You are on page 1of 2

Viernes, 1/7/2011, 09:17 h

Galicia
MANUEL RIVAS
A santa paciencia dos mestres de Galicia
Estamos de paso nunha casa de comidas dunha vila galega. a hora de xantar. Hai un televisor ao ondo,
moderno, de plasma, o !ue lle d" " sala de comedor un xeito de cinema comentado. #odo transcorre
nunha atmosera de tran!uilidade, a$nda !ue as m"is das noticias sexan in!uietantes e indixestas. %ais xa
estamos aeitos a esga&ar as d'as unci(ns, de tal xeito !ue podemos compati)ili&ar o pracer no padal co
a)raio mental. *as dierentes mesas, os clientes comen en silencio ou alan do seu. +e s'peto, todo
cam)ia. , noticia en televisi(n dunha protesta do proesorado galego contra o incremento de horario
lectivo, as imaxes dunha maniestaci(n multitudinaria dos mestres, provoca os comentarios en vo& alta e
alpori&ados de varios comensais.
-*on !ueren tra)allar, eses langr"ns.
-,$nda han de pedir m"is vacaci(ns.
-, eses p'/aos eu a cavar ga)ias.
, maior$a, hai !ue dicilo, cala. 0eguramente pensan outra cousa, mais calan. 0eguramente 1 a actitude
m"is intelixente, pois os outros est"n no transo de )ourear, de exercer o poder deci)1lico. ,s$ !ue nese
intre o discurso dominante na sala
era o da repro)aci(n e condena dos mestres. *on s( iso. 2 despre&o cara " xente !ue tra)alla no ensino.
*on un despre&o cal!uera, sen(n un despre&o rancoroso, emitido polo son !ue produce a ma!uinaria do
odio. ,demais de atrago"rseme os )er)erechos, penso !ue hai d$as en !ue seria mellor sa$r da casa cuns
algod(ns encerados nos o$dos.
2s maniestantes levan a igura c(mica dun ca)e&udo. #en certa semellan&a co conselleiro de Educaci(n.
Esa imaxe, tam1n na distancia, desdramati&a o am)iente. o !ue ten a s"tira. 3ue act'a de catarse. 2
certo 1 !ue as voces eroches amansaron, e ent(n o$use unha !ue pairou livi"n na cargada atmosera.
-#e/en o seu m1rito, !ue terman dos rapaces.
,o !ue seguiu outra un pouco m"is pun&ante, retran!ueira.
-4ando non dos pais, !ue son peores.
, min gustar$ame engadir algo:
-#ermar terman de todo.
5ero calei. 5or covard$a. 5olos )er)erechos atragoados.
2 meu proceso mental oi o contrario ao dos ca)reados cos mestres, !ue logo oron recuando. Eu
anoxeime despois. 4ando xa pasara a regueia e morrera o conto. #e/o esa rare&a. 3ue me alpori&o cando
estou s(. ,doita pasarme o !ue os ranceses chaman l'esprit de l'escalier 6o esp$rito da escaleira7. 3ue me
lem)ro m"is tarde, a deshora, do !ue de)er$a ter dito. E ent(n alo s(. 5olemi&o comigo. 8ou " procura
do esp$rito da escaleira. Escri)o un artigo coma este. , d'as voces. , da perplexidade e a carraxe.
9un criado no respecto ao mestre. 0e cadra co/ec$n mestres, persoas concretas, !ue non merec$an ese
respecto, mais toda a humanidade !ue me arrodea)a, meus pais, meus veci/os, todos me transmitiron o
respecto " muller ou home !ue da)an escola. *on era un respecto d(cil. 2 respecto 1 dierente do
servilismo, da docilidade. En realidade, o !ue a min me transmit$an era o respecto po/o co/ecemento,
pola aprendi&axe, pola curiosidade de pescudar no desco/ecido, de avan&ar contra a ignorancia. Era un
respecto !ue atravesa)a os tempos, as xeraci(ns. *o ondo, unha herdan&a repu)licana. 5or!ue o po)o
sempre intu$u !ue o co/ecemento, e o li)re pensar, era a verdadeira con!uista do pan.
2 !ue est" a pasar hoxe en :alicia 1 algo ins(lito. ;n desprop(sito !ue supera o impens")el nunha
democracia. *in remont"ndose ao pa$s imaxinario de Sopa de ganso, o ilme dos irm"ns %arx,
encontrar$amos algo semellante relativo " educaci(n. 2 de encirrar a po)oaci(n contra os mestres. 4ontra
o proesorado. 2 dar p")ulo e ampliicar alsidades, dando a entender !ue os ensinantes son unha especie
de estamento privilexiado, nugall"ns !ue non dan un pau a auga, ou trat"ndoos como unha xunta de )ois
preguiceiros aos !ue c(mpre aguilloar con medidas penitenciais.
5ero, !ue a)surdo 1 este dunha ,dministraci(n !ue en lugar de aortalar o ensino, o espa&o )asilar do
uturo, o !ue ornece 1 o descr1dito dos ensinantes<
2s ensinantes viron recortados os seus soldos. ;ns salarios !ue xa son moi ineriores aos da media
europea. 2s centros de ensino p')lico en :alicia ve/en surindo unha continua poda or&amentaria, de tal
maneira !ue grande parte das moitas actividades extras !ue se desenvolven son por mor do voluntarismo
e o esor&o non retri)u$do do persoal da ensinan&a. ,s )i)liotecas escolares de)er$an ser o cora&(n dos
centros. 5ois )en. 4o/e&o )i)liotecas e clu)s de lectura moi activos !ue s( existen gra&as aos mestres !ue
os an pos$)eis cun tra)allo nunca conta)ili&ado.
9alando de contar horas, o )o mestre, !ue son os m"is, tra)alla todo o d$a. 4ando non a noite. 3uen
co/e&a ese mester de ensinar sa)e da entrega !ue re!uire en horas de ormaci(n, de preparaci(n de
clases, de correcci(n de tra)allos e pro)as, de atenci(n persoal a estudantes con pro)lemas. 2 incremento
de horario lectivo !ue est" a provocar as protestas no ensino oi unha medida de corte disciplinario,
unilateral. 9ora cal ose a intenci(n, os respons")eis semellan ignorar !ue os recortes salariais non poden
ir agravados por un clima impositivo, ar)itrario, sen pontes de di"logo e negociaci(n. , auctoritas 1 algo
!ue os demais conceden polo valor de !uen a merece. *on se imp(n co cim)rar da vara de mando.
2 espa&o do ensino 1 o espa&o do di"logo. +a pala)ra. +o pensamento. 2 )erce da li)erdade. %ais
constru$r ese espa&o esixe sutile&a, grandes dep(sitos de esperan&a e unhas condici(ns de conian&a
)"sica. un tra)allo delicad$simo. +e primeira li/a de risco. E de enorme paciencia. 2 )o mestre ten de
ser, dalg'n xeito, da madeira de =evin, a!uel santo irland1s !ue estando en :lendalough, un lugar
monta/oso do condado de >ic?lo@, estricou os seus )ra&os para erguer unha pregaria ao 4eo, e ent(n
apareceu un merlo e pousou nel. *un dos )ra&os. E ao merlo a!uela p(la pareceulle )oa e chamou pola
merla e decidiron constru$r al$ o ni/o. 5uxeron os ovos, medraron as cr$as, e un d$a )otaron a voar. E s(
ent(n, s( nese intre, san =evin )aixou o )ra&o.
2s go)ernantes pasan. Hainos !ue deixan semente. E hainos !ue deixan un ronsel de ume. +os peores
umes, o ume !ue procede da s$ndrome de burn-out. +os ensinantes !ueimados.