You are on page 1of 74

2.

FUTBOL KULPLERNDE YNETM


Futbol, insanln ilk andan bu yana spor faaliyetlerinin ierisinde kendisine yer
buldu. Ortaya kt toplumlarn yapsna uygun olarak modern futbola benzeyen ya da farkl
ynleri bulunsa da temel olarak bir top ve o top etrafnda rakibine stnlk kurma amac
tayan belirli saydaki oyunculardan oluuyordu. 1528 ylna ait olduu sylenen bir
iziminde Christoph Weiditz, Azteklerin futbol oynadn tasvir etmitir. Yine ayn ekilde
in'de milattan sonra 2. yzylda, Japonya'da ise 19. yzylda futbol oynandna dair rivayet,
izim ve yazlar bulunmaktadr. Futbol, toplumlarn neredeyse yzyllardr iliki ierisinde
olduu bir spordur.
Masterlaxis, Barr ve Hums kaleme aldklar Principles And Practice Of Sport
Management adl kitaplarnn tanmnda sporu, "Bir i iin gereinden fazla oyun ve bir oyun
olmas iin gereinden fazla itir" eklinde tanmlamaktadr. Bu da sporun artk gnmzde
kendi bana bir elence ve oyun olmaktan ktn, bir endstri haline geldiini
gstermektedir. Sporun dnya genelinde oluturduu en byk mikro ekonomi de futbol
endstrisindedir. Amerika Birleik Devletleri'nde basketbol, Hindistan ve Pakistan'da kriket,
Japonya'da beysbol ve Avustralya'da rugby gibi kendi icatlar ya da smrgecilik anlay
sonucunda

halkn

benimsedii

sporlar

dnda

dnyann

genelinde

futbol,

spor

organizasyonlarnn en byk payna sahiptir. zellikle Avrupa genelinde futbol, gnden


gne bymekte ve bu byme de hem oyunla ilgilenen nfus hem de ekonomik parametreler
bakmnda snrlarn zorlamaktadr. Bu byme neticesinde de ortaya kan organizasyonu
ynetme ihtiyac domu, ayrca bu ynetimin de profesyonel bir ekilde yaplmas gerektii
artk endstrinin her aktr tarafndan kabul edilmi bir gerek haline gelmitir.
"Futbol endstrisi hakknda 18 yldr veriye dayal kapsaml uluslararas almalar
gerekletiren ve bu konuda futbol dnyasnn en geerli kaynak olarak kabul ettii
danmanlk irketi Deloitte'un almasna gre 14.6 milyar Euro olan Avrupa futbol
gelirlerinden daha fazla pay kapabilme mcadelesi, bata ngiliz kulpleri olmak zere dier
st dzey Avrupa kulplerini yeniden yaplanmaya zorlamaktadr. Bu amala bata be byk
lig (ngiltere, spanya, talya, Almanya, Fransa) olmak zere, tm st dzey futbol kulpleri,
lkelerinde "kurumsal ynetim" uygulamalarn iyiletirmek amacyla yeni bir aray iine
girmitir."

"Kurumsal ynetimi geni bir anlamda tanmlamak istersek, irketlerin ynlendirildii


ve kontrol edildii sistem olarak tanmlayabiliriz. Esasen irketin ynetimi ynetim kurulu,
hissedarlar ve dier kar gruplar arasndaki ilikiler dizisini ierir. Kurumsal ynetim
irketin ama ve hedeflerinin saptand ve bunlara eriebilmek iin performans izleme
aralarnn belirlendii yapy ortaya koyar." Peki futbol kulpleri ierisinde bu durum
kendisine nasl yer bulabilir? Burada devreye kulplerin yaplar girmektedir. Dnya zerinde
futbol kulplerinin ynetiminde belirli bir standart bulunmamakta ve bundan dolay da
kurumsal ynetim de ayn ekilde uygulanma zeminini bulamamaktadr. lkemizde futbol
kulpleri dernek statsne tabi olmakla beraber anonim irketi olarak da ynetilmektedir. Son
dnemde anonim irketi yapsna geite art grlmektedir.
"Ynetim, insanlarn i birlii ierisinde belli bir amaca yneltilmesi ve faaliyetlerin
bu ama dorultusunda yrtlmesidir." Artk milyar dolarlar ile ifade edilen bir endstrinin
paras olmu bir futbol kulbnn ynetimi profesyonelce ve konusunda uzman kiilerden
oluan ynetim kurullar tarafndan yaplmaldr. Fransa'nn nl futbol dergisi L'Equipe'in
ncs kabul edilen L'auto dergisi 13 Temmuz 1930'da yaplan Dnya Kupas'nn alna
sadece 18 satr yer verirken ikinci gn ise bir satr dahi yer ayrmamt. te aradan geen 84
yl sonunda bir gazetenin neredeyse en nemli servisi haline gelen spor, spor servisinin de
adeta olmazsa olmas durumundaki futbol byk gelime kaydetmitir. Bu kaydetme de ii
daha nce belirttiimiz ve bundan sonra da dikkati ekmek istediimiz ekilde 'oyun'
anlayndan alp 'endstri' haline getirmitir. Neticesinde nasl ki byk bir irketi ynetmek
iin profesyonel yneticilere ihtiya varsa, byk birer irket haline gelen futbol kulpleri de
bu i alannda kendisini gelitirmi yetenekli isimlere teslim edilmekte ve edilmesi
gerekmektedir.
Bunun rnekleri zellikle dnyann hem sportif hem de ekonomik anlamda baarl
olmu kulplerinde bulunmaktadr. rnein Real Madrid'in pazarlama sorumlusu Jose Angel
Sanchez, "Gerekten, sonunda alt kresel markanz olabilir. nsanlar alt byk markadan
birinin yerel alt-birimini destekleyecektir. Hedef bu olmaldr" diyerek evrensel bir yneticilik
anlay gsterip, Real Madrid markasnn zellikle Uzak Dou ve Amerika ktasnda tercih
edilebilir hale gelmesi gerektiini tespit etmektedir. Bir baka nemli ynetici Peter Kenyon
ise Chelsea'de alt dnemde, "Bizim hedefimiz Chelsea markasyla birok pazara
girmektir. in'e yerlemek istiyoruz ama Pekin'de bir ma yaparak deil o lkeden gerek
ortaklar bularak. Daha sonra hedefimiz Rusya ve ABD'de de kent saptadk" szlerini
kullanmaktadr. Kenyon kulb Chelsea'yi adeta bir futbol takmndan te bir rn olarak

tanmlam ve ulaamadklar alanda 'izleyici' deil 'mteri' yani 'ortak' bulmak istediini
ifade etmektedir. Ortaktan kastedilen ayrca in'in byk irketleridir. Bu ekilde Chelsea'ye
para girdisi de salamak hedeflenmektedir. Chelsea'nin 10 yldan fazladr Samsung firmas ile
almas bu hamlelerin baarl rnekleri arasnda gsterilebilir.
Yeni pazara alp takm marka olarak grme asndan en net tavr dnemin Lazio
bakan Sergio Cragnotti koymutur: "Futbol, kreselleme dneminde ve elencenin zirvede
olduu bir dnemde dnyann en kresel iidir. milyar tketici tarafndan satn alnan
baka bir mal var mdr? Coca Cola bile ulaamamtr bu rakama. Top ekonomisi srekli
geliirken kamuoyu da gelimektedir. ABD ve Dou gibi yeni pazarlar sayesinde nfus da
milyardan be milyara kabilir." Bu abalarn sonu verdii bizlere Sporting Goods
Manufacturers Association'n rakamlar ile olumlu bir ekilde yansmaktadr: Amerika
Birleik Devletleri'nde yalar 6-17 arasnda deien 7,2 milyon gen lkede soccer denilen
bizim futbol oyununa merak sarmtr. Bu rakamlar hem Amerika ktas hem de Uzak
Dou'da Dnya Kupas sayesinde de gnden gne art gstermektedir.
Trkiye'de yeni yeni ynetimlerini dnya standartlarna eken kulplerimizin birou
hala dernek stats ile ynetilmektedir. lkemizde bu standartlarn yeni yeni olumas
tarihsel srete de realiteyi ge yakalamasnn bir sonucudur. Trkiye Futbol Federasyonu
1923 ylnda organize olurken, dnyada ilk futbol federasyonu ngiltere'de 1863 ylnda
kurulmutur. Devamnda 1873'te skoya'da 1876'da Galler'de, 1880'de rlanda'da, 1899'da
Danimarka'da ayn yl Hollanda'da 1895'te Belika'da ayn yl svire'de ve 1900'de
Almanya'da futbol federasyonlar kuruldu.
2.1. Trkiye Futbol Federasyonu
Federasyonunun misyonu; eitim ve tesisleme hamlelerinde ada hedefler ile
bulumak, uluslararas dzeyde rekabet edecek altyapy oluturmak, topluma spor kltrn
benimsetmek, futbol ekonomisini byten gl finansal yapya sahip bir organizasyon
olmaktr.
Vizyonu ise ada ve kurumsal bir yapda futbola yaygnlk kazandrmak, lke
genelinde katlm arttrmak, uluslararas organizasyonlarda srekli var olmak.
lk olarak 1923 ylnda, Yusuf Ziya ni bakanlnda Futbol Heyet-i Mttehidesi
adyla kurulan tekilat, ayn yl ierisinde FIFA yesi olmutur. 1950 ile 1960 yllar arasnda

stanbul, Ankara ve zmir gibi byk ehirlerde kurulan profesyonel futbol ligleri dier illerde
de futbol kulplerinin saysnn oalmasna yol amtr. Bu yllarda Fenerbahe,
Galatasaray ve Gztepesporun isminin Avrupada duyulmasyla yabanc futbolcular iin
Trkiye yeni bir kap olmutur. 1962 senesinde ise UEFA, Trkiyenin tam yeliini
duyurmutur.
1954 ylnda kurulan UEFA, Avrupa Futbol Federasyonlar Birlii'ni ifade etmektedir.
UEFA kr amac gtmemekle beraber ok byk bir paray da ynetmektedir.
Organizasyonlar arasnda ne bykleri olan ampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi'nden yaklak
1.1 milyar svire frang gelir elde etmektedir.
2.1.1. Trkiye Futbol Federasyonunun Grevleri
TFFnin grevleri unlardr:
a) Trkiyedeki her trl futbol faaliyetini yrtmek, dzenlemek ve denetlemek.
b) Futbolun gelimesini ve yurt sathna yaylmasn salamak.
c) FIFA ve UEFAnn yetkili organlar tarafndan konulan kurallarn gerei gibi
uygulanmasn salamak, ulusal talimatlar hazrlamak ve Trkiyeyi futbol ile ilgili konularda
yurt dnda temsil etmek.
) Yurt ii ve yurt d futbol faaliyetleri iin plan, program, benzeri her trl dzenlemeyi ve
anlamay yapmak ve baarl sonular salanmas iin gerekli tedbirleri almak.
d) Her dzeyde msabakalar dzenlemek ve milli takmlar ile kulp takmlarnn uluslararas
msabakalara katlmas ve mcadele edebilmesi iin gerekli tedbirleri almak.
e) Fair Play kurallarna uygun olarak ballk, drstlk ve sportmenlik prensiplerini
gzetmek.
f) yelerinin, kulplerin, futbolcularn, hakemlerin, yneticilerin, teknik direktr ve
antrenrlerin, salk personelleri, futbolcu temsilcileri ve msabaka organizatrleri ile dier
tm ilgililerin FIFA, UEFA ve TFF tarafndan konulan stat, talimat ve dzenlemeleri ile
bunlarn yetkili kurullar tarafndan verilen kararlara uymalarn salamak.
g) iddet, ike, tevik primi, rklk, doping ve her trl ayrmclkla mcadele etmek.

) Futbolu gelitirmek amacyla; amatr futbol spor kulp ve federasyonlar ile bnyesinde
futbol bran bulunan engelliler spor federasyonlarna her trl ayni ve nakdi yardmda
bulunmak.

2.2. Profesyonel Futbol Takm Kurulmas ve Hizmetlerin Yrtlmesi


Profesyonel futbol takm kurulmas ve hizmetlerin yrtlmesine ait esaslar Genlik
ve Spor Bakanl ynetmeliince aadaki maddelerdeki gibi dzenlenmitir;
a) Tescil taahhtleri ile faaliyetini stlendikleri spor dallarnn saha, tesis ve malzeme gibi
spor ortam unsurlarnn varlna ve bunlarn gelitirilmesine maddi imkan salamak iin,
durumlarnn profesyonel futbol ynetmelii hkmlerine ve Genel Mdrlke tespit edilen
zel artlara uygun olduunu belgelendiren spor kulplerine, profesyonel futbol
faaliyetlerinde bulunmak zere profesyonel futbol ynetmelii esaslarna gre izin verilebilir.
b) Spor kulbnn mnhasran profesyonel hizmetlerinin yrtlmesi ii iin gerekli gelirleri
temin amacyla kulbe ait, yerel, lokanta, gayrimenkul ve tesislerin iletilmesi belirli bir cret
karlnda veya gelirinden belirli bir oranda kulbe pay verilmesi art ile ynetim
kurulunun teklifi ve genel kurulun olumlu karar ile mutabk kalnacak bir sre iin bir
mstecire veya Trk Ticaret Kanununa gre kurulan irketlere ynetim kurulu tarafndan
verilebilir.
c) Profesyonel futbol takmnn faaliyeti, kulbn amatrlne tesir etmez
2.3. Spor Kulpleri Ynetmelii
Ynetmeliin amac, spor kulb adn alan derneklerin organlarna, organlarn grev
ve yetkilerine, uymak mecburiyetinde olduklar esaslara, st kurulu meydana getirmede
uyacaklar esas ve usullere, bu derneklere yaplacak her trl yardmn ekil ve artlarna ait
hususlar dzenlemektir. Spor faaliyetleri ile ilgili dernekler en az yedi bireyin bir araya
gelmesiyle kamu kurum ve kurulularnda, yksekretim kurumlarnda ve zel kurulularda
kendi mensuplar tarafndan kurum bnyesinde kurulabilecei gibi, bireylerin rgtlenmesi ile
kurumlar dnda da kurulabilir.

Trkiyedeki futbol kulplerinin hepsi Dernekler Yasasna uygun olarak ynetilen


zel statye sahip derneklerdir. Yasaya gre Genel Kurula katlma ve Ynetme Kuruluna
seilme hakkna ancak kulp yeleri sahiptir. Yine bu yasaya gre her ye iki ylda bir
dzenlenen kurullarda oy kullanabilirler.
Gnmzde kulplerin sermaye gruplarnca ynetildii gzlemlenir. Byk
kulplerde birka sermaye grubunun ynetimi ele geirmek iin gl bir mcadele iinde
olduklar grlrken; kk kulplerde sermaye gruplarnn dnemsel hkimiyetleri
gzlemlenir.
Mlkiyet ncelikle takmn kendisindedir. Bir futbol takm, sahiplerinin isteine bal
olarak hem ulusal hem uluslararas piyasalarda alnp satlabilen ticari bir maldr. Takmlarn
mal varln tanabilir ve tanamaz mlkler oluturur. Mlkler arasnda en deerli olanlar
hi kukusuz futbolculardr. Tabir-i caizse futbolcular mlk sahipleri tarafndan
performanslarna ve takm menfaatlerine gre ticaret amac ile alnp satlan mallardr.
2.4. Kulp Organlar
Tzel kiilik kazanan ve tekilata kayt ve tescili yaplan ve bu suretle kulp adn alan
her rgtleme Genel Kurul, Ynetim Kurulu, ve Denetleme Kurulu oluturmakla
ykmldr. Ancak oluturulan dier hibir organa genel kurul ve denetleme kurulunun
yetkileri devredilemez.
2.4.1. Genel Kurul
Genel Kurul, kulp tznde belli edilen zamanlarda, iki ylda bir, olaan ve ynetim
veya denetim kurulunun gerekli grd hallerde veya kulp yelerinden bete birinin yazl
istei zerine olaanst olarak toplanabilir. Genel Kurulda;
Kulp organlarnn seilmesi,
Kulp tznn deitirilmesi,
Ynetim ve denetleme kurullar raporlarnn grlmesi, ynetim kurulunun ibra edilmesi,
Ynetim kurulunca hazrlanan btenin grlp aynen veya deitirilerek kabul edilmesi,

Kulp iin gerekli tanmaz mallar satn alnmas veya mevcut tanmazlarn satlmas
hususunda ynetim kuruluna yetki verilmesi,
Kulplerin federasyona katlmas veya ayrlmas,
Kulplerin milletleraras faaliyette bulunmas, yurtdndaki kulp veya kurululara ye
olarak katlmas ve ayrlmas,
Kulplerin feshedilmesi,Mevzuatta ve kulp tznde genel kurulca yaplmas belirtilen
dier grevlerin yerine getirilmesi hususunda grler tartlr ve karara balanr
2.4.2. Ynetim Kurulu Tekili ve Grevleri
Ynetim kurulu, be asl ve be yedek yeden az olmamak zere genel kurulca gizli
oyla seilir. Asl yeliklerde boalma olduu takdirde yedek yeler greve arlr.
Ynetim Kurulu;

Kulb temsil etmek veya bu hususta kendi yelerinden biri veya birkana yetki
vermek,

Kulp ubelerinin almasn kararlatrmak ve ube kurucularna yetki vermek,

Kulbn gelir ve gider hesaplarna dair ilemleri yapmak ve gelecek dneme ait
bteyi hazrlayarak genel kurula sunmak,

Trk vatanda olmayanlarn kulp yeliine kabul halinde bunlar on gn iinde


mahallin en byk mlki amirliine bildirmek,

Kulp tznn ve mevzuatn kendisine verdii dier ileri yapmak ve yetkileri


kullanmak,

ile yetkili ve grevlidir

2.4.3. Denetleme Kurulu Tekili ve Grevleri


Denetleme kurulu asl ve yedek yeden az olmamak zere genel kurulca seilir.
Bu kurul denetleme grevini kulp tznde tespit edilen esas ve usullere gre ve alt ay

gemeyen aralklarla yapar ve denetleme sonularn bir rapor halinde ynetim kuruluna ve
toplandnda genel kurula sunar.
2.4.4. Dier Organlar
Profesyonel ve amatr her futbol kulb genel kurulunun ynetim ve denetim
kurullarnn ilerini kolaylatrmak, futbolcularn ve taraftarn ihtiya ve ilgilerini
karlayacak baka organlar kurmaya da hakk vardr.
rnein, Spor Toto Sper Ligde mcadele veren ve Trkiye genelinde byk bir
taraftar rakamna sahip olan Fenerbahe Kulbnn Genel Kurul, Denetim Kurulu ve
Ynetim Kurulu dnda bnyesinde aada belirtilen be baka organ daha bulunmaktadr.

Yksek Divan Genel Kurulu

Disiplin Kurulu

Sicil Kurulu

Balotaj Kurulu

Tarih, Mze ve Ariv Kurulu

3. SPOR TOTO SPER LG MSABAKALARI STATS


Trkiyenin en st profesyonel futbol ligi 2010-2011 sezonundan itibaren Spor Toto
Sper Lig olarak adlandrlmaktadr. Ligin isimlendirilmesi yetkisi Trkiye Futbol
Federasyonuna aittir. Futbol Federasyonu ihale yolu ile ligin isim hakkn sata
karabilmektedir. Spor Toto, bu isim hakk kullanm ihalesini en yksek teklifi vererek
kazanm ve ligin isminde markasnn yer almasn salamtr.
4. A2 LG STATS
A2 Ligi, Spor Toto Sper Lig'de mcadele veren kulplerin genellikle A Takm'da
forma ans bulamayan oyuncularnn yer ald A2 Takmlar ile yart ligdir. Bu ligin
amac, gen oyuncular A Takma hazrlamak ve onlarn performanslarn deerlendirip
gzlemlemek iin bir imkan olarak dnlebilir.

5. KULPLERDE FUTBOL OKULU ALIMALARI


lkemizde futbol okullar yeni yeni geliim gsteren ve kk yataki ocuklarn
yeteneklerini ortaya karmalarn salayan bir organizasyon olarak tanmlanabilir.
"Akademi" olarak adlandrlan bu okullarda eitli ya gruplarndan ocuklar kulplerce
belirlenmi gayeler dorultusunda eitilirler. Bu gayeler, kimi kulplerce profesyonel takma
futbolcu yetitirmek olabildii gibi 'Yaz Okulu' ad altnda kk yataki ocuklarn sportif
faaliyetlerde bulunmasn salamay da ierebilmektedir.
5.1. Futbol Okullarnda Ynetim
Ynetimin tanmn yaparken ksaca, bir rgtlemenin her dzey ve aamasnda
gerekli olan bir eylemdir ifadelerini kullanabilmekteyiz. Modern yaklamlarda ynetim
olgusu; "rgtn amalarna ulaabilmesi iin insan ve fiziksel kaynaklarn en etkin ve
dzenli bir biimde salayan, yerletirilmesini ve kullanmn koordine eden, onu evresi ile
dinamik bir denge iinde tutabilen bir sre" olarak tanmlamaktadr.
Ynetimin tanm gerei iletmeler ve iktisadi yaplar iin anlam ifade ederken spor
kulplerinin kimi ynleri ile farkl olduu gereini de dikkate almak gerekmektedir. Bu
nedenle spor kulplerinin ynetimi, doal olarak spor kulplerinin kontrolnde yer alan futbol
okullarnn ynetimi de birka farkl dinamie sahiptir.
Futbol okullar dorudan ya da dolayl yoldan futbol kulbnn ynetimindedir.
Kulplerin bu uygulama iin iki farkl yntem setii gzlemlenmektedir. Bunlardan birincisi
dorudan kendilerine bal olan futbol okullar kurmaktr. kincisi ise iletmesi ve ynetimi
baka bir organizasyona bal olmak kayd ile isminin kullanmna izin vermektir. kinci
yntem daha ok tara tabir edilen blgelere ulamak ya da mevsimsel almalarda
bulunabilmek adna yaplmaktadr.
5.2. Futbol Okullarnn dari Yaps
Trkiye'deki futbol kulplerinin akademileri, farkl isimler almaktadr. rnein
Fenerbahe, "Genlik Gelitirme Program" Beikta, "Futbol zkaynak" Galatasaray ise
"Galatasaray Futbol Akademisi" eklinde ifadeler kullanmaktadr. Ancak isimler farkllk
gsterse de ynetim ekli hemen hemen ayndr. Altyaplar, ynetim kurulunda yer alan bir
isme baldr. Bu ismin nezaretinde de eitli ya gruplarna ayrlan takmlarn birer antrenr
bulunmaktadr.

Altyaplarda yer alan tm grevliler ynetim kurulu ve kulp bakanna kar


sorumludurlar.
5.3. Dnya'da ve Trkiyede Altyap Modelleri
Futbol oyununun nasl bir oyun olduu, bu oyunun gerekletirilebilmesi iin hangi
davranlara ve becerilere ihtiya duyulduu ve oyun iin dier tm zelliklerin neler olduu
bilinmektedir. Bilinmeyen ya da bilindii halde eksik ve yanl uygulanan ey, futbol oyununa
ilikin teknik, taktik ve zellikle de bedensel gereklerin ve zelliklerin, altyap denen kk
ya gruplarna ynelik eitim srecinde nasl verilmesi ve gelitirilmesi gereidir.
Avrupa kupalarnda byk baarlar elde eden kulpler ile milli malarda nemli
galibiyetlere imza atan lkelerin hemen hepsinin altyap problemini zm, mkemmel
scouting ekiplerine sahip olan lkeler olduu gzlemlenmektedir.
ngilizce kkenli olan 'scout' yani 'yetenek avcs' anlamna gelen kelimeden treyen
'scouting' de; 'kefe kma' eklinde Trke'ye evrilebilir. Futbolda kullanlan anlamnda ise
tanmn; Yetenekli oyuncular bulma, izleme ve takip etme olarak yaplabilir. Hem transfer
hem de altyaplar iin scouting byk nem tamaktadr.
lkemizde ise scouting yakn zamana kadar bu anlamnn tesinde kullanlmaktayd.
Gzlemci ya da 'scout' sfat ile kulpte bulunan ismin, futbolcunun yeteneklerinden ziyade
ihtiya olunan blgeye ynelik ne verebileceini zmesi gerektii dnlyordu. Buradan
yola ktmzda altyaplarn geliimi asndan nemli bir parametre olan 'scouting'in henz
emekle aamasnda olduunu gzler nne sermektedir.
Oysa sportif anlamda baarya ulam lkelerdeki futbol kulplerine bakldnda
altyapnn neredeyse drt drtlk bir ekilde dizayn edildii ortaya kmaktadr. Hem
ynetimsel, hem rgtsel, hem de scouting anlamnda sistemi kuran Avrupa'nn nde gelen
kulpleri bunun meyvelerini de uzun vadede alabilmenin tadna varmaktadr.
5.3.1.Dnya apnda Baarl Olmu Kulplerin Altyap Modelleri
5.3.1.1. Inf Clairefontaine
Le Centre Technique National Fernand Sastre (Fernand Sastre Ulusal Teknik
Merkezi), sk kullanlan adyla Clairefontaine, Fransa Futbol Federasyonu'nun 9 elit futbol

akademisinden biridir. Fransann le-de-France blgesinin en iyi gen yetenekleri bu


akademide toplanr ve eitim verilir. Fransa genelinde, Clairefontaine dnda her biri kendi
blgesini kapsayan 8 elit futbol akademisi daha bulunmaktadr. Bunlar; Castelmaurou,
Chteauroux, Livin, Dijon, Marseille, Ploufragan, Vichy and Reims.
Bakent Parisin 50 km gneybatsnda, Clairefontaine-en-Yvelines blgesinde
bulunan bu tesis ayn zamanda Fransa Milli Takm'nn da kamp alan olarak kullanlmaktadr.
lkenin nemli futbol kulplerinin kendi akademileri olmasna karn 1972 ile 1984 yllar
arasnda Fransa Futbol Federasyonu Bakanl yapan Fernand Sastre nderliinde kurulan bu
merkez, lke ve dnya futboluna birok yldz kazandrmtr.
Paris'in merkezinde yer alan le-de-France blgesindeki 13 ile 15 ya aralndaki
genlerin ayn zamanda konaklama imkan da bulabildii bu eitim merkezinde ncelik
verilen husus, teknik ve kiisel geliimlerinin salanmasdr. Birok Fransz kulb bu
merkezde yetien futbolcular transfer etmi ve bu isimler de kariyerlerini baar ile
srdrmtr.
Bu eitim merkezinde yetien futbolcular ayn zamanda birer kulbe de baldrlar. Bu
kulpler Clairefontaine'de eitim gren futbolcularndan nce sportif kar salayp daha
sonra baka kulplere satmlardr. Bu satlardan kimi takmlar nemli kazanlar elde
ederken bazen de futbolcular ok nemli liglerin nemli kulpleri adna forma ans bularak
kariyerlerinde adeta snf atlama ans elde etmilerdir.
Bunlara rnek olarak u isimler gsterilebilir:
Tablo 1. Clairefontaine'de yetien baz oyuncularn transfer olduklar kulpler ve transfer
cretleri
FUTBOLCU

ESK KULB

YEN KULB

TRANSFER
CRET

Hatem Ben Arfa

Lyon

Marsilya

12 milyon euro

Abou Diaby

Auxerre

Arsenal

2 milyon euro

William Gallas

Marsilya

Chelsea

9.3 milyon euro

Thierry Henry

Monaco

Juventus

12.7 milyon euro

Gabriel Obertan

Bordeaux

Manchester United

3 milyon euro

Louis Saha

Metz

Fulham

2.5 milyon euro

Tabloda da grlebilecei gibi Hatem Ben Arfa, William Gallas ve Thierry Henry gibi
isimler kulplerine nemli transfer cretleri kazandrrken; Abou Diaby, Gabriel Obertan ve
Louis Saha da kk takmlardan daha byk takmlara transfer olarak kariyerlerinde bir
basamak daha yukar kmay baarmlardr.

5.3.1.2. The Academy Liverpool


ngiltere'de futbol altyaplarna byk nem verilmektedir. 'Futbolun beii' olarak
kabulen lkede hemen hemen her kulbn kendi akademisi vardr ve Manchester City,
Chelsea gibi ngiliz olmayan milyarder sahipler tarafndan ynetilen takmlar dndaki dier
ekipler kadrolarn ncelikle altyapdan gelen oyuncular ile desteklerler.
lkede ayn zamanda bizde A2 Ligi'ne denk gelen 'Rezerv Ligi' bulunmaktadr. Bu
ligde kulplerin gen futbolcular forma giyerken birou hali hazrda A Takm adna da
oynayabilecek dzeye gelmi olmalar ile dikkat eker.
ngiltere'nin en dikkat eken Rezerv takmna ise Liverpool sahiptir. 'The Academy
Liverpool'da yetien gen futbolcular kulbn kltr ile eitilirken sadece takma deil lke
futboluna da kazandrlmak amac ile futbolu renirler. ngiltere Premier Ligi'nde yer alan
birok takmda da The Academy Liverpool mezunu futbolcunun olduu dikkat ekmektedir.
The Academy Liverpool'da eitim aamal olarak verilmektedir. Bunlar 'PreAcademy', 'Schoolboys' ve 'Scholarship'tir. Pre-Academy'de 5 ile 8 ya arasndaki futbolcu
adaylar eitime tabii tutmaktadr. Bu kadar kk yata ocuklarn eitime alnmasnn
altnda hem yeteneklerini olduka erken kefedebilmek hem de altyap antrenrlerine de bir

eitim alan salayabilmek yatmaktadr. Buradan da akademinin sadece futbolcu deil


antrenr de yetitirdii sonucuna ulaabilmekteyiz.
Schoolboys aamasnda ise 9-16 ya arasndaki yetenekli futbolcular artk idman
yapmaya ve birer futbol takm gibi hareket etmeye balarlar. Ya gruplarna gre takmlara
ayrlan futbolcular dier kulplerin akademileri ile malar yaparlar ve antrenrler nezaretinde
geliimlerine devam ederler.
A Takma kmadan nceki son aama ise Scholarship'tir. 16-18 ya aralndaki
futbolcular daha nce normal okullar sonrasnda idman yapmak iin geldikleri tesislerde artk
burslu ve yatl olarak kalmakta, bir yandan eitimlerini alrken bir yandan da futbol
hayatlarn srdrmektedirler. Burada artk eitim tamamen A Takma oyuncu hazrlamaya
yneliktir.
Liverpool akademisinde ncelikli ama A Takma oyuncu yetitirmektir. Ancak bu
akademide yetien oyuncular Liverpool'da forma ans bulamasa da ngiltere, rlanda, Galler,
skoya gibi lkelerde futbol hayatlarn srdrme frsat bulurlar. Liverpool A Takm,
akademisinden son derece pozitif bir ekilde yararlanr. Liverpool'da 2013/2014 sezonu
kadrosunda yer alan ve akademiden yetien oyuncularn okluu buna rnek olarak
gsterilebilir:
Raheem Sterling
Jordan Ibe
Martin Kelly
Conor Coady
Jon Flanagan
Ryan McLaughlin
Brad Smith
Jordan Rossiter
Andre Wisdom

Jerome Sinclair
Cameron Brannagan
5.3.1.3. La Masia
Barcelonann Nou Camp Stadnn yannda yer alan La Masia, 1702'de bir iftlik evi
olarak kurulduktan sonra 1966da tm dnyadan gelen futbolcularn eitim ald ve
altyapsndan nemli yldzlar karan bir akademi haline getirildi. La Masia, Barcelona'nn
yer ald blge olan Katalunya'da konuulan Katalanca'da 'iftlik evi' anlamna gelmektedir.
La Masia, 137 bin metrekare bir alana kurulu, 5 doal 3 suni im sahaya sahip bir
futbol merkezidir. 25'ten fazla scout, 36 antrenr ve 250 civar gen futbolcunun yer ald
merkezde arlk Katalan olmak zere spanyol ve dier lke vatanda oyuncular eitim
almaktadr. Oyuncular tpk A Takmda olduu gibi 4-3-3 taktii zerine eitilmekte ve 1 ila
yarm saat aras deien srelerde idman grmektedir. Bu idmanlarn ya gruplarna gre
haftalk saylar deimektedir.
Eitim merkezinin kendine has kurallar bulunmaktadr. Bunlar arasnda en dikkat
ekenleri; hibir oyuncunun sa rengini deitirmemesi, dvme yaptrmamas, kpe
takmamas ve idman yaptklar tirtlerini ortlarnn dna karmamas olarak gze
batmaktadr.
La Masia bu zellikleri ile bir futbol akademisinden te hayat akademisi nitelii
tamaktadr. Barcelona'nn kendisi ile zdeleen "Bir kulpten daha tesi" mottosu da tpk
futbolu gibi ok kk yata bu genlere benimsetilmektedir.
Barcelona altyapsnn temel zelliklerinden bir tanesi, futbolcu seme becerileri
olarak bilinmektedir. Ekibin futbolcu seiminde en nemli konu ise oyuncunun mmkn olan
en gen yata ve en yeteneklisinin kefedilmesidir. Bir gen oyuncuyla anlama
imzalanmadan nce izleme ekibinden be kii oyuncuyu takip etmekte, izlemekte, raporlar
tutarak o futbolcuda gelecekte nemli bir yldz olabilme kapasitesi olup olmad
sorgulanmaktadr. Btn bu gayret ve alma tamamen yetenekli futbolcu bulmaktan ok,
doru takm oluturabilmek iin oyuncu bulabilmenin temel prensiplerini oluturmaktadr.
Barcelona'da dier kulplerin aksine A Takm, altyaplara bir rol model
oluturmamakta; Altyap, Barcelona A Takmn ekillendirmektedir. Altyapda alnan

eitimin tamamen A Takma ynelik olmas, gen futbolcularn A Takm'da oynanan taktik
ile yetimesi gibi etmenler gz nne alndnda bu sonuca varmak mmkn olmaktadr.
La Masia'da gen futbolcu adaylar tesis ierisinde yer alan yatakhanelerde
kalabilmektedirler. Burada Katalanlarn dnda spanyol ve dier lke vatandalar da
bulunmaktadr. Kulp ayrca eski oyuncular Samul Eto'o'nun kurduu vakf ile ibirlii
yaparak Kamerun'dan futbolcu adaylarn lkeye getirmekte ve eitim almalarn
salamaktadr. Burada yatl kalan genler ayn zamanda okul eitimi de grmektedirler.
Barcelona, iyi bir futbolcunun ayn zamanda iyi eitim alm, aile balar kuvvetli, kiilikli
insanlar olmasn da hedeflemektedir. Akademinin banda bulunan Albert Puig, "Buradaki
hocalarn birinci amac ocuklarn iyi davranlar kazanmasn salamaktr. kinci amalar
ise iyi futbolcu olmalarn salamak..." diyerek bu durumu aka ortaya koymaktadr.
Barcelona, kendisi iin bu kadar deerli olan akademisine btesinden byk
miktarlar ayrmaktadr. Getiimiz yl borcunu 331 milyon euro olarak aklayan kulp 2010
ylna gre 99 milyon euro daha az borlanma yaparak ekonomik bir baar gstermitir.
Kulp altyaps iin ise btesinden yllk 20 milyon euro ayrmaktadr.
2013/2014 sezonu iin Genel Kurul oylamasna alan bilanosu oylanan
Barcelona'nn 508.5 milyon euro gelir bekledii buna karn 457.7 milyon euro da gider
tahmin edildii ifade edilmi ve bu rakamlar kabul edilmitir.
Tablo 2. Barcelona FC'nin 2013/14 tahmini gelir - gider rakamlar ile altyapya ayrlan bte
GELR

GDER

ALTYAPI BTES

508.5 milyon Euro

457.7 milyon euro

20 milyon euro

5.3.2. Trkiyedeki Byk Kulplerin Altyap Modelleri


5.3.2.1. Fenerbahe Spor Kulbnde Altyap

Hemen her Trk spor kulbnde olduu gibi Fenerbahe Kulbnn futbol altyap
almalar ve programlar hakknda bilgiye ulamak neredeyse imknszdr. stanbulda 32,
yurt genelinde 35, yurtdnda ise sadece Srbistan snrlar ierisinde bir tane ile toplamda 68
futbol okulu olan kulbn bu okullar kurmadaki dile getirilmeyen hedefinin para kazanmak
olduu; haklarnda iletiim ve cret bilgileri dnda hibir veriye ulalamamasndan
anlalabilmektedir. Fenerbahe Spor Kulb tarafndan getiimiz yllarda ismi Genlik
Gelitirme Program olarak konan almaya gre ama; bireyler ve toplumlar aras evrensel
boyutlardaki sevgi, kardelik kavramn benimsetmek ve Fair Play ilkelerine bal, saygl,
kltrl ve yetenekli gen sporcular msabakalara katlmlar iin gerekli ada eitimin
verilerek kulbe ve Trk Futboluna kazandrlmasdr.
Fenerbahe geride braktmz yllarda altyap almalarna dier kulplere gre
daha az nem veren kulp olarak gsterilmitir. Son 10 yldaki sezon ncesi kadrolarna
baktm zaman altyapdan A Takma kazandrlan futbolcu saysnn azl da bu nermeyi
destekler niteliktedir.
Fenerbahe'nin son 10 ylna baktmzda kadrosunda toplam 21 altyap kl ismin
dnem dnem forma giydii gzlemlenmektedir. Sezon ba incelendiinde ise toplamda 18
oyuncu ilk defa A Takma ykselmitir. Bu da ortalama sezon bana 1.8 oyuncu ile olduka
dk bir rakam olarak dikkat ekmektedir.
Bir sezonda en fazla 3 en az ise 1 futbolcuyu altyapdan A Takm kadrosuna alan
Fenerbahe'nin bu oyunculardan elde ettii gelir ise minimum dzeydedir. Hemen hemen
hepsini szlemelerinin sona ermesi ile kaybeden ve bedelsiz olarak dier takmlara veren
Fenerbahe bu adan altyap harcamalarn oyuncularn sat ile denkletirme politikasnn
uygulanmad da grlmektedir.

Tablo 3. 2002-2014 yllar arasnda Fenerbahe altyapsndan kan baz oyuncularn transfer
olduklar dnemdeki piyasa deerleri ve kulbn satlardan elde ettii gelir.
FUTBOLCU

PYASA DEER*

ELDE EDLEN GELR

Recep Biler

500 bin euro

Can Arat

300 bin euro

Olcan Adn

900 bin euro

Semih entrk

1.5 milyon euro

Kerim Zengin

800 bin euro

Erturul Takran

1 milyon euro

Gkay ravul

900 bin euro

*Piyasa deerleri www.transfermarkt.com internet sitesinden alnmtr.


Tablo 3'te de fark edildii gibi Fenerbahe'nin son 10 sezonda altyapdan A Takma
kazandrd baz oyunculardan bonservis creti elde edemedii grlmektedir. Bu
oyunculardan hibirinin A Takm kadrosunda yer aldklar dnemde sportif anlamda takma
ok byk baarlar kazandrmadklar, Semih entrk haricinde dier isimlerin sklkla forma
ans bulamadklarn da belirmemiz gerekmektedir.
Fenerbahe altyapsnn dikkat eken bir zellii ise baarlar kaleciler yetitirmesidir.
Trk futbolunun kaleci ihtiyacn karlayan bir takm olan Fenerbahe, Rt Reber, Volkan
Demirel, Serkan Krntl gibi 'transfer edilen' isimlerin yannda Recep Biler, Erturul
Takran, Mert Gnok ve Erten Ersu gibi altyapdan yetitirdii kaleciler ile Trk futboluna
yaptklar katklar ise olumlu bir alma olarak belirtilmesi gereken hususlarn banda
gelmektedir.

5.3.2.1.1. Fenerbahe Spor Kulbnde Altyap Btesi

Trkiye'deki futbol kulplerinin birou dernek statsnden Anonim irket statsne


gemesi ile birlikte mali tablolarn da aklamaya balamlardr. Bu sayede akademik
almalar, kamuoyu ve basn iin birer kaynak ortaya kmtr. Ancak Fenerbahe, Beikta
ve Galatasaray'n altyaplarnn hala derneklere bal olmas nedeniyle 'Kamuyu Aydnlatma
Platformu'na yaptklar bildirimlerde altyaplar ile ilgili bte, gelir-gider gibi maddi
rakamlara ulamak mmkn deildir. Birok kulp kendilerine ulap istenmesi halinde dahi
bu bilgileri vermemektedir.
Fenerbahe'de ise Beikta ve Galatasaray'n aksine bir durum bulunduu iin 'Yl
Sonu Faaliyet Raporlar'nda altyap iin harcanan giderler grlmektedir. Bulunan bu aksi
durumun sebebi, gemi dnemlerde altyap iin yaplan bir harcamann kulpten gider
gsterilmesi ve bu kalemin bilanoda yer almasdr.
Kulbn 31 Mays 2013 tarihi ncesi yapt faaliyetleri gsteren mali tablolar
incelendiinde 'Satlarn Maliyeti' bal altnda gsterilen rakam "Altyap futbol takm
giderleri' ksmnda 1 Haziran 2012-31 Mays 2013 tarihleri iin 2.196.252 Trk Liras olarak
grlmektedir. Bu rakamn bir nceki dnemde, 1 Haziran 2011-31 Mays 2012 tarihleri
arasnda ise 23.293.364 Trk Liras olduu belirtilmektedir. Aradaki bu byk fark, Haziran
2011-Haziran 2012 tarihlerinde yaplan ve altyapya gider olarak gsterilen harcama
kaleminin Mays 2012-Haziran 2013 dneminde bu kalemden karlmas olarak
dnlmektedir. Ancak konu ile ilgili almaya konu olacak nitelikte bir bilgi kulp
tarafndan verilmemektedir.
Ayn dnemler gz nne alndnda yaplan giderler ierisinde Profesyonel futbol
takm giderlerinin 8.291.476 Trk Lirasndan 12.474.931 Trk Lirasna kt, futbolcu
menajer giderlerinin ise byk bir art gstererek 1.030.177 Trk Lirasndan 8.577.896 Trk
Lirasna ykseldii gze batmaktadr.
Tablo 4. Fenerbahe Spor Kulbnn iki farkl dnemdeki faaliyet raporlarna gre giderleri
ve aralarndaki fark.

Profesyonel Futbol

1 Haziran 2011-

1 Haziran 2012-

30 Mays 2012

30 Mays 2013

8.291.476

12.474.931

Fark

4.183.455 art

Takm Giderleri*
Futbolcu Menajer

1.030.177

8.577.896

7.547.719 art

23.293.364

2.196.252

21.097.112 azal

Giderleri*
Altyap Futbol
Takm Giderleri*
*Parasal deerler Trk Liras olarak belirlenmitir.
Tablo 4 incelendiinde Fenerbahe'nin altyapya yapt harcamann da yaklak 2.2
milyon Trk Liras olduu grlmektedir. Barcelona'nn yllk 20 milyon euro ayrd
dnldnde bu rakam neredeyse bir futbolcunun yllk maana denk gelmekte ve
Avrupa'nn nde gelen kulpleri ile mcadele etme konusunda yetersizlik gstermektedir.
Fenerbahe'nin altyap iin yapt gider toplam giderleri ierisinde olduka kk bir
rakama denk gelmektedir. Faaliyet ve Dier Giderleri haricinde 253.557.342 Trk Liras gider
gsteren Fenerbahe'de 2.196.252'lik altyap giderleri toplamn sadece yzde 0.86'lk ksmna
denk gelmektedir. Barcelona'ya bakld zaman ise bu rakam %4,5 kmaktadr. Bu da
aradaki fark aka ortaya koymaktadr.
Altyapya olduka dk bir miktar ayran Fenerbahe'nin son 3 sezonda futbolcu
transferine ayrd rakamlar ise toplam 72.950.000 Euro. 2011/2012 sezonunda 15.300.000,
2012/2013 sezonunda 29.900.000, 2013/2014 sezonunda ise 27.750.000 Euroyu futbolcu
transferi iin kasasndan kartan Fenerbahe'nin ayn sezonlarda altyapdan kard oyuncu
says ise sadece 4'tr. Bunlardan bir tanesi baka bir kulbn altyapsndan akademiye
transfer edilirken, dier 3 isimden biri kiralk olarak, dieri bonservisi ile farkl kulplere
gnderilmilerdir. Sadece bir isim A Takm kadrosunda yer almaktadr.
Gelirler asndan kulbn rakamlar incelendiinde Fenerbahe, 2012-2013 sezonunda
246.507.758 Trk Liras gelir elde etmitir. Bu gelir ierisinde Yayn haklar, Reklam ve isim
hakk, stat haslat, UEFA ve FIFA gelirleri, Bonservis ve dayanla katk paylar ile dier
gelirler kalemleri yer almaktayken lisansl rn sat ile ilgili bir rakam verilmemektedir.
Altyap ile herhangi bir gelir ise sz konusu deildir.
5.3.2.2. Galatasaray Spor Kulbnde Altyap

Trkiye'nin uluslararas arenada en baarl kulb olan Galatasaray, altyap


konusunda dnem dnem baarl klar yapsa da bu konuda uzun sredir istikrar problemi
yaamaktadr. 2013 ylnda yeniden bir yaplanmaya giden ve futbol okullarn organize eden
Galatasaray'n 45 tane stanbul'da, 73 tane dier il ve ilelerde, 11 tane de Amerika Birleik
Devletleri de dahil olmak zere yurtdnda futbol okullar bulunmaktadr. Bu futbol okullar
Galatasaray'a bal olmakla beraber birer iletmecisi ve sorumlusu vardr.
Resmi internet sitesinde misyonunu;
"Gelecek yllarda Galatasaray Futbol Akademisinde forma giyecek futbolcular
yetitirmek ve bununla beraber Galatasaray rf ve adetlerine bal; rakibe, hakeme, seyirciye saygl;
Fair Play ilkelerine uyan sporcular yetitirmek; bu sporcular lke ve dnya futboluna kazandrrken
ayn zamanda kulbmze ekonomik ynden katk salamaktr."

olarak belirleyen Galatasaray, rakipleri Fenerbahe ve Beikta'n aksine altyapsndan


en iyi ekilde faydalanan kulp olarak gze arpmaktadr. 2013/2014 sezonu iin Trkiye
Futbol Federasyonu'na bildirdii kadrosunda 5 tane altyapdan kard futbolcu bulunduran
Galatasaray'da bu oyuncularn bir ksm A Takmn srekli eleman bir ksm ise sklkla
forma giyen isimlerdir.
Tablo 5. Galatasaray, Fenerbahe ve Beikta'n 2013/2014 sezonu ilk yarsnda altyapdan
km oyuncularnn says ve toplam sahada kaldklar dakikalar.
TAKIMLAR

KADRODAK ALTYAPI

ALDIKLARI SRELER*

KKENL OYUNCU
SAYISI
Galatasaray

3997

Fenerbahe

390

Beikta

797

*Sreler www.transfermarkt.com internet sitesinden alnmtr.


Tablo 5'ten ortaya kan verilere baktmz zaman Galatasaray'n altyapdan kard
oyunculardan rakiplerine gre daha fazla yararlandn grmekteyiz. Bu oyuncular; Semih

Kaya, Eray can, Sabri Sarolu, Aydn Ylmaz ve Emre olak sadece kulplerinin deil
milli takmn da formasn giyen isimler olmulardr. Hali hazrda Semih Kaya ve Emre olak
A Milli Takma arlmakta, Eray can ve Aydn Ylmaz da geni kadroda bulunmaktadr.
Bu adan bakldnda Galatasaray'n hem kendisine hem de Trk futboluna kazanmlar
olduka yararldr.
Galatasaray'n altyaps bu konuda gemi yllarda da dikkat ekmitir. 2000 ylnda
UEFA Kupas kazanan Galatasaray'n o dnem kadrosunda yer alan oyuncularn nemli bir
ksm altyapdan yetimedir. Blent Korkmaz, Fatih Akyel, Suat Kaya, Okan Buruk, Emre
Belzolu ve Tugay Kerimolu o dnemde Galatasaray kadrosunda bulunan ve ilk 11'in
deimez isimleri olan futbolculardr. Galatasaray bu oyuncularn ban ektii kadro ile
1996-2000 arasnda Trkiye'de lig ampiyonluu yaarken 2000 ylnda da o zamanki adyla
UEFA Kupas'n kazanmay baarmtr. Ancak kulp bu nemli oyuncularn yksek piyasa
deerlerine ramen baarsz bir ynetim rnei sergileyerek transfer geliri elde imkann
kullanamamtr. rnein, Okan Buruk ve Emre Belzolu, szlemelerinin sona ermesi ile
bedelsiz olarak talya'nn Inter kulbne transfer olmutur. Bu da bizlere altyapdan oyuncu
yetitirmenin tek bana yeterli olmad ve yetien oyuncularn daha sonra kazanca
evrilmesi gerektii gereini de gstermektedir.
5.3.2.2.1 Galatasaray Spor Kulbnde Altyap Btesi
Galatasaray altyaps, dernek statsne bal olduu iin kulbn mali tablosu
ierisinde herhangi bir kalemde yer almamaktadr. Ayrlan bte, giderler ve gelirler
konusunda da rakamlara ulaamamaktayz. Austos aynda Galatasaray Teknik Direktrl
grevinde bulunan Fatih Terim'in basna yapt, "Avrupa devlerinin altyap yllk bteleri
10-15 milyon dolar, bizde ise 1.8 milyon dolar." aklamasndan yola karak veriye
dntrebileceimiz tek rakam Galatasaray'n altyap harcamalar iin 1.8 milyon dolarlk bir
bte ayrddr. Bu da toplam giderlerinin sadece % 1.15'i olarak gze arpmaktadr.
2013'n Mart aynda gerekletirilen Divan Kurulu Toplantsnda kabul edilen btede
Galatasaray'n tahmini gideri 155.236.743 Trk Liras olarak aklanmtr. 1.800.000 dolar
olarak Fatih Terim tarafndan ifade edilen altyap btesi ise Barcelona'nn 20 milyon
Euro'luk btesinin olduka gerisinde kalmaktadr. Bu haliyle gemi yllarna oranla
Galatasaray'n altyapda klmeye gittii ve A Takma daha ok yatrm yapt sonucu
karlmaktadr. Aklanan mali tablolardaki rakamlar da bunlar gstermektedir:

Tablo 6. Galatasaray Sportif A..'nin iki farkl mali tablolarna gre birtakm gider ve
borlanmalar
1 Haziran 2011 -

1 Haziran 2012 -

31 Mays 2012*

31 Mays 2013*

Sporcu cretleri

125.835.404

179.073.273

Futbolcu kiralama giderleri

3.548.700

5.352.176

Oyuncu transferinden

3.796.944

9.821.986

21.398.812

36.524.256

kaynaklanan borlar (uzun


vadeli)
Oyuncu transferinden
kaynaklanan borlar (ksa
vadeli)
*Miktarlar Trk Liras olarak belirlenmitir.
Altyapya, toplam giderinden % 1.15'lik bir ksm ayran Galatasaray'n Tablo 6
incelendiinde A Takmdaki sporculara dedii cret, kiralanan futbolcular iin yaplan
harcamalar gibi kalemlerde arta gittii bunun yannda uzun ve ksa vadeli olarak futbolcu
transferleri iin de ykl miktarda borcun altna imza att grlmektedir. Belki de geleceini
kurtaracak olan altyap iin teknik direktrnn dahi az bulduu bir harcama yapan
Galatasaray'n finansal durumunu zora sokacak derecede sadece transfer iin ar borlanmas
camia ve Trk futbolunun gelecei adna kabul edilebilir bir durum olmamaldr.

5.4. Altyap almalaryla ne kan Kulplerin Kyaslanmas; Avrupadan ve


Trkiyeden rnekler
lkemizde futbolda altyap iyiletirmesiyle ilgili kan her haberde rnek olarak
gsterilen Hollanda kulb Ajax, bu konuda gerek bir model haline gelmitir. Avrupann
birok baarl kulb tarafndan da altyap almalaryla rnek model olarak grlen Ajax
altyaps De Toekomst, gelecek anlamna gelir. Her yl hem A takma verdii oyuncular,
hem de dier kulplere satlan futbolcularyla byk bir n kazanmtr. Ajax altyaps De
Toekomstda yetien futbolcularn Hollanda milli takmnn da belkemiini oluturduunu
vurgulamak gerekir.
lkemizde Avrupa kupalarnda mcadele eden ve Sper Lig ampiyonluklarn her yl
bir dierinin kazand byklerin altyap yatrmlar ve almalar yetersizken Anadolu
kulplerinden Bucaspor ise altyapsndan yetien ve byk kulplere transfer olan
futbolcularyla her yl hakl onurunun meyvelerini toplamaktadr. Msabaka kazanmaktan
nce futbolcu kazanmay hedef edinmi kulp lkemizin futbolcu fabrikas gibi ilemektedir.
5.4.1. Ajax Altyaps: De Toekomst
Ajax altyaps sadece Hollanda deil dnya futbolunun rnek ald bir organizasyona
sahiptir. 140.000 metrekarelik bir alana kurulan tesiste 4 suni 4 de doal im saha
bulunmasnn yannda en nemli zellii A Takmn malarn oynad efsane stat Ajax
Amsterdam ArenA'nn da hemen yaknnda bulunmaktadr. Bu sayede gen futbolcular stad
grmekte ve ileride orada sahne alacak yldzlardan birisi olmak iin abalamaktadrlar.
Hollanda ierisinde 'De Toekomst' iin alan 50 scout, Hollanda dnda ise 5 scout
bulunmaktadr. 12'den fazla takm, aa yukar 200 futbolcusu bulunan Ajax altyapsnn
%95'i Hollanda vatanda olmasna karn bunlarn neredeyse yars gmen ailelerin
ocuklardr. Ajax'n futbol yapsn benimsemi 13 antrenr bulunan De Toekomst'un en
nemli zellii ise yatl kalma imkan yoktur.
Oyuncularn aile balarn kuvvetli tutmalar ve futbolu sosyal hayatlarnn bir paras
olarak grmeleri iin yatl kalmalarna izin verilmemektedir. Bylece ileride doabilecek
sosyal ve psikolojik sorunlarn da nne geilmesi amalanr. Gen futbolcu adaylarnn
futbolu hayatn tamam deil ancak hayatn merkezi olarak grmelerini, bu merkez etrafnda

aile, okul, elence, sosyal aktivite gibi eylemlerin ierisine dahil olmalar istenmektedir.
Ayrca aile ortamnda byyen sporcularn daha iyi birer birey olacaklar dnlmektedir.
Avrupa Kulpler Birlii'nin hazrlad rapora gre Ajax, altyaps iin yllk 6 milyon
Euro'luk bir bte ayrmaktadr. Bu rakam ilk bakta olduka dk grnse de Ajax
kulbnn 2012/2013 sezonu iin btesi sadece 62 milyon Euro'dur. Yani kulp btesinin
% 9.6'sn altyapya ayrmaktadr. Bu rakam Barcelona, Fenerbahe ve Galatasaray ile
kyaslandnda olduka yksek olarak gze arpmaktadr. Bu da kulbn neden dnyann en
iyi altyapsna sahip olduu ve "Her sezon A Takma en az 3 futbolcu kazandrmak"
mottosunu tadn kantlar nitelik tamaktadr.
Ajax modeli zellikle ngiliz ve spanyol kulplerine rnek olmutur. La Masia, De
Toekomst'tan yola karak oluturulurken Liverpool akademisindeki eitim sistemi de
buradan adeta taklit edilmitir. Barcelona'ya uzun sre baary getirecek olan futbol taktiini
yerletiren ve La Masia iin dnm noktas olan Johan Cruyff, daha sonra kulb altn ana
sokan Frank Rijkaard ve Johan Neeskens gibi isimler Ajac altyapsndan kmtr.
Ajax kulb burada Swot analizi tekniini kullanmaktadr. Oyuncunun iyi ynleri ve
ne kan kt zellikleri geni bir ekilde analiz edilmektedir. Kulp iyi oyuncuyu TIPS
olarak adlandrd bir yntemle deerlendirmektedir. Yani De Toekomstta eitim
grebilmek ve bir Ajax oyuncusu olmak iin oyuncuda bunlarn tamam bulunmak
zorundadr. Aksi durumda kulbn felsefesi ile rtmeyen oyuncularla yol ayrmna
gelinmektedir. TIPS; ngilizce olan technique (teknik), intelligence (kavrama), personality
(kiilik) ve speed (hz) kelimelerinin ksaltlm halidir.
Ajax, altyapsndan sadece futbolcu retmek ve onlar kullanmakla kalmam ayn
zamanda ok ciddi bonservis bedelleri ile satarak gelir elde etmitir. Galatasaray'n 2000
ylnda yapamadn yapan Ajax neredeyse altyaps iin ayrd bteyi yine buradan
kard oyuncularn sat ile elde etmitir. Yani De Toekomst her dnemde kendi kendini
finanse etmi hatta geliimi iin gerekli bteyi de karmtr.

Tablo 7. Ajax altyapsndan yetien oyuncularn transfer olduklar kulpler ve bonservis


bedelleri ile yllar
FUTBOLCU

GTT KULP

BONSERVS

GTT YIL

BEDEL*

Johan Cruyff

Barcelona

2 milyon euro

1973

Dennis Bergkamp

Inter

17.5 milyon euro

1993

Clarence Seedorf

Sampdoria

5 milyon euro

1995

Patrick Kluivert

AC Milan

2 milyon euro

1997

Frank de Boer

Barcelona

7.5 milyon euro

1999

Wesley Sneijder

Real Madrid

27 milyon euro

2007

*Miktarlar www.transfermarkt.com internet sitesinden alnmtr.


Altyapdan oyuncu yetitirmenin sadece A Takma futbolcu kazandrmak olmadnn
adeta somut bir kant olan Ajax, Tablo 7'de de grld gibi bu oyunculardan transfer
olduklar yllar da gz nne alndnda ciddi miktarlarda gelir elde etmitir. Ayrca ad
geen oyuncular futbolu brakmalarnn ardndan hem Hollanda kulpleri, hem Hollanda Milli
Takm hem de Avrupa'nn nde gelen kulplerinde teknik adam ve hatta ynetici olarak
grev almaktadrlar.
Ajax altyapsndan yetien kaleci Edwin van der Sar, Ajax kulbnde Marka
Direktr, Kluivert, Hollanda Milli Takm antrenrl, Frank de Boer, Ajax Teknik
Direktrl, Seedorf, AC Milan Teknik Direktrl gibi grevlere getirilmitir. Buradan
baknca De Toekomst'un sadece birer futbolcu deil uzun vadeli futbol adamlar ve
yneticiler yetitiren sistemi de kurduu sonucu elde edilmektedir.
Hollanda ekibinin 2013/2014 sezonu ii federasyona bildirdii 25 kiilik kadrosunun
neredeyse tamamna yakn altyapdan kan oyunculardan kuruludur. Bu ynyle de fark
yaratan Ajax'n kadrosundaki oyunculardan Kenneth Vermeer, Mickey van der Hart, Jol

Veltman, Stefano Denswil, Jairo Riedewald, Nicolai Boilesen, Ricardo van Rhijn, Ruben
Ligeon, Daley Blind, Siem de Jong, Davy Klaassen, Thulani Serero (Afrika'daki futbol
okulundan), Viktor Fischer, Lesly de Sa, Danny Hoesen isimleri De Toekomst'tan yetien
futbolculardr. Bahsi geen sezon iin sadece 6.800.000 Euro transfer gideri yapan Ajax buna
karn 23.800.000 Euro da oyuncu satndan gelir elde etmeyi baarmtr. Bu gelirin
21.300.000 Eurosu da kendi altyapsndan kan oyuncularn satndan elde edilen gelir
olarak dikkat ekmektedir. Bu da kulbn kendi z kaynaklarndan beslenerek ilerleme
stratejisi yrttnn kantdr.
5.4.2. Bucaspor Genlik Gelitirme Dernei (Bucaspor Futbol Akademisi)
"Kulp ile ilk kez 1984te tanan, 1989da profesyonel ube sorumluluu yapan,
1996-97sezonunda bakan olan, ardndan da altyapnn bana geen Seyit Mehmet zkan,
kulpten bir sre uzakta kaldktan sonra bundan be yl nce lkemizin en iyi futbol
akademisini kurmak iin kollar svad. Arkadalarnn da desteini alan zkan, ounluun
bir hayal dediini gerek klabilmek iin youn bir mesai har-cad. Amac lkemizde ou
zaman salkl koullarda yaplamayan yldz futbolcu yetitiriciliini sistematik bir ekilde
gerekletirmekti. 2007 ylnn Ocak aynda akademi formatn tam anlamyla uygulamak iin
tesis inaatna baland. 9 ayda tesislerin nemli blm tamamland. Bundan 6 ay sonra da
100 kiilik lojmann inaat sona erdi. Bir yandan da organizasyon yaps ekillendi." yks
bu ekilde anlatlan Bucaspor Genlik Gelitirme Dernei u anda lkenin en verimli alan
altyaplarndan birisidir.
Dernein merkezi Bucann Kaynaklar kynde 80.000 m2lik bir alan kapsayan bir
tesis olmasnn yan sra Trkiyenin en iyilerinden biri olarak grlmektedir. Bu tesislerde;

Hepsi klandrmal 7 futbol sahas (3 im, 4 suni),

Aday Yldz Futbolcu Lojman,

3000 m ak alan zerine kurulu katl 400 m'lik Sosyal Bina (Serbest zaman
deerlendirme salonu, dular, yemekhane, amarhane, 16 yatakhane, pc salonu, ett
odas, tv ve dinlenme salonu, ak teras, VIP salonu, 5 soyunma odas, sauna, antrenr
ofisleri),

Spor Salonu (Masaj odas, sporcu tedavi merkezi, aletli jimnastik salonu, 2 kulvarl
100 m kou pisti),

Futbol Akademi Binas (Toplant salonu, teknik direktr salonu, ziyareti odas,
misafir salonu, seyir teras),

700 m'lik i bahe (zel ut alma alan, Kum zeminli plaj voleybolu sahas, Ak
tenis sahalar, kalem havuzu, sarka top alan) vardr.
Dernek bnyesinde yetmi yatak kapasitesi bulunan sporcu lojmannda 2013 yl

itibari ile 12 17 ya aras toplam 31 sporcu kendi yatlar ile birlikte drder kiilik odalarda
barnmaktadr. ocuklara gnde 3 n yemek hazrlanr. Lojmandan sorumlu retmenleri
tarafndan ocuklarn derslerine yardm edilirken, ngilizce dil eitimi ve psikolojik destek
verilir. Ayrca dernek tarafndan ocuklara okul servisi gibi hizmetler de salanmaktadr.
Akademi yetkililerinin alma programlar ncelikle insan yetitirme zerine
kurulmu olduu ifade edilmektedir. Bu dnce sisteminin temelinde iyi bir birey olabilmi
iyi ahlakl kiinin iyi bir sporcu olabilecei felsefesi olduu vurgulanmaktadr.
Bucaspor Kulb yetkilileri ile alanlarnn eitim programlarna dayanarak
yaptklar bir de hedef tablosu bulunmaktadr;

Tablo 8. Bucaspor Futbol Akademi - Bucaspor Hedef Ynetim Tablosu

Tablo incelendiinde sezonlar baz alnarak olduka net bir ekilde belirlenmi her bir
hedefe ulalm olduu aktr. Bucaspor Akademisi Salih Uan, Abdlkadir zgen, Emre
Gral, Mehmet Batdal, Mehmet ncebacak, Civar etin, Onur Yeniyurt gibi Trk futbolunun
nemli isimlerini bnyesinden karmtr.
Bir futbol takm iin kadrosunda altyapsndan kard oyuncular bulundurmak ok
nemli bir zelliktir. Bucaspor altyapsnda yetiip kulbn 2013/2014 sezonunda A
Takmnda profesyonel futbol yaamna devam eden futbolcular ise unlardr:
Zekeriya Kacarolu, Burak Aydn, Berkant Takran, Onur Ylmaz, Oulcan Akta, Taylan
Antalyal, alar ahin Akbaba, Fuat Day, Velihan Yalalk, Eyp ztep, mer Kanberolu,
Orkun zkafal, Samet Acar.

Bucaspor kulbnn yetitirdii yeteneklerin transferlerinden, bonservis ve kiralama


bedellerinden, elde edilen hatr saylr derecede byk olan rakamlar hem altyap olanaklarn
gelitirmede hem de A Takma yldz transferler yaparak daha gl kadro oluturmada
byk avantaj salamaktadr.
5.4.2.1. Bucaspor Altyapsnn Ekonomik Durumu
Trk futbolunun son dnemdeki futbolcu fabrikalarndan birisi olan Bucaspor uzun
sredir ekonomik olarak sknt ekmektedir. Kulbn sklkla bakan deitirmesi ve
altyapnn kurucusu Seyit Mehmet zkan'n Altnorduspor'un anonim irket haline gelmesi ile
bu yaplanmann bana gemesinin ardndan sistem ilese de iktisadi arklarda bozulma
meydana gelmitir. Kulp uzun ve ksa vadeli borlar nedeniyle futbolcu cretlerini dahi
deyemez hale geldii iin UEFA tarafndan transfer yasana da arptrlmtr. Ancak ite
bu baarl altyap sistemi sayesinde 2013/2014 sezonun devre arasnda henz 22 yanda
kefedilen ve baarl bir scouting almas sonucu kadroya katlan Umut Gndoan isimli
futbolcuyu 1 milyon 800 bin Trk liras karlnda Galatasaray'a satarak borlarn demi
ve transfer yasann kalkmasn salamtr. Ayn ekilde kulbn yapt en byk oyuncu
sat da yine akademinin rn olan Salih Uan olmutur. Fenerbahe'ye transfer olan
futbolcu rekor bir fiyata; 1 milyon 550 bin Euro'ya satlmtr. Bu sayede her ne kadar dier
gelirlerinde, tahmini btede belirtilen rakamlara ulalamasa da altyapdan kan oyuncularn
sat ile elde edilen gelirken kulbn ayakta kalp kendisini toparlamas iin ihtiyac olan
sreyi salamaktadr. te bu da baarl bir altyapnn kulbe salad finansal faydann en
net rnei olarak gsterilebilir.
Bucaspor altyaps 2007 ylnda Bucaspor Genlik Gelitirme Dernei adn alarak
faaliyetlerini bu at altnda yrtmektedir. Her dernek statsne sahip yaplanmada olduu
gibi Bucaspor altyapsnda da bte, gelir-gider, harcama, alm vb. ilemlerin muhasebe
kaytlarna kolaylkla ulalamamakta, ulatmz rakamlar da bizlere salkl bilgi
vermemektedir. Ancak elimizdeki verilerden yola karsak Buca Belediyesi, her yl spor
kulplerine btesinin binde 7'si kadar yardm yapmaktadr. Bu da ortalama olarak yllk 1
milyon Trk lirasna denk gelmektedir. Bu yardmn sadece Bucaspor'a yaplmadn
dndmzde Bucaspor'un ald yardm ortalama yllk 350 bin Trk liras olmaktadr.
Kulp altyapya ciddi yatrm yapmaktadr. Kulp btesi 2010 ylndan sonra girdii
darboaz nedeniyle klmeye giderek 8 ila 9 milyon Trk liras arasnda oluturulmaktadr.

Bucaspor Genlik Gelitirme Dernei'nden edinilen bilgiye gre yaplan harcama aylk 100
bin Trk lirasdr. Bu da yllk 1.2 milyon Trk lirasna denk gelmektedir ki; Trkiye'de
Galatasaray, Fenerbahe ve Beikta da dahil byk kulplere kyasla ok ciddi bir rakamdr.
Hele ki toplam btesinin 9 milyon Trk liras olduu dnlen bir kulp sz konusuyken.
Tablo 9. Bucaspor altyapsna ilikin bir takm harcama ve gelirler
Aylk Harcama

Belediye

Toplam Bte

Yardm

(Yllk)*

Yllk Harcama

Son 3 sezonda
satlan oyuncu

(Yllk)
100.000 TL

350.000 TL

geliri
9.000.000 TL

1.200.000 TL

2.225.000 Euro

*Tahmini bir ortalama deerdir.


Tablo 9'a baktmzda ok net gryoruz ki kulp ylda 1.2 milyon Trk lirasn
altyapya harcarken sadece 3 sezon ierisinde altyapsndan kan oyuncularn satndan 2.5
milyon Euro yani 5 milyon Trk lirasna yakn bir gelir elde etmektedir. Bu sre zarfnda
Spor Toto Sper Lig'den PTT 1. Lig'e dse de bu ligde tutunmay baarmtr. Zaten
tznde birinci hedefi yetitirici kulp, sonraki hedefi ise yarmac kulp olmak olan
Bucaspor'un bu seviyelerde futbol oynamas sportif bir baarszlk olarak belirtilemez aksine
hem sportif (oyuncu yetitirme) hem de finansal baarl asndan rnek olarak gsterilmesi
gerekmektedir.
Tablo 10. Bucaspor'un son 3 sezonda altyapdan A Takma kazandrd oyuncular
Sezon

2011/2012

2012/2013

2013/2014

Futbolcu

Taylan Antalyal

Hasan Kakara

Alpaslan Erme apar

Zekeriya Kaarolu

Burak Aydn

Batuhan iler

Mert zcanlar

alar ahin Akbaba

Abdullah Balkuv

Emrecan Afacanolu
Akn Ak

Fatih zelik
Melih Vardar
Mehmet ncebacak

Bucaspor, yetitirdii oyuncu satnn yan sra son 3 sezonda dzenli olarak da
altyapdan A Takma futbolcu kazandrmaktadr. 2011/2012 sezonunda adeta takm batan
kuran Bucaspor, altyapya yaplan yatrmn sonucunun 5 ila 7 yl ierisinde alabiliyor olma
konusunda da Avrupal sistemdalarna benzemektedir. Tablo'dan da grld gibi 2007
ylnda yeniden yaplanan Bucaspor Genlik Gelitirme Dernei'nden 2012'de A Takm
kadro asndan zenginletirmi, 2013'te yetitirdii oyunculardan ciddi ekonomik gelir elde
etmitir.
5.4.2.2. Okullarla birlii
Bucaspor Futbol Akademisi iki ilkretim okulu, bir de lise ile organik ibirlii
iindedir. ocuklar otobs ile okullara braklyor ve sonra yine ayn ekilde alnp akademiye
getirilmektedir. ocuklarn okul yaamlar da kontrol altnda tutulmaktadr. Zaten akademinin
aday yldz futbolcu yaam ilkelerinde okul hayatna geni yer ayrlm durumdadr. Onlara
okulda baarya verilen nem srekli olarak hatrlatlmakta ve eitim yaamnn gerektiinde
sporculuk yaamnn nne gemesi gerektii vurgulanmaktadr.
5.4.2.3. Yurtd Yatrmlar
Bucaspor akademisinin yan sra oyuncu izleme an da gelitirmi bir durumdadr.
Yaplanma yurtdna da alarak ncelikle Avrupa lkelerinin Trk nfusunun fazla olduu
blgelerinde futbol okullar kurarak buradaki yetenekli oyuncular bnyesine katmay
amalamaktadr.
Bunun iin ilk hamle olarak Hollanda'nn Den Haag blgesinde faaliyet gsteren ve
Trklere ait olan BMT kulb ile anlalmtr. Kulbn adn Bucaspor olarak deitiren
Bucaspor Genlik Gelitirme Dernei ama olarak da buradan yetiecek futbolcular
Trkiye'deki Bucaspor'a kazandrp daha sonra satlarn salamay belirlemitir. Bunu da
makul bir finansal sisteme oturtan dernek, Hollanda'dan yetien oyuncunun Bucaspor A

Takmna katlmas ya da baka bir kulbe transfer olmas halinde %25'lik bir pay aktarmn
uygun grmektedir. Kulbn planlamas bu yatrmlarn dier Avrupa lkelerini de kapsamas
ynnde oluturulmutur.
5.4.2.4. Bucaspor Akademisi'ne eriden Bak
almamzda Trkiye'den rnek aldmz Bucaspor Futbol Akademisinin teknik
sorumlusu Emin Ylmazn Yenign Gazetesinde yaynlanm olan rportajnda sistemin
nasl iledii aka ortaya koymaktadr:
"Bucaspor insan yetitirme zerine kurulmu bir dnce sistemi. yi birey, iyi vatanda, iyi
sporcu felsefesi ile yola ktk. Her ocuktan sorumlu teknik direktr grubumuz var.
Okulundan, derslerinden, sahadaki performanslarna kadar bireysel olarak sporcularmza
eitim veriliyor. Derslerinde eksiklikler olan ocuklarmza her akam bir retmenimiz
dersler vermekte. Bucaspor Futbol Akademisi'nden yetien bir futbolcunun hitabetiyle,
oturmasyla kalkmasyla rnek olmas ve lider zellikleri almasna dikkat ediyoruz.
Amacmz Avrupa, Sper Lig ve Birinci Lig ayarnda futbolcular yetitirmek. Bucaspor'un
kurulu felsefesini anlattmz 7-8 kulbmz var lkemizde byle de bir misyonumuz var.
Haftann be gn burada antrenmanlarmz sryor. 20'ye yakn hocamz grev almakta.
Haftann bir gn hangi mevkide oynuyorsa o blgeye ynelik almalar yaplmakta,
jimnastik koordinasyonu iin almalar yaplmaktadr."
Emin Ylmaz ayrca akademi ierisinde yer alan imkanlar da u ekilde anlatmaktadr:
"Kapal spor salonumuz, fitness salonumuz, basketbol potalarmz, kum havuzumuz, forvet
alma alanmz, scak ve souk su havuzumuz, yatakhanemiz, yemekhanelerimiz, bilgisayar
odamz, oyun oynayabilecekleri hobi salonlar (kstl zamanlarda ak olan) sarka top
alma alan, ayak tenisi sahalarmz bulunuyor. Odalarmzda sinema sistemimiz, televizyon
ve klimalarmz var. im ve suni im olmak zere 7 adet sahamz mevcut."
Bucaspor Akademisi'nden yetien ve Fenerbahe'ye transfer olan milli futbolcu Salih
Uan da akademiyi u szlerle anlatmaktadr:
"2008de Bucaspora transfer oldum. Marmaristeyken fazla bilmiyordum. Hepimizin
hayalleri vard ama ailemden ayrlacaktm ve ne kadar yanl ne kadar doru yapacam
bilmiyordum. 14 yandaydm henz. zmire geldikten sonra oradaki antrenrler, futbolcular,
alanlar her ey inanlmaz st dzeydeydi. Beslenme uzmanna kadar vard. 3 tane suni im

saha, 3 tane normal im saha, zel alma alanlar, her oyuncuya birebir konuma, zel spor
psikologu Her ey mkemmeldi. 2 sene altyapda oynadm. Altyapy salam aldm. Daha
sonra Samet Aybaba zamannda da A Takma ktm."
5.4.3. ki Modelin Kyaslanmas
Dnya apnda kabul gren bir yetenek gelitirme program olan Ajax ile Trkiyenin
bu konuda en baarls Bucaspor Futbol Kulbnn elbette birok ortak noktas vardr. lk
olarak; her iki kulbn sadece genlerin yetitirildii tesislere byk yatrmlar yapt
gzlemlenmektedir. Antrenman sahalarndan sosyal etkinlik alanlarna kadar birok yer
sadece genlere tahsis edilmi, onlarn kullanmna sunulmutur. Kk yalarda eitimlerine
balayan oyuncularda aidiyet duygusu oluturmann yan sra rahat ve motivasyonu artran
alma ortam salamak hedeflenmitir.
Yolun banda her iki kulbn de dncesi futbolcudan nce insan yetitirmek olarak
belirtilmektedir. ncelikle iyi ahlakl, disiplinli, z geliimini hem eitim retim hem de
kltrel anlamda gelitirmeye ak ve alkan bireyler kazanp, daha sonra onlarn yetenek ve
tekniklerini gelitirmeye ynelik almalar yapan Ajax ve Bucaspor kulplerinin iini bu
denli kolay ve gl klan mkemmel bir scout ekiplerine sahip olmalardr. ki kulbn de
ok alkan ve analizi kuvvetli scoutlar seip grevlendirdikleri bilinmektedir.
ki takmn da ortak paydasnda hedefler vardr. Ynetim ve antrenrler hedeflerini
belirliyor ve oyuncularla paylamaktadr. Oyuncu baarl performansnn sonunda elde
edecei baary bilmekte ve bylece isteklendirme baaryla sonulanmaktadr.
Gen yeteneklerin futbol teknii kazanmas ve zaten sahip olduklar yeteneklerini
gelitirmesi iin verilen frsat konusunda modeller farkllk gstermektedir. Ajax bir senelik
eitim sonunda beklenen performans gsteremeyen oyuncuyla yollarn annda ayrrken
Bucasporda byle bir eleme sisteme henz sz konusu deildir. Sre biraz daha uzun
ilemektedir.
Yine Ajax kulbn bu konuda dnya modeli olarak kabul ettiren kstaslardan biri de
teknolojiyle i ie yrtlen oyuncu seme ve oyuncu gelitirme programlardr. Ayrca
yetkililer kulp bnyesine girecek oyuncuda ne aradklarn ok iyi bilmektedirler. Bu liste
becerilerden oyuncunun karizmasna kadar birok kstastan oluturmaktadr. Henz bu denli

bir szge kullanmayan Bucasporda sadece beceri, hz ve g oyuncuyu yetitirmeyi gze


almak iin yeterli olarak kabul edilmektedir.
Bucasporda var olan fakat Ajaxn tercih etmedii bir uygulama da elbet mevcuttur.
Bucaspor Futbol Akademisinde rencilere konaklama hizmeti de verilmektedir. Ayrca
eitim retim hayatlar henz devam etmekte olan oyuncular iin akademi bnyesinde
gen ve dinamik bir retmen ekibi de bulunmaktadr. Genlerin eitimlerine katkda
bulunurken psikolojik destek de ihmal edilmemektedir. Ayn ekilde Ajaxta da bir pedagog
ekibi mevcut bulunmaktadr.

6. MODERN FUTBOLDA ALTYAPI


"Futbol artk dnyann en popler futbol dal olarak kabul edilmektedir." Hzl geliim
gsteren her spor dal gibi futbol da evrimini toplumsal bir pozisyondan endstriyel bir
pozisyona sokmutur. Ortaya kt ilk alarn aksine modern ada futbol artk kendine
byk bir ekonomi yaratm, yksek rakamlar ieren szlemelerin imzaland bir sektr
haline gelmitir.
"19. yzyln ortalarnda balayan modern futbolun serveni modernleme ve
sanayileme sreleri ile retim ve organizasyon modelleri arasnda bir paralellik
iermektedir." Tpk sanayileme dneminde olduu gibi retim ve artmakta, futbol bir i kolu
haline gelmekte ve bir endstri gzyle grlmekteyken oyunun knda yer alan z
kaybolmakta, futbolcular birer ii hatta kimi szlemelere bakldnda kle muamelesi
grmektedir. Byyen futbol ekonomisi pastasndan daha fazla pay almak isteyen kulpler de
acmasz rekabete girmekten ekinmemekte, bunun iin de tm imkanlarn kullanma
yollarna girmektedir.
"Profesyonel futbol kulpleri dier ticari endstrilerde olduu gibi benzer nedenlerle
tekelcilie ynelmektedirler. rn retimini kontrol etmek, rekabeti ortadan kaldrarak pazar
egemenliini elde etmek ve kendi rnnn fiyatn artrmak, rekabeti azaltmak iin pazara
yeni kulplerin giriini engellemek, alma maliyetlerini kontrol etmek gibi nedenler en bata
gelenlerdir." Kendisini pazarn en by yapmak isteyen kulpler bu hamleleri ile futbolun
yapsn da deitirmilerdir. 1956 ve 1977 yllar arasnda futbol oynayan, dnyann gelmi
gemi en iyi futbolcusu olarak gsterilen Edson Arantes do Nascimento ya da bilinen adyla

Pele, 21 yllk futbolculuk kariyerinde sadece iki kulbn formasn giymitir. 1956 ylnda,
henz 15 yan yeni doldurmuken kapsndan girdii ve yetitii kulp olan Brezilya'nn
Santos takmndan ayrlmam hatta kendisi iin karlan zel bir yasa ile 1975 ylna kadar
lke dna transfer olmas yasaklanmtr. Buradan bakldnda futbolun o dnemlerde bir
endstriden ziyade yerel bir elence olarak grld, mikro iktisadi emeller dnda Brezilya
ve Santos'un ulusal bir deerini belki kalknmalarn salayacak maddi deerlere kar koruma
yolunu setiini grmekteyiz. Ancak Ahmet Talimciler'in de dedii gibi gnmzde;
"Futbol, artk mahalle aralarnda oynanan ve buralarda yetien ocuklarn oynad
bir alan olmaktan ktndan beri, yetenekli ocuklarn daha kk yalardan itibaren
transfer edilmeleri ile adeta yeni bir smrge dnemi/kle ticareti dnemi yaanmaya
balanmtr"
Bylesine bir form deitiren futbolun artk Brezilyallarn dedii gibi 'joga bonita'
yani 'gzel oyun'dan kp endstri haline gelmesi de futbolculuu, ocuklarn futbolcu olma
hayallerini glendirmitir. Birer fenomen haline gelmek, nlenmek, tannmak, ekranda
grdkleri ve hayran olduklar futbolcular gibi kendilerine de insanlarn hayran olmas hatta
biraz daha Freudyen dndmzde futbolcularn birlikte olduklar gzel kadnlara sahip
olmak gibi hayaller ocuklarn futbola ynlenmeleri iin neden tekil etmektedir. Profesyonel
futbolcu sadece alarak deil ayn zamanda oyun oynayarak kazanmaktadr. Oyun
oynayarak para kazanmak, pek ok kii iin cazip olmaktadr.
6.1. Futbolcu Olmak
"Futbolcu, kafa veya ayak vurular ile topu kar kaleye atma kuralna dayanan ve on
birer kiiden oluan iki takm arasnda oynanan futbol oyununu kurallara bal olarak
gerekletiren sporcu kiidir." Dnyaca nl Portekizli teknik direktr Jose Mourinho'ya gre
ise "Futbolcular ok zel hayvanlardr. Mthi bir koku alma yetenekleri vardr." Bu iki
tanmn verilmesinin nedeni, akademik olarak futbolcuya bak ile bir teknik direktrn
futbolcuya bak arasndaki farktr. Futbolcu bir tarafa gre oyunun belirli kurallarn yerine
getirmek zere dizayn edilmi bir insanken bir tarafa gre bu dizayndan daha fazla
meziyetlere sahip olmas gereken farkl bir yaratktr. Futbolcu yetitirirken gz nne
alnmas gereken bu faktrler, ocuklarn ynlendirilmesi asndan altyaplarn belki de en
nemli dsturu olmaldr.

Futbolcu olmak iin gerekli teknik donanm, yetenek ve sezilerin dnda somut olarak
ihtiya duyulan ey bir futbol kulbnde eitim almaktr. Modern futbolda artk mahalle
aralarnda arkadalar ile oynarken kefedilme, hal sahada bir antrenr tarafndan bulunma
gibi

duygusal

hikayelere

yer

kalmamtr.

Endstrileen

futbol

bir

yandan

da

acmaszlamakta ve mekanik hale gelmektedir. Bu artlar altnda futbol altyaplar - ismine


futbol okulu, akademi vb. de diyebiliriz- artk bir tercihten ihtiya haline gelmitir.
6.2. Altyap Harcamalar
Altyap ksaca, "kulplerde yer alan kk yataki oyuncular kalitatif ve kantitatif
olarak A Takma yetitirmeye ve hazrlamaya ynelik alan sistemsel bir sre ve
organizasyon olarak tanmlanabilir." Bu sre ierisinde kulbn altyap iin oluturduu
yaplanma dahilinde konaklama, klk kyafet, beslenme, salk, ulam, eitim, psikolojik
destek vb. ihtiyalar giderilmekte ve futbolun temel eitiminden balamak zere birer
futbolcu yetitirilmektedir.
Futbolcular iin;
"Bu meslek erbab, altyaplardan itibaren rselenerek, paternalist ilikiler ierisinde
kiilikleri rendelenerek byyor"
tespitinde bulunan Tanl Bora'nn szlerini dikkate aldmzda bir futbolcunun
profesyonel olduktan sonra izledii yol ve izdii kariyerin tohumlarnn aslnda altyapda
atldn grmekteyiz. Bu durumda futbol kulplerinin ileride kendi takmlarnda forma
giymek zere hazrladklar oyunculara gerekli yatrm yapmalar gerektiini sonucuna
ulamaktayz.
Ancak bu sre olduka sabr isteyen ve ayn zamanda profesyonel yapld zaman
ciddi bir maliyet gerektiren bir sretir. Avrupa'nn devleri baktmz zaman uzun sredir
verim alnan altyap sistemleri olmasna karn neredeyse lkemizdeki birok kulbn toplam
btesi kadar para miktarn altyaplarna ayrmaktadrlar.
Tablo 11. Avrupa'daki baz kulplerin gelirleri ve altyap bteleri
KULPLER

ALTYAPI BTES*

GELR**

Arsenal

3 milyon euro

242 milyon euro

Barcelona

20 milyon euro

483 milyon euro

Bayern Mnih

3 milyon euro

369 milyon euro

Inter

6 milyon euro

186 milyon euro

Beikta

750 bin euro

40 milyon euro

*Rakamlar Avrupa Kulpler Birlii'nin Futbol Akademileri aratrmasndan alnmtr


**2012 yl mali tablolarna gredir.
Tablo 11'e ilk bakldnda gz arpan Avrupa'dan rnek alnan kulplerin
gelirlerindeki miktarlarn byklkleri olmaktadr. stikrarl bir ekilde UEFA'nn dzenledii
turnuvalara katlan ve buralardan ciddi paralar kazanan kulplerin bunun yannda reklam
anlamalar, pazarlama baarlar, forma, bilet satlar vb. kalemlerde nemli pay sahibi
durumundadr. Trkiye'den deerlendirmeye giren Beikta'n ise (2012/2013 sezonunda)
ynetim olarak klme politikas izlemesi rakamn dk grnmesine neden olsa da gemi
yllara da bakldnda farkl sonular ortaya kmamaktadr. Kald ki Beikta zelinde kendi
z kaynaklarna dndn aklayan ve ncelii yeniden yaplanmaya giden bir kulbn
altyapsnda verdii nemin daha fazla olmas gerekmektedir.

6.2.1. Transfer Harcamalar


Bir futbol kulbnn altyapya ynelmesi ve bu alanda ciddi almalara girmesi uzun
sreli sabr gerektirmektedir. Endstrileen futbolda bir an nce retimin karln almak
isteyen kulplerde bu sabr grmek modern ada zora girmitir. Futbol iinde kazan
birbirini destekleyen iki temel eye sahiptir: Ma kazanma ve ekonomik kar. Asl amacn
kar olduu gereinden yola karak ma kazanmak iin gereken ihtiyalarn da bir an nce
giderilmesi gerekmektedir. Ksa vadeli zmler, gn kurtarma almalar kulpleri kar
amac ile ktklar yolda aslnda byk bor altna sokmakta ve bu nedenle de kimi zaman
amaladklar kara ulamak bir yana dursun mali tablolarnda zarar grmektedirler.

Tablo 12. Fenerbahe tarafndan yaplan ve Galatasaray, Beikta, Trabzonspor'un da


2012/2013 kar/zarar tablolarn ieren karlatrma.

4 byk olarak adlandrlan Fenerbahe, Galatasaray, Beikta ve Trabzonspor'un mali


tablolarndaki kar/zarar tabelasna baktmz zaman futbolcular iin denen bonservis
paralarnn maalarn ardndan gelen en yksek kalem olduu grlmektedir. 48.561.267 lira
bonservis deyen Fenerbahe'nin bonservis gelirinin ise sadece 12.631.454 lira olmas
kulbn oyuncu satndan ziyade oyuncu satn alm ile beslendiini gstermektedir. Ancak
bu beslenme maddi kazan anlamnda deil sportif baarya endeksli bir personel alm olarak
belirtilmelidir. Galatasaray'da da durum farkl deildir. Oyuncu satndan sadece 5.230.682
lira gelir elde eden Galatasaray, transfer ettii oyuncular iin ise 46.395.125 lira gider
gstermitir. Keza Beikta da satnn neredeyse 40 kat kadar bir paray transfere
harcamtr.
Gn kurtarmak adna yaplan yksek maliyetli transferlerin kulplere olan yk
sadece bonservis bedelleri deildir. Ayn zamanda bu oyuncularn 'Futbolcu Temsilcileri',
kamuoyunda bilinen adlar ile menajerlerine de yaplan demeler bir altyap btesinden kat
kat fazladr ve bunlar da mali tablolar ierisinde ciddi rakamlara karlk gelmektedir.
Fenerbahe'nin aklad 1 Haziran 2012-31 Mays 2013 tarihli mali tablosuna gre kulp
menajer giderlerine 8.577.896 lira para harcamtr. Bu, Avrupa'nn en nemli altyap

organizasyonuna sahip olan Ajax'n altyap btesinden bile fazladr. Ayn zamanda yine
kulp mali tablosunda 525.643 lira menajer giderlerinin tahakkuk edildiini belirtmitir. Yani
Fenerbahe Spor Kulbnn bir ylda sadece menajerlere dedii para ile neredeyse 2 defa
Ajax altyapsna bte ayrlabilmektedir.
Bir baka byk kulbmz Galatasaray'a baktmzda ise altyapsna 1.8 milyon
Euro bte ayran ynetimin transfer iin ise ksa ve uzun vadeli bol sfrl borlanmalara
girmekten ekinmedii grlmektedir. Kamuyu Aydnlatma Platformuna yaplan 1 Haziran
2012-31 Mays 2013 tarih aralkl mali tablo bildiriminde Galatasaray'n futbolcu
transferlerinden doan ksa vadeli borlanmasnn 36.524.256 lira, futbolcu transferinden
doan uzun vadeli borlanmasnn ise 9.821.986 lira olduu grlmektedir. Rakamlar bir
tablo zerinde grmek durumun vahametini daha net bir ekilde ortaya koymaktadr.

Tablo 13. Galatasaray'n 1 Haziran 2012-31 Mays 2013 tarihli faaliyet raporlarndan alnan
bor rakamlar ile altyapya ayrd bte rakam
Ksa vadeli oyuncu transferinden

36.524.256 lira

kaynaklanan bor
Uzun vadeli oyuncu transferinden

9.821.986 lira

kaynaklanan bor
Altyapya ayrlan bte*

4.000.000 lira (yaklak)

*Galatasaray eski Teknik Direktr Fatih Terim, Austos, 2013


6.2.2. Altyapdan Oyuncu Yetitirmenin Alternatif Maliyetleri
"Ulusal sermaye karakterini, sermayeyi kullan biimiyle yitirmi olan futbol
sermayesi, dardan yldz futbolcular transfer ederek kazanlarn maksimize etmektedir."
Asl amac kar olan futbol takmlar sklkla belirttiimiz gibi hedefine ksa yoldan
ulaabilmek iin, hedefine ulama yolunda en nemli ey olan sportif baarya yani ma

kazanmaya da yldz futbolcular aracl ile ulaabilmeyi dnmektedir. Bu konuda


altyapnn gelimesini engelleyen ve ikinci plana dren iki farkl senaryo ortaya
kmaktadr:
Birincisi kulpler futbol evresinde isim yapm ve belli bir baarya ulam adlarna
'yldz' denilen yabanc oyuncular yksek bonservis ve yllk cretler ile transfer ederek
kadrosuna katmaktadrlar. kincisi ise, yerli piyasada kendini ispatlam ancak talibinin ok
olmas nedeniyle fiyatn da yksek tutan Trk futbolcular yine hatr saylr bonservis bedeli
ile transfer etme yoluna gitmektedirler.
Turul Akar ve Kutlu Merih'in Futbol Ekonomisi adl almasnda belirttii husus bu
konuda ok nemli bir yol gstericidir:
"Altyaplara yatrlan paralarn, harcamalarn geri dnm belli bir zaman gerekir.
ktisatta buna hasla katsays denir. Yani yatrdnz kaynan geri dn sresini gsterir.
Genellikle bu katsaylar yksektir ve yatrmlar on-on be-yirmi yl gibi sreleri alabilir.
Kulplerin altyaplarnda da durum budur. Altyapdan A Takma bir oyuncunun gelmesi
minimum be yl almaktadr."
Buradan anlamamz gereken udur: Bir futbol takm altyapya yatrm yaparak
geecek minimum be yllk sre yerine yine iktisatta alternatif maliyet adn verdiimiz
ynteme atfen ksa sreli zm salayacak oyuncu transferini tercih etmektedir. "Snrl
kaynaklarla snrsz gereksinimleri giderebilmek iin baz gereksinmelerden zveride
bulunmak gerekir." ktisadn tanmnda yer alan, kt kaynaklar ile sonsuz insan ihtiyalar
arasndaki bir ilikiyi ifade eden alternatif maliyetin futboldaki yansmas da, altyapdan
oyuncu yetitirmek yerine hazr bir oyuncuyu transfer ederek, altyap tercihinden zveride
bulunmak eklinde ifade edilebilir. Bu karmak tanmn anlatmak istedii; bir yldz transfer
edip o gn kurtarrken aslnda gelecee dolayl yoldan balta vurulma ihtimali deerlendirme
d braklmaktadr.
Trkiye'nin 3 byk kulbnn son 3 sezondaki transfer almalarna baktmzda
bu tezimizin doruluunu grmekteyiz. Halihazrda alan ve retim halinde olan bir
altyaplarnn olmamas sorunu onlar doal olarak transfer ile ihtiya gidermeye itmektedir.
Yani bu bir nevi ksr dng diyebiliriz: Altyapya yatrm yaplmamakta, altyapdan oyuncu
kmamakta, oyuncu ihtiyac transferle giderilmekte, transfere byk paralar harcanmakta
bunun sonucunda da yine altyapya ayrlmas gereken ciddi rakamlar ortaya konamamaktadr.

Tablo 14. 2011/2012 sezonu ncesinde Fenerbahe, Galatasaray ve Beikta'n yabanc/yerli


transferlere dedikleri bonservis bedelleri ile altyapdan kp A Takm kadrosunda yer alan
oyuncu saylar
2011/2012 Sezonu*

Yabanc

Yerli Transferler***

Altyapdan kan
Oyuncu Says

Transferler**
Fenerbahe

13.000.000 euro

11.000.000 euro

Galatasaray

15.250.000 euro

4.320.000 euro

Beikta

3.400.000 euro

12.250.000 euro

*Rakamlar www.transfermarkt.com internet sitesinden alnmtr.


(**)(***) Sadece bonservisi alnan oyuncular dahildir. Kiralk oyuncular alma d
braklmtr.
Tablo 15. 2012/2013 sezonu ncesinde Fenerbahe, Galatasaray ve Beikta'n yabanc/yerli
transferlere dedikleri bonservis bedelleri ile altyapdan kp A Takm kadrosunda yer alan
oyuncu saylar
2012/2013 Sezonu*

Yabanc

Yerli Transferler***

Altyapdan kan
Oyuncu Says

Transferler**
Fenerbahe

11.950.000 euro

9.800.000 euro

Galatasaray

11.900.000 euro

8.500.000 euro

Beikta

1.500.000 euro

*Rakamlar www.transfermarkt.com internet sitesinden alnmtr.


(**)(***) Sadece bonservisi alnan oyuncular dahildir. Kiralk oyuncular alma d
braklmtr.

Tablo 16. 2013/2014 sezonu ncesinde Fenerbahe, Galatasaray ve Beikta'n yabanc/yerli


transferlere dedikleri bonservis bedelleri ile altyapdan kp A Takm kadrosunda yer alan
oyuncu saylar
2013/2014 Sezonu*

Yabanc

Yerli Transferler***

Altyapdan kan
Oyuncu Says

Transferler**
Fenerbahe

23.000.000 euro

7.250.000 euro

Galatasaray

20.050.000 euro

3.750.000 euro

Beikta

2.400.000 euro

11.000.000 euro

*Rakamlar www.transfermarkt.com internet sitesinden alnmtr.


(**)(***) Sadece bonservisi alnan oyuncular dahildir. Kiralk oyuncular alma d
braklmtr.
nermemizi savunur nitelikte 3 ayr tablo bulunmaktadr. Grlmektedir ki 3 kulp de
son 3 sezonda altyapdan oyuncu karmak ve onlar kadrosunda tutmak yerine yksek
bonservis bedelleri deyerek hem i pazardan hem de dnya pazarndan futbolcu transfer
etme eilimi gstermektedir. Fenerbahe 2011/2012, 2012/2013 ve 2013/2014 sezonlarnda
toplam 47.950.000 Euro'yu yabanc futbolcu transferine, 28.050.000 Euro da yerli futbolcu
transferine harcarken altyapsndan sadece Recep Niyaz' kartarak A Takm ierisinde
deerlendirmitir. Bu futbolcunun gemiine baktmzda kendisinin Denizli'den Fenerbahe
altyapsna yine bir miktar denerek transfer edildii yani akademinin batan sonra kendi
rn olmad grlmektedir. Galatasaray'a baktmzda da 2011/2012, 2012/2013 ve
2013/2014 sezonlarnda toplam 47.200.000 Euro'nun yabanc futbolcu transferi iin,
16.570.000 Euro'nun da yerli futbolcu transferine harcand grlmektedir. Galatasaray

altyapsnn bu 3 sezonda A Takmda kalmak zere yetitirdii oyuncu says ise tpk
Fenerbahe gibi 1 tanedir.
ki kulple kyaslaynca daha az harcama yapan ve altyaps daha retken grnen
kulp Beikta'tr. Beikta 2011/2012, 2012/2013 ve 2013/2014 sezonlarnda yabanc oyuncu
transferi iin toplam 7.300.000 Euro, yerli oyuncu transfer iin ise toplam 23.250.000 Euro
harcamtr. Beikta bu dnemde altyapsndan A Takm kadrosuna 4 futbolcu kartmtr.
Her sezon en az 1 futbolcuyu A Takma kazandran Beikta bu kyaslamada 'ktnn iyisi'
durumundadr. Burada Beikta'n 2012/2013 sezonunda klmeye gittii ve ykl
miktarlar bulan borlarn demek iin kaynaklarn bu yne aktardn da sylemek
gerekmektedir.
6.2.3. Altyapdan Oyuncu Yetitirme
"Futbolumuzun fidanl saylabilecek altyaplarn arzu edilen dzeyden uzakta
olmalar, onlarn A Takma oyuncu yetitirme verimlerini aa ekiyor." "Futbolcu, alan
vb. denen cretler ile futbolcu transferi ad altnda gerekleen satn almalarn en byk
harcama kalemini oluturduu" mali tablolarnda birok kulpte yeri dahi olmayan altyap
harcamalar konusunda herhangi bir mali alma bulunmamakta, bulunduunu varsaydmz
almalar da bilgi olarak verilmemektedir. Turul Akar ve Kutlu Merih'in hazrlad Futbol
Ynetimi almasnda yer alan u ifadelerden yola karak bir maliyet hesab
yapabilmekteyiz:
"Bir oyuncunun be yllk sre iinde minimum maliyeti yaklak 200 bin dolar
civarndadr."
6.2.4. Altyapnn htiyalar
Oyundan kp endstri haline gelen futbolun byyen ekonomik pastasndan en
byk pay almak isteyen kulpler, acmasz rekabeti yaplara brnd ve greceli olarak
kk takmlarla aralarndaki uurum byme gstermilerdir. Futbolu yirmi kadar Avrupa
kulbnn en baarl ordularn oluturarak ekonomik ve mali sava dnemine girmi ilan
eden Christian Authier'in tespiti son derece doru bir noktaya parmak basmaktadr. UEFA da
2000 ylnda bu tr dengesizliklerin nne gemek ve futbol pastasnn mali, ekonomik,
ynetsel, sportif ve yasal ynlerden daha salkl bir yap iinde bymesini salamaya
ynelik baz nlemler alma yoluna gitti ve konuya ilikin bir deklarasyon yaynlamtr.

2000 ve 2004 yllar arasnda yaynlanan ve 2004 ylnda tamamlanan, 72 lke


federasyonuna bildirilen ve uyulmasn zorunlu tutan ksa ismi "2004 UEFA kriterleri"
altyaplar ile de ilgili kurallar barndrmaktadr. Sportif, Personel ve idare, Hukuk ve Mali
kriterlerin yannda yer 'Altyap-tesis' kriterlerine gre kulplerin altyap tesislerinde
bulunmas gereken zellikler u ekilde sralanmtr:
1. Ma yaplacak standartlara uygun im saha
2. Minimum 500 kiilik portatif tribn
3. Soyunma odalar (du, tuvalet ve snma olanaklar)
4. Konuk takm, hakemler, TFF ilgilileri iin (soyunma odalar, minimum 30 m2
boyutlu 4 adet, 20 m2 boyutlu hakem odas, 15 m2 boyutlu TFF ilgilileri irtibat odas)
5. Gvenlik nlemleri
6. Antrenman sahalar

1 adet im saha (ma sahas olarak kullanlabilir)

En az yar saha byklnde suni im saha

Minimum 5 soyunma odas (60 m2 boyutlarnda)

Malzeme odas (en az 30 m2)

Sosyal bina (yemekhane, mutfak, erzak deposu donanml)

dari blm

Teknik direktr, antrenr odalar

Dershane (en az 40-50 kiilik, 90 m2 boyutunda)

Ulam arac (otobs, minibs gibi)

Istma, aydnlatma sistemi

Dinlenme salonu

2004 UEFA kriterlerinde yer alan bulunmas zorunlu bu zellikler kendi balarna
Avrupa'nn nde gelen altyaplar ile ba edecek zemini hazrlamaya yeterli olmayacaktr. Zira
UEFA'nn bu konuda getirdii kriterler hemen hemen her kulb azami ayn seviyeye getirme
ve tabanda eitlii salama amac tamaktadr. UEFA bir nevi sosyal devlet grevi grmekte
ancak geliim ve ilerlemeyi de engellememektedir.
Bu kriterlerin zerine kmadan rnek tekil eden kulplerle ba edecek en azndan
eit duruma gelecek seviyeye gelmenin mmkn olmad gereinden yola karak gncel
bir ihtiya listesi hazrlamamz gerekmektedir. Buna gre bir futbol kulbnn altyapsnda
sahip olmas gereken zellikleri 'Tesis' ve 'Personel' balklar altnda incelemeye almaktayz.
6.2.4.1 Altyapnn Tesis htiyalar
Futbol ekonomisi konusundan lkenin en geni almalarndan birine "Futbol
Ynetimi" kitabyla imza atan Turul Akar ve Kutlu Merih'in u szleri altyapmzn en
nemli eksiine dikkat ekmektedir:
"Altyap sorunlarnn banda, altyapya ayrlan kaynaklarn yetersizlii geliyor. Ayn
zamanda tesislerin de UEFA standartlarnn dnda olmas, buradan gelecek baarnn
nn kesiyor. Altyap tesisleri gen ve ocuk sporcularn fiziksel ve psikolojik geliimlerinin
de saland yerler olmasna karn, bu konularda ok nemli eksiklerin bulunmas,
altyapnn performansn olumsuz etkiliyor ve buralardan niteliksiz oyuncular zor kyor."
2004 UEFA kriterlerinden de yola karak altyap tesisleri iin gerekli ihtiyalar u
ekilde sralamak mmkndr:

3 suni, 3 doal im saha

Yatl futbolcular iin yatakhaneler

Sinema salonu

Oyun salonu

Fitness salonu

3 otobs/minibs

Altyapda tesisin nemini Trkiye'nin en yetenekli futbolcularndan, Fenerbahe ve


Beikta formas giymi olan Tmer Metin'in szlerinden daha net anlayabilmekteyiz:
"Zonguldakspor altyapda, toprak ya da im sahaya hi inmeden hep kulbn
nndeki beton sahada antrenmanlar yaptk"
6.2.4.2 Altyapnn Personel htiyalar
UEFA tarafndan 2006/2007, 2007/2008 ve 2008/2009 yllarn iermek zere
kulplere getirilen kurallar arasnda adna 'UEFA Kulpte (altyapda) Yetimi Futbolcular'
ad altnda bir balk bulunmaktayd. Bu kurala gre UEFA'nn dzenledii organizasyonlara
katlan kulpler;

2006/2007 sezonu iin en az 4

2007/2008 sezonu iin en az 6

2008/2009 sezonu iin en az 8 tane,

altyapdan yetien futbolcuyu kadrolarna bulundurdular. Bu kurallarn yerel liglerde


uygulanmas ile federasyonlarn inisiyatifine brakld. UEFA'nn tanmna gre altyapdan
yetien futbolcu, "15 ve 21 yalar arasnda en az sezon kulpte lisansl olmas koulunu
gerektiriyor." Kutlu Merih'in Gazi niversitesi letiim Fakltesi tarafndan hazrlanan Kuram
ve Aratrma Dergisi'nde yer alan "Futbol sektrnde finansal polarizasyona kar kurumsal
ynetiim" adl yazsnda UEFA'nn bu kural getirmesindeki ama yle yorumlanmaktadr:
"Burada

UEFA'nn

beklentisi

gen

oyuncularn

geliimini

ve

eitimini

gerekletirebilmek. Burada sadece kulplere bir katk deil, genlerin eitimi ve


sosyalletirilmesi ile topluma da katk ngrlyor."
Merih'in szlerine ilaveten, UEFA'nn bu uygulamas sayesinde kulplerinde forma
giyen altyap futbolcularnn gelecekte A Takma ykselme konusunda mitlenmesi ve daha
evk, istek ile almalar asndan motivasyon destei de salanmtr. rnein 2006/2007
sezonu ierisinde 15 yanda olan bir altyap futbolcusunun, futbolda lisansl bir oyuncu olma
ya zerine 3 yllk da temel eitim aldn hesaplarsak; kulplerin Avrupa kupalarna
katlrken kadrolarnda 8 altyapdan yetimi oyuncu zorunluluu gelen 2008/2009 sezonunda

yani 18 yanda A Takma ykselme ansn bulacan syleyebilmekteyiz. En azndan gen


futbolcu bu ansn kendisine bir ekilde geleceini dnecektir. Yine Kutlu Merih;
"Bylece kulpler daha fazla kendi oyuncularn yetitirerek futbolun bir 'en iyi
oyuncular satn alma' rekabeti olmayp 'yetenek yetitirme' rekabeti olmas bekleniyor"
diyerek bir yandan da kulplerin altyapya verecei nemin artacana dikkat
ekmektedir. Tm bunlara karn kulplerimizin altyapya verdii nemin dk deeri,
gelir/gider tablolarna baknca ulaamadmz, ulatklarmzda ise olduka dk kan
rakamlarn dnda ou altyapda antrenman sahasnn bile bulunmay; burada grev yapan
teknik adamlara asgari cretten demelerin yaplmas gibi unsurlarda grlmektedir. te
personel ihtiyacnn doduu nokta aslnda bu szlerde gizlenmitir. Dk cretle alan
antrenrler, alma artlar ve maddi zorluklar nedeniyle kendilerini ne kadar futbolculara
adayacaklar phelidir. Zira futbol, her ne kadar uluslararas arenada kapitalizme yenilmi
olsa da altyapda hala duygularn hakimiyeti bulunmaktadr. Altyap futbolcularn yalar ve
ergenlik psikolojisinin getirileri nedeniyle genellikle taraftar olduklar futbol kulpleri adna
oynuyor olmalar, para kazanmyor olmalar gibi etmenler de dnldnde onlarn en
byk motivasyonu duygular olacaktr. Bu genler, i motivasyonu bulunmayan bir antrenr
tarafndan ynetildiklerinde ne kadar baarl olur bu olduka byk problemdir.
"Antrenr sporun temel tadr. Antrenre ne kadar ok imkan salanr ve ne kadar iyi
eitilirse, yetitirecei sporcular da o kadar performans gsterecektir." "Futbol antrenrlerinin
liderlik stilleri takm baars ve uyumu zerinde olduka fazla neme sahiptir. Baarl
takmlarn antrenrleri daha ok demokratik liderlik zellikleri ve sosyal destek davran
sergilerler." Bu grlerin nda artk altyaplar iin en nemli personel unsurunun antrenr
olduu gerei ortaya kmaktadr. En az bir ba antrenr ve her ya grubu iin birer antrenr,
kondisyoner ve taktisyenin de personel kadrosunda yer almas gerekmektedir. Bu
personellerin lke enflasyonu ve geim snr da gz nne alnarak doyurucu maalar ile
alma artlar altnda istihdam edilmesi elzemdir. Bunun dnda altyaplara kulpler
tarafndan grevlendirilmesi gereken dier personeller u ekilde sralanabilir:

Doktor

Psikolog

Pedagog

Okul derslerine yardmc zel retmenler

Halkla likiler Uzman

3 adet ofr

Mentor

Diyetisyen

Masr

5 adet altyapya zel scout

7. TRKYE FUTBOL FEDERASYONU VE ALTYAPI


Trkiye'de futbolun en st kuruluu Trkiye Futbol Federasyonu'dur. Tm takmlar ve
faaliyetler ksaca TFF olarak nitelendireceimiz bu kuruma baldr ve bu kurumun
kurallarna tabidir. Grevleri arasnda "futbolun gelimesini ve yurt sathna yaylmasn
salamak" bulunan TFF, son yllarda bu konuda youn bir alma ierisine girmitir. 2012
ylnda Futbol Geliim Direktrl grevine Teknik Direktr Tolunay Kafkas'n getirilmesi
ile bu alanda almalar hzlandrlm ve sadece lke genelinde deil dnya genelinde Trk
futbolunun altyapsnn geliip, ivme kazanmas iin admlar atlmtr.
"Altyap sonradan gerekenleri ve gerekecekleri yerine getirme iin nkoullar yerine
getirmektir. Altyap sadece kk yata spora balamak deildir. st seviyede futbol oynamak
iin retken altyaplara, kk yatan balayarak doru eitilmi oyunculara, onlarn iyi
koullarda futbol oynayabilecekleri tesislere ihtiya vardr." ifadelerinin sahibi olan dnemin
TFF Futbol Geliim Direktr olan Tolunay Kafkas'n ardndan bu grevi Do. Dr. Gven
Erdil yapmaktadr. Futbol Geliim Direktrl, Trkiye Futbol Federasyonu'nun internet
sitesinde u ekilde tanmlanmaktadr:
"Futbol Geliim Direktrl, lke futbolunun geleceini ekillendiren Antrenr
Eitimi, Elit Futbol Geliimi ve Grassroots faaliyetlerini yrten, Geliim Milli Takmlar
(Bayan, Plaj ve Futsal Milli Takmlar) bnyesinde bulunduran organizasyondur."
Tanmndan yola klarak, Futbol Geliim Direktrlnn lke futbolunun gelecei
dnlerek uygulamaya sokulmu ve att admlarn bu ynde olmas beklenen bir yap

olduu sonucuna ulaabiliriz. Ancak Futbol Geliim Direktrl organizasyonu kurulduktan


ksa bir sre sonra yapt panel, sempozyum ve forum aktiviteleri ile durum tespiti zerinde
alrken mevcut grevde bulunan Tolunay Kafkas'n bir kulp takmndan teklif almas
sonucu grevden ayrlmas ile yap deiikliine gitmitir. Buradan baknca, oluturulan
yapnn aktif teknik adamlk grevi yapan bir isimden ziyade bu iin akademik eitimini alm
bir isme emanet edilmesi zaruri hale gelmitir. Ayn ekilde futbol altyaplarnda grev alacak
ynetici, antrenr ve idarecilerin de akademik gemie sahip, ayn zamanda saha bilgisi de
olan yetkili ve donanml kiiler olmas gerekmektedir. Bunun en iyi rnei, Trkiye'nin en
baarl altyap sistemini kuran Bucaspor'da grlebilir. Bucaspor altyapsnda yer alan
antrenrler, hem futbolculuk gemiine hem de akademik gemie sahip isimlerdir:
Mehmet Emin Ylmaz: Genlik Gelitirme Sorumlusu/Teknik Direktr, Ege
niversitesi BESYO Futbol Antrenrl Mezunu
Mustafa Gngr: U-19 Teknik Sorumlusu, Gaziosmanpaa Trk Dili ve Edebiyat
Serkan Yein: U-16 Teknik Sorumlusu, Celal Bayar niversitesi BESYO Futbol
Antrenrl
Gkmen Kaptan: U-16 Teknik Sorumlusu, Ege niversitesi BESYO Futbol
Antrenrl
Serkan Baziya: U-14 Teknik Sorumlusu, Ege niversitesi BESYO Futbol
Antrenrl
Ahmet Yiit: Kaleci Antrenr, Ege niversitesi BESYO Futbol Antrenrl
Ali akr: U-19 Takm Antrenr, U-14 Teknik Sorumlusu, Celal Bayar niversitesi
BESYO Futbol Antrenrl
alar neci: U-16 Takm Antrenr, U-12 Teknik Sorumlusu, Mular niversitesi
BESYO Futbol Antrenrl
Serkan Aydn: Cimnastik Antrenr, Celal Bayar niversitesi BESYO Beden
Eitimi retmenlii

Mert Tunar: Performans ve Analiz Departman Sorumlusu, Celal Bayar niversitesi


BESYO Antrenrlk Eitimi, DE Salk Bilimler Enst. Spor Fizyolojisi, DE Salk
Bilimler Enst. Egzersiz Fizyolojisi
Emre Recep Ali Demirci: Performans ve Analiz Departmanl Antrenr, U-17
Takm Antrenr, U-10 Takm Sorumlusu, Ege niversitesi BESYO Futbol Antrenrl
Naim Gcyeter: Psikolojik Danman, ODT Psikolojik Danmanlk ve Rehberlik
Blm, 9 Eyll niversitesi Psikolojik ve Danmanlk Blm (Yksek Lisans)
7.1. Trkiye Futbol Federasyonu'nun Altyapya Getirdii Dzenlemeler
Gemi yllarda Trkiye'de byk kulpler dnda birok takmn altyaps
bulunmamaktayd. A Takm ve 'Profesyonellie Aday Futbolcular'n yer ald PAF Takmlar
dnda alt ya kategorilerinde mcadele edecek takmlar ve bunlara ynelik eitimleri
mevcut deildi. zellikle Anadolu'da yer alan ehirlerde yetien futbolcularn ounun ile ya
da amatr takmlarda yetitii, Dou'daki ocuklarn ise Bat'da yer alan bir kulbe
hasbelkader kefedilip geldii grlmektedir. Bu isimlerden bazlarna unlar rnek
verebiliriz:
Tablo 17. Baz nemli futbolcularn futbola baladklar, profesyonel olduklar ve 2013/2014
sezonunda formasn giydikleri kulpler ile futbola balama yalar.
LK

PROFESYONEL

AKTF

PROFESYONEL

KULB

OLDUU

KULB

OLDUU YAI

FUTBOLCU

KULP
Mehmet Topal

Yeni

anakkale

Malatyaspor

Dardanelspor

Kayseri

Kayseri

Yolspor

Erciyesspor

Seluk ahin

Silifkespor

Seluk nan

Karaaaspor

Mehmet Topuz

Fenerbahe

16

Fenerbahe

17

Hatayspor

Fenerbahe

18

anakkale

Galatasaray

15

Dardanelspor

Trkiye Futbol Federasyonu da bu durumun farkna vararak 2012 ylnda altyap ve alt
liglerle ilgili kimi zorunlu maddeler ieren yeni bir yaplanmaya gitmitir. Bu yaplanmaya
gre Geliim Ligleri Stats ad verilen organizasyonda iki farkl lig uygulamas getirilmitir:
"Akademi" ve "Elit Akademi." Akademi Ligi'nde takmlar blgeler olarak gruplara
ayrlmtr. Elit Akademi Ligi'nde ise takmlar lke genelinde gruplandrlmtr. Bu her iki
ligde de U-14, U-15, U-16, U-17 ve U-18 takmlarnn mcadele etmesine ayrca bu liglere
katlacak her kulbe tm ya kategorilerinde yer alma zorunluluu getirilmesine karar
verilmitir. Bu uygulama sayesinde toplam 316 alt ya futbol takm birbirleri ile mcadele
etmeye ve gen futbolcularn eitimlerini gelitirmesine frsat tannmtr.
Genlik Gelitirme Stats'nn kulplere getirdii bir de mali yk bulunmaktadr.
Statnn 6. maddesinde 'Sigorta' bal altnda yer alan ifadelere gre yarmalara katlan
kulplerin her bir futbolcu iin belirli miktarlarda sigorta ettirme zorunluluu getirilmitir.
Buna gre kulplerin her bir amatr futbolcuyu, en az aada gsterilen sigorta teminat
miktarlar zerinden sigorta ettirmekle ykml olmalar kararlatrlmtr:
lm halinde: En az 100.000 TL
Daimi maluliyet halinde: En az 100.000 TL
Hastalk ve tedavi masraflar: En az 10.000 TL
Bu prim tutarlar kulplerin gelirlerinden mahsup edilirken amatr kulplere ayrcalk
tannarak sigorta giderlerinin TFF tarafndan karlanmas belirlenmitir. Grld zere
kulplerin her ne kadar mali tablolarnda altyap giderleri yer almasa da gider unsurlarndan
bir tanesinin de altyapdaki futbolcular iin yaplan sigorta gideri olduu sonucuna ulam
bulunmaktayz.
.
7.2. Trkiye Futbol Federasyonu'nun Altyap Harcamalar
"Trkiye Futbol Federasyonu yllk bte esasna gre btesini hazrlar ve ilgili
kanunda kendisine verilen grevleri yerine getirebilmek iin TFF Stats erevesinde gerekli

btn masraf ve harcamalar yapar." Trkiye Futbol Federasyonu'nun masraflar mali tabloda;
eitim, milli takm, profesyonel futbol, amatr futbol, UEFA ve FIFA, kanunda ngrlen,
Ar-Ge ve proje, cari ve dier olaan masraflar olmak zere gsterilmektedir. Altyap iin
yaplan harcamalar bu kalemlerden amatr futbol giderleri ksm ierisinde yer almaktadr.
Federasyon tarafndan yaplan 31 Mays 2013 Tarihli Finansal Tablo aklamasna gre
federasyon 1 Haziran 2012-31 Mays 2013 arasnda toplam 220.3063.073 lira gider
yaplmtr. Bu parann 38.203.115 liras amatr futbol giderleri iin harcanmtr. 1 Haziran
2011-31 Mays 2012 tarihleri arasnda yaplan amatr futbol giderlerinin 29.322.509 lira
olduu dikkate alnrsa federasyonun altyap yatrmlarn artrd dikkat ekmektedir.

Tablo 18. Trkiye Futbol Federasyonu'nun 1 Haziran 2011-31 Mays 2012 ve 1 Haziran
2012-31 Mays 2013 tarihli mali tablolarna gre giderleri
Trk Liras

1 Haziran 2012-31 Mays 2013

1 Haziran 2011-31

Giderleri

Mays 2012 Giderleri

Eitim giderleri

13.880.656

15.669.590

Milli takm giderleri

33.712.898

64.973.619

Profesyonel futbol giderleri

58.353.984

53.791.077

Amatr futbol giderleri

38.203.115

29.322.509

UEFA ve FIFA giderleri

795.095

1.048.291

Kanunda ngrlen giderler

23.504.573

8.619.852

Ar-Ge ve proje giderleri

10.495.994

6.546.154

Cari giderler

39.563.199

30.219.438

Dier olaan giderler

1.853.559

9.464.950

Toplam

220.363.073

219.655.480

Tablo 18'den de grlecei zere 1 Haziran 2012-31 Mays 2013 tarihleri arasnda
toplam 220.362.073 lira harcama yapan Trkiye Futbol Federasyonu altyapnn da iinde
bulunduu amatr sporlara 38.203.115 lira ayrmtr. Bu rakamn dnda Trkiye Byk
Millet Meclisi Bakanlna, Trkiye Cumhuriyeti Genlik ve Spor Bakanl tarafndan,
Ankara Milletvekili zcan Yenieri'nin sunduu yazl soru nergesine cevaben verilen yant
incelendiinde daha ayrntl rakamlara ulamaktayz.
Sayn Yenieri'nin soru nergesinde yer alan "2002-2013 yllar arasnda, yllara gre
Trk Futbolu'nun geliimine ve altyap almalarna ayrlan bte ne kadardr?" eklindeki
soruya T.C. Genlik ve Spor Bakanl'ndan verilen yantta, 2001/2002 sezonundan
2012/2013 sezonuna kadar geen srede toplam 715.244.440 liralk eitim harcamas
yapld grlmektedir. Ayn belgede milli takm iin 103.366.406 lira gider olarak
gsterilmektedir. Genlik ve Spor Bakanl'nn verdii yanta gre eitim ve milli takm
giderlerinin dnda amatr futbol giderleri iin 168.210.244 lira gider yapld
grlmektedir.

Trkiye Futbol Federasyonu'nun altyap iin en nemli unsur olan eitim iin yapt
giderler incelendiinde Mahmut zgener'in bakan olduu dnem olan 2010/2011 sezonunda
bir nceki sezona gre olduka artt grlmektedir. 2009/2010 sezonunda yine kendisinin
bakanlk yapt dnemde altyapda eitim iin 3.352.000 lira harcama yaplmtr. Buradan
ayn yln Haziran aynda dzenlenen 2010 Dnya Kupas'na Trkiye'nin katlamamas ve
alnan sportif baarszlk federasyonu yeniden altyapya yneltmi ve buradaki sorunu
zmek zere ie eitime yatrm yapmaktan balad sonucuna ulaabilmekteyiz. Takip eden
sezon Trkiye Futbol Federasyonu Bakan olan Mehmet Ali Aydnlar dneminde ise eitim
giderlerinde ayn oranda bir art grlmemitir. Mahmut zgener'in 2009/2010 sezonundan
2010/2011 sezonuna gre yzde 275.5 orannda artrd eitim giderleri Mehmet Ali
Aydnlar dneminde ise sadece yzde 0.6 orannda art gsterdi.
7.3. Trkiye Futbol Federasyonu Altyap Fonu
Yabanc uyruklu futbolcu transfer eden veya geici olarak szleme imzalayan
kulplerden belirli miktarlarda alt yap fonu alnmas federasyon tarafndan ilan edilmi
hususlar arasnda yer almaktadr. Burada 'geici olarak szleme imzalayan' ifadesinden
kastedilen genel olarak bildii ismiyle kiralama yntemidir.

Trkiye Futbol Federasyonu 2013/2014 sezonu iin Spor Toto Sper Lig'de yer alan
her takma en fazla 10 yabanc oyuncu ile szleme imzalama izni vermitir. Bu 10 oyuncu
iin de altyap fonuna yine TFF tarafndan belirlenen miktarlarda paralar yatrlmaktadr. TFF
bu paralar daha sonra gerek kulplerin altyaplar iin gerekse de alt ya gruplarndaki milli
takmlarda kullanmak zere bnyesinde tutmaktadr. Spor Toto Sper Lig'in bir alt seviyesi
olan PTT 1. Lig'deki takmlarn yabanc oyuncu transferinde ise herhangi bir altyap fonuna
aktarmak crete bedel alnmamaktadr.
Burada TFF'nin sadece yabanc oyuncu transferinden altyap fonuna aktarmak zere
bedel almas teorikte faydal grnse de eksik ynleri bulunmaktadr. Bunun nedeni Tablo
18'de de rahatlkla grlecei gibi bedelin ilk 5 oyuncudan sonra alnmaya balanmasdr.
Zaten hibir bilimsel veriye ve mantkl izahata tabii olmadan konulmu yabanc says kural
sisteminin sorunu fon konusunu da kartrmaktadr. Neden ilk be oyuncudan
alnmamaktadr, bunun cevab verilememektedir. Ancak bu uygulamann eksiklerini gidermek
ve byk nem arz eden altyap iin ciddi miktarda fon oluturmak iin birinci oyuncudan
itibaren bu bedeller alnmaldr. Ayn ekilde belirlenecek bir tavan creti aan yerli
statsndeki futbolcu transferinde de bilimsel alma sonucu kabul edilmi bedel alnmaldr.
TFF, bu fona alnacak miktarlar 2013/2014 sezonu iin u ekilde belirlemitir:
Tablo 19. Yabanc uyruklu futbolcu transfer eden veya geici olarak szleme imzalayan
kulplerden alt yap fonu iin alnacak miktarlar.
Yabanc Oyuncu Says

Altyap Fonu Bedeli

Birinci Yabanc Uyruklu Futbolcu

Bedelsiz

kinci Yabanc Uyruklu Futbolcu

Bedelsiz

nc Yabanc Uyruklu Futbolcu

Bedelsiz

Drdnc Yabanc Uyruklu Futbolcu

Bedelsiz

Beinci Yabanc Uyruklu Futbolcu

65.000 TL

Altnc Yabanc Uyruklu Futbolcu

80.000 TL

Yedinci Yabanc Uyruklu Futbolcu

85.000 TL

Sekizinci Yabanc Uyruklu Futbolcu

90.000 TL

Dokuzuncu Yabanc Uyruklu Futbolcu

120.000 TL

Onuncu Yabanc Uyruklu Futbolcu

140.000 TL

Bunun dnda yabanc uyruklu kaleci ile szleme yenileyen, transfer veya geici
transfer eden kulplerin, sralamaya baklmakszn 100.000 TL altyap fon bedelini
Federasyon hesabna yatrmalar karar uygulanmaktadr. Bu gayet yerinde ve kaleci
pozisyonu dnda kalan futbolculara da uygulanmas asndan rnek tekil etmesi gereken
bir durumdur.
Uygulamann bir eksi taraf olarak da kendi kulb ile szlemesi devam eden veya
szleme yenileyen yabanc uyruklu futbolculardan altyap fonu alnmamas gze
arpmaktadr.
7.4. Yetitirme Bedeli Uygulamas
Altyaplarn ba etmeye alt sorunlardan birisi de kendi yetitirdikleri
futbolcularn byk kulpler tarafndan bonservis bedeli demeden transfer edilmesidir. Bu
sorundan yola kan UEFA ve FIFA 'yetitirme bedeli' adn verdikleri bir uygulamay
devreye sokmulardr. Fransa ve spanya'nn ban ektii bu uygulama ile eitim yan 1223 aras belirleyen UEFA/FIFA, 23 yana kadar futbolcunun yapaca her transferde,
futbolcunun bu ya araln geirdii takmlara belirli kriterlerle saptanm tazminatlar
demesini art komaktadr.
lkemizde de uygulanan yetitirme bedelinin hesaplanmas Ek 1'de ayrntl olarak
anlatlmtr. 2013/2014 sezonunda yaplan hesaplamalar sonucunda denmesine karar verilen
yetitirme bedelleri ise unlardr:
Tablo 20. Yetitirme tazminatnn hesaplanmasna ilikin olarak drt ayr kategoriye ayrlm
kulpler ve kategorileri ile demesi gereken tazminat miktarlar

Kategori

Kulpler

Yetitirme Tazminat Bedeli

Birinci Kategori

Spor Toto Sper Lig

100.000 TL

Kulpleri
kinci Kategori

PTT 1.Lig Kulpleri

50.000 TL

nc Kategori

Spor Toto 2.Lig Kulpleri

20.000 TL

Drdnc Kategori

Spor Toto 3.Lig Kulpleri ve

10.000 TL

Amatr Liglerde Yer Alan


Kulpler
Tablo 20 incelendiinde tazminat bedellerinin hesaplanmas iin kulplerin drt ayr
kategoriye ayrld grlmektedir. Bunun da kstaslar Ek 1'de ayrntl olarak anlatlm
teknik bilgilere dayanmaktadr. Belki de TFF tarafndan en uygun ekilde yerine getirilen
vazifelerden birisidir. Ancak bu uygulama da 'ktnn iyisi' snfna girenlerdendir zira dnya
zerinde hala hibir futbol lkesinde yetitirme bedeli ya da yetitirme tazminat ad verilen
bu yap tamamen salkl bir ekilde yrtlmemektedir. nk kolektif bir oyun olan
futbolda her bir sporcunun yetitirme bedeli net olarak saptanamaz. Bu nedenle de genel
rakamlara gre hareket edilmektedir. Hal byle olunca ortada bir adaletsizlik olduu
dnlse de futbol pratii ierisinde en adil zm yolu bulunmutur.
7.5. Trkiye Milli Takm ve Altyap
Trkiye Milli Takm, Trkiye'de yer alan profesyonel futbol takmlarnn
kadrolarndaki Trkiye pasaportlu futbolcular ile yurtdnda futbol oynayan Trkiye
pasaportlu futbolcularn seildii, FIFA organizasyonlarnda Avrupa ktas gruplarnda yer
alan A Takm olarak tanmlanabilir. 2014 yl itibaryla Fatih Terim'in teknik sorumluluunu
yapt Trkiye Milli Takm uzun bir sredir UEFA ve FIFA tarafndan dzenlenen
yarmalara katlma konusunda istikrarsz bir yap gstermekte ve alnan her baarsz
sonucun ardndan gerek basn gerekse yneticiler tarafndan futbolumuzdaki altyap
sorunlarna

dikkat

ekilmektedir.

"Takmlarmzn

Avrupa

kupalarnda

yaad

baarszlklar, milli takmmzn skalad 2004 Avrupa Kupas ve 2006 Dnya Kupas
finallerine baktmzda phesiz ki altyapya ne kadar nem verdiimiz kendiliinden ortaya

kyor." Buna karlan 2010 Dnya Kupas'n da dahil ettiimiz zaman sonucun daha da
vahim olduu ortaya kmaktadr. Bunun yannda, 2014 ylnda Avrupa'da adndan sz ettiren
ve Trkiye'den yetimi sadece bir futbolcunun olmas ise vahameti daha da net bir ekilde
gstermektedir.
Trkiye, kendi futbolcusunu yetitiremedii iin milli takm olarak da uluslararas
arenada istikrarl bir baar sergileyememektedir. Dnya futbolunda son dneme damga vuran
milli takmlara baknca ise sistemli bir altyapya sahip olan lkelerin milli takmlarnda kendi
yetitirdikleri oyuncularn saysal okluu, performans baars ve Avrupa futbolunda
edindikleri yer kyas yapmamz asndan bizlere rnek tekil etmektedir.
Son yllarn en baarl milli takm olarak gsterebileceimiz Belika Milli
Takm'nda Toby Alderwield, Thibaut Courtois, Eden Hazard ve Zakaria Bakkali, gibi yldz
isimler kendi lkelerinin baarl birer rn olarak dikkat ekmektedir. Alderwield, Ajax
altyapsndan yetierek Atletico Madrid'e; Courotis, Genk altyapsndan yetiip Chelsea'ye;
Eden Hazard, Lille altyapsndan yetiip Chelsea'ye transfer olmu, Zakaria Bakkali ise PSV
Eindhoven altyapsndan yetiip ayn takmda profesyonel olarak futbol hayatn
srdrmtr. Bir dier altyapya yatrm yaparak sonucunu alan lke ise Almanya olmutur.
Almanya'nn 2014 ylndaki malarnda kulland kadrosundaki oyunculara baktmzda
kilit isimlerin yetitikleri kulpte futbol oynadklarn grmekteyiz:
Tablo 21. Almanya Milli Takm'nn 2014 kadrosunda yer alan baz futbolcular ve
altyapsndan yetiip ayn tarihte formasn giydikleri kulpler.
FUTBOLCU

KULB

Benedikt Hwedes

Schalke 04

Marcel Schmelzer

Borussia Dortmund

Julien Draxler

Schalke 04

Thomas Mller

Bayern Mnih

Toni Kroos

Bayern Mnih

Almanya Milli Takm'nn 16 Ocak 2014 tarihine gre FIFA Dnya sralamasnda 2.
srada yer almasnn tesadfi olmad ve altyapsndan yetitikleri kulplerde forma giyen
oyunculara bakldnda baarsnn neticesini ald ortadadr. Trkiye Milli Takm'na
baktmz zaman ise durumun vahameti bir kez daha ortaya kmaktadr. 2014 ylnda seilen
son kadroda A Milli Takmn kadrosunda sadece 3 futbolcu yetitii kulpte forma
giymektedir. Bunlar; kaleci Zeki Ayvaz (Trabzonspor), savunmaclar Serdar Aziz (Bursaspor)
ve Uur ifti (Genlerbirlii)'dir. Yine Almanya zerinden gidersek, milli takm kadrosunda
bulunan ve rnek aldmz oyunculardan Hwedes, 17 kez; Schmelzer, 15 kez; Draxler, 10
kez; Mller, 47 kez; Kroos ise 40 kez bu formay giymilerdir. Trkiye'de ise Uur ifti'nin
bir kez, Zeki Ayvaz ve Serdar Aziz'in ise daha nce hi milli formay giymedikleri
grlmektedir.
Trkiye Milli Takm'nn baarya giden yolda altyapnn nemini fark etmesi iin
baka lkelere bakmasna aslnda gerek bulunmamaktadr. Zira lkenin yakn gemiinde
gsterdii baarl performanslara yneldiimizde kadroda yer alan oyunculardan en kilit
isimlerin kendi yetitikleri kulplerin formasn giydii grlmektedir:
32 takm arasnda 3. olarak tamamlanan 2002 Dnya Kupas
Blent Korkmaz - Galatasaray
Okan Buruk - Galatasaray
Tugay Kerimolu - Galatasaray
16 takm arasnda 3. olarak tamamlanan 2008 Avrupa ampiyonas
Tolga Zengin - Trabzonspor
Sabri Sarolu - Galatasaray
Arda Turan - Galatasaray
Semih entrk - Fenerbahe
Mevlt Erdin - Sochaux (Fransa)
"Avrupa'nn nde gelen futbol lkelerine baktmz zaman neredeyse snrsz yabanc
oynatma hakkna sahip lkelerin liglerinde dahi kulplerin kendi altyaplarndan yetitirdikleri

futbolcu says Trkiye'dekinden ok daha fazladr." Ortaya koyduumuz rakamlar ve


isimlere, milli takmlarn aldklar baarlar ve FIFA sralamalarndaki yerlerine baktmz
zaman Trkiye Milli Takm'nn da kendi liginden yetien ve kulplerinde oynayan
futbolculara ihtiya duyduu aikardr.
8. ANTRENR VE FUTBOLCU GRLER
8.1. Trk Futbolundaki Altyap Sorunlar
Galatasaray altyapsndan yetien ve kariyerini gzlemcilik zerine kuran Nedim
Yiit'in Zeytinburnu Damlaspor resmi internet sitesine verdii rportajda bu konuya ilikin
tespitleri u ekildedir:
"Trk futbolunun altyapsnda birbirinden ayrlamayan en nemli iki sorun tesis ve
eitmendir. Antrenr demiyorum dikkatinizi ekerim. Altyaplarda alan eitici ve
antrenrlerin maddi ve manevi olarak yeterli saygnl grmediklerine inanyorum. Bu arada
altyaplarda alacak antrenrlerin seimini de eletiriyorum. nsanlara i bulmaktan ziyade
ocuklarmza eitmen bulmalyz ve buna gre kendini eitmi ya da eitimini
stleneceimiz antrenrlere i imkan sunmalyz. Uzatmadan tarif etmek gerekirse A takm
ve altyaplar iee benzetiyorum. A takm oyuncularn; srekli iekiden alnan ve suya
koyarak kokusunu almaya altmz hazr iekler, altyap oyuncularn ise; topraa
ektiimiz zamanmz ve emeimizi verdiimiz ama bahemizde uzun vadede daha az para
harcadmz ama kalc kendi bahemizin iekleri olarak gryorum. iek koklamak
istiyorsak bahemizde iek olmal Ekecek baheyi de tesis olarak anlatrsak eksiklerimiz
ortaya kacaktr."
Trkiye'de Beikta ve stanbul Bykehir Belediyspor takmlarn altran kendisi
de ayn zamanda bir akademisyen olan Portekizli Teknik Direktr Carlos Carvalhal ise Futbol
Extra Dergisi'ne verdii rportajda yabanc bir antrenr gzyle Trk futbolunun altyap
eksikliini u ekilde dile getirmektedir:
"Portekizde 25 yl nce problemi grdk ve tm gen ya kategorilerini organize
ettik. Bundan 5-6 yl sonra Gen Takmlar ampiyon oldu. Bu, hayal ettiimiz iin deil bir
eyler yaptmz iindi. Trkiyede de bu potansiyel var. Trk oyuncular ruh sahibi ve
teknikleri ok iyi. Futbol tutkular ok byk. Trkiyede futbol oynamay seven ok fazla
ocuk var. Bence buradaki problem organizasyon. Trkiyede altyaplar organize edilmeye

balanmal. Trkiyede ihtiya duyulan her ey var. Almanyada bu greve Sammeri


getirdiler ve 8 yldr yapyor. Kimse eletirmez. Trkiyede de bunu yapmallar.
Organizasyonun bana bir kiiyi koymallar. Sonu almak iin en az 6 yla ihtiya var. Bir
eyler deiecektir. Gelecekte daha iyi bir futbolunuz olacaktr. Milli Takm da daha iyi
olacaktr. Kendime u soruyu soruyorum; Trkiyede bu kadar potansiyelli oyuncu varken
neden Avrupada oynamyorlar; Egemen, Semih, Bekir... nk biz Trkiyede bireysel
oynuyoruz. Bu altyapda rendikleri taktik anlay ile alakal. Trkiyede bir gn birileri bu
altyap devrimini yapmal! Biz Portekizde 6 ya kategorisinde turnuvalar yaptrmaya
baladk. Portekizde 7 yanda ok byk yetenekler grebilirsiniz. 8 yandan itibaren de
alan oyununu renmeye balyorlar. Bu bir eletiri deil, gerekler bunlar"
Kariyerine Almanya 1. Liginden Hamburg takmnda futbolcu olarak devam eden
Hakan alhanolu ise Almanya ile Trkiye'yi kyaslayarak soruna farkl bir pencereden
bakmaktadr:
"Bence aradaki fark kesinlikle disiplin. Almanlarla Trklerin arasndaki bu fark
kendini ok belli ediyor. Kt bir anlamda sylemiyorum ama Trklerde disiplin eksiklii
var."

8.2. Altyap Futbolcularnn Okul, Aile ve Sosyal Hayat likileri


Cenk Ylmaz ve Onur ztekin tarafndan 2012 ylnda gerekletirilen rportajda
Southampton FC'nin altyapsnda grev alan antrenr Matthew Crocker konuya u cmleler
ile yorum getirmitir.
"9 ile 12 ya arasnda ocuklarn retmenlerini zel getirtip altryoruz. Bu
kapsamda hem sporu aksatmyorlar hem de renimlerini. Hem de aileleriyle sknt
yaamam oluyoruz. Sonuta aileler tesise getirene kadar beraber. Ailelere zel bir yer tespit
edilmi. Aileler bizim iin nemli."
Antrenr Nedim Yiit ise konuyu temelden inceleme taraftar:

"Aile; okulu ve kulb arasnda seim yapmak gerektiine inanr, kulp; okulu
antrenmanlara engel olan kurum olarak grr, okul; ocuklar ya (maalesef bu da gerek)
kendi spor msabakalarnda prestij olarak kullanr, ya da devamszlna gz yumarak kulp
iin, eitimini engeller. Bu sorun mutlak koalisyonla zlmelidir. Gen yata futbol oynayan
herkesin profesyonel olmayacan da hesaba katarsak (ki byle bile olsa ok sakncal)
eitilmi bir nesil yetitirme sorumluluumuzu ihmal etmek hayati bir meseledir."
Futbolcu Hakan alhanolu ise Almanya'daki rnei bizlere sunmaktadr:
"Hem okul eitimi hem de futbol eitimi alyorduk. Sabah 7den 1e kadar okula giderdik.
Daha sonra minibsler bizi alyordu ve idmana gtryordu."

SONU VE NERLER
Altyap kelimesi, Trk Dil Kurumu'nun szlnde farkl anlamda tanmlanmtr.
"Bir yerleim yeri veya bir yap iin gerekli olan yol, kanalizasyon, su, elektrik vb. tesisatn
tm" tanmnn futbolda altyap iin hi de geerli olmad aikardr. kinci anlam olarak ise
"Bireyin edindii bilgi ve deneyim" olarak gemektedir ki bu zerine altmz konu ile
rtmektedir. Altyap bir insann gelecekte aktif olarak iinde bulunaca alma alan,
renim koullar, yaama vaziyetleri gibi pozisyonlar ierisinde ihtiya duyaca en temel
bilgi, beceri ve yetenein nasl kullanacan renmesi ile birlikte; bunlarn ortaya
karlmas, gelitirilmesi ve uzmanlamas tanmlarn da kapsamaktadr.
Bir matematik profesr ilkokuldan bu yana matematik dersi almtr. ocuk denecek
yata matematiin temeli olan saylar renmi ve ilerleyen yllarda bunun zerine daha
baka bilgiler koyarak en yksek mertebeye kmtr. Veyahut sklkla karlatmz bir
rnek zerinden gidersek; nl bir ressam henz ilkokuldayken resim derslerine giren
retmeninin kendisindeki yetenei grdn ve bu alanda younlamasn tlediini ya
da kendisinin bizzat yardmc olduunu anlatr. te bu o nl ressamn altyaps olan
ilkokulda kefedildii, yetenekleri zerine almasnn saland ve bir uzman ile birlikte
alannda baarl olmasnn yolunun alp kendi ayaklar zerinde durmasnn saladnn
kantdr. Yllar sonra nl bir ressam olan bu kiinin baarsnda yeteneinden daha fazla
pay; baarl bir altyap sreci geirmesidir. Yoksa bu sreten gemeyen birok yetenekli

ressamn sadece kendi evinde hobi olarak bu fiili gerekletirdiini grmekteyiz. Tpk futbol
yetenekleri ok st dzeyde olmasna karn beklentilerin altnda kalarak alt liglerde top
koturan futbolcular gibi. Burada sebep incelendiinde mutlaka o ismin baarsz ve kt bir
altyap sreci geirmesi sonucuna ulalacaktr. Haliyle bireysel futbol baarszlklar da bir
lkenin genel olarak futbolunda baar tasn drmektedir.
"Spor srekli bir yarn, nevrotik bir yarn sosyal sistemidir." Bu tanm ok derin
anlamlar iermekle birlikte aslnda spor faaliyetlerinin de problemli ksmlarn iaret
etmektedir. Nasl ki salam olmayan bir temel zerine kurulan inaat eninde sonunda
kmeye mecbursa salam bir altyaps olmayan spor sistemi de ite bu nevrotik, yani
topumdan soyutlanm ve uyum sorunu yaayan hali nedeniyle kmeye mecbur kalacaktr.
Bilimde ztlklar geerlidir. Bir ey yanl ise tersi dorudur. Bu durumda salam altyaps
olmayan bir spor sistemi, futbol sistemi kmeye mecbursa altyaps gl olan sistem de
ayakta kalacaktr. Bu yzdendir ki her baarsz dnemin ardndan dikkatler srekli altyapya
ekilmekte, buraya nem verilmesi gerektii dile getirilmekte ve bu konu zerine kimi zaman
adna reform kimi zaman devrim denilen hamleler yaplmaktadr. Ancak hibiri, istikrarl bir
biimde ve belirli bir akademik, bilimsel veriler nda yaplmad iin olumlu sonu
alnamamaktadr.
Bu eksiklikler dile getirilirken "Kulplerimiz yllar boyunca, ynetimlerin ve teknik
direktrlerin sk deimesi, kararszlk ve mali dalgalanmalar gibi nedenlerden dolay kaliteli
ekipler oluturamam ve bu ekiplerin uzun sreli devamlln salayamamlardr" tespiti
yaplmakta ve bu tespit doruluk pay iermektedir. almamzda belirttiimiz ksmlardan
nemli olan nokta ise; altyapya yatrm yapld ve akademik, bilimsel veriler nda hem
zaman hem de bte ayrld takdirde sportif ve ekonomik baarnn geleceidir. Hem
Avrupa hem de Trkiye'den zellikle milli takm dzeyinde ortaya koyduumuz rakamlar
bunun gstergesi olmaktadr. Bu durumda "Oyuncu gelitirme programlar, futbol akademileri
ve oyuncu izleme almalarna ciddi yatrmlar yaplmaya devam edilmesi, oyuncularn
mutlaka A takmda etkin bir ekilde kullanlmas" eklinde yaplan neri tamamen yzeysel
olsa da izlenmesi gereken yolu gstermesi asndan deerlidir. Avrupa'dan baarl rneklerle
dikkat ektiimiz zere altyap iin ciddi yatrmlar yaplmal, bunlar belirli bir dnem iin
deil srekli hale getirilmeli, altyap sadece var olanlar arasndan oyuncu seimi yaplarak
deil baka ehirlere, baka lkelere gidilerek yetenekli futbolcu adaylarn bulma olarak
alglanmal ve bu temel zerine oturtulmaldr.

Bu konu aslnda futbol kulplerinde altyap konusuna eilen her yetkilinin kafasn
kurcalayan bir konudur. Ancak ve ancak baarl bir ekilde uygulanmas pozitif sonu
verecektir. rnein Barcelona'nn altyapsndan kard Lionel Messi, Hernandez Xavi ve
Andreas Iniesta, 2010 ylnda FIFA Altn Top dlnn 3 finalistinin isimleri olmulardr. Ya
da yine ayn takmn 2009 ylnda ampiyonlar Ligi ampiyonu olduunda sahaya kan ilk
11'indeki 7 futbolcu altyapdan kmtr. te sklkla ve altn izerek sylediimiz noktay
bir kez daha vurgulamamz gerekmektedir; Barcelona'nn bu altyap hamlesinin ardndan hem
sportif baar gelmektedir hem de 2001/2002 sezonunda Futbol Para Ligi'nde 13. sradayken
sadece 4 sezon sonra ikinci sraya ykselmilerdir. Bunu yaparken de btesinde kra
gemeyi baarm ve altyap btesini artrmtr. Grld gibi bu bir bisikletin dilisi
gibidir; pedallar ne kadar hzl evirirsek zincir o kadar hzl dner. Zincir hzl dndke de
tekerlekler hzl dner. Hzl dnen tekerlekler de bisikletin srcsn varmak istedii
noktaya hzla ulatrr. Ancak pedal yava dnerse hedefe ulama da o kadar ge olur. Pedal
yanl evirir, zincirin ya tam srlmezse zincir atar ve yolda kalr. Trk futbolu da zaman
kaybetmeden hzla, istikrar temeli zerine kurulu, akademik ve bilimsel veriler nda bir
altyap hamlesine girmeli, bu Trkiye Futbol Federasyonu ile kstl kalmamal ve tm
kulplerin kendilerine bir yap hazrlamas zorunluluk haline getirilmelidir.
Trkiye'deki futbol kulplerinin altyapya her ne kadar yatrm yapmaya baladklarn
syleyebilsek de bu yatrm odak haline gelmemitir. Hibir kulp kendisini altyap odakl bir
sistemle tanmlamamakta ve birincil hedefinin altyapdan oyuncu retmek olduunu dile
getirmemektedir. Ege blgesinden Bucaspor ve Altnordu bu konuda en ciddi admlar atan
kulplerdir. Ancak organizasyonlar sre olarak yeni olduundan almamzn 'altyapya ne
kadar ok maddi ve vakti miktar ayrlrsa karlnda sportif ve ekonomik baar gelecektir'
nermesini sonulandramamaktadr. Bu nedenle kulplerin yaptklar yatrmlarn karln
alabilmek iin azami olarak 7 sene beklemeleri gerekmektedir. Avrupa'nn nde gelen altyap
organizasyonlar 5-7 sene arasnda gen futbolcular A Takm iin yetitirme baarsna
ulam ve yatrmlarnn meyvelerini toplamtr. Ancak, transfer merkezli byk
takmlarmz zellikle pahal yabanc futbolcular kadrolarna katmay; altyapya yatrm
yapmaya tercih etmektedir. Birok takm altyapya yatrm yapp bunun sonucunu alma
konusunda sabrszdr. Bunun yerine pahal yabanc transferlerle bir an nce sportif baarya
ulama yolunu tercih etmektedir. Ancak bu sadece ksa sreli bir zmden baka bir ey
deildir. Uzun vadede hem kulplere hem de Trk futboluna zarar vermektedir. Bugn iyi bir
maa karlnda Trkiye'ye gelen bir futbolcu daha iyi artlar sunulduunda neden baka

lkeye gitmesin? Ancak altyapdan kulp kltr ile yetimi bir futbolcu, yine altyapdan
kendisine verilen hayat kltr ile baar kstasn maddiyat zerine kurmayacaktr. Bu sayede
de bu futbolcunun kulbnden kopmas zor olacaktr. Galatasaray rneinden yola karsak
altyapsndan yetien Arda Turan'n Atletico Madrid'e gitmesine karn hala her frsatta
Galatasarayl olduunu dile getirmesi bu ba gzler nne sermek iin iyi bir rnek olacaktr.
Bu nedenle kulplerimiz yabanc transferine ayrd parann en az yars kadarn altyapya
ayrmal ve buralardan kulp kltr ile yetimi futbolcular A Takmlarna monte etmelidir.
Barcelona, Bayern Mnih, Liverpool gibi kulplerin baarsndaki sr da ite budur.
Altyapya yatrm yapan kulplerin uzun vadede hem sportif hem de ekonomik olarak
baar elde ettiklerini Avrupa'dan rnekler, milli takmn baarl olduu dnemler ve kulpler
baznda inceledikten sonra gelecee ynelik yaplabilecek yatrmlarn neler olabilecei u
ekilde listeleyebiliriz:
Yabanc Kural
Ligimizdeki yabanc futbolcularn durumu, yabanc kuralnn srekli deimesi
nedeniyle en nemli sorunlardan birisini oluturmaktadr. Takmlar nemli paralar deyerek
kadrolarna yabanc futbolcular katmalarna karn Trkiye Futbol Federasyonu tarafndan
getirilen kurallar nedeniyle bazen biroundan bekledii verimi alamadan yollarn ayrmak
zorunda kalmaktadr. Bu da hem sportif hem de ekonomik olarak kulpleri zor duruma
drmektedir. Bu nedenle Trkiye Futbol Federasyonu, kulplerle birlikte alnacak ortak
karar sonucunda yabanc kuralna aklc bir zm getirmelidir. Bu zm ne tamamen
serbest brakmak ne de tamamen yasaklamak olmamaldr. Zira tamamen serbest brakmak,
lkemizin kalitesiz yabanc futbolcularla dolup gen oyuncularn forma ansnn azalmasna
neden olacaktr. Ayn ekilde tamamen yasaklamak da Trk futboluna kalite getirecek,
genlere rnek olabilecek zellikteki futbolcularn kazanmn engelleyecektir. Yabanc
oyuncu kstlamasna altyap gznden baklp Avrupa'daki rnekleri de incelediimiz de en
fazla 5 yabanc futbolcu transferine izin verilmesi uygun olacaktr.

Okullarla birlii

Futbol kulpleri kendi akademilerini kurmann yan sra Milli Eitim Bakanl'na
bal okullarla da ibirlii ierisinde olmaldr. Okul turnuvalar dzenlemeli, futbolcu
adaylarn izlemeli aralarnda yetenekli olanlar kendi bnyelerine katmaldr. Bunun yannda
rencilerin kullanm iin Milli Eitim Bakanl'nn futbol saha ve tesisleri amasn
desteklemeli gerekli olduu takdirde malzeme ve eleman yardmnda bulunmaldr. Sonu
olarak her futbolcu bir zamanlarn rencisidir. Ne kadar kk yata kefedilir ve eitime
alnrsa hem iyi bir birey hem de iyi bir futbolcu olmas salanabilir. Bunun yannda futbol
kulpleri daha nce de deindiimiz gibi kendi altyaplarnda futbol dnda da eitim
vermelidir. Bunun iin de bir okulla anlaabilir, ortak alabilir ve eitim-retimin bu okul
sayesinde gerekletirilmesini salayabilir.
TFF'den Kulplere Finansman
u bir gerektir ki altyap her ne kadar kulplerin organizasyonu ile gelise de uzun
vadede Trk futbolunu ileriye tayacak bir hamledir. Bu nedenle de kulplerin TFF ile bir
arada olmas, almalarn TFF ile i ie yrtmesi her iki tarafnda da kazanma olacaktr.
Altyapya yatrm yapmak isteyen kulplere bu nedenle Trkiye Futbol Federasyonu'ndan
ihtiya duyulmas halinde finansman salanmaldr. yi bir organizasyon, akademik, bilimsel
veriler nda iin uzmanlar ile hazrlanm bir projeye TFF'nin kredi vermesi, maddi
yardmda bulunmas Trk futbolunun geliimi asndan elzem bir durum haline gelmitir.
TFF'nin bu finansal yardm desteklemek iin oluturaca bir 'Altyap fonu' olmal,
kulplerden her yabanc transferi iin bu fona deme yapmas istenmelidir. Ayn ekilde TFF
tarafndan konulacak tavan fiyatn zerinde yaplan i/d transferler iin de fona deme
yaplmas koulu getirtilmelidir. Bu sayede altyap fonu kendi kendisini de besleyebilecektir.
Trkiye Futbol Federasyonu tarafndan u anda uygulanan 'Altyap fonu' sadece
yabanc oyuncu transferinden alnan miktarlar bu fona aktarmakta ve kulplerle alt ya milli
takmlarna katk salamaktadr. Ancak bunun yerli futbolcu transferlerinden de tavan fiyat
uygulamas zerinden alnmas gerekmektedir.

Altyap Btesi

almamzda da grdmz gibi kulplerimizin altyap btelerine ulamak


neredeyse imkanszdr. Birou anonim irket yapsna gemi olsa da bu irkete sadece
profesyonel takmlar baldr ve altyaplar dernek ats altnda faaliyet gstermektedir. Bu
da bizlere altyap iin harcanan paralar hakknda salkl bir bilgiye ulama ans
vermemektedir. Grlen bu sorunun ortadan kaldrlmas iin altyap bteleri bilanolarda
gsterilmeli, altyaplar da anonim irketi ats altna sokulmaldr. Bu effaflk artk dnyann
her kulbnde bulunmaktadr. Bizim kulplerimizin de bu adan modern futbola ayak
uydurmas gerekmektedir. Bunun yannda altyaplara 100 bin Eurolarla ifade edilecek
rakamlar deil, kulp btesinin en az %1'i kadar miktar ayrlmaldr. Gelirlerinden ise en az
%5'lik bir ksm altyapya ayrmaldrlar. Bu da Avrupa'da baar isteyen takmlarmz adna
yaklak olarak 1.5 ila 3 milyon Euro arasnda deimektedir. Bu bteler ayrld takdirde 5
ila 7 sene ierisinde ciddi bir yaplanma mutlak suretle sonu verecektir. Her ne kadar beeri
ilikilerde kesin konumamak gerekiyorsa da bilimsel veriler ve deneyimler bizlere bu
sonucun alnma olaslnn %100'e yakn olduunu gstermektedir.

KAYNAKLAR

AKAR, Turul, Kutlu MERH. Futbol Ekonomisi. stanbul: Literatr Yaynevi. 2006.
AKAR, Turul ve Kutlu MERH, Futbol Ynetimi. stanbul: Literatr Yaynevi, 2008.
AKKOYUN, Serkan. "Yeni Mesut zil deilim ben Hakan alhanolu'yum" Futbol Extra,
Aralk. 2012: 93
AKKOYUN, Serkan. "Fellaini ile tek benzerliim salarm" Futbol Extra Aralk. 2012: 75
AUTHIER, Christian. Futbol A.. stanbul: Kitap Yaynevi, 2002.
BONIFACE, Pascal. Futbol ve Krselleme. ev. smail Yerguz. stanbul: NTV Yaynlar,
2007.
COLLIN, M. Yvonn. Quels Arbitrages Pour le Football. Paris: Rapport d'information no 336.
2003.
DNLER, Zeynel. ktisada Giri. Bursa: Ekin Kitabevi, 2004.
DUNNING, Eric. Sport Matters. Londra: Routledge, 1999.
KZLER, Can. Sporda Sosyal Bilimler. Bursa: Alfa Yaynevi, 2000.
KESHTAN, M. Hoseini, R. RAMZANINEZHAD, Sh. Shafiee KORDSHOOL and P.
Modamad PANAH, "The Relationship Between Collective Efficacy And Coaching
Behaviors in Professional Volleyball League Of Iran Clubs" World Journal Of Sport Sciences
3 (1) January - July. 2010: 22
METN, Tmer. Metin Olmak. stanbul: Doan Kitap, 2013.
ZDEMR, Mustafa. "Trk futbolunun devrime ihtiyac var" Futbol Extra, Aralk. 2012: 55.
NVAR, Ahmet, Burak Grkan, Dorukhan ACAR, Levent BIAKI, Gray KARACAR,
Mete KZ, mer TANRIVER veTurul AKAR, Kurumsal Ynetim lkeleri Inda Trk
Futbol Kulpleri Ynetim Rehberi. stanbul: Trkiye Kurumsal Ynetim Dernei Yaynlar,
2010.
VASSORT, Patrick. Footbal et Politique. Paris: L'Harmattan, 1999.
VIGARELLO, Georges. Du Ju Ancien Au Show Sportif. Fransa: Seuil, 2002.

Fenerbahe Futbol Anonim irketi 31 mays 2013 hesap dnemine ait Mali Tablolar ve
Bamsz Denetim Raporu, stanbul: Ekim 2013
Genlik Ve Spor Kulpleri Ynetmelii, 1985
Galatasaray Sportif Snai ve Ticari Yatrmlar Anonim irketi ve Bal Ortaklklar 31 Mays
2013 Tarihi tibaryla ve Ayn Tarihte Sona Eren Yla Ait Konsolide Finansal Tablolar ve
Bamsz Denetim Raporu, stanbul: Eyll 2013
OECD, Corporate Governance Principles. 1998
Trkiye Futbol Federasyonu Bamsz Denetimden Gemi Bilano, stanbul: Mays 2013
http://www.zeytinburnudamlaspor.com
http://www.transfermarkt.com.tr
http://www.fifa.com
http://www.tff.org
http://www2.tbmm.gov.tr
http://tffhgd.org.tr
http://www.sabah.com.tr
http://sakirbezci.com
http://www.hurriyetaile.com
http://www.fenerbahce.org
http://spor.haberturk.com
http://www.isvemeslekdanismani.net
http://mostpopularsports.net
http://gazeteyenigun.com.tr
http://www.bucasporaltyapi.org

http://www.altyapifutbol.com
http://www.bigsoccer.com
http://www.ecaeurope.com
http://www.fcbarcelona.com
http://www.fcbarcelonaturkiye.com
http://lefoot.wordpress.com
http://topkayaismail.blogspot.com
http://www.theguardian.com

EKLER
EK 1.
MADDE 16 YETTRME TAZMNATI
(1) Futbolcularn eitimi ve yetitirilmesi 1223 yalar arasnda gerekleir. Yetitirme
tazminatnn hesaplanmasnda TFF kaytlar esas alnr ve hesaplama eitimin fiilen
balad tarihten itibaren yaplr.
(2) Yetitirme tazminatnn hesabnda kulpler, yetitirme yatrmlarna gre drt ayr
kategoriye ayrlr. TFF, her yl birinci transfer ve tescil dneminden nce kulplerin dhil
olduu kategorileri ve bu kategorilerin sezonluk yetitirme tazminat miktarlarn tespit ve
ilan eder.
(3) Yetitirme tazminatnn ilgili kulplerin rzasyla belirlenmesi ve denmesi esas olup, bu
husustaki uyumazlklar, mnhasran Uyumazlk zm Kurulu tarafndan karara

balanr.
(4) Tazminat kural olarak 23 yan doldurulmasna kadar futbolcunun profesyonel olarak
yapaca tm transferlerinde denir. Geici transferlerde futbolcuyu geici olarak transfer
eden kulp bu dneme denk gelen yetitirme tazminatna hak kazanr.
(5) Hesaplamalarda, kulplerin ilgili transferin yapld tarihte bulunduklar kategorileri esas
alnr.
(6) Yetitirme tazminatnn mevcudiyeti, fesih tazminatnn uygulanmasna engel tekil etmez.
Szlemenin kulp tarafndan haksz veya futbolcu tarafndan hakl sebeple feshi halinde,
sz konusu kulp yetitirme tazminatna hak kazanamaz.
(7) Yetitirme tazminatnn hesabnda ya tashihleri dikkate alnmaz.
(8) Futbolcunun 23 yan doldurulmas halinde kulp deitirmelerinde yetitirme tazminat
denmez.
(9) Yetitirme tazminatnn hesaplanmas ve denmesine ilikin esaslar ibu talimatn Ek
1inde

belirlenmitir.

EK 2.
YETTRME TAZMNATININ HESAPLANMASI VE DENMES:
Yetitirme tazminat, amatr futbolcunun profesyonellie geiinde ve profesyonel
statsn bozmadan yapaca transferlerde denir.
IProfesyonellie Geite Tazminatn Hesaplanmas ve denmesi:
Futbolcunun ilk profesyonellie geiinde yetitirme tazminat, futbolcuyu yetitiren
kulplerin kategorileri ve bu kategoriler iin TFF tarafndan belirlenmi sezonluk
yetitirme tazminat miktar esas alnarak hesaplanr. Bununla birlikte, gen futbolculara
ait yetitirme tazminatnn yksek seviyede saptanmamas iin futbolcunun 12. yana
girdii ve 15. yan tamamlad sezonun sonuna kadar olan drt sezonluk transfer ve
tescil dneminde, kulplerin kategorilerine baklmakszn drdnc kategorinin sezonluk
yetitirme tazminat masraflarna dayanlarak yetitirme tazminat hesaplanr. Ancak
yetitirme tazminat hakkn douran haller futbolcunun 18. ya gn sezonunun
bitiminden nce ortaya km ise, anlan sreler arasndaki yetitirme tazminat hesab
yeni transfer olaca kulbn kategorisine baklarak yaplr.
Bunun iin futbolcuyu 12 yandan itibaren yetitiren eski kulplerin kategorilerindeki
yetitirme tazminat miktar o kulpteki amatr olarak tescilli olduu sezon says ile
arplr. Ayn sezon ierisinde birden fazla kulbe tescili yaplm amatr futbolcularn
profesyonellie gemeleri halinde, o sezon ierisinde sadece en son tescil edildii kulbn
yetitirme tazminat talep etme hakk vardr. Bu ekilde ortaya kan yetitirme tazminat,
ilgili kulp veya kulplere, futbolcu ile profesyonellik szlemesi imzalayan yeni kulp
tarafndan szlemenin tescilinden nce denir veya bu kulplere denmek zere TFF
nezdinde muhafaza edilir. Sz konusu demenin yapldn gsteren belgeler TFFye
ibraz edilmedike szleme tescil edilmez.
II- Futbolcunun Profesyonel Statsn Bozmadan Yapaca Mteakip Transferlerde

Yetitirme Tazminatnn Hesaplanmas ve denmesi:


A) Profesyonel futbolcunun alt kategoriden st kategoride bir kulbe transfer olmas
halinde;
1) Eski kulbn sz konusu futbolcu iin daha nce demi olduu yetitirme tazminat,
2) Ayrca, eski kulbndeki tescil sresi ile futbolcunun transfer olduu kulbn kategorisi
iin TFF tarafndan belirlenmi sezonluk yetitirme tazminatnn arpm ile ortaya kan
futbolcunun son kulbndeki yetitirme tazminat;
yeni kulp tarafndan futbolcunun szlemesinin sona erdii kulbe denir.
Ayrca futbolcunun ayn sezon ierisinde daha st kategorideki bir kulbe transfer olmas
halinde, futbolcunun son kulbnn yetitirme tazminat haklar sakl kalmak kayd ile
nceki kulbn yetitirme tazminatndan kaynaklanan kayb yeni kulp tarafndan denir.
Futbolcunun son kulbne tescil sresinin bir sezondan az olmas halinde, yetitirme
tazminat hesabnda bir sezonluk tazminat tutar esas alnr.
Sz konusu demelerin yapld belgelendirilmeden veya tazminat tutarlar ilgili kulbe
denmek zere TFF nezdinde muhafaza edilmeden futbolcunun yeni kulb adna tescili
gerekletirilmez.
B) Profesyonel futbolcunun ayn kategorilerdeki kulpler arasnda transfer olmas
halinde;
Futbolcunun en son kaytl olduu kulpteki tescil sresi dikkate alnarak, son kulpteki
tescilli olduu sezon says ile Federasyonca o kategori iin belirlenmi olan sezonluk
yetitirme tazminatnn arpm ile hesaplanan yetitirme tazminat, futbolcunun kaytl
olduu son kulbe, yeni kulp tarafndan denir. 3. ve 4. kategorilerdeki bir futbolcunun
ayn kategori ierisinde kulp deitirmesi halinde, kaytl olduu son kulbn nceki
transfer iin demi olduu yetitirme tazminat yeni kulp tarafndan ayrca denir.
Ayrca, futbolcunun ayn sezon ierisinde st kategorideki bir kulbe transfer olmas
halinde, futbolcunun son kulbnn yetitirme tazminat haklar sakl kalmak kayd ile,
nceki kulbn yetitirme tazminatndan kaynaklanan kayb yeni kulp tarafndan denir.

Futbolcunun son kulbne tescil sresinin bir sezondan az olmas halinde, yetitirme
tazminat hesabnda bir sezonluk tazminat tutar esas alnr.
Sz konusu demelerin yapld belgelendirilmeden veya tazminat tutarlar ilgili kulbe
denmek zere TFF nezdinde muhafaza edilmeden futbolcunun yeni kulb adna tescili
gerekletirilmez.
C) Profesyonel futbolcunun yksek kategorideki bir kulpten dk kategorideki bir
kulbe transfer olmas halinde;
Futbolcunun transfer olduu kulbn kategorisine baklarak yetitirme tazminat
hesaplanr. Hesaplama en son kulpteki tescilli olduu sezon says ile transfer olduu
kulp iin TFF tarafndan belirlenmi sezonluk yetitirme tazminatnn tutar ile arplarak
yaplr. Ortaya kan yetitirme tazminat futbolcunun yeni kulb tarafndan en son
tescilli olduu kulbe denir.
Ayrca, futbolcunun ayn sezon ierisinde st kategorideki bir kulbe transfer olmas
halinde, futbolcunun son kulbnn yetitirme tazminat haklar sakl kalmak kayd ile,
nceki kulbn yetitirme tazminatndan kaynaklanan kayb yeni kulp tarafndan denir.
Futbolcunun son kulbne tescil sresinin bir sezondan az olmas halinde, yetitirme
tazminat hesabnda bir sezonluk tazminat tutar esas alnr.
Sz konusu demelerin yapld belgelendirilmeden veya tazminat tutarlar ilgili kulbe
denmek zere TFF nezdinde muhafaza edilmeden futbolcunun yeni kulb adna tescili
gerekletirilmez.
Birinci, ikinci ve nc kategorideki bir kulpte profesyonel olarak kaytl olan
futbolcunun, drdnc kategorideki bir kulbe transfer olmas halinde yetitirme tazminat
denmez. Ancak, futbolcunun iki yl ierisinde yeniden st kategorideki bir kulbe transfer
olmas halinde, eski kulbn yetitirme tazminat talep etme haklar sakldr