Вы находитесь на странице: 1из 4

RECIDIVIZAM I KRIMINOLOKO-PENOLOKI ZNAAJ

RECIDIVIZMA

92.

Recidivizam ili povratnitvo je krivino delo koje delikvent ponovo izvri.


Bitni elemnti recidivizma su:
- ranija osuda,
- ponavljanje krivinog dela,
- indentinost pobuda za novo delo i
- vremenska distanca imeu ranijeg i novog dela
Krivinopravna teorija u tipologiji povrata polazi od:
1. prirode krivinih dela;
2. vremenskog intervala izmeu izvrenih dela i
3. broja izvrenih delikata
Prema prirodi krivinih dela razlikuju se:
- opti i
- specijalni povrat

Pod optim se podrazumeva bilo koje krivino delo koje ponovo izvri
isti izvrilac posle izdrane osude, a
Pod specijalnim izvrenje istovrsnog krivinog dela.
Kriminoloki pristup:
Pored krivinog dela u obzir uzima i linost delikventa.
Kriminoloka definicaja se odnosi na novo krivino delo koje izvri lice,
koje je ranije poinilo krivini delikt, bez obzira na to da li je za krivino
delo bio osuivan.
Na III Kongresu kriminologa u Londonu 1955. godine zauzet je stav da
Sutinu recidivizma ine elementi sledeeg sadraja:
1. da neko lice koje je izvrilo zakonom utvreno krivino delo i za isto
bilo osueno ili na neki drugi nain tretirano od strane drutva,
izvri novo krivino delo povratnik stricto sensu(genetski inilac)
2. da neko lice koje je izvrilo zakonom utvreno krivino delo ili bilo
isto osueno ili na drugi nain slubeno tretirano ponovo preduzme
kriminalni delatnost zbog svog opasnog stanja povratnik largo
sensu (proireno shvatanje)
1

Penoloka definicija - pod recidivizmom podrazumeva da pravosnano


osueno lice ponovo izdrava kaznu u kazneno-popravnoj ili nekoj drugoj
ustanovi za izvrenje krivinih sankcija.
KRIMINOLOKO-PENOLOKI ZNAAJ RECIDIVIZMA

Problem recidivizma u kriminolokom i penolokom smislu je znaajan je i


zbog obima i vrste kriminaliteta.
1. Njegov obim u kriminalitetu uopte se kree na oko 20 do 40%- to
govori o znaaju ove pojave;
2. Ukazuje svojom prisutnou u nekim oblicima (imovinski, privredni i
organizovani kriminalitet) na zastupljenost profesionalnosti u
kriminalnoj orijentaciji delikventne populacije;
3. inicira pojedine strune zakljuke o uzronosti pojedinih oblika
delikvencije (kao to su sexualni delikti, saobraajna delikvencija i
sl.)
4. Bitan je i njegov penoloki znaaj jer ukazuje na odgovarajuu
kaznenu politiku i metode prevaspitanja u procesu resocijalizacije ili
fenomenolokom smislu.

U fenomenolokom smislu - recidivizam je karakteristian za delikte


izraenijeg stepena profesionalizacije kao to su imovinski delikti, delikti
organizovanog kriminaliteta i prevare,
dok u etiolokom - ukazuje na elemente uzronosti , kao naprimer kod
seksualnih delikata i maloletnike delikvencije.

Kod povratnitva su mogue dve vrste uzronih faktora:


1. neadekvatnoj drutvenoj reakciji
neprimerenom izboru krivine sankcije ili
neadekvatnom tretmanu prevaspitanja ili
neuspenim procesima resocijalizacije t.j. neodgovatajuem
tretmanu u kazneno i vaspitno-popravnim ustanovana u
kojima su izdravali krivine sankcije.
2. Jedan od penolokih faktora recidivizma je neadekvatan
postpenalni tretman, t.j. U oganienim mogunostima ukljuenja
dekvenata u drutvenu sredinu, odnosno ograniene mogunosti
njihove integracije u drutvo.
2

TIPOLOGIJA RECIDIVISTA

93.

Istraivanja pokazuju da najvei broj povratnika ivi u gradu i da takoe


najvei broj potie sa sela.
Veina povratnika recidivista ima ili je ivela u nepovoljnim porodinim
prilikama i odnosima u porodici.
Nedovoljno ili nepotpuno obrazovanje ili
nezaposlenost, ili
rana i dugotrajna maloletnika kriminalna karijera
ine bitna socijalna obeleja recidivizma.
Posebno aktuelna pojava je recidivizam maloletnika. Pojavljuju se u delima
protiv imovine, vrei dela krae i teke krae.
Tipologija delikvenata recidivista mogua je po:
- objektivnim kriterijumima krivino-pravne nauke;
- po kriminolokim kriterijumima vrste delikata u kojima se najee pojavljuju; i
- po kriterijumima sklonosti.

U kriminolokom smislu najbitnija je i najprisutnija sklonost i ona


delikvente recidiviste deli na:
delikvente iz navike,
profesionalne delikvente i
delikvente po tendenciji
1. Delikventi iz navike su recidivisti asocijalne prirode, kod kojih se
postepenim ponavljanjem predstupnikog ponaanja, stvara kriminalna
navika.
Oni se kriminalu odaju jo u ranoj mladosti. Socijalno su neprilagoeni i
psihopatske prirode (nesposobni za resocijalizaciju), emocionalno
nestabilni, prosene i ispodprosene inteligencije, nieg nivoa
obrazovanja i niskog praga frustracione tolerancije.
2. Profesionalni delikventi - su izvrioci krivinih dela koji su po nekim
osobinama slini delikventima iz navike, ali sa odlinom racionalnom
orijentacijom, odnosno izborom vrenja krivinih dela kao profesije
zanimanja i motivom koristoljubive prirode koji kod delikvenata iz
navike nisu uvek izraeni.
3

3. Delikventi po tendenciji - se nazivaju i delikventima iz strasti. To u


osobe ija je kriminalna karijera vie uzrokovana subjektivnim
iniocima linosti, nego socijalnim faktorima bilo da su u pitanju
faktori poremeaja biolokog, psiholokog ili psihopatolokog karaktera.
Kod ove kategorije delikvenata se najee, uz osnovne krivine sankcije
izriu i mere bezbednosti uvanja, leenja i posebne terapeutske mere
u penalnom tretmanu osuenika.