivim, okriviti; yalanc - dokazati laz; uhvatiti u lazi 22. ak. (pri) setili se; cf. hatrlamak; syleme, kendim karacam nemoj reci, sam cu se setili 23. predstavljati; pokazati; cf. takdim etmek 24. izazvati, prouzrokovati, izroditi; glk - izazvati teskocu 25. ak. snimati, kopirati; suretini - napraviti kopiju {dokumenta)
kan~ama

gareta 4. geog. greben


kntl izbocen, ispupcen, isturen; girintili neravan; krivudav, vijugav
kntsz

potpuno ravan

lkrk (-) V. krk

k 1. izlazenje, izlazak; - numaras izlazni broj 2. izlaz 2. av. poletanje, uzletanje 3. voj. proboj, izlazak iz opsade 4. pojava, izbijanje; hastaln - pojava bolesti 5. uzvisica, uspon; cf. yoku 6. sp. start, polazni polozaj 7. grdnja, prekor; zamerka 8. istupanje, istup; demagojik - lar demagoska istupanja
kl svrseni (ucenik); (student); cf. mezun klk

diplomirani

log. zakljucak, dedukcija

karsever koristoljubiv, materijalista


kart

odelo za izlaske prekor; grdnja

1. stolica, izmet 2. izlucivanje,


pass. od
kartmak

kma

lucenje
kartlmak

kartma 1. gl. im. od kartmak 2. preslikac 3. reprodukcija (slike)

kmak 1. dat. grditi, korili koga 2. biti dovoljno, dostizati (o novcu i si.) 3. s ile nadmetati se, odmeravati snagu s kime ktrmak ak. obezbediti dovoljno (novca, materijala i si.) kt (-t)

kartmak k

caus. od

karmak

bosca, zavezljaj

v.

kak

iscasen, uganut 2. izbocen, izasao (napred, izvan); - aln izboceno celo ll iseasenje, uganuce (kosti)
kk

kk

koji

namesta uganutu

ruku

(nogu)
kklk

namestanje uganutih kostiju uvezivati u cvor (boscu)

kma 1 1. gl. im. od kmak 2. pojavljivanje, izbijanje; pocetak cega; yangn - s izbijanje pozara 3. arhit. istureni deo . zgrade, ispust; nadstresnica 4. marginaine zabeleske 5. ubrus, pribor za brisanje (na izlazu iz hamama ll isturen, izbocen o d'urumu gram. ablativ

klamak klmak

bez/. od kmak; iinden bezizlazan; neresiv (problem i si.); byle soukta dar klmaz po ovakvoJ hladnoci se ne iziazi
klmaz

kn zavezljaj, smotuljak; - etmek napraviti zavezljaj; staviti u zavezljaj


knlamak

ak. zavezati u cvor

knt 1. izbocina 2. marginaine zabeleske, margi.nalije 3. arg. "pljuga", ci-

(-ar) 1. ab/. dat. izlaziti, iza6i; - 1) iza6i vani 2) otputovati u inostranstvo, izaci iz zemlje 3) razg. i6i "napolje", vrsiti nuzdu 2. ab/. napustiti (posao, zanimanje, duznost); vazifeden - napustiti duznost 3. dat. ak. iza6i na, popeti se; uspinjati se; dan tepesine - uspeti se na vrh planine; kursye - popeti se na tribinu; merdiveni - penjati se uz stepenice 4. iza6i. pojaviti se (o suncu, mesecu) 5. izlaziti, izbi(ja)ti (o ospama i si.) 6. nicati, klijati; ekinler kt usevi su nikli 7.
dari

kmak

222

lan

izaci iz stampe, publikovati se; izdavati se; bayram gazetesi kt m? da li su izasle praznice novine; yeni kanun kt izasao je novi zakon 8. dat. uputiti se, krenuti; turneye - krenuti na turneju; yola - krenuti na put, otputovati 9. dat. voditi (kuda); izlaziti na; bu yol denize kar ovaj put vadi na mo re 1O. ab/. odreci se, odricati se; dinden - odreci se vere 11. predstaviti se; yeni rektre ktm predstavio sam se novom rektoru 12. ab/. zavrsiti (skolu) cf. mezun olmak; olum orta okuldan kt moj sin je zavrsio srednju skolu 13. iskrsnuti, iznenada se pojaviti 14. ab/. proisticati, proizlaziti, slediti; tartma anlamazlktan kt prepirka je proistekla.iz nesporazuma 15. dat. suprotstavljati se; nadmetati se, meriti se s kime; eletiride kimse ona kamaz s njim se u kritici niko ne moze meriti (ravnati) 16. rasti, povecavati se (o cenama); fiyatlar kt cene su porasle 17. abi. poticati; ponici, nastati; nl yazar halk arasndan kt slavni pisac je potekao iz naroda 18. dogoditi se, izbiti; ukazati se, pruziti se; bir rezalet kt izbio je skandal; sava kt buknuo je rat; yangn kt izbio je pazar; Zeki'ye yine yol kt Zekiju se ponovo ukazalo putovanje 19. dat. pojaviti se pred kime; izaci pred, javiti se; mahkemeye izaci na sud, pojaviti se pred sudom 20. dat. dospeti, izdici se do (u karijeri); genel .mdre - dospeti do generalnog direktora. bakana- dogurati do minisra 21. stajati, vredeti, kostati; bu otomobil yirmi bin doiara kt ovaj automobil je izasao na 25 hiljada dolara 22. abi. dobijati se, proizvoditi se; zmden arap kar od grozdja se dobija vino 23. dat. igrati kakvu ulogu (u drami); Hamlet'e - igrati Hamieta 24. siriti se (o mirisu, glasu i si.) 25. zavrsiti se; proci (o vremenu); ubat kt februar se zavrsio; yaz kt eeto je proslo 26. abi. (po)trositi; ok paradan kt potrosic je mnogo novca 27. dogoditi se; potvrditi se, pokazati se, ostvariti se; dediim kt ostvarilo se ono sto sam

rekao; doru - pokazati se ispravnim 28. naci se (u kakvom polozaju); izaci kao ... ; birinci- biti prvi;.kazanl- biti u dobitku; onlar akraba ktlar oni su ispali rodjaci; pokazalo se da su oni rodjaci; sulu - ispasti kriv 29. povisiti (glas), jace pevati 30. dat. doziveti; docekati; sabaha - docekati jutro (o bolesniku) selamete . - doziveti srecan kraj 31. ab/. dat: preseliti se, preci u; ben yeni daireye karm preselicu se u nov stan 32. dogoditi se, naici, izbiti; akam st frtna kt predvece je izbila bura 33. ukloniti se, otreti se, izgubiti se (o mrlji, boji i si.); - elbisenin rengi kt haljina je izbledela; u leke kmad ta mrlja se nije izgubila 34. iscasiti se, uganuti se; odvojiti se, iskidati se, otpasti; kitabn kab kt korice knjige su otpale; kolum kt ruka mi se iscasila 35. iskociti, izleteti, ispasti; otkinuti se; puci (o zici); odvaliti se (o drsci); dm: kt dugme se otkinulo 36. biti dovoljno, dostiCi; u bezden bir gmlek kar m da li je to platno dovoljno za jednu kosulju? ~ kmadk canda mit vardr izr. dok je zivota ima i nade
kmaz 1. slepa ulica, corsokak 2. fig. corsokak, bezizlazan polozaj; - a girmek doci u corsokak ll 1. bezizlazan, slep; - i beznadezna stvar; - sokak 1) slepa ulica 2. fig. corsokak, bezizlazan polozaj; - vadi geog. ' slepa dalina O - ayn son ar- ambas salj. o kukovu letu, nikada

kmazlk

psih.

log.

aporija,

bes-

ppmocnost
kra

gust siprag, cestar, siblje sumarica

kralk

krk (-) 1. vodenicni !ocak 2. cekrk, vitao; djeram 3. tekst. motovilo, kolovrat
krk

izradjivac cekrka;

prodavac

cekrka
lan bot.

cicimak (Zizyphus jujuba)

223

,,

Yf .. . .

'.~ '.
; ,:

1t ;',i;
.

iQr

'i'

tbr1 kul. jelo od jaja, kiselog mle ka i belog luka


lbr2 uze lanac (za ular)

nar

p. bot. platan (Piatanus)

ngar arg. svadja, prepirka; karmak zapodenuti svadju

.ldr: - - 1. zivahno, zivo; ocuk - dete zivo gleda 2. sjajno, svetlucavo, blestavo
bakyor
ldrasya

ng nar. 1. iskra 2. mrvica, truncica 2 . (metalni) vrc


ngl

mali redak grozd

ludo; /-/ bezumlja

veoma mnogo, bezumno, - sevmek ludo voleti, voleti do

ngr: - - onom. meta/nog zvuka ili lomljenja stakla; cin!cin! cangr!


ngrak (-M zvonce; -almak zvoniti (o zvoncetu) O- ekmek otegnuti papke

1. poludeti, pomeriti pamecu; izgubiti glavu, postupati nepromisljeno 2. razbesneti se 3. zacopati se, zacoriti se
ldrtc t. zapanjujuci, nevidjen, neverovatan; - bir gzellik neverovatna lepota 2. izbezumljen od besa, jarostan ldrtmak ak. 1. izbezumiti, sluditi, lisiti uma 2. dovesti do besa, razbesneti, razjariti

ldrmak

ngrakl 1. sa zvoncetom, koji ima zvonce; - saat budilnik 2. zvonak, zvucan, sn aza n

ngrakl ylan

zool. zvecarka (CroV. ngrak

talus horridus)
ngrdak (-) 1. cegrtaljka (igracka)
ngrdamak

2. zvecka,

:t

1 1. bezuman, sumanut, lud 2. besan, mahnit 3. fig. cudan; cudljiv, nastran ll ludak, bezumnik; - a dnmek izbezumiti se 1. izgubiti glavu
lgnca 1. bezumno, ludo. 2. bes no,

lgn

zvoniti, zvecati
caus. od
ngrdamak

ngrdatmak ngrt

zvonjava, zveket zvonjenje, zvecanje 1. zvoniti; zvecati; ku-

nlama

pomamno
lgnlk

nlamak

laklarm nlyor zvoni mi u usiina2. odz-

1. bezumlje, ludilo 2. jarost,

vanjati, odjekivati, razlegati se (o glasu)


ntatmak nlay

gnev,bes
mor. uze, konopac (za pri. vezivanje broda); - atmak (ili vermek) baciti uze
mac radnik na pristanistu (koji privezuje brodove) mbar ma

caus. od

nlamak

zvonjenje, zvecanje

p:

- - buckanje, kupanje (u decjem - - buc! buc! (prilikom kupanja) nag, golisav (o malj deci)

govoru)
pl:

v.

cmbar

pldak

mkrk (-l:j)
mkrmak

izmet (ptica)

opoganiti se (o ptici)

n 1 nar. pravi, islinit O - sabah u rano jutro, cim svane; - tutmak potvrditi, potkrepiti (istinu) n2: - - onom. metalnog zvuka cin cin! ding-dong! - - tmek zvoniti; zvecati; kulam - - tyor zvoni mi u uvu

plak 1 1. nag, go (i fig.); - ayakl bosonog; - hakikat gola istina 2. celav 3. nenamesten, neopremljen; oda ne4. bez drveca, namestena soba neposumljen; - tepeler goli vrhovi O gzle golim okom; - maden min. cista ruda; - model slik. akt.
plak2 1. nudist 2. s/ik. slika obnazenog tela

224

rpma k

plaklamak razgolititi se, obnaziti se; ogoleti (o drvecu i si.)


plaklatrmak

ak. ogoliti, obnaziti

plaklk 1. nagota, go lota, golotinja; ogoljenost, obnazenost 2. nudizam, naturizam O btn - iyle sa svom nagotom, otvoreno i iskreno

napa (radi secenja ili rendisanja drveie gradje) 3. linija (obelezena kanapom); vurmak obeleziti liniju ( kanapom) O dan kmak preci granicu (dozvoljenog), prevrsiti meru; ici suvise daleko; /-/ - ya getirmek poredjati, poravnati; - gibi veoma tanak, slab (o rukama i nogama); bir - da u jednom zamahu, odjednom
rpc 1. valjar (sukna) 2. ispirac tkanina (u morskoj vodi, da bi odrzale boju); ta kamen o koji se udara oprano rublje rplmak

planmak platmak plk (-)

v.

plaklamak

ak. ogoliti, obnaziti zool. som (Silurus glanis)

- - rpnmak preneraziti se obeznaniti se, izgubiti glavu


ra

r:

pass. od

rpmak

luc, borovina; dijal. lampa

rpnma 1. drhtanje, udaranje (srca) 2. grcenje, spazam

ra

p. sveca; svetiljka, kandilo; lam-

pica 2. svetlost
rak1 (-) p. 1. segrt, ucenik (na zanatu) 2. pomocnik, teklic (u trgovini) 3. arh. lice. koje je .steklo penziju za sluzbu na dvoru i si.; - karmak (ili etmek) obezbediti sredstva za zivot
rak2 (-) v. ra
~

rpnmak 1. podrhtavati, treperiti; lupati, udarati (o srcu) 2. grciti se (o misicima); cf. ihtila etmek 3. uzruja(va)ti se, uznemiriti se, usplahiriti se 4. pracakati se, koprcati se, bacakati se (o ulovljenim ribama); fig. batrgati se, muciti se, upinjati se 5. lako se (za)talasati (o moru) rpnt 1. v. rpnma (1. i 2.) 2. uzbudjenje, uzrujanost, usplahirenost, nemir 3. talasanje (vode) rpntl

raklk 1. ucenicko doba, segrtovanje; etmek segrtovati 2. segrtska plata

lako ustalasan (o moru, je-

rakma, rakman 1. postolje za lampu 2. svecnjak (veliki) 3. ribarska vatra (za osvetljavanje obale)

zeru)
rpmak mahati, udarati krilima, prhati, prhnuti, leprsati (o pticana)

ralamak ak. 1. raspaliti vatru (lucom) 2. fig. razbuktati, raspiri(va)ti (svadju i si.)
ral

rptrlmak
rptrma

pass. od rptrmak

smolast potpuno nag, go golcal

1 gl. im. od rptrmak ll na brzu ruku uradjen, osljarin, sklepan


rptrmak ak. 1. lako udarati, lupkati (tankim stapom) 2. nemarno uraditi, sklepati; osljariti, fusariti

rplak

1. grebenaljka, masina za ciscenje pamuka 2. fzvoric 3. v. crcr bcei 4. brbljivac


rrlamak
rlplak

rr

cistiti pamuk (od semena)


rplak

rpma 1. gl. im. od rpmak 2. supljikav porub (vrsta sica) rpmak (-ar) ak. 1. tresti, protresti, otresati (tepih i si.) 2. lako udariti; potapsati; el - tapsati; 3. podrez(iv)ati, obrezivati, kresati (grane) 4. ispirati, isprati; isplaknuti 5. arg. smotati, zdipiti 6. obelezavati, povlaciti liniju (namocenim kanapom)

v.

rnk (-) ist. vrsta camca (sa pljosnatim kljunom i krmom) rp 1. (isecena) grana, sucka 2. obelezavanje crte zatezanjem obojenog ka-

225

ptrmak

ptrmak caus. rt (-l)

od rpmak

vgar vgn

zaprezni (vo, koni)


dijal. susnezica dijal. izbijati mlazom, sikljati

dolap (za navodnjavanje)

t onom. krckanja; pucketanja; krc! bardak - diye krld casa se polomila uz krckanje; - karmak sasvim tiho, ni glasa ne puslajuci; - kmamak nisla se r.e cuti; - etmek krcnuti, krckati, pucketati; - yok mrtva tisina ta

vlamak

(o vodi)
vmak (-ar) 1. dijal. skakati, poskakivati 2. skrenuti, odskociti (priudaru)

dascica, letvica

yan zool. stonoga (Scolopendra) <> gibi fig. zlurad, nesimpatican (o ridjem coveku)
yanck (-) bat. srcenjak, trava od srdobolje (Polygonum bistorta)

tak (-) 1. stran, tudj, tudjin 2. prost, grub, neotesan; koji lose govori 3. kavgadzija, svadljivac 4. dijal. gorstak, drvoseca (koji zivi od prodaje drva) 5. Citak (naziv za Balkanske Turke (posebno za albanske i makedonske)

yanlk

zluradost, zloba, pakost

yan otu (-nu) bat. sladic, slatka paprat (Polypodium vulgare)


zktrmak

tt (-t)

kopca, spona, driker


ak. zakopcati

v. izikiirmek

ttlamak

t: - pt mali i ljubak; - pt bir kz ljupka devojka


tr: - - onom. pucketanja pri gorenju i lomljenju suvih granCica: - - etmek v. trdamak; - - konumak mnogo pricati, govoriti kao navijen; - ptr 1) cavrljanje, cvrkutanje (dece) 2) v. t pt
trdamak

pucketati, praskati, prstati pucketanje, krckanje,

trd,

trt

prstanje, praskanje
tkrldm 1 1. nezan, tanan, krhak, slab 2. preosetljiv 3. nemuzevan, feminizovan ll razmazenko, maza, mekusac
tkrldmlk 1. neznost, slabasnost, krhkost 2. preosetljivost

iek 1 (-i) 1. evet; - ler cvece; amak (pro)cvetati; - bal eveini med; sap peteljka; - tozu polen, cvetni prah; yapma - ler vestacko cvece 2. sara (na tkanini), ukras 3. hem. eveini kristal (proizvod sublimacije) 4. fig. "cvecka", preliarant 5. arg. kokeia 6. zena lakog ponasanja, vetrenjasta zena <> - i burnunda (amuru karnnda) svez, nov, poslednji (o vesti dogadjaju i sf.); - gibi prelep; veoma cist; - gibi almak rascvetati se, prolepsati se; - olan yerde bal da olur post. gde je evet tu je i med; bir - le yaz olmaz post. jedna !asla ne cini prolece iek2 (-i) med. velike boginje;- as vakcina protiv variole; - karmak razboleti se od velikih boginja; - dkmek osuti se; - hastal velike boginje, variola iek bozuu boginjav, rosav ll oziljak od boginja, rupica ieki cvecar; ljubitelj cveca; cve6arka, prodavacica cve6a iekilik cve6arstvo, gajenje cve6a ieklenme k cvetati, rascvetati se iekli s cvecem, u cvecu; ukrasen cve6em; cvetonosan; - bitkiler bat. evetkz

1. pucketati, praskati (o vatri, grancicama); ate tlyor vatra pucketa


ak. lomiti, krsiti, pucketati; parmaklar - pucati, pucketati prstima 2. ak. dat. ciljati, aludirati, davati mig, nagovestavati
tpt (-t) tlatmak

tlamak

zabica, praskava bombica

(igracka)

226

nice; -

hallar

sareni tepisi

iekilik 1. vaza 2. cvecnjak; zastakljen vrt 3. nisa za ukrase (u starinskim kucama) 4. bot. plodnica ieksime 1 . med. osipanje, kozni os ip 2. hem. cvetanje, osipanje (kristalima) ieksimek 1. med. osipati se, osuti se 2. hem. (pro)cvetati, osuti se (kristalima) ieksiz bescvetni; - bitkiler bot. bescvetnice, kriptogame iek
yapra

iftehane p. pticarnik, mesto za dr2:anje ptica ifte


kap

dupla vrata

iftelemek 1. ak. bacati cifta, udarati straznjim nogama 2. mor. baciti drugo si d ro
iftelernek

s ile ciftati se

ifteli 1. koji baca cifte, cudljiv, jogunast (koni) 2. (zivotinja) sa parnim evetom na celu 3. svadljiv, cangrizav ifte
nara

bot. priperak, palist

muz. talambas
orijentalnog

ift (-ti) p. 1 1. parni; - koum parna zaprega; 2. s imenima na -l i -lk parno, dvo=; - azl anahtar dvostrani kljuc; dmeli dvoredni (saka i si.) - kanatl dvokrilni (prozor, vrata) 3. dvojni, dupli; dip duplo dna (dance) 4. dvojaki: - manail dvosmislen ll 1. par; bir - ayakkab par cipela; bir - orap par carapa; bir okz par volova (zapreznih) 2. agr. oranje; - srmek orati, obradjivati zemlju 3. klesta; pinceta - ubuk seosko domacinstvo (zemlja, masine i sve potrepstine); - meclis sistemi dvodomi sistem (parlamenta); - mi tek mi? par ili nepar? - mi tek mi oynamak igrati par-ne par bir - sz nekoliko reci ifti zemljoradnik, ratar, tezak iftilik etmek (ili joradnjom zemljoradnja, ratarstvo; yapmak) baviti se zeml-

ifter: - - po dva, u parovima ifteteili ciftetelli (naziv plesa i njegove melodije) ift
kap

dupla vrata

iftiemek ak. sparivati, parili (zivotinje) iftlendirmek ak. sparivati iftlenmek 1. pass. od iftiemek 2. udvojiti se, sjediniti se u par
iftleme 1. udvajanje, slaganje udvoje 2. biol. sparivanje, parenje (zivotinja); zaman period parenja iftlernek 1. udvojiti se, udvajati se 2. pariti se (o zivotinjama)
iftletirmek ak. 1 . udvajati 2. s ile sparivati (zivotinje)

ifte p. 1 parni; dvojni, dupli; - sigorta dvojno osiguranje ll 1. par predmeta (u jednoj celini); - - u parovima, po dva 2. dvocevka (puska) 3. cifta, ritanje (konja, magarca); - atmak bacati cifta, ciftati se lll s imenima na -l i -lk dvo=; - minareli sa dva mi nareta - kavrulmu 1) vrsta tvrdog sitnog ratluka 2) dvostruk 3) veoma iskusan, "kuvan i pecen" 4. arg. v. iftediki; - kumrular nerazdvojni prijatelji, "Bozic i Badnji dan" ifte
diki

iftlik 1. citluk, imanje, gazdinstvo; sahibi farmer 2. parnost 3. komad zemlje, parcela (20-30 akri) ift pencere dupli prozor, okno s duplim okvirom ift say parni broj ift teker bicikl, tocak ift tekerci sp. biciklista ift tekereilik sp. biciklizam ift yldz astr. dupla, binama zvezda
i 1 1. nekuvan, nepecan (o hrani); et nepeceno meso 2. nezreo, zelen (o

arg. sk. ponavljac

227

vocu, povrcu); - sebze zeleno povrce 3.


fig. grub, sirov, neotesan 4. neumesan; prenagljen (o pustupku, reci. i si.) 5. drecav, sjajan (o boji) o - dmek drecati, biti previse svetao; - toprak tvrdo zemljiste (za obradjivanje); - yernedim ki karnm ars!n nisam kriv da bih se bojao
i2 V. iy1

ikolata cokolada i11 zool. lestarka, sumska jarebica (Tetrastes bonasia) O - yavrusu gibi dalmak rasprsiti se na sve srane iJ2 1 1. pega (na licu) 2. mrlja (na ogledalu) 3. sara, tacka (na perju ptica) 4. dlacica (na korenu) ll pirgav, ilaren (o pticama i zivotinjama) 2. nov, sjajan (metalni novac); suskav, hrustav (papirnati novac); - para nov, nepresavijen novac ile1 1. cile, klupko, kanura, struka (svile) 2. tetiva (ICka) ile2 p. 1. isi. lisavanje (40 dnevni period tokom kojeg se dervisi lisavaju svega ovozemjljskog) 2. fig. stradanje, muka, patnja - ekmek patiti, stradati; - karmak (ili doldurmak) sapatnik O /-/ den karmak jako naljutiti, izvesti koga iz ravnoteze; - den kmak izgubiti strpljenje, biti van sebe, razbesneti se 'ilecilik asketizam, isposnistvo ilek (-i) bot. jagoda (Fragaria); i sumska jagoda (Fragaria vesca) ileki uzgajivac jagoda, jagodar
ileke da

i3

V.

ide

bot. cicimak (Zizyphus sativa) bot. mrazovac, kacunak (Colc-

idem

hicum)
iin (-ni)

nar. rame nar. obramica

iindirik (-i) iit

(-di) semenka (tikve, lubenice, pa-

muka)
ilernek 1. drecati, padati u oci (o boji, svetlosti) 2. drsko se ponasati
ilik 1. ne(doz)relost 2. neiskustvo 3. grubost, drskost; - etmek (ili yapmak) drsko se ponasati 4. drecavost, upadljivost ,inek

brzo, s nqgu; usput, uzgred zalogaj

inem

ak. 1. 2vakati; prezivati 2. gaziti, pregaziti fig. pogaziti, narusiti, povrediti (zakon i si.) O ineyip gemek prenebregavati, ignorisati
inemik (-i)

inemek

p. mucenik, pacenik, stradalnik

ileklik jagodnjak, mesto gde rastu jagode ileli 1. namucen, napacen 2. mucan, tegoban, zamoran ilernek dijal. 1. pevati (o slavuju) 2. rominjati (o kisi) ilingir 1. bravar; - atelyesi bravarska radionica 2. arg. "bravar", provalnik, obijac O - sofras sofra sa mezetom i picem; sofrasn kurmak pijanciti, terevenciti ilingirlik bravarstvo, bravarski zanat il kuu (-nu) zoo/. jarebica crna (Francolinus francolinus) illenmek prekriti se pegama (mrljama, flekama); uflekati se

sazvakana hrana
inenmek

inenilmek

v.

[!

inenme 1. zvakanje 2. gazenje; narusavanje, povreda 3. nepostovanje, prenebregavanje ineornek inetrnek

pass. od caus. od

inem ek inemek

ineyi
i

zvakanje, prezivanje

renkilik slik. fovizam (slikar ski pravac s pocetka XX veka) iklet (-ti) 2vakaca guma, zvaka

1 1

228

ipillemek

illi 1. pegav; u mrljama 2. saren, pirgav (o zivini) im 1 bot. vrtoglavica, vrat, ljulj (Lolium) - im2: - - nerado, protiv volje, nevoljko; almak raditi preko volje imek
(-i)

(bir yerde) - alar, Krt oynar tarro gde je potpuni nered; gde se ne zna ni ko pije ni ko placa; - ergesi prljavo mesto, ciganska satra; - dn bucan skup; pembesi (ili sars) drecava crvena (ili zuta) boja ingene2 fig. 1. bezobrazan, bestidan 2. veoma skrt ingenece 1 ciganski jezik ll 1 . na ciganskom 2. na ciganski nacin, po ciganski
ingenelemek

nar. sitan vrabac

imdik (-i) 1. stipanje; cupanje 2. prstovet, prstohvat; bir - tuz prstohvat sali 3. jetkost, zajedljivost: - atmak (ili basmak) v. imdiklemek; - yemek v. imdiklenmek imdiklemek ak. stipati; fig. zajedati, peckati imdiklenmek pass. od imdiklemek imecek (-i) dijal. mesto za kupanje, kupatilo; hamam imen p. 1. busen 2. trava, zelenilo imenlik 1 1. utrina, tratina 2. travnjak ll livadski imento 1 cement; - sanayii industrija cementa; - vurmak cementirati ll cementni imentolamak ak. cementirati imentolanmak mentolamak
pass.

cicijasiti; ciganciti

ingenelik ciganluk in gl v. kamelya ini p. 1. keramicka plocica (za oblaganje) 2. fajans; porculan ll od keramickih plocica, poplocan; porculisan; soba kaljeva pec <> - mavisi kobaltna boja; - mrekkebi tus inici keramicar inicilik keramika; izvdnja fajansa loncarstvo; pro-

inili oblozen keramickum plocicama; porculisan; gledjosan inko 1 cink; - ile kaplamak pocinkovati ll cinkov, cinkan; (po)cinkovan; levha cinkova plocica; - sa cinkov li m inko2 debitak na tombeli inkograf cinkograf inkografi cinkografija inkografik cinkografski inkalamak ak. (po)cinkovati inkolu cinkonosan, bogat cinkom inli 1Kinez ll kineski intiyan nar. zenske salvare ipi11. krrneljiv, lepljiv, zapaljen (o oku) 2. prljav, necist, zagadjen ipilti rominjanje, sipljenje (kise)
ipillemek zapaliti se, zakrmeljati se

od

ci-

imentolu 1. sa cementom, cementni 2. cementiran imlendirmek caus. od imlenmek imlenme 1. klijanje; nicanje (trave) 2. fig. nastanak, radjanje
in:lenmek 1. klijati (o semenu); nicati (o travi) 2. (za)zeleneti se 3. ab/. prigrabljivati za sebe, "grebati se" 4. abi. jesti pomalo, sirpkati

imrnek (-er) uroniti, zagnjuriti se in anasonu bot. badijan (lllicium anisatum) ince 1kineski jezik ll na kineskarn ingene 1 Ciganin
<> -

borcu sitan dug;

229

ipo (o oku) ipo isenti v. ise

mor. ruda kotve (sidra)

ipura zool. zlatva, lovrata (Aurata, aurafa) ir suseno voce


iri p. ciris, lepilo o - gibi (ili gibi) lepljiv i gorak (o ustima)
irilemek

iskin i se

pokvasen kisicom, orosen ll v.

i mokraca (u decjem govoru); etmek piskiti

ana

iik
ili

nar. zecic, mladunce zeca


upisken (o detetu) og-

ak. lepiti cirisem pass. od caus. od


irilemek
irilemek

irilenmek
iriletmek

it1 (-ti) ograda; plot; - ekmek radjivati; yeil - ziva ograda

irili 1. zalepljen, premazan cirisem 2. tekst. ukrucen, apretiran (o tkanini, stofu)

it2 (-ti) 1. tekst. cic, pamucna basma 2. povezaca, marama (za glavu) itari (ili (Box salpa)
bal)

zool. vrsta deverike

iri

otu bat. capljan (Asphodelus)

irkef p.l 1. ustajala, necista voda; smece 2. fig. djubre, gad (o coveku) ll 1. prljav, necist 2. fig. odvratan, gadan, gnusan (o coveku, postu i sf.) o - e ta atmak (ili - i zerine sratmak) traziti nevolju, natovarili na vrat gadnog coveka irkin 1. ruzan 2. ruzan, neprilican, grub (postupak, rec i si.); - grmek ne odobravati, osudjivati irkince 1 prilicno ruzan ll nepristojno, nedolicno, skaredno irkinlemek 1. v. irkinlernek 2. ak. unakazivati, nagrdjivati 3. ak. opadati, panjkati, kuditi irkinlenmek, ruzan, poruzneti
irkinletirmek,

itelemek, itemek dijal. ak. stopati, krpiti (carape) iten dijal. korpa, kotarica; kosir (za slamu) iti gl. im. od itrnek o - yapmak 1) rascesljavati kosu 2) V. itilernek itilernek ak. trljati (rublje)
itilemek

zamrsiti se (o vuni, kosi)


is-

itili 1. istrljan (o rublju) 2, izlizan, rosen (o obuci i sf.) itilmek pass. od itrnek itimek ak. zakrpiti, zastopovati
itimek

irkinlernek

postati

ispreplitati se, mrsiti se (o


caus. od
itimek

kosi, vuni)
ititirrnek

irkinlemek,

irkinJetrnek caus. od irkinlemek

irkinlik 1. ruznoca 2. gadost, odvratnost, gnusnost irkinsemek ak. smatrati ruznim iroz 1. susena skusa (nakon bacanja ikre) 2. "saraga", mrsav covek ise sitna kisa, kisica, potkoznjaca iselemek, isemek sipiti, rominjati (o kisi)

itlembik (-i) bot. koprivic, koscela (Celtis) O - gibi krasna, ljupka (o devojci) itlernek ak. zagradjivati, ogradjivati, praviti ogradu itli ogradjen, sa ogradom (o basti i sf.) itlik 1. materijal za ogradu (kolje, kamenje i sf.) 2. ogradjeno mesto itrnek (-er) ak. 1. spajati, sjedinjavati 2. krpiti, stopati 3. trljati (rublje pri pranju)

230

izmek itmik (-i) 1. granciea grozda, evenka, veza 2. prstohvat (soli i si.) it sarma (-n) bot. poponae (Convolvulus arvensis) ivi civija, klin; ekser, klinae; - ba glava klinea; - akmak zabiti klin; zakueati ekser O - si kk nenormalan, uvrnut; - iviyi sker posl. klin se klinom izbija; - gibi 1) cvrst, snazan 2) veoma hladan; - gibi olmak promrznuti, ukociti se od hladnoce, skocanjiti se (o rukama, nogama, prstima); - kesrnek smrzavati se, drhtati od hladnoce ivici izradjivac (prodavae) kovac 2. sp. smecer ividi boje indiga, tamnosiv ivileme 1. gl. im. od ivilemek 2. sp. vertikalni skok u vodu 3. sp. zakucavanje ivilemek 1. ak. dat. ucvrstiti, zakueati ekserom 2. ak. dat. sp. vertikalno skakati (u vodu) 3. probosti (nozem) 4. sp. smecovati, zakueati ivilenmek 1. pass. od ivilemek 2. stajati kao ukopan iviletmek caus. od ivilemek ivit (-di) civit, plavilo za rublje, vesplav ivitrernek ak. modriti, plaviti (rublje) ivitli zaplavljen (o rublju) ivit otu bot. civit, indigo (lndigofera tinetoria) ivitsiz bez civita, neplavljen (o rublju) ivi
yazs

izge grafikon; dijagram izgeli graficki izgi 1. linija, erta; - iareti povlaka, tire; aut - si sp. aut linija; dik - vertikala; dz - prava linija; hudut - si pogranicna linija, graniea; kesik - isprekidana linija; taekasla linija; ufuk - si linija horizonta; stva - si ekvator 2. (ili saban - si) agr. brazda 3. fig. linija, pravae; ana - osnovna, generalna linija 3. fig. erta, obelezje, osobina; 4. bora; yz - leri bore na lieu 5. sav (na carapi) izgiiemek ak. povlaciti linije, linirati; isertavali izgili 1. u linijama, liniran; prugast 2. sa savom (carape) izgilik tabla (za tehnicko ertanje) izgisel mat. linearan izgisiz 1. bez linija; - defter sveska bez lif)ija 2. bez sava (carapa) izi 1. v. izgi 2. agr. brazda 3. fig. stav, drzanje izici crtac; dizajner izik (-i) 1 v. izgi ll 1.izliniran, isertan 2. izgreban, izbrazdan izikli v. izik iziktirmek (na) svrljati, naskrabati izili izliniran; isertan izilmek pass. od izmek izim geom. konstrukeija izinti ogrebotina, brazgotina izme 1 gl. im. od izmek izme2 cizma o - ile tandra girmek grubo postupati; - den yukar kmak mesati se u stvari u koje se ne razume izmeci Cizmar izmek (-er) ak. 1. povlaciti linije, ertati; - poterta(va)ti 2. preertavati, brisati; u cmleyi iziniz preertajte tu recenieu
altn

eksera;

klinasto pismo

ivmek (-er) nar. odustati (od namere, eilja) iy meteor. rosa iyli rosan, orosen izdirrnek caus. od izmek izelge formular, grafikon, tabela; spisak, lista

231

lzmeli 3. ertali 4. grepsti, parali izmeli u cizmama, obuven u cizme oban p. 1. pastir, cobanin 2. fig. neotesan covek, prestak O - armaan am sakz v. am; - kulbesinde padiah ryas grmek zidati zamak u vazduhu; sanjati carske snove u cobanskoj kolibi obanaldatan zool. kozodoj, mracnjak (Caprimulgus europaeus) oban antas (-n) bot. tarcuzak, hocu-necu (Capsella bursa pastoris) oban (Thlaspi)
daarc

ena;

- peydahlamak zatrudneti .(izvan braka); - yuvas decje jaslice; - zamm decji dodatak; bakmsz - lar besprizorna deca; eksik. doan - nedonosce; el - u tudje dete; harika - cudo od deteta, vunderkind; st - u odojce; z - lar trojke; vey - posinak, pocerka 2. decak, mladic; - lar drugari! deco! O - tan al haberi obavesti se od deteta; dete govori istinu; - bytmek ta kemirmek podizati decu je isto sto i kamen gristi ocuk bilimi pedologija ocuk bilimci pedolog ocuk bilimsel pedoloski

bot. kravlja trava bot.

oban denei gonum aviculare)

troskot (Poly-

ocukcaz

jadno dete, sirota

ocuka detinjasto, naivno, nezrelo


ocuklamak

oban dd bot. kopitnjak (Asarum europaeum) oban inesi bot. iglica, ziva trava (Erodium cicutarium) obanlama !it. pasforala 1. cobanstvo, pastirs!vo; etmek raditi kao pastir 2. pastirska nagrada, pastireva plata oban pskl bot. cesvina, zelenika (llex aquifolium) oban szgeci bot. ivanjsko, cvece, ivandance (Galium) oban (Scandix)
tara
obanlk

detinjasto se ponasati;

podetinjiti ocuklu s decom, koji ima dece; anne majka troje dece ocukluk 1 . detinjs!vo 2. detinjasto ponasanje, detinjarija; - etmek ponasati se detinjasto, praviti detinjarije ocuksu kao dete, detinjasto; naivno ocuksuluk detinjasto ponasanje ocuksuz bez dece; kadn

bezdetka

ocuksuzluk bezdetnost
oalma 1. povecavanje, porast, rast 2. biol. rasplodjavanje, oplodjavanje, mnozenje
oalmak 1. povecavati se, umnozavati se; rasti (brojcano) 2. biol. rasplodjavati se, razmnozavati se oaltlmak

bot. cesljika, cesljuga

oban tuzluu bot. zutika, turska loza (Berberis vulgaris)


ocuumsu

v. ocuksu

ocuk (-u) 1. dete; - aldrmak abortirati; - bahesi decji vrtic; - bakm nega dece; - bezi pelena; - dili decji jezik; dnyaya getirmek doneti dete na svet, roditi; - drmek pobaciti; abortirati; felci med. decja paraliza; - hekimlii pedijatrija; - islahevi decji popravni dom; u memeden kesrnek odbiti dete od do-

pass. od

oaltmak

oaltma 1. gl. im. od oaltmak 2. umnozavanje (dokumenata, rukopisa); makinesi aparat za umnozavanje, hektograf ou (~nu) veliki deo, vecina; - insanlar veeina ljudi ll vise puta, cesto; -

232

ok seslilik kez (ili zaman) vrlo cesto, skoro uvek


oul gram. mnozina; - eki sufiks mnozine (-lar, -ler)
oulcu

oka2 v. uha
oka1 ist. pancir, zicana kosulja

okal2 glazirana posuda qk anlaml /ing. viseznacan ok anlamllk seznacnost


/ing.

fil. pluralist

oulculuk

pluralizam
ak. graditi mnozinu, staviti

polisemija,

vi-

ouilamak

u mnozinu
oullatrmak oumsamak

ok ayakllar zool. mnogonosci graditi mnozinu (reci)


okbilmi

lukav, prepreden

ak. nalaziti da je mnogo;

smatrati suvisnim
oun

oka poprilicno, povise oku pluralist okuluk pluralizam ok dzlernil geom. poliedarski (ugao) ok eli poligamican ok elilik poligamija, mnogozenstvo ok fazl el. visefazni okgen mnogougaonik; d.- opisani mrogougaonik; i - upisani mnogougaonik ok gzeli v. ok hcre li ok heceli polisilabican

1 v.

ounca

ll maksimum

ounca

vise puta, cesto, ve6inom

vecina; - kazanmak dobiti vecinu (glasova i sf.); ezici - ogromna vecina; mevsuf - prosta vecina; mutlak apsolutna vecina; oy - u ile vecinom glasova
ounlukla vise puta, cesto; vecinom; cf. ekseriyetle
ourcuk (-u)

ounluk

zool. cvarak abieni

(Sturnus vulgaris)

ok (-u) 1. mnogo; - defa mnogo ok hcreli biol. visecelijski puta; - misafir geldi doslo je mnogo gosok karl poligamican tiju 2. sa imenima vise=, mnogo=, - manail viseznacni; - milletli bir devlet viok karllk poligamija, mnogozenstvo senacionalna drzava: 3. veoma, jako; - az ok kocallk poliandrija, mnogomustvo veoma malo; - ksa dalgalar ultra kratki okluk 1. mnostvo, obilje 2. veeina 3. lafasi O - - najvise, maksimalno; konraznovrsnost ll vise puta, cesto; ben siferans -- yarm saat srecek prenemaya - gitmem ja ne idem cesto u bidavanje ce trajati najvise pola sata; ..., geoskop meden uskoro, posle kratkog vremena; (bir ey) - gelmek 1) izgledati, (b ili) preokmak v. omak vise 2) biti neizdrzljivo; /-, -al- grmek 1) okraan jak izvor, kljuc smatrati suvisnim 2) zavideti 3. iskusiti; stradati; - olmak prelaziti granice, ici daokramak sikljati, klucati, klokotati leko, prevrsiti meru; - ey! cudno! neoksamak ak. smatrati suvisnim, smatverovatno! - kr hvala bogu! az rati preteranim manje-vise; en - najvise; pek - vrlo ok sesli 1.muz. viseglasan, mnomnogo gozvucan 2. /ing. polifon oka 1 zoo/. keciga (Acipenser rutok seslilik muz. /ing. polifonija henus)

233

ll '.
fi'; ll.!l.: .

oktan oktan (oktanberi, no ok


tanrc oktandr)

l.i. ....

odav-

or arh. 1. bolesi 2. nar. govedja kuga orak (-) 1 1. suv, neplodan (o zemlji) 2. gorak, slan (o vodi) ll 1. glinovaca (zemlja) 23, slatina, slana zemlja
araklamak

:. i
.~,

mnogobozac; politeist mnogobostvo, po-

'n

ok tannclk liteizam, paganizam ok ok


tarafl
anlama

postali neplodan (o zeml-

visestran, multilateralan; multilateralni sporazum


log. polisilogizam

ji, tlu)
oraklk 1. neplodnost (zemlje) 2. slanost, gorak ukus (vode)

tam

orap (-b) p. carapa; - ba podok terimli mat. viseclan (algebarski vezica; - kamak pobeci (o zici na caizraz) rapi); - sk izvucena petlja carape o ok uluslu multinacionalan (o komrmek v. bana orap rmek; - sk paniji, trgovini i si.) gibi gitmek (ili gelmek) ici kao po koncu, lako se odvijati (o poslu i si.) ok yllk visegodisnji (o biljkama) ok yzl geom. polisdarski olak sakat, jednoruk; sa usahlom rukom
olaklk orap

arapar (ka)

oraplk

1. izrada carapa 2. trgovina

arapama orba p. corba; supa 2. fig. zbrka, nered, urnebes; - ya dnmek (ili - olmak zamrsiti se, zapetljati se O - gibi vrlo zidak, kao voda (o jelu); - imeye armak pozvati na obed; - da tuzu bulunmak dati mali doprinos, uciniti malu pomoc; - s ttmek biti dobrog zdravlja; babamn - s ttyor moj otac se dobro
dii orbac 1 . prodavac corbe 2. corbar, ljubitelj corbe 3. corbadzija, gospodin, gazda (u oslovljavanju uglednih hriscana) 4. arg. bos, gazda 5. ist. janicarski kapetan
orbalk 1. posuda za corbu, corbaluk 2. posuda za kuvanje corbe; - et meso iz s up e

sakatest (ruku)

olpa p. 1. sakale noge; kljast 2. fig. neumesan, nespretan, nevesi


olpalk 1. kljastost, sakatest nogu 2. fig. neumesnost, nespretnost

olpan v. ulpan oluk: - ocuk porodica, zena i deca, ukucani; - ocua karmak postali otac porodice, osnovati porodicu omak
(-)

stap, palica; topuz

omar pas-cuvar, ovearski pas opra 1. riblja kos! 2. cestar, sikara, siprag opra bal (-n) zoo/. cikov, brkica (Cobitis barbatula) opul dijal. bazen, rezervoar, udolina (za skupljanje kisnice) opur ospicav, rosav, sa ragovima boginja opurina zool. jaz, riba-udovica (ldus melanotus)
apurlamak

orlu nar. bolestan; bolesljiv, slabunjav orman v. karman otra drvena posuda za vodu; cutura otuk (-u) koren stabla (iznad zemlje) 2. panj 3. gidza, cokot
drmek

mokriti; cf.

iernek

osuti se

enotu

v. venotu

234

mez
mek (-er) dijal. spustati se; padati na zemlju (o bacenoj stvari) ncek (-i)
nmek

nar. odskocna daska

klatiti se, ljuljati se

r 1 muz. cogur (instrumenat slican tamburi) r2 ngium)


oot. verovalj, kotrljan (Ery-

(o kuci, mostu i si.) 3. spustati.se na kolena, klecati; diz - klecati 4. nastupiti, nastati, spustiti se; karanlk kt spustio se mrak, pao je mrak; sessizlik kt nastala je tisina 5. upasti (o obrazima, ocima); spustiti se, padati, visiti (o ramenima); gzleri k.f: oci su mu upale 6. zadesiti, pogoditi, snaci, postici (o nesreci i si.); ona hzn kt pritisla ga tuga 7. slabiti, stareti, propadati
km

kek (-i) 1. udubljenje, uvala 2. mocvara, barustina kel talog kelek (-i) mleko 2. v. kel kelge zemljiste 1. grusevina, blatustina, usireno

v. kk

ktrmek caus. od kmek kk upao, spusten; - gzler upale oci; - omuzlar spustena ramena kklk upalost; udubina knt 1. ta log, sediment 2. ruine, rusevine 3. udubljenje, udubina; uvala 4. fig. pad, raspad, krah 5. potistenost, utucenost, depresija 6. slabljenje, podrivanje, unistavanje
k 1. rusenje, odronjavanje 2. spustanje, prizemljivanje 3. fig. pad, opadanje; slabljenje; propast

nar.

mocvarno

kelmek (na) taloziti se kelti talozenje, talog keltmek ak. (na) taloziti kermek v. kertmek kertl mulj, glib kertme 1 1. gl. im. od kertmek 2. voj. uklinjavanje kertme2 ribarska mreza (za lov na m oru) ker):mek 1. caus. od kmek 2. fig. baciti na kolena 3. voj. uklinjavati se (u liniju odbrane) 4. fig. oneraspoloziti, utuci, demoralisati 5. fig. unistiti, unistavati, podrivati, slabiti; iki yllk i sava lkeyi kertti dvogodisnji gradjanski rat je iznurio zemlju kkn onemocao, slab, oronuo; psih. utucen, potisten, deprimiran kknlk potistenost, ut:tcenost kme 1 . sleganje, spustanje (tla, zgrade i si.) 2. odronjavanje; rusenje 3. fig. pad, raspad, krah kmek (-er) 1. legati se, spustati se 2. rusili se, odronjavati se, stropostavati se

krnek dat. 1. sletati (sa svih strana), sjatiti se; kular tarlaya ktler ptice su sletele na njivu 2. klecati (zajedno)

l pustinja; - e dnmek fig. opusteti; - polupustinja O - san (ili faresi) zool. skocimis (Dipus sagitta)
yar llernek

pretvoriti

se

pustinju

(usled erozija) llk 1. koji obiluje pustinjom, pustinjski; - bir blge pustinjska oblast 2. neplodan; susan me varjaca (drvena) melmek 1. sedeti povijenih nogu 2. dat. spustiti se, sesti meltmek caus. od melmek mez 1. arh. ucenik medrese (koji sluzi ucitelja) 2. fig. ucenik, sledbenik

235

mezlik mezlik 1. arh. gadine ucenja (u medresi) 2. ulagivanje, dodvoravanje mlek (-i) (zemljani) lonac O - hesab prost racun, racunanje na prste mleki loncar, grncar mlekilik grncarstvo; grncarija ngl nar. (malo) blatnjavo jezero, rit p (-p) 1. strucak, slabljika; grancica; drvce (sibice); slamka; saman - slamka 2. djubre, smece; olpaci; - a,rabas djubretarska kola; - sepeti korpa za otpatke O - atlamamak bili veoma pazljiv; - atlamaz preterano precizan, minuciozan; gibi slab, kao biljcica (o coveku);- kebab kul. vrsta saslika (silno seekana meso koje se sprema u glinenom loncu) patan provodadzija
palanlk

mascena) rk racunaljka rten nar. zleb; oluk; - gibi bujno, kao oluk rt nar. levak-skakutac (vodenice) ven 1. v. evgan, evgen 2. v. venotu venotu bot. belonoga, sapunjaca (Saponaria officinalis) z nar. loj (skembeta i debelog creva) zdrrnek caus. od zmek zg tekst. osnova, polka zgn 1. odvezan, odresen; otkopcan; razmrsen 2. razmeksan, rnek (sneg,led) ll razlaganje; raspadanje, rasturanje zgnlk

v. zgn

ll

provodadzisanje

p cislac (ulica), djubrelar plk melenje ulica pleme bat. kukurek (Helleborus) plenmek 1. pokljucali, pograbiti 2. tvrdicili, cicijasiti pl 1. mesan sa slamom 2. zaprljan 3. sa stabljikom plk smetliste, djubrisle, bunjiste horozu poklonik uzivanja !isen ukusa
<> -

zme 1. razvezivanje, odvezivanje; otkopcavanje 2. mat. resenje 3. resenje (problema i si.) 4. tanko platno (za jorganske car8afe) zmek (-er) ak. 1. razvez(iv)ati, dresiti; raskopca(va)li; razmrsivati; dgmeyi - otkopcali dugme 2. resili, odgonetnuti (zagonelku, problem i sl.)3. mat:resiti, resavati (probleme, zadatke) 4. hem. razlagati, rastvarali 5. rascesljali, razmrsiti (kosu) zc hem. rastvarac zk 1. razvezan; odresen; otkopcan, razmrsen 2. razresen, odgonetnut, shvacen; desifrovan 3. rastveren omeksao, rnek (sneg) 5. fig. klimav, labav

psz: - zm fig. 1. veoma dobra, besprekorna slvar 2. bez rodbine, bez bliznjih (o osobi) r ep v. er p rek (ci) 1. zemicka, kolacic (od brasna, maslaca i jaja) 2. disk reki kolacar reklenmek 1. skiupcili se (o zmiji) 2. fig. zasedeli se, dugo oslali (o gostima, posetiocima) 3. usadili se, ne izlazili iz glave (o mislima) rek otu bot. mackov brk (Nigella cia-

4:

zlme 1. gl: im. od zlmek 2. voj. odvajanje (od neprijatelja); povlacenje (lrupa) 3. raspadanje 4. olkravljivanje (leda) zlmek 1. pass. od zmek 2. kopniti (o snegu); kravili se (o ledu) 3. arg. kidnuti, strugnuti, umaci 4. voj. povlaciti se zlmez ne (raz) resiv; - dgm Gor-

236

Ul

dijev cvor zlm 1. hem. razlaganje; raspadanje 2. psih. rastrojstvo (dusevno) 3. voj. poraz; bekstvo, rasulo
zl 1. razvezivanje, raskopcavanje 2. kopnenje; otapanje 3. fig. raspad, propast 4. voj. rasulo 5. fig. ishod, rezultat 6. !it. poz. epilog

ubuklamak ak. isiresali palicom (prasinu); haly - isiresali lepih ubuklu 1. prugast malerijal, lkanina); u linijama; - kat papir u linijama ubukluk cibukluk, polica za drzanje eibuka uha p. tekst. eoja, eoha
uhac

cohadzija, eohar

zm 1. (raz) resenje (problema i si.) 2. mat. resenje 3. kopnenje, kravljenje; otapanje zmleme fi/. gram. hem. !it. analiza; cf. tahlil zmiemek ak. lizirati; cf. tahlil etmek analizovati, ana-

uha iei bot. jaglika, jagorcevina (Primula veris) uhadar p. arh. raznosac, kurir (ureda) uhuh voz (u decjem govoru) ukur 1. udubljenje, ulegnuce; jama; jarak; - amak kopali jamu; /-n/ - unu kazmak fig. kopali kome jamu; di - u anat. alveola; gz - u ocna supljina 2. anat. jamica, rupica (na obrazu, bradi); ene - u jamica na bradi; yanak - u jamica na obrazu 3. (ili pislik - u) zahodska jama 4. geog. klanac; udolina 5. fig. raka, grob; bir aya ukurda jednom nogom u grobu (o slarom eoveku) ll 1. nizinski 2. ugnut, udubljen; - ayna konkavno ogledalo 2. upao; - gzler upale oci ukurcuk rupica; jamica '(na obrazu si.) ukur el geog. nizina, depresija ukurlanmak, ukurlamak 1. produbljivali se, postajati dublji; ulegnuti se; upadati 2. upasti (o ocima i si.); spustiti se ukurlatmak ak. produbljivati, dubiti (jamu, varak i si.) ukurlu 1. izriven, izrovan, iziokan (o pulu) 2. rupicas, u jamacama (o obrazima, bradi) ukurluk 1. izrovano mesto 2. udubljenje, udubina 3. geog. uvala; nizija, depresija ul 1. gruba tkanina od dlake 2. konjski pokrivac, abaj!ija 3. odeca, prnje o uput 1) iznoseno odelo, dronjici 2) odeca; - rtmek zasedeli se, dugo os"

zmlemeli analiticki; - diller /ing. analilieki jezici zmlenmek pass. od zmiemek zmleyici v. zmsel zmsel analiticki; lilieka geometrija geometri ana-

zndrrnek ak. hem. rastvarali znrnek rastvarali se znmez nerastvorljiv znt 1. zamrsen konac 2. komad leda koji pliva ( na reci); kretanje leda znr rastvorljiv znrlk hem. rastvorljivost
zme

razlaganje, disocijacija razlagati se, raspadati se

zmek

ubuk (-u) 1. prut; sipka (metalna), stangla; letva, pritka 2. prut, mlada grana; loza; ba - u vinova loza 3. cibuk; lula 4. pruga (na tkanini) 4. mor. pokretni produzetak jarbola O - unu tttrmek lagedno, bezbrizno ziveti ubuku 1. eibugdzija, izradjivac i prodavac eibuka 2. ist. eibugdzija (sluga koji je pripremao eibuke na dvoru i u konacima)

237

ul ha
tati (o gostu, posetiocu); - u dzrnek (ili dzeltmek obnoviti garderobu, ponoviti se; - tutmaz rasipnik, raspiku6a

ulha p. tkac (na rucnom razboju) ulha kuu (-nu) zool. senica bela (Parus pendulinus)
ulhalk

iddia neosnovana tvrdnja 4. osporen, odbacen; - kmak biti opovrgnut; sobnim; ll modrica (od udara, nagnjecenja) <> - ark 1) propao onemocao (od starosti 2) povrsan, los; - tahtaya kmak upustiti se u avanturu, preduzeti rizik; vine - boje trule visnje
rk

arh. tkacki zanat, posao tkaca

bot. saprofit

ullama kul. meso zapeceno u testu; hindi - s 6urka u testu; kaz - s guska u testu ullamak ak. 1. pokriti abajlijom (konja) 2. kul. pirjaniti, tusiti ullanmak 1. pass. refl. od ullamak 2. nasloniti se, osloniti se; navaliti se na koga 3. fig. dosadjivati ulluk zool. sumska sljuka (Scolopax rusticola) ulsuz odrpanac, gola6
ultar

rkk 1. trulost, gnjilost 2. slabost, lomnost, krhkost 3. neosnovanost 4. nesposobnost (za vojnu sluzbu); - e ayrmak odbaciti, skartirati (regruta) 5. smetliste, djubriste 6. fig. groblje

rmek 1. truliti, gnjiliti (i fig.) hapiste - truliti u zatvoru 2. postali trosan (loman) 3. oboleti od karijesa (o zubu) 4. ukvariti se, pakvarili se (o namirnicama) 5. pohabati se, izlizati se 6. istrositi se, oronuti (od starosti 7. biti opovrgnut (pobijen) 8. izgubiti znacaj (o misli, tvrdnji i si.)
rm

nar. asa, abaja (pokrivka za

stoku)

truo, gnjio

uval 1. vre6a; dzak; - bezl tkanina za vre6e 2. arg. nespretnjakovi6, seprtlja, "vezena vre6a" O- gibi 1) grub (o tkanini) 2) izguzvan (o odelu); bir - ineiri berbat etmek upropastili, pokvariti
uvack (-i)

rtmek ak. 1. caus. od rmek 2. susili (meso) 3. osporavati, opovrgavati; odbiti, ponistiti; itharnlar - opovrgnuti optuzbe 4. kiseliti, potapati (konoplju, lan) <> dirsek - fig. mnogo uciti, trljati laktove
rtmek

vre6ica

pass. od rtmek

. uvadz drveni siljak (za vezivanje dzakova) 2. silo uvallamak 1. sipati u ver6u 2. argl. propasti, doziveti neuspeh
uva C-uvas (pripadnk turskog plemena na obali Volge)

ry

trulenje, gnjilenje

1. 6us! (uzvik za zaustavljanje magarca) 2. vulg. glupace! prostacino!

uvaa

cuvaski jezik ll na cuvaskom

k pisa (u decjem govoru) kndr dijal. cvekla nki, nk posto, jer, zato sto rk (-) 1. truo, gnjio, ukvaren; meyva trulo vo6e; - yumurta ukvareno jaje 2. slab, loman, krhak; - demir lomljivo, krto gvozdje 3. neosnovan, neopravdan; - dava neosnovana tuzba; -

238

-D-

da, de i, takodje; adnan da gelecek i adnan ce doci; bir ikolata da aldm kupio sam i jednu cokoladu; o da Landa'da bulundu i on je bio u Londonu 2. a; ali, pak; bazan alyor, bazen de almyor ponekad radi; ponekad, pak, ne radi 3. pri izrazavanju oma/ovazavanja, ne poverenja, hvaljenja i sf.; pa, ta, ama; o da ne oluyor ta, sta se on pravi, sta on predstavlja! syle de artk ta, reci vee! sus, sen de! cuti pa li! 4. izmedju dv e iste reCi iskazuje intenzivnost, mnostvo; dkkan da dkkan sve same radnje, radnja do radnje; elbisesi gzel de gzel njena je haljina prelepa; gzleri siyah da siyah njene oci su veoma erne; o konuuyor da konuuyor on prica li prica, on prica bez preslanka 5. iza ponov/jenog glagolskog oblika izrazava trajnost; avc durdu durdu da tavam vurdu lovac je dugo cekao i ubio zeca; Orhan bize gelmez gelmez de birden gelir Orhan nam dugo ne dolazi, a onda odjednom dodje 6. i; abuk ko da gel trci brzo i vrati se; paray al da sakla uzmi novac i sakrij ga; ye de i jedi i pij! 7. otuda, stoga, zato; dakle anlamadm da sordum nisam razumeo, zato sam pitao; sizi okulda grmedim de buraya geldim nisam vas video u skoli, zato sam dosao ovamo 8. vee, nego; niin imdi deil de sdnra? zasto ne sada, nego posle? unu almadm da bunu aldm nisam uzeo to, vee ovo 9. cak, stavise; . seni yetieim de geeceim ja cu te stici, cak cu te prestici; sylemekle yetinmedim, yazdm da nisam se zadovoljio samo time sto sam rekao, cak sam i napisao 1O. iako, mada, no, ipak; beni grd de selam vermedi iako me je video, nije me pozdravio, video me je, a ipak me nije pozdravio 11 . brzo, odmah; suya dalsn da ksn neka zaroni i odmah izadje <> /-sa/ da iako, premda, makar i, cak i da .. bunu yaparsa da faydas yok nema koristi cak i da to ucini;

onu grsem de tanyarnam ne bih ga poznao cak i kad bih ga video; da... da i ... i: ben de, Emine de, Nezihe de, hepimiz nesle olduk i ja i Emina i Neziha, svi smo se prehladili; da ondan stoga, zato; niin o kadar ge kalktn? gece ge vakit altm da ondan zasto si tako kasno ustao? zato sto sam radio do kasno u noc
dadac

v. dadaist

dadaist dadaist dadaizm /it. dadaizam dadamak nar. mamiti, primamljivati, postavljati mamac (o lovu)
dadamk (-)

mamac, vab (ac)

dadandrmak ak. dat: 1. namamiti, namamljivati 2. nauciti, navici, navikavati

dadanmak dat. 1. navici se, privici se; pej. navaditi se; ikolataya - naviCi se na cokoladu 2. cesto posecivati: ucestati s posetama (dolascima); lokantalara - ne izbivati iz restarana
dada 1. brat 2. mladic 3. drugar; burazer, brajko (pri oslovljavanju); - m! burazeru! dad

p. dadilja; dojilja

dadlk posao dadilje; - etmek pazili decu, starati se o deci

da 1 1. planina, go ra; - adam 1) planinac, gorstak 2) grubijan, neotesanac; az krater; ct. krater; - ard druga srana planine; - ardnda. iza planine; - ba 1) planinski vrh 2) strasno, pusto mesto; bataryas voj. brdska baterija; - bayr gore i brda; - bilgisi orografija; - birlikleri voj. planinske jedinice; - boaz. klanac, tesnac: - a kmak 1) popeti se, uspenjati se na planinu 2) odmetnuti se; skrivati se (na planini); - doruu najvisi vrh planine; - etei podnozje planine; - geidi pla-

239

da

f
ta 1) veoma mnogo, mnostvo (cega) 2) sve okolo, daleko, dokle oci mogu videti; lara talara! dalje ga bilo od nas! spasi nas, boze (pri spominjanju kakve nesrece); - ve ta tutmak biti krcato pun, nemali gde igla da padne; - yrmzse abdal yrr post. ako breg nece muhamedu, Muhamed mora bregu

ninski prevoj; - .gl planinsko jezero; /-/ - a kaldrmak oteti, odvesti na planinu; odvuci; kidnapovati; - kay!llas osulina; klizanje (brda); - kitlesi planinski masiv; kolu geog. ogranak planine; - otla planinski pasnjak; - srt planinski greben; sporu alpinizam, planinarstvo; - topusu voj. brdska artiljerija; - yamac nagib, kosina; - yurdu planinarski dom; planinsko konaciste 2. u sastavu bat. i zoo/. naziva; - ardc bat. sandarak-drvo (Callitris quadrivalvis); - babalar zoo/. drac, vukodrzica, planinska zeba (Tringilla montifringilla; - am bat. planinski bor, krivulj (Pinus montana); - kara aac bot. planinski brest (ulmu montana); - koyunu zaaf. muflon, divlji ovan (Ovis ammon musimon); - mersini bat. borovnica (Vaccinium myrtillus); - seresi zaaf. poljski vrabac (Passer montanus); - san zoo/. mrmot (marmota marmota); - tavuu zaaf. tetreb (Tetrao urogalis o - lar anas veoma krupna zena; - ays trapavko, nespretnjak; neotesanac, zvekan, klipan; - da ban var, yreinde - n varizr. bogatstvo ne lisava brigil.; imetak donosi brigu; - da bym v. - adam; - a kan dz aramaz post. ko se u kolo hvata u noge se uzda; kad se cega prihvatis, ne govori da ne mozes; - - a kavumaz, insan insana kavuur rastavljeni se jednom mogu sresti; - lar dayanmaz to je nepodnosljivo! - deviren nezgrapan, nespretan, nevest, neumesan; - doura doura bir fare dourmu tresla se gora rodio se mis; - lara d mek tumarati, skitati, lunjati; - dan gelip badakini kovmak zapovedati u tudjoj kuci; - larn gelin abias (ili anas) 1) medved 2) medvedasta, nezgrapna zena; - gibi 1) snazan, jak 2) ogroman, kao od brda odvaljen - lar kadar 1) ogroman 2) veoma mnogo; - lar kadar fark var postoji ogromna razlika; - larn misafir ald mevsim salj. leto; - paras gibi krupan covek, ljudeskara; - larn enlii 1) medved (saljivo) 2) grub, neotesan (covek); -

da2 p. 1. zig; /-al - basmak (ili vurmak) udariti zig, zigosati; - yakmak V. basmak 2. med. gorenje, paljenje, sagorevanje (rane), kauterizacija 3. fig. bol, stradanje, jadi (ljubavni)
daar 1. glinena posuda (sa sirakim otvorom) 2. v. daarck 3. arh. velika merica (za zito) daarck (-) 1. kozna torbica 2. fig. znanje, pamet; - ndakini karmak izloziti svoje misljenje; - ykl upucen; potkovan (znanjem); - ta bir ey kalmamak fig. sve potrositi, iscrpsti do kraja

dac

planinar, alpinist planinarstvo, alpinizam

daclk

a. zagor, galama, graja 2. fig. Uzbuljenje, usplahirenost; nespokojstvo, nem ir


dadaal

dadaa

1. bucan, suman, hucan 2.

fig. nemiran, nespokojan, brizan


dalm 1. psih. rastrojstvo, delenje licnosti 2. hem. fiz. razlaganje, disocijacija; dizperzija 3. ek. raspodela; gelir - raspodela dohotka 4. psih. asocijacija; cf. arm 5. /ing. distribucija
dal

1. raspodela, distribucija 2.

geog. rasprostranjenost, rasirenost, raz-

mestaj (faune, flore, voda i si.) 3. raspad, rasulo (vojske) 4. pad, propast; Roma Imparatorluunun propast Aimskog carstva
dalma 1. gl. im. od dalmak 2. voj. rasporedjivanje, razmestaj (borbenih jedinica) 3. voj. rasipanje, rasturanje (zrna, granata) 4. fiz. disperzija, rasipanje (svet-

240

dalamak

losti) 5. hem. rastvaranje, razlaganje


dalmak 1. raziCi se; rasturiti se, rastrkati se; raspustiti se, raspustati se; razlivati se, rasplinjavati se; rasuti se, rasprsiti se; bulutlar dald oblaci su se razisli; meclis dald skupstina je raspustena; u mrekkep dalyor to mastilo se razliva; toplantya katlanlar dald ucesnici skupa su se raziilli 2. rasuti se, razbarusiti se (o kosi) 3. skrhati se, slomiti se, polupati se; raspasti se (o namestaju, stolicama i si.) 4. hem. razlagati se, rastvarali se 5. narusiti se (o redu); postali neuredan; napraviti se o neredu); oda dald soba je u neredu 6. raznositi se, delili se (o posti); posta dald posta je razdeljena; yemek bir saat sonra dalacak hrana ce se delili za jedan sat 7. voj. razdeliti se; razmaci se (o redovima) razmestiti se (o jedinicama) 8. povuci se, udaljiti se 9. fig. razilazili se, ne slagati se; dedenin lmnden sonra aile dald posle depine smrti nastala je nesloga u poredici 10. fig. ugasiti se, ukinuti se (o drustvu, ustanovi)
dank 1. rasut, razbacan, rasturen, rastrkan; kymzn evleri ok - kuce naseg sela su veoma rastrkane 2. rasut, razbarusen; - sa razbarusena, rascupana kosa 3. neuredan, u neredu (o kuci, sobi i si.) 4. nemaran, aljkav; dank bir kadn aljkava zena 5. rasejan, rastrojen (mislima); bugn zihnim - danas sam rasejan 6. voj. razmaknut, rasclanjen (o stroju, formaciji); - dzen razmaknut stroj; rasclanjen borbeni poredak 7. razbijen; - ordu razbijena vojska 8. rastresit, sipak (o zemlji, snegu i si.) danklk 1. razbacanost, rastrkanas 2. razbarusenost, rascupanost (kose) 3. neurednost, nered 4. nemarnost, aljkavost 5. rasejanosi 6. rastresitost, sipkost Dastanl

fig. rusilacki, razbijacki; koji narusava (mir, red, jedinstvo i si.)


datclk

dostavljanje, raspodela; dist-

ribucija
pass. od datmak; davoj. razbijene trupe: meclis datld skupstina je raspustena; mektuplar datld pisma su razdeljena; yemek datld hrana je podeljena
tlm ktalar datm 1. razdavanje, delenje; kitap izdavanje knjiga; yemek - podela, izdavanje obroka 2. raspodela; gelir - raspodela dohotka 3. distribucija; film - distribucija filmova; evi distributerska kompanija
datrnc dat

datlmak

sin. distributer
datma

v.

gl. im. od datmak; - yeri voj. punkt za snabdevanje 2. isporuka, dostava, raznosenje (poste)
datmak ak. 1. deliti, rasporedjivati (hranu, novac, dohodak); 2. rasuti, razbac (iv) ali, raseja(va)ti; (na) praviti nered; evi - napraviti nered u kuci; katlar - razbacati papire 3. raznositi, dostavljati, isporucivati (postu, pisma) 4. rasprsivati; razgoniti, rasterivali (oblake, maglu); d man - razagnati, potuci neprijatelja; kederi - odagnati tugu; rzgar bulutlar datt vetar we rasterao oblake; pheleri - rasprsiti sumnje 5. razneti,. razmrskati, polupati, razbiti; tren arabay datt voz je razmrskao aulomobil 6. rasturiti (skup, zbor); raspustiti (skupstinu) 7. rasformirati, zatvoriti, ukinuti (organizaciju, drustvo, ustanovu) dattrmak

datma

caus. od

datmak

da

keisi zool. divokoza (Rupicarpa)

daia da

p. zig, gvozdje za kauterizaciju

Dagestanac

lalesi bat. breberina, sasa (Ane1. zigosati, stavljati zig 2.

datc 1. postar, pismonosa; cf. mvezzi 2. teh. rasporedjivac razdeljivac ll

mone)
dalamak ak.

241

dalanmak

med. paliti, tusirati, kauterizovati (ranu) 3. tig. peci; stipati (o hladnoci, toploti, ostrom picu, vrucini); rak damaklarm dalyor rakija mi pece nepca; souk kulaklarm dalyor hladnoca mi stipa usi 4. tig. nanositi bol, muciti, zalostiti; sneveseliti; bu olay hepimizi daiad ovaj dogadjaj nas . je sve razalostio
dalanmak daiatmak

govoru) dahi i, takodje; ni (sa odrecnim glagolom); cf. da dahi a. genije


bulu

dahice poput genija, ingeniozno; - bir genijalni izum

pass. od caus. od

dalamak dalamak

dal 1 1. brdjanin, gorstak 2. nar. grubijan, neotesanac dal2 1. sa zigom, ziasan (o zivotinji) 2. tig. tuzan, ojadjen, ucveljen
dal

vrsta ukrstene ovce (u Turskoj)

dalk 1 brdovit; planinski ll planinsko, brdovito mesto


da oluu

geo/. obrazovanje planina,

orogeneza
da

servisi kedar; ct. sedir

dahil a.l unutrasnjost, unutrasnji deo; ine unutar, u. unutrasnjost; - inde unutra, u unutrasnjost cega; - inden iznutra, iz; u granicama ll 1. unutrasnji 2. koji ulazi, koji stupa u; /-/ - etmek uvesti, ukljuciti; /-al olmak 1) ulaziti (u sastav cega) 2) ucestvovati, uzeti ucesce (u igri, ratu i si.) lll ukljucujuci i, racunajuci i; zakljucno sa; ben bugn - geleli on gn oldu racunajuci i danas, ima deset dana od kako sam dosao; ocan on beine kadar, on bei de - do petnaestog januara, ukljucujuci i petnaesti; vergi - ukljucujuci i porez; yemek - ukljucujuci i hranu, zajednci sa hranom O - olarak (ili olmak zere) zajedno sa, ukljucujuci i. ..
lanlan

dah v. deh daha 1 1. jos, do sada (s odrecnim glagolima) jos, jednako; - kimse gelmedi jos niko nije stigao; - yarm saat olmad jos nije proslo pola sata; Ekrem bu otelde kalyor Ekrem jos stanuje u ovom hotelu 2. vise, jos (kao dodatak postojecem); bir - 1) jos jednom 2) vise, odsad (sa odrecnim glagolom); - oraya gitme! nemoj vise ici tamo! biraz - jos malo; iki saat ders almalym treba da ucim jos dva safa 3. vee, jos; - dn geldim jos juce sam stigao 4. kao cestica za gradjenje komparativa; - byk .veci; - ok vise; -dorusu tacnije; .,. fazla v. - ok; - iyi bolji; bolje; - iyi ya! utoliko bolje, tim bolje; ben senden - yalym ja sam stariji od tebe ll mat. plus, vise; iki - alt sekiz eder dva plus ses! su osam o - neler svasta! kojesta!; - s var to nije sve, ima jos; az zamalo, umalo, skoro dahdah, dehdeh dji! djiha! (u decjem

dahilen a. 1. iznutra, unutra; - kulila med. lek koji se pije

dahili a. umutrasnji, unutarnji; ct. isel; - deniz unutrasnje, sredozemno more; harp gredjanski rat; - hastalklar interne bolesti; - kan seyelan unutrasnje krvarenje; - seyrsefer unutrasnja plovidba; siyaset unutrasnja politika; - ticaret unutrasnja trgovina dahilik genijalnost dahiliye a. 1. arh. unutrasnji poslovi; ct. - nezareti ministarstvo unutrasnjih poslova 2. med. interne bolesti; - mtehasss internista, specijalista za interne bolesti 3. interno odeljenje (u bolnici, klinici)
iileri:

dahiliyeci 1. sluzbenik ministarstva unutrasnjih poslova; pripadnik sluzbe unutrasnjih poslova 2. internista, specijalista za interne bolesti dahiyane a-p. arh. v. dahice

242

dal dahietmek dat. mesati se, uplitati se, zabadati nos; ct. karmak daim a. arh. stalan, trajan; - etmek nastavljati, produzavati; uciniti trajnim; olmak nastavljati se, trajati daima a. uvek, stalno daimi a. dug, trajan, dugovecan; stalan, postojan, permanentan; cf. kalc; hareket fiz. perpetum mobile; - kadro stalni kadar; - komite stalni komitet; ordu stalni vojni kadar, regularna vojska daimilik trajnost, postojanost; vecnost dair a. post. sa dat. o, u vezi sa; cf. degin, hakknda; bana - o meni, u vezi sa mnom; sanata - bir konuma razgovor o umetnosti daire a. 1 . krug, kolut, ko lo; geom. povrsina kruga; - evresi geom. kruznica, obim, opseg; - izmek opisivati krug; kesmesi isecak, sektor kruga; - paras (ili sathi) odsecak, segment kruga; - ek linde kruzni; yarm - polukrug 2. ured, biro, nadlestvo; uprava; gvenlik - si uprava bezbednosti; i bulma - si biro za zaposljavanje; tapu - si katastarska uprava; vergi - si poreska uprava 3. odeljenje, odsek (ustanove); hukuk ileri - si odelenje pravne sluzbe; askerlik - si vojni odsek; dviz - si devizno odeljenje (banke); muhasebe - si knjigovodstvo, knjigovodstveno odeljenje; pasaport - si pasosko odeljenje; personel - si personaina odeljenje; 4. odelenje, odeljak, kabina; bagaj - si prtljaznica; dmen - si mor. kormilarska kabina; kazan - si kotlarnica; makine - si masinsko odeljenje 5. stan; kaleriferli - stan sa parnim grejanjem; kiralk - stan za izdavanje 6. nadleznost, kompetencija; jurisdikcija; bu iler belediye organlarnn - sindedir ovi poslovi su u nadleznosti opstinskih organa 7. oblast, podrucje; okrug; belediye - si opstinsko podrucje; seim - si izborni okrug 8. muz. daire 9. fig. krug; sredina, drustvo; cf. evre; aile - sinde u krugu porodice; dost - si krug prijatelja 1O. okvir, granice; belirli artlar - sinde u okviru odredjenih uslova; konu - sinde u okviru teme; olanaklar - sinde u granicama mogucnosti daireli od ... stanova; on - bir apartrnan stambena zgrada od deset stanova dairesel kruzni; krugolik; - hareket fiz. kruzno kretanje; - testere cirkular, cirkularna testera dairevi a. v. dairesel dakik a. 1. fin, suptilan, delikatan 2. tacan, ispravan, precizan 3. podroban, detaljan, iscrpan; - rapor iscrpan izvestaj dakika a. 1. minuta; - dan - ya iz minute u minutu; - s - sna tacno u minut; s - sna uymaz neuravnotezen (o coveku) 2. mat. minula (600-ti deo stepena) daktilo 1. daktilograf; - bayan (ili kz) daktilografkinja 2. kucanje; /-/ - ya ekmek (ili - makinesi) pisaca masina daktilograf

v. daktilo (1.)

daktilografi daktilografija daktiloloji daktilologija, govor pomocu prstiju daktiloskopija daktiloskopija


da1 1. bat. grana 2. fig. grana, ogranak, struka; - budak salmak (ili vermek) 1) (raz) granati se, pustati grane 2) fig. granati se, sirili se, razjivati se; bilim naucna disciplina; sanayi - industrijska grana O - dan - a atlamak skakati s teme na temu; - dan - a konmak kolebati se, biti neodlucan; .-gibi 1) mrsav, slab, suv 2) vitak; bir - da durmamak biti nestabflan (nepostojan, vetropirast)

dal2 nar. 1 . ledja, pleca 2. zatiljak o /- na basmak ljutiti, razdrazivati; /-n/ na binrnek peti se kome na glavu, dosadjivati; - vermek oslanjati se, naslanjati se
n/

243

dal
da3 nar. isprde reCi sa vremenskim iskazom pojacava njihovo znacenje; - gndz usred belog dana; - le tacnou po d ne

dalak (-) anat. 1. slezina;- olmak bolovati, patili od slezine; - imesi oticanje jetre 2. sat meda, sace dalak otu bot. dubacac (Teucrium chamaedrys)
pn;

dalalet a. zabluda, pogreska; cf. sa- e dmek pasti u zabludu, pogresiti

dalamak ak. 1. ujesti, ugristi (o psu, vuku i si.) 2. ubosli, ujesli (o inseklu); ope6i, ozeci (o koprivi) 3. fig. ujesti, naneti bol 4. fiziol. nadraziti dalan p. arh. predvorje, hol, foaje dalap (-b) vreme uspaljenosli, vreme parenja (o zenki. zivotinja); - a gelmek uspaliti se; parili se
dala

gisi talasna linija; - - 1) u talasima, talasast (o kosi) 2) neravnomeran; u prugama, prugast (premaz, krecenje i si.) dizisi serija talasa; - hareketi fiz. talasno kretanje; - uzunluu v. - boyu; ksa lar kratki talasi (radija); ses - s zvucni talas; scak - s topao talas, otopljenje 2. arg. obmana. lukavstvo, smicalica; cf. dalavere; - y akmak 1) osetiti, naslutiti prevaru 3. arg. rasejanost, odsutnost; - ya dmek 1) biti rasejan 2) arg. nasesti, biti obmanut; - gemek 1) biti rasejan 2) ismejavati, terali segu 3) zasnovati prolaznu ljubavnu vezu; - ya getirmek navesti, prevariti 4. arg. osamu6enost, omamljenost (od droge) 5. prolazna (ljubavna) veza, ljubavna avantura; /-la/ - s olmak imati ljubavnu aferu O - gibi gelmek navalili, nagrnuti, (po) hrliti; - saymak lencariti, brojati bogu dane; /-n/ - sna ta ,~fmak kvariti kome posao, podmetati kome klipeve u tockove
dalgac 1 1. arg. prevarant, varalica; smutljivac 2. oklevalo, skanjeralo ll 1. rasejan, nepazljiv 2. nepostojan, vetropirast

svadja, prepirka, zadjevica; cf.

kavga
dalamak s ile 1. ujedati se (o psima) 2. svadjati se, prepirati se datatrmak

dalgack (-j talasi6


dalgakran

caus. od dalamak

lukobran, mol
ak. (us) talasali, uz-

dalavere podvala, smicalica; smutnja, spletka; - evirmek (ili dndrmek) ob~ manjivati, praviti smicalice; spletkariti dalavereci prevarant, varalica, lupez dalda v. dulda
daldrlmak

dalgatandrmak

burkati, uskomesati dalgalanmak 1. talasati se (i fig.); deniz dalgalanyar more se talasa, more ja valovito; kalabalk dalgalanyar masa se talasa 2. lelujati se, leprsati se (o zastavi, kosi i si.)
dalgal 1. talasast, valovit, buran (o moru) 2. neravnomeran razlicitog tona (o boji) 3. talasast, brezuljkast, neravan (!eren, zemljiste); rebn3st (lim, gvozdje); arazi neravno zemljiste; - teneke rebrast, talasast tim 4. tekuci, leteci (dugovi) 5. talasni; ksa - kratkotalasni; orta - srednjetalasni 6. s prelivima, moariran (o tkanini); - kuma moare, svila s prelivima; cf. meneviii 7. fig. rasejan O - akm fiz. na-

pass. od

daldrmak

daldrmak 1. ak. dat. zagnjurili, uroniti, potopiti, zamociti, umociti; suya - potopiti u vodu 2. ak. dat. zavlaciti, zavuci gurnuti (ruke u dzepove i si.) 3. arg. rasadjivati, polagati umno- zavati polaganjem 4. fig. zamisiili se, zadubiti se u misli

dalga 1. talas, val (i fig.); - y baa almak 1) ploviti uz talase 2) izloziti se opasnosti, uhvatiti bika za rogove; - boyu fiz. talasna duzina, duzina talasa; - iz~

244

dam izmenicna struja; - akm retici fiz. alternator


dalg rasejanost, sutnost; cf. gaflet

zamisljenost,

od-

dallanmak 1. granati se, pustati grane 2. fig. (pro) sirili se, razviti se 3. fig. rapetljati se, zamrsiti se, iskomplikovati se; dallanp hudaklamak iskomplikovati se
dall 1. razgranat (o stablu); - budakir fig. sloien, zamrsen, komplikovan 2. saren, sa sarama (o tkanini); - basma basma sa sarama; - gll ziv, upadljiv (o boji)

ronilac gnjurac; - bal ronilacko zvono; - elbisesi gnjuracko odelo


dalg kuu

dalg (-c)

(-nu) zaaf. gnjurac (Co-

lumbus)
dalglk

daima sp. zahvat ispod kolena (u rvanronilastvo, zanimanje ronioca ju) dalmak (-ar) 1. dat. uroniti, zagnjuriti se; suya dalp ocuklara kadar yzd zaronio je i doplivao do dece 2. dat. prodreti, uvuCi se; uleteti, upasti, provaliti; stadyuma biletsiz dald upao je u stadian bez karte; zeyir kapy vurmadan dald Uzeir je uleteo bez kucanja 3. dat. sav se predati, posvetiti se, odati se cemu; e lenceye - predati se zabavi; hulyaya mastati, predati se masti; ie - sav se predati poslu 4. dat. udubljivati se, udubiti se; utonuti; kitaba - udubiti se u knjigu S. (ili uykuya - ) zaspati, utonuti u san 6. onesvestili se, pasti u nesvest (obelesniku) 7. sp. zahvatiti ispod kolena (u rvanju) 8. vaj. uklinjavati se, ukliniti se Odala ka uz velike teskoce, tesko, naporno; dalp gitmek mnogo razmisljati lupali glavu, naprezali misli dal taban 1 bos, bosonog ll pej. skitnica, bitanga daltonizm med. daltanizam dal uyku nar. dubok san dalya bat. georgina (Dahlia); v.
iei yldz

dalgn 1 . rasejan, odsutan; - - rasejano; zamisljeno 2. bez svesti, obamro, ukocen


dalgnca

rasejano; zamisljeno postali rasejan

dalgmlamak

dalgnlk 1. rasejanost, zaboravnost; zamisljenost, odsutnost 2. uspavanost, obamrlost, letargija; - na gelmek biti rasejan, ne primecivati; ne paziti; - na getirmek ubediti, nagovoriti (koristeci se cijam rasejanoscu) dalgr nar. 1. lako talasanje, mreskanje (mora, jezera) 2. talasasti preliv (na tkanini, papiru, gvozdju) dal 1. poniranje, uronjavanje 2. av. obrusavanje, pikiranje; - yapmak 1) zaroniti, uroniti 2. obrusavati se, pikirati 3. sp. bacanje, plivanje kroz vazduh (u fudbalu, rukometu)

daliz v. dehliz dalkavuk (-u) 1. laskavac, ulagivac; ulizica 2. ist. dvorska budala, lakrdijas 3. nar. gotovan, muktas, mufljuz dalkavukluk 1. laskanje, dodvoravanje, ulagivanje, ulizivanje 2. nar. muktasenje, gotovanstvo ba davadziluk dal kl 1 golom sabljom, isukanom sabljom ll fig. hvalisavac razmetljivac
daliandrmak ak. 1. razgranati 2. fig. otezati, oslozniti, iskomplikovati

dalyan stacionirane mreze, loviste (za ribe); - n iine girmek upasti u mrezu (oribi); - tarlas mesto za razapinjanje mreza o - gibi stasit, lepo gradjen dal yarak (-) arg. klipan, zvekan dam 1 1. krov; - aktarmak prepokrivati krov; - alt potkrovnica, soba na tavanu;

245

dam nadstresnica 2. kucerak, krovinjara, potleusica 3. staja; tor; obor 4. arg. buvara, bajbokana, corka; /-/ - a atmak baciti u bajbokanu, corkirati o - dan ardaa atlamak skakati s teme na temu; - a k mak prirediti histerii':nu scenu; postali histerii':an; - dan dereesine (ili - dan der gibi) neumesno, u nevreme, izrenada (reci); - dan den - dan denin halini bilir post. nastradalog razume samo onaj ko je i sam stradao; (lar)da gezmek vucarati se, bludnii':iti (o zenama); - stnde saksaan vur beline kazmayl kojesta! gluposti! dam2 1. dama, partnerka u plesu 2. dama (karta) dama 1. igra dama; - tahtas tabla za igru dama 2. dama (u igri dama) o demek 1) umoriti se, izgubiti snagu 2) iscrpsti se, nestati (o novcu i si.) /-/ - ta gibi oynatmak premestati, prebacivati s mesta na mesto; pomerati kao figure (dame) damacana (velika) opletena boca
damac

atmak pulsirali (o veni); - larn kesrnek sertlemesi arpreseci sebi vene; terioskleroza; kan - krvni sud 2. damar, zila (u u kamenu, drvetu); :Zilica (ispod koze) 3. geo/. :Zila; altn - zlatondsna zila 4. fig. priroda, narav, cud; - bozuk lose naravi, svadljiv; nepristupai':an; /-n/ - na basmak naljutiti, rasrditi; /-n/ - n bulmak naCi kome slabo mesto; - atlak drzak, bezoi':an; /-n/ - na ekmek naslediti (narav, cud; - na dokunmak V. - na basmak; /-n/ - na girmek biti kome po volji, zadobiti koga, podvuci se kome; - krk bestidan; - tutmak 1) uzjoguniti se, kapricirati se 2) razljutiti se, razbesneti se 5. fig. zica, sklonost ka i':emu, dar; airlik - pesnii':ka zica damar bilimi angiologija, krvnim sudovima
damarck (-)

nauka o

1. arterijica 2. lanka

rudna :Zila damardaraltan fiziol. koji suzava sudave


damargenileten

fiziol. koji siri sudove

igrai': dame

damak (-!;j) 1. anat. nepce; - etei nepi':ani veo; - kemeri nepi':ani ICk; - kemii nepi':ana kost;.- sessizi (ili nsz) nepi':ani, palataini suglasnik 2. kuka, zakai':ka, jezii':ak (udice) 3. nar. zapalenje nepca O - a ho gelmek biti po ukusu, odgovarati; /-n/ - n kaldrmak umiriti nasmrt preplasenog; - kurumak osecati veliku zedj
damakl 1. s nepcima 2. s kukicom (iglom), bodljikav; -diler zubalo, stavljeni zubi; - ine udica sa kukicom

damarlanm bot. zool. splet :Zilica (na listu, kod insekata)

damarianma vaskularizacija, stvaranje krvnih sudova; protkanost krvnim sudovima


damarl 1. s oteklim, prosirenim venama; - el ruka s nabreklim verama 2. sa zilama, zilii':ast (o drvetu, kamenu); - mermer zilii':ast mermer 3. fig. svojeglav, tvrdoglav; cudljiv, hirovit

damarsz

1. bez :Zila (drvo, list) 2. fig.

bestidan,

besramar

damaksl /ing. nepi':ani, palatalni; art zadnjenepi':ani; n - prednjenepi':ani


damaksllama

damasko 1 tekst. damast, damaska svila ll od damasla damat tanski zet


(-d)

/ing. palatalizacija

p. 1. zet, 2. ist. damat, sul-

damal kockast, kariran; - etek karirana suknja

damdazlak potpuno i':elav damga 1. :lig, pei':at, stambilj 2. danga,

damar 1 . anat. bat. sud; zila, ve na; -

246

danakran

sprava za zigosanje 3. znak, fabricka marka; - pulu taksena marka 4. plomba (carinska i si.) 5. fig. zig, pecat, obelezje, "crna" mrlja; - vurmak 1) udarati zig, pecatiti 2) plombirati 3) fig. zigosati, obeleziti
damgac

med. kostobolja d ete

bir - ocuk sicusno

damlack (,) 1. kapljica 2. fig. mrvica, truncica; veoma mala

1. pecatorezac 2. cinovnik

koji stavlja pecate; radnik na plombiranju rob e damgalamak ak. 1. stavljati zig (pecat); stavljati fabricki znak; altn - stavljati zig na zlato. (za oznaku finoce) 2. stavljati plombu, plombirati (robu) 3. fig. obeleziti, zigosati damgalanmak pass. od damgalamak damgaiatmak caus. od damgalamak
damgal 1. oznacen, obelezen (o rublju i si.) 2. zigosan; bazdaren 3. plombiran, sa plombom (o robi) 4. fig. zigosan, obelezen; ozloglasen damgasz 1. bez znaka; bez ziga (o zlatu, srebru) 2. bez plombe, naplambiran (o robi)
.damtc 1 destilatar tilacioni aparat l

damlalk 1 . kapaljka, pipeta 2. oluk 3.' med. mrojac kapi

damlamak 1 . kapali, kanuti; elbiseme kanulo mi je vino na odelo 2. teci, isticati, curiti (o slavini, kofi, vedru) 3. dat. fig. upasti, uci nepozvan O damlaya damlaya gl olur pasi. zrno pozrnopogaca; kap po kap-moraca
arap damlad

damla

sakz

kvalitetna smola

damlata 1. dragi kamen (u obliku kapljice) 2. talog u pei':inama (naprav!fen podzemnim vodama)

damlatlmak

pass. od damlatmak

damlatmak ak. 1. caus. od damlamak 2. prokapati, prokapinjati, pokapati; med. ukapavati kapi (u nos, oci) dammak (-ar) dijal. dat. 1. iznenada doci, sinuti (o misli); aklma damd sinula mi misao damper 1. teh. prigusivac, prigusnica treperenja (masine) 2. automatski istovarivac (kamiona) damping ek. damping; ce na
fiyat

destilator, des-

hem. destilisan; - su destilovana voda


damtma

damtk

destilacija

niska

damtmak ak. destllisati


damzlk 1 ferment, kvasac, siriste l agr. sortni, semeni, za setvu (o biljkama); - buday semena psenica 2. zaaf. priplodan, rasplodan; - aygr pastuv; - boa priplodni bik

dan: - - (ili - dun) tras! bum! dum! dana tele; - eti teletina: - kzartmas telece pecenje o - lar gibi barmak (ili bgrmek) vikati na sav glas, derati se; nn kuyruu kopmak desiti se nezeljeno, dogoditi se najgore dana aya culatum)
(-n)

dam

koruu

bat. jaric (Sedum acre)

damla 1. kap, kaplja 2. farm. kapljice, kapi; burun ~. s kapi za nos; gz -s kapi za oci 3. med. kap, srcani udar, apopleksija; /-al n inmek pretrpeti srcani udar, zadesiti kap; - dan lmek umreti od srcanog udara 4. nar. veoma malo, kapljica, truncica; - - kap po kap, malo-pomalo; iki - yamur yad pale su dve kapi kise 5.

bat. kozlac (Arum ma-

dana burnu bat. divlja zevalica (Antirrhinum orontium) 2. zaaf. rovac (Gryllotalpa vulgaris)
danakran otu bat. kaluzdjarka (Epi-

pactis)

247

Danea Danea danski jezik dandini uzv. hop! (pri tepanju maloj deci); - yavruma hopala hop, hop, cedo moje! - - dastana buji, paji! ll u neredu, razbacan, rasturen O - bebek 1) razmazen 2) infantilan (o coveku) dane Otane dang nica
(-)

super; yemekierin - s najbolje jelo ll sustina, srz; o, bu iin - sn bilir on se odlicno razume u to, on je majstor u tome
dani

p. arh. znanje; nauka, znanost

dan k 1: /-n/ (beynine ili kafas na) demek (ili etmek) razabrati, konacno shvatiti dank2 v. dang dans ples, igra; - dzeneisi koreograf; - dzeni koreografija; - a kaldrmak (ili davet etmek) pozvati na ples; - yapmak igrati, plesati
dans

med. denga, tropska groz(-)

dangalak zatucanost

budala, bena, zvekan

dangalaklk

tupoglavost, ogranicenost,

dangldamak

v.

dangrdamak

plesac, igrac

- dungul 1 grub, neotesan; dungul bir adam neotesan covek ll grubo (postupati, govoriti)
dangr;

dangl:

darisli s plesom (vece, priredba) dansr v.


dans

dansz plesacica dantel, dantela cipka, cipkani rad

- dungur v.

tangr

tungur vikati,

dangrdamak glasno govoriti,

derati se
dan
avere

dantelli dantelal s cipkama, cipkast; uksarsen cipkama danya danski pas, danac
dapdaraek

savetovanje; konsultacija; 1. v.
dan

ct. m-

veoma uzan, pretesan

dank (-)

2. pogodba;

tajni dogovor
dankl prividan, lazan; pritvoran, vajni; - d toboznja borba; fig. namestena stvar

danma gl. im. od danmak; - brosu biro za informacije; - kurulu savetodavni odbor, savetodavna komisija danmak 1. dat. ak. savetevali se, pitati za savet, obratiti se kome za savet; bu sorunu kime danaymi s kime da se posavetujem o ovom problemu? 2. ak. pretresati, raztnatrati, vecati, savetevali se

danman savetodavac, savetnik


Dantay

drzavni savet (Turske re-

publike) Danimarkah Danac, stanovnik Danske daniska nar. 1 najbolje; najbolji, prima,

dar 1 1. uzan, uzak; tesan, teskoban; tesna obuca; - elbise tesna haljina; - ev teskobna kucja; - hat uskotracna pruga, pruga uzanog_koloseka; sokak uzana ulica 2. oskudan, stur, skucen, ogranicen, neznatan; - gelirli agranicenih prihoda; - zaman kratko, ograniceno vreme 3. fig. ogranicen, borniran (duhom, pamecu); ..: dneeli ogranicen, priglup; - grl skucenih pogleda; imkanlar ogranicene mogucnosti 4. gram. zatvoren; - sesli zatveren vokal (u turskom , i, u, ) 5. geom. ostar; - ai ostar ugao ll fig. teskoca, skripae, prpa; /-/- a bomak 1) (is)koristiti ciju teskecu 2) prisiljavati, vrsiti teskecu 2) prisiljavati, vrsiti pritisak; - da bulunmak biti u oskudici, kuburiti s novcem; - a dmek doci u besparicu (noveanu krizu); "" a gelememek ne podlegati pritisku; - a gelmek (ba) 1) doci u vremenski skripac 2)
ayakkab

248

danlmak biti prinudjen (uciniti sto); /-/- a getirmek 1) dovesti u tezak polozaj 2) pozurivati, terati; - da kalmak 1) naci se u skripcu 2) ostati bez novca lll s mukom, jedva, na jedvite jade; - a - (ili - - na) jedva, jedvice; - atmak (kendini ) jedva se cega domoci; pobeci, izvuci se; - kamak jedva se izvuci, izbaviti se od; trene - yetitim jedva sam stigao na voz, zamalo nisam izgubio voz dara dara, odbitak od tezine anibalaze; /-n/ - sn almak (ili karmak) oqbiti daru, odrediti neto tezinu <>/-l - ya atmak (ili karmak) tig. ne pridavati znacaj, ne obazirati se
darac k

darbelemek ak. 1. udarati, udariti 2. tig. naneti udar, unesre6iti 3. tig. podrivati, rovarili, sabotirati darbelenrnek pass. od darbelemek darbetmek 1 . ak. udarati, udariti 2. ak. kovati (novac) 3. ak. mat. mnoziti; ct. arpmak 4. ak. med. raseci, operisati (cir, tumor i si.) 5. udarati, lupati, biti, strecati (o s re u)
darbmesel darbz

p-a. poslovica; ct. ata sz

dijal. vlaznost (zemlje) dijal. vlazan (o tlu)

darbzl

darbuka muz. darbuka (orijentalni rucni bubanj)


darbukac

veoma uzan (tesan

bubnjar, svirac na darbuki

dara dar jedva, s mukom; uaa - yetitik jedva smo stigli na avion dar aac vesala; obesen
na

darca potesan, pouzak


darn

ekilmek biti

v.

tarn

daralma 1 . gl. im. od daralmak 2. med. stenoza, suzavanje (krvnih sudova) daralmak 1 . suzavati se, suziti se; postali tesan, stesniti se; smanjivati se, skupljati se 2. tig. otezavati se; nefesim darald disanje mi je otezano 3. tig. pritiskivati, muciti, pritesnjavati
daraltlmak

dardaan u neredu, razbacan, rasturen, pasutren, rasut <i - dars bot. divlje proso (Millium effusum); !-al - dars samak zeleti kome zlo, proklinjati dardaanlk

nered

dardar v. daradar
dargn ljut, srdit; bbana da li ste ljuti na mene? dargnlk dargn msnz?

pass. od daraltmak

ljutnja, srdzba, gnev

daraltmak caus. od daralmak darbe a. 1. udarac, udar; - indirmek (ili .vurrriak) udariti; tig. naneti udarac; yemek dobiti udarac 2. voj. udar; napad juris; cephe - si frontalni udar; esas glavni udar; kar - protivudar, protivnapad 3. udar, prevrat, puc; hkmet si daavni udar; hkmet - si yapmak izvrsiti drzavni udar; hkmet - si teebbs. pokusaj drzavnog udara 4. tig. nesreca, propast, katastrofa; ar bir teska nesreca, katastrofa darbeel 1. pucista 2. arh. lazan, bezvredan novcic

dar 1. bot. proso (Panicum) 2. dija/. kukuruz <> - s banza! i ja vama zelim (srecu, zdravlje)

dandnya p-a. ovaj svet, prolazan svet; ct. dnya


darlgan osetljiv, uvredljiv, koji prima sve za zlo, koji je na kraju srca darlganlk

preosetljivost, zamerljivost - yok nema ljutnje, bez

darlmaca:

ljutnje danlmak dat. 1. ljutiti se, srditi se; da(z)! nemojte se ljutiti! 2. zamerati, prebacivati 3. (iz) grditi, (pre) koriti;
rlmayn

249

darltmak

argl. izribati, izbrusiti, ocitati bukvicu


darltmak ak.

(na) ljutiti, rasrditi

dar zuma)

kafal

ogranicen, priglup ogranicenost (duha,


darlamak

darkafallk

ra-

darlanmak,

v. daralmak

darlatrmak

v. daraltmak

darlk (-) tesnac; klanac, klisura 2. teskoba, teskobnost, stesnjenost 3. nedostatak, pomanjkanje, oskudica, ogranicenje; zaman - vremenska stiska, ogranicenost vremena 4. teskoca, tezak polozaj, skripac; - ekmek trpeti, muciti se, patiti; - a dmek doci u novcanu krizu, dospeti u besparicu 5. fig. muka, nevolja 6. fig. ogranicenost, borniranost (uma, misljenja)

nica; /-a/ - amak podneti tuzbu, povesti parnicu; - nn dinlenmesi sudska rasprava, sudski pretres; - nn dmesi v. nn skutu; - eden podnosilac tuzbe, tuzilac; - edilen tuzenik; - etmek V. amak; - hakk pravo na tuzbu; - ikame etmek v. - amak; - nn reddi odbacivanje, odbijanje tuzbe; - nn sukutu abustava postupka 2. jur. sudjenje, sudski pretres, raciste 3. polaganje prava, pretenzija; teznja; o, byk bir bilgin olmak - sndadr on pretenduje da postane veli ki naucnik; kendi - sndan vazgemez on ne odustaje od svoje pretenzije 4. !eza, stav, tvrdnja 5. pitanje, problem; delo; dil - s problem jezika; eitim - s problem obrazovanja 6. mat. problem 7. postavka, teorema
davac

tuzilac, tuzitelj; - taraf tuzilaeka

razbacan, u neredu; cf. tarumar; - etmek napraviti nered darmaduman zamrsen, zapleten; slozen, tezak; - etmek dovesti u tezak polozaj darp (-b) a. 1. udaranje, udar 2. kovanje (novca) 3. mat. mnozenje; cf. arpma 4. muz. takt darphane a-p.' kovnica novca darhiceze a. sirotinjski dom, dom za ubo ge darlfnun a. arh. universitet Darvincilik darvinizam dasitan v. destan dasitani epski; legendaran datif gram. dativ
dassla

darmadan,

darmadanlk

strana
daval 1. tuzenik, okrivljeni 2. parnicar ll 1. parnicarski, u sporu 2. pretenciozan; neskroman, uobrazen 3. problemski; roman v. tezli roman
davalk

(op) tuzljiv, za sud, koji iziskuje

sudjenje davar sitna rogata stoka (ovce i koze); - srs stado (ovaca, koza) dava vekili (-ni) zastupnik, adkovat (na sudjenju) davet (-ti) a. 1. poziv; cf. ari; -etmek 1) pozivati, pozvati (na sud, prijem i si.) 2. pobuditi, izazvati, provocirati, navuci (bolest, sumnju, svadju, opasnost i si.) 3) apelovati 2. prijem, banket, za:kuska; yapmak prirediti prijem (banket, zakusku) daveti koji poziva, koji salje poziv ll pozivar; dostaljac poziva davetiye a. 1 . pozivnica 2. jur. sudski poziv davetkar a-p. fig. moleciv, preklinjujuci (pogled, glas i si.); primamljiv, privlacan, zavodljiv 'osmeh i si.)

a. nostalgija; cf. yurtsama


nostalgican

dasslal

dav zool. africka zebra (Hippotigris burchelli) dava a. 1. jur. sudski proces, spor par-

250

dayankl

davetli zvanica, gost davetsiz ne (po) zvan; - misafir nepozvan gost davlumbaz 1 . mor. sanduk (nad tockom parobroda) 2. poklopac dimnjaka 3. vratanca peci 4. argl. zadnjica, straznjica 5. arh. bubanj, talambas
davrandrmak

davulga bat. maginja, planika (Arbutus unedo) davya zubarska klesta dayak (-) 1. batine, udarci; /-al atmak istuci, premlatiti; izlemati; - arsz oguglao na batine, drzak (o detetu); yemek dobiti batine 2. potpora, podupirac, poduporanj 3. teh. nosac; oslonac; - tazyiki fiz. pritisak asionca O - cennetten kmtr batina je iz raja izasla; - d kn (ili kakn) koji zasluzuje batine, za kim place batina; - a susam arg. onaj koga svrbi koza, koji trazi batine dayaklamak ak. podupirati, podupreti
dayaklk

caus. od davranmak

davran 1 . ponasanje, ophodjenje, vladanje; bize kar - ok souktu prema nama se drzao krajnje hladno 2. stav, postupak, cin
davranlk

psih. beheviorizam

davranmak 1. raditi, delati; postupati; nazik - ljubazno postupati; sert - biti strog, strogo postupati; souk - hladno se drzati 2. dat. pokusavati, ogledati se; poduhvatiti se, latiti se cega; preduzeti; tabancaya - posegnuti za pistoljem; zor bir ie - latiti se teskog posla, ogladati se u teskarn poslu 3. vladati .se, ponasati se; beni grmyor gibi davranmayn! nerpojte se praviti da me ne vidite 4. micati se, mrdati, pomerati se, pokretati se; cf. k mldanmak; davranma! ne mici se! ne mrdaj! davudi a. pun glas, bas . davul 1 . bubanj, veliki dobos 2. arg. zadnjica, prkno O - u biz aldk, parsay bakas (ili el) toplad mi smo svirali, a prilog su drugi ubrali; - almak 1) udarati u bubanj 2) fig. udariti na sva zvona, rastrubiti 3) objasniti, razjasniti; - a dvmek v. - almak; - etmek razljutiti, razbesneti, rasrditi; - gibi 1) gluv, nagluv 2) naduven, nabrekao, otekao; - dan gelen zurnaya gider pas/. lako ste9eno lako i ode; onun omuzunda omak (ili tokmak) ba kasnn elinde on je samo figura, drugi drzi konce; - un sesi uzaktan ho gelir nepoznato se uvek cini lepim; - zurna ile fig. raskosno, s pompom
davulc~

materijal za podupiranje

dayal dat. prislonjen, naslonjen, oslonjen; podupret; duvara - oslonjen o zid O - deli v. deli -

dayama 1. gl. im. od dayamak; - merdiven lestve, stube 2. nar. vrsta pljosnatog hleba 3. nar. kredit 4. nar. tor, ovcara dayamak 1. ak. dat. osloniti, prisloniti, nasloniti; merdiveni duvara - prisloniti merdevine na zid 2. ak. dat. podupirati, p~dupreti; ban koluna - podupreti glavu rukama 3. ak dat. gruba dati, gurnuti, tutnuti; elime paray dayad tutnuo mi je novac u ruku 4. ak. odmah, bez odlaganja dati; istifay dayad smesta je podneo ostavku; teklifi dayad odmah je dao predlog 5. ak. nar. sirarn otvoriti (prozor, vrata) Oarkasn (ili srtn) - imati oslonac, imati podrsku dayanak (-) 1. podupirac, potporanj; cf. mesnet; - noktas fiz. tacka oslonca 2. voj. podrska 3. osnova temelj, fundament 4. fil. osnova, supstrat 5. fig. oslonac, podrska, zastita
dayandrmak

caus. od dayanmak

bubnjar, dobosar

dayankl 1. cvrst, jak, salidan 2. zilav, otporan, izdrzljiv; postojan, trajan

251

dayankllk

dayankllk 1. cvrstoca, jacina, solidnost 2. izdrzljivost, otpornost, zilavost


dayanksz
neoporan,

1. slab, trosan, nesolidan 2. neizdrzljiv 3. nepostojan; hem.

isparljiv

li

li

dayankszlk 1. slabost, nejakost; trosnost 2. neizdrzljivost, neotpornost 3. nepostojanost dayanlmak

1'

dat. pass. od dayanmak i

li
li

da ya mak
dayanlmaz 1. neizdrzljiv, nepodnosljiv 2. neodoljiv (o zelji i si.)

se; nastupiti, nastati (o vremenu); altma merdiveni dayand on se priblizio sezdesetoj godini; k kapya dayand zima je na pragu 7. naleci, nalegnuti, navaliti se; ofr gaza dayand sofer je nalegao na gas, sofer je dao gas 8. bacii se, navaliti na; yemeye - navaliti na jelo 9. nar. svaliti se, pasti na; bu i bize dayanacak ovaj ce se pasao svaliti na nas 1O. gurati, zapeti; arabaya arkandan - gurati kola otpozadi
dayant

li

nar. podupirac, potporanj pass. od dayatmak

dayatlmak

dayanm

v. diren

dayanrlk

v. diren
solidaran uzajamna pomoc, so-

dayank

dayatmak 1. caus. od dayamak 2. ustrajati, ne popustati, ostajati pri 3. opirati se, odbijati
day1 1. ujak 2. striko! ciko! (u oslovljavanju) 3. fig. pokrovielj, zastitnik; protekcija, "ledja"; - s dmende on ima protekciju 4. arg. "pajkan", "pandur" 5. (ili Cezayir - s) ist. dej (vrhOvni namesnik, guverner u Alziru); Cezayir - s gibi kurulmak praviti se vazan 6. kabadahija, huligan,apas day2 nar. hrabar, junax
daylk 1. polozaj ujaka; ujcevina 2. fig. zastita, protekcija

dayanma

lidarnost
dayanmac

solidarist, pristalica sosolidarizam

lidarizma
dayanmaclk

dayanmak

s ile solidarisali se s kime

dayanma g. im. od. dayanmak; - duhareketi pokret otpora; - mddeti vek trajanja (stvari, aparata i st); - noktas fiz. tacka otpora
var arhit. potporni zid; -

dayanmak dat. 1. oslanjati. se, nasdayzade ujcevic, brat od ujaka; sesra lanjati se, prislanjati se; nalakcivati se; duodjuaka, vara dayanmasaydm dece\<fim da se daz nar. 1. eelavas 2. geog. gole, gonisam oslonio o zid pao bih 2. fig. oslanjati lija; pustinjska ravnica ll nar. 1. celav 2. se, pouzdati se, racunati koga; buna bez vegetacije, golo (o zemljistu, tlu) . dayanabilirsiniz na to mozete racunati; mozete se na to oslonitl 3. drzati se, ododazar: - - (ili - a dazr) hitro, zurno, levati, odupirati se; izdrzati, istrajati; cf. naglo (otici, uraditi i si.) mukavemet etmek; bu gemi trtnaya iyi dazlak celav;- olmak (o) celaviti dayanyor ovaj brod dobro odoleva buri; btn basklara - odolevati svim pidazlaklk eelavas ritiscima 4. trpeti, podnositi, . izdrzavati dazlamak ak. nar. nalaziti manu, ma(glad, hladnocu, bol, uvrede i si.); haknisati, traziti dlaku u jajetu; dazlayan daza szlklara dayanamamak ne moci trpeti der, kel bal kza der post. probirac nepravde 5. pristici, prispeti, stici; doci do, nadje otirac dospeti; Belgrad'a dayand stigao je u Beograd, prispeo we uBeograd 6. pribliziti dev. da

na

252

1
!

defter debarkman iskrcavanje (trupa); - tevoj. pokusaj iskrcavanja debbe a. dija/. sirok bakarni krcag debboy vojno skladiste (oruzja, materijala, odece) debdebe a. sjaj, raskos, velelepnost, pompa; ct. grkem debdebeli raskosan, velelepan, pompezan debe dijal. 1. med. kila debelenmek dijal. 1. grciti se, previjati se (od bolova) 2. fig. uzalud se trudili, nepotrebno se zamarati debil debilan, slab, nerazvijen debiilik debilnost, slabost, nejakost debriyaj spajanje, vezivanje; spoj; -pedali pedala kvacila (automobila) Deccal a. is/. Dedzal, lazni mesija; 2. arg. varalica (s malim d) dede 1. ded, deda 2. predak 3. is/. dede (sejh derviskog reda) <> - si koruk yer (yemi), torununun dii kamar (kamam) pos/. roditeljske grehe ispastaju deca dedektif v. detektif dedikodu ogovaranje, opadanje, olajavanje, otrcavanje; - yapmak ogovarati, . opadati, otrcavati, olajavati dedikoducu spletkar; opadac; torokalo; torokusa, alapaca dedikoduculuk spletkarenje; ogovaranje, opadanje, panjkanje, olajavanje dedirmek, dedirtmek caus. od demek dedksiyon log. dedukcija def v. tef defa a. put (a); - larca vise puta, cesto; bir - jedanput, jednom; her - snda svaki put; iki - byk dva puta veci; ilk - prvati put; br - drugi put, drugom prilikom defans sp. odbrana defansif sp. odbrambeni, defanzivan; futbol oynamak igrali defanzivan fudbal defaten a. odjednom, najedanput defedilmek pass. od deletmek defetizm deletizam defetmek ak. 1. oterati,izbaciti, isterati, najuriti; prognati, proterati; fig. otkloniti (smetnje, bol i si.) 2. fiz. odgurnuti, otisnuti 3. odbiti, parirati (udarac); voj. odbiti, odbaciti (neprijateljski napad) defile modna revija defin (-Ini) a. 1 sahrana, pogreb ll sahranjen pokopan define a. (zakopano, skriveno) blago (i fig.); - arayclar tragaci zakopanog blaga; bilgi - si fig. riznica znanja (o coveku) defineci trazilac blaga; kopac zlata definecilik traganje za blagom demisyon fin. deflacija deflasyoncu, deflasyonist fin. latorni; - siyaset deflatorna politika deflemek nar. v. deletmek defne bot. lovor, lovorovo drvo (Laurus nobilis); - elenk lovorov venac; - tac fig. lovorike, slava; yapra lovorov list defnetmek ak. sahraniti, pokopati defolmak vulg. (iz) gubiti se (od)vuci se, tornjati se; defol! gubi se! tornjaj se! deforme: - etmek izobliciti, izopaciti, deformisati defter a. 1. sveska; izgili - sveska u linijama; kareli - sveska u kockama 2. trgovacka knjiga, defter; registar; spisak, popis; /-/ - e geirmek uneti u knjigu, zapisati; /-/ - etmek 1) zapisati, oznaciti 2) fig. zapamtiti, zapisati sebi u uvo; - tutmak 1) voditi spisak 2) voditi knjigovodstvene poslove; cep (ili el) defteri beleznica, notes; hatra - i dnevnik; album; resim - i blok za crtanje <> amak 1) olvorili spisak 2) skupljati prilog 3) skupljati dobrovoljce; /-n/ - ini drrnek def-

ebbs

253

defterdar
ubiti; - i drlmek 1) umreti, sklopiti oci 2) ne uspeti; - emini ist. nacelnik katastarske uprave; - i Hakani ist. glavna katastarska uprava (u Osmanskom varstvu); - i kabartmak fig. opteretiti se; preceniti svoje snage; - i kapamak prestali zanimati se cime
deerlendirilme ocena; procena; durumun - si procena situacije
deerlendirilmek erlendirmek.

pass.

od

de-

deerlendirme lar

ocena, procena; olay- ocena dogadjaja

defterdar a-p. 1. ist. ministar finansija (Osmanskog cars!va od XV-XIX veka); kaps ministarstvo finansija 2. direktor finansija (vilajeta)
defterdarlk

ak. 1. caus. od de2. ceniti, procenjivati 3. pretvoriti u gotov novac; unovciti


erlendirmek deerlenmek 1. steci vrednost, postali vredan; povecati se (o vrednosti) 2. zadobiti postovanje
deerli 1. vrednosan; skupocen, dragocen; - katlar vrednosni papiri 2. fig. cenjen, uvazen, postovan; - dostum! cenjeni prijatelju (u pismima) 3. sposoban, darovit; ugledan, vidjen deerlik

deerlendirmek

polozaj direktora finansija

(vilajeta)

defterhane a-p. ist. katastarska uprava degaje; - etmek sp. degazirati, izbaciti loptu u polje degajman sp. degazman, degaziranje (lopte); - yapmak degazirati
dedirrnek ak. dat. 1) ca us. od de mek1 2) zadirkivati, zadevati; peckati, vredjati; o lakrdy sana - istedi tim reelma je hteo tebe da vredja

hem. valencija hem. valentan; drt - cet-

deerlikli

vorovalentan
deersiz 1. bezvredan; nistavan 2. sitan, tricav, nevazan 3. nesposoban, neobdaren

1 1. cena; vrednost; cf. fiyat; ky met; /-al - birnek odrediti, staviti cenu; bilgisi v. - kuram; - drm devalvacija; - hkm sac. psih. sud vrednosti, vrednosni sud; - ka.d vrednosni papir; - koymak v. - bimek; - kuram til. aksiologija; - paha jur. prihvatljiva, razumna cena; - yargs v. - hkm 2. fig. vrednost, znacaj, vaznost; /-al - vermek ceniti, uvazavati, pridavati znacaj 3. sposobnost, obdarenost, dar; - sahibi obdaren, talentovan covek 4. ugled, prestiz; o adamn - var onaj covek uziva ugled 5. mat. velicina, vrednost ll dat. vredan, dostojan, zasluzan; saygya - bir adam covek vredan postovanja; zahmete - bir i posao vredan truda
deerbilir

deer

degin dat. koji se odnosi, koji se tice, u vezi sa, o; cf. ait, dair
deginlik

odnos, veza

koji ceni (postuje, uvazava);

zahvalan
deerbilmez koji ne zna da ceni (postuje); nezahvalan
deerbilmezlik nepostovanje, uvazavanje; nezahvalnost

ne-

deil 1. nije; o, hasta - (dir) on nije bolestan; o kz memnun - ona devojka nije zadovoljna 2. ne; sen - , ben syledim ne ti, ja sam rekao; sinemaya -, tiyatroya gittim isao sam u pozoriste, ne u bioskop; Sinop'ta - Samsun'da bulundum bio sam u Samsunu, ne u Sinopu <> /-nda/ nije stvar u, nije rec o .. ; parasnda - im ne zanima me njegov novac; - den geliyor 1) on se pravi kao da nista nije bilo 2) pravi se da to nije on; - mi ki ukoliko, ako, posto, kako; - mi ki gelirim dedi, mutlaka gelir posto je rekao da ce doci, svakako ce doci; - yalnz .. bile (ili dahi) ne samo ... vee i; - seni (ili seni - ), dostunu bile ziyaret edeceim poseticu ne samo tebe, vee i tvog prijatelja

254

deike deim 1. zasluga 2. sposobnost, nadarenost; - sahibi sposoban, nadaren

rina, pola (tkanine), kvadrat


deirmilemek ak.1. zaokrugliti, napraviti okruglim 2. dati oblik kvadrata (tkanini)

1. zasluzan, dostajan 2. sposoban, nadaren


deimsiz 1. posoban, nevesi

deimli

nedostojan

2.

nes-

deirmilenmek, deirmilemek pos-

tali okruglim, zaokrugliti se


deirmiletmek

deimsizlik 1. nedostojnost, nezasluzenost 2. nesposobnost, nespretnost

caus. od

deirmilemek

dein 1 post, sa dat. do; cf. kadar; bu ana - do ovog trenutka; sabaha - do jutra; imdiye - do sada
dein2 veverica; cf. sincap
deinim

deirmilik 1. okruglost, zaobljenost 2. kvadratni oblik (tkanine) dei 1. promena, zamena, izmena 2. razmena; trampa; cf. mbadele; - toku razmena (trgovinska); - toku yapmak menjati se, vrsiti razmenu

dodir, doticaj, kontakt; fig.

osvrt
deinmek 1. s ile biti s kime u vezi, odr2avati vezu; dopisivali se 2. dat. dotaci se, doticati se cega; spomenuti, osvrnuti se (u razgovoru); siyasi olaylara - osvrnuti se na politicke dogadjaje

deien promenljiv; - devim (ili hareket) fiz. nejednako kretanje


deiici promenljiv, nepostojan, nestalan, kolebljiv

deirmek 1. v. dedirrnek 2. nar. izvestiti, obavestiti


deirmen rnlin, vodenica; - hakk vodenicni ujam; - yanamas mlinarski momak (sluga); - yolu vodenicni jaz; kahve - i mlin za kafu; su - i vodenica; yel - i vetrenjaca 2. arg. "ceketalo", lukac (starinski dzepni sat) O - de sakal aart mak (ili sakal - de aartmak) v. sakal; in suyu nereden geliyor ko ce sve to platiti? odakle novac za toliki trosak?

deiik 1. promenjen, izmenjen, preinacen; drugi, nov 2. razlicit, raznolik, raznovrstan, svakojak; - dnceler razlicita misljenja 3. zamenjen (cime); - mobilya obnovljen, zamenjen ~amestaj 4. promenljiv, nestalan; - hava promenljivo vreme 5. razmenjen, trampljen 6. abi. drukciji; senden ok - bir gen sasvim drukciji mladic od tebe 7. zaostao, zakrzljao (o detetu)
deiiklik 1. promena, izmena, preinacavanje; - yapmak menjati, vrsiti promene 2. raznovrsnost, raznorodnost, razlicitost 3. novotarija, novina, preobrazaj; toplumsal - drustveni preobrazaj 4. jur. arnandman 5. zaostalost, zakrzljalost (u telesnom razvoju deteta) deiim. 1. promena, menjanje 2. mat. varijacija 3. biol. mutacija 4. ek. razmena 5. muz. alteracija 6. meteor. promena pravca vetra

deirmenci

mlinar, vodenicar mlif!arstvo

deirmencilik
deirmenlik

1. zito za meljanje, mlivo 2. voda dovoljna za pokretanje vodenicnog kamena 3. mesto sa mnogo vodenica
deirmen ta 1. vodenicni kamen, zrvanj 2. geol. grit, krupnozrni pescar (za zrvnje)
deirmi 1okrugao; cf. yuvarlak; - sakal lepezasta brada; - yz okruglo lice ll si-

deiinim

mutacija

deiir

promenljiv, nestalan, varilabilan

deike biol. modifikacija, preinacenje

255

deikeli

deikeli
deiken

preihacen, modifikovan

v.

deiir

deikin

izmenjen,

preinacen,

mo-

difikovan
deime 1. promena, izmena; devrimci - ler revolucionarne promene 2. razmena; cf. mbadele 3. menjanje, presvlacenje (rublja, posteljine7

zameniti, trampiti (stan i si.) 4. menjati, promeniti (odecu, rublje, namestej) 5. smeniti, smenjivati (sa polozaja); genel mdr deitirdiler smenili su generalnog direktara
deitirtmek caus. od deitirmek; o luma fakltesini deitirttim naterao sam sina da promeni fakultet

'1,

1. menjati se, promeniti se; cf. tahavvl etmek; hava deiti vreme se promenilo; son on ylda dilimiz ok deiti nas jezik se mnogo promenio za poslednjih dese! gadina 2. smenjivati se, biti smenjen iki bakan deiti smenjena su dva ministra; fabrikamzn genel mdr deiti smenjen je generalni direktar nase fabrike; film deiti zamenjen je film 3. ak. s ile menjati se, trampiti se; onunla saatlerimizi deitik s njim sam trampio sat 4. ak. menjati, promeniti, presvuci; amar - promeniti rublje; stm deitim presvukao sam se, promenio sam odelo 5. ak. dal. fig. (u odrecnom obliku) veoma ceniti, ni za sta ne menjati; bunu dnyaya deimem ovo ne menjam za citav svet
deimez nepromenljiv, konstantan; miktar mat. konstanta, nepromenljiva velicina
deitirge

deirnek

de me 1 dodir, doticaj, kontakt; cf. temas; - noktas dodirna tacka, tacka dodira; - yz povrsina dodira, dodirna ra van
deme2 svaki, bilo koji, ma ko; osrednji, obican, prosecan; cf. geliigzel; adam bunu yapamaz ne moze to svako da ucini; bu i - adamn harc deildir to ne moze abican covek, to nije u moci obicnog coveka dernek 1 (-er) 1. dat. dodirivati, doticati, dotaci; fig. spomenuti, osvrnuti se (u razgovoru) 2. dat. prispeti, doci stici do; cf. ulamak; mektup elime demedi nije mi stiglo pismo; pismo mi nije doslo do ruku 3. dat. pogoditi, zgoditi udariti; kurun hedefe dedi zrno je pogodilo cilj; fig. zadesiti snaci (o nesreci i si.) 4. voj. doci u dodir (s neprijateljem) 5. biti po ukusu, prijati, goditi; bu iki dedi, dorusu ovo pice je zalsta prijalo; ovo pice je dobro leglo O deme gitsin! bolje ne pitaj! deme keyfine! divno, izvrsno! brava! demek2 (-er) stajati, kostati, vredeti (i fig.), isplatiti se; demez! ne vredi, ne isplati se; bu yzk yirmi be bin lira deer ovaj prsten staje dvadeset pet hiljada lira; bu, zahmete deer to je vredno truda
denek (-i) 1. stap; motka, balina; palica; sipka; - cennetten kmtr pas/. batina je iz raja izasla; kzak - i skijaski stap; koltuk - i staka 2. batine, cutek; yemek dobiti batine - gibi !anak kao pallca (o nogama); - ili kavas kavgadzija)

jur. arnandman

deitirge (-ci) fiz. hem. pretvarac, konvertor; enerji - i konvertar energije


deitirici

1. el. transformatar 2. prepass. od


deitirmek

obracavac
deitirilmek deitirme

1. gl. im. od deitirmek 2. jur. amandman, predlog za promenu zakona 3. voj. smena, zamena jedinica (na frontu)
deitirmek ak. 1. menjati (misljenje, gledista, nacin zivota i si.) 2. smenjivati, smeniti (strazu, dezurstvo) 3. zamenjivati,

deneki 1. cuvar (vazila, camaca) 2. nadglednik, poslovodja (ib. na gradjevini)

256

delegasya n
denekiemek

ak. udarati stapom, ba-

tinati
denekli
dere

dekametre dekametar; - kare kvadratni dekametar dekan dekan: - yardmcs prodekan


dekanlk

ist. vratar, kucepazitelj

v. daire
okrugao, u obliku kruga
biol. mutacionizam

1. dekanstvo, polozaj dekana kar-

derek

2. dekanat
Dekarlk til. dekartizam, tezijanizam, Dekartova ucenje

deincilik

deh uzv. dji! djiha! (pri teranju konja) deha a. 1. genije 2. genijalnost: dahilik

ct.

dekation sp. desetoboj deklarasyon deklaracija: manilesi deklare: - etmek 1. ispuniti deklaraciju (carinsku) 2. saopstiti dekolte 1 dekolte, duboki izrez ll dekoltiran; tig. slobodan, neprilican, nepristojan; - konumak nepristojno razgovarati dekont (-tu) tin. odbitak, odbijanje dekor 1. dekor (kuce zgrade) 2. pozorisni dekor, dekoracija bine dekorasyon dekoracija, ukrasavanje dekoratif dekorativan, ukrasan; - sanatlar dekorativne umetnosti dekoratr, dekorcu dekarater (stanova, izloga) 2. scenograf, slikar dekara (pozorisnih) de kore: - etmek dekorisa li, ukrasavati

dehalet (-ti) a. pribeziste, utoi':iste, skroviste; ct. snma; /-a/- etmek skloniti se, naci utociste dehdeh v. dahdah dehlemek ak. 1. terali konja (uzvikivanjem "deh") 2. tig. oterati, najuriti, poslati koga do djavola dehliz hodnik; predsoblje; trem
dehet a. 1 strah, uzas, prestravljenost; ct. ylg; /-al - samak (ili /-/ e salmak) sejati strah, zastrasivati ll divno! sjajno! dehetli 1. stras?n, uzasan, uzasavajuci 2. tig. strasan, izvanredan, velicanstven 3. ogroman, grdan; - bir ya mur grdna, strasna kisa

dejenerasyon degerieracija; ct. soysuzlama hatt

dejenere izrod, degenerik; - olmak degenerisati se


dejenereleme

dekovil uskotracnica, uzani kolosek; pruga uzanog koloseka dekre dekret dekstrin hem. dekstrin dekstroz dekstroza, grozdjani secer

v. dejenerasyon
izroditi se, izopaciti se

dejenerelemek

dek1 (-ki) nar. obmana, prevara


dein; akama-

dek2 (-ki) post. sa dat. do; do veeeri dekadan dekadent


dekadanlk,

ct. kadar,

delalet (-ti) a. 1. vodjenje, pokazivanje puta; upucivanje 2. tig. indicija; znak, simptom; ct. iz, 3. do kaz; /-al - etmek _1) pakazivali put, voditi 2) ukazivati; znaciti, govoriti o deldirrnek caus. od delmek delecek
(-i)

dekadans dekadencija

dekagram dekagram dekalitre decilitar

nar. zumba

delegasyon delegacija

257

d~lege

delege delegat delegelik 1. delegiranje 2. misija, izaslanstvo delfin 1. zoo/. dellin (Delphinus delphis 2. astr. Dellin (sazvezdje) delgi svrdlo; burgija; busilica delge (-ci) perforator; zumba deli 1. lud, umobolan, umno poremecen, sumanut; - ler yurdu ludnica 2. fig. nastran, cudnovat, ekscentrican 3. !uckast, sasav, budalast 4. fig. lud za cime, preterano sklon cemu; ~oji je izgubio glavu (od ljubavi i si.); -bayra amak strasno se zaljubiti, izgubiti glavu (od ljubavi); -divaneye dnmek poludeti, izgubiti glavu za Cime; - ye dnmek izbezumiti se, poludeti (od srece, radosti i si.); /-/ - etmek dovesti do ludila, zaludeti; - olmak 1) poludeti, pomeriti pamecu 2) fig. biti lud, poludeti za cime 3) posasaviti; ocuk - si lud za decom; tutbol - si zaludjen fudbalom; mzik - si opsednut muzikom 5. zestok, bujan, neobuzdan; buran, silovit; aa bujno drvo; - rmak nabujala, neobuzdana reka; - orman neprohodna suma, tamna suma; - yamur silna kisa, pljusak 6. hrabar, junacan, neustrasiv O alacas saren, raznobojan (o tkanini) alacas gibi drecave boje; - bal zatrovan med; - balkabuundan olmaz ya! on je .potpuno sasav! - ba samovoljan, svojeglav, luda glava; - deliden holanr, imam lden lud se raduje ludom, imam pokojniku, svako trazi svoje zadovoljstvo; - nin eline denek vermek ludoma dati stap; pustiti vuka u tor; - ye her gn bayram ludom je svaki dan praznik; - kzn eyizi gibi u potpunom neredu; los ukus, nedostatak ukusa; - pazar luda kuca, pakfena galama, ludnica; Deli Petro Petar Veliki; - psteki sayar gibi uzaludan trud, Sizilov posao; - Raziye 1) luda Nasta 2) vetropirasta devojka; - samas besmislica, glupost; - sarayl gibi besmislica, glupost; - sarayl gibi neuksno odeven

deli balta despot, tiranin


deliba

vet. vrtoglavica (konja, govedi)

deli bozuk neuravnotezen; nestalan deli bozukluk neuravnotezenost, cudljivost cudljiv; c;s ovakav, cas onakav delice 1 luckasko, budalasto, sasavo; nastrano ll 1. bezuman, nerazuman, nenormalan 2. neobuzdan, neukrotiv (o vodi, reci i si.) 3. zool. grabljiv, krvolocan; doan soko-lastavicar (Falco subbuteo) delice2 mulentum)
bat.

vrat,

ljulj

(lolium

te-

delicesine bezumno ludo (voleti i si.) delici 1. koji busi, probija; probija oklop 2. fig. prodoran; doran pogled
zrh bak

- koji pro-

deli dolu napromisljen, nerazborit; lakomislen deli duman 1. zestok, neobuzdan, goropadan 2. drzak, bezecan 3. poremecen, lud deli fiek nepromisljen, vetropirast lakomislen,

deli fiekli k lakomislenost, lakoumnost delik (-i) 1. rupa, otvor, supljina; pukotina; - amak probusiti, provrteti, napraviti rupu; - kapamak zapusiti rupu (otvor); - matkab svrdlo; - testeresi testera za rupe; - zmba demiri probojac, gvozdje za busenje; gzetierne - i otvor promatranje (na tenku_); ine - i igleno uvo; ylan - i zmijska rupa 2. arg. "rupa", bajbokana, buvara, apsana; /-/ - e t kamak strpati u buvaru ll probusen, izbusen; rupicast, supljikav; - ayakkab probusene, poderane ci pele; - deik 1) sav u rupama; izbusen kao reseta 2) poderan, pocepan (o odelu); - deik etmek izbusiti kao reseto, izresetati (vatrenim oruzjem) o - deik aramak pretraziti svaki ugao; byk, yama kk velika rupa, mala zakrpa; velike potrebe, male mogucnosti

258

dem e
delikanl

1. mladi6, mlad covek 2. uzv.

mladi6u!
delikanllk 1. mladi6stvo, mladi6ke godine 2. zar mladosti, mladalacka hrabrost

delme 1 1. gl. im. od delmek; - kudreti (ili kabiliyetil probojna mo6 (zrna, granate) 2. nar. jelek, prsnik, prsluk ll probusen, probijen, provr6en delmek (-er) ak. 1. busiti, probijati, praviti rupe; svrdliti 2. voj. probi (ja) ti (neprijateljske redove) delta 1. delta (grcko slovo); - madeni teh. delta-metal; - nlar delta zraci 2. geog. delta (reke) delta
kas

delikli 1. izbusen, rupicast; supljikav; tula rupicasta cigla 2. anat. poraza n, nevidljivo supljikav (o zilama, tetivama) deliksiz 1. bez rupa, bez supljina; neizbusen 2. fig. neprestan, neprekidan; nenarusavan, miran, spokojan; - uyku dubok, cvrst san, san bez budjenja delil a. 1. dokaz; cf. kant; - getirmek (ili gstermek) podneti dokaz, dokazati; in tesbiti jur. utvrdjivanje dokaza; - yetersizlii jur. nedostatak dakaza 2. indicija, znak; argumenat; cf. emare 3. putovodja, vodic delilik 1. ludilo, bezumlje, umna poreme6enost; - nbeti nastup ludila; - taslamak praviti se lud; izigravati budalu; /-/ - e vurmak simulirati (posaci i si.) 2. ludost, ludorija, budalastina; - etmek (ili yapmak) praviti gluposti, budaiili delimsi luckast,sasav delinmek 1 . pass. od delmek 2. izbusiti se, probusiti se, pojaviti se (o rupama); tencere delinmi lonac se probusio deli otu (-nu) bot. zumenica (Aiyssum) delirmek 1. poludeti, poremelili pame6u; 2. fig. izgubiti glavu, ludovati za cime-kime; zacopati se, za6oriti se delirtmek caus. od delirmek deliryum delirijum, nahnitost, pornama
delimen

anat. rameni misi6

dem 1 a. 1. krv 2. nar. menstruacija; gelmek imati menstruaciju dem2 p. 1. dah 2. vreme; tren, trenutak, cas; genlik - lerimde u mojim mladim godinama; her - svakog trenutka, svakog casa, neprekidno; her - svakog casa, neprekidno; her - taze 1) n;ladolik 2) zimzelen 3. (alkoholne) pi6e; cf. iki 4. zakuvavanje, parenje (caja); - i gelmek odstojati, napariti se (o caju) O - ekmek 1) cvrkutati, pevati (o pticama) 2) potezati, potegnuti (pi6e); /-al- tutmak muz. pratiti; /-dan/ - vurmak razgovarati o cemu, caskati, 6eretati demagog demagog demagogluk v. demagoji demagoji demagogija; - yapmak baviti se demagogijom, demageski postupati demagejik demagoski
demar demars; korak, inicijativa; obra6anje; pokusaj

demaske: - etmek demaskirati, razotkri (va) ti; raskrinkati


deil

nastran; luckast, 6aknut luckasto, nastrano nastranost; 6aknutost, uvr-

delimence
delimenlik

nutost

delk (-ki) a. 1. fiz. trenje; cf. srtnme; - kasna kolu! za trenje, frikcioni kolut 2. trljanje; masiranje

deme 1 . gl. im. od demek; - m o nisam to hteo da kazem; - m u ki ... ho6u re6i da... ; onun - sine bakmayn ne gledajte na to sto on kaze 2. znacenje, smisao; cf. mana; "muvakkat" kelimesi, "geici" - sindedir rec "muvakkat3 znaci "geici" (sinonimi) deme (-ci) izjava (nadleznog lica); cf.

259

demek

! ,
'

beyanat; - vermek dati izjavu (za stampu i si.) demek1 (-er) 1. reci, kaza li; ben bir demedim ja nisam nista rekao; buna diyeceim yok nemarn sta da kazem na to; Orhan "bir para .otur" dedi Orhan je rekao: "Sedimalo"; senin dediini pekala anladm vrlo dobro sam razumeo sto si rekao; Zafer dedi ki ... Zafer je re kla da ... 2. dat. nazivati, zvati, imenovati; buna ne c;lerler? kako se zove ovo? una Trke ne derler? kako se to zove na turskom? 3. dat. misliti, smatrati, ceniti; buna ne diyorsun? sta mislis o ovome? bu rezalete herkes ne der? sta ce svi da misle (kazu) o ovom skandalu? ka yanda dersiniz? sta mislite, koliko mu je godina? leye kadar gelir mi dersiniz? mislite li da ce doci do podne? 4. doci, dolaziti (o vremenu); saat on dedi mi yatarm ja lezem cim bude deset sati 5. (odrecni oblik) ne obracati paznju, ne pridavati znacaj; kar yamur demedi yola kt krenuo je na put ne obaziruci se na kisu i sneg; yaz demez, k demez svejedno mu je, leto ili zima; on ne haje ni za leto ni za zimu 6. znaciti, oznacavati; svedociti, govoriti o cemu; bu ne - tir? sta ovo znaci? .dnyorum, - varm mislim, znaci postojim; cogito, ergo sum; tiyatro onun iin hayat - tir pozoriste za njega znaci zivot o dediin nazvan, vajni; dost dediin byle davranr vajni prijatelj se tako ponasa; deme! nemoj reci! stvarno? nije, valjda? demeden nije proslo ni. .. (o vremenu); deme gitsin neverovatno; divno; demeye getirmek aludirati, praviti aluzije, okolisno govoriti, smerati; demeye kalmamak odjednom, odmah, smesta dok kazes britva; der demez odmah, u istom trenutku; desen .. desen i.... i; cesaret desen onda, namusluk desen onda on je i hrabar i cestit; deyip de gemek ne pridavati znacaj, ne obracati paznju; diyelim ki .. recimo, pretpostavimo; ne dedin de sta si mislio kada... zasto? cem u?
ey

demek2 onda, dakle, znaci; - sen bunu yaptm znaci ti si ovo uradio; - siz tiyatroya gitmiyeceksiniz znaci vi neCete ici u pozoriste; - (oluyor) ki ... znaci, to ce reci demet (-ti) 1. buket (cveca) 2. deme, svezanj, zavezljaj; snop; rukovet; - ba lamak 1) napraviti bu ket 2) vezati u snopove (psenicu i si.); - - u sveznjevima; u buketima; sa - i pramen kose 2. fiz. snop n - i snop zrakova 3. naramak, breme, denjak; ot - i naramak sena 4. gronja, evenka (grozdja); bat. stilas evet, snopic, grozd 5. anat. snop (zivaca, misica) demetlernek ak. vezivati u snopove praviti bukete demetleornek pass. od denetiemek demetletmek ca us. od demetiemek demevi a. 1. punokrvan 2. sangvinican, plah demevilik 1. punokrvnost 2. sangvinican temperamenat demin malopre, malocas; - gitti malocas je otisao demincek, demincik upravo malocas, bas pre jednog trenutka (pojacanje za demin) deminden v. demin deminde na vreme, u pravi cas, u zgodan cas, bas kad treba deminki malopredjasnji, nedavni demir 1 1. gvozdje; - boku gvozdena sljaka; - cevheri gvozdena ruda; - elik sanayii crna metalurgija; - dkm 1) livenje gvozdja 2) liveno gvozdje; - filizi v. - cevheri; - hurdas staro gvozdje; - k rnts strugotine, opiljci; - madeni rudnik gvozdja, zeleznik; - mamulat gvozreni proizvodi, gvozdjarija; - oca topionica gvozdja; - ocak gaz visokopecni gas; oksidi oksid gvozdja; - pas 1) rdja gvozdja 2) ridj, boje rdje; - posas v. -

260

demir boku; - rengi siv, kao gvozdje; - slfat sulfat gvozdja; - sleni mininijum, crveni gvozdeni oksid; - tozu gvozdeni opiljci, gvozdena prasina; - (ve) elik fabrikas metalurski zavod; ak. kovano gvozdje; kebent - ugaono gvozdje 2. gvozdeni deo eega; kap - i kvaka; pencere - i prozorska resetka 3. mor. sidro, kotva; cf. apa; - almak dici sidro, otploviti; fig. otpirnuti, suknuti, odleteti; - atmak 1) usidriti se, baciti kotvu 2) skrasiti se, ostati dugo na jednom mestu; - brakmak usidriti se, okutviti se; - kaldrmak dici sidro; - resmi taksa za sidrenje; - amandras kotvina bova; - taramak degliti sidro; - zerinde , skinut sa sidra, spreman za plovidbu (o brodu); - zerinde yatmak (ili bulunmak) biti spreman za plovidbu (o brodu); - yeri sidriste, kotviste 4. arh. okovi; /-/- e vurmak baciti u okove, okovati ll od gvozdja, gvozden; - alam gvozdena legura; ubuk gvozdena sipka; - kama gvozdeni klin; - kasa gvozdeni sel; - parmaklk gvozdena resetka; - erit gvozdeni obrue O - bozan arh. antimon; surma; - diken bat. babin zub (Tribulus terrestris); - devri gvozdeno doba; - gibi 1) fig. evrst, gvozden 2) ukoeen, ukrucen; sledjen, obamro (o nogama, rukama); - kr siv (o boji konja), - leblebi fig. tvrd orah, tezak zadatak; - perde po/. Gvozdena zavesa; tavnda, dilber anda pas/. sve u svoje vreme, sve ima svoje vreme; - tavnda dvlr pas/. gvozdje se kuje dok je vruce demir aac bat. gvozdeno drvo sideroksilon (Sideroxylon)
demirba 1 inventar ll 1. inventraski; inventarisan; neotudjiv; - alet inventarisan pribor 2. neprikosnoven, trajan, nepovrediv (o rezervi i si.); - erzak voj. gvozdena rezerva, rezervne namirnice 3. fig. nepromenljiv, postojan, stalan (o stvarima, ljudima) 4. fig. vrdoglav, jogunast

oca

kovaeka ognjiste, viganj; - rs nakovanj 2. trgovac gvozdjurijom demircilik kovaeki zanat

demirhane kovaenica; - kmr kovaeki ugalj, cumur demirhindi bat. demirindi, urma (Tamarindus indica) demir kapan magnet demir kap 1. stenovito mesto (u plovnoj reci) 2. tesnac (utvrdjen klanac) Demir kazk astr. Polarna zvezda; ct. Kutup Yldz demirlernek ak. 1. okovati, okivati, oblagati gvozdjem 2. spustiti rezu, zasuniti; kapy - zamandalili vrata, staviti rezu 3. usidriti, ukotviti (brod), baciti sidro demirlenmek pass. od demiriemek
demirlernek

indijska

1. doci u stanje gvozdja

2. fig. ocelieiti se
demirli J. koji sadrzi gvozdje zelezast; kao gvozdje; n beton armirani beton 2. ukotvljen, usidren (o brodu); - bulunmak (ili durmak) biti ukotvljen stajati usidren (o brodu) demir yolcu zelezniear, zeleznieki radiik

demir yolculuk zelezniearski posao 2. gradnja zeleznica demir yolu zeleznica; zeleznieka pruga; - bekisi euvar pruge; - dm noktas zeleznieki evor; - geidi zeleznieki prelaz; - imlas zeleznieki nasip; - iletmesi zeleznieki promet; eksploatacija zeleznica; - kolu krak zeleznieki pruge; - makas skretnica; - makass skretniear; - nakliyat zeleznieki transport; - ray zeleznieki kolosek; - e bekesi zeleznieka mreza; - irketi zeleznieka kompanija; - st geidi nadvoznjak, vijadukt; zemin geidi podvoznjak; ift hatl - ; pruga sa duplim kolosekom

demirel 1. kovae (i fig.); - kskac kovaeka klesta; - kr kovaeki mehovi; -

261

demiurgos demiurgos fil. demiurg, tvorac sveta (prema Platonu) demiemek , demlendirmek napari (va) ti (caj) demlenmek 1. (na) parili se (o caju) 2. nalivati se, pijanciti, banciti demli naparen; - ay jak caj demlik posuda za parenje caja demode zastareo, izasao iz mode demograf demograf demografi demografija demografik demografski demokrasi demokratija; ustavna monarhija demokrat mokratski
(-t)

denemek ak. ispitivati, isprobavati, proveravati; probati, kusati denen(il)mek pass. od denemek
denenmi proveren, oproban; iskusan; - bir sava oproban borac

denet (-ti) kontrola nadzor cf. deneti kontrolar nadzornik

tefti

denetilmekpass. od denetmek denetim kontrola; - kurulu kontraina komisija; sk bir- stroga kontrola denetirnci v. deneti denetlernek ak. nadgledati nadzirati,

saltanat

kontrolisali denetlenmek pass. od denetiemek

1 demokrata ll

de-

denetleyici 1. kontrolar 2. cenzor denetmek caus. od denemek deney fiz. hem. ogled, opit, eksperimenat; cf. tecrbe; - tb epruveta; yapmakvrsiti ogled

demokratik demokratski demokratizm demokratizam


demokratiklernek

demokratizovati caus. od de-

demokratikletirmek mokratimek demokratlama demokratlk

deneyci 1. eksperimen!alist 2. fil. empirist deneyeilik 1. eksperimentalizam 2. fil. empirizam; cf. grgclk

demokratizacija

v. demokrasi
de-

demonstrasyon demonstriranje, monstracija; cf. gsteri demonte: montirati


aklk

deneyim iskustvo; - kazanmak steci iskustvo deneyimli iskusan deneyimsiz neiskusan

etmek demontirati razj:odlost;

denaet (-ti) a. arh. niskost,

al-

deneyimsizlik neiskustvo deney kap epruveta


(-b)

hem. ogledno s!aklo,

denden znak za ponavljanje(") denek 1. isproban, ispitan, proveren 2. ogledni, eksperimentalan denek ta probni kamen (u zlatarstv) deneme 1. ogled, opit; proba; nklear - ler nuklearne probe 2. /it. ogled, esej denemeci !it esejista, pisaj eseja denemecilik esejistika

deneylemek perimentisati

izvoditi

oglede 1

eks-

deneyli ogledni, eksperimentalni; sesbilgisi eksperimentalna fonetika deney tesi v. deney st

deneysel eksperimentalan, zasnovan na eksperimentu

262

deniz deneyselcilik fil. empirizam


eksperimentalizam; natranssmiriti se, stisati se (o moru posle bure); -

elverilii plovnost, moreplovnost; - feneri svetionik, kula svetilja; - e girmek kupati se u moru; - hakimiyeti prevlast na moru; - haydutluu gusarstvo, piratstvo; hukuku pomorsko pravo; hkmranl v.- hakimiyeti; - e indirmek porinuti (brod); - inaat tezgah navoz, spust; skele; - klavuzu loc, kormilar, sprovodnik; - kulb jahtklub - mevsimi sezona kupanja; - mili nauticka milja (1852 metra) - mzesi pomorski muzej; nakliyat irketi brodska kompanija; dnc trg. bodmeraj (uzimanje zajma na brod ili teret); - rasat merkezi pomorska meteoroloska stanica; - seviyesi nivo mora, morska povrsina; - sporu jedrenje; - takvimi nauticki kalendar; - ss vojnopomorska baza; - yarbay kapetan fregate; n yz povrsina mora; - zabtas pomorska policija; ak - otvoreno more; ar - nemirno, uzburkano more; durgun - mirno more; inik - najnizi vodostaj, more pri oseki; kabark - najvisi vodostaj mora, more pri plimi 2. talasanje, bura na moru; bugn - var danas je jako talasanje; - tutmas morska bolesi 3. fig. more, mnostvo, sijaset, masa; iek - i more cveca 4. fig. okean, ogromno prostranstvo; yeillik - i okean zelenila 5. u sastavu bot. i zool. naziva; - at (ili aygn) zool. morski konjic (Hippocampus brevirostris); - fili zoo/. morski slon (Macrorhinus leonina);. - gl zoo/. morska kopriva (Actinia); - kpei v. fok; - memesi v. deniz anas; - zm bot. metlina, gulibradina (Ephedra); - ylan morska zmija (Hydrophis) o - den bir damla (ili bir katre) gibi kap u moru; - den km baha dnmek ose6iali se kao riba na suvom; - derya ayak altnda sve je vidljivo kao na dlanu; - e den ylana sarlr pos/. davljenik se za slamku hvata; - den geip ayda (ili derede) boulmak preci more i udaviti se u potoku; - de kum, onda para on ima para kao blata; - kurdu morski vuk, iskusan mornar; - su g-

deney st transcedentalan; diskustven; nadculan deney stclk ce ndentalizam


fil.

denge ravnoteza (i fig.); - yi bozmak narusiti ravnotezu; - ye getirmek uravnoteziti; - sini kaybetmek izgubiti ravnotezu; - noktas tacka ravnoteze; - ta anat. otolit; ekonomik - ekonomska ravnoteza; ruhsal - psihicka stabilnost; siyasal - politicka ravnoteza dengelemek ak. uravnotezavati, uravnoteziti; drzati u ravnotezi dengelenrnek pass. od dengelemek
dengelernek

uravnoteziti se, doCi u

ravnotezu

dengeleyici auto stabilizator dengeli balansiran dengesiz izbalansiran


uravnotezen (i
fig.},

izne-

neuravnotezen;

dengesizlik neuravnotezenost (i fig.)


~vani,

denilmek pass. od demek; denilen nazvani

deniz 1. more; - ablukas pomorska - e almak otploviti, otisnuti se .a pucinu; - akademisi pomorska akademija; - albay voj. kapetan bojnog oroda; - ataesi v. atae; - baskn veliki priliv, viseka plima; - basmas geol. trasgresija; prekoracenje (mora); - bilimi okeanografija; - binbas kapetan korvete; bindirrnek iznenada se razbesneti (o moru), podici se (o oluji na moru);.- birlii mprnaricka jedinica; - blgesi primorje, pribrezje; - alkants talasanje, valjanje mora, udaranje talasa; - kmak uzburkati se; - e kmak v. - e almak; - e dkmek baciti u more; - e dklmek ulivati se u more (o reci); - durmak (ili dmek)
Jiokoda;

263

denizalt

'

trrnek (ili tamak) fig. sipati vodu u more; dati sitan poklon bagatom coveku podmorski; - aratrmalar podmorska istrazivanja; volkanlar podmorski vulkani 2. nezasticen, izlozen talasima
denizaltc

(Conus) deniz kp min. morska pena, plavac; ct. lle ta deniz kula 1. zool. morsko uvo (Haliotis) 2. geog. laguna denizlik 1. mor. stil od falasa (na camcima) 2. prozorski banak, kosa prozorska daska (za odbijanje kisnih kapi) deniz rezenesi (-ni) bat. motrika (Crithmum maritimum) deniz yolu morski pul; pomorska linija denk (-i) 1. protivteza, preteg (polovina konjskog tereta i si.) 2. denjak, bala, svezanj; /-/ - balamak upakovati u bale; - etmek 1) upakovali, upakivati (namestaj i si.) 2) udenjciti, upakovati u bale; - kay prtljazni kais 3. ravnoteza (i fig.); - getirmek uravnoteziti; ujednaciti; - olmak 1) biti jednak (potezini) 2) biti slican, odgovarati jedan drugom, bili par O - gelmek odgovorati, pasovati, lezati: /-n/ - ine getirmek 1) ucinili na vreme, izabrati povoljan trenutek 2) iskaristili povoljnu priliku; - iyle karlamak fig. vratiti istom merom, vratiti milo za drago ll 1. jednak (po tezini, velicini); uravnotezen, izbalansiran; - bte izbalansiran budzet 2. fiz. ekvivalentan, iste snage (jacine) 3. fig. jednak, ravan, isli; istovetan, identican; durum simetrija denklem mat. jednacina; - in kk koren jednacine; - ler sistemi sistem jednacina denklemek ak. 1. uvezati u bale, udenjCiti, upakovali 2. dovesti u ravnotezu, uravnoteziti 3. ujednaciti (po tezini i si.) denklenmek pass. od denklemek
denklernek s ile 1. uravnoteziti se, izbalansirati se 2. ujednaciti se 3. odgovarati, postali slican

denizalt 1 podmornica ll

1.

podmornicar zoo/. meduza (Aurelia)

deniz

anas

denizar prekomorski; - lkeler prekomorske zemlje

deniz ays zool. morski medved (Arctocephalus ursinus) denizci 1. mornar, moreplovac 2. brodovlasnik denizcilik 1. plovidba, moreplovstvo 2. mornarica 3. sport na vodi deniz aks zool. morska skoljka u obliku drske brijaca (Solen) deniz gergedan zool. morski jednorog (Monodon monoceros) deniz hyar zoo/. morski krastavac (Holothuria) deniz inesi zoo/. igla-riba (Syingnathus acus) deniz inei zoo/. morska krava (Hydrodamalis gigas) deniz kadayf bat. morska alga (Aiaria esculenta) deniz kaplumbaas kornjaca (Chelonia) deniz ak ba
kaz

zoot.

morska

zool. morska guska cf.

deniz kedisi zool. morska macka (Chimaera monstroza) deniz kestanesi zool. morski jez (Echinus) deniz
krlangc

zool. morska lasta

deniz kz mit. sirena, rusalta deniz


kozata

denkletirrnek

ca us. od denklernek srazmernost, pro-

zool.

kupasli

puz

denklik

1.

264

dere
porcionalnost 2. uravnotezenost; ravnoteza 3. jednakost, istovetnost, identicnost rezervoar; - etmek skladistiti; cuvati u rezervi

depor fin. pad, snizavanje kursa depozito fin. depozit deppoy v. debboy deprem zemljotras, trus; ct. zelzele; blgesi trusno podrucje; - skalas trusna skala; - oca (ili oda) epicentar zemljotresa deprem bilimi seizmologija depremiilik seizmicnost, trusnost depremyazar seizmograf deprenrnek nar. !resti se, podrhtavati,
micati se

denksiz neuravnotezen; nejednak, neujednacen, neuskladjen denksizlik neuravnotezenost (i fig.); neujednacenost, neuskladjenost
denkta, denkte

1jednak, ravan, isli ll

nar. par

denli1 tako, toliko, do te mere; cf. kadar; bu - toliko, tako; bu - korktum ki tako sam se uplasio da ... denli2 odmeren, taktican, pun takta; ozbiljan O - densiz sz sylemek govoriti nepristojnosti denlilik takt (icnost); odmerenost, osecanje mere denmek (ir) 1. dat. nazivati se, zvati se; buna ne denir 1) ka ko se to zove? 2) sta reci na to? 2. smatrati se, racunati se, ceniti se, govoriti se; sen o zaman ocuk denecek bir yataydn ti si onda bio, moze se red, dete densiz netaktican; neodmeren; drzak bir adam netaktican covek; - bir tavr nepristojno drzanje densizleornek v. densizlik etmek densizlik netakticnost, odsustvo takta, neodmerenost, nepristojnost; - etmek nedolicno (drsko) se ponasati
denirmek ak. hem. fiz. izmeniti priprirodu, denaturisati; cf. tayir etmek

depresyon 1. psih. utucenost, tistenost 2. meteor. pad pritiska


depremek

po-

ponoviti se, povratiti se (o

bolesti i si.)
depretirmek

caus. od

depremek

der p. arh. vrata; Deri Saadet 1. Istanbul 2. Visoka porta derekap p-a. posredno po ...
odmah, smesta; ne-

derbeder p. 1 skitnica, probisvet, beskucnik ll nemaran, nehatan; neuredan, aljkav


mamas;

derbederlik 1. skitnja, skitalastvo 2. neneurednost, aljkavost

derbent (-di) p. 1. tesnac, klanac; prevoj, bogaz 2. arh. tvrdjava u klancu derbenti ist. derbendzija, cuvar klanca

deontoloji deontologija, nauka o duznostima (moralnim obavezama) depar sp. v.


k

der .(-ci) a. arh. stavljanje u, unosenje, ukljucivanje (u novine); /-/ - etmek uneti, ukljuciti, ubaciti (clanak i si.)

deplasman sp. 1 . promene mesta igderdest p. arh. hvatanje, hapsenje; raca (u kolektivnim sportovima) 2. gosbulunmak pasti kome u ruke, dolijati; tovanje, igranje na tudjem terenu; - a k etmek uhvatiti, zatvoriti, uhapsiti mak (ili gitmek) gostovati; Beikta dere 1. potok, potocic; jarak, vada 2. pazar gn - gidiyor Besiklas u nedelju dolina; jaruga 3. oluk, slivnik 4. u sastavu gostuje bot i zool. naziva; - balinas zool. grge; cf. kalinos; - kayas zoo/. krkusa (Gobio); depo 1. skladiste, spremiste, depo; ma- kumrusu zool. kumrija, gugutka (Strepgazin; silah - su skladiste oruzja, arsenal topelia decaocto); - kuu zool. kovac, vo2. rezervoar; tank; benzin - su benzinski

265

derebeyi domor; - pisisi riba-iverak (Fiesus vulgaris) o - gibi akmak sikljati, teci u potocima (o krvi i si.); - yi grmeden paalan svamak posl. podvrnuti nogavice ne videci potok; - tepe amak (ili dolamak) prevaliti dug put; - tepe dememek ne obracati paznju na taskoce; den tepeden konumak govoriti nepovezano, govoriti s brda s dola derebeyi 1. feudalac, vlastelin 2. despot, tiranin; - kesilmek despotski se ponasati, postali liranin derebeylik 1. feudalizam 2. feud, leno, po sed derece a. 1. stepen (u raznim znacenjima); - tekili gram. stepen poredjenja (prideva); acelelik - si v. ivedilik - si; bir - ye kadar do izvesnog stepena, u izvesnoj meri; eitlik - si gram. ekvativ, stepen jednakosti; gizlilik - si stepen poverljivosti; ivedilik - si stepen hitnosti; kUi - de u dovoljnoj meri; ne - de? do kog stepena? u kojoj meri? o - (de) tako, toliko (mnogo); radyasyon- si stepen radijacije; son - veoma, do poslednjeg stepana, krajnje; stnlk - si gram. superlativ 2. rang, klasa; ikinci - de yazarlar pisci drugog reda; ikinci - de u beler drugostepena odeljenja 3. mat. stepen (360-ti deo kruga) 4. stepen, stupanj (kao mera cega); arz - si geog. stapen sirine 5. termometar, toplomer; - koymak staviti toplomer, meriti temperaturu 6. alkoholometar, grad; 7. sp. razred, rang takmicenja; kategorija o - almak 1) dobiti nagradu (za umetnicko delo) 2. sp. dobiti kategoriju; - sini bilmez drzak, bezocan, bestidan; - - postepeno, lagano, malo pomala dereeelemek ak. 1. podeliti na stepene 2. razvrstavati, klasifikovati derecelendirmek 1. ocerijivati, procenjivati (kod dodela nagrada); rangirali 2. muz. postepeno pojacavati-smanjivati (prelaze) dereceli 1. sa ... stepenom, stepeni; bir - seimler direktni izbori; iki - seimler posredni, dvostepeni izbori 2. sa... rangom; orta - memurlar sluzbenici srednjeg ranga; yksek - yneticiler rukovodioci visokog ranga 3. postepen, postupan 4. graduiran; kalibrisan; - deneykap graduirana menzura, menzura sa obelezenim stepenima derecesiz veoma mnogo, prekomerno, suvise derecik lica
(-i)

1. potocic 2. dolinica, uva-

dereke a. arh. nizak, nizi stepen dere otu bot. mirodjija (Anethum graveolens) dergah p. tekija, dervisko prebivaliste dergi casopis, magazin, revija derhal p. odmah, smesta, ovog casa deri 1. koza; kr2no; cf. cilt; - deiimi biol. linjanje; svlaka; menjanje kosuljice (zmija); perusanje (ptica); - hastalklar kozne bolesti; - solunumu biol. kozno disanje; - yzme deranje koze o - ba lamak zarasti (o rani); - si kemiine yapm v. bir bir kemik; - sine smamak biti uobrazen, biti naduven; (n/- sini soymak (ili yzmek) fig. 1) kinjiti, mrcvariti 2) odrati, opeljesiti; bir - bir kemik veoma mrsav, kost i koza 2. kozura, kora; ljuska (ploda); koruba deri
alt

potkozni

derici kazar, kazarski radnik; kazarski trgovac dericilik kozarstvo; kazarski zanat
deri

v. diri

kzl

derili s... kozom; presvucen kozom; - crvenokozac; lndijanac; sar - zute rase derilmek pass. od derrnek

266

deril derin 1 dubok (i fig.); jak, snazan, iscrpan; precizan; - bir etki snazan utisak; bir nehir duboka raka; - - duboko, jako; - dalmak duboko se zamisliti, zadubiti se (u misli) /-/ - dnmek duboko razmisljati o cemu; - sayglarm sunarm moje osobito postovanje; - sevgi jaka, iskrena ljubav; - uyku dubok san ll dubina; - e anma geog. vertikalna erozija derince podubok, prilicno dubok derinden 1. iz dubine, izdaleka; - sesler geliyor izdaleka dopiru glasovi 2. podrobno, potanko, do taneina; dostumu tanyorum svog prijatelja do taneina poznajem 3. iskreno, srdaeno; - den - e svestrano; potanko, do taneina derinlemesine, podrobno, potanka
derinliine

ti se, saturisati se; cf. tekasf etmek derivasyon derivacija derk (ki) a. arh. shvatanje, razumevanje, poimanje; zapazanje; - etmek shvatiti, razumeti, poimati, pojmiti derken 1. mada, premda, iako; akkadar varacaz - ancak gece yars varabiidik iako je trebala da stignemo pre veeeri, stigli smo tek u pono6 2. bas kada, !aman sto, tek sto; yemek yiyordum, - arkadam geldi moj drug je dosao bas kad sam jeo 3. u trenutku ku kad, dak (sa optativom); biraz rahat edeyim - bir grlt koptu u trenutku kada sam hteo da se mala odmorim, digla se neka graja; yukarya bakaym - az kalsn yuvarlanyordum zamala se nisam svalio dak sam pogledao gore 4. u tom trenutku, odmah, na to
ama

do detalja,

derinlernek produbiti se, postali dubok; fig. udubiti se, udubljivati se (u razgovor knjigu i si.)
derinletirmek ak. produbiti, udubiti (otvor, kanal) 2. fig. produbiti, prosiriti; bilgisini - produbiti svoje ~:anje

derkenar p. marginalije, beleske, napomene (na marginama); v. kma; etmek beleziti na marginama, praviti napomene derlem zbirka, kolekcija derlernci kolekcionar derlemeilik kolekcionarstvo derleme 1. sakupljanje, skupljanje; dergisi zbirka raznih clanaka 2. zbornik; zbirka ll sakupljen, sabran; - kelimeler sakupljene reei deriemek ak. skupljati, sakupljati, prikupljati; derleyip toparlamak (ili toplamak) sakupiti, dovesti u red, srediti derlenmek pass. refl. od deriemek derleyen sastavljae (citanke, reenika i si.) derleyici skupljae, kolekcionar derli; - toplu 1 sredjen, uredjen; toplu bir oda pospremljena soba ll sredjeno, uredno; - toplu yaamak uredno ziveti

derinletmek ak. produbuti, ueiniti dubljim; fig. produbiti, produbljivati (snanje i sliena) derinlik dubina (i fig.); - almak voj. podeliti se, razmestiti se po dubini; - ine dalma voj. rasturanje po dubini (kod gadjanja); - sahas voj. zona dubine; - tesiri voj. dubinsko dejstvo, dejstvo po dubini; savunma - i dubina odbrane derinti nar. 1. starudija, starez, prnje, tralje 2. grupa, rulja (ljudi) derisi dikenliler zoo/. bodljokosci
deriik hem. zasi6en derime 1. gl. im. od derimek 2. hem. koncentracija

1. usredsredjivati se, koncentrisati se, skupiti se, zbiti se; ct. temerkz etmek 2. hem. zasi6ivati se, zasiti

derimek

267

derman derman p. 1. snaga, cvrstina (tela); /- kesilmek ponestati snage, pasti od umora; bu ii bitirmeye .- m yoktu nisam imao snage da zavrsim ovaj posao 2. lek 3. tig. lek, sredstvo, izlaz; ct. are
n/
dermansz 1. iznemogao, nemocan, posustao; ct. bitkin 2. neizleCiv, neisceliv 3. tig. bespomocan

kitab udzbenik; - okutmak uciti, poducavati; drzati casove; - yl skolska godina 2. fig. ukor, grdnja, pridika, "bukciva"; /-al - vermek 1) davati casove, poducavatu 2) fig. nauciti koga pameti, ocitati kome lekciju

dershane a-p. ucionica, razred derslam a. isi. 1. javna propoved (u dzamiji) 2. muderis, profeser medrese (koji drze javne propovedi) dert (-di) p. 1. dert, patnja, muka, bol (dusevni); -ini anlatmak v. - ini dkmek; - ini ekmek patiti; tugovati; /-n/ - ini emek patili zbog koga; - ini dkmek izjadati se, iziili dusu; /-n/ - ine dmek biti potpuno okupiran cime; - yanmak jadikovati; jadati se 2. nesreca, nevolja, nezgoda; briga, sekiracija; /-al - ini amak izneti svoju nevolju; - e atmak pasti u nepriliku, uleteti u nevolju; - deil to nije za brigu, to nije strasno; - - e katmak gomilati nevolju na nevolju; /-n/ - ini de mek povrediti cije stare rane; - e dmek uvaliti se u nevolju; - e girmek v. - e almak; - kazanmak navuci bedu; - orta drug u nesreci; sapatnik; /-/ .... e sokmak uvuci u nevolju; /-n/ - ine yanmak tugovati (nad cijom nesrecom); - yz grmemek ne znati ni za kakvu nevolju; ba - e irmek pasti u nevolju, doci u tezak polozaj; ban - e sokmak navuci nesrecu (bedu7 3. teska, neizleciva bolest, patnja; - e derman (ili deva) lek, lekovito sredstvo, lekarija 4. nar. izrastaj, guka, kvrga; ct. ur; - kmak pojaviti se, izaci (o kvrgi, guki) O /-n/ - i gn jedina briga, opsesija; - in gnn spor tvoja je jedina briga spor!; - ini Marko Paaya anlat! zali se ti svom ocu! (nikog se ne tice tvoja nevolja); - ini saklayan derman bulamaz post. dok dete ne zaplace, mali ga se ne se ca dertlenmek 1. zlopatiti se; tugovati za kime, ucveliti se 2. brinuti, sekirati se
dertlernek

ostati bez onemocati, iznemoCi, posustati

dernanszlama

snage,

dermenszlk 1. slabost, iznemoglost, nemoc 2. tig. bespomocnost

dermetolog dermatolog dermatoloji dermatologija derme 1 1 . gl. im. od derme k 2. gomila, hrpa ll sakupljen, sabran; - atma 1) raznovrstan, mesan, sarenolik (o drustvu, stvarima) 2) improvizovan, sklepan, osljaren; - atma bir masa sklepan sto derrnek (-er) nar. sakupljati, brati, ubirali (cvece, voce, letinu); erik - brati sljive dermeyan p. arh. (stavljen) na razmatranje (pretresanje, resavanje); /-/ etmek staviti na razmatranje (predlog i sf.) dermit (-ti) med. dermatitis, zapaljenje koze dernek (-i) 1. savez, asocijacija; udruzenje; 2. poselo, sedeljka zabava
derneik

nar. v. derli toplu

derpi p. /-l - etmek predvidjati; imati u vidu, uzeti u obzir, voditi racuna; v. ngrmek; btn artlar - etmek uzeti u obzir sve uslove, imali u vidu sve uslove

ders a. 1 . lekcija, zadatak; cas; tig. pouka, nauk, naravoucenije; poucan primer; /-dan/ - almak 1) uzimati casove 2) iskusiti, izvuci pouku 3) tig. dobiti lekciju; i asmak propu'stiti cas; bezali sa casova; - almak uciti, spremati lekcije; /-dan/ karmak v. - almak 3. - etmek v. - almak /-dan/ - grmek uzimati casove /-/ - e kaldrmak pitati, ispitivati (ucenike); -

s ile jadati se (uzajamno),

268

destekli zaliti se, vajkati se (jedan drugome) dertli 1. jadan, cemeran; tuzan 2. brizan 3. bolestan, slab, nemocan dertop: - bzlmek (ili olmak) skiupcili se, skvrciti se; najeziti se; /-/ - etmek prikupiti (na gomilu); uviti u kotur (u trubu); udenjciti, spakovati u denjak dertsiz 1. bezbrizan, spokojan, miran; - baa dert almak navuCi na sebe bedu 2. zdrav dertsizlik bezbriznost, spokojstvo; veselost deruhte p-a. - etmek uzeti na sebe obavezu obavezati se, desise prevara

a. spletka, intriga; lukavstvo,

despot (-tu) 1. despot, tiranin, diktatar 2. despot, mitropolit (hriscanske crkve) despota despotski, tiranski despotizm despotizam, tiranstvo; nasilnicka vladavina, diktatura despotluk 1. v. despotizm 2. vladicanstvo, biskupstvo; rang biskupa dessas spletkar, intriqant, prevarant, prevejanac destan p. /it. destan, epska poema; epopeja () - gibi dugacko pismo, cilava poema; dillere - olmak v. dil; - yaratmak pokazati izvanrednu hrabrost
destanc

derun p. arh. unutrasnjost, unutarnji deo; /-n/ - nde unutar cega u 2. srce, d usa
dervi p. 1. dervis 2. siromah, ubog covek 3. fig. ponizan, smeran covek <> - in fikri ne ise, zikri de odur post. sta koga boli, on o tome govori; koga tisti on i vristi
derviane p. 1. derviski 2. bedno, ubogo 3. ponizno, smerno dervie, derviesine

pisac destana, epicar


iir

destani epski; destans

epska pesma

slican epu, poput epa

deste p. 1. svezanj; snop; buket, bokor 2. spil karata 3. drska, rucka (noza, sablje i si.); - ba uzorak (na paketu sa robom); - - u sveznjevima (buketima, snopovima) destek (-i) p. podupirac, poduporanj; cf. dayanak; /-al - koymak (ili vurmak) podupirati, podupreti; ucvrstiti potpornim gredama 2. nosac, oslonac; arhit. kontrafor 3. fig. oslonac podrska, potpora; ate - i voj. vatrena podrska 4. postolje, stalak desteke arhit. modijon, glava ispod krovnog venca (kao ukras) destek doku biol. vezivno tkivo destekleme 1. gl. im. od desteklemek 2. novcana potpora, subvencija 3. voj. podrska; - ktas jedinica za podrsku desteklemek ak. 1. podupirati, podupreti, ucvrstiti podupiracem (zid i si.) 2. podrzavati, pruzati podrsku desteklenmek pass. od desteklemek destekli s podupiracem: podupret

ponizno, smer-

no, snishodljivo derya p. 1. arh. more 2.fig. ucen covek, veli ki znalac; - gibi 1) veoma ucen 2) veoma rnnogo deryadil veoma prijatan; jako strpljiv derz a. sav, spoj. sastavak desen 1. sara, mustra (tep;ha, tkanina) 2. skica, crtez deseniemek ak. dezenirati (tkaninu) desenli dezeniran sa dezenom (sarom) desibel decibel desigram decigram desilitre decilitar desimetre decimetar desinatr tehnicki crtac; crtacskica

269

destelemek destelemek ak. vezati, svezivati (u sveznjeve); (u) pakovati destilasyon destilacija destreyer mor. razarac (brod) destur p. dozvola, dopustanje; almak dobiti dozvolu; /-al - vermek dozvoliti, dopustiti ll dozvolite! 2. cuvaj! pazi! oprezno! destursuz bez dozvole, bez dopustanja; - baa gireni sopa lle kovarlar nepristojno je uci bilo gde bez odobrenja desturun nar. oprostite! izvinite! (kaza se pre pominjnanja cega sto se smatra nepristojnim)
dearj 1. praznjenje (baterije, akumulatora); ispaljivanje 5oruzja) 2. rasterecenje; oslobodjenje, prastanje (dugova, poreza)

deteksiyon voj. fiz. detekcija dedektr dedektor deterjan deterdzent, prasak za pranje determinant mat. biot. determinanta determinist 1 fil. determinista ll deterministicki determinizm fil. determinizam, ucenje o neslobodi volje dev p. 1 1. dzin, div, zao duh, dernon (iz bajki); - anas 1) divkinja, ljudozderka 2) fig. muskobanja; - hastal gigantizam (bolest) 2. gigant, div, gorostas, ispolin; admlaryle ilerlemek napraviti gigantski progres ll ogroman, gigantski; - aalar dzinovsko drvece; - gkada dzinovska galaksija; - ehir veliki grad, velegrad, metropola deva

a.

lek, lekarija, lekovito sredstvo

deelemek

ak. 1. (iz) riti 2. fig. pretpass. od


deelemek

razivati, riskati
deelenmek
deifre:

devalorizasyon devalorizacija, obezvredjenje devalorize: - etmek devalorizovati devalasyon ek.devalvacija devale: - etmek devalvirati devam a. 1. trajanje; nastavljanje; nastavak; - ! dalje, nastavi! - var nastavice se, sledi nastavak 2. stalnost, neprekidnost, postojanost, (dugo) trajnost; kontinuitet; - mddeti rok trajanja, trajnost) 3. dat. (redovno) posecivanje (casova, skole); - defteri dnevnik, knjiga za evidenciju prisustva; - etmek 1) nastavljati se, produzavati se 2) /-al nastavljati sa cim, nastavljati raditi; o, ark sylemeye - ediyor on nastavlja da peva, on nastavlja sa pesmom 3) /-al dolaziti, posecivati; derslere - etmek dolaziti na casove, posecivati nastavu
devaml 1. trajan, stalan, neprekidan, neprestan; - olarak stalno, neprestano 2. redovan, ustrajan, priljezan (posetilac, slusalac, ucenik)

- etmek desifrovati; fig. odgonetnuti; - olmak obelodaniti se, izaci na videlo (o aferi, tajni)
deifreci

sifrant

deik (-i) probusen, izbusen, probijen ll rupa, rascep, pukotina


deilmek 1. pass. od demek 2. otvoriti se; puci, provaliti se (o ciru); rasprsnuti se

demek (-er) ak. 1. probusiti, probosti, provaliti; zaseci, razrazati; rasparati; ban - raseci cir; yaray - grepsti po rani (i fig.) 2. fig. naceti, spomenuti, nabaciti, dotaci (temu, pitanje); bu nemli meseleyi deelim da se osvrnemo na ovo vazno pitanje

detant pot. delant detay detalj, pojedinost; ct. ayrnt; - !arna inmek ulaziti u detalje cega detektif detektiv
/-n/

270

devrim
devamllk 1. trajnost, postojanost 2. redovnost, ustrajnost, marljivost, revnost

deve boynu (-nu) cev u obliku s ili u deveci 1. kamilar, gonic kamila 2. vlasnik kamila, trgovac kamilama O - ile gren kapsn yksek anal fig. ko zeli visok polozaj, treba da ima na umu i zrtve koje taj polozaj iziskuse deveellik gajenje kamila deve dikeni bot. gujina trava (Silybum marianum) deve dili bot. divizma (Verbascum) deve dii (-ni) krupnozrnast (o psenici, naru i si.) deve konja)
dl

1. n~stalan, isprekidan 2. neredovan (na poslu, casovima) 3. kratkotrajan, prolazan, efemeran


devamszlk 1. nestalnost, nepostojanost 2. neredovnost; izostajanje, neposecivanje (casova i si.) devasz

devamsz

neizleciv, neisceljiv; lig. bes-

pomoean

dev aynas uvecavajuce ogledalo; kendini - nda grmek oholiti se, praviti se vazan, duvati se deve kamila, deva; - kei mladunce kamile; iki rgl - dvogrba kamila; tek rgl - jednogrba kamila O - adm ile sporo, lagano; - nin ba! glupost! besmislical - ye binrnek arg. drogirati se, fiksati se; - akeye - bin akeye kad nema novca ne kupuju se ni bagaleine stvari, kad ga ima ne pita sa za cenu; - den byk fil var post. i nad popom ima popa; uvek se nadje jos jaci; n dudakl otrombotjenih usana (o covekl)); - yi dze karmak lig. savladati teskocu; - ekmei bot. rogac, roscic (Ceratonia siliqua); etmek v. - yapmak; - gibi visok i nezgrapan, glomazan; - hamuru teska hrana; - yi hamudu ile yutmak zgrabiti, pred svima ukrasti; na neposten nacin uzeti; ye hendek atatmak pokusati uciniti nemoguce; naterati kamilu da preskoci jandek; - kini zestoka mrzanja; - kini tutmak zestoko, srasno mrzeti; - kinli osvetoljubiv; kivan, zloban; - de kulak mali, neznatan (kolicinski); kap u moru; nin nal v. - nn ba ; - nalbanda bakar gibi bakmak gledati kao tele u sarena vrata; - olmak isceznuti, ispariti, nestati (o utajenom novcu); - yapmak 17 zgrabiti, prisvojiti (tudju imovinu, stvari) 2. kradom jesti, krisom kusati, strpkati; - yrekli plasljiv, strasljiv; - yry spor, ali neprekidan rad

vitak, s malim trbuhom (o


(-n)

deve elmas boca (Eryngium) deve


kula

bot. vetrovalj, bela

bot. milogled (Sanicula)

deve kuu (-nu) zoo/. noj (Struthio camelus); Avustralya - kazuar (Casuarus emeu) o -: hikayesi izgovor, izvlacenje, izvrdavanje; - siyaseti nojeva politika, politika negledanja otvorenih ociju u opasnost deveran a. 1. astr. revolucija, obilazenje, kretanje oko nekog tela 2. biol. cirkulacija, kruzenje; - etmek 1) obilaziti, okretati se oko 2) cirkulisati, kruziti; kan cirkulacija krvi deve taban (-n) 1. sirok taban 2. bot. podbel (Tussilago farfara) 3. ogroman korak, "korak od sedarn milja" deve tmar na brzu ruku uradjen, sklepan, osljaren; - i osljaren posao deve ty 1. od kamilje dlake (izradjevina) 2. boje kamilje dlake, zuckastosmedj, bez boje devim fiz. bio/. kretanje devim bilimi fiz. dinamika devrim bilimci strucnjak za dinamiku, dinamiear

271

devimsel devimsel dinamicki devimsel dinamican, dinamicki devimselcilik. ifil. dinarnizarn devindirmek ak. dijal. pokretati, pustati u pokret devin duyumu psih. kinestezija devin duyumsal kinesteticki devingen pokretan, pokretljiv, mobilan; - kpr pokretan most devingenlik pokretljivost, mobilnost devinim v. devim devinmek 1. pokretati se, (po) micati se 2. fiz. kretati se devir (-vri) a. 1. epoha, era; doba, period; - amak zapoceti novu eru (u istoriji); genlik - i doba mladosti; Hallar - i epoha Krstasa; Osmanl - i period Osmanskog carstva 2. etapa, faza; stadijum; zatrrenin - i vardr zapaljenje pluca ima tri taze 3. prenosenje, prebacivanje, transport (robe i si.) 4. premestaj (ucenika iz jedne u drugu kolu, sluzbenika sa duznosti i si.) 5. jur. ustupanje, prenos (prava ili imovine); - i mmkn olmayan jur. bez prava prenosa (drugom licu) 6. predaja (poslova i si.); - ve teslim primopredaja (r.obe inventara) - teslim raporu izvestaj o primopredaji 7. obilazak (straze, bolesnika i si.) 8. obrtanje, kruzenje, kruzno kretanje, rotacija; pun krug, ciklus; obrtaj, period; cf. evrim; - adedi v. - says; - i flem gezisi (ili seyahat) put oko sveta; - i daim makinesi perpetum mobile; - istikameti pravac obrtanja, smer okretanja; - merkezi stozer; obrtna, tacka, obrtiste; - mihveri rotadona obrtna osovina; mddeti period, vreme obrtanja, obilazenja; - lme saati brojac obrtaja, tahometar; - says broj obrtaja 9. obrt, promet, prodja 1O. pogresan zakljucak, bezizlazan polozaj, circlus vitiosus devirli
periodicki; ciklicki;

yklkler mat. periodicne velicine fonksiyon periodicka funkcija; - titre~im periodicna vibracija devirmek ak. 1. oboriti, obarati, rusiti; preturiti, prevrnuti; svaliti, strovaliti, strmoglaviti 2. svrgnuti, oboriti (ministra, vladu) 3. nar. prevrnuti, ispiti nadusak 4. nagnuti na stranu, nakriviti (kapu, sesir) devirtmek ca us. od devirmek devitken motorni; pokretni, pogonski; pokretacki devitmek ak. pokrenuti, pakretali pustati u pogon deviz v. dviz
devleme 1. med. akromegalija, nenormalna uvecanost (ruku, nogu, glave) 2. fig. preteran razvoj devlernek

viti

devieiirmek

mnogo porasti; jako se razucoma razviti

b-

devlet a.1. dr:Zava; - adam drzavnik; politicar; Devleti Aliye arh. Osmansko carstvo; - ler aras medjunarodni; medjudrzavni; - ler aras hukuk v. - ler umumi hukuku; - ler aras idareler hukuku medjunatodno upravno pravo; - ler aras ticaret hukuku medjunarodno trgovinsko pravo; - baba nar. drzava; - bakan sef drzave; - borlar dr:Zavni dugovi; - demiryollar drzavne zleznice; - emniyeti drzavna bezbednost; - hazinesi drzavna blagajna; - ler hususi hukuku jur. medjunarodno privatno pravo; - nshas obavezan primerak (knjige, casopisa); - reisi v. - bakan; - ricali drzavnici, velikodostojnici; - srr drzavna tajna; - in ahsiyeti aleyhine ilenen sular prestupi protiv autoriteta dr:Zave; veleizdaja; Devlet uras drzavni savet (u Turskoj); tahvilat dr:Zavne obligacije; - in tannmas jur. prizna (va) nje drzave; - ler umumi hukuku medjunarodno javno pn;vo; - vekili ministar bez portfelja; ba lantsz - ler nesvrstane zemlje; bitaraf ler neutralne zemlje 2. fig. sreca, bla-

272

de yi gostanje; ne - ! kakv sre6ia! O - adama gelmez pos/. sreca sama ne dolazi; - dkn koji je znao za bolje dane; - ten dmek lisiti se blagostanja; - ikbal ile! sve najlepse! - kuu fig. iznenadna sreca, neocekivani dobitak; ya baa ya kuzgun lee sve ili nista devleti etatista, pristalica etatizma devletilik etatizam devlethane a-p. - niz Vasa srecna kuca! (kaze se u znak osobitog postovanja umesto eviniz)
devletlernek nacionalizovati se, postali drzavnom imovinom
devletletirrnek

ayayla

(imovinu, pravo i si.) 4. ak. nadgledati, nadzirati devri a. 1. v. devirli 2. kruzni, rotacioni, obrtni 3. povremen, periodican devrik 1. okrenut natraske, prevrnut, izvrnut; posuvracen; - yaka posuvracen okovratnik 2. srusen, prevrnut, oboren 3. fig. svrgnut, oboren (s vlasti); - babakan svrgnuti premijer O - cmle (ili tmce) inversivna recenica, recenica s obrnutim redarn reci devriirnek 1. pass. od devirmek 2. prevrnuti se, preturiti se; stropostati se, survali se 3. okretati se, prevrtati se devrim 1 1. krivina; prevoj 2. okrugli sto devrim2 1. reforma; inovacija; harf - i reforma pisma; iktisadi - privredna reforma 2. revolucija; cf. ihtilhal; sosyalist socijalisticka revolucija devrimci valueianarn i revolucia nar ll re-

ak. nacionalizovati

devletli, devletlu arh. 1. ekselencija, ilustrisimus (titula pasa i vezira u Osmanskom carstvu) 2. sreean; ne - adam! srecna li coveka! devletsiz 1. bez dr:Zave; - halklar naredi bez (sopstvene) dr:Zave 2. nesrecan devralmak abi. ak. preuzeti, primili (posao, du:Znost) devran 1 v. deveran devran2 a. kolo srece; sudbina devre a. 1. period, razdoblje, doba; faza, stadijum; harp ncesi - si predratni period; intihap - si izborni period; intikai - si prelazni period 2. fiz. obrtaj, krug, ciklus; cf. evrim; - says broj obrtaja 3. fiz. strujno kolo; - almas . el. ukljucenje (struje); - anahtar el. menjac, komutator; prekidac; kapal - zatverene kolo 4. sp. poluvreme; birinci - prvo poluvreme devredilrnek pass. od uevretmek devren a. jur. s prenosom, s pravom na prenos; - kiralk dat na podzakup devretmek 1. okretati se, obrtati se, vrteti se, kruziti 2.ak. dat. prenositi, prevoziti; prebacivati; premestati; prelivati, presipati 3. ak. dat. prenositi, predavati

devrimcilik revolucionarnost devrimsel revolucionaran devrisi nar. sledeci, naredni - gn sledecidan devriye a. patrola; - gemisi patrolni brod; - gezmek 1) patrolirati 2) mor. krstariti; - uuu av. patrolni let devrolmak pass. od devretmek
devirilmek

pass. od

devirmek

devirim

1. branje, berba (voca) 2. rod, skupljen, slozen razbacan, rasut, rasturen

letina
devirimli

devirimsiz

devirme 1. gl. im. od devirmek 2. voj. regrutacija 3. ist. devsirma (skupljanje dece za janicarsku vojsku) 4. ist. dete uzeto u janicarski red

deyi 1 . izraz, rec; izrazano sredstvo, govor 2. logos; bozja rec

273

deyim deyim izraz; izreka; - yerinde ise ako se moze tako izraziti (reci); baka bir - le drugim recima
deyimlernek

dobiti svojstro izraza

deyi 1. izgovor 2. izraz, iskaz; izlaganje; ct. ifade 3. stil

deyyus rogonja, prevaren muz dezavantaj smetnja, prepreka; teskoca dezenfeksiyon dezinfekcija dezenfekte: - etmek dezinfkovati dezenfektr dezinfektor
dd raclav, koji izgovara r na "francuski" nacin dlak (-)

nar. klitoris, drazica, sekilj

dmdzlak 1 . potpuno go, go golcal 2. potpuno 6elav 3. arg. go kao pistolj, nsvorc'*
dr:--

v.

drdr

drdr 1. gundjanje, groktanje, brundanje, cantranje; - etmek gundjati, brundati, eantrati drdr, drdrc

gundjalo, brundalo,

eantrafa
drdrlanmak drdrlamak

prepirati se, gloziti se

v.

drlamak

drlt 1. v. drdr 2. prepirka, rasprava, zadjevica, svadja; - karmak izazivati svadju drlanmak

spolja 3. inostranstvo; proterati preko granice; yurt - na kmak otputovati u inostranstvo ll 1. spoljasnji, spoljni; - a spoljasnji ugao; -. alem 1) okolina; medijum; milje 2) spoljni svet; - deniz otvoreno more; okean; - duvar spoljasnji zid; kap spoljna vrata; glavni ulaz; - karakol spoljasnja straza; - lastik spoljasnja guma - liman otvorena (od vetra) nezasti6ena luka; - merkez epicentar (zemljotresa); - yrekzar anat. perikard 2. sra ni, inostran; - bor inasrani dug; haberler vesti iz inostranstva; - hat inas rana linija (avionska) - ileri v. dileri; pazar inostrano trziste; - siyaset spoljna politika; snr - etmek; - ticaret spoljna trgovina; - ticaret odas spoljnotrgovinska komora; - yatrm srana ulaganja lll kao determinatum izafeta van; ne; akl - nerazuman, nerazborit; evlilik - vanbracan; 1 -l kanun - etmek staviti van zakona; mantk - nelogican; memleket - haklar eksteritorijalna prava IV u funkciji sastavljenih postpozicija; /-n/ - na van, vani; avlunun - na kma! ne iziazi van dvorista, ne iziazi iz dvorista; /-n/ - nda 1) izvan, van, napolju; 2) osim, sem; bunun - nda osim toga; lkemizin - nda nemli olaylar oldu van nase zemlje odigrali su se vazni dogadjaji; - tan spolja, izvana O - ndan demek glasno re6i; - eli yakar, ii beni yakar post. spoljni izgled je varljiv; nije zlato sve sto sija; - kapnn - mandal veoma dalek rodjak; - a vurmak ispoljavati, ispoljiti
da
da

gundjati, brundati, mumlati

dnk psih. ekstravertan dnklk psih. ekstravertnost uvoz uvoznik

drlamak

s lle prepirati se, gloziti se,

svadjati se 1. spoljni deo cega, spoljna sra na; /-n/ - na kmak izaci iz okvira cega, pre6i granice; /-n/ - nda kalmak ostati izvan okvira cega; :e biti ukljucen; bu binann ii - ndan gzel ova zgrada je lepsa iznutra nego spolja 2. spoljasnost; spoljni izgled; bardan - kirli pol jasnost case je prljava; casa je prljava
d

d alm

d alrnc

dar 1 1. prostor izvan (cega, spoljni, vanjski prostor; napolju; - akma borusu odvodna cev; - almak izvu6i, izvlai':iti; atmak izbaciti, najuriti; /-dan/ - karmak 1) isturiti, pomoliti (glavu i si.); izbacivati (gasove); - kmak 1) izlaziti, izi6i 2) nar.

274

didinmek
ici "napolje", iii u WC; - kmamak nikuda ne izlaziti (iz kuce); ne izlaziti iz okvira i':ega; - kamak umaci, pobeci; sarkmak naginjati se (kroz prozor); - u ramak pokuljati, nagrnuti (o svetini); vurmak pojavili se, izbiti (o bolesti) 2. nar. provincija; o retmeni gene - ya gndermiler oncg ui':itelja su ponovo poslali u provinciju 3. nar. inostranstvo; /-/ - dan almak kupili u inostranstvu; - ya gitmek otici u inostranstvo ll u funkciji sastavljenih postpozicija; /-n/ - sna, - snda, - smdan van, vani; izvan; ehrin - snda izvan grada
dlamak

ak. ab/. til. iskljuciti, ostaviti ak. v. da vurmak

po sirani
diairmak
dl V. d

ili-

plazma ektoplazma
til. egzoterican; opstedostupan

drak

draklk
dsal

til. egzoterizam

spoljni, spoljasnji izvoz izvoznik; cf.


ihracat

d satm

d satrnc d

1. napolju, vani; - evirim sin. eksterijerno sr,imanje 2. u inostranstvu


dardan spolja, izvana; - sesler geliyor izvana dopiru glasovi darl

darda

yz spoljasnji izgled, spoljasnjost :nn

dzdk

daleki rodjak

dzdzc arg. lupez, bitanga; kail;ar


dzdzclk
dzman

kaisarenje, dzeparenje

v.

darlkil

dija/. ogroman, gorostasan

dars

naoolju, vani; - souk napolju provincija; cf.


tara

diba brokat dibace a.arh. 1. uvod, predgovor; prolog 2. preambula dibek (-i) stupa, avan; pirin- i stupa za prinac didaktik (-i) 1 didaktika ll didaktii':an, po ucan didaktika v. didaktik

je hladno
darlk

darlkl.l

provincijalac ll provincijski

asalak zoo/. spoljni parazit, ektoparazit


d

vurum ekspresija vurumcu ekspresionizam


geol. egzomorfizam

da

d bakalam

d bkey ispupcen, konveksan (o ogledalu, lupi); - ayna konveksno ogledalo d


d

bkeylik konveksnost deri biol. ektoderm


hem. teh. sljaka

didik: - - 1. cesljan, (o) grebenan (o lanu, vunj) 2. rasparan, raskomadan, raspari':an, iseokan 3. izlizan, iskrzan, pohaban; - - doramak raskomadati (na sitne delove) iseckati, izreckati; - - etmek v. didiklemek didiklemek ak. 1. (is) cupati, skubeti; cerupati 2. trliti (konoplju, lan) grebenati (vunu) 3. (i) seekati (ras), komadati 4. kljuniti, kljucati 5. fig. svestrano razmatrati (problem i si.); temeljno istrazi (va) ti didiklenmek pass. od didiklemek didilmek pass. od dilrnek didinmek tesko raditi, naprezali se,

dk () dnil

til. spoljasnji, spoljni


spoljni poslovi; bakanl

d ileri
bakanlk

v.

dk

izmet, fekalije; balega


ar.at. kloaka

dklk d

kutsal profan, svetovni

275

lidiim

mucili se; dirinciti, erneili


didiim

eristika, umece polemike svadljiv; palemican svadja, prepirka; rasprava, po-

didiken didime
1
[

emika didimek 1. svadjati se, gloziti se, prepirati se; raspravljati se, poJemisali 2. tig. dirineili grbacili, erneili

didon 1. narodni naziv za Franeuza 2. arg. snob diferansiyel 1 1. difereneijal 2. mat. difereneijal ll mat. difereneijalni; - geometri difereneijalna geomelrija; - hesap difereneijalni racun difraksiyon fiz. difrakeija, prelamanje (svetlosti) difteri med. diflerija; ct. diftong gram.diflong difzyon fiz. hem. difuzija
dier p. (neki) drugi; ct. baka, br; biri neko drugi; - taraftan s druge strane; biri - ini peinden eker jedno (za sobom) povlaci drugo
dierkarn

(o osobi) 5. fig. tvrd, krut; ostar, osoran, prek; - bak ostar pogled; - ba (l) tvrdoglav, svojeglav, jogunast, samovoljan; - ballk tvrdoglavost, samovolja, neposlusnost; - huy tvrdoglav karakter; - kafal tvrdoglav, tvrdokoran, nepopustlijv; - kafallk tvrdoglavost, nepopustljivost; - rzgar suprotan vetar ll pravo, ravno; neposredno; - bakmak netremiee, uporno gledati; -. - ostro, strogo; uporno; prodorno; - - bakmak gledati pravo u oci; - - cevap vermek ostro odgovoriti O - aliis fig. vrhunae (u ~e gativnom smislu); krajnji (o drskosti, podlosti i si.); - duvara trmanmak biti veoma nestasan, penjati se na glavu (o detetu)

dikelmek nar. 1. uspraviti se 2. cekati, nepomicno .stajati; ukiptiti se, ukrutiti se 3. dat. ispizmiti se; vi kati, .grditi dikeltmek ak. uspraviti, dovesti u uspravan polozaj diken 1. bodlja, bodljika; gl - i bodlja ruze 2. trn; trnje, drac 3. bodlja, igla; kirpinin - i jezeva bodlja 4. riblja kos!, igliea 5. zalac, zaoka (i fig.) 6. fig. smetnja, zapreka, teskoca; - - olmak nakostresiti se, dici se uvis (o kosi); najeziti se (od hladnoce i si.) O - stne oturmak (ili olmak) sedeti kao na iglama dikence zaaf. zet-riba (Gasterosteus pungitius) dikencik (-i) bodljica; trni6 diken dutu kupina dikenli 1. bodljikav, bodljikast 2. trnovit (i fig.); - bir yol trnovit put; - tel bodljikava zica; - tel iti ograda od bodljikave zice 2. fig. zajedljiv, jedak, podrugljiv 3. u sastavu bat. i zaaf. naziva; - balk v. dikence; - dlger bal riba-kovac (Zeus faber pungio); - katr trna bat. slipovac, stipovica (Uiex); - salyangoz zaaf. ribavolak (murex) dikenlik trrjak, trnovito mesto

kupalaz

p. altruist;

ct. zgeei

dierkamlk

altruizam; ct. zgeeilik

dihliz v. dehliz dijitalin digitalin (otrov od biljke naprstak) dik (-ki) 1 1. prav, u~pravan, vertikalan; mat. perpendikularan; - izgi vertikala; normala; - kesik vertikalni presek; - yaka uspravan okovratnik 2. geam. : pravougaoni; - a prav ugao; - drtgen pravougaonik; - gen pravougli trougao 3. strm (eni!), okomit; vrletan; - kaya strma stena, litiea; - mahrekle ate vaj. strma, ubaena vatra; - yama strmina, strma kosina 4. ostar, rezak, prodoran; odsecan; cevap odsecan odgovor; - ses prodoran glas; - szl odresit, bez dlake na jeziku

276

dikkat dikensi lrnolik, lrnasl; - knt anat. spinalni izrastaj (processus spinalis) dikensiz bez bodlji (iglica, lrnja); - gl olmaz post. nema ruze bez bodlji; bez muke nema nauke dikey uspravan, vertikalan; pendikularan; n olarak vertikalno dikgen pravougaoni, ortogonalni diki geom. normala, verlikala d ikici 1. krpac obuce 2. sivac; svalja (kod krojaca) 3. agr. sadilac, zasadjivac; odgajivac sadnica dikili 1. poboden, zabijen (kolac, zaslava i si.) 2. posadjen, zasadjen 3. podignul, sagradjen (nar. spomenik) 4. sasiven; zasiven, prisiven; zakrpljen (o obuci) O - aa olmamak nemali ni kuce ni kucisla; -aac yok on nema nista, nema ni kuce ni kucisla dikili
ta

per-

inesi sivaca igla; - iplii sivaci konac; makinesi sevaca masina; - pay 1) dodalak, prepust (na savu) 2. fig. ustupak, .Siro ko polje; - yurdu skola sivenja 2. sav; ler sklmtr savavi su popucali 3. med. teh. sav; saslavak, spoj; kaynak - i sav vara; yamal - ceoni spoj O - kald umalo, zamalo; - kald baylacaktm umalo se nisam onesvestio; - tutturamamak 1) ne moci se zadrzali na jednom mestu (poslu) 2) bili u pokretu, ne moCi sedeti; hi tutturamyorum nikako me ne drzi meslo, ne mogu da sedim
dikii dikili

sivac; svalja sa savom; prosiven, zasiven bez sava; - orap carapa bez

dikisiz

sava dikit (-li) geol. stalagmil dikiz arg. vrebanje, uhodjenje; - ayauto. retrovizor; /-l - etmek (ili gemek) arg. zurili, piljiti, netremice gledati O -! motri!
nas

obelisk

dikilrnek 1. pass. od dikmek 2. v. dikelmek 3. slajali ba ucuna - slajali u uzglavlje, biti tik uz koga; heykel gibi stajati kao kip; karmda ne dikilip duruyorsun! slocmi strcis pred ocima! 3. pojaviti se, iskrsnuti; karmza birdenbire bir adam dikildi pred nas je odjednom iskrsnuo neki covek 4. opirati se, protiviti se, suprolstavljati se 5. fiziol. docii u erekciju, nadici se, ukrutiti se dikim 1. sadjivanje sivenje 2. sadjenje, za-

dikizci 1. vrebac, uhoda 2. voajer dikizeilik uhodjenje, vrebanje dikizlemek v. dikiz etmek dikkat (-ti) a. paznja; fig. briga, naklonost, interesovanje; - ! paznja! pozor! le pazljivo, s paznjom; brizljivo, pomno, savesno; /-/ - e almak uzimati u obzir, imali u vidu; - e arz etmek v. - ine sunmak; /-al - i ekmek privuci paznju, pasti u oci; - etmek paziti, motriti, biti oprezan 2) opazati, zapazati, primecivati; ct. farkna varmak; /-al - gstermek ukazivati paznju, poklanjati paznju;/-n/ - inden kamak ispustiti iz vida, ne primetiti; - kesilmek pazljivo slusati, naprezali paznju, sav se pretvorili u uho; /-n/ - ine sunmak obratiti kome paznju; - e ayan vredan paznje; - toplam psih. koncenlracija; i uyandrmak pobuditi pazlju; - ini vermek pazljivo slusati, sav se koncentrisati; nazar - e almak v. - e almak

dikim evi kkojacka radnja, krojacnica dikimhane arh. krojacnica dikine uspravno, okomito, vertikalno 2. fig. prkosno, inadzijski; /-n/ - gitmek opirati se, protiviti se; inatili se; - tra etmek fig. ici kome uz dlaku, prkositi, naopako radili 2) zamarati, umarati 3) lagati, obmanjivati (laskanjem) 4) brbljati, trtljati; otrcavati diki. - za inat, u inat
diki

1. sivanje, sice; - dikmek siti; -

277

dikkatli dikkatli 1. pazljiv; - dinleyici pazljiv slusalac; - renci pazljiv ucenik 2. brizljiv, tacan, savestan dikkatlilik pazljivost; obazrivost, smotrenost, promisljenost dikkatsiz nepazljiv; neoprezan, obazriv, nesmotren, nepromisljen nedikta po/. diktat; - rejimi diktatorski rezim
diktac

diktator

diktafon diktafon diktatr diktator, despot diktatrlk diktatura; askeri - vojna diktatura; proletarya - diktatura proletarijata dikte diktiranje, diktat /-af - etmek 1) diktirali (tekst) 2. fig. diktirati, nametati, naturati diktirrnek caus. od dikmek 1.2 dil1 anat. jezik; - felci med. paraliza jezika; - bezi jezicna zlezda; - iltihab zapalenje jezika; - karhas ranica na jeziku; - kemii anat. jezicnjaca jezicna kost 2. jezik; govor; - ailesi jezicka familija; - akrabal jezicka srodnost; - atias lingvisticki atlas; - bilmez onaj ko ne zna turski; - boztntusu zargon; - duygusu jezicko oseeanje, osecanje za jezik; - o lan ist. tumac (u ambasadi); - pelesengi rec parazit, "postapalica" (u turskom; efendim, ey i si.); konuma - i govorni jezik; l - mrtav jezik; yaayan - ler zivi jezici; yaz - i pisani jezik 3. teh. jezicac (vage); pero (kljuca); sponac 4. muz. jezicak, pisak (oboe, zurle) 5. geog. kopneni jezik, rt, punta (u moru) 6. geog. predgorje, podbrdje 7. jezik, uska, uvo (na cipeli) 8. voj. ratni zarodbljenik (uhvacen radi dobijanja podataka) - almak (ili tutmak) uhvatiti neprijateljskog vojnika (oficira) O - i almak 1) poceti govoriti, progovoriti 2) raspricati se, postali govorljiv; razvetati se (o jeziku); - i ar 1) mucav 2) teskog jezika (o knjizevnom dela); - i artamak poceti tesko govoriti, zaplitati jezikom (o bolesnom coveku); - az vermemek ne moci govoriti, ne moci rec izustiti; - e aln maz nepristojan, nedolican (o recima); - i almak cesto upotrebljavati odredjenu rec (u govoru); /-/- e almak 1) poceti razgovor, raspricati se o cemu 2) uzeti na

dikkatsizlik nepaznja; nemarnost, nebrizljivost; nesmotrenost, neopreznost, nepromisljenost; - etmek biti nepazljiv; neoprezno (nesmotreno, nepromisljeno) postupati dikleme, diklemesine uspravno, vertikalno diklenmek, diklernek 1. dizali se, post tajati strm; yol birdenbire dikleti put je odjednom postao strm 2. fig. opirati se, suprotstavljati se, grubo postupati diklik strmost, strmen, vrlet strmenitost; strmina,

dikme 1. gl. im. od dikmek 2. geom. vertikala, normala 3. agr. sadnica, mladica 4. stub, podupirac, potporani 5. poluga dizalice 6. derik (konstrukcija nad izvorom nafte) dikmek 1 (-er) ak. dat. 1. postaviti, uspraviti, uzdici; staviti, metnuti; pobosti, zabosti; sancak - pobosti zastavu; am dana mum - staviti svecu u svecnjak; yere direk - postaviti stub u zemlju 2. sadili; rasadjivati 3. podizati, graditi (spomenike, kuce); antlar - podizati spomenike 4. postaviti, postavljati (strazu) 5. uperiti (pogled) 6. arg. prevrnuti, iskapiti (pice) dikmek2 (-er) ak. siti zasivati; opsivati, porubljivati; diki - siti; giysi - siti odelo dikmelik bot. rasadnik; orman - i rasadnik sumskog drveca dikmen dija/. arhit. vrsak, siljak dikse motka, stap sa priborom (za lov ptica)

278

dil jezik, ogovarati koga; /-/ - e almamak v. aza almamak; - inin altnda bir ey var hteo bi nesto da kaze, svrbi ga jezik; inin altndaki baklay karmak kazali sto nepromisljeno; - in altnda evirmek evirmek skanjerati se, skanjivati se, ne moci kazati; - avcs spijun, uhoda; /-n/ ini balamak ucutkati koga - i bal 1) cutljiv, tih 2. ucutkan, zavezana jezika; inin belasn bulmak (ili ekmek) stradati zbog svog (odresenog) jezika; - i bir kar bezobrazan, drzak; - i bir kar d ar kmak jako se umoriti, isplaziti jezik (od trcanja, vrucine i si.); - bozmak govarili nepristojnosti; - i almak govoriti s akcentom; - inden ekmek (po) vuci za jezik; /-al - karmak plaziti se, narugivati se; - i zlmek v. - i almak; - dala v. az dala; - damak dijal. slatkoreciv; - im damama yapm veoma sam zedan, jezik mi se za nepca zalepio; lere destan olmak postali poznat, biti predmet razgovora; - i dar kmak zadihati se, brektati (od iscrpljenosti); - den - e dolamak v. - e dmek; /-/ - ine dolamak ponavljati jedno te isto (reci, pesmu); - i dolayor on mrmlja, mumla; - (ler)de dolamak postali predmet ogovaranja; !-al - (ler) dkmek pridobijati laskanjem; umiljavati se, ulagivati se; - i dnd kadar iz petnih zila, koliko god je moguce (objasnjavati, govoriti); - i dnmernek 1) ne moci pravilno izgovariti 2) ne moci ni reci prosloviti; - (ler) e dmek 1) postali predmet ogovaranja 2) doci na los glas; /-/ - inden drmemek. ne silaziti s jezika, stalno govaritil o kome, cemu; - ebesi brbljivac, blebetalo; torokusa, alapaca; - i ensesinden ekilsini jezik mu iscupali dabogda! - ini eek ars soksunl jezik pregrizao! - ini fare (kedi) mi yedi? sto cutis kao zaliven? - e gelmek 1) v. - e dmek 2) poceti govoriti; progovoriti; - e gelmez neopisiv; /-/ - e getirmek 1) poceti, naceti razgovor o kome, cemu 2) razvezati kome jezik; (ler) de gezmek v. - (ler)e dmek; - i her eye dnmek uvek govoriti lose o drugima; - ini srmak izgubiti govor, zanemeti; ugristi se za jezik, ucutati; - i ile sokmak ujesti, uvrediti, povrediti (o recju); - inden kamak omaci se, omaknuti se (o recz); - kavgas svadja, prepirka; - kaymas omaska, greska jezika, lapsus linguae; - in kemii yok svako kaze sta hoce, svako razlicito prica; - ini kesrnek ucutati, zacutati, umuknuti; - ine kl dolamamak nemali dlake na jeziku; - ini ks, otur! umukni! cuti!; - e kolay lako je reci (ali tesko uraditi); - koymak mesati se u razgovor; - inden kurtulamazsn on te nece ostaviti na miru, cuvaj se njegova jezika; - i kurumak 1) jako ozedniti 2) umarili se od pricanja; - in kurusuni jezik ti se osusio! - otu yemi dija/. brbljivac, torokalo; - i pabu kadar on ima grozan jezik; - e perhiz etmek cutati, drzati jezik za zubima; cuvati tajnu; - ine salam olmak 1) biti uzdrzljiv (smotren, poverljiv, diskretan) 2) ne pustati jezik, pazili na svoje reci; - ine salk! jezik ti se pozlatio! hvala na lepim recima! - i sarmamak preplitati jezikom; vrcati; - satmak prenemagati se, afektirati (u govoru); - srmesi v. - kaymas ; - lerle tarif olunamaz neiskaziv, neizreciv; - ini tutmak precutati; - i tutuk mucav; - tutukluu med. anartrija, poremecaj govora; - i tutulmak oduzeti se (o jeziku); - im tutulmu oduzeo mi se jezik; - iyle tutulmak biti uhvacen za rec; - in tutulsun! jezik ti se oduzeo! /-n/ - inde ty bitmek dodijati, popeti se na glavu (ponavljanjem istog); - imin ucuna geldi navrh jezika mi je, ne mogu da se setim; - inin ucunda olmak biti navrh jezika; - i uzad on je pustio jezik; /-al - uzatmak ogovarati, panjkati, opadati; - i uzun poganog jezike; - i varmak osmeliti se, ohrabriti se, usuditit se kazati; - im varmyor ne usudjujem se reci; /-/ - e vermek izbrbljati, razglasiti; - yaras fig. uvreda, bol (od reci); - yardm savet, pomoc (recju); - in yettii kadar v. - i dnd kadar; - ini

279

dil yutmak fig. zanemeti, izgubiti moc govara (od zaprepascenja, iznenadjenja, sraha i si.); - i zifir zao na jezikU; nepristojan, skaredan; ortak bir - bulmak naci zajednicki jezik, sporazumeti se; tatl - 1) slatke, prijatne reci 2) iron. praznoslov di12 p. srce, dusa dil alt1 anat. podjezicni; - ba vezica pod jezikom; - sinir dm podjezicna ganglija dil alt2 pipa (bolest pticjeg jezika) dil bal zool. tabinja, tabinjas (Solea vulgaris) dilbasan med. lopaticica (za pritiskanje jezika pri pregledu grla) dilbaz p. pricljiv, brbljiv; slatkoreciv dilber p.l lepa, zanosna, privfacra (zena, devojka) ll dragana, voljena zena dilber duda kul. kolac od slatkog testa (u obliku usne) predstavka dileki molilac, podnosilac molbe dilemek ak. 1. zeleti, hteti 2.- moliti, traziti, zahtevati; dile benden ne dilersen trazi od mene sve sto zelis; af - moliti oprostaj dienci prosjak, bozjak o - ana gibi purio svega i svacega, kao prosjacka torba; - deneine dnmek jako oslabiti, veoma smraviti; - ye hyar vermiler de iri diye beenmemi post. dali slepcu kobasicu, on rekao da je kriva; - nin torbas dolmaz prosjaku je uvek malo; u tukare oci nezasite; - vapuru brod koji pristaje u svakom pristanistu dilencilik 1. prosjastvo, bozjastvo; prosjacenje 2. fig. drskost, bezocnost; etmek 1) prosjaciti 2. drsko se vladati, bezocno se ponasati dilendirrnek 1. caus. od dilenrnek 2. ak. dovesti do prosjackog stapa dilenrnek 1. pass. od dilemek 2. prositi, prosjacili; moljakati, kamciti diletmek caus. od dilemek dileyici molilac dilim 1. komad; kriska (hleba, lubenice); rezanj (mesa); - - kesrnek iseci na komade,, istranzirati 2. re bro radijatora 3. arhit prozorski luk 4. zona, sektor dilimiemek ak. iseci na komade, raskomadati; istranzirati dilimlenmek pass. od dilimiemek dilimietmek caus. od dilimiemek dilcilik zanimanje jezickim pitanjima, lingvisticka istrazivanja
dilda

t.

dll bilgisi gramatika; kuramsal - normativna gramatika; tarihi - istorijska gramatika dil bilimi lingvistika; grevsel - funkcionalna lingvistika; yapsal - strukturalna lingvistika dil bilimci lingvista dil bilimsel lingvisticki dilci v. dil bilimci dilcik (-i) 1. anat. glasnica bot. vezica 4. pipa (pticja bolest) 5. nar. anat. resica

dilimli 1. isecan, izrezan na komade 2. podeljen na sektore dilinim geo/. slojevitost; naslaga dilinmek pass. od dilrnek dillendirrnek caus. od dillenmek dilleornek 1. progovoriti (o detetu) 2. raspricati se, postali govorljiv 3. postali

(svaki) govornik istog jezika

dilek (-i) zelja; molba;- kipi gram. optativ; /-n/ - ini yerine getirmek ispuniti ciju zelju; odazvati se molmi; sizden bir im var imam jednu molbu za vas dileke (pismena) molba; peticija,

280

dindar predmet ogovaranja


dillernek

s ile prijateljski razgovarati,

caskati dilli 1. govorljiv, pricljiv, brbljiv (ob. o deci i zenama); - bir ocuk pricljivo dete; kt, ogovaracki, intrigantski 2. sajezikom, piskom, perom) 3. na ... jeziku; Fransz na francuskom jeziku dilli ddk (-) 1. svirala od trske 2. nar. bdbljivac, blebetalo; torokusa; etmek izbrbljati, istrtljati; rastrubiti dilma cman macenje dilrnek (-er) ak. razrezati na delove (komade); iseci na trake (gvozdje) dil peyniri (-ni) mlad ovcji sir dilsiz 1. nem, mutav 2. cutljiv, skrt na recima dilsizlik 1 . nemost, mutavost 2. cutljivost, skrtost na recima dilviyum geol. diluvijum
(-c)

tumac, prevodilac; cf. ter-

tajno ispovedati veru; tek tanrl - monoteizam 2. ideal; cvrsto uverenje O inden dner davasndan dnmez on bi se pre odrekao vere nego svog misljenja; - gibi bilmek vrlo dobro znati (poznavati); - im hakk iin casti mi! - ime, imanmal tako mi svete vere!l-/ - den imandan karmak veoma iznervirati, rezbesneti, razjariti; - den imandan kmak razbesneti se, biti van sebe; - ini seversen boga radi (molba); (hay) - ine yandm prokleti covece! bir - de durmamak biti nepostojan (nestalan, kolebljiv) din3: - tepesi (ili doruu) veoma daleke, bogu iza ledja, gde je vrag rekao laku noc dinamik (-i) 1 dinamika ll dinamican; temperamentan, energican dinarnit (-ti) dinarnit dinamiti miner, pionirac dinarnitiemek ak. minirati, unistiti dinamitom dinamizm 1. fi/. dinarnizarn 2. dinamika (rada, zbivanja) 3. energija, snaga dinamo dinama (masina)

dilmalk

1. zanimanje tumaca 2. tu-

a. 1. anat. mozak; cf. beyin 2. um, razum, moc shvatanja

dima

dinamametre fiz. dinarnametar dinar dinar (novcana goslavcije, lraka i Kuvajta) jedinica Ju-

a. 1. mozdani, cerebralni 2. duhovni, umni; - i umni rad


dimdik 1. prav kao sveca, prav kao bor 2. veoma strm, vrletan O /-al - bakmak gledati ukocenim pogledom; - ayakta durmak stajati nepomicno, stajati kao ukocen dimi tekst. grubi porhet, flanel din 1 fiz. din din2
adam

dimai

dineelrnek nar. postali krepak, akrepili se, povratiti snagu (posle bolesti) dineeltmek caus. od dineelrnek dinci teakrala dinci erki v. din erki din krepak, zdrav; bodar, cio; cf. tendrst; - bir ihtiyar krepak starac
dinlemek

a. 1. religija, veroispovest, vera; -

duhovnik, duhovno lice, svestenik; - i btn pobozan, smeran, predan veri (islamu); - devleti teokratija; - hrriyeti sloboda veroispovesti; - kardei v. dinda; - sosyolojisi sociologija religije; gizli - tamak skrivati religiozna ubedjenja;

v. dineelrnek
v. dineeltmek

dinletirmek

dinlik krepkost, cilost, badrast dindar a-p. pobozan, religiozan, bigotan

281

dindarlk

dindarlk

poboznost, religioznost

dinda pripadnik iste vere, jednoverac, jednovernik

centar; - salonu auditorijum, dvorana za predavanja (koncerte); - yapmak v. - de kalmak

dindirrnek ak. 1. zaustaviti (suze, krvarenje) 2. olaksati, ublaziti, stisati (bol); ugusivati, suzdrzavati (gnev, uzbudjenje) 3. umiriti, stisati; utoliti (zedj. glad) utrnuti (svetlost) dinelmek dijaf. 1. slajali 2. ustati, podici se 3. dat. pojaviti se, iskrsnuti 4. protiviti se, opirati se dinen a. po religiji, u pogledu religije dineri karo (boja u kartama) dinerkilik klerikalizam din erki (ni) teokratija dingi laki camac (sa dva vesla) dingil osovina (tocka, valjka) dingildek lelujav, koji se klati dingildemek 1. njihati se, klatiti se; klimati se; kloparati (o tocku) 2. drhtati (od straha) dingildetmek caus. od dingildernek dingin 1. posustao, iznuren, premoren; - bir at premoren, iznuren konj 2. miran, nepomican, nepokretan; ugasen (vulkan) 4. hem. pasivan, indiferentan dinginlik 1. iznurenost, iscrpljenost, premorenost 2. mirovanje, nepomicnost; bilim statika 3. hem. pasivnost dingo zoof. dingo (Canis dingo) dini a. v. dinsel di nk tekst. valjaonica, valjara dinki valjar (sukna) dinklemek ak. valjati (sukno) dinleme gl. im. od dinlemek; - aleti (ili 1) voj. prislusni aparat (elektronski) 2) med. stetoskop; - hizmeti voj. prislusna sluzba; - de kalmak raditi na prijemu, prisluskivati; - merkezi prislusni
cihaz)

dinlemek ak. 1. slusati, saslusati, cuti; mzik - slusati muziku; konferans - slusati predavanje 2. prisluskivati, osluskivati 3. slusati, biti poslusan, pokoravati se; ct. itaat etmek 4. (do) cuti, saznati O ban (ili kafasn) - odmoriti se; kendini - brinuti se o svom zdravlju dinlemernek ak. ne obracati, paznju, ne pridavati znacaj dinlendirici umirujuci, ublazavajuci; med. sedativ, sredstvo za u mirenje
arap

odstojao, odlezan; staro vino; - tarla pougarena, pod ugarom ostavljena njiva

dinlendirilmi

dinlendirrnek ak. 2. caus. od dinlenmek2; biraz kafan dinlendirdim malo sam predahnuo 2. ostaviti da odstoji (vino) 3. ostaviti pod ugarom (zemlju, njivu) 4. ugasiti, utrnuti (svetlost, vatru); ct. sndrmek dinlenme odmor; pocinak, . predah, odusak; - hakk jur. pravo na odmor; yeri odmaraliste (klimatsko) dinlenmek 1 pass. od dinlemek; tm dinlennedi nisu poslusali moj savet dinlenmek2 odmarati se, odmoriti se; otpocinuti dinlenmelik penicama)
odmoriste (na ste-

dinietme audicija dinletmek caus. od dinlemek; kendini - dr:Zati paznju (slusalaca) dinleyici 1. slusalac 2. slusalac, polaznik; student 3. voj. prisluskivac dinrnek (-er) 1. presta Oa) li (o kisi, vetru); dinmeden neprestano, bez preslanka; yamur dindi kisa je prestala 2. smiriti se, oslabiti, smanjiti se, stisati se (o bolovma); ar dindi bol je uminuo 3. za-

282

dipsiz cutati, utisati se, utihnuti (o glasu, muzici, pesmi); mzik birdenbire dindi muzika se odjednom utisala dinazor zool. dinosaurus din ncesi (-ni) prereligijski, religijski; prereligijska epoha dopotpuno, od glave do pete; - ine gelmek (ili inmek) smanjivati se, nestajati; - i kr mz balmumu ile armadm seni ya! uostalom, nisam te molio da dodjes; nisam te zvao s buklijom! - ini tutmak zagoreti (o jelu); yerin - ine gemek jako se postideti, potoputi u zemlju od stida dipik (-i) kundak (puske); - darbesi udarac kundakom; - le vurmak udariti kundakom dipiklemek ak. udariti kundakom dipdiri pun zivota, vitalan; savrseno zdrav dip koan (-n) kontrolni deo, isecak (uputnice, ceka) dipleme nar. trg. glavna knjiga diplemek arg. 1. iscupati; 2. ispiti
tma

dinsel verski, religijski; - cemiyet verska zajednica; - hukuk serijatsko pravo, serijat; - meseleler verska pitanja; tren verski ritval (obred) dinsiz ateista, bezboznik; ll 1. ateisticki, bezboznicki; bezbozan, nepobozan 2. fig. svirep, okrutan, grozan, nemilosrdan O - in hakkndan imansz gelir post. prema svecu i tropar dinsizlik 1. ateizam, bezboznistvo, bezboznost 2. fig. okrutnost, svirepost, nemilosrdost dioksit (-di) hem. dioksid dip (-bi) 1 1. dno; dance (bureta, lonca); podnozje, onova cega; "": ten budamak 1) seci iz osnove 2) ugusiti u zacetku; ini bulmak naci dno (pi"i. merenju dubine viskom); /-n/ - ini bulmak fig. iscrpsti; - e kmek slegati se, (na) taloziti se (o mulju, kafi I sl.);./-m/ - ine dar ekmek 1) isprazniti do dna, iscrpsti 2) sve potrositi, spiskati;. - doruk pun do vrha (o posudi, easi) - e gitmek (po) tonuti (o brodu, camcU); fcn!- i grnmek isprazniti se (o zdeli, loncu); - gstermek (ili smrmek) ispiti do dna, iskapiti; - tapas voj. lezisni detonator; - yata teh. paprica, stozerno leziste; deniz - i morsko dno 2. koren, donji deo, osnova; sa - i koren kose; tr nak - i koren nokta 3. pozadina, dno, dubina; sahnenin - inde u pozadini pozornice; salonun - inde u dno sale 4. vulg. zadnjica, straznjica, donjica ll u funkciji sastavljenih postpozicija; /-n/ - inde, ine pod; pokraj, uz; burnun - inde pod samim nosem; /-n/ - inden ispod; kurt aacn - inden kt vuk je izasao ispod drveta o - beygir sp. konj; - ten dorua

diploma diploma; svedocanstvo; - datreni svecana predaja diploma; lise - s gimnazijska diploma

diplomal diplomiran; - hukuku diplomirani pravnik

diplomasi diplomatija (i fig.); - dodiplomatski imunitet; - ili kileri diplomatski odnosi; - mahvilleri diplomatski krugovi; - masuniyeti v. dokunulmazl; - temsilcileri diplomatski predstavnici; yoluyla diplomatskim putem
kunulmazl

dlplomat (-t) diplomata diplomatik diplomatski; - anta diplomatska valiza; - ilikilerin kesilmesi prekid diplomatskih odnosa; - kurye diplomatski kurir; - misyon diplomatska mi: sija
diplomatlk

v. diplomasi

dipnot (-tu) fusnota, beleska (na dnu stranice) dipsiz 1. bez dna, bez danceta; fig. neizrnerno dubol<, beskrajan 2. fig. neosnovan; bezrazlozan (dokaz, zakljueak);

283

dipsizlik

- iddia neosnovana tvrdnja - kile bo ambar (ili - tencere, camsz pencere) 1) rasipnik, raspikuca 2) uzaludan, beskoristan, beznadezan (napor,' posao); testi rasipnik dipsizlik 1. neizmerna dubina; besk2. fig. neosnovanost, nerajnost zasnovanost dirahmi drahma (grcka novcana jedinica) dirayet (-li) a. 1. sposobnost, vestina, spretnost, okretnost 2. ostroumnost, pronicljivost dirayetli 1. sposoban, vest, spretan 2. ostrouman, pronicljiv dirayetsiz 1. nesposoban, nevest, nespretan 2. nepronicljiv, neinteligentan dirayetsizlik 1. nesposobnost, nespretnost 2. nepronicljivost direk (-i) 1. direk, greda, j:odupirac; stub; - bal glava stuba, kapitel; - dikmek pastavili stub (telegrafski, telefonski i si.); mermer - mermerni stub 2. fig. stub, temelj; evimizin - i stub nase kuce 3. mor. katarka, jarbol 4. kopljiste, kopljaca (koplja, zastave) sancak- i motka za zastavu 5. sp. greda, stativa (gola); - e arpmak udariti u stativu; - ten dnmek odbiti se ad stative-(o lopti) - - barmak vikati iz sveg glasa, kricati; - gibi krupan, visok, kao stub direkli sa stubovima, sa jarbolima; iki gemi brod sa dvema katarkama
banda

smernica; ynerge; /-af - vermek dati direktivu

direktr direktor, upravnik, rukovodilac direktrlk 1. direkcija, uprava 2. direktorski polozaj diremek 1. ak. dat. uspravljati naslanjati; podupirati; upreti; ayaklar duvara - upreti nogama o zid 2. fig. opirati se, protiviti se, suprotstavljati se diren agr. dvokraka vila (za prevrtanje sena) diren (-ci) fiz. alpar direnli otporan, rezistentan direngen uporan, nepopustljiv; tvrdoglav, svojeglav direngenlik upornost; svojeglavost; ct. inatlk direnim cudljivost
direni

tvrdoglavost, svojeglavost;

tvrdoglavost,

v. direnme

direniemek ak. okretati, prevrtati (seno i si.) direnme v. direnim direnmek fok. 1. ostajati pri svome; joguniti se, inatili se; 2. protiviti se, opirati se, suprotstavljati se
direken

istrajan, nepopustljiv' zilav; ne popustati, ostajati pri

nepokolebljiv
diremek

svome

direksiyon upravljac, volan (vozila); za volanom; - sallamak arg. terati, voziti (motorno vozilo); - u sola kr mak okrenuti upravljac ulevo

diretmek opirati se, inatili se, joguniti se, kapricirati se direy zoo/. zivotinjski svet, fauna dirgen v. diren dirhem a. 1. dram (3, 1 grama; cetiristoti dea oke) 2. drahma (srebreni novac iz doba halifata) 3. fig. kap, m~la doza; - kadar veoma mala, mrvica, truncica - satmak prenemagati se, pret-

direkt 1 prav, ravan; direktan, neposredan; - ate voj. nepopredna vatra; olarak pravo, izravno, neposredno, direktno ll sp. direkt (udarac u boksu) direktif direktiva, instkrukcija, uputstvo,

284

disiplin
varali se, afektirati; iki - bir ekirdek elegantno obucen, veoma sik odeven

diri 1. ziv, u zivotu; - ya da l ziv ili mrtav; bu tavuu diri mi aldnz, yoksa kesilmi mi? da li ste ovu kokosku kupili zivu ili zaklanu? 2. svez, neuveo (o cvecu, vocu, povrcu) 3. nedokuvan, nedopecen
(o jelu, mesu) 4. ostar, strog (o recima, prekoru si.) 5. fig. pun zivota, vitalan, cio, zivahan; - bir adam viialan covek o - ziv, za zivota; /-/- - gmmek zivog sahraniti; - - yandlar zivi su izgoreli

dirlik 1. spokoj, mir; sreca, zadovoljstvo; blagostanje; ct. erin; f-al _ vermemek ne dati mira, ne ostaviti na miru; - yz grmemek nikako nemati mira 2. zivot, zivljenje; zivotni troskovi, izdrzavanje; - imden lm bana yedir bolja mi je smrt, nego takav zivot 3. sloga, saglasnost; -dzenlik sloga, mir, dobri odnosi (u porodici, preduzecu i si.); _ etmek slagati se, ziveti u slozi dirliksiz nedrustven, nedruzeljubiv; svadljiv, dzandrljiv; ct. geimsiz dirliksizlik nedruzeljubivost, rustvenost; svadljivost
ned-

dirice prilicno strogo, ostro


diri p. 1. zaljenje, sazaljevanje 2. odbijanje, neprihvatanje, /-, -dan/ - etmek odbiti, odbijati; bu dilei benden - etmezsiniz necete mi odbiti ovu molbu ll ah! avaj! jao!

dirije dirigovan; cf. gdml dirik v. diri diriksel 1. prirodan, urodjen; - s telesna, ,toplota, sopstvena toplota 2. zivotinjski, koji se odnosi na faunu diri11 v. diriksel diri12 tekst. dusecno platno, trojnik, trozicno sareno platno dirilmek 1. oziveti (i fig.); vaskrsnuti, uskrsnuti 2. preboleti, oporaviti se, isceliti se 3. oziveti, povratiti se (o cvecu, biljci) 4. poncvo se ohrabriti, povratiti hrabrost diriltmek ak. 1. povratiti u zivot; oziviti; ozivljavati, obnoviti; vaskrsavati, ponovo uvoditi 2. ozivotvoriti dirim zivot dirim bilimi biologija dirimil ziv, koji zivi, u zivotu dirimlik 1. zivotni, vitalni; cf. dirimsel 2. dozivotni dirimsel zivotni, vitalni dirimselcilik fi/. viializam

dirsek (-i) 1. anat. lakat; - kemii lakatna kost, lakatnjaca; - yast naslon za ruku, jastuk za pod lakat 2. krivina, okuka, zavoj (puta); vijuga, krivudanje (reke) 4. teh. obrtaljka, obrtusa, poluga na lakat 5. koleno, lakat (cevi) 6. arhit. greda, nosac, konzola O /-al - evirmek prekinuti odnose, okrenuti kome ledja, otudjiti se od koga; - rtmek sav se predatl ucenju, trljati laktove; - i dnmek zaviti, zaci za ugao dirsekiemek ak. gurati laktovma; udarati laktovima dirseklenmek 1. pass. od dirsekiemek 2. savili se u obliku lakta, obrazovati lakat dirsekli kolenast (o vratilu i si.); savijen, zavinut; - boru kolenasta cev; rakgrr astr. teleskop na lakat (pregib); - skamroz viljuska, raslja za veslo; - mil kolenasta poluga, obrtaljka; vratilo na la kat dirseklik 1. oklop, stit za lakat 2. naslon za laktove (na foteljama 3. narukavlje, rukavac (na sakou ili dzemperu) disiplin 1. disciplina, stega; - cezas disciplinska kazna; - i korumak odrzavati disciplinu; - suu disciplinski prekrsaj; askeri - vojna disciplina; parti - i partijska disciplina 2. d iseipi ina, grana, ~truka; fen - leri naucne discipline

285

disiplinli umnjak 2. teh. zubac (tocka, testere, ceslja i si.); zarez, usek, loza; cf. entik, kertik; disiplinsiz nedisciplinovan - ama makinesi masina za rezanje zadisiplinsizlik nedisciplina, odsustvo voja; - amak narezati lozu (uvojak); reda adm korak loze; korak zubaca; - aral medjuzavojna udubina; - asma nadisk (-ki) 1. sp. disk; - atma bacanje zupcavanje; narezivanje loze; - - na" diska 2. anat. disk, prsljen; - iltihab disrezan, nazupcen; zupcast; - kesrnek nakitis, zapalenje prsljenova 3. gramofonska zupciti, narezati (uvojke, loze) 3. cesanj ploca rezanj, kriska (po(beloga luka); diskalifiye: - etmek sp. diskvalifikovati morandze); karanfilic 4. pero (kljuca) 5. dirka (klavira) O - ten artar iten artmaz diskotek (-i) diskoteka post. bolje je stedeti nego juriti za vecom diskriminant mat. diskriminanta zaradom; - ten artrmak stedeti, otkidati dispanser dispanzer od usta; /-al - bilemek ostriti zube, biti kivan na koga; /-dan/, /-n/ - ine dadispe (-ci) mor. dispec (pravila o guyanmak stoii':ki podnositi (nedace, sudbicima i steti izmedju pomorskog osibinu); - ine dememek biti nedovoljno (o guravajuceg drustva i osiguranika) jelu); ne biti dovoljno ni za jedan supalj dispei dispecer, strucnjak za dispec zub; - e - zub za zub, osveta; - e dokunur vredan, znaeajan,. vazan; /-al - gedisprosyum hem. disprozijum irememek ne moci kome nauditi, ne distribtor distributer (u raznim znamoci se s kime meriti; - geirmek 1) ugcenjima) risti,. ujesti 2) fig. sprovesti svoju volju; - e distrofi med. distrofija gelir lak plen; - ine gre 1) po svom ukusu; kao naruceno 2) koliko je ko u dislft hem. disulfid stanju, koliko je kadar; - (lerini) gsdi 1. zub; - ars zubobolja; - batermek pokazati zube, zapretiti; - inin kokm nega zuba; - atrdamas cvovuuna bile gitmemek (ili - in kovuunu kotanje zuba; - ekmek izvaditi, iscupati doldurmamak) v. - ine dememek; - ini zub; - karmak iscupati zub; /-n/ - ini . skmak stisnuti zube, pretrpeti; /-n/ - ini karmak (iz) vaditi kome zub; - k izskmek fig. izbiti kome zube, obezvrediti bijanje, nicanje zuba; - ukuru anat. alkoga; - inden trnandan artrmak veola; - r zubni karijes; - doktoru veoma stedeti, otkidati od usta; - ini tr v. - hekimi; - doldurmak plombirati zub; nana takmak upotrebiti svu snagu, ra- dolusu zubna plomba; - leri dklmek dili svim silama izgubiti zube; ostariti; - fras cetkica za di badem bot. badem mekusac (Pruzube; - gcrdatmak skrgutati zubima; nus amygdalus var, fragilis) hekimi zubni lekar, stomatolog; - hedisiplinli disciplinovan
kimlii stomatologija; - kemii zubnjaca, zubna kast; - macunu zubna pasta; - minesi zubna gledj; - pastas v. - macunu; - tac zubna kruna; - takm proteza; - tatrmak staviti, namestili zube; - ta zubni kamenac; - i tutmak (za)-boleti (o zubu); krkdkk-ler pakvareni zubi; takmavestacki zub; vestacka vilica; yirmi ya - i
di budak (-) bot. beli jasen (Praxinus excelsior)

di buday 1. krupnozrna psenica 2. svecanost povodom nicani,: prvog zuba u deleta 3. slatko jelo od p'senice (sluzi se povodom nicanja prvog zuba u deteta)
dii

1. zubni lekar, zubar, stomatolog;

286

divan - kerpeteni klesta za vadjenje zuba; okulu zubotehnicka skola 2. arg. "zubar", trgovac ziatom sa zuba pokojnika)
diilik

dllek 1. sa isturenim zubima 2. fig. uticajan, mocan


diierne 1. gl. im. od diiemek 2. teh. zupcanje, narezivanje zubaca diiemek

zubarstvo, stomatologija

diei

cekic (za

hrap;.vljenje

nar. 1 . klesarski cekic 2. zupcast zrvnja) nar. izvaditi zub

1 . gristi, ugristi; ujesti, ujedati

2. teh. nazupcati, nazubiti 3. fig. uznemiravati, dosadjivati

diemek di

eti anat. desni; - kanamas krvarenje desni; - nsz gram. alveolar


dii

d ilenrnek 1. pass. od tali uticajan


diietmek

diiemek

2. pos-

1 . zena, zensko; zool. zenka; -

caus. od

diiemek

iek bot. zenski cvetl; - geyik kosuta; kaplan tigrica; - kpek kuja, kucka; takm bot. tucak, pestic 2. supljina, otvor, rupa; teh. usica, prstencic; navrtka, matrica, kalup; - amak (iz) dupsti ll 1. zenski; zenstven; - gl zenski osmeh 2. teh. spregnut; vezan; supalj, "zenski"; - anahtar supalj kljuc; - burma zenski navrtanj; - fi e/. utikacka kutija; - kopa 1) druker 2) petlja, zamka 3. rnek (i fig.); - demir meko gvozdje; - konuma blag razgovor o - erkek teminiziran muskarac; - kpek kuyruunu sallamaynca, erkek kpek ardna dmez pos/. dok kuja repom ne mahne, pas nece za njom potrcati; - a kayk bot. bozur, zenski bozur (Paeonia officinalis)
diili

dili 1 1. sa .. zubima; -zub 2. fig. zubat, ostra jezika; - trmakl 1) uporan, tvrdoglav, samevoljan 2) osoran, bahat, agresivan 3. sa zupcima, sa lozama (uvojcima); zupcast, nazubljen reckast; elvata klin sa uvojcima; - ark zupeast tocak; - ubuk zubcasta sipka, zupcanica; - ray sina sa zupcanicima 4. fig. vidjen, ugledan; uticajan 5. u sastavu bot. i zool. naziva; - gvercin zupcastokljuni golub (didunculus); - tirsi (bal) zoo/. sledj, haringa (Ciupea pontica) ll zupcanik; - dzeni pogon na zupcanike; defransiyal - si zupcanik poluosovine, diferencijel

di otu (-nu) bot. blitvina, vranemil (plumbago europaea)


di

zenski ll gram. zenski rod feminizirati se; postupati

z zubna pulpa gram.


dentalni (kon-

diilernek

kao zena
diili: - erkekli (ili erkekli -) zene i muskarci, musko i zensko; muzjaci i zenke
diilik zenski pol; fig. zeni svojstveno ponasanje, zensko ponasanje

disel zubni; sonanti), dentali

disiz 1. bez zuba, bezub 2. ravan, gladak, nenazubljen; bez loze (uvojaka)

di yuvas anat. zubna duplja, alveola

dltiramp

(-b)

/it. ditiramb

diilletirmek

ak. gram. staviti u zenski nar. ular,


nagubac;

ro d
diindirik (-i)

korpa; brnjica
dii

ditmek (dider) ak. 1. cimkati, cupkati (predju) 2. grebenati; cesljati, gargsati (vunu, pamuk, svilu) 3. rastrzati, razdirati; seckati, komadati rasparcavati dival (-li) p. srebrni vez (na kartonu ili skupocenoj odeci) divan 1 p. divan, sofa, kauc

organ bot. tucak

di karanfil bot. karanfilic klincic (Eugenia caryophyllata)

287

divan divan2 p. 1 . ist. ministarsko vece, drzavni savet; kruhski savet Oivan Humayun visoki sa vet (na . sultanovnm dvoru) 2. jur. sud; Divan Adalet arbitrazni sud; - haysiyet (ili haysiyet - ) sud casti; harp - vojni sud O - durmak stajati u pozi postovanja prema kome (skrstenih ruku); ayak - leteca sednica saveta, hitno sazvan savet divan3 p. /it. divan (sabrani stihovi jednog pesnika), zbirka pesama; - edebiyat Divanska knjizevnost (Kiasicna osmanska knjizevnost (XIII-XIX veka); - airleri divanski pesnici divane /it. manja pesnicka zbirka (jednog pesnika) divane p. 1 lud, sumanut, bezuman; nar. budala, glupak; - olmak poludeti, pomahnitati ll slab na nesto, lakom; veoma
sklon cemu; /-n/ - si olmak izgubiti glavu za cime, ludovati za kime jabetis;

ct.

eker hastal

diyabetik dijabeticar, seceras diyafram 1. fiz. pregrada; blenda 2.


anat. dijafragma

diyagonall dijagonala ll dijagonalan diyafram dijagram diyakroni dijahronija

ct. art zamanlk

diyakromik dijahronijski, dijahronican

ct. art zamanl


diyalekt (-ti) dijalekat diyalektik (-i) 1 dijalektika ll jalekticki; - yntem dijalekticki metod diyalektolog Elijalektologija dijalektolog dijalektolog diyalel log. pogresan zakljucak circulus vitiosus diyaliz hem. dijaliza diyalog dijalog diyanet (-ti) a. 1. poboznost, bogobojazljivost, religioznost 2. religija, vera; - ileri jur. verski poslovi; - ileri mdrl direkcija za verske poslove diyanetli pobozav, bogobojazljiv, religiozan diyapazon dijapazon (u raznim znacenjima) diyapozitif (-vi) dijapositiv, slajd diyar a. zemlja; kraj diyastol (-l) fiziol. dijastola diyatomik hem. dvovalentan diye 1 gerundij od demek ll za gradjenje direktnog govora; dur - bard on je povikao: "Stoj!"; bana burada ne ar yorsunuz - sordu upitao me je: "Sta trazite ovde?" lll misleci, pretpostavljajuci da ... po d izgovorom; pod pretpostavkom ... u uverenju; akam misafir geliyor - evde kaldm ostao sam kod kuce misfeci da ce
di-

divanelik ludilo, bezumlje; ludost, budalastina, glupost divanhane p. arh. 1. sirok, hodnik 2. prijemna soba
divanali

p-a. arh. vrhovni sud

divanharp

(-bi) p-a. arh. vojni sud

Divan muhasebat (-t) p-a. arh. glavna finansijska kontrola; cf. saytay

divani p. divani (vrsta rukopisa kajim su pisani sultanski fermani i berati) divik
(-i)

zoo/. termit (Termes)

divil: - - dijal. stalno, bez prestanka, neprekidno divit (-ti) a. ist. divit (pernica sa mastionicom) diviti ist. 1. prodavac divita 2. sekretar
ve zira

divlek (-i) dijal. 1. vrsta sitne dinje 2. nezrela, zelena dinja diyabet (-ti) med. secerna bolest, di-

288

dizginli uvece doci gost; telefon edersiniz - bir saatten fazla bekledim cekao sam vise od jednog sata nadajuci se da cete telefonirati IV pas/e glagola u imperativu ili optativu; da, da bi, kako bi; sizi greyim geldim dosao sam da vas vidim; sigara satn alsn - gnderdim poslao sam ga da kupi cigarete V posto, kako, jer; ge kaldk - hemen kalktk odmah smo ustali posto smo zakasoili VI kao, za; radi; bunu elence mi - yaptn? da li si to ucinio radi zabave? yabanc - satlan yerli mallar domaca roba koja se prodaje kao sra na VII po imenu, zvani; ct. adl; Ahmet bir. renci ucenik po imenu Ahmet; "lmden sonra" - bir kitap okuyorum citam knjifu koja se zove "Posle smrti" diyecek (-i): - i olmamak nemali sta reci; buna - im yok nemam sta da kazem na to diyet1 (-li) a. otkup, cena za krv ubijenog (po islamskom pravu) diyet2 (-ti) med. dijeta; - yapmak drzati dijetu diyetetik dijetalan diyetisyen dijeteticar, strucnjak za dijetu diyez muz. povisilica, znak za povisenje, krst diyoptri dioptrija diyorit (-li) min. diorit diyot (-du) dioda (radija) diz 1. koleno; - ara v. dizkapa - lerinin ba zlmek preseci se od sraha (o nogama); jedva stojati na nogama; - boyu do kolena (visok, dubok); - k! na kolena! klekni! (komanda); kmek klecati, klemnuti; fig. pokleknuti; pokoriti se, predati se; /-al - ktrmek naterati koga da kleci; potciniti, pokoriti; rtmek v. dirsek rtmek; /-n/ - i dibinde, uz, pokraj. pored (sedeti, raditi i si.); - - e vrlo blizu, koleno uz koleno; - ini
kemii;

dvmek gorko se kajati, zaliti za cim; - e gelmek 1) baciti se na kol ena (pred kime) 2) poniziti se, ponizavati se; /-/ - e getirmek poniziti, naterati koga da kleci; /-n/ - lerine kapanmak v. - e gelmek; - leri kesilmek v. - lerinin ba zlmek; - lerini krarak selam vermek pokloniti se, previti koleno (pri pozdravljanju); - pmek baciti se pred noge, usrdno moliti, preklinjati; - st na kolena (pasti, kleknuti); e varmak v. - e gelmek. 2. (dizler) krilo; anne ocuu - lerine oturttu majka je stavila dete u krilo dizanteri med. dizenterija diz vezica
ba

1 . anat. tetiva kolena 2. pod-

dizdar p. ist. zapovednik tvrdjave dizdirrnek caus. od dizmek dize /it. polustih dizel dizel; - motr dizelmotor dizem /it. muz. ritam dizge 1 sistem (filozofski); skola, doktrina, teorija pravac,

dizge2 arh. koji doseze do kolena; orap dokolenice ll podvezice (carapa) dizgi 1. tip. slog, slaganje; - yanllar stamparske greske 2. poredak, sistem dizgici tip. slovoslagac dizgin dizgin, kajas, kaisevi za upravljanje zapregom; n ekmek zategnuti dizgine, pritegnuti uzde; /-n/ - ini ekmek fig. obuzdati, drzati na uzdi; - leri ele almak uzeti uzde u svoje ruke, zagospodariti; - leri (ele) vermek popustiti uzde, dati vise slobode, razuzdati; - leri gevetmek olabaviti popustiti dizgine; fig. razuzdati, osloboditi stege; /-n/ - ini ks mak v. - ini ekmek; /-/ - e vurmak zauzdati (i fig.) dizginlemek ak. zauzdati; fig. obuzdati dizginli 1. s uzdom, zauzdan 2. fig.

289

dizginsiz obuzdan dizginsiz 1. razuzdan obuzdan, zestok, pornaman 2.


fig.

ne-

doentlik 1. docentsko zvanje 2 .. docentura dogma dogma; cf. inak


dogmac

dizi 1. linija, red; niz; - - u nizu, u povorci; iki - aa dva reda drveca 2. niska; bir - inci niska bi:era 3. voj. red, vrsta, stroj 4. _mat. progresija; aritmetik - aritmeticka progresija hendesi geometrijska progresija 5. muz. skala, lestvica 6. fig. serija, niz (dogadjaja, pojava i si.); olaylar- si niz dogadjaja 7. /ing. paradigma dizici v. dizgici dizilernek ak. 1. poredjati, svrstati 2. nanizati dizili 1. rasporedjen, razvrstan, poredjan 2. nanizan 3. tip. slozen (tekst) dizitmek 1. pass. od dizrnek 2. rasporediti se, razvrstati se, postrojiti se 3. nanizati se dizim 1. razmestaj; grupisanje, razvrstavanje 2. tip. slaganje, slog dizim indeks; spisak diz kapa 1. anat. prednji deo kolena; - kemii casica 2. stitnik za koleno dizlik 1. stitnik za kolena (golmana) 2. sorts, kratke pantalone dizme 1. gl. im. od dizrnek ~- tip. slaganje; - makinesi slagacnica dizrnek (-er) 1. ak. dat. poredjati, razmestiti; postrojiti; razvrstati, rasporediti 2. nanizati 3. tip. slagati, sloziti dizmen v. dizgici do muz. do (nota do anahtar (-n) muz. kljuc "do" dobra dobra iskren, otvoren, prostosrdacan; cestit, posten; - - otvoreno, bez okolisenja; - - sylemek otvoreno kazati doent (-ti) docent

i dogmatik ll dogmatski
dogmatizam
ak. dogmatizovati

dogmaclk

dogmalatrmak

dogmatik v.

dogmac

dogmatizm dogmatizam
doa 1. priroda; - bilgisi poznavanje prirode, prirodopis; - bilimleri prirodne nauke; - yasa91 zakon prirode, prirodni zakon 2. priroda; karakter, narav, cud; tan - s priroda kamena; suyun - s primdna svojstva vode
doac

naturalista naturalizam 1. nadahnuce, inspiracija 2.

doaclk

doa (-c)

improvizacija
doatan bez pripreme, improvizovano (govoriti, recitovati, glumiti i si.) doa d

protivprirodan, neprirodan

doal prirodan, naturalan; - ayklanma prirodno odabiranje; - billmler prirodne . nauke; - corafya fizicka geografija; gzellikler prirodne lepote; - hal hem. prirodno stanje; - seim (ili seleksiyo,n) v. ayklanma; - tozlanma bot. prirodno oprasivanje; - zenginlikler prirodna bogatstva 2. neizvestacen 3. pravi, istinski, nepatvoren; - kii jur. fizicko lice doalc

naturalista naturalizam

doalclk
doallk

prirodnost

doan zoo/. 1. soko (Falco) 2. sivi soko (Falco peregrinus)

doanc

sokolar, lovac sa sokolovima lov sa sokolovima

doanclk

doa

tesi metafizika ll metafizicki

290

doru

doa st natprirodan; - gler natprirodne sile


doa stclk pernaturalizam
dodurmak

natprirodnost;
domak

su-

drobiti, seckati; soan - seekati luk; ste ekmek - (na) drobiti hleb u mleko 2. deljati, tesati, rezali (drvo); rezbarili
doranmak daratmak

pass. od caus. od

doramak doramak

caus. od

doma 1. gl. im. od domak 2. izlazak, radjanje (sunca, meseca) 2. ab/. rodjen, rodom iz .. poreklom; - byme 1) rodjen i odrastao u.... ; pravi; - byme istanbullu rodjen i odrastao u lstanbulu, pravi Stambolija 2. tig. od pocetka domaca domak

urodjen; od rodjenja

(-ar) 1. roditi se, radjati se; yer mesto njegovog rodjenja; nerede dodunuz? gde ste rodjeni? 2. izlaziti, radjati se (o suncu, mesecu); gn dodu sunce je izaslo 3. fig. nastati, pojaviti se; izroditi se, zametnuti se; zaceti se; ct. meydana gelmek ; son zamanlarda yeni bir eletiri dodu u poslednje vreme se pojavila nova kritika; sosyal farklardan doan sorunlar problemi koji nastaju iz socijalnih razlika 4. dat. pasti na pamet, sinuti (o misli); bu fikir sana nereden dodu odakteli je pala na parnet ta misao O domadk ocua kaftan biilmez izr. jos ne rodjeno detetu se ne kroji kaftan; sve u svoje vreme; do duuna piman utucen, umoran od zivota, razocaran u zivot; doduuna pi man olmak razocarati se u zivot, 'biti sit zivota
doduu
domalk

v.

domaca

1.

doram nar. odrezan komad; odrezak; - - u komadima, na komade


dorama 1. gl. im. od doramak 2. tesarski radovi (ramovi, vrata, prozori) doramac

dogramadzija, tesar; drvotesarski zanat; tesarstvo,

delja
daramaclk

drvodeljstvo
doramak

ak. 1. rezati na komade;

doru 1 1. prav; - a geom. prav ugao; - izgi (ili hat) prava linija; - yol prav put; fig. pravi put 2. ravan; - duvar ravan zid 3. istinit, stvaran, pouzdan; tacan; - haber istinita vest; - hesap tacan racun; - ya- ntlar pouzdani, tacni odgovori 4. pravilan, ispravan, valjan; - hareket pravilan postupak; - imla pravilno pisanje; - karar ispravna odluka; - olmayan nepravilan 5. pravican, ispravan, posten, cestit; - bir adam ispravan Ciovek ll 1. geom. prava; paras geom. dOz; snrsz beskonacna prava 2. istina; ispravnost, pravilnost; - mu bu? je li to istina? da li je to tacno (pavilno)?; - sunu Istersen ako hoces da znas istinu ... lll 1. pravo, ravno; direktno, izravno; - durmak 1. stajati 2) stajati (sedeti) mirno (o detetu); - otur mak sedeti mirno; ~u yol - oraya gider ovaj put direktno vodi tamo 2. pravilno, ispravno, tacno; - drst sasvim pravilno, bez greske, nepogresLvo (pisati~ govoriti, znati jezik); - drst Almanca yazyor on bez greske pise na nemackom jezi~u; mu syledim?dali sam tacno kazao? o, metni - okudu on je tacno procitao teks! 3. valjano; posteno, cestito; - davrandnz ispravno ste paslupili IV post. sa dat. 1. ka, prema, u pravcu; kapya - ka vratima; parka - gittiler otisli su ka parku; ehre prema gradu 2. blizu, ka, oko, pred (za vreme); akama - predvece; leye oko podne; ka - pred zimu; saat ona oko dese! sati V u funkciji uvodne reci istina, uistinu, zaista, zbilja; - ben o anda odamda bulunmadm istina, ja u tom trenutku nisam bio u svojoj sobi O - dan - ya 1) pravo; direktno, neposredno 2) direktan, neposredan; - dan - ya dava jur. neposredna optuzba; - dan - ya mtenasip direktno proporcionalan; - su isi-

291

~
i' : '1'

dowca

1l

:
1

i;
'1

''

'' ''
! 1

tini za volju, iskreno govoreci; - su, ben bunu hi beklemezdim iskreno govoreci, ovo uopste nisam ocekivao; .:. akm el. jednosmerna struja; - barsak anat. rektum, zadnje crevo; - kmak potvrditi se; pokasati se, ispostaviti se (o islini); - gitmek posteno, cestito postupati; - sylemek reci istinu; - (yu) syleyeni dokuz kyden kovarlar post. istina se nikome ne dopada; onoga ko govori istinu, gone iz devet sela; - sz acdr posl. istina je cesto gorka; - sze can kurban (ili sze ne denir) isiina je dragocena cak i kada vredja
doruca

dorultucu

el. usmerivac, permutator devrim prac

dorulu pravolinijski; volinijsko kretanje

vilnost,

1. pravtok, ravnina 2. praistinitost; tacnost, preciznost; vuru - u voj. preciznost, tacnost pogodaka 3. iskrenost, otvorenost, cestitost
dorulum

doruluk

biol. tropizam

dorusal 1 . v. dorulu 2. mat. linearan; - denklem lineama jednacina dorusu

islini za volju, istina je da ..

pravo; direktno, neposredno otvoren, iskren, cestit, posten

dorucu

1. istinoljubivost; iskrenost, cestitost, valjanost 2. /it. verizam


dorulama 1. tvrdnja, iskaz 2. proveravanje, utvrdjivanje, verifikacija

doruculuk

dou 1 1. istok; - gney (ili gney-) jugoistok; - kuzey (ili kuzey - )severoistok; - yarm kresi geog. istocna polulopta 2. lstok, Orijent; - lkeleri istocne zemlje; Orta Dou Srednji istok; Uzak Dou Daleki istok ll istocni; - Anadolu istocna Anadolija; - Srbistan istocna Srbija
dou dou

ak. potvrditi, potkrepiti; proveriti, utvrditi; overili (potpis, prepis)


dorulanmak

dorulamak

bilimi orijentalistika bilimci orijentalist istocni; istocnjacki ll istocnjak istocnjastvo; fig. priv..Zenost

pass.

rec.

od

do

doulu

rulamak 1. ispraviti se; postali prav 2. uspraviti se; dici se, ustati 3. fig. ispravi!i se, popraviti se, korigovati se; hesap doruldu racun je ispravljen 4. dat. uputi!i se, krenuti ka; ct. ynelmek; okula do ruldu uputio se ka skoli 5. oporaviti se, ponovo stati na noge
dorultma (-c)
dorulmak

doululuk

lstaku
doum 1. rodjenje; radjanje, natalitet; - larn artmas porast nataliteta; - belgesi rodni list, krstenica, izvod iz knjige rodjenih; - gn rodjendan; - kad v. belgesi; - kt maticna knjiga rodjenih; - kontrol ogranicenje nataliteta; kontrola racljanja - tarihi datum rodjenja; - yeri mesto rodjenja 2. (ili - yl) godina rodjenja 3. porodjaj; - arlar (ili sanclar) porodjajni bolovi; sonras posleporodjajni; - yapmak poradjati se, radjati 4. izlazak, radjanje (sunca, meseca) 5. hem. oslobadjanje, desorpcija doum

el. ispravljac,

us-

merivac
dorultmak ak. 1. ispravljati, korigovati 2. upraviti, usmeriti, uperiti 3. el. pretvarati, ispravljati (struju) 4. nar. zaradjivati, zaraditi, steci (novac); ayda be yz bin lira dorultuyorum zaradjujem pet stotina hiljada lira mesecno

evi porodiliste, akuserska kli-

dorultman

mat. direktrisa, linija vo-

nika
doumlu rodjen... godine; 1967 - lar askere arld rodjeni 1967. gadine pozvani su u vojsku

dilja 1 . pravac, smer 2. put koji se sledi, Usmerenost


dorultu

292

dokunakl

doumsal

odrotenja urodjen (o bolesti i

si.)
douran

vedesetogodisnji; vedesetogodisnji

bir

ihtiyar

de-

zool. zivorodan, viviparan (o

zivotinjama)
dourgan plodan (i tig.); ok - bir yazar veoma plodan pisac
dourganlk plodnost; tig. stvaralacka moc; produktivnost
dourmak ak. 1. roditi, doneti na svet 2. tig. izroditi, stvoriti, zaceti, prouzrokovati O dokuz - nestrpljivo cekati, ocekivati sa interesovanjem; sedeti kao na iglama

doktor 1. lekar, doktor; askeri - vojni le kar; - kadn (ili bayan -) lekarka 2. doktor nauka; - kmak (ili olmak) 1) postali lekar 2) doktorirati, steci doktorsku tilulu doktora 1. doktora!, doktorski stepen 2. (ili - tezi) doktorska disertacija; - sn yapmak doktorirati, odbraniti doktorsku tez u
doktoral

sa doktoratom

dourtmak ak. 1. poroditi, poradjati, u kazivati pomoc pri porodja-babiciti 2. oploditi, oplodjivati; opaivati (kobilu), mrkati (ovcu); bir ko elli koyuna kadar dourtabilir jedan ovan moze da oplodi (mrce) oko 50 ovaca dourtuculuk

doktorlu arg. markiran, oznacen (o karti u kocki) doktorluk 1. zanimanje lekara, lekarska profesija; - etmek raditi kao lekar, leeili 2. svanje doktora nauka doktrin doktrina, ucenje, ideologija doktrinci 1 doktrinaran, doktrinarski ll doktrinar, doktrinarac doku biol. tkivo; ct. nesic; - as transplatacija tkiva; - kltr kultura tkiva; ya - masno tkivo doku bilimi histologija doku bilimsel histoloski dokuma 1. tekstil; - sanayii tekstilna industrija 2. tkanina za tapaciranje 3. tkanje; kanine
dokumac

til. majeutika, Sokratov

metod
dourucu

v.

douran

dou 1. rodjenje 2. postana<, nastanak; geneza 3. izlazak (sunca, meseca); gnein - u izlazak sunca

douu plemicki, vlastelinski; plemenit od rodjenja, urodjen; gluv od rodjenja


doutanc

doutan

sar

til. nativista til. nativizam

doutanclk

1. tkac tkalja 2. prodavac 1. tkacki zanat, 2. teks-

tkanina
dokumaclk

doj ist. duzd (mletacki) dok (-ku) 1. mor. dok; yzer - ploveci dok 2. skladiste, depo (u luci) doksan devedeset doksanar po devedeset
doksannc
doksanl

liina industrija dokumahane tkacnica dokumak ak. 1. !kati 2. mlatiti, !resti (plodove sa drveca) dokuna
(-c)

devedeseti

zoo/. pipak

od. devedeset (komada, je-

dinica i si.)
doksanlk 1. od devedeset jedinica; koji kosta devedeset (lira, dolara, dinara i si.); od devedeset kilograma 2. de-

dokunakl 1. dirljiv, ganutljiv (o govoru, pesmi) 2. uvredljiv, pogrdan 3. jak, ostar; prodoran; - iki zestoko pice; - koku ostar miris; - rzgar snazan vetar; ttn jak, ljut duvan

293

dokunakl k

dakunakhk muz. klavijatura dokunca steta, ustrb


dokuncal

dokunulmaz povrediv; imun


dokunulmazlk

neprikosnoven;

ne-

stetan, skodljiv

dakundurmak 1. caus. od dokunmak 2. ak. fig. smerati, aludirati; sylediini bana - istedi onim sto je rekao ciljao je na mene; svojim recima je aludirao na men e dokunma 1. gl. im. od dokunmak 2. dodir, doticaj kontakt; cf. temas 3. opip, pipanje; - duyusu cilo pipanja dokunmak1 dat. 1. dodirivati, dodirnuti, doticati, dotaci; pipati; katlarma kimse dokunmasn! neka mi niko ne dira papire! tablolara dokunmayn! zabranjeno je dodirivati slike! 2. mesati se, pacati, se 3. ne prijati, stetiti, skoditi; uticati na zdravlje; arap bana dakunuyor vino mi skodi; ttn ona ok dakunuyor duvan mu mnogo smeta 4. gurnuti; udariti; zakaciti; srahiye dokunup krm zakacio je bokali slomio ga 5. uznemiravati, dirati, smetati, muciti; bu adamcaza dokunmayn ne dirajte ovog jadnog coveka 6. fig. kosnuti, darnuti, ganuti; rastuziti, potresti; onun szleri bana dokunmaz njegove me reci ne uzbudjuju; Selim sinirierime dakunuyor Selim mi ide na zivce 7. vredjati, povrediti; namusa - povrediti cas!; 8. fig. osvrnuti se na, spomenuti (u razgovoru) 9. odnositi se na; cf. ilikin olmak; tiyatro tarihine dokunan bir makale clanak koji se odnosi na istoriju pozorista 1O. kao pomocni g/agol sa reCima iyilik, ktlk i si.; ciniti, pruziti, dati; biti; bana ok iyilii dokundu ucinio mi je mnogo dobra; onun, bize her zaman yardm dokunuyor on nam uvek pomaze O dakunu dakunu vermek arg. isprebijati, premlatiti dokunmak2 pass. od dokumak dokunsa! biol. dodirni, za pipanje; duyu culo pipanja dakunulmak dat. pass. od dokunmak; bu konuya hi dokunulmad ova pitanje nije uopste spomenuto

nitet; konut

-.

neprikosnovenost; imunepovredivost stana

dokunum biol. culo piP,anja


dokunu 1. dodir, doticaj, kontakt; 2. muz. stavljanje prstiju (pri sviranju) 3. /it. kompozicija, sklop; romann - u kompozicija romana

dokurcun 1. agr. plast (sena), kamara (slame), stog; krstina (snopova 2. v. dokuz
ta

dokutmak caus. od dokumak dokuyucu nar. tkac, tkalja dokuz 1. devet; - da bir jedna devetina; - buuk devet i po; yzde - devet odsto 2. devetka 3. deveti (dan u mesecu); bu ayn - unda develog ovog meseca O - ayn arambas bir araya gelmek nagomiliti se, sve odjednom se svaliti (o poslovima, teskocama);- babal kopile, dete nepoznatog oca; - canl, zdrav, otparan; - dourmak v. dourmak; dm altnda ispod devet brava, brizljivo cuvan (novac); - krn bir degnel jedini hranilac velike porodice; ._ kyden kovulmu odasvud proteran, iz mnogih mesta izbacen (zbog svadljivosti i si.) yorgan eskitmek dugo proziveti dokuzar po devet dokuzlu 1(sastavljen) iz devet delova ll devetka (karta) dokuzluk 1. devetogodisnji 2. od devet Oedinica, kilograma); koji staje devet (lira, dolara) dokuz ta mica, mice (igra); - oynamak igrati mice dokuzuncu deveti dokman dokument; ct. belge dokmantasyon dokumentacija; merkezi dokumentacioni centar, centar za dokumentaciju

294

dolak

dokmanter dokumentaran; gesel dolak (-) uvijaci (za noge)

ct. bel-

dolam obmotaj; zavrt, krug (zavoja, turbana) dolama 1 . gl. im. od dolamak 2. med. prist na prstu 3. dolama (vrsta kaftana) dolamak ak. dat. 1. omota (va) ti, zavijati, opasivati; bana al - omotati sal oko glave 2. fig. natovariti, nabediti dolama otu ronyehia)
(-c)

dolanmak 1.dat. omotavati se, obavijati se oko cega 2. /ok. kruziti, kolati; sabaha kadar hastanenin etrafnda dotand do jutra je kruzio oko bolnice; ac haber btn lkede dotand tragicna vest je obletela celu zemlju 3. spotaci se; zapeti, zakaciti se saplestise (o nozi) 4. dat. ak. zaobilaziti, zaobici 5. siriti se, pronositi se (o glasovima) 6. skitati, tumarati, svrljati, bazati dolan
ta

min. dalerit

bot. zanoktika (Pa-

dolamba 1. krivina, zavoj, okuka; serpentina 2. anat. usna zavojnica, lavirint.


dolambal 1. vijugav, krivudav (npr. put, reka) 2. zavojit, spiralan 3. fig. zamrsen, zapetljan, slozen, tezak (zadatak, posao i si.); - deyim zapetijan izraz O yollardan gitmek izvrdavati, izgovarati se dolambasz 1. bez krivina (vijuga, okuka, meandera) 2. tig. jasan, neposredan; - anlatm jasno pripovedanje
dolamk (-)

klopka, zamka, mreza

dolan (ili yalan -) lukavstvo, prevara; ujdurma, smicalica


dolandrc

dolap (-b) 1. orman (za odelo, knjige); plakar; komoda, skrinja; aynal - orman sa ogleaalom; duvar - plakar; giysi - orman za odelo 2. dolap. tocak na vodi (za navodnjavanje); - beygiri konj koji okrece dolap 3. obrtni krst, okretaljka 4. ducancic, radnjica (u kapali Carsiji) 5. vrteska karusel 6. kutija (za muzicke instrumente, satni mehanizam i si.) 7. fig. spletka, smicalica; podvala, lukavstvo; ct. hile; - evirmek (ili dndrmek) postavljati zamku; uhvatiti u klopku; - dnyor kuje se zavera; - dmek pasti u klopku, nasankati se, zagristi udicu; /-/ - a sokmak uhvatiti u mrezu o - bozuldu krenulo mu je naopako (o poslu i si.); --beygiri gibi dnp durmak vrteti se ukrug, raditi sve isto
dolap 1. izradjivac ormana 2. vlasnik karusela 3 .. fig. spletkar, kaisar, protuva, probisvet
dolapl 1. s ormanom; s komodom 2. s dolapom; - kuyu bunar sa cekrkom 3. fig. 1) kaisarski, varalieki 2) vrtoglav, koji izaziva vrtoglavicu

varalica, prevarant; lupez,

protuva
dolandrclk odmana, prevara, po~ vala; lopovluk, kaijarluk; - yapmak obmanjivati, podvaljivati, kaisariti
dotandnimak

pass. od

dolandrmak

dolandrmak ak. 1. okruziti, opkoliti; obaviti; beline kuak - obaviti opasac oko pojasa, opasati se 2. podvaljivati, obmanjivati, kaisariti 3. v. dolatrmak dolan

dolar dolar
dola 1 . krivina, vijuga, okuka 2. smetnja, prepreka, zapreka 3. v. sarma dotak 1. vijugav, krivudav; ct. virajl, 2. upleten, zapetljan, zamrsen, razbarusen (konac, kosa i si.) 3. tig. zamrsen, slozen, tezak; - durum slozena situacija; - i tezak posao 4. tig. uvijen, okolisan (odgovor, rec)

nevaljao, lopovski, obmanljiv


ek. opticaj, cirkulacija, spleten,

dolanm

nesredjen dotanma 1. gl. im. od dolanmak 2. obrtaj, obrt (anje); astr. revolucija, kruzenje; stresi astr. period, trajanje revolucije

295

delaklk

dalaklk 1. krivudavost, vijugavost 2. zamrsenost, zapetljanost 3. fig. slozenost, komplikovanost 4. fig. uvijenost, nejasnost neodredjenost (izrazavanja) dolaksz

zbog loga ljuti? harpten - usled rala


dolaysyla 1 posredno, posrednim pulem; posredstvom, potnocu, putem, preko; o adam bir dostum - tanrm onog coveka poznajem posrdestvom jednog svog prijalelja ll 1. stoga; zalo, otuda, zahvaljujuci (kao uvodna rec) 2. povodom, u povodu; milli bayram - novadem nacionalnog praznika

bez krivina, prav

pass. bez/. od dolamak; her