You are on page 1of 114

Azərbaycan hökuməti və Beynəlxalq Yenidənqurma və

İnkişaf Bankı arasında imzalanmış AZ 7460 nömrəli Kredit Sazişi əsasında
maliyyələşən
Milli Su Təchizatı və Kanalizasiya Layihəsinin (MSTK) B1 Komponenti
“Böyük Bakının Regional İnkişaf Planı” (BBRİP) Layihəsi
“Böyük Bakının Regional İnkişaf Planı” (Ümumi Plan)
“Məxsusi Bakının Ərazidən İstifadə və Zonalaşdırma Planı” (Baş Plan)
Sifarişçi: Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi
Layihənin baş koordinatoru: Bakı Dövlət Layihə İnstitutu
İnstitutun direktoru İ.A.İsbatov

İnstitutun Baş Mühəndisi Z.Ə.Məmmədov

Layihənin Baş Memarı İ.A.İsbatov

Bakı-2014
LAYİhənİ hAZırLAYAnLAr:
Layihənin baş koordinatoru Bakı Dövlət Layihə İnstitutu

Layihənin rəhbəri və baş memarı İlqar İsbatov – Respublikanın Əməkdar Memarı

Konsepsiya və ərazi planlaşdırma həlli Taylan Dericioğlu, İlqar İsbatov, Adəm Tunca

Yerli İqtisadi İnkişaf bölməsi:
Heydər Bağırov iqtisadçı
Könül İsmayılova iqtisadçı
Yunis Məmmədli iqtisadçı
Natavan Rəsulova iqtisadçı
ətraf mühitin qiymətləndirilməsi bölməsi:
Amin Məmmədov ekoloq
Aygün Cəfərova mühəndis
Əhliman Şükürlü mühəndis
CİS və PİS-in hazırlanması:
Şakir Eyvazov mühəndis
Cəmilə Hüseynova mühəndis
İsmayıl İsmayıl mühəndis
Məlahət Mahmudova mühəndis
nəqliyyat və mühəndis infrastrukturu:
Firuzə Aslanova mühəndis
Fatimə Əliyeva mühəndis
Vahid Həsənov mühəndis
Larisa Həmzəyeva mühəndis
Zülfüqar Məmmədov mühəndis
İnqilab Məmmədov mühəndis
Sabir Nazarov mühəndis
Samira Yüzbaşova mühəndis
Layihənin hazırlanmasında məsləhətçi xidmətləri göstərən beynəlxalq məsləhətçilər:
ətraf mühitin qiymətləndirilməsi üzrə:
EPTİSA şirkəti (İspaniya)
Yerli İqtisadi İnkişaf üzrə:
Kaia Miller – Beynəlxalq məsləhətçi (ABŞ)
CİS və PİS üzrə:
Adəm Tunca – Beynəlxalq məsləhətçi (Türkiyə)
nəqliyyatın Planlaşdırılması üzrə:
Gökhan Menteş – Beynəlxalq məsləhətçi (Türkiyə)
nəqliyyatın modelləşdirilməsi üzrə:
Murat Çelik – Beynəlxalq məsləhətçi (Türkiyə)
MÜNDƏRİCAT
1 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÜNDƏRİCAT
GİRİŞ .............................................................................................. 2
Azərbaycan və Böyük Bakı ərazisi ...................................................... 3
Baş planların tarixi ............................................................................. 6
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ ............................... 13
Əhali .................................................................................................. 14
Əmək bazarı ...................................................................................... 15
Sənaye ............................................................................................... 16
Ümumi Daxili Məhsul ....................................................................... 17
Büdcə gəlirləri .................................................................................. 22
İnvestisiyalar ..................................................................................... 23
İqtisadi problemlər ........................................................................... 24
İqtisadi vəzifələr ................................................................................ 25
Sosial tələbatlar ................................................................................ 26
Mənzil ................................................................................................ 27
Təhsil ................................................................................................. 31
Səhiyyə .............................................................................................. 33
Turizm ............................................................................................... 34
Sosial prioritetlər və prinsiplər ........................................................ 35
Nəqliyyat və mühəndis kommunikasiyaları infrastrukturu ............. 37
Ətraf mühitin qiymətləndirilməsi ..................................................... 49
Torpaqdan istifadə - Torpaq örtüyü .................................................. 56
İNKİŞAF SXEMİNİN KONSEPTUAL ÇƏRÇİVƏSİ ............................. 58
I Alternativ ......................................................................................... 59
II Alternativ ........................................................................................ 60
III Alternativ ....................................................................................... 61
Təklif olunan rayonlar....................................................................... 62
Məskunlaşma qrupları matrisi ......................................................... 63
IV Alternativ ....................................................................................... 64
Planlaşdırma üzrə perspektivlər ...................................................... 65
İNKİŞAF PLANI ............................................................................ 68
Əsas cizgi - Böyük Bakı .................................................................... 69
Nəqliyyat sxemi ................................................................................. 70
Mərkəzlər .......................................................................................... 71
Əsas texniki-iqtisadi göstəricilər ...................................................... 72
Əsas cizgi - Məxsusi Bakı ................................................................. 74
Nəqliyyat sxemi ................................................................................. 75
Mərkəzlər .......................................................................................... 76
Əsas texniki-iqtisadi göstəricilər ...................................................... 77
Əsas müddəalar və təkliflər ............................................................. 79
İqtisadi inkişafın əsas istiqamətləri ................................................. 87
Ətraf mühitin qiymətləndirilməsi ..................................................... 96
Planın maliyyə dəyəri ...................................................................... 101
Planın mərhələləri .......................................................................... 103
Böyük Bakının Regional İnkişaf Planının icra mexanizmləri və
idarəetmə prinsipləri ...................................................................... 107
NƏTİCƏ ...................................................................................... 110
2 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Böyük Bakının Regional İnkişaf Planı (BBRİP) layihəsi
Azərbaycan hökuməti ilə Dünya Bankı arasında 2007-ci
ildə imzalanmış kredit sazişi (7460 AZ-Milli Su Təchizatı
və Kanalizasiya Xidmətləri Layihəsi, B1 Komponen-
ti) və 2009-cu ildə bu sazişə Azərbaycan Respublikası
Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin cavab-
deh qurum kimi təyin edilməsi haqqında əlavəyə əsasən
hazırlanmışdır. Təqdim olunan Böyük Bakının Regional
İnkişaf Planı 1:25 000 miqyasında hazırlanmış, Bakı və
Sumqayıt şəhərlərinin inzibati ərazilərinin, həmçinin
Abşeron rayonunun bir hissəsinin daxil edildiyi 282 min
hektardan artıq ərazini əhatə edən ərazi planlaşdırma
sənədidir. BBRİP-in növbəti mərhələsi olan Məxsusi
Bakının Ərazidən İstifadə və Zonalaşdırma Planı (Baş
plan) isə 1:10 000 miqyasında hazırlanmışdır. Baş plan
Bakı şəhərinin əsasən mərkəz hissəsinin daxil edildiyi 33
min hektardan artıq ərazini əhatə edir.
GİRİŞ
MÜNDƏRİCAT
3 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
AZƏRBAYCAN və BÖYÜK BAKI ƏRAZİSİ
4 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Böyük Bakının Regional İnkişaf Planının
layihə ərazisi - 282 322,85 ha
BAKI şəhəri – 212 281,76 ha
Binəqədi, Nərimanov, Nəsimi, Nizami, Qaradağ,
Sabunçu, Səbail, Suraxanı, Xətai, Xəzər,
Pirallahı və Yasamal rayonları
ABŞERON rayonu – 56 737,96 ha
Xırdalan şəhəri, Saray, Mehdiabad, Ceyranbatan,
Qobu, Güzdək, Hökməli, Digah, Aşağı Güzdək
qəsəbələri və Məmmədli, Novхanı, Masazır, Fatmayı,
Görədil, Pirəkəşkül - Qobustan kəndləri
SUMQAYIT şəhər ərazi dairəsi – 13 303,13 ha
H.Z.Tağıyev və Corat qəsəbələri
AZƏRBAYCAN və BÖYÜK BAKI ƏRAZİSİ
GİRİŞ
MÜNDƏRİCAT
5 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
AZƏRBAYCAN və BÖYÜK BAKI ƏRAZİSİ
Məxsusi Bakının Ərazidən İstifadə və
Zonalaşdırma Planı:
Tədqiq olunan ərazisi – 33 230,64 ha
Planlaşdırılan ərazisi – 33 333,29 ha
BAKI – MƏRKƏZ – 14 296,58 ha
Binəqədi (Rəsulzadə qəs. və rayonun qəsəbələrə aid
olmayan hissəsi), Nərimanov, Nəsimi, Nizami
(Keşlə qəs.), Səbail (Badamdar və Bibiheybət qəs.),
Xətai (Əhmədli qəs.) və Yasamal rayonları
Ətraf – 19 036,71 ha
Qaradağ (Lökbatan qəs.), Binəqədi (Xocasən-Su-
lutəpə, Biləcəri, Binəqədi qəs.), Sabunçu (Balaxanı,
Sabunçu, Ramana, Bakıxanov qəs.) və Suraxanı
(Bülbülə, Əmircan, Qaraçuxur, Zığ qəs.) rayonları
6 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
İLK RƏSMİ ŞƏHƏRSALMA SƏNƏDİ
Tarixi: 1890-1898-ci illər
Müəllifi: polkovnik N.A.Fon der Nonne
Əsas ideyası: minimal şəhərsalma tələbləri əsasında
mövcud olan tikililərin şəhərin yeni salınmış rayonları ilə
birləşdirilməsi, qaladan şimala doğru düzbucaqlı forma-
da məhəllələrin, enli və geniş bulvar şəklində olan yaşıl
məkanların və meydanların yerlərinin müəyyən edilməsi
GİRİŞ
MÜNDƏRİCAT
7 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÜNDƏRİCAT
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
İKİNCİ BAŞ PLAN
Tarixi: 1911-1918-ci illər
Müəllifi: M.Q.Hacinski
Əsas ideyası: yaranmış şəraitə uyğun inkişaf perspektivlərinin
dəqiqləşdirilməsi və əsas planlaşdırma sənədinin hazırlanması
8 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
GİRİŞ
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
ÜÇÜNCÜ BAŞ PLAN
Tarixi: 1924-1927-ci illər
Müəllifi: A.P.İvanitski
Əsas ideyası: şəhərin təbii-iqlim və mənzil-kommunal
şəraitinin əsaslı şəkildə araşdırılması, onun inkişaf
perspektivləri və sənaye rayonlarının istehsalat
profilinin müəyyən edilməsi
MÜNDƏRİCAT
9 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
DÖRDÜNCÜ BAŞ PLAN
Tarixi: 1934-1937-ci illər
Müəllifi: Lev Aleksandroviç İlyin
Əsas ideyası: şəhərin inkişafının formalaşmış sənaye zonasının
şərqində davam etdirilməsi, şəhərin dənizkənarı hissəsində ən
əlverişli sayılan yerdə şəhərin mərkəzinin və bulvarın salınması
10 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
GİRİŞ
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
NÖVBƏTİ TƏŞƏBBÜS
Tarixi: 1951-1954-cü illər
Müəllifi: “Bakqiproqor” (indiki “Bakıdövlətlayihə”)
Bu Baş plana əsasən 13,5 min ha sahəsi olan bütün
ərazi Bakı amfiteatrı - “Məxsusi Bakı” adını aldı.
MÜNDƏRİCAT
11 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÜNDƏRİCAT
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
Bakı şəhərinin Baş planı işlənərkən əsas olaraq qəbul edilmiş Texniki-İqtisadi Əsaslandırmaya Azərbaycan xalqının
ümummilli lideri, Ulu Öndər Heydər Əlirza oğlu Əliyev 1972-ci ildə baxmış və razılaşdırılmışdır.
12 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
GİRİŞ
BAŞ PLANLARIN TARİXİ
SONUNCU ŞƏHƏRSALMA SƏNƏDİ
Tarixi: 1985-2005-ci illər
Müəllifi: “Bakqiproqor” (indiki “Bakıdövlətlayihə”)
Əsas ideyası:
istehsalat qüvvələrinin rasional yerləşdirilməsi və
əhalinin məskunlaşdırılması
Abşeronun yaşayış məntəqələrinin inkişafı,
yarımadanın şəhər tipli aqlomerasiyaya çevrilməsi
vahid nəqliyyat və mühəndis təchizatı sisteminin
yaradılması
ətraf mühitin qorunması, mikroiqlimin və sanitar
vəziyyətin yaxşılaşdırılması
Baş planın həlli üçün hazırlanan və təsdiqlənən
sənədlər:
Bakı şəhərinin və Abşeron yarımadasının
planlaşdırılması
Bakının nəqliyyat sxemi
Məxsusi Bakının planı
Abşeron yarımadasının şimalında salınacaq
kurort zonasının Baş planı
MÜNDƏRİCAT
13 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
14 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Mövcud əhali sayı və proqnozlar
2011-ci il
Böyük Bakı üzrə - 2 596 782 nəfər
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə - 1 675 275 nəfər
2030-cu il
Böyük Bakı üzrə - 3 850 000 nəfər
Artım - 1 253 218 nəfər
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə - 2 300 000 nəfər
Artım - 624 725 nəfər
Böyük Bakının 2030-cu il üçün əhali
proqnozu – 3,3-3,7 mln nəfər
Nəzərə alınmamış halları hesaba alaraq
maksimal proqnoz – 3,85 mln nəfər
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
ƏHALİ
MÜNDƏRİCAT
15 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Əmək bazarı üzrə mövcud vəziyyət
və proqnozlar
2011-ci ildə ölkə üzrə
iqtisadi fəal əhali - 4 587 400 nəfər
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi
və BBRİP tədqiqat komandası
Göstəricilər (nəfər)
Böyük Bakı Məxsusi Bakı
2011 2030 2011 2030
İqtisadi fəal əhali 1 402 000 2 080 000 967 116 1 328 000
Artım - 678 000 - 360 884
Məşğul əhali 1 372 400 2 035 000 934 739 1 262 000
Artım - 662 600 - 327 261
ƏMƏK BAZARI
16 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
2011-ci il üzrə sənaye məhsulunun həcmi
Azərbaycan Respublikası - 35 mlrd manat
BBRİP - 28,7 mlrd manat (82,0%)
o cümlədən
Məxsusi Bakı - 21,4 mlrd manat (74,6%)
Digər rayonlar - 7,3 mlrd manat (25,4%)
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi və BBRİP tədqiqat komandası
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
SƏNAYE
Böyük Bakı Məxsusi Bakı Ölkənin digər əraziləri Digər ərazilər
82,0%
74,6%
18,0%
25,4%
MÜNDƏRİCAT
17 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
2011-ci ildə ÜDM
Ölkə üzrə - 52,082 milyard manat
Böyük Bakı - 39,999 milyard manat
o cümlədən adambaşına ÜDM – 15 403 manat
Məxsusi Bakı - 30,240 milyard manat
o cümlədən adambaşına ÜDM – 18 051 manat
2030-cu ildə ÜDM
Böyük Bakı - 78 milyard manat
o cümlədən adambaşına ÜDM – 20 260 manat
Məxsusi Bakı - 53,742 milyard manat
o cümlədən adambaşına ÜDM – 23 366 manat
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi və
BBRİP tədqiqat komandası
ÜMUMİ DAXİLİ MƏHSUL
2011-ci ildə Böyük Bakı üzrə ÜDM
2011-ci ildə Məxsusi Bakı üzrə ÜDM
Böyük Bakı
Məxsusi Bakı
Ölkənin digər əraziləri
Böyük Bakının digər əraziləri
23,2%
24,4%
76,8%
75,6%
18 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
ÜMUMİ DAXİLİ MƏHSUL
Bakı Sumqayıt Abşeron
3,7%
2,1%
94,2%
2011-ci ildə Böyük Bakı üzrə ÜDM-nin ərazi bölgüsü
Bakı üzrə ÜDM 37,679 milyard manat (94,2%)
Sumqayıt üzrə ÜDM 1,480 milyard manat (3,7%)
Abşeron rayonu üzrə ÜDM 0,840 milyard manat (2,1%)
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi
və BBRİP tədqiqat komandası
MÜNDƏRİCAT
19 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ÜMUMİ DAXİLİ MƏHSUL
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
2011-ci ildə Böyük Bakı üzrə ÜDM-nin sahə strukturu
Sənaye sektorunun payı - 28,7 milyard manat (71,8%)
Mədənçıxarma sənayesi - 24,7 milyard manat (86%)
Emal sənayesi - 2,0 milyard manat (7%)
Digər sənaye sahələri - 2,0 milyard manat (7%)
Xidmət sektorunun payı - 7,8 milyard manat (19,5%)
Tikinti sektorunun payı - 2,5 milyard manat (6,2%)
Digər sektorlar - 1 milyard manat (2,5%)
Digər Tikinti Xidmət Sənaye
71,8%
19,5%
6,2%
2,5%
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi və BBRİP tədqiqat komandası
20 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Sənaye sektorunun payı
Xidmət sektorunun payı
Tikinti sektorunun payı
Digər sektorlar
2011-ci il
21,381 (70,7%)
5,821 (19,2%)
2,172 (7,2%)
0,866 (2,9%)
2030-cu il
21,839 (40,6%)
24,987 (46,5%)
4,691 (8,7%)
2,225 (4,2%)
Məxsusi Bakı üzrə üzrə ÜDM-nin sahə strukturu
Digər Tikinti Xidmət Sənaye
70,7%
40,6%
19,2%
46,5%
7,2%
8,7%
2,9%
4,2%
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi və BBRİP tədqiqat komandası
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
ÜMUMİ DAXİLİ MƏHSUL
2011 2030
MÜNDƏRİCAT
21 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ÜMUMİ DAXİLİ MƏHSUL
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Ölkə üzrə qeyri-sənaye sektorunun formalaşdırdığı
ÜDM-də Böyük Bakının payı
Nəqliyyat 94,0%
Rabitə 98,5%
Ticarət 55,0%
Turizm və ictimai iaşə 42,5%
Tikinti 40,0%
Sosial və fərdi xidmətlər 41,5%
Nəqliyyat Rabitə Ticarət Tikinti Turizm və
ictimai iaşə
Sosial və fərdi
xidmətlər
94,0%
55,0%
98,5%
42,5%
41,5%
40,0%
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi və BBRİP tədqiqat komandası
22 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
2012-ci il üzrə dövlət büdcəsinin məcmu gəlirləri
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
BÜDCƏ GƏLİRLƏRİ
Ölkə üzrə - 17 282 milyon manat
Böyük Bakının payı – 17 002 milyon manat
(98,37%)
BBRİP üzrə - 17 002 milyon manat
Məxsusi Bakının payı – 16 916 milyon manat
(99,5%)
Böyük Bakı Məxsusi Bakı Ölkənin digər əraziləri Böyük Bakının digər əraziləri
98,37% 99,5%
1,63%
0,5%
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının statistik bülleteni
MÜNDƏRİCAT
23 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNVESTİSİYALAR
Ölkə üzrə əsas kapitala yönəldilmiş
investisiyalar – 12 799 milyon manat
Böyük Bakının payı – 8 625,1 milyon manat
(67,4%)
BBRİP üzrə əsas kapitala yönəldilmiş
investisiyalar – 8 625,1 milyon manat
Məxsusi Bakının payı – 8 383 milyon manat
(97,2%)
Böyük Bakı Məxsusi Bakı Ölkənin digər əraziləri Böyük Bakının digər əraziləri
67,4% 97,2%
32,6%
2,8%
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının statistik bülleteni Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının statistik bülleteni
24 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Ölkə ərazisində iqtisadi ağırlığın Böyük Bakının üzərinə düşməsi
nəticəsində yaranan disbalans: iqtisadi fəal əhalinin 30,6%-i, illik sənaye
məhsulunun 82%-dən çoxu, ölkə iqtisadiyyatının 75%-i
Layihə ərazisində əsas iqtisadi ağırlığın Bakı şəhərinin üzərinə düşməsi:
40 milyard manatlıq ÜDM-nin 37,7 milyard manatı - 94,5%
Məxsusi Bakının sənaye müəssisələri ilə yüklənməsi: ölkədə fəaliyyət
göstərən 2 490 sənaye müəssisəsinin təqribən yarısı
Əhalinin Bakıya intensiv miqrasiyası: ərazinin yüklənməsi, sosial və kom-
munal sahələrdə çatışmazlıqların meydana çıxması
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
İQTİSADİ PROBLEMLƏR
MÜNDƏRİCAT
25 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ VƏZİFƏLƏR
Davamlı və sağlam inkişafın təmin edilməsi
Resurslardan səmərəli istifadə
İri sənaye və nəqliyyat-logistika müəssisələrinin
mərkəzdən köçürülməsi
Bakı şəhərinin inzibati, elm-təhsil, səhiyyə,
biznes-maliyyə və idman-turizm mərkəzinə
çevrilməsi
Klasteral inkişaf yanaşmasının tətbiqi
İqtisadi diversifikasiyasının təmin edilməsi
Qeyri-neft sektorunun inkişafı
Kiçik və orta sahibkarlığın inkişafının
dəstəklənməsi
Sənaye inkişafı bölgələrinin və biznes-
inkubatorlarının yaradılması
Torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadə
Seyrək məskunlaşma zonalarında sıxlığın
artırılması və çoxmərtəbəli yaşayış binalarının
tikintisinin təşviqi
Yararsız və çirklənmiş torpaqların bərpa edilməsi
və iqtisadi-təsərrüfat dövriyyəsinə qaytarılması
Böyük Bakı regionunun “lokomotiv” rolu
saxlanılmaqla digər regionların balanslı
sosial-iqtisadi inkişafı
26 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
SOSİAL TƏLƏBATLAR
MÜNDƏRİCAT
27 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MƏNZİL
Böyük Bakı üzrə mövcud ümumi yaşayış fondu - 34 mln m²
(İnstitutun apardığı hesablamalara əsasən 45 mln m²)
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə mövcud ümumi yaşayış fondu - 24 mln m²
(İnstitutun apardığı hesablamalara əsasən 31 mln m²)
(Adambaşına düşən ümumi yaşayış sahəsi 18 m²)
2030-cu ildə tələb olunacaq ümumi yaşayış fondu
Böyük Bakı üzrə - 96 mln m²
Məxsusi Bakı üzrə- 58 mln m²
2030-cu ildə tələb olunacaq əlavə yaşayış fondu
Böyük Bakı üzrə - 55 mln m²
Məxsusi Bakı üzrə- 30 mln m²
(Adambaşına düşən ümumi yaşayış sahəsi 25 m² qəbul edilməklə)
28 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
2011-ci il üzrə mənzil sayı
Böyük Bakı üzrə - 616 506
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə - 397 756
2030-cu ildə tələb olunacaq mənzil sayı
Böyük Bakı üzrə - 905 882
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə - 541 176
Yaranacaq mənzil tələbatı
Böyük Bakı üzrə - 289 376
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə - 143 420
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
MƏNZİL
MÜNDƏRİCAT
29 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MƏNZİL
Mənzil təminatının mümkün maliyyə mənbələri:
Dövlət vəsaitləri (sosial məqsədlər)
Dövlət ipoteka proqramı
Bank kreditləri
İdarə və müəssisələr vasitəsilə ödəmə
Şəxsi vəsaitlər
2030-cu ilədək əhalinin mənzil və sosial tələbatının təminatı
istiqamətində sərf ediləcək vəsaitlər üzrə proqnoz:
Şirkətlər və vətəndaşlar tərəfindən təxminən
13-14 milyard manat
Dövlət vəsaitləri hesabına təxminən 7 milyard manat
Tələb olunan mənzil tipləri: 
Fərdi həyətyanı sahəsi olan evlər
Çoxmərtəbəli binalar
Həyətyanı sahəsi olan azmərtəbəli binalar
Qeyd: Bütün mənzil tipləri əhalinin gəlir səviyyəsinə uyğun
olaraq alt tiplərə bölünəcəkdir.
30 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Mənzil siyasəti
Aşağı sıxlıqlı məskunlaşma zonalarında sıxlığın
artırılması, çoxmərtəbəli və çoxmənzilli yaşayış
binalarının tikintisinin stimullaşdırılması
İnşaat prosesində mütərəqqi texnologiyalardan
və eyni zamanda möhkəm, yüngül, uzun ömürlü,
istifadədə rahat və ekoloji cəhətdən zərərsiz,
sənaye üsulu ilə iriləşdirilmiş hissələrdən və
materiallardan istifadə olunması
İpoteka kreditinin şərtlərinin təkmilləşdirilməsi
Şirkərlərə və insanlara aşağı faizli uzunmüddətli
kreditlərin verilməsinin təşviqi
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
MƏNZİL
MÜNDƏRİCAT
31 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Məktəbəqədər təhsil müəssisələri üzrə mövcud
vəziyyət və proqnoz
2011-ci ildə mövcud layihə tutumu
Böyük Bakı 56 770 yer
Əlavə tələbat 99 036 yer
o cümlədən
Məxsusi Bakı 39 739 yer
Əlavə tələbat 60 777 yer
2030-cu ildə tələb olunacaq ümumi layihə tutumu
Böyük Bakı 231 000 yer
o cümlədən
Məxsusi Bakı 138 000 yer
2030-cu ildə tələb olunacaq əlavə layihə tutumu
Böyük Bakı 174 230 yer
o cümlədən
Məxsusi Bakı 98 261 yer
Qeyd: Hər 1 000 nəfər əhaliyə 60 yer qəbul edilməklə
TƏHSİL
Mənbə: Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi
və BBRİP tədqiqat komandası
32 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
TƏHSİL
Orta təhsil müəssisələri üzrə mövcud vəziyyət
və proqnoz
2011-ci ildə mövcud layihə tutumu
Böyük Bakı 323 003 yer
o cümlədən
Məxsusi Bakı 208 381 yer
2030-cu ildə tələb olunacaq ümumi layihə tutumu
Böyük Bakı 693 000 yer
o cümlədən
Məxsusi Bakı 414 000 yer
2030-cu ildə tələb olunacaq əlavə layihə tutumu
Böyük Bakı 369 997 yer
o cümlədən
Məxsusi Bakı 205 619 yer
Qeyd: 2030-cu il üzrə proqnozlarda normalara
uyğun olaraq hər 1 000 nəfər əhaliyə 180 yer qəbul
edilmişdir.
MÜNDƏRİCAT
33 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Böyük Bakı ərazisi üzrə xəstəxanalar
2011-ci il
mövcud çarpayı sayı 14 858
əlavə çarpayıya olan tələbat 11 110
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə
mövcud çarpayı sayı 9 585
əlavə çarpayıya olan tələbat 7 167
2030-cu il
tələb olunacaq çarpayı sayı 38 500
əlavə çarpayıya olacaq tələbat 23 642
o cümlədən
Məxsusi Bakı üzrə
tələb olunacaq çarpayı sayı 23 000
əlavə çarpayıya olacaq tələbat 13 415
Qeyd: Hər 1 000 nəfər əhaliyə 10 çarpayı olmaqla
Böyük Bakı ərazisi üzrə poliklinikaların potensialı
2011-ci il 30 088 növbə/nəfər
2030-cu ildə yaranacaq tələbat 134 750 növbə/nəfər
Məxsusi Bakı ərazisi üzrə poliklinikaların potensialı
2011-ci il 19 411 növbə/nəfər
2030-cu ildə yaranacaq tələbat 80 500 növbə/nəfər
SƏHİYYƏ
34 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
TURİZM
2013-cü ildə Böyük Bakı ərazisində fəaliyyət
göstərən mehmanxanaların sayı 135
Mehmanxanalarda nömrələrin sayı təxminən 15 000
Ölkə üzrə turizm və ictimai iaşə sektorunun
formalaşdırdığı ÜDM-də Böyük Bakının payı 42,5%
2013-cü ildə Məxsusi Bakı ərazisində fəaliyyət
göstərən mehmanxanaların sayı 111
Mehmanxanalarda nömrələrin sayı 13 868
Mənbə: Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm
Nazirliyi
MÜNDƏRİCAT
35 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Sosial prioritetlər:
Bütün qəsəbə tipli inzibati vahidlərin ərazilərində klub tipli və çox funksiyalı mərkəzlərin yaradılması
Turizm zonaları ilə yanaşı tarixi yerlər, ziyarətgahlar, təbii-ekoloji ərazilər üzrə turistik marşrutların yaradılması
Kitabxanalar, kinoteatrlar, xalq teatrları və dərnəklərin inkişafının təşviqi
Yerlərdə yeni tələb olunan ixtisaslar üzrə texniki-peşə ixtisas məktəblərinin yaradılması
Məktəbli düşərgələri ənənəsinin bərpa edilməsi
İdman-sağlamlıq qurğularının hər bir yaşayış məskənində yaradılması
SOSİAL PRİORİTETLƏR və PRİNSİPLƏR
36 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Sosial prinsiplər:
Sosial aktivliyin mərkəzlə yanaşı əyalətlərdə də təmin edilməsi
Sosial tələbatların ödənilməsi məqsədilə görülən tədbirlərin iqtisadi, infrastruktur, ərazi planlaşdırması
məsələləri ilə əlaqələndirilməsi və uyğunlaşdırılması
Sosial problemlərin ərazilər üzrə həllində ictimai nəzarət və rəylərdən faydalanma
Sosial tələbatların həllində milli özünəməxsusluğun, maddi-mənəvi dəyərlərin diqqətdə saxlanılması
SOSİAL PRİORİTETLƏR və PRİNSİPLƏR
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
MÜNDƏRİCAT
37 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
Mövcud yollar
Magistral yollar, prospektlər 329 km
Rayon əhəmiyyətli yollar 310 km
Metro xətləri 34,7 km
Dəmir yolu 368 km
38 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Mövcud yollar
Ümumşəhər əhəmiyyətli
magistral küçələr 146 km
Rayon əhəmiyyətli magistral
küçələr və yerli əhəmiyyətli
küçələr 307 km
Metro xətləri 34,7 km
Dəmir yolu 85 km
MÜNDƏRİCAT
39 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
Nəqliyyat problemləri
Ərazi üçün kompleks nəqliyyat sxeminin (planlaşdırma
və modelləşmənin) olmaması
Nəqliyyat şəbəkəsində iyerarxiyanın olmaması
Nəqliyyat sektorunda planlaşdırma və koordinasiya
üzrə təşkilati tədbirlərin azlığı
Mərkəz ərazilərdə şimal-cənub istiqamətində yolun
buraxıcılıq qabiliyyətinin zəif olması
Bakı şəhərinə şimal istiqamətində əlavə giriş – çıxış
yoluna tələbat
Magistral yol şəbəkəsinin natamam olması
Ətraf ərazilərdəki yolların asfalt örtüyünün köhnələrək
yararsız vəziyyətə düşməsi
Yol kənarlarındakı köşklərin və kiçik dükanların yol
hərəkətinə mane olması
40 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Nəqliyyat problemləri
Avtomobillərin yol kənarlarında park edilməsi nəticəsində nəqliyyatın hərəkətinin məhdudlaşması
Parklama haqqında qanunvericilikdəki çatışmazlıqlar
Yol nişanlarının və piyada keçidlərinin qənaətbəxş sayda olmaması nəticəsində piyada
təhlükəsizliyi problemlərinin yaranması
İctimai nəqliyyat sxeminin təşkilində və idarə edilməsində kompleks yanaşmaların olmaması,
ətraf ərazilərdə ictimai nəqliyyat xidmətlərinin tam təmin edilməməsi
Bir çox yerlərdə nəqliyyat qurğularının və infrastrukturunun köhnəlməsi
Avtobus – metro, şəxsi minik avtomobilləri – metro, şəxsi minik avtomobilləri – avtobus
əlaqələndirilməsindəki çatışmazlıqların şəhərdaxili intensivliyə mane olması
Nəqliyyat vasitələrinin yaratdığı titrəyişlərin və zərərli qazların ətraf mühitə mənfi təsiri
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
MÜNDƏRİCAT
41 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Su təchizatı sistemi
Böyük Bakı ərazisinin su təminatı mənbələrinin sayı 5 ədəd
Su mənbələrinin layihə gücü 2 245 500 m
3
/gün (26,0 m
3
/san)
Daxil olan suyun həcmi 1 684 600 m
3
/gün (19,5 m
3
/san)
Gündəlik su təlabatı 784 228 m
3
/gün (9,08 m
3
/san)
2030-cu ilə qədər olan dövr üçün su tələbatı 1 140 000 m
3
/gün (13,2 m
3
/san)
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Şollar
(I Bakı)
II Bakı su
kəməri
Samur-Abşeron
(Ceyranbatan)
Oğuz-Qəbələ-Bakı Kür
1,27
1
2,73
1,5
7,5
5,0
7,5
5,0
9,5
4,5
Mənbə: Dünya Bankı və Azərsu ASC
Abşeron yarımadasını içməli su ilə təmin edən mənbələr (m
3
/san)
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
42 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Su təchizatı üzrə mövcud problemlər:
75 kənd və qəsəbədən 50-də su təchizatının ya tamamilə
ya da qismən olmaması
Sızmalar və ölçülməyən istehlak nəticəsində Böyük
Bakıya nəql olunan suyun 66%-nin itkiyə getməsi
Problemin həlli:
Yeni su anbarlarının tikilməsi - 85 ədəd
Qəsəbələri də əhatə etməklə magistral kəmərlərin
çəkilməsi - 250 km
Su şəbəkəsinin bərpası və yenidən qurulması - 8 108 km
Qeyd: 2035-ci ilədək Böyük Bakı ərazisinin su və
kanalizasiya sistemlərinin Baş planı “Azərsu” ASC
tərəfindən hazırlanır.
Mənbə: Dünya Bankı və Azərsu ASC
MÜNDƏRİCAT
43 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
Kanalizasiya sistemi
Çirkab sularının gündəlik həcmi 1 mln m
3
-dən çox
Kanalizasiya Təmizləmə Qurğularının sayı 6 ədəd
700 000
600 000
500 000
400 000
300 000
200 000
100 000
0
Hövsan AS Şüvəlan KTQ Buzovna KTQ Sumqayıt KTQ Sahil KTQ
(yenidənqurma
işləri)
Hacı-Həsən KTQ
(yenidənqurma
işləri)
640 000
16 000
10 000 17 500 18 600
80 000
Mənbə: Dünya Bankı və Azərsu ASC
Gün ərzində təmizlənən tullantı sularının həcmi m
3
ilə
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
44 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Kanalizasiya sistemində mövcud problemlər:
Ərazinin yalnız mərkəz hissəsinin kanalizasiya sisteminə
tam qoşulması
Kanalizasiya Təmizləmə Qurğularının (KTQ) tam işləmə
gücünə malik olmaması
Tullantı sularının 50%-nin təmizlənmədən yerüstü
su hövzələrinə və ya Leysan Sular Kollektoruna
yönəldilməklə dənizə axıdılması
Problemin həlli:
Böyük Bakı ərazisinə daxil olan bütün məskunlaşma
ərazilərinin kanalizasiya sisteminin planlaşdırılması
Kanalizasiya şəbəkəsinin bərpa olunması və yenidən
qurulması - 6 300 km
Planlaşdırılan kanalizasiya kollektoru / tunel - 833 km
Yeni Kanalizasiya Təmizləmə Qurğularının tikilməsi
- 11 ədəd
MÜNDƏRİCAT
45 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
Yağış kanalizasiya sistemi
Problem:
Böyük Bakı ərazisinin yalnız 30%-də yağış kanalizasiya
sisteminin mövcud olması
Yağış sularının idarə olunması üzrə mövcud və
layihələndirilən qurğular:
107 təbii hövzə
14 planlaşdırılan hövzə
775 km-lik planlaşdırılan kollektor
3 378 km-lik şəbəkə
9 km-lik tunel
84 km-lik leysan kanalları
46 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Elektrik enerjisi şəbəkəsi
Ərazini elektrik enerjisi ilə təmin edən mənbələr:
Sumqayıt ES (925 MVt)
Səngəçal ES (300 MVt)
Bakı ES (104 MVt)
Bakı İEM (106 MVt)
Şimal ES (400 MVt)
Təmiz Şəhər ES (43 MVt)
Böyük Şor ES (330 MVt)
Hövsan ES (104 MVt)
Suraxanı ES (104 MVt)
Qobustan ES (900 MVt)
2030-cu ilə qədər gücü artacaq və tikiləcək ES-lər:
“Şimal” ES-də 2-ci buxar-qaz qurğusu (409 MVt)
Lökbatan-Ələt sənaye qovşağında “Qobustan” ES
(900 MVt)
MÜNDƏRİCAT
47 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
Qaz kəmərləri
2030-cu ilə qədər olan dövr üçün BBRİP ərazisində qaz
təchizatı üzrə perspektiv planlar:
Yeni qaz xətlərinin və yüksək təzyiqli qaz kəmərinin
çəkilməsi
QPS və QTM-nin tikilməsi və quraşdırılması
Qaradağ, Binəqədi, Abşeron, Sabunçu, Xəzər, Suraxanı,
Xətai rayonlarından keçməklə dairəvi qaz kəmərinin
çəkilməsi
Qaz şəbəkəsinin modernizasiyası
Böyük Bakı ərazisində mövcud
qaz istehlakı 4,6 milyard m
3
/il
2030-cu ilə qədər proqnozlaşdırılan
qaz istehlakı 7,1 milyard m
3
/il
Mənbə: ARDNŞ «AZƏRİQAZ» İB
48 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT və MÜHƏNDİS-KOMMUNİKASİYALARI İNFRASTRUKTURU
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Əsas ixrac boru kəmərləri:
Bakı-Tiflis-Ceyhan
Uzunluğu: 1 768 km
Diametri: 1 168,4 / 1 066,8 / 863,6 mm
Gündəlik ötürmə qabiliyyəti: 1 milyon barel

Bakı-Novorosiysk
Uzunluğu: 1 330 km
Diametri: 530 mm
Gündəlik ötürmə qabiliyyəti: 105 min barel
Bakı-Supsa
Uzunluğu: 833 km
Diametri: 530 mm
Gəmiyükləmə qabiliyyəti: 600 min - 1 milyon barel
Bakı-Tiflis-Ərzurum
Uzunluğu: 980 km
Diametri: 1 066,8 mm
Gündəlik ötürmə qabiliyyəti: 55 milyon m
3
/gün
Mənbə: ARDNŞ
MÜNDƏRİCAT
49 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
Ətraf mühitin çirklənməsi ilə əlaqədar əsas problemlər:
100 ildən artıq müddətdə quruda neft hasilatı və
sənaye istehsalı nəticəsində torpaqların çirklənməsi
Böyük Bakı ərazisindəki göllərin çirklənməsi
Bərk məişət tullantılarının idarə edilməsindəki
problemlərlə əlaqədar yaranmış qeyri-qanuni
tullantı sahələri
Çirkab suların təmizlənmədən Xəzər dənizinə
axıdılması nəticəsində Bakı buxtasının çirklənməsi
Məxsusi Bakının mərkəz hissəsində yerləşən
fəaliyyəti dayanmış köhnə sənaye müəssisələrinin
ərazisində torpaqların çirklənməsi
50 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Böyük Bakı regionu üzrə çirklənmiş ərazilərin ümumi sahəsi – 30 608 ha
23 428 ha - neftlə çirklənmiş torpaqlar
7 180 ha - çirklənmiş göllər
ARDNŞ tərəfindən təmizlənmiş və rekultivasiya olunmuş torpaqların ümumi sahəsi - 800 ha
MÜNDƏRİCAT
51 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
52 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Qeyri-qanuni tullantı sahələri
Böyük Bakı ərazisi üzrə bərk
tullantıların illik həcmi 1 200 000 ton
Zibilyandırma Zavoduna və
Balaxanı poliqonuna daşınır 700 000 ton
Bundan təkrar emal olunur 200 000 ton
Yandırılır 500 000 ton
Mənbə: Dünya Bankı
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
MÜNDƏRİCAT
53 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Bakı buxtası
Ümumi sahəsi - 50 km²
Sahil xəttinin uzunluğu - 20 km
Dib çöküntülərinin həcmi - 46 000 000 m³
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
54 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsi:
1977-ci il - son 500 ildə ən aşağı səviyyə (-29,00 mBS)
1978-1995-ci illər - ildə orta hesabla 15 sm yüksəliş
1995-ci il - ən yüksək səviyyə (-26,50 mBS)
1996-2000-ci illər - 35 sm eniş
2001-2005-ci illər - 30 sm-ə qədər yüksəliş
2006-cı il - 3-5 sm eniş
2020-ci illərə proqnoz - 70-80 sm-ə qədər yüksəliş
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
MÜNDƏRİCAT
55 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Əraziyə əsas seysmik təhlükə:
- Xəzər dənizi və Şamaxı bölgəsindəki
zəlzələ ocaqları
Xəzər dənizində sonuncu güclü zəlzələ:
- 25 noyabr 2000-ci il (6-7 bal)
9 bala qədər seysmik effektin
müşahidə oluna biləcəyi rayonlar:
- Səbail və Xətai rayonlarının
sahilyanı hissələri, Nəsimi rayonunun
bəzi sahələri
Mənbə: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
56 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
TORPAQDAN İSTİFADƏ -TORPAQ ÖRTÜYÜ
MÖVCUD VƏZİYYƏTİN TƏDQİQATI və TƏHLİLİ
BBRİP-in tədqiq
olunan ərazisi
MÜNDƏRİCAT
57 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
TORPAQDAN İSTİFADƏ -TORPAQ ÖRTÜYÜ
Məxsusi Bakının
tədqiq olunan ərazisi
58 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF SXEMİNİN KONSEPTUAL ÇƏRÇİVƏSİ
MÜNDƏRİCAT
59 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
I ALTERNATİV
Məxsusi Bakı ərazisinin
regenerasiyası
Yarımadanın şimal
(Sumqayıt) və cənub (Ələt)
istiqamətində inkişaf
etdirilməsi
Yarımadanın şərq hissəsində
inkişafın məhdudlaşdırılması
ilə bu hissənin ətraf mühit
nöqteyi nəzərdən qorunması
Mövcud şəhər ərazisi – Çatışmayan infrastruktur və xidmətlərin inteqrasiya edilməsi
Yenidənqurma və regenerasiya zonası
Azmərtəbəli binalardan ibarət turizm və rekreasiya zonası
Ağır sənaye zonası və platformalar – Yüngül sənaye zonası
Mövcud hava limanları və texnoloji hava limanları
Kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazilər (zeytun, zəfəran və s.)
Yeni məskunlaşma əraziləri
Xidmətlər və yaşıllıq əraziləri inteqrasiya edilməklə azmərtəbəli yaşayış
ərazilərinin saxlanması
Mövcud əsas yollar
Yeni nəqliyyat və inkişaf koridoru
60 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
II ALTERNATİV
Sumqayıt – Bakı – Mərdəkan
yaşayış zolağı boyu inkişaf
Ələtin avtonom inkişaf
mərkəzinə çevrilməsi yolu ilə
tarazlı inkişaf
Mövcud vəziyyət
Şəhərin inkişaf zonası
50000-80000 əhali üçün peyk şəhəri, hava limanı, terminal, buxta
Sənaye zonası
Təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulmuş yollar
Kiçik qəsəbələr (mövcud – inkişaf etməkdə olan)
Yaşıllıq və rekreasiya zonaları
İNKİŞAF SXEMİNİN KONSEPTUAL ÇƏRÇİVƏSİ
MÜNDƏRİCAT
61 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
III ALTERNATİV
Abşeron yarımadasının
cənub sahili boyu fasiləsiz
xətti inkişaf
Abşeron yarımadasının şimal
– şərq sahilinin rekreasiya
və turizm baxımından inkişaf
etdirilməsi
Şəhərin inkişaf zonası
Kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazilər
Aşağı sıxlıqlı məskunlaşma əraziləri
Turizm zonaları
Sənaye, inzibati və ticarət mərkəzi, hava limanı
Şəhər genişlənməsi
62 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF SXEMİNİN KONSEPTUAL ÇƏRÇİVƏSİ
TƏKLİF OLUNAN RAYONLAR
1 “BAKI – MƏRKƏZ”
3 “ŞİMAL SAHİLİ”
2 “ƏTRAF”
4 “ŞƏRQ SAHİLİ”
5 “CƏNUB SAHİLİ”
TƏKLİF OLUNAN
RAYONLAR
İNZİBATİ ƏRAZİ
VAHİDLƏRİ
MƏSKUNLAŞMA
QRUPLARI
MÜNDƏRİCAT
63 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
MƏSKUNLAŞMA QRUPLARI MATRİSİ
TƏKLİF OLUNAN
RAYONLAR
MƏSKUNLAŞMA
QRUPLARI
İNZİBATİ VAHİDLƏR YAŞAYIŞ MƏSKƏNLƏRİ
1 Bakı – Mərkəz 0 Mərkəz
RAYONLAR - Nizami, Nərimanov, Nəsimi,
Yasamal, Səbail, Xətai
QƏSƏBƏLƏR - Badamdar, M.Ə.Rəsulzadə,
Bibiheybət, Əhmədli, Keşlə
RAYONLAR - Nizami, Nərimanov, Nəsimi,
Yasamal, Səbail, Xətai
QƏSƏBƏLƏR - Badamdar, M.Ə.Rəsulzadə,
Bibiheybət, Əhmədli, Keşlə
2 Ətraf
2 Xırdalan
4 Yeni Suraxanı
6 Sabunçu
9 Binəqədi
11 Lökbatan
RAYON - Binəqədi
ŞƏHƏR - Xırdalan
QƏSƏBƏLƏR - Lökbatan, Puta, Xocasən,
Hökməli, Biləcəri, Aşağı Güzdək, 28 May,
Qobu, Binəqədi, Digah, Sabunçu, Balaxanı,
Zabrat, Ramana, Bülbülə, Yeni Suraxanı,
Binə, Əmircan, Qaraçuxur, Zığ, Bakıxanov
KƏNDLƏR - Masazır, Məmmədli
RAYON - Binəqədi
ŞƏHƏR - Xırdalan
QƏSƏBƏLƏR - Lökbatan, Puta, Xocasən,
Sulutəpə, Hökməli, Biləcəri, Aşağı Güzdək, 28
May, Qobu, Binəqədi, Digah, Sabunçu, Balaxanı,
Zabrat, Ramana, Bülbülə, Yeni Suraxanı, Binə,
Əmircan, Qaraçuxur, Zığ, Bakıxanov
KƏNDLƏR - Masazır, Məmmədli
3 Şimal sahili 1 Sumqayıt
ŞƏHƏR - Sumqayıt
QƏSƏBƏLƏR - H. Z. Tağıyev, Corat,
Ceyranbatan, Saray, Pirəkəşkül
ŞƏHƏR - Sumqayıt
QƏSƏBƏLƏR - H. Z. Tağıyev, Corat,
Ceyranbatan, Saray, Pirəkəşkül
4 Şərq sahili
3 Buzovna
5 Maştağa
7 Pirallahı
8 Hövsan
10 Mehdiabad
RAYON - Pirallahı
QƏSƏBƏLƏR - Pirşağı, Kürdəxanı,
Mehdiabad, Bilgəh, Nardaran, Maştağa,
Buzovna, Mərdəkan, Şüvəlan, Şaqan,
Qala, Hövsan, Türkan, Zirə, Gürgan
KƏNDLƏR - Novxanı, Goradil, Fatmayı
RAYON - Pirallahı
QƏSƏBƏLƏR - Pirşağı, Kürdəxanı,
Mehdiabad, Bilgəh, Nardaran, Maştağa,
Buzovna, Mərdəkan, Şüvəlan, Şaqan,
Qala, Hövsan, Türkan, Zirə, Gürgan
KƏNDLƏR - Novxanı, Goradil, Fatmayı
5 Cənub sahili
12 Qaradağ
13 Qobustan
14 Ələt
QƏSƏBƏLƏR - Sahil, Qaradağ, Güzdək,
Qobustan, Səngəçal, Ələt
QƏSƏBƏLƏR - Sahil, Ümid, Qaradağ,
Qızıldaş, Korgöz, Şonqar, Müşviqabad,
Güzdək, Qobustan, Səngəçal, Ələt, Baş Ələt,
Şıxlar, Kotal
64 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF SXEMİNİN KONSEPTUAL ÇƏRÇİVƏSİ
IV ALTERNATİV
MÜNDƏRİCAT
65 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
PLANLAŞDIRMA üzrə PERSPEKTİVLƏR
BÖYÜK BAKI 2030 üzrə HƏDƏF
diversifikasiya olunmuş iqtisadiyyat, peşəkar işçi
qüvvəsi, müasir və yüksək həyat səviyyəsi
BÖYÜK BAKI 2030 - HƏDƏFƏ DOĞRU YOL
tarazlı inkişafın əldə edilməsi, Böyük Bakının
metropolisə (aqlomerasiyanın mərkəzi) “namizəd”
olması baxımından planlaşdırılması
66 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF SXEMİNİN KONSEPTUAL ÇƏRÇİVƏSİ
PLANLAŞDIRMA üzrə PERSPEKTİVLƏR
PLANLAŞDIRMA STRATEGİYASI: üstünlüyün çoxmərkəzli ərazi inkişafına verilməsi ilə tarazlı ərazi
inkişafına keçidin təmin edilməsi
MÜNDƏRİCAT
67 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
PLANLAŞDIRMA üzrə PERSPEKTİVLƏR
BÖYÜK BAKI ƏRAZİSİ ÜZRƏ PLANLAŞDIRMA FƏALİYYƏTLƏRİ: Sumqayıt və Ələtə xarici iqtisadi funksiyaların
verilməsi, alt-mərkəzlərin, lokal mərkəzlərin və yerli mərkəzlərin yaradılması, ətraf mühitin və mədəni dəyərlərin
mühafizəsi, dayanıqlılıq, funksionallıq, rasionallıq, inteqrasiya olunma, davamlılıq prinsiplərinin həyata keçirilməsi
68 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
MÜNDƏRİCAT
69 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS CİZGİ – BÖYÜK BAKI
70 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT SXEMİ
Mövcud yollar
Magistral yollar, prospektlər 329 km
Rayon əhəmiyyətli yollar 310 km
Metro xətləri 34,7 km
Dəmir yolu 368 km
Təklif olunan yollar
Magistral yollar, prospektlər 87 km
Rayon əhəmiyyətli yollar 183 km
Metro xətləri 92,3 km
MÜNDƏRİCAT
71 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Bakı – Mərkəzi Biznes Rayonu
Binəqədi və Sabunçu – Alt mərkəzlər
Sumqayıt və Ələt – Urbanizasiya
mərkəzləri
Zığ, Lökbatan, Səngəçal, Müşviqabad-28
May, Novxanı, Maştağa, Şüvəlan, Türkan
və Hövsan - Lokal mərkəzlər
MƏRKƏZLƏR
72 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
ƏSAS TEXNİKİ-İQTİSADİ GÖSTƏRİCİLƏR
GÖSTƏRİCİLƏR
ÖLÇÜ
VAHİDİ
BBR Bakı Sumqayıt Abşeron
2011 2030 2011 2030 2011 2030 2011 2030
ƏRAZİ
Ümumi ərazinin sahəsi ha 281 445,63 282 322,85 213 781,53 212 281,76 9 476,13 13 303,13 58 187,97 56 737,96
o cümlədən
Kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazilər ha 30 363,53 21 736,21 20 528,67 14 595,59 - - 9 834,86 7 140,62
Məskunlaşma ərazilərinin cəmi ha 59 110,89 77 968,57 48 494,38 61 396,37 2 640,54 8 288,58 7 975,97 8 283,62
Sənaye əraziləri (texnoparklar, təchizat - avtoparklar,
anbarlar) ha 6 238,75 13 463,84 3 020,67 8 212,10 3 164,06 3 034,46 54,02 2 217,28
Təbiəti mühafizə, sağlamlaşdırma, istirahət -
yaşıllıqlar (rekreasiya) ha 9 154,95 39 933,80 7 975,68 36 858,75 99,11 503,55 1 080,16 2 571,50
Neft şirkətinin əraziləri ha 42 829,99 15 174,03 42 255,60 15 127,32 - - 574,39 46,71
Hərbi və digər rejimli zonalar ha 9 714,40 13 938,73 7 128,26 10 883,61 17,37 3,05 2 568,77 3 052,07
Dəniz limanı ha - 430,66 - 430,66 - - - -
Vulkanlar ha 5 691,07 5 691,07 4 726,88 4 726,88 - - 964,19 964,19
Karxanalar ha 11 419,04 9 383,50 10 973,93 9 072,06 - - 445,11 311,44
Su altında qalan torpaqlar və qumluqlar ha 13 346,34 - 13 170,66 - 175,68 - - -
Göllər ha 8 571,22 3 602,77 5 242,03 860,90 39,36 - 3 289,83 2 741,87
Qəbirstanlıqlar ha 839,91 1 475,72 599,70 967,80 92,96 99,01 147,25 408,91
Poliqonlar və tullantı toplama məntəqələri ha - 262,27 - 262,27 - - - -
Sərt yamaclı və digər ərazilər ha 84 165,54 48 442,34 49 665,07 40 275,82 3 247,05 1 003,52 31 253,42 7 163,00
Şəhərsalmaya və digər fəaliyyətə cəlb olunmayan
ehtiyatda qalan torpaqlar ha - 30 819,34 - 8 611,63 - 370,96 - 21 836,75
ƏHALİ
Əhalinin ümumi sayı nəfər 2 596 782 3 850 000 2 089 063 3 143 500 314 855 400 000 192 864 306 500
o cümlədən
şəhər əhalisinin sayı nəfər 2 563 739 3 781 500 2 089 063 3 143 500 314 855 400 000 159 821 238 000
kənd əhalisinin sayı nəfər 33 043 68 500 - - - - 33 043 68 500
Əhalinin orta sıxlığı nəfər/ha 9 14 10 15 33 30 3 5
Məskunlaşma ərazilərində əhalinin orta sıxlığı nəfər/ha 44 49 43 51 119 48 24 37
Böyük Bakı üzrə texniki-iqtisadi göstəricilər
MÜNDƏRİCAT
73 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS TEXNİKİ-İQTİSADİ GÖSTƏRİCİLƏR
GÖSTƏRİCİLƏR
ÖLÇÜ
VAHİDİ
BBR Bakı Sumqayıt Abşeron
2011 2030 2011 2030 2011 2030 2011 2030
YAŞAYIŞ FONDU
Ümumi yaşayış fondu min m
2
44 915,14 96 250,00 37 387,71 78 587,50 4 932,92 10 000,00 2 594,51 7 662,50
Adambaşına düşən ümumi yaşayış sahəsi m
2
17,3 25,0 17,9 25,0 15,7 25,0 13,5 25,0
Mənzillərin ümumi sayı ədəd 616 506 905 882 497 362 739 647 73 626 94 118 45 518 72 118
Söküləcək yaşayış fondu min m
2
- 3 930,00 - 3 930,00 - - - -
Yeni yaşayış fondu min m
2
- 55 264,86 - 45 129,79 - 5 067,08 - 5 067,99
SOSİAL TƏYİNATLI MÜƏSSİSƏLƏR
Xəstəxanalarda çarpayı sayı ədəd 14 858 38 500 12 103 31 435 2 600 4 000 155 3 065
Ambulator-poliklinikaların potensialı növbə/nəfər 30 088 134 750 26 566 110 023 2 391 14 000 1 131 10 728
Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin sayı ədəd 444 1 171 365 960 57 120 22 91
Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin layihə tutumu yer 56 770 231 000 45 912 188 610 8 922 24 000 1 936 18 390
Orta ümumtəhsil müəssisələrinin sayı ədəd 454 762 366 611 52 84 36 67
Orta ümumtəhsil müəssisələrinin layihə tutumu yer 323 003 693 000 271 563 565 830 33 175 72 000 18 265 55 170
MÜHƏNDİS-NƏQLİYYAT İNFRASTRUKTURU
Dəmiryol şəbəkəsinin uzunluğu km 368 336 290 253 38 48 40 35
Metro xətlərinin uzunluğu km 34,7 119 34,7 119 - - - -
Avtomagistralların uzunluğu km 639 909 530 750 44 46 65 113
Hava limanları 1 2 1 2 - - - -
Magistral qaz ötürücüsünün uzunluğu km 531 1 042 458 890 8 20 65 131
Magistral neft ötürücüsünün uzunluğu km 1 520 - 1 390 - 4 - 126 -
Gündəlik su təchizatının həcmi m
3
/sutka 784 228 1 139 600 630 897 930 476 95 086 118 400 58 245 90 724
Adambaşına düşən gündəlik su sərfi l/sutka 302 296 302 296 302 296 302 296
Adambaşına düşən gündəlik çirkab suyun həcmi l/sutka 272 266 272 266 272 266 272 266
Hər mənzilə düşən elektrik enerjisi kVt 5,5-8,8 8-13,5 5,5-8,8 8-13,5 5,5-8,8 8-13,5 5,5-8,8 8-13,5
Adambaşına düşən illik qaz həcmi m
3
/il 755 980 755 980 755 980 755 980
MALİYYƏ GÖSTƏRİCİLƏRİ
Ümumi Daxili Məhsulun həcmi mln. manat 39 999 78 000 37 679 71 510 1 480 3 479 840 3 011
o cümlədən
Adambaşına ÜDM manat 15 403 20 260 18 036 22 749 4 701 8 698 4 355 9 824
Ərazi planlaşdırma sxeminin həyata keçirilməsi üzrə
investisiyaların təxmini həcmi mln. manat - 139 597 - - - - - -
Böyük Bakı üzrə texniki-iqtisadi göstəricilər
74 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
ƏSAS CİZGİ – MƏXSUSİ BAKI
MÜNDƏRİCAT
75 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏQLİYYAT SXEMİ
Məxsusi Bakının nəqliyyat sxemi
76 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
MƏRKƏZLƏR
MÜNDƏRİCAT
77 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS TEXNİKİ-İQTİSADİ GÖSTƏRİCİLƏR
GÖSTƏRİCİLƏR ÖLÇÜ VAHİDİ 2011 2030
ƏRAZİ
Məxsusi Bakının ümumi ərazisi ha 33 230,64 33 333,29
Kənd təsərrüfatı təyinatlı ərazilər ha 106,53 102,28
Məskunlaşma əraziləri ha 17 015,57 22 624,04
o cümlədən
Yüksək sıxlıqlı məskunlaşma əraziləri (o cümlədən Mərkəzi Biznes Rayonu) ha 3 064,77 4 958,21
Orta sıxlıqlı məskunlaşma əraziləri ha 811,99 1 171,59
Aşağı sıxlıqlı məskunlaşma əraziləri ha 5 150,28 1 870,64
Seyrək sıxlıqlı məskunlaşma əraziləri ha 5 168,08 4 848,92
İnzibati mərkəzlər ha 421,82 369,83
Ali təhsil müəssisələri ha 128,63 254,50
Səhiyyə müəssisələri ha 144,22 293,75
Mədəniyyət mərkəzləri ha 109,15 247,78
İdman əraziləri ha 230,21 581,51
Küçə-yol şəbəkəsi ha 892,69 3 386,54
Ümumi istifadədə olan yaşıllıqlar, rekreasiya əraziləri və regional parklar ha 893,73 4 640,77
Sənaye (bütün növ sənaye və kommunal obyektlər) ha 6 597,66 1 521,50
Rekultivasiya olunan və yaşıllaşdırılan ərazilər ha 396,63 4 543,80
Hərbi və digər rejimli zonalar ha 585,98 609,14
Dəmir yolları ha 632,54 643,57
Təchizat (anbarlar) ha 740,52 727,79
Nəqliyyat müəssisələri ha 238,66 148,04
Mühəndis-kommunikasiya infrastrukturu ha 474,07 505,13
Qəbirstanlıqlar ha 380,00 642,06
Göllər ha 2 696,59 872,34
Vulkanlar ha 58,88 153,77
Sərt yamaclı və digər ərazilər ha 3 307,01 239,83
Məxsusi Bakı üzrə texniki-iqtisadi göstəricilər
78 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
GÖSTƏRİCİLƏR ÖLÇÜ VAHİDİ 2011 2030
ƏHALİ
Əhalinin ümumi sayı nəfər 1 675 275 2 300 000
Əhalinin orta sıxlığı nəfər/ha 50 69
Məskunlaşma ərazilərində əhalinin orta sıxlığı nəfər/ha 98 102
YAŞAYIŞ FONDU
Ümumi yaşayış fondu min m
2
31 087 57 500
Adambaşına düşən ümumi yaşayış sahəsi m
2
18,5 25
Mənzillərin ümumi sayı ədəd 397 756 541 176
Söküləcək yaşayış fondu min m
2
- 3 930
Yeni yaşayış fondu min m
2
- 30 343
SOSİAL TƏYİNATLI MÜƏSSİSƏLƏR
Xəstəxanalarda çarpayı sayı ədəd 9 585 23 000
Ambulator-poliklinikaların potensialı növbə/nəfər 19 411 80 500
Məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin layihə tutumu yer 39 739 138 000
Orta ümumtəhsil müəssisələrinin layihə tutumu yer 208 381 414 000
Orta və ilk-peşə ixtisas təhsil müəssisələrində yerlərin sayı ədəd 8 018 20 087
Ali təhsil müəssisələrində tələbələrin sayı nəfər 89 264 130 000
MÜHƏNDİS-NƏQLİYYAT İNFRASTRUKTURU
Dəmiryol şəbəkəsinin uzunluğu km 85 65
Metro xətlərinin uzunluğu km 34,7 119
Ümumi şəhər əhəmiyyətli magistral küçələrin uzunluğu km 146,64 215,43
Rayon əhəmiyyətli magistral küçələrin uzunluğu km 130,98 291,00
Yerli əhəmiyyətli küçələrin uzunluğu km 176,17 390,78
Magistral qaz kəmərinin uzunluğu km 123,61 275,18
Gündəlik su təchizatının həcmi m
3
/sutka 505 933 680 800
Adambaşına düşən gündəlik su sərfi l/sutka 302 296
Adambaşına düşən gündəlik çirkab suyun həcmi l/sutka 272 266
Hər mənzilə düşən elektrik enerjisi kVt 5,5-8,8 8-13,5
Adambaşına düşən illik qazın həcmi m
3
/il 755 980
Məişət zibilinin illik həcmi min ton 840 1 265
Zibil emal edən zavodların sayı ədəd 1 2
MALİYYƏ GÖSTƏRİCİLƏRİ
Ümumi Daxili Məhsulun həcmi mln manat 30 240 53 742
Adambaşına ÜDM manat 18 051 23 366
Ərazi planlaşdırma sxeminin həyata keçirilməsi üzrə investisiyaların təxmini həcmi mln manat - 90 228
Məxsusi Bakı üzrə texniki-iqtisadi göstəricilər
ƏSAS TEXNİKİ-İQTİSADİ GÖSTƏRİCİLƏR
MÜNDƏRİCAT
79 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
Böyük Bakının Regional İnkişaf Planının əsas müddəaları:
Ərazinin sosial-iqtisadi inkişafının strateji aspektlərinin müəyyən edilməsi
Ərazi bölgüsünün aparılması və müxtəlif təyinatlı ərazilər arasındakı əlaqələrin
aşkar edilməsi üçün müəyyən sistemin yaradılması
Müfəssəl planların hazırlanması üçün çərçivə sənədinin təmin edilməsi
İyerarxik cəhətdən strukturlaşdırılmış nəqliyyat oxlarının aşkara çıxarılması
80 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
İyerarxik cəhətdən strukturlaşdırılmış mərkəzlərin, alt-mərkəzlərin və lokal mərkəzlərin yaradılması
Plan üzrə nəzərdə tutulmuş mərkəzlərin funksiyalarının müəyyən edilməsi
Planda qeyd olunan I növbədə planlaşdırılan ərazilərin sosial, ekoloji və iqtisadi tənzimləmə
problemlərinin həlli vasitəsi kimi nəzərdə tutulması
Qobu bələdiyyəsinin ərazisində 500 hektar sahəni əhatə edən və ilkin mərhələdə 60 minə yaxın
məcburi köçkünün köçürülməsi üçün salınacaq yaşayış massivinin gələcəkdə regional desentralizasiya
məqsədli vektorun inkişafı ilə əlaqələndirilməsi
MÜNDƏRİCAT
81 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
Böyük Bakının Regional İnkişaf planı üzrə əsas prinsipial təkliflər:
Mərkəzlərin iyerarxiya sisteminin qurulması
Ətrafda dairəvi yolun və məhdudlaşdırıcı zolağın salınması
Bakı şəhərində Mərkəzi Biznes Rayonunun, Binəqədi və Sabunçuda alt-mərkəzlərin, Sumqayıt və Ələtdə
urbanizasiya mərkəzlərinin, Lökbatan, Zığ, Səngəçal, Müşviqabad-28 May, Novxanı, Maştağa, Şüvəlan,
Türkan və Hövsanda lokal mərkəzlərin yaradılması
82 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
Sumqayıtın sənaye qütbü və Ələtin inkişaf qütbü kimi
inkişaf etdirilməsi
Ələtdə ikinci aeroportun tikilməsi
Ələt, Sumqayıt və H.Əliyev adına Hava Limanı
istiqamətində relsli ictimai nəqliyyat marşrutlarının
açılması
Kənd təsərrüfatı istehsalı, milli parkların yaradılması
və ətraf mühitin mühafizəsi üçün nəzərdə tutulmuş
ərazilərin mühafizə olunması
Su hövzələrinin təmizlənməsi və regional parklara
çevrilməsi
MÜNDƏRİCAT
83 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
Çirklənmiş torpaqların təmizlənməsi, bərpası
və neft ərazilərində salınan məskunlaşma
ərazilərində yenidənqurma işlərinin aparılması
Turizmin inkişaf etdirilməsi (şimaldakı sahilyanı
ərazilərdə, Böyük Zirə adasındakı həbsxananın
yerində)
Sıradan çıxmış dəmir yolu xətlərinin bərpa
edilməsi və yenilənməsi
İnteqrasiya olunmuş idarəetmə strategiyasının
təşkili (torpaq tədqiqatları, geoloji, hidrogeoloji
və hidroloji tədqiqatlar, torpaq mülkiyyəti və
kadastr sahələri)
Ələt, Səngəçal, Zığ, Xocasən, Dübəndi, Sumqayıt
və Böyük Şor gölünün ərazisində yeni ali təh-
sil müəssisələrinin yaradılması üçün ərazilərin
nəzərdə tutulması
84 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Məxsusi Bakının Baş planı üzrə əsas prinsipial təkliflər:
Bakı şəhərinin mərkəzi hissəsində Mərkəzi Biznes Rayonunun yaradılması
Sabunçu və Binəqədi ərazisində 2 alternativ alt-mərkəzin yaradılması
Zığ və Lökbatanda lokal mərkəzlərin yaradılması
Plan ərazisinin müxtəlif yerlərində 25 yerli mərkəzin yaradılması
Böyük Şor gölü ilə Xəzər dənizi arasında ekoloji dəhlizin - yaşıl zolağın yaradılması
Dənizkənarı Milli Parkın dənizə doğru 70-100 m genişləndirilərək Şıx çimərliyindən Zığ qəsəbəsinin
ərazisinədək uzadılması və müvafiq sahilbərkitmə tədbirlərinin görülməsi
Şəhərin mərkəz hissəsində yerləşən tarixi abidələrin mühafizə edilməsi məqsədilə
Şəhər Mühafizə Zonasının yaradılması
Bibiheybət qəsəbəsinin müasir zona kimi inkişaf etdirilməsi
İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
MÜNDƏRİCAT
85 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
Məxsusi Bakının Baş planı üzrə əsas prinsipial
təkliflər:
Zığ qəsəbəsində Təhsil, Elm və Texnologiya Parkının
yaradılması
Heydər Əliyev prospektindən Koroğlu metro stansiyası
istiqamətində Səhiyyə Mərkəzinin yaradılması
Balaxanı və Lökbatan qəsəbələrində Kiçik və Orta
Sənaye Zonalarının yaradılması
Böyük Şor gölünün şimal hissəsində Mütəşəkkil
Sənaye Zonasının yaradılması
İxtisaslaşdırılmış Sənaye Zonalarının yaradılması
Biləcəri qəsəbəsində logistika mərkəzlərinin
yaradılması
Yaşayış standartlarına cavab verməyən məskunlaşma
ərazilərində yenidənqurma işlərinin aparılması
Dəmir yollarının bərpası və yenidən istifadəsi,
yeni dəmir yolu xətlərinin salınması
Metro sisteminin genişləndirilməsində inkişafın ilk
növbədə Xırdalan istiqamətinə yönəldilməsi
Mənzil tələbatının müvafiq səviyyədə ödənilməsi
məqsədilə yeni məskunlaşma ərazilərinin salınması
Böyük Şor gölünün yaxınlığında, Xocasən və Zığ
qəsəbələrinin ərazisində ali təhsil müəssisələrinin
yaradılması üçün ərazilərin nəzərdə tutulması
86 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
ƏSAS MÜDDƏALAR və TƏKLİFLƏR
Məxsusi Bakıda I növbədə
planlaşdırılan ərazilər:
İQTİSADİ MƏQSƏDLİ LAYİHƏLƏR:
Sabunçu - alt mərkəz, Binəqədi -
alt mərkəz, Böyük Şor gölünün
şimal hissəsi - Mütəşəkkil Sənaye
Zonası, Balaxanı və Lökbatan - Kiçik və
Orta Sənaye Zonası, Biləcəri - logistika
mərkəzi, Zığ və Lökbatan - lokal mərkəzlər
EKOLOJİ MƏQSƏDLİ LAYİHƏLƏR:
Böyük Şor gölü, Bülbülə gölü,
Xocasən gölü, Yaşıl zolaq
SOSİAL MƏQSƏDLİ LAYİHƏLƏR:
Ağ şəhər, Təhsil, Elm və Texnologiya
Parkı, Səhiyyə Mərkəzi, Qanlı göl,
1 – ci Alatava, 2 – ci Alatava, 7 – ci
Alatava, Şəhər Mühafizə Zonası, Xutor və
Bibiheybət
İ
E
S
MÜNDƏRİCAT
87 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
İqtisadi inkişaf 6 mühüm klasterin formalaşdırılmasına yönəldiləcək:
1. Bakı şəhəri
Şəhərin modernizasiyası ilə əlaqədar perspektiv və potensial layihələr:
Beynəlxalq aeroportun genişləndirilməsi və potensialının artırılması
Bakı metrosunun genişləndirilməsi
Şəhər mərkəzinin modernizasiyası
Bakı ətrafında çox zolaqlı dairəvi yolun salınması
Dəniz limanının Bakıdan Ələtə köçürülməsi
“Ağ şəhər” layihəsi
Böyük Şor ərazisində Olimpiya şəhərciyinin salınması
Bakı buxtasında, Böyük Zirə adasında “İstirahət Sağlamlıq Kompleksi”nin tikintisi
88 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Bakı şəhərində inkişaf üçün potensial imkanları
olan istehsal sahələri:
Uşaq qidasının istehsalı
Çörək və un sənayesində istifadə edilən müxtəlif
qatqıların və fraksiyaların istehsalı
Peçenye və vafli istehsalı
Şokolad və ondan hazırlanan məmulatların
istehsalı
Zeytun və zeytun yağının istehsalı
Makaron məmulatlarının istehsalı
Zəfəran istehsalı
Süd və süd məhsullarının istehsalı
Kərə yağının istehsalı
Dəri məmulatlarının istehsalı
Kimyəvi saplardan toxuculuq məmulatlarının
istehsalı
İdman avadanlıqlarının və vasitələrinin istehsalı
İstixana məhsullarının istehsalı (göbələk,
gülçülük və s.)
İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
MÜNDƏRİCAT
89 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
2. Sumqayıt şəhəri
H.Z.Tağıyev qəsəbəsi istiqamətində sənaye qovşağının yaradılması üçün əsas iqtisadi inkişaf prioritetləri:
Neft-kimya sənayesinin müasir texnologiyalar əsasında inkişaf etdirilməsi
Yeyinti sənayesinin inkişafının dəstəklənməsi
Elektron sistemlərin yığımı və digər növ mülki məmulatların istehsalının təşkili
Cihazqayırma sənayesinin bərpası
Kimyəvi gübrələrin istehsalının dəstəklənməsi
Toxuculuq məmulatları istehsalının inkişaf etdirilməsi
90 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
Prioritetlərin reallaşdırılması üçün yaxın
gələcəkdə Sumqayıtda yaradılacaq və fəaliyyət
göstərəcək sənaye parkları:
Sumqayıt Sənaye Parkı
Sumqayıt Texnologiyalar Parkı
Sumqayıt Yüksək Texnologiyalar Parkı
Sumqayıt Kimya Sənaye Parkı
MÜNDƏRİCAT
91 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
Sumqayıtda aşağıdakı sahələrin inkişafına diqqətin artırılması məqsədəuyğundur:
Kimya sənayesinin xammal bazasına əsaslanan əczaçılıq sənayesinin inkişaf etdirilməsi
Ziyanvericilərə qarşı dərmanların və heyvandarlıqda tətbiq olunan preparatların istehsalının təşkili
Yüksək Texnologiyalar Parkının nəzdində «Yüksək Texnologiyalar Universiteti»nin yaradılması
Kiçik və orta ölçülü heyvandarlıq komplekslərinin yaradılması
İri topdansatış şəbəkələrinin və logistika mərkəzlərinin yaradılması
Müxtəlif istiqamətlərdə kiçik və orta sahibkarlığın inkişafının dəstəklənməsi
92 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
3. Xırdalan şəhəri
Ərazinin perspektiv inkişafı ilə bağlı
hökumətin əsas planları:
Qida və içki sənayesinin inkişafı
Mebel sənayesinin inkişafı
Quşçuluğun inkişafının dəstəklənməsi
Aqroservis xidmətlərinin yaradılması
Tikinti məmulatlarının istehsalının təşviqi
Südlük maldarlığın dəstəklənməsi
Tərəvəzçiliyin inkişafı
Xidmət sektorunun inkişafı
Uşaq qidası istehsalının dəstəklənməsi
MÜNDƏRİCAT
93 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
4. Lökbatan - Ələt sənaye qovşağı

Ərazidə həyata keçiriləcək böyük layihələr:
Neft-Qaz Emalı və Neft-Kimya Komplek-
sinin tikintisi
Yeni Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı
kompleksinin tikintisi
Ərazidə mövcud iri ticarət komplekslərinin
inkişaf etdirilməsi və modernləşdirilməsi
Kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı üzrə
diqqətdə saxlanılacaq sahələr:
Tikinti materiallarının istehsalı
Tikiş və toxuculuq məmulatlarının istehsalı
Çörək və qənnadı məhsullarının istehsalı
Heyvandarlıq, quşçuluq və balıqçılığın
inkişafı
Sənətkarlıq (xalçaçılıq və s.)
94 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
5. Abşeron yarımadasının Xəzər dənizi ətrafı boyu turizm kompleksinin yaradılması
Ərazinin iqtisadi inkişaf prioritetləri:
Turizm infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi
Ekoloji bərpa işlərinin davam etdirilməsi və dənizkənarı ərazilərin təmizlənməsi
Müasir turizm komplekslərinin yaradılması
Sanatoriya-müalicə və istirahət mərkəzlərinin bərpa edilməsi və müasirləşdirilməsi
Kənd təsərrüfatının inkişafının dəstəklənməsi
Ərzaq istehsalı müəssisələrinin yaradılması
Çörək və qənnadı məhsullarının istehsalı
MÜNDƏRİCAT
95 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İQTİSADİ İNKİŞAFIN ƏSAS İSTİQAMƏTLƏRİ
6. Xəzər, Sabunçu, Suraxanı və Abşeron rayonlarının Bakı şəhərindən şimal-şərqdə yerləşən qəsəbələri
Kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı üçün potensiala malik sahələr:
Zeytun istehsalı təsərrüfatlarının inkişafı
Zəfəran istehsalının inkişafı
Müasir istixana komplekslərinin yaradılması
İntensiv üzümçülüyün inkişafı
Quşçuluq komplekslərinin yaradılması
Kiçik və orta ölçülü maldarlıq komplekslərinin yaradılması
Kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı və ərzaq istehsalı müəssisələrinin yaradılması
Çörək və qənnadı məhsullarının istehsalı
96 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
Ekoloji idarəetmə tədbirləri:
Təbii göllər və çimərlik ərazilərinin inkişaf proseslərinin
təsirlərindən mühafizə olunması
Hər bir göl üçün turizmin inkişafı konsepsiyasına
əsasən idarəetmə planının hazırlanması
İdarəetmə planı hazırlanana qədər gölün 200 m
radiusunda tikinti işlərinin qadağan olunması
Bərk və zərərli tullantılar üzrə müvafiq idarəetmə
planının hazırlanması
Bütün obyektlərin çirkab suların toplanması sisteminə
qoşulması
Çirkab suların dənizə axıdılmazdan və suvarmada
istifadə olunmazdan əvvəl təmizləmə qurğularına
ötürülməsi və təmizlənməsi
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
MÜNDƏRİCAT
97 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Tikililərin su altında qalmaması üçün yağış və drenaj
sistemlərinın yaradılması
Dəyərli kənd təsərrüfatı torpaqlarının başqa təyinatlar
üzrə istifadə olunmasının qarşısının alınması
Qızıldaş qəsəbəsində yaradılması nəzərdə tutulan
sement zavodundan çıxan tozun idarə olunması üçün
tədbirlərin görülməsi
İnvestisiya layihələri üçün Ətraf Mühitə Təsirin
Qiymətləndirilməsi hesabatlarının hazırlanması
Nəqliyyat infrastrukturu ilə tarixi-mədəni irs əraziləri
arasında müvafiq bufer zonaların yaradılması
Çirklənmiş ərazilər təmizlənmədən inkişaf tədbirlərinin
aparılmasının qadağan olunması
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
98 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
Sumqayıtın sahilyanı ərazilərində yerləşən sənaye zonalarının təmizlənərək rekreasiya
məqsədləri üçün istifadə olunması
Masazır və Hökməlinin yaxınlığındakı palçıq vulkanlarının ətrafında bufer zonaların yaradılması
Masazır gölünün ətrafının duz istehsalı ilə uyğunlaşdırıla biləcək şəkildə inkişaf etdirilməsi
Pirallahı ərazisində inkişaf tədbirləri həyata keçirilməzdən əvvəl ekoloji tədqiqatların aparılması
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
MÜNDƏRİCAT
99 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Mühüm dəyərə malik ərazilərin (palçıq vulkanları, Yanar Dağ) zibillənməsinin qarşısının alınması üzrə
tədbirlərin görülməsi
Karxanaların fəaliyyət göstərdiyi ərazilər üçün bərpa planlarının hazırlanması
Ələtdə salınacaq limana gələn gəmilərdə formalaşan bərk, maye tullantıları və çirkab sularının dənizə
atılmasının qarşısının alınması üçün müvafiq qurğuların tikilməsi
Xəzər dənizinin səviyyəsinin qalxması şəraitində Ələtin və alçaq ərazilərin subasmaya məruz qalmaması
məqsədilə dəniz müdafiə sistemlərinin quraşdırılması
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
100 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
Böyük Bakı ərazisində ekoloji idarəetmə
sahəsində investisiya fəaliyyətləri üzrə təkliflər:
Sumqayıt poliqonunun bağlanması və
tullantıxananın təmizlənməsi
Qaradağın yaxınlığındakı ərazidə poliqon
yaradılması
Çirkab suların təmizlənməsi qurğularının
Ələt, Qobustan, Şıxlar, Bibiheybət, Türkan,
Hövsan, Pirallahı və Pirşağıda inşa olunması
Abşeron yarımadasının şimal-qərb və şərq
sahillərində dənizin dayaz hissələrində külək
enerjisi turbinlərinin yerləşdirilməsi
Zabrat – Balaxanı və Zabrat – Binəqədi
yolları ətrafı ərazidə zibil yandırma zavodunun
tullantıların çeşidləmə zavodu və poliqon ilə
birgə fəaliyyat göstərməsi
Lökbatanda yeni tullantı ötürmə stansiyasının
tikilməsi
Bibiheybətdə çirkab suların təmizlənməsi
üzrə yeni məntəqənin inşası
Müşviqabadın cənubunda tullantı poliqonunun
yaradılması
ƏTRAF MÜHİTİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
MÜNDƏRİCAT
101 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
PLANIN MALİYYƏ DƏYƏRİ
LAYİHƏ
İSTİQAMƏTLƏRİ
TƏLƏB OLUNAN
SƏRMAYƏ
DÖVLƏT
İNVESTİSİYALARI
BEYNƏLXALQ
KREDİTLƏR və
QRANTLAR
MÜƏSSİSƏ və
TƏŞKİLATLARIN
VƏSAİTİ
XARİCİ
İNVESTİSİYALAR
YERLİ
İNVESTORLAR və
ƏHALI
Sosial tələbatlar 40,809 12,651 0,816 11,427 0,816 15,099
Şəhərin yükünün azaldılması 2,739 2,328 - 0,411 - -
İdman, istirahət və turizm 10,728 7,617 0,107 1,716 0,644 0,644
Kommunal infrastruktur 19,505 9,362 1,170 8,973 - -
Nəqliyyat infrastrukturu 11,435 10,635 0,686 0,114 - -
Ekoloji layihələr 10,981 9,224 0,220 1,537 - -
Biznes layihələri 43,400 14,322 - 13,888 7,812 7,378
Cəmi tələb olunan sərmayə 139,597 66,139 2,999 38,066 9,272 23,121
Ümumi yekunda payı, % 100,00 47,38 2,15 27,27 6,64 16,56
Böyük Bakı üzrə (milyard manat)
102 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
PLANIN MALİYYƏ DƏYƏRİ
LAYİHƏ
İSTİQAMƏTLƏRİ
TƏLƏB OLUNAN
SƏRMAYƏ
DÖVLƏT
İNVESTİSİYALARI
BEYNƏLXALQ
KREDİTLƏR və
QRANTLAR
MÜƏSSİSƏ və
TƏŞKİLATLARIN
VƏSAİTİ
XARİCİ
İNVESTİSİYALAR
YERLİ
İNVESTORLAR və
ƏHALI
Sosial tələbatlar 21,108 6,543 0,423 5,910 0,423 7,809
Şəhərin yükünün azaldılması 2,739 2,328 - 0,411 - -
İdman, istirahət və turizm 8,651 6,142 0,087 1,384 0,519 0,519
Kommunal infrastruktur 13,640 6,547 0,818 6,275 - -
Nəqliyyat infrastrukturu 11,420 10,621 0,685 0,114 - -
Ekoloji layihələr 5,925 4,977 0,118 0,830 - -
Biznes layihələri 26,745 8,826 - 8,558 4,814 4,547
Cəmi tələb olunan sərmayə 90,228 45,984 2,131 23,482 5,756 12,875
Ümumi yekunda payı, % 100,00 50,96 2,36 26,03 6,38 14,27
Məxsusi Bakı üzrə (milyard manat)
MÜNDƏRİCAT
103 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
PLANIN MƏRHƏLƏLƏRİ
Böyük Bakının inkişaf mərhələləri
2014-2015-ci illər: Çox mərkəzli inkişafa hazırlıq
Bütün maraqlı tərəflərin cəlb olunması, davamlı və ardıcıl müzakirələrin aparılması
Konkret layihələr üzrə hazırlıqların görülməsi
Şəbəkələşmə prosesinin institusionallaşdırılması
Yerli iqtisadi inkişafın qiymətləndirilməsi qruplarının yaradılması
İcra strukturları ilə özəl sektor arasında tələb olunan əlaqələrin qurulması
Planlaşdırma işinin daha mütəşəkkil təşkili
2015-2020-ci illər: Üstünlüyün çox mərkəzli inkişafa verilməsi
Hüquqi və maliyyə yardımı vasitəsilə yerli inkişafın dəstəklənməsi
Yerli iqtisadi inkişaf qruplarının Yerli İqtisadi İnkişaf İdarələrinə çevrilməsi
Yerli planlaşdırma üzrə görüləcək işlərin müəyyən edilməsi
Monitorinq-qiymətləndirmə-nəzarət təşkilatlarının yaradılması
Ətraf ərazilərlə nəqliyyat əlaqələsinin tam təmin edilməsi
İnkişafın üstünlük verildiyi ərazilərdə ilk növbədə mənzil təminatı probleminin həlli
104 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
PLANIN MƏRHƏLƏLƏRİ
2020-2025-ci illər: Çox mərkəzli inkişafın tam formalaşması və tarazlı inkişafa keçid
Cənub sahilyanı ərazilərdə irimiqyaslı investisiya layihələrinin tamamlanması
Yarımadada və cənub sahilyanı ərazilərdə əhalinin mənzil və sosial tələbatlarının ödənilməsi
Mərkəzi Biznes Rayonunun ətrafında 2 alt mərkəzin yaradılması
Abşeron yarımadasında əhalinin daha tarazlı paylanmasının təmin edilməsi
Antiinhisar tədbirləri ilə yanaşı, müəssisələr arasında qarşılıqlı əlaqələndirmənin təşkili
Yeni investisiya qərarlarının verilməsi
2025-2030-cu illər: Tarazlı inkişafın əldə olunması
Şimal-qərb hissədə iqtisadi diversifikasiya məqsədli vektorun yaradılması
Qərb hissədə regional desentralizasiya məqsədli vektorun yaradılması
Cənub-qərb hissədə mərkəzi inkişaf vektorunun yaradılması
Mərkəzin şimal-şərqində və şimal-qərbində daxili desentralizasiya məqsədli köməkçi vektorun yaradılması
Böyük Bakı ərazisinin mərkəzində yüksək səviyyəyə malik Mərkəzi Biznes Rayonunun (MBR) yaradılması
MÜNDƏRİCAT
105 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
PLANIN MƏRHƏLƏLƏRİ
Məxsusi Bakının inkişaf mərhələləri
2014-2015-ci illər:
İctimai nəqliyyat vasitələri üzrə yeni marşrutların açılması
Mərkəzdə nəzərdə tutulan yaşıllaşdırma tədbirlərinin həyata keçirilməsi
Göllərin və ətraf ərazilərin təmizlənməsi və yenidən istifadəsi
Yaşıllıq, istirahət, əyləncə və mədəniyyət ərazilərinin yaradılması
Qeyd olunan məskunlaşma ərazilərinin yenidən qurulması
Səhiyyə Mərkəzinin yaradılması
Kiçik və orta ölçülü sənaye zonalarının yaradılması
106 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
PLANIN MƏRHƏLƏLƏRİ
2015-2030-cu illər:
Şəhər Mühafizə Zonasının yaradılması
Alt mərkəzlərin yaradılması
Metro xətləri, dəmir yolları və sürətli avtomobil
yollarının çəkilməsi
Mühəndis kommunikasiya infrastrukturunun
qurulmasının davam etdirilməsi
Mütəşəkkil Sənaye Zonasının yaradılması
Lokal Mərkəzlərin formalaşdırılması
I növbədə planlaşdırılan ərazilər üzrə tədbirlərin
həyata keçirilməsi
Ali təhsil müəssisələrinin nəzərdə tutulan
ərazilərdə yaradılması
MÜNDƏRİCAT
107 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANININ İCRA MEXANİZMLƏRİ və İDARƏETMƏ PRİNSİPLƏRİ
İnzibati amillər
Planın müvafiq dövlət orqanları və ictimai
təşkilatlarla müzakirəsi, rəy və tövsiyyələrin
nəzərə alınması və razılaşdırılması
Planın təsdiqindən sonra onun icrasının
praktik və hüquqi cəhətdən təmin edilməsi
Plan üzrə təklif olunan rayonların rəsmi
sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi
Planlaşdırma amilləri
BBRİP-nin də daxil olunduğu çərçivə sənədi
olacaq Azərbaycan Respublikası əhalisinin
məskunlaşmasının, təbiətindən istifadəsinin
və istehsal qüvvələrinin ərazi təşkilinin Baş
sxeminin hazırlanması
Əraziyə daxil olan yaşayış məskənlərinin baş
və müfəssəl planlarının hazırlanması
Müvafiq dövlət qurumlarının həyata keçirdiyi
planlarla BBRİP-in inteqrasiya olunması
Dövlət siyasətlərinin və proqramlarının
(xüsusilə Azərbaycan 2020) nəzərə alınması
108 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
İNKİŞAF PLANI
BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANININ İCRA MEXANİZMLƏRİ və İDARƏETMƏ PRİNSİPLƏRİ
Əlaqələndirmə amilləri
İdarələrarası əlaqələrin gücləndirilməsi, dövlət və özəl sektor əməkdaşlığının
genişləndirilməsi, dövlət və özəl sektorla ali təhsil müəssisələri arasında
əlaqələndirmə və əməkdaşlıq mexanizmlərinin gücləndirilməsi
İnternet resursları vasitəsilə müvafiq icra orqanları və planlaşdırma institutları
arasında məlumat mübadiləsinin institusionallaşdırılması
Yerli resursların qiymətləndirilməsi və mobilizasiyasının təmin edilməsi
məqsədilə Yerli İqtisadi İnkişaf İdarələrinin fəaliyyətinin gücləndirilməsi
İnsan resursları amilləri
Potensialın gücləndirilməsi və təlim proqramları vasitəsilə planlaşdırma
təcrübəsinin genişləndirilməsi
Ali təhsil müəssisələrində ərazi planlaşdırma mövzusunda tədris proqramlarının
genişləndirilməsi
MÜNDƏRİCAT
109 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
Hüquqi amillər
Texniki tələblər və mülkiyyət məsələləri
üzrə baş verən dəyişikliklərə əsasən
hüquqi bazanın və normativ qaydaların
təkmilləşdirilməsi
Ərazidən istifadə və ərazinin idarə olunması
üzrə prosedurların şəffaf şəkildə tətbiq
edilməsi üçün hüquqi bazanın yaradılması
İctimai nəzarət amilləri
Ekoloji cəhətdən zərərsiz inkişaf prosesinin
təmin olunması və mədəni irs abidələrinin
qorunması üçün müstəqil ictimai nəzarət
mexanizmlərinin yaradılması
Qarşılıqlı idarəetmə modellərinin
yaradılması və QHT-lərlə əməkdaşlıq
kanallarının qurulması
Monitorinq-qiymətləndirmə-nəzarət
mexanizminin qurulması
BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANININ İCRA MEXANİZMLƏRİ və İDARƏETMƏ PRİNSİPLƏRİ
110 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI
NƏTİCƏ
Beləliklə, təqdim olunan Bakı və Sumqayıt şəhərlərinin inzibati ərazilərini və Abşeron rayonunun bir hissəsini
əhatə edən Böyük Bakının Regional İnkişaf Planı 1:25 000 miqyasında hazırlanmaqla 282 322,85 hektar ərazini
əhatə edən ərazi planlaşdırma sənədidir və Böyük Bakı regionu üçün ilk dəfə hazırlanır. Həmçinin Məxsusi Bakının
Baş planı Səbail, Yasamal, Nəsimi, Nərimanov, Binəqədi, Nizami, Xətai, Qaradağ, Sabunçu və Suraxanı rayonlarını
əhatə edir. Planlaşdırılan ərazinin sahəsi 33 333,29 hektar təşkil edir.
Bakı şəhərinin Bakı Dövlət Layihə İnstitutu tərəfindən hazırlanan sonuncu Baş planı 1987-ci ildə təsdiq edilmişdir.
Böyük Bakının Regional İnkişaf Planı hazırlanarkən ərazi üzrə toplanmış məlumatlar, aparılan təhlillər, verilən
proqnozlar və planlaşdırma, ekoloji qiymətləndirmə, iqtisadi inkişaf, nəqliyyat və mühəndis infrastrukturları üzrə
əldə olunan nəticələr gələcəkdə hazırlanması tələb olunan şəhərsalma sənədləri üçün istinad sənədi və əsas
olacaqdır.
MÜNDƏRİCAT
111 BÖYÜK BAKININ REGİONAL İNKİŞAF PLANI