Вы находитесь на странице: 1из 54

796.015:612(024):796.077.5(075.

8)
12

: . . ., . . (), . . .,
. . ()

:
/ . . ;
. , 2009. - .


, ,
.
,
.
,
.
,
, ,

,
.
,
.
-
.

- . . , 2009
- , 2009


!
,
.
,
, ,
.
.
...
[.., 1863],
.
, ,
,
,
.
,
. ,
:

.
,


. :


, .
.

.
, ,
...
,
- [A.La Torre
., 2004; E.Archelli, 1991].

, ,
-
.

[.., 1998].

, [..,
.., 1998; .., 1999].

. 1976
. , - , ,
, -
.
,
. (1976) :
, . ..,
.. (1987) :

.

, , ,

.
.. (2007)

.
,
- .
,

, ,
.
, ,

,
,
,

[.., .., 1998; .., 1999, 2000].
.. (1997,
1998, 1999), .. (1988; 1997 .)
[.., .., 1998;
.., 1999, 2000 .], ( ,
, .., 1998 a,b)

[.., 1981 .].

[.., 1968, 1975, 1980]


.


.

, , ,
,
.


, , , ,
,
.

I.


- ,
. ...
,
, ,
[.., 1962].
(
)
, ,
, ,
. ,


, .
, ,
, ,
,
.

. . (1872)
,
.
W.B.Cannon (1927) -
.
.. (1900 .) .. (1935, 1936,
1955), .. (1946, 1955), .. (1947, 1960) ,

, .
.. (1935),

, ,
,
,
. ..

,
,
-
.

.. (1863) . ,

, , ,

..,
..,
..,
.., .. .
, ,
- . ,
.. (1900) : ... ,
,
,
. ,
,

, , ,

.

, ,
C.Bernard (1878),
, , , ,
,
. ,
W..Cannon (1929, 1932),
,

, ,
- .

(. . , ,
,
,
, - ,
, .).
, W..Cannon (1929) ,

,
.
W..Cannon (1929, 1932)
,
.
W..Cannon (1932) ,
,
. ,
W.B.Cannon (1932),
.
() ,
,
[.., .., .., 1977].
C.Bernard, W..Cannon, ..,
.., .., .., .. .,
,


. ,
X. (1970)
W.B.Cannon (1929). , 1833
. Beaumont
,
, [ ., 1970]. .
(1960) : 1842 .
-
. 1867 .
, .
,
.

: ,
. .
, ()
1936 Nature ,
74 H.Selye
: Syndrome produced by Diverse Nocuous Agents (,
). ,
, ,

-
,
(; ;
;

- , , , .).

, ,
(
, ; ;
),
( ) .

.
,

H.Selye (1936)
.
, .

[., 1960]. ,
. (1960) :
, .
,
.. ,

[H.Selye, 1936].
. (1960) : ,
,
, , , ,
.

1936
., , ,
,
,
[., 1960]. , ,
H.Selye 1936 ,
.
, ,
,

,
. . (1960)
,

.

. (1960)


:
,
,

. , .,
,
,
,

(
) . -
. (1960)
.
,
, .
[..,
1958, 1968, 1980 .].


, ,

,
(. ). , .. (1980),

.


( ,
), , (
), (
) [., 1960].
.



( ,
[M.B.Arnold, 1960]).
.

, , . .
,
,

, ,

(
). H.Selye
(1959) ,
, ,
.
.
, 1974 ( 1977
) -
,

. ,
H.Selye (1952)
,
[.., 1981; ..,
.., 1988; .., 1988; .., 1998; .]

-
[H.Selye, 1936]
.
.. . (1977): ,
,
, , .
-
- , (
) . ,

, , ,
,
(),
.
.
, . 1976 .
:

.... . (1974)
. . (1974, 1992)


. , ,
.. (1980), .

, ,
.
, .
,

. ,

, .
.
, , ,
,
,
,

[..,
1900];
[.., 1980];

... ,
, ,
, ,
[.., .., 1988].

. ,
,
. Northcote et al. (1986)

,
.
,
, (

), - . (1958) (
,
).

.
..
(2008) : ,

, ,
. ,
, ,
... -

[.., .., 1983].


,
?,
,

. , ,
,
( )

[.., 1989; ..,
.., 1998],
(
) , ,
3,2% [.., .., 1998].

II.

, .
, 60-
,
. (1960)

. . (1970) , .
, , ,

, ,

. .., .. (1968) ,
.
, .
,
,
... , -,
[..,
.., 1968]. .. (1980) :

,
- , ,
, . ..
.. . (1977) ,
,

.. (1962, 1963),
. ,

,
[H.Selye, 1936, 1952; ., 1960]
[.., 1962, 1963;
.., 1964; .., 1966]. .. (1972) ,
, .
,
,

.
[.., 1968; ., 1974; .]
.

.

[.., .., .X.,
1968; ..,
.X., .., 1970; .], ,
:
1.
.
2.
.
3.
, .

[.., ..,
.., 1979]. , :
1.
.
2.
.
3.
.
, 6-24-48 ,
( 1,2-1,3 ).
:
,
( ), , ,
.
, .. .
(1977),
,
.
.

,
, .

[.., .., ..,


1977].

: ,
, , ;
(55-65%);
(20-27%) [..,
.., .., 1977, 1979, 1982].


[.., .., .., 1971].

. 324%
[.., 1972].


.
1 [.. .,
1977].

. ,

[.. ., 1977, 1979, 1982].

.

; ( 1,5-1,8
), .
,
[.., ..,
.., 1977].
(
) , ,
, ,
,
[.. ., 1977].
, ,
, .
,
,
[.., 1969].

,

[.., 1968; .., .., 1969].


.

,
6 , 2448 [.. ., 1977].
( 2-2,5
) , ,
.. . (1977), .

: (4000-9000
); ,
;
( 55%);
(28-45%) [..,
1968].

, , ,
.
, [.., 1969].


,
.

, .
[..,
1969].

[..,
.., .., 1971].

. , ,
, ( 2,5 )
[.. ., 1968] ( 4060%) [.., 1972].
( 15-20%) [.., ..,
.., 1977]. ( 15-20%) ( 7585%) . (
,
, , [.., 1969].
,
[.. .,
1977].


.

( )
.
.
,
.
. [.. ., 1968].

[..,
1969].

[.., .., .., 1977].

: 4000-9000; 0,5-2%;
, ;
(<47%); (33-45%).
. (1936)


. .. (1980) :
,
,
.
[..,
.., .., 1977, 1998]. .. . (1977,
1998), . (1936)


:
1.
;
2.
;
3.
[., 1950, 1952, 1956, 1960 .].
, 6 2448 [H.Selye, 1936; ., 1960 .]. .. (1980) ,
3-12
.
. ,
H.Selye (1936)
: -
; ; .
[H.Selye, 1952; ., 1960 .]
, ,
.



(), ,
,

,

[.., ..,
.., 1977].

. [..,
.., .., 1977].

:
9000, ,
, - >65%, <20% [.., 1968, 1969; .., .., .., 1974,
1977, 1982].

[.., .., .., 1969].

( 7-8 )
, ( 60-90%)
.
.
(, ) ( 30%)
.
( 60-70%) ( 2-2,5 ) . ,
.

.
( 70-90%
) (
70-90% ) [.., .., ..,
1977].
[.., .., .., 1977]
,

[.., 1962].
( -
..) .. . (1977)
. ( 48-72
)
, ,

,
[.., 1980].
,
,
,
, , . (1960),
.
,
,
,
. ,


, , ,

,
[.., ..,
.., 1977, 1982].
. (1960),
(-)
, , ..
. (1977)
() ().

()
,
(,
).
,
:
( )

.

. ,
(-, ) (
)
,
,

. ,
,
:
, ,

,

, ,
.
, :
. . (2000) ,
,

. ,
,,
(

,
,
. -
, , ,
.

III.

,
,

,
,
,
.
,
- ,

, ,
[.., 2000 .],

[., 1964, 1970, 1981].
,
: ,
, ;
,
[.., 1952].


[.., .., 1986]
.


,

[.., .., 1998; .., 1999;


.., 2000]. ,
[.., 2000], .
(1936, 1952, 1960 .), .. (1981), .., ..
(1988), .. (1988, 1997)
.

( !)
. ..
,
[.., 2000,
2001].

[.., 2000],
.. (1935, 1958,
1968, 1970, 1980 .),
. ,
.. ,
.


.


., ,
XVII .,
.. (1901)
[.., 1971; .., 1987]. .. (1901)

. ,

, ,
. ,
,

[.., 1968]. ,
.. (1973) , ..,
,
: ,
,
, -

[.., 1987].


..: ... ,

, ..., ,
,
,
... ,
, ... [.., 1951]. ,
,
, ,
,
- ,
, ,
-
.
,
, ,
[.., 1949; .., 1987].


. , -

,
. ,
.
,
, , ,
.
,
, , ,
, .

.
,
, [.., 1978].


[..,
1968].
. ,
NASA
(Biological Systems Science, 1971).

,
. -
,
,
.

,
,

[.., 1978].

(
...
- ., 1964; ...

,
- .., 1978)
[..,
..,
1966;
..,
1978,
1982;
..,
.., 1988; .., 1988, 1997; .]. ,
,
:
1.
-

,


.
2.
( -)
,
: - , - ,
. .
3.
- ,
: -
, , . [..,
1978; .., 1987].
,
,
.
- , ,
,
, , ,
[.., 1978]. :

- , .,

. ,
, ,
,

, ...,

,

, [.., 1978].
, ,
-

[.., 1978].

IV.
.. (1935)

. ,

,

, ,
.

()
[.., 1968].

.
, ,
, -
,

[.., 1958].
, ,

.

, -
(
.., 1966) [.., 1958].


,
[.., 1980].
:

,
.

, ,
,

,
. ,
,


[.., 1978].

:
1.

, , ,
.

, .
2.

- .

.
3.

,
.
,
, .
,
.
4.

,
() . ,

,
[.., 1935].
5.

.
6.
,

,

. ,
(
) -
[.., 1968].
.

,
, , ,

, . ,

,
,
.
,

, ,
,
. ,
,
.

.
, ,
, ,
.
, ,
, ,
[T.Bullock, 1958],
9
[.., 1978].
, .
. ,
, ,
,
, . .. (1935, 1958,
1968, 1978, 1980 .) ,
. ,
()
,
, .

. ,
,
[.., 1958].

[M.Bunge, 1964].

, ,
300 ,
( ) [.., 1968].
,
.
: ,

,
, , ,
,
[.., 1978].

,
, ,

[.., 1978].

(
)
. ,
,

,
, ,
.


, , ,
,
.
, ,
[.., 1958, 1968 .],

.
,


[.., 1978]. ,

, ,
, ,
[.., 1978].
,

, ,


[.., 1978].
- . ,



. , ,
,
.


,
,
,
, ,
[.., 1978].
,
, - ,
.

,
-


.
,


. ,
.. (1978), ,
, ... ,
, -

, , .


,
, [.., 1978].


:
1. .
2. .
3. .
4. ( ).
5. .
6. [.., 1968].
, .. (1935) -

,
.


,
, ,
.

:
,
, -
,
,
[.., 1958, 1968]. ..
,

. .. (1958, 1968)

(

)
- [..,
2000].
,

,
[.., 2000].
(
)

[.., 2000, 2001]. 100-

,
.
, , ,
. ,


,
- .
, (

).
.. (1988, 1997)

, ,
.
, -
.. (1935, 1958, 1968 .),


, ,
.. (1978, 1982)
, [.., 2000]. ,

.
, .. (1988, 1997),
,
.
,
,
[.., 2000].
.. (1968) : ,
,
,
.

,

.

.

. ,

,

,
.

V.
, ,

.
.. (1988, 1997)
.. (1981)
.


[.., 2000]
,
[.., .., 1998; .., 1999,

2000 .] [.., .., ..,


2001] .

[., 1936, 1952; .., 1981; ..,
.., 1988; .., 1988, 1997; .]

:
1.
,
.
2.

, , ,
( - :
.., 1981; .., 1997; .).
,

.
3.


( -
),

[.., 2000 ,]. ,
,

[.., 1981], ,
( )

[.., 1981], ,

, ,
[.., 2000 ,].
4.

[.., 1935, 1958, 1968, 1975 .]
[.., 2000],

[.., 1982],

.
5.

() ,
[.., ..,
.., 1977, 1979; .., 2000; ., 1960; .],
,
[.., 2000 ,].

6.

,
,

[.., 2000]. ,
[.., 1958],
.

[.., 1935, 1958, 1968, 1975; .., 2000], ,

(

,

.
., . (1984),
, , ,

.
7.

).
(
)

[.., 2000].
.. (1958, 1968, 1975 .),
, ,
.
8.


(-) ( ..,
1958, 1968, 1975 .), ,
,
. ,
,

[.., 1958, 1968, 1975 .].


9.

.
,

, , . .
.
. , ,
,


[.., 2000].
10.

( )
, ,

[.., 1958, 1968, 1975 .; .., 2000].
11.
.


,
.
:
.
12. , ,
, ,


[.., 2000].

.

-
-
,
. ,


,

,
[.., 2000; ., ., .,
2001]. , ,

.

,
,
. , (
)
.
,
,

.
( )
, .
, ,
,
.

.
, ,
.

. .
,
.
! ,
!
.

.

.
- , .
,
. -
, .

. .. (1997) :


. , ,
( ).
, ,
- , ( ). : - ,
.
. ,
,
.

, -
.
:
. , ,

.

, ,
, :
,

, ,
.

!
( ,
)
, , ,
.
,
.

.
. ,

. ,
( ).

.

, .
,
,
[.., 1977].
,
.
-
[.., .., .., 2000]. ..
(1997) : , ,
, ,
""
(,

- , , , -
, ).
,

,
.
,

.

. :
.
, ,
,
.
.
,
( ) ,

.

( ,

)
.


, [E.L.Fox,
D.K.Mathews 1981; R.T.Withers, V.M.Sherman, J.M.Miller, D.L.Costill, 1981],
,
,
[D.W.Hill, C.S.Williams, S.E.Burt, 1997],


, [.., 1997]. .. (1985),


,
(r=0,046)
. .. (1991,
1997)

.
.. . (1996) ,

(
)
( - 20-45%),
, ,
. .. . (1998),

,
, , ,
(

)
.
.., .. (2000)

.
,
,

,
,
. ,
.
,

.
, , ,
. , ,
,

.
,
- . ,
, , , , ,

.
.
,
- .

,

(
) .
(
)
, ,
, , , ,
.
( )
-. (
)
( - ). ,
,
.
,
(

) ,
() .



,
.
,
,

[..,
..,
..,
2000;

.]
,
.
,

80- , , ,

.
.., .. (1984)
:
,
..
, ,
.
:
1. , ,
,

. ,
,
,
.
, , ,
(,
, . .), ,
, 100 200 25-50 .

, ,
(,
, , .).
,
. ,

,
, , . .

2.
,
,
,
.
3.
( ,
),
,
,

.

, , ,
.
,

.
;

.

,
, ,
.
( ,
, , ,
, : 100-

-; 25-
, , ,

-).

-
,
.
.
.
, ,

.
,


,

.
(), , .

.
, .
()


( ) .
,
,
[.., 1958].
: , ,
, .
,
(
) ,

,
.
( , ,
) ,
.


.
,
, , ,
( ),
- ,
.
,

,
- , , ,


(...
...;
... ... ...
[.., 1986]),

.
-




. ,
, , ,
.




,

.
, .. (1981)

. , ,
..
- Hunter 1874 . ,

;
,
[.., 1949, 1953; .., 1962];
.. (1981), ,

, . [R.Zak, 1962],

;
A.Margreth, F.Novello (1964), , ,


[.., 1981]. ,

( ) ,
..
[.., 2000].
( )

,
.
(
) .
,
, , ,
. ,
.. (1986),

,
. , ,
..

. (2000), ,
,
"-"

. , ,
,
,


, (
). ,
,
- ,
1999 , ,
, .
C.Bernard (1945):
. ,

(, -, )
.
, ,
.
,
( )
( )

[.., .., 1998; .., 1999, 2000
,; .., .., .., 2000],
,
.
,

[.., 2000].

[.., 1958]. ,
,
[.., 1986; .., 1997; .]
,
( [.., 1981; ..,
.., 1988; .., 1988, 1996; ., 1998; .])
.
[.., 1935, 1958, 1968, 1978, 1980, .]
(

[..,

.., 1998; .., 1999, 2000]) (


) ,
.

- . ...
,
[.., 1978]. , ,
,

. , ,
,

,
- .
, ,
( )
,
.
-

()
. () - ( )
,
,
.
, () (
)
, , .


[.., 1982].
,
. ,


. :
- (, , !)
(
.., .. ),

. ...
( ) ,
...

[..,
.., 1968].

,
,
.
-

.

,
( )
.

,

-
[.., .., 1987].

, ,
.

(
),
(,
) ,
, , .


(
) .
,
- ,
, .


-
(

).

(
!), .., ..
. - , ,
,
( !) . ,

,
,
.
(, )

,
( )
.
,
( - )
.

( )

( )
. (
)

.


.
-
,
.

.

.
,
.
,
.
.
: . . (1981)
-
.
: ,
.
? !
: ,

(
)
.

(, ,
- )
.



.

, (

(

).

,
( )
.
.
(, , -
)
.

,


,
, .
( )
.

,
.
,
, ,
(
). ,

[.., 1998]

. -
( )

.. (1977).
.. (1988), ,

( 25%), ( 20%), ( 30%).


:
1.

.
2.
.
3.

.
4.
.
5.
[.., 2000].

, ..
(1988, 1997), ,
() .
.. (1890) A.V.Hill (1927)
[.., .., 1998; ..,
.., .., 1999; .., 2000; .]. ,

, ,


, ,
,
(
).
, ,
, . ,
, ,



, , ,
[.., .., .., 2000]. ,
,
,
, , , ,
. ,
,
,
( ,
, .. (1972)); .. . (1999) ,

, ,
, )
(
) ,

. ,

( )

. ,



[.., .., ..,
2000]. (
) .

,
, ( )
,
.. (1989). (
)


. (
), , .
., - ,
80 .
(
)

[..,
2000]


.
,

,
(
)

.

, ,
( ,
) -
, . ,
,
,

.

( )
.
[..,
2000]
.
[.., 2000,
2001], .
, (
)
.
(
)
.
(. )

,

,
,
[.., 1977;
.., 1988, 1997; .., .., 1998]. .
(1952, 1960), .. (1981)
, ,
, .
, -
,
, , , . ,

,
,
.. (1996 .), .. (1988, 1997)
.

[.., 2000].

[.., 2000] ,

,

.
, , ()
. ,




, ,
[.., 2000].


( )
, .
( ,
),

. ,


,


, ( ) . ,
,
. ,




. ,

(
),
, , , ,
,


( ,
,

).
, ,
.
-
[.., 2000],
,

. ,


(/ 100%),
[.., .., .., .., ... 1999]


.
(
) ,
,
,

.
[.., 1935, 1958, 1968, 1975
.; .., 2000] ,
(
) [.., 2000, 2001]

() .

,

. .. (1981) ,

,
.

,
.


(.., 1 : ,
, )

.
,
,
,
.
,
,
,
, ,
, .

,

,
- .
.. (1997,
1998, 2000)
[.., 1988, 1997; .., 1996; .., ..,
1998; .., .., 1999; .]
.
[.., 1998 ,]
[.., 1998, 1999, 2000, 2001 .]
,
(

..

. ,


[.., 2000].

,
...
... ... [..,
1986].



(
) ,
.

[.., .., 1984],

, , ,
.

.., .. .
.

, , ,

,
, , ,
,

. ,


.

1.
. . .
, , 1958 ., 472 ., .
2.
. . .
, , 1968. 546 ., .
3.
. . . - .:
., 1975. - 477 .
4.
. .
// . . . . - 7, 1998. - . 41-54.
5.
. ., . . ..: , 1983.- 159 ., .
6.
. .
//
. - , 1986. - 63 .
7.
.. I //
, .1.-.: , 1998.- . 55-60.
8.
., .
. // .: IV i ii i
i: , ii, i
iiii, 16-19 2000 ., i, i. . 22.
9.
.. .
. . 2-. ., , 1977.- 255 ., .
10. . ., . ., . .
. - 2- ., .- --:
-, 1979. - 128 .
11. . ., . ., . ., . .,
. .
// 9. .: . 2008.
. 123-128.
12. . .
: . c. ...
. . .- ., 1989.- 17 .
13. . . .
. .: 4-
. 1997 ., 304 .
14. . . //
. . . . - 7, 1998. - . 55-61.

15. . . "", "" ""


(, ).
. . . ., - 1, 1999. - . 2-11.
16. . 3. , . - ., , 1981.
17. . ., . .
. - ., , 1988. - 256 .: .
18. . . . .: ,
1997. 310 .
19. . ., . .
//
.- ., , -, 1998. - 33
.
20. . . . //
. . . ., 1, 1999.- . 12-17.
21. . .
// .: "
" ., 1999 . 27-31.
22. . . . //
. . . ., 1, 1999.- . 12-17.
23. . . //
.: XVI - "
", , 5-7 , 1999. - . 65-67.
24. . ., . ., . .
. . // . . . .. 1, 2000.- . 23-26.
25. ., ., ., .
// .: IV i
ii i i: , ii, i
iiii, 16-19 2000 ., i, i. . 97.
26. . . . . // .:
- XXI . ., 2000.
. 126.
27. . . . ., , 2000. 282 .
http://www.medlinks.ru/sections.php?op=listarticles&secid=78
28. . ., . .
//
. . - , 2005. . 59-61
29. . ., . .
// .: -
/
,
, , , , 24 2008 . .
58-61
30. . . . - .: ', 1988. - 216 .

31. . .
. : , 1997. 583 .
32. . ., . .
// . . . .. 1998. - 6. .
50-53.
33. . .
. , 1960. . 253 .
34. ( ) / .
. , . . . .: , 1984. 384 ., .
35. . /
. . . . - .: , 1996. - 430 ., .
36. . . // .:
- XXI . ., 2000.
37. . .
. .: . .
. ., 1982, . 25, . 3-18.
38. Selye H. Syndrome produce by diverse nouos agent // Nature. - 1936. v.138. - p. 32.

I.

II.

III.
IV.
V.