Вы находитесь на странице: 1из 12

SADRŽAJ

1. POJAM PRIVREDNIH DRUŠTAVA................................................. 3


2. SUBJEKTI POSLOVANJA..................................................................3
3. ZAJEDNIČKI ELEMENTI PRIVREDNIH DRUŠTAVA...................4
4. VRSTE PRIVREDNIH DRUŠTAVA...................................................6
5. INDIVIDUALIZACIJA PRIVREDNIH SUBJEKATA U
PRAVNOM PROMETU........................................................................7
6. POSLOVNO IME( FIRMA) PRIVREDNOG DRUŠTVA...................7
7. ELEMENTI FIRME DRUŠTVA...........................................................8
8. PREDMET ( DJELATNOST) POSLOVANJA....................................9
9. UPIS FIRME U JAVNI REGISTAR...................................................10
10. NAČELA FIRME PRIVREDNOG DRUŠTVA..................................11
11. JEDINSTVENI IDENTIFIKACIONI – ID BROJ.............................. 12
12. ZASTUPANJE PRIVREDNOG DRUŠTVA......................................12

1
POJAM PRIVREDNIH DRUŠTAVA
Privredna društva su u svakoj zemlji veoma važni privredni subjekti.
Svaki zakonski oblik privrednog društva ima i svoja specifična obilježja koja ga čine
posebnim i samostalnim privrednim subjektom.
U Zakonu o privrednim društvima u članu 2 stav 1 navodi se da je:
"Privredno društvo pravno lice koje samostalno obavlja privrednu djelatnost radi sticanja
dobiti".
Privredno društvo je tvorevina njegovih osnivača. Nastala je jer su ti njegovi osnivači
htjeli i što su tu svoju volju izrazili u ugovoru o njegovom osnivanju, ili ako je samo
jedan osnivač u odluci o osnivanju.
Bitno je da su u pitanju pravna lica kao organizovani kolektivi ljudi koji ostavaruju
dozvoljenu djelatnost, odnosno cilj i kojima je pravni poretkom priznato svojstvo
subjekta prava, kao sposobnosti da budu nosioci prava, obaveze i odgovornosti.
Privredno društvo je poslovni subjekt sa statusom pravnog lica koji samostalno
obavlja djelatnost proizvodnje , prodaje i vršenja usluga na tržištu u cilju sticanja dobiti.
Ono predstavlja skup dva ili više fizički ili pravnih lica sa pravnim statusom, sa ciljem
obavljanja registrovane djelatnosti pod personalnom ili realnom firmom, na osnovu
udruživanja određenih uloga izraženih u dionicama ili u ulozima i da ostvare određenu
dobit.

Osnovni, odnosno zakonski elementi svakog društva su:

1. da je društvo ugovorena tvorevina , jer nastaje na osnovu ugovora, osim kad je


osnivač jedno lice.
2. da je privredno društvo pravno lice, sem nekih izuzetaka.
3. da privredno društvo nastaje udruživanjem kapitala osnivača
4. da društvo samostalno obavlja registrovanu djelatnost.
5. da je društvo profitna organizacija koja obavlja svoju djelatnost radi sticanja
dobiti.
6. da je imovinskopravno odgovorno za svoje obaveze.

Svaki zakonski oblik privrednog društva ima svoja specifična obilježja koja ga čine
posebenim i samostalnim privrednim subjektom.

SUBJEKTI POSLOVANJA

U poslovnim odnosima subjekti mogu biti različiti, ali pored svih različitosti, postoji
nešto što im je zajedničko, a to je da su subjekti poslovanja nosici određenih prava i
obaveza kao i da se nalaze u određenom poslovnom odnosu, bez obzira koju ulogu i
položaj u njemu imali.
Subjekti poslovanja su ona lica koja kumulativno imaju sljedeće svojstva:
1. da se mogu pojaviti kao nosioci prava i obaveza;
2. da su to lica koja stupaju u određene poslovne odnose i obavljaju neke od aktivnosti
poslovanja, odnosno da su u vezi sa njom.

2
Ako neko lice ne ispunjava jedan od ova dva uslova neće imati svojstvo poslovnog
subjekta. Nosioci prava i obaveza moraju imati pravnu i poslovnu sposobnost.
Pod pravnom sposobnošću podrazumjeva se sposobnost nekog lica da bude subjekt
prava.
Poslovna sposobnost znači da to lice može stvarati izjavom volje , prava i obaveze, znači
vršiti pravne poslove.
Drugi uslov znači da takva lica nužno obavljaju određenu djelatnost i da se pojavljuju u
obavljanju neke od aktivnosti koje sačinjavaju poslovanje.
Pod poslovnim odnosima podrazumjevaju se pravni i drugi odnosi koji nastaju između
subjekata povodom nekog predmeta poslovanja ili u vezi sa njim.

Subjekti poslovnog prava su fizička i pravna lica(privredna društva) koja u vidu stalnog
zanimanja obavljaju jednu ili više djelatnosti u oblasti proizvodnje, prodaje ili u vršenju
usluga. To je ona djelatnost kojom se bave privredni subjekti i koja je registrovana u
sudski registar privrednih društava.

ZAJEDNIČKI ELEMENTI PRIVREDNIH DRUŠTAVA

1. Ugovor o osnivanju društva je osnivački akt za nastanak privrednog društva.


Međutim, kod jednočlanih društava, odnosno kad je osnivač jedno lice, osnivački akt je
odluka o osnivanju.
Ugovor je formalan, što znači da mora biti sastavljen u pismenoj formi( formi ad
solemnitatem).
On mora biti potpisan od svih osnivača ili njegovih punomoćnika i ovjeren kod suda.
Pošto ugovor o osnivanju ima oblik javnobilježničkog akta, sastavljaju ga javni bilježnici,
odnosno notari.

2. Pravni subjektivitet pravno društvo stiče danom upisa osnivanja u registar


društva, a gubi ga danom upisa prestanka ( brisanja) društva iz registra.
Svojstvo pravnog lica društvo stiče danom upisa u sudski registar privrednih društava.
Upis u registar ima konstitutivni karakter jer se njim stiče pravni subjektivitet.
Pravni subjektivitet društva znači da društvo može u pravnom prometu sticati prava i
preuzimati obaveze, kao i da može biti vlasnik imovine i da može tužiti i biti tužen.
Sama suština pravne sposobnosti privrednih društava je u tome što su društvene (pravne)
tvorevine samostalni subjekti, odvojeni od njihovih članova i koji samostalno odgovaraju
za preuzete obaveze.
U našem pravu postoje 4 bitna elementa kroz koja se ispoljava pravna sposobnost
privrednog društva , a to su:

1. čvrsta i trajna organizacija sa organima preko kojih stupa u poslovne odnose.


2. dopušteni cilj zbog kojeg je osnovano.
3. samostalnost u pravnom prometu.
4. posebna imovina koja je odvojena od imovine članova društva.

3
3.Ulaganje kapitala osnivača je uslov nastanka privrednog društva. Osnivačka
osnovica mora biti formirana u minimalnom iznosu koji je propisan zakonom za pojedine
oblike privrednih društava. Unošenjem osnivačkog uloga u društvo je konstitutivni
element za nastanak društva, a ulozi osnivača mogu biti u : stvarima, pravima i novcu,
ali njihova vrijednost mora biti iskazana u novcu.

4.Samostalno obavljanje djelatnosti privrednog društva je jedan od bitnih


elemenata za određivanje subjektiviteta i pojma društva. Samostalnost privrednog društva
znači da ono u pravnom prometu nastupa u svoje ime i za svoj račun, a za obaveze
odgovara cjelokupnom svojom imovinom.
Izuzetno, društvo može nastupati u pravnom prometu u svoje ime a za tuđi račun, ili u
tuđe ime i za tuđi račun kao zastupnik. Društvo može da bude osnovano u jednom od
oblika koja su propisana zakonom, a u našem pravu je prihvaćeno načelo zatvorenog
broja pravnoorganizacionih oblika(numerus clausus).

5.Privredno društvo je profitna organizacija. Ono se osniva radi postizanja


ekonomskih ciljeva, odnosno dobiti. Privredna društva poslovanjem stiču dobit.
Pravo na dobit ima svaki član društva, srazmjerno visini svog uloga u kapitalu. Ali
ostvarena dobit nije uvijek izvjesna, pa u slučaju poslovnog gubitka društva, članovi
srazmjerno učestvuju u pokrivanju gubitaka tog društva. U pravilu ostvarena dobit se
nikada u cijelosti ne dijeli članovima društva, već organi upravljanja dio dobiti
usmjeravaju u rezervne fondove društva, radi pokrivanja gubitaka i razvoja društva.
U uporednom pravu je zabranjeno ugovaranje tzv."lavovske klauzule" , po kojoj bi neki
član društva učestovao samo u dobiti, ali ne i u pokrivanju gubitaka. Ta mogućnost je
dopuštena samo kod društva lica , gdje je dopušteno ulog članova u radu i uslugama.

6. Imovina društva je temelj njegove samostalnosti na tržištu. Bez imovinske


samostalnosti društva nema ni njegove pravne samostalnosti. Imovina društva je temelj
njegove odgovornosti za obaveze preuzete prema trećim licima.
Imovinska odgovornost nastaje trenutkom registracije u registar privrednih društava, kada
društvo može legalno nastupati u pravnom prometu i stvarati prava i preuzimati obaveze.
Privredna društva registracijom postaju pravna lica, bez obzira u kojem su obliku
registrovana. Upis u registar društva, proizvodi pravno dejstvo prema trećima 16-tog
dana od dana objave rješenja o izvršenoj registraciji. Ukoliko se desi da osnivači u
postupku osnivanja društva, nastupaju prije registracije, što je moguće, za stvorene
obaveze ne odgovara buduće društvo, već lično osnivač i to svojom cjelokupnom
imovinom.

4
VRSTE PRIVREDNIH DRUŠTAVA

Privredna društva se dijela na : društva lica i društva kapitala.

DRUŠTVA LICA (d.n.o. i k.d.)

Za društva lica su karakteristična personalna svojstva, poznanstvo i međusobno


povjerenje članova društva, pa je zbog toga uveden princip neograničene, lične,
solidarne, i neposredne odgovornosti članova za obeveze društva.
Kod njih dominiraju lični elementi (intuitu persone) gdje je potrebno trajno međusobno
povjerenje članova društva.
Društva lica imaju svoju imovinu koja je samostalna i odvojena od imovine članova
društva. Ova društva odgovaraju za svoje obaveze cjelokupnom svojom imovinom, ali i
njihovi članovi odgovaraju neograničeno solidarno za obaveze društva ne samo
unesenom imovinom, već i neunesenom imovinom. Solidarna odgovornost članova
društva lica uslovljava jednakost njihovih uloga po vrijednosti i specifičnosti u
raspolaganju ili prijenosu udijela. Jer kod otuđenja udijela bilo kojeg člana, ostali članovi
imaju pravo preče kupovine.
A ako se vrši vanjski( eksterni) promet, nužna je saglasnost svih članova društva.

U društva lica spadaju:

1. društvo sa neograničenom solidarnom odgovornošću( javno trgovačko


društvo)
2. i komanditno društvo.

DRUŠTVA KAPITALA

Su takvi privredni subjekti gdje je odlučujući kapital a ne lična svojstva osnivača. Kod
ovih društava imovina društava je odvojena od imovine članova.
Društva kapitala samostalno stiču prava i obaveze odnosno imaju aktivnu i pasivnu
legitimaciju. Za svoje obaveze prema trećim licima društva kapitala neposredno
odgovaraju cjelokupnom svojom imovinom. Pa prema tome članovi društva ne mogu
odgovarati niti biti tuženi za obaveze društva, već snose poslovni rizik i to samo do
iznosa svoga unesenog udijela. Kako je razdvojena imovina članova od imovine društva,
to članovi društva kapitala mogu svoje uloge slobodno prenositi.
U društvo kapitala spadaju:

1. dioničko društvo ili akcionarsko društvo(d.d.)


2. i društvo sa ograničenom odgovornošću(d.o.o.)

Kod dioničkog ili akcionarskog društva se promet usluga vrši putem dionica na berzama
i drugim tržištima kapitala, i beznačajno je ko je imalac dionica i ko ostvaruje prava iz
njih.

5
Kod d.o.o.je povezanost članova društva ličnog karaktera, što dolazi do izražaja kod
vanjskog promete udijelima, kada je potrebna saglasnost svih članova.

Društva kapitala odgovaraju samo za svoje obaveze. Od tog pravila postoje izuzeci.
Naime moguće je da dioničar u d.d., vlasnik udijela u d.o.o. i komanditor u k.d.
odgovaraju za obaveze društva i to:

1. kada koriste društvo za ostvarivanje ličnog cilja koji nije u skladu sa ciljem
društva.
2. kada upravljaju imovinom društva kao svojom imovinom.
3. kada koriste društvo za prevaru ili oštećenje svojih povjerilaca
4. kada utiču na smanjenje imovine društva u svoju korist.

INDIVIDUALIZACIJA PRIVREDNIH SUBJEKATA U PRAVNOM PROMETU

Privredni subjekti su učesnici na tržištu te kao takvi imaju opravdan interes da postignu
poslovni ugled ili imidž preko svojih atributa. Vrlo je važno da se na tržištu razlikuje
individualnost privrednih subjekata za buduće poslovne partenere kao korisnike njihovih
usluga ili pak kupovinu proizvoda.
Zbog toga, atributi imaju višestruki značaj i to: za ostvarenje poslovnog interesa
privrednog društva, za ostvarivanje interesa potrošača i njihove zaštite, za ostvarenje i
postizanje pravne sigurnosti na tržištu, i konačno radi obezbjeđenja širih drušvenih
interesa.
Poslovni individualitet na tržištu svako privredno društvo ostvaruje preko sljedeći
obaveznih atributa:

1. imena (firme ) privrednog subjekta


2. djelatnosti( predmeta poslovanja)
3. sjedišta privrednog subjekta
4. nacionalne pripadnosti
5. jedinstvenog identifikacionog broja ili ID broja.

U fakultativne atribute spadaju i druge oznake u cilju boljeg razlikovanja na tržištu a to


su robni i uslužni žigovi, uzorci i modeli.

POSLOVNO IME (FIRMA) PRIVREDNOG DRUŠTVA

Privredno drušvo u pravnom prometu učestvuje pod svojim imenom.


Poslovno ime privrednog društva je naziv, odnosno ime pod kojim privredno društvo
posluje.
U ranijem periodu poslovno ime se terminološki nazivalo firma društva.
Poslovno ime je najvažniji kriterijum za razlikovanje privrednog društva i zato ne smije
da bude istovremeno i zamjenljivo sa poslovnim imenom drugog privrednog društva, niti
da izaziva zabunu o pravnom identitetu društva ili njegove djelatnosti.
Poslovno ime društva se određuje u osnovačkom aktu društva.

6
Firma je ime pod kojim privredno društvo posluje. Spada u najznačajniji znak
individualizacije i statusni atribut koji je neodvojiv od privrednog društva. Zbog toga je
firma svakog društva, predmet posebne zaštite industrijske svojine. Firma privrednog
društva se određuje u aktu o osnivanju i mora biti napisana u jeziku u službenoj upotrebi
u državi. Upotreba stani riječi u firmi je dozvoljena.

U pravnoj teoriji postoji sljedeći podjela firmi pod kojim društvo posluje:

1. društvo sa personalnom firmom koja su u stvari društva lica( d.n.o. k.d. i


individulani trgovac) jer se u firmu unose njihova imena jednog ili više njih.
Međutim individualizacija društva lica od fizičkih lica kao njihovi osnivača vrši
se tako što se uz ime firma društva obavezno označava pravni oblik privrednog
društva( npr. STANIĆ d.n.o.)

2. društva sa realnom firmom su društva kapitala jer se iz firme obavezno vidi


predmet poslovanja. Firma ne sadrži imena dioničara niti osnivača d.o.o.

Firma društva kapitala mora obavezno sadržavati oblik društva(d.d. i d.o.o.) a svako
privredno društvo može imati i skraćeno ime ili naziv firme, s tim da skraćena firma mora
sadržavati oznake koje isključuje mogućnost zamjene firme sa firmom ili trgovačkim
znakom druge firme.
Svako privredno društvo može imati organizacione dijelove( podružnice, poslovne
jedinice, filijale)koje su predmet upisa u javni registar.
Podružnica nema pravni subjektivitet i u prometu se pojavljuje pod punom firmom
društvo. Ali u firmi mora biti naznačeno "podružnica" i njeno sjedište.

ELEMENTI FIRME DRUŠTVA

Mogu se podijeliti na : obavezene , fakultativne, uslovno dopuštene i nedopuštene.


Obavezni elementi
Obavezni elementi firme društva su zakonski elementi, odnosno njih svako društvo mora
sadržavati u firmi po zakonu. Ako firma ne bi sadržavala ove elemente Sud bi odbio upis
društva u registar.
Obavezeni elementi firme društva su:

1. oznaka kojom se bliže označava ime (firma) privrednog društva( npr.ZOI 84,
ROBOT ).
2. oznaka koja označava djelatnost privrednog društva( npr.tvornica namještaja)
3. oznaka sjedišta uključujući i adresu
4. oznaka oblika privrednog društva (d.d., d.o.o. k.d)

Fakultativni elementi
Izbor ovih elemenata je slobodan, a cilj im je bolja identifikacija na tržištu. Oni su
dopušteni koje firma može ali i nemora sadržavati Ovdje spadaju brojni dodaci u vidu
slika, crteža skica itd. Kao i oznake holding, koncern, povezano društvo.

7
Uslovno dopušteni elementi
Mogu biti u firmi poslovnog subjekta samo ako postoji odobrenje nadležnog organa
odnosno ličnosti, zavisno koji se elemenat unosi, a oni mogu biti, naziv država, entiteta,
jedinica lokalne samouprave.
Njihova imena se mogu koristiti samo uz prethodno odobrenje nadležnog organa , (npr
BiH). Ime i prezime lica koje nije osnivač privrednog društva samo uz njegovo odobrenje
ako je živ ili njegovi nasljednici. Imena i prezimena historijskih i drugih značajnih
ličnosti, samo uz odobrenje nasljednika i uz odobrenje nadležnog državnog organa.
Nedopušteni elementi su zabranjeni i ne mogu biti sastavni dijelovi firme privrednih
društava. U zabranjene elemente spadaju: riječi i oznake koje su protivne zakonu i
javnom moralu; zaštićeni robni i uslužni žigovi drugih pravnih i fizičkih lica; službeni
domaći i strani simboli i znakovi (grbovi, zastave); nazivi i znakovi stranih država i
međunarodnih organizacija i riječi koje bi mogle stvoriti zabunu u pogledu vrste i obima
poslovanja ili dovesti do zamjene sa firmom ili znakom drugog privrednog društva.

UPOTREBA FIRMA

Društvo posluje pod svojom registrovanom firmom. Upotreba firma je obavezna u


pravnom prometu i poslovnim operacijama sa trećim licima.
Firma drušvo se mora upotrebljavati onako kako je registrovano, jer samo takva može u
slučaju zloupotrebe imati pravnu zaštitu. Svaka promjena firme ili nekog njenog elementa
mora biti prethodno registrovana. Firma društvo se može upotrebaljavati u potpunom ili
skraćenom obliku. Upotreba firma društva obavezno se koristi u poslovnoj
korespodenciji tako da poslovna pisma moraju sadržavati firmu i sjedište društva. Firma
se mora istaći i na poslovnim prostorijama društva.

PREDMET (DJELATNOST) POSLOVANJA

Može biti proizvodnja roba i usluga, njihov tranfer, razmjena, promjena a sve radi
zadovoljenja određenih potreba( društvenih, individualnih i zajednički).
Objekt poslovanja je onaj "predmet" na koji su upravljeni prava i obaveze subjekta
poslovanja. To mogu biti: 1. stvari(roba); 2. radnje( ponašanje koje se sastoji u činjenju
ili nečinjenju); 3. pravo( po pravilu imovinska prava); 4. proizvodi ljudskog uma ( djela
intelektualna svojine); 5. dobra ( lična i javna).
U toku poslovanja subjekti stupaju u pravni promet, a ti subjekti su pravna lica, odnosno
društvo i složeni oblici njihovi udruživanja.
Djelatnost privrednih subjekata čine utvrđene poslovne aktivnosti kojima se on bavi radi
ostvarivanja svojih ciljeva i koje su upisane u sudski registar.
Pod djelatnošću društva podrazumjeva se jedna ili više djelatnosti koje se mogu obavljati
kao djelatnosti i koje ono obavlja kao predmet poslovanja
Te aktivnosti kojima se bavi privredni subjekat moraju biti dopuštene.
Svaki privredni subjekt utvrđuje predmet poslovanja (svoju djelatnost) u osnivačkom
aktu, slobodno, ali je moguće da se posebnim zakonom propiše da se određene djelatnosti
mogu obavljati samo na osnovu prethodnog odobrenja nadležnog organa (kod banaka,u
prozivodnji i prodaji lijekova, naoružanja). Privredni subjekt može početi obavljati

8
registrovanu djelatnost danom upisa u javni registar. On može registrovati i obavljati
jednu ili više djelatnosti ako ispunjava propisane uslove. Pod određenim uslovima
poslovni subjekt može obavljati i određene djelatnosti koje nisu upisane u sudski registar.
Zakon o privrednim društvima u članu 8 stav 2 kaže da društvo može obavljati i druge
poslove koji se uobičajeno obavljaju uz djelatnosti upisane u sudski registar, u obimu i na
način koji su potrebni za poslovanje, a ne predstavljaju obavljanje tih poslova kao
redovnu djelatnosti. To je u slučaju kada se neregistrovane djelatnosti vrše u manjem
obimu ili povremeno a neposredno služe registrovanoj(osnovnoj) djelatnosti i doprinose
racionalnijem poslovanju i potpunijem iskorištavanju pomoćnih materijala.
Privredni subjekt može promjeniti djelatnost i to:

1.proširiti je ,tako da pored dotadašnje dodaje novu;


2.zamjeniti djelatnost;
3.suziti je kada društvo neke poslove otpušta.

Djelatnosti privrednih subjekata klasificirane su Standardnom klasifikacijom, koja je u


naš pravni i ekonomski sistem uvedena posebnim Zakonomo standardnoj klasifikaciji i
na osnovu njega donesenom Odlukom o standardnoj klasifikaciji djelatnosti, koji se kod
nas dobija u Zavodu za statistiku.
Ova klasifikacija predstavlja obavezan i utvrđen standard i služi za potrebe statistike,
planiranja i istraživanja, poreskih carinskih i drugih evidencija.

UPIS FIRME U JAVNI REGISTAR

Firma privrednog subjekta obavezno se upisuje u sudski registar ili javni registar
privrednih društava. Upisuje se i skraćena firma u registar. Sve promjene firme se u
cjelini ili u dijelovima moraju registrovati u registar, a ako se ne registruju onda nemaju
pravna dejstva prema trećim licima. Firma privrednog društva se može prenjeti samo
zajedno sa društvom kao privatnopravnim subjektom i važi princip neotuđivosti imena od
društva. Ovaj princip sprečava dovođenje u zabludu trećih lica u pravnom prometu.
Sudski registar je javni registar. U sudski registar obavezno se upisuju sljedeći podaci:

1. firma i sjedište društva;


2. oblik društva;
3. djelatnost;
4. podružnice;
5. ime i prezime, adresa, prebivalište funkcija i obim ovlaštenja lica ovlaštenih za
zastupanje društva;
6. firma, sjedište, djelatnost i lice ovlašteno za zastupanje ili drugog dijela društva sa
ovlaštenjima u pravnom prometu.

U sudski registar se obavezno upisuju podaci o vlasništvu, osnovnom kapitalu, ulozima,


dionicama i udjelima, i to:

9
1. ime i prezime ili firma i adresa prebivališta ili sjedišta članova društva i ovlašteni
zastupnik pravnog lica kao člana društva;
2. visina ugovorenog (upisanog ) i iznos uplaćenog osnovnog kapitala;
3. iznos uloga komanditora u komanditnom društvu i udjela članova društva s
ograničenom odgovornošću;
4. klasa, broj i nominalna vrijednost dionica.

U sudski registar se obavezno upisuje pokretanje postupka likvidacije i stečaja društva,


ime, prezime i adresa prebivališta likvidacionog ili stečajnog upravnika i datum
obustavljanja ili okončanja postupka.
Nakon dobijanja rješenja o registraciji, obavezna je izrada pečata po Zakonu o pečatima.
Prijava za upis u sudski registar ovlašteno je i dužno podnijeti lice koje je po aktima
društva ovlašteno za zastupanje društva.

NAČELA FIRME PRIVREDNOG DRUŠTVA

Svaki osnivač poslovnih subjekata mora poštovati načela prilikom određivanja i


upotrebe firme. Svaka firma ima sljedeća načela: obligatornost, istinitost, posebnost,
javnost i zakonitost koji su određeni kogentnim pravnim normama.

1. načelo obaveznosti(obligatornosti) firme , znači da svako privredno društvo mora


imati firmu koja mora biti određena u osnivačkom aktu i upisana u registar
društva. Firma mora biti istaknuta na poslovnim prostorijama društva, a poslovni
subjekt je mora upotrebljavati u svom komuniciranju.

2. načelo istinitosti znači da svi elementi društva moraju biti istiniti odnosno
odgovarati stvarnom stanju upisanom u javni registar. Firma se može koristiti
samo u skladu sa registracijom obaveznih elemenata iz javnog registra.

3. načelo posebnosti(distinkcije, isključivosti) znači da se firma jednog društva mora


razlikovati od firme drugih društava radi lakše identifikacije. U sudski registar
istog suda ne mogu biti upisana 2 subjekta sa istom ili sličnom firmom, a koji
obavljaju istu ili srodnu djelatnost. Sud o tome vodi računa po službenoj dužnosti,
a i kod ovog načela dolazi do primjene načela prvenstva(prior tempore potir
iure).

4. načelo javnosti(publiciteta)podrazumjeva da je društvo obavezno javno istaći puni


i skraćeni naziv na poslovne prostorije i također je koristiti u svakodnevnom
komuniciranju sa trećim licima. Ovo načelo podrazumjeva da se i svake promjene
društva moraju objaviti u službenom listu. Podaci i isprave upisane u registar
društva moraju biti dostupne na uvid i sačinjavati kopiju svim zainteresovanim
licima.

10
5. načelo zakonitosti obavezuje registar društva da ne udovolji zahtjevu za upis u
registar firme koja ne sadrži obavezne elemente ili sadrži zabranjene
elemente(firma koja nema oznaku oblika društva, firma koja sadrži zabranjene
tuđe zaštićene znakove itd.)

JEDINSTVENI IDENTIFIKACIONI BROJ – ID broj

Svaki pravni subjekt mora imati svoj identifikacijski broj kao poreski obaveznik koji se
dobiva od Poreske uprave Federacije BIH, odnosno matični broj u RS-u.
Identifikacijski broj pravnih lica je jedinstven i dobiva se u skladu sa odredbama
Pravilnika o dobivanju identifikacijskih brojeva i poreznoj registraciji poreskih
obaveznika FBiH.

ZASTUPANJE PRIVREDNOG DRUŠTVA

Privredno društvo zastupa uprava. Uprava organizuje rad i rukovodi poslovanjem,


zastupa i predstavlja društvo i odgovara za zakonitost poslovanja društva.
Upravu čine lica koja su osnivačkim aktom ili statutom društva, u skladu sa zakonom
ovlaštena da vode poslovanje društva. Znači pravni osnov za zastupanje privrednih
društava može biti: zakon, statut ili osnivački akt društva, ugovor o zastupanju
( punomoćstvu) ili akt nadležnog organa. Društvo mogu zastupati i druga lica određena
osnivačkim aktom ili statutom u skladu sa zakonom. Lica koja su ovlaštena za zastupanje
upisuju se u sudski registar. Lice sa ovlaštenjima za zastupanje upisanim u sudski registar
ovlašteno je da preduzima sve radnje i obavlja sve poslove u ime i za račun društva u
okviru ovlaštenja upisanih u sudski registar. Društvo odgovara za obaveze koje u njegovo
ime, od njega ovlašteno lice stvori prekoračenjem ovlaštenja, ako treće lice nije znalo ili
nije moglo znati za prekoračenja ovlaštenja.
Pravna teorija poslovnog prava dijeli zastupnike poslovnih subjekata na: slobodne i
vezane. Oni se međusobno razlikuju po pravnom osnovu i granicama ovlašćenja.
Zakonski zastupnici su lica čija se ovlaštenja na zastupanje zasnivaju na samom
zakonu(ex lege). Kod društva kapitala zakonski zastupnici su članovi uprave društva,
odnosno generalni direktor društva i predsjednik uprave društva, a kod društva lica to su
svi članovi(kod d.n.o. svi članovi, a kod k.d. osnivači i komplementari). Zakonski
zastupnik se obavezno upisuje u sudski registar društva kao i njegova promjena.
Vezani zastupnici su lica koja društvo zastupaju po osnovu ovlašćenja koje im daju
generalni direktor i predsjednik uprave društva. To su izvršni direktor, pomoćnici
direktora, punomoćnici, rukovodno osoblje svih rangova.
Od zastupanja privrednog društva treba razlikovati predstavljanje društva.
Predstavnik privrednog subjekta istupa u njegovo ime pred državnim i drugim organima
u odnosima koji nisu imovinskopravne prirode. Predstavnik ne stupa u poslovne odnose
sa trećim licima, niti se upisuje u sudski registar. On ne može zaključivati i preuzimati
bilo kakve pravne radnje u ime društva iz kojih bi društvo sticalo prava i obaveze
imovinskog karaktera.

11
Uz sve navedeno, neophodno je otovoriti žiroračun firme u bilo kojoj banci uz predodžbu
dozvole za rad, statističkog broja i lične karte kao i izradi pečata firme kod ovlaštenih
pečatorezaca uz predaju kopije rješenja o registraciji subjekta.

12