You are on page 1of 340

.

2003
().



. . . .
- . . - . . - - . 8. .-.
- . . - . .
.
. 603086, . , 14.
.: (8-8312) 44-54-62. 030579 17.12.1998



(1926-1992)

.

II.

III.

.
II.
III.
IV.
V.
VI.
VII.
VIII.
IX.
X.
XI.
XII.
XIII.
XIV.
XV.
XVI.
XVII.


. .
.

I.
II.
III.
IV.
V.
VI.

()

(1)

(. )
(2)
II

-1-

VII.
VIII.
IX.
X.
XI.
XII.
XIII.
XIV.
XV.
XVI.
XVII.
XVIII.
XIX.
XX.
XXI.
XXII.
XXIII.
XXIV.
XXV.
XXVI.
XXVII.
XXVIII.

I.
II.
III.
IV.
V.
VI.
VII.
VIII.
IX.
X.
XI.
XII.
XIII.
XIV.
XV.
XVI.
XVII.
:

I.
II.
III.
IV.

()
.

, 5:12 . .




:






.
.
. . . . .VI
II - ()
. . ()
VII . .
:

:
. . . .
.
. .
. 1054 .
. .
. .
IV :
IV . .
Sacerdotium Impenum
. .
VIII II
XIV . . .
.
. .
. . .

- (1438-1439 .)
(1453 .)

.
.
, .
,
, -, --
- .
, .
, .

, .
, , . . ,
. , , , ,
, ,
( , ),
( ). ,
. ,

-2-

, , , , ,
. . .
. ,
, , . ,
, .
. ; .
, - ; ;
, . , . ( ,
, , , ,
, ,
, ), . .

.
,
, , , ,
. .
,
, - (-) . .
- . , ,
, .- . .
. ,
.
,
, :
. - . ., 2001; . .
. ., 2001; .
. ., 2000. ,
. .
, , , ,
, ,
, ,
:
.

* . . . ., 1998. . . , . . .
.
- . ,
(). , -
, , ...
,
, . -:
, , " ".
(" ")...
, ,
"". ( ,
. 1999. . 255-256.).

.
. ,
, . (
) ,
: ,
, , , , . ,
.

, .
. :
( ) , ,
. . ,
,
. , ( ),
.
1994-1998 .
,
.
,
.
, ,
.
, (

-3-

)
.
, .

: . . ( 4- ). ., 1994, . .
. -, 1985.
() , ,
, , . ,
. : , ,
, .
. ,
, ( ):
, (), , (. 21:17). ,
, , :
.... , .
, . ,
, , .
, - .
.
, , .
: ;
. ,
. , , ,
, .
, . , -.
.
. , , ,
: ,
. . ,
, , .
. , ,
, , , - .
, ?
, , ,
- , .
, , ,
. .
. ? ,
, , . ,
. , , ,
, , , .
, : ,
. ,
, , , . . , ?
. ,
. ?
? ? , ,
, . ,
, , ?
, , . ,
, ,
, ,
.
, ,
? ,
, , . , ,
, .
. , . . :
, , .
.
. ,
. .
. , ,
, , . .
. ,
.
, .
, ,

-4-

, . . ,
. , ,
. , , . , , .
.
, , . ,
. , .
, , , ,
.
, ,
. ,
, .
, , . ,
, .
,
, , , , . . , ,
, , .
. ,
. , :
. , , .
,
, . .
. , .
, , .
, , .
.
.
, , , ,
, , , , .
.
, , ,
. , , .
,
. , , .
, , (),
.
, , , () ,
..., (1 . 1:1).
. .
.
(- traditio) , , . ,
, , .
, .
,
. (. 16:13).
, , ,
, , .
, , ,
, (. ).
, , , , , .
, , , 1 . 5:9; 2 . 7:8.
, . ,
. : , , , .
,
, : -
; ,
.
, . ,
. ;
. , . ,
, , .
, , ,
.
. ,
.
, . . ,
, .
. ,
, . ,
.

-5-

, ,
. :
, . :
, , ,
.
.
, , :
. - .
, , .
, ,
. , ,
, ,
.
,
, , , ,
, .
, , ,
, .
, , ,
, , , , .
.
, , , , ,
, . ,
, , . ,
.
, , , ,
, ,
, .
.

. , (
, ). ,
. ,
, . -
. ,
. , , ,
. , , :
, .
.
.
II.

: ; , .
. (
, ) .
. , ,
(. . , , , , , . .)
, . . , . , , ,
(. . ), ,
. ,
.
.
: , , .
(
).
, , . ,
( , )
. , , ,
,
.
.
, , ,
.
. ,
, ,
.
.
( ) ,
.
,

-6-

, . , , ,
. ,
.
, . , ,
, - (260/270-340): , ,
, . , ,
. ,
.
. , ,
, , , .
, .
(V ). , ,
. , , ,
. -.
, .
. ,
,
. , . ,
.
. , ,
- , .
, ,
, .
, : , , ,
, , .
, , ,
.
.
, ,
. , ,
. ,
V ., , ,
.
, , .
. .

. :
, , ,
, .
, ,
- .
, ,
(X .). , ,
, . , ,
.
, . ,
.
, ,
, .
III.

: . . . , 1989; Walker W. F. History of the


Christian Church. N. Y. 1959; Chadwick H. The Early Church. N. Y. 1967; MeyendorffJ. The Orthodox Church. N. Y. 1981.
1.

: . (. 4:4).
. , ,
, . ,
, :
/ ,
, , .
,
.
,
. (, , )
, , ,
, . , ,
. .
, ,

-7-

(
) .

. ,
,
pax romana. ,
, . , , , ,
, , , . -
.
, ,
. .
, .
. , ,
, , , (, );
. .

. , , ,
.
: , , , ,
; , .
. , ,
, .
? , ,
, - .
, , . . , . ,
. .
, .
,
: ,
- . , ,
. ,
, .
, .
,
, , , , - .
, ,
. , ,
. , ,
, ,
, .
.
, ,
, , (, , -
), , ,
, .
.
, , .
. -
. ( )-, ,
, , , , , , .
. , , ,

. ,
. .
, ,

. , ,
, .
,
. ,
,
.
.
.
. Dea Roma 195 . .
,
. 29 . . X. . , -

-8-

, , , . . ,
. ,
,
. ,
. :
, , , , ...
(. 2:13).
.
, .
.
, , .
: , , ,
.
.
.
(t . 120 . . X.). ,
. .
. ,
. . , ,
, ,
. :
.

. , , ,
.

.
,
.
, , ,
. , , .
, , ,
, - .
, , -
. ,
, , .
.
,
, 204 . . X.
. ,
, 15-27 , (22 ),
, 25 .
, ,
80 . . X., ,
. , , ,
, .
, , - 100 .
. X. II . .
; .
, . ,
, .
, .
Sol Invictis .
, .
- .
, ,
. ,
, . ,
() : , ,
( ), .
. .
, , ,
, .
. . ,
, ,
, .
, , ,
,
:
1) , ,

-9-

;
2) , ;
3) , ;
4) ;
5) ;
6) -, ;
7) , , .
, , ,
. , . ,
, .
,
, .
, , ,
. ,
, .
2.

: - , ,
. , .
. ,
, . ,
,
, , ,
, , . , ,
, , , , .
, .
- ,
, .
: , ,
. : -
, ; ,
.
, , , ,
, . -
, : , .
. , , -
.
. :
. . X. .
,
, .
.
586 . . X.
. : ,
.
, .
, ,
:
. .
.
,
.
- ,
. 71 .

.
, , ,
, , .
, - .
. , ,
: . .
,
. , .
.
, (
). ,
, .
, , .
,
, , .

- 10 -

: , .
, .
.
. .
,
. , , ,
() .
, , ,
. , 70 . . X.,
.
- .
IV (175-164 . . X.)
(167 . . X.).
, 63 . . X.
.
. ,
,
.
(135-105 . . X.) - ,
. - ,
, .
. ,
(3 . 22:35). ,
. , , ,
. ,
. . , , ,
, . ,
,
.
-- .
. , ,
, .
.
, , ,
. ,
. , ,
.
. , . 7:49 , :
. , ,
.
,
. , . . .
,
. , .
. , ,
. .
(. 23:6).
. :
, .
.
, - ,
. .
.
, ,
. .
, ,
. , , . 63 . . X.
. , , - ,
, 37 . 4 . . X. .
, ,
, .
. .
(4. . .-. . X.) , ; (4. . .-9. . X.)
( - ) ;
- . , . 26 36 . .
,
. .

,

- 11 -

,
. ,
- .
, (3:1), .
,
, .
. (. 7-12),
, .
, .
, ,
.
. ,
. ,
, , (. 1:46-55
. 1:68-79). .
, .

, .
. ,
, . ,
. , , .
,
. , ,
. ,
. ,
, .
. ,
. . . ,
, .
. , .
, ,
.
66-70 .
.
, .
, .
.
.
, .
.
, .
, .
, .
,
.
.
: ,
.
, ,
, ,
, .
: , ,
, .
,
, . ,
, .
, ,
. ,
, . , ,
, ,
.
, ,
. (- ) .
, , , . , ,
, , . ,
(), .
.
,

- 12 -

. , ,
, .
.
. 4
50 .
. X. 11 12 .
: ( ) ,
,
. , ,
, . , ,
.
, :
.

; , , , , ,
, -.
, . , ,
, ,
, .
, , . ,
,
, ( ) .
( ),
, .
, , .
,
(-
). ( ,
), . ,
, , , , , ,
.
, , .
, .
. ,
, .
. ,
, . .
;
( ) ; .
.
, .
, , ,
. . (
) .
.
III . . X., ,
. .
. ,
. , 72
- 72 . 72 ,
, . ,
. 72
. , , ,
, .
,
, . -,
, , , ,
, ,
. .
, ,
.
, .
.
(. 20 .
. .-. 54. . X.) -. ,
, . ,
, ,
.

- 13 -

, ,
, .

.
, .
. , -:
, .
(), ,
, .
, ,
, .
, .
- , .
, ,
. ,
. .
:
.

, ; Chadwick, Walker; ; Meyendorf, The Orthodox Church


1.
.
, , , . . , .
, , .
, , ,
, .
, , , .
.
. ,
. , .
. :
.
, , , , ,
, , ,
. , .
, , . ,
, , .
.
, .
, , : .
, .
, , , .
12 , , ,
, , . , ,
, ,
.
. , ,
. , , .
, . , ,
, .
, .
2.

.
: ,
. - ,
, .
, , ?
. . , ,
, , .
: .
, , ,
, , (. 9:4),
, ,
.

.
. - ,

- 14 -

. ,
. , ,
(. . ) ,
. ,
, , . ,
, , ,
, , .
, , ,
(31:31-34).
, , .
. ,
.
,
. X., , .
, , - ,
, ,
. ,
-. ,
, .
.
, , , ,
, ,
. ( .)
, . .
, . , , (
; - ). ,
-, ,
, ,

. , , .
, .
, ,
(. 6-7).
,
, .
, , , .
II . , , , ,
, .
(. . 4-5).
(. 2:47).
, , (. 21:24).

: .
.
.
, - .
, . , .
, .
( , ). - -
, ,
. - ,
.
,
, .
. .
: , .
, , , , ,
; , ; ,
(1 2:9-10).
,

.
, , .
, ? : ,
, .
, , ,
. , ,
, . ,
, . ! , , !
,

- 15 -

.
, , ,
, , .
, , ,
. . , .
, . . , ,
. , ,
, .
, , , ,
. .
. . . .
. , , . , .
, .
. .
3.

. ,
. : .
. ( 2:1; 44; 47, etc).
. .
, , .
, , .
, ,
, , .
, ,
.
, , ,
, ,
. .
...
, ,
. , . ,
, .
. , , ,
, , , .
.
, , .
, : (. 2:42).
.
, .
. . ,
.
, . ( , ,
. ,
. , .)
. ,
. .
, , ,
- . , , :
, , . , , ,
; .
. ; , , ,
, , , , , , ;
, , , (. 6:1-6).
.
, ; . ,
. ,
, . . .
,
, . ,
, .
,
. , ,
, , , , .
, . ,
(. 8:15-17).
, .
, , ( -) ,
. (, ,
.) , , , ,

- 16 -

,
.
. ,
, . , . .
, , .
, .
.
, .
. .
, ... ...
; , , ,
; , (. 2:44-45; 4:32-35).
- , , , ,
. .
: . ,
.
, , . ,
,
.
, ,
. , , ,
, . . .
. :
, , ,
. , ,
: ... , ;
, ; , ; ,
- (. 5:38-39). .
, .
, .
,
. , ,
.
, . .
. ; ,
, ...
(. 8:1,4).
,
.
. , , . .
: ,
, .
, .
, : ?
? ,
. .
. , - .
4.

,
.
,
. ,
, . ,
, , .
, .
, .
, ,
, , . , ,
.
. , ,
. ,
. .
, .
(
, ) ,
- .

- 17 -

5.


. -
; ,
. .
, , .
.
: , ,
, . . ,
; , , , . ,
, II .
. ,
, . , .
, . , . .
.
II . , . - ,
- (. 21:9) .
, , 66-70 .
, . 200 .
. .
, . (. . 19:27).
, , V . . ,
, . 375 . (
, , , ), ,
.
, , 62 .
, .
, , . ,
. .
, . .
. ,
, , ,
. , ,
. , , ; ,
, . ,
. , ,
: , , -, -, ? (. 2:11-14).
, , . ,
.
(. 13:36; 21:18).
, , :
. ( I .) . ( II .).
II ., . , . , , 160-170 .
.
, .
.
. , 25 , III .
6.

, , .
- . , ,
. , ,
, , () .
.
.
:
- ( ),
( ), ,
( ), ( ).
, . ,
.
, :
? ,
, , , , . -,
, , .
, , , ,

- 18 -

. , ,
, .
. ,
. ,
, , , .
, , .
, , , . ,
, , , - , .
, .
,
, , , .
, , - .
, , ,
- . , . ,
. ,
, , ,
.
, , . ,
; , ,
. , . ,
(. 3:6), , . .
. ,
. .
.
. : ,
. ,
, . -
, ,
. , ,
. ,
. , . , ,
, .
, .
. . ,
35 .
. , . . .
,
. .
. , . ,
, , ,
. . .
. ,
(. 13:46). (. 13:47; .
49:6). , (. 9:2).
, : ... (
. . .) , , (. 13:46).
, . , ,
. .
(. 15). , ,
, ,
. , -
, . . , . .
, , ,
. ,
, .
, (. 6:2), , ,
, , , .
, .
(, . . 1, 2).
, , -,
, .
. ,
. .
, . , .
, , . . ,
, , , ,
caput et corpus.
,
, , ,

- 19 -

, . ,
,
. , (. 12:17), - .
,
(. 15:6), , (. 21:18).
. ,
,
. , , , ,
, . , ,
. .
,
, . , ,
. ,
( ,
) (
, ). .
, .
, - .
, ,
. ,
- .
,
. , ,
. , :
. , ,
(. 3:24), .
. , ,
, .
,
, , .
, . ,
, , . ,
.
, , . . ,
, . , , ,
, (2 . 5:17).
,
. , ,
, .
. ,
,
, , , . . ,
.
,
: ,
. , .
.
. (1 . 4:13-18). ; ,
(. 1:23-24,2 . 4:6-8). , ,
,
. , . , ,
. ,
, , ,
. , , ,
, , ,
, , , .
, , . , ,
;
, ,
.
. - .
-
(, , - ).
. .
: . , .
, , , ,
, (. . 2:20). ,
.

- 20 -

,
,
.
. ,
.
, , .
, .
.
7.

, , , ,
-. - .
70 . 135 ., ,
.
, - - .
- ,
,
, .

.
: ,
, , .
(1 . 2:14),
. . ,
( ,
), , 50 .
.
- ,
. 85 . .
:
; . - (
. 11:28). -
- ,
.
-, ,
, . ,
, .
,
. . -,
160 ., , .
, - , , ,
. , , -, , . ,
. ,
. . ,
, .
. , - , ,
-.
, .
,
.
, . , .
- , ,
-
. .
, ,
. , , .
.
. , ,
, .
, , ,
. , ,
, . ,
,
, . -,
, , . ,
. , , ...
8.
70 110 . . ,
, . , ,

- 21 -

, . , , , 90- .
.
. . ,
. ,
, . . ,
110 ., ,
.
.
. .
. 65-70 .
, . 130 . ,

(64 .). : ,
, , ,
. , , ,
.
, ,
, , 25 ( 70 95 .)
.
. - ,
, , . .
, ,
.
, , . ,
. ,
. ; . ,
IV ., ,
.
,
. ,
, .
, ,
. , , ,
.
II. .

: , ; , ; Meyendorff, The Orthodox Church; Chadwick; Walker;


; Quasten J. Petrology (3 vols). Maryland, 1983.
1.
,
. 10% .
.
, , .
, .
, , .
.
,
. . , ,
. .
12 ( 1-
II ., -, ):
, . : , , ,
, , . !
, : , , ,
, . !
, , ,
. !
, ; :
.
, : , , ,
, , , . . ,
, , , ,
, .
, . !
, , , ,
, , , . !
. . , , ,
. , , . .
, .

- 22 -

.
, , .
( ) . ,
. ( .

.) , ,
. . .
.
2.

. ,
(t 107). . ,
. , . , . ,
, . .
. , , , ,
: , (. 18:2-3).
. , . , . , , : ,
.... , . (98-117 .)
. ,
. , ,
, . ,
. . ,
.
. .
( ). , ,
: , .
, ,
, .
. ,
( , .
) ' ( ). ,
.
,
. ,
- . .
. , ,
. () .

. ,
, ,
. , -, . ,
, -, , .
, , , .
, .
, :
, .
. . :
, , , , , ,
. (. 3). : , ,
, (. 8; . . 3).
.
. ,
, , .
,
. ,
.
. : , .
, , ...
, , , , ... ,
. , (. 8,9). , ,
, , .
,
, , .
,
.
. ,
. ,
, ,
. : ,

- 23 -

; , .
: ,
. , (. 6). :
, , , , ... (
) (. 8).
. .
, .
, :
. ,
. , . , ,
,
.
. . ,
, .
, ;
, . ,
, . , .
, ,
( ). , ,
. - ,
.
- :
.
. :
, ,
, , ,
, , , , , ,
, , , , -,
, ...
.
. .
, .
,
. , . ,
, ,
, , , .
: . ,
.
. .
():
. ;
, ; , ,
(. 9:1-2).
. . .
, ,
(. 7). . ,
. , ,
, , (. 7); ,
(. 3).
. . , ,
.
, . , , ,
. . ,
, (. 20).
, (. 7:1).
. :
, (. 7). ,
... , , ,
(. 8).
;
:
(. 6). . : , ,
, . . .
, .
, , .
(
) :
, , .
: . .
: , ...

- 24 -

.
... , , . , ,
, , , , ,
, ... (. 4, 5, 8).
.

. .
, .
; .
. , , , ,
, , .
,
"". , ,
. ,
, "" (. . ).
.
, , , , ,
. , , .
, , , .
,
, , , . ,
,
,
. , , .
.
, , , .
, , , ,
. . ,
. ,
,
.
, .
.
, .
...
. .
: .
. , , , ,
, . .
, , ,
. ,
.
, , :
, ... ,
. , ... ( ).
4.

. .
. . , .
. , . , , . ,
. , .
.
, .
, . ,
,
. - . ,
,
. , .
, , ,
, (. 19:36-38).
, , ,
. , ,
, ,
. 155 . . .
,
. ,
(325 .).
().
. .

- 25 -

, , . .
:
, , ,
(. 12).
III.

: , ; Chadwick; ; Walker.
1.
, . ? ,
, .
?
, ,
. () ,
. ,
. , , ,
, , .
, ,
. ,
.
, . ,
, , .
, .
?
-. ,
. , , ,
. . ,
.
. ,
66 ., , , - 133-135 .
, , ,
. , , ,
.
. , ,
-
. , , ,
. , pax
Romana , .
. , .
,
. - . ,
. , . , ,
.
, . .
, , ,
, .
.
, .
, , .
.
.
, , .
, , ,
. .
;
. , , ,
,
, ,
.
.
,
: . ,
,
.
,
. , , , ,
,
.
, , .
. X. , , , , ,

- 26 -

- .
: . . .
, , , .
, . -
. ,
. , ,
: , ;
, .
.
, . ,
.
. 66-70 .
. ,
, (. . 13:14 2 . 2:3-4),
.
, . ,
. , ,
.
- . , ,
. ,
modus Vivendi .
. , ,
, .
, .
, ,
. .
, , .
, .
: , , , ,
.
, .
, , , .
,
, . , ,
, .
,
. , ,
.
,
. , .
, ,
.
: ,
. .
.
16 64 . , .
,
. ,
, , , .
, , ,
, ,
. , , :
, , , ,
, , .
, , ,
.
,
() .
, , ,
.

: -
. : ,
, - .
, . , ,
, , , . . ,
, ,
. . ,

- 27 -

, , ,
,
.
, ,
.
(81-96 .). ,
, ,
. : (dominus etdeus)
, , .
. .
, . (
), .
III .,
. 95 .,
. IV ., ,
, ,
.

91 . , .
, , ,
, . , , ,
, .
.
, . . ,
, , ,
. . , , ,
, , ,
.
.
.
.

, .
, , , .
, II . ,
. (, , , ,
) , .
, - .
. ,
- ,
. ,
. .
(98-117) , , ,
, . , ,
. , , , ,
.
, - .
: licet esse vos
.
, . ,
.
, ,
( ) . (111-113 .)
, .
. , ,
, ,
. , -
. , . : , , ,
. ,
, ,
. ,
. .
, ,
,
. ,
,
.
, ,
, .

- 28 -

, ,
. , ,
, ( ),
, .
, , ,
. , ,
, (. . ?) -, ,
, , , ,
, ,
(, ).
, (. . ).
, , -,
, . , , .
, : ,
.
.
, ,
.
( , ,
, , ;
, , ) ,
, , ,
. ,
, , ,
.
, , :
nomen ipsum , . . . ,
. ,
. : .

. :
, .
. :
.
, , : ,
. , ,
. , ,
. , .
. ,
(): , , ;
, , , .
, . .
, .
. : .
... , , , : .
....
, ,
, . .
, .
. ,
, , .
. ,
, .
4.

, , ,

, .
, , , .
, - II . :
- , , ,
, -
( 162 168 .), . .
177 . ( ); , ,
. , (
), , .
, , ,
- , .
: ,

- 29 -

: ! --?.
. III
., - ,
, . , ,
, . ,
. ,
,
, (. 18:17).
, , , ,
.
II . ,
,
. , (180-192) ,
.
,
, . ,
, , ,
. ,
. ,
.
5.

.
, .
. , , locno-, .
, , .
,
, , , , .
, ,
,
. (.
), , , .
, ,
. . ,
- .
. ,
, .
, ,
, ,
. , , ,
- , . ,
. :

, , -
.
. , .
, 86 ( 155-56 .), ,
, , .
. .
, .
, . . .
, .
, .
, . .
.
: , , kurie kaisar,
? , , .
, . ,
.
. . :
?. ,
: : ,
, : . , , ,
: , . ,
, . 86 , ,
. , ?.
, ;
: , . . :
, , . ,

- 30 -

: . , , .
: . , ,
, , ,
.
, , . ,
, , . , . ,
, , .
? , . :
. , : , ; . , .
, . ,
. , .
, , : . , ,
. ,
: , , ,
, , , ,
, ! ,
,
, . , ,
-, , , , .
, , ,
,
. .
. . .
.
, .
. . ,
. . .
. ,
, .
, ,
. , .
,
.
, -
, . , , , ,
.
, . ,
, .
, , : ,
, .
, . ,
. , ,
. , ,
.
, , . ,
(. )
, , : .
,
. ,
. ,
, . ,
, . 300 ,
, () .
, .
, , ,
. , , ,
.
, , ,
.
, 17 180 .
, . .
- .
. ,
. (202 .),
. , ,
-, ,
. , ,
13- . 235 . -
(235-238), , , .

- 31 -

, , .
, . 249-51 .
-. .
(253-260) (270-275).
. ,
. ,
.
.
(284-305)
.
, ,
, ( )
, ,
.
, , ,
: , : .
.
.

: , ; Chadwick, Walker; .
.
,
.
: , ,
: , , , , , , , , , ...
, , , . ,
, .

, , . .
,
. , . , (.
11:28, 21:7), , .
, .
. , ,
. . -,
-. -,
.
, -.
, . . ,
.
. ,
( . ). , . ,
, . .
: ; ,
( ) .
.
, ,
- .
,
,
, . ,
, (. ).
.
.

: , ; , ; Chadwick; ; Quasten
,
, ,
, , .
. : .
,
.
, , etc.,
, , ,
. , ( ) , , , , , .
, ,
.
, ,

- 32 -

, .
. , ,
, . ,
, .
, ,
.
. ,
(t 166 .).
. () .
. , ,
. ,
. , , , ,
, . , .
. . ,
, . . , .
, , .
, (1 . 13:14).
, :
, -, , -, , , , , ,
, , , ... (1 . 12:28). , .
, , .
60-70 .
. . , ,
() .
,
1883 ., 1056 . , , ,
. ,
; , 70 110 .
, .
, , (
) .
(, )
: , ,
, , ,
, ,
:
, , , ,
, ; ,
.
, ,
, .
, , .
. . ,
, , . ,
. (. . 3),
. ,
: - , .
.
, ;
. . 150 ., . ,
. ( )
.
, .
, ,
. , :
(314 .), (325 .).
.
(. 6): , , . .
, .
.
:
, , , . , ,
.
. ,
. , , . ( ) .

. (. 200-220):
, ,
, .

- 33 -

. , . .
- . ,
. : ( ,
) .
,
.
:
, , , ,
, ....
... , ,
, ,
... ,
, (1- , 61).
, . ,
:
. ,
,
.
.
: , ,
, . , ,
: . , : .
,
, , , ...
(), ,
, , ,
. : ,
, , ,

, .
, , , :
: , ; :
, (. 26:26-28)...
... () ( )
; , , . ,
, .
. , ... , , ;
, .
, , ,
... , ,
, , , , , (1-
, 65-67).
, 160 ,
. ,
. , ,
, ,
. . ,
. .
, .
, .
. .
. . . .
, . . , , ,
, . , , , . . , ,
, () , .
.
: , , . ,
, , ,
, ,
. -
, . .
172 . , (. ) ,
. ,
. -, .
, , . ,
. . , .
.
.
, (. 150 .),

- 34 -

. . ,
, .
VI.

, ; , ; ; Chadwick; Ranciman S. The Medieval


Mamchee. Cambridge, 1982.
1.
.
, ,
, .
. , .
, .
, , , ,
.
, .
, , .
, . . , ,
, . ,
- , , . .
. , ,
. , ,
. , ,
. , , , ,
, .
, ,
,
.
.
.
.
.
, .
, ,
, .
, , , ,
. .
2.

( ) .
,
. ,
. , ,
.
, . ,
.
, , . ,
. ,
, , , . , :
, , .
, . .
, , , ,
, . -
. ,
, .
, ,
, , .
, .
.

. . : , ,
, , , (. 2:8).
. : ! , , ,
(1 . 4:1).
, .
- - ,
.
,
, .
- ,

- 35 -

. , ( ), .
. ,
:
,
.
: , .

. , , ,
, .
, .
, ,
, ,
. , . ,
.
, .
, , , .
, (), ,
. ,
.
4.

II .
, .
, , ,
. , ,
. -.
,
. -, . ,
, ,
: , , , .
, ,
.
, , :
, , .
, , ,
.
, , ,
, . , ,
.
, .
.
, , .
.
-, .

,
.
, .
.

, ,
, .
( , )
, . ,
, , ,
.
. .
, .
.
. ,
.

. . ,
() .
, ,
. , , ,
.

- 36 -


. .
,
. .
(. . -) , , -
, , ,
, .
, .
, .
.
.
, .
-, ,
.
, , .
II . .
, , .
, .
, ,
,
. , , , ,
, , ,
, , (
). , ,
. , , ,
.
5.
: , ,
, , .
, , - ,
. , , ,
,
, , .
, , , .
:
, ,
.
. :
( , ) , .
: , ;
, , , , .
, , .
, .
, .
,
. .
, , , .
(), , , ().
(), () ().
, .
365 . , .
, .
, .
, , ,
. ,
. , , -
-, .
, , 365 .
: , ,
.
, .
, . , ,
. . .
. (. 138 .),
. ,
, ,
, ,
, . ,
, , ,
.

- 37 -

(. 144 .) .
( , ),
. .
,
- .
, , . :
, . : ,
, , , , . ,
. ,
, .
, . .
, .
, ,
. .
, .
. , -.
10 , .
, , , , , , .
, .
, , .
.
6.

, , ,
, , , ,
, .
: ,
, , , ,
.
( ) , , ,
,
... .
, , .
, , ,
, .
, , , , ,
, , ,
.
,
, . . ,
.
, .
, , , ,
. , , , , ,
. , , .
, .
, .
, , .
.
,
. , , , ,
. , . ,
, , .
.
, ,
, , , , .
, , . . .
. , ,
, , , .
, , , .
.
.
, , , .
, , , , .
:
, ,
, , , , ,
, , ,
,
, , , "

- 38 -

" , , ,
, , " ",
: , , ,
, , ,
, , .
, ,
. ,
, , . , . .
, .
I . , .
. , ,
...
, .
, .
. , . . , ,
, .
VII.

: , ; , ;
. . 130-140 . . , .
. (, ). 177 .
, 190 . (). ,
(. 202 .).
. . , ,
. ,
. .
. .
. , . ,
, .
, , , , ,
; , ; ,
, . , .
, , , , , ,
. ,
, .
,
. . .
, . .
, . . . ,
.
, . : ,
. ,
. , : , , , , .
, , ,
.
, , .
, . ,
.
, , , ,
. , ,
, . , ,
.
, , , , ,
, ( ),
, , .
: , , .
. . , . , :
, , .
,
, . ,
, , . ,
. ,
, , , , .
. :
, , () ,
, ,
... , , ,
, , . . ,
.

- 39 -

, - ,
.
, . .
, . : ,
, , , . . ,
, . ,
. , , , .
, 155-160 . , ,
, . . . ?
, . , ,
. , , .
, , , ,
, . .
. , ,
. ,
.
, . , :
, , .
. ;
, ,
... ... (
)..., .
.
,
. , ,
, ...
, , .
, , . , , .
.
. , . . .
.
, ,
. ,
, .
. ,
, .
. ,
. , , ,
, . ,
, , .
, ,
, . .
, , .
, , .
. ,
; . ,
, ,
.
. ,
. ,
, .
. : ,
,
.
, , .
, : , ,
, , .
, ,
, , . .
:
, .
, , , .
. . ,
. .
VII.

: .
, - ,
. 66 .,
, . , : ,

- 40 -

, , , ,
( 24:15-16).
.
. ,
.
. - .
70 . .
. .
, .
.
85 . :
; .
-
. , - (132 .),
-, . 132-135
. , .
.
, - (
). , , 9-
, .
, .
. , ( ) (
), . .
. , ,
.
,
X . . .
( ) . 140 .
, .
IX.

, ; .
.
. .
.
.
, .
, ,
:
, , , .
, , ,
.
, - . ,
, . ,
. IV .
.
,
. ,
.
II . ,
, .
. , ,
.
, , .
.
: ,
, , , ,
, , .
, ,
, . , , .
, ,
, , ,
: ,
, . :
. .
: . ,
, , ( ),
, .

- 41 -

. , ,
. , : ,
. , ,
, , , .
. II . (
) .
. .
, , :
,
- . .
.
( .
); , ,
. .
V . , ,
, .
, , .
, , , ; ,
, .
, .
. 170 .
. ,
( ). ,
, , .
.
. ,
, .
251 . , , 46 , 7
, 7 , 42 , 52 , , 1500 ,
. ,
, . 250 . -,
, .
. ,

.
, , .
III . . 321
. . , .
.
. , ;
, .
, . ,
.
, .
.
, . ,
, ,
,
.
, ,
, ;
, .
(. 13), . ,
, , ,
.
. (1 . 7:17-24) ,
. . (, ). .
, , ,
( ).
, .
, , ,
. - .
.
. ,
(. III .). , IV .
. ,
, . IV .,
, . ,
...

- 42 -

: , ; .
- .
- .
, , 216 . . - (
) , . .
II .
IX , . , ,
.
- .
150 , ,
IV . . .
-. ,
.
. ,
.
, . (306-373), .
, , 200 . , ,
. ,
, ,
, .
.
III . , 72 , ,
, (99 . . .-46 . . X.).
, , .
: , .
, V ., .
:
( 150 .), . - .
- (-), . . ,
. , ,
.
III . ,
, .
.
- . ,
,
. .
. 79 .
:
5

, 05. , ,
, , , 79 . 250 .
100 .
, . , ,
(2 . 4:10). II .
- . , , , . 177 .
. , .
. . , ()
, . IV . , , ,
, (), , .
, .
, , , ,
III . .
.
, , , .
314 . 3 , .
359 . . ,
, , , .
, ,
. , , ,
IV . 400 ., - ,
, .
. (1- .).
V ., , . (. ) ( 432 .),

- 43 -

- . , , . ,
, ,
, . . ,
.
,
. 597 .
-.
. , II .
.
. ,
, , .
II . . ,
. (. 1 . 5:13). , . ,
150 ., ,
, .
: , .
. .
- ,
.
, . . ,
, II .
, 180 . , .
200 . .
( ), - ( ), ().
. :
, , : , , , , ,
, , , , . ...
. ,
, .
, .
200 . ,
, . ,
. , ()
. , , ,
. 400 .,
. , . (. )
.
, . , .
. . : , , .
IV .
.
.
.
.
XI.

: , ; ; '/; ; , /// /
1.
, : -, , .
, , , ,
. , , ,
. 300 ,
.
, ,
. , .
. ,
. .
, . .
: , , , (1 . 5:8).
, , , ,
. ,
. II .
, , .
. , ,
. ,
, .
. "
, .
.

- 44 -

2.

II . -
. ,
(). ,
, ().
: , ,
, .
: . ,
. ,
, .
. , .
.
. :
1000 . -
: , , ,
, .
.
: XVI .
, -, ( )
.
. ,
: , .
, , , .
, .
. ,
, , , .
, . .
; .
. VI .
. . . ,
, .
, . , . ,
: ,
, .
. ,
: "", ,
, , , "",
? , , , ?
(. ). , ,
. , ,
.
, . ,
. .
XII. . .

1.
. , . ,
, .
, , : ,
, 14 . 150 ., , ,
, , . .
, .
190 . .
, , , , ,
, . .
. , 155-160 . .
, (
), .
,
. ,
() .
: IX . , ,
. , .
2.

(189-199) .
. .
, . .
, , , : , ,

- 45 -

. , ,
, . , , , ,
. .
, . , , , .
.
().
, . ,
, . , Triada
() . ,
. .
. .
, , . ,
, , ,
( , ,
), ,
, -: , - , ,
. .
, , , :
, , .
. , , . ,
. , , .
, ,
.
. , II .
. ,
.
, .
. , , , .
, , . . ,
, : , ,
. , , .
(. . , ).
261 .
III . ,
(198-217). - .
, ,
(Personae, , ). ,
.
, ,
.
, , , .
(217-222). . .
, ,
, , , ,
. , , ().
, ,
, , . .
,
, . . , , .
.

217 . . ,
. -
, .
. ,
, , .
, .
() ( ). ,
, , -,
. .
. : . , ,
, , .
. . (),
.
.
. .
:
, . , ,

- 46 -

. , ,
, . . .
.
, ,
. , .
, , .
, ,
. , , ,
. , ,
.

III .
4.

223 ., - .
235 . , .
, .
, (Trinitas) -. -
. , , ,
. . ,
: ? ?. :
(substantial (personae). ,
, , --.
, , . persona , , . .
.
, -- (
). (155-235)
, -. III .
. III ., ,
. III .
, ,
.
, , , .
XIII.

' , ; Chadwick; Quasten; ; . .


, .
- , , (
), . , . .
, . IV .
( ) , .
, .
, ,
, 180- . 202 . .
. , .
,
.
155 . .
. 193 . . .
, . . 207 .
. 220 .
, .
, , . ,
, .
, .
, , , .
, , .
: .
. ,
. , , .
, -^ .
, , ,
, , ,
.
,

- 47 -

, . ,
, . , , , ,
, . (. . ), ,
, .
. : , .

,
. . ,
, , . .
, , ,
.
, ,
. .
, , ,
, , , . .
, . : .
(V .) .
. .

: , ; Chadwick; Quasten; , ; .
1.
. , .
, III .
, III . ,
. .
(205-270) - ,
.
. ,
.
. (232-305)
. . ,
.
.
, :
.
, .
,
, (. ), ,
, , . ,
.
: , , III .,
. .
, (
). , . 235 . .
(244-249), , . ,
, . , 247 .
. ,
(Pontifex Maximus).
248 . , .
. .
, - .
. 249 .
.
.
250 . (249-251). ,
(libellus), .
. ,
.
.
, . ,
. . ,
, . ,
, ; , , , ,
, . ,
, , ...
: , , , ,
... , , ... ,
, , .
. , ,

- 48 -

.
. , ,
. , ,
. , . . ,
, , .
2.

. (200/210-258), , ,
(). , : ,
, . , ,
.
, ,
. .
,
. , , . ,
. 250 251 .,
.
. , ,
, , . . ,
, :
, , , .
, 251 . , ,
, :
, .
.
, ,
. . .
, ,
; . ,
. , :
? : .
254 . . .
.
, , , ,
. . :
, .
,
. . Cathedra Petri ( ),
, 1- (1871 .),
. , , . .
:
, , . . .
, ,
. ,
, . , .
- , ,
, , ... ,
. , , , .
, ; , , ;
... , ,
, , , , .
, ... : ,
, , - ( ).
. . ,
.
, : ,
.
, , . , , ,
. ,
, .
, ,
, .
. : ,
, , : " :
(- ), , .
; , ; ,
" (. 16:18-19).
,
... , ... ( ).
, , , , ,

- 49 -

. , 10 .
. , . ,
, : .
. ,
, . ,
, .
,
. .
. . .
. ; ,
. , . .
: , , ,
. , ,
, .
, ,
87 . , .
121- : . :
,
;
, .
,
.
,
. , ,
,
, , , .
: ,
, - , ,
, . .
. : , ,
. , . -,
, ,
, , , , ,
, , ,
( ).
, . . ,
, . . , .
. , ,
, , : .
, . -, ?
. .
? ?
. ,
. , .
IV ., . ,
. . , . - -
. II
(381 .)? ?
, , :
, .
, , ,
. . ,
: , . ,
, . ,
, , , , , .
XVIII .,

.
, , , .
, ,
,
.
. .
:
,
... ,
, , , , ,
, . ,
,

- 50 -

, . , ,
, ,
, "", ,
, .
, .
. 256 . .
, 14 258 .
13 258 . . . ,
, : " , ?" : "". " -
". " ". " ". ", .
". ... , : "...
.
. , ,
. "... "Deo gratia", .
, .
... .
, , . , ,
. ...
.
. . ,
, .
.

, .
, ;
.
, . ,
. , ,
. .
260-261 .
, .
, .
274-275 ., -,
, 303 . . , ,
, 300
.
. .
() , .
III . .
, .
. ,
, .
xv. .

: Chadwick; , ; ; , ; Quasten.
1.
. 331 . . X.
.
, , .
. , ,
. , ,
. ,
, , .
, . -,
, .
-, ( , ),
.
.
. ,
. , .
. .
, , , II .
: IV . .
, :
. ,
, , . .
,

- 51 -

( ), .
xv. . . 131
II . ().
. : ,
, , .
, ,
. ,
. IV ., ,
, .
,
. , , .
, . , ,
.
, , ;
. , , ,
, ,
, . .
- ,
, ,
.
2.

.
(. 150-. 215).
, , ,
,
: , , .
. , . ,
. ,
, ,
. , .
20
.
.
, .
12 ,
.
,
. , .
, , , .
, , , .
.
. . , ,
, ,
. 202 . - .
, 215 . . 215 .
.
.
.
, ,
.
, , ,
, . ,
.
:
.
, , , , 3-
, .
. . ,
,
. ,
, , , .
.
,
, .
; , . .
- , - ,
: , ,

- 52 -

, .
- , ,
. , ,
.
.

, ,
, . ,
: ,
(-, 1). II .,
. ,
, , , ,
.
, ,
, ,
. ,
. :
.
, ,
.
, ,
, . ,
, : ,
.
, ,
.
, , ,
.
, ,
, , . , ,
. , :
. ,
, , .
, ,
, ,
.
, ,
; , ... : , , ,
. , ,
"" (. 3:24) -- , . ",
/. , (, 1).
,
.
.
-, , ,
,
.
()
. , , , ,
. ,
, , .
, , .
. ,
.
, , , ,
, , ,
, .

, . ,
.
(). ,
. ,
, , .
. ,
.
, ,
, ,

- 53 -

. , , .
, ,
, , .
.
: , , .
. -
, : ,
, .
.
, ,
, . , ,
.
, .
, . , ,
, . ,
: ,
. . , ,
, , , : .
, , ,
, - :
, , ... , ,
. ,
, , ,
. , , .
,
.
.
, , . ,
.
, ,
, . ,
. , ,
. , .

. (, ,
, )
, (. 3)
. , . ,
-, ,
. ,
, .
, ,
. .

} , ; ^ ,
, . ,
, .
4.

,
. , ,
(. . ), . ,
, .
, ,
, , ,
, , -,
.
:
. . , ,
, , ,
. . -
. . ,
,
. .
(, ) , ,
, . ,
. , . , ,
. .
, , ,
,

- 54 -

. : ,
- ,
.
, , ,

, . -
.
. : ,
, , .
, , ,
. , , ,
.
,
.
, , ,
... . ,
, , ,
. () ,
, , , ...
, , :
, , ... (,
7).
. .

: , ; Chadw/ck; , ; ; Quasten.
1.

(184-254).
. .
.
,
. , , , ,
, .
, ,
, .
.
, ,
,
. ,
, . , ,
, .
, )
-' . .
,
:
(, , . , ).
.
; . , , ,
.
.
, . ,
, . , .
, , .
. ,
, .
.
, , . ,
. 202 . .
, : , ,
. , .
. 18 .
, . ,
, (. 19:12). ,
.
. ,
.

. ,

- 55 -

, , .
212 . , . , . 215 .
(
, )
. ,
, , .
xvi. . ...
216 ., , . .
, , , . 229 .
-, .
, .
, ,
: , . ,
.
, , , ,
, , (- ) .
, , ,
, , .
, . 250 .,
, . .
. 254 . , (
) .
.
2.

, ,
, .
; , - ,
(. 140 .). , , . ,
, .
, ,
. . ,
( ) . ,
, 4 . -.
, , , .
. ,
. , , . .
.

. .
(), . ,
- .
.
. .
222 . , ,
. ,
5500 . . 221 . . X.
, . , , . ,
, , , .
, .
, ,
, -.
, : ;
, .
\
: , ,
. , .
. : ( ),
() ,
. ,
. .
, , . . ,
. . .
: , ,
, | .
|
-| . . -|
, | . ,
, -|
.

- 56 -

, .
: -,
, ,
, . -, :
, ,
. .
, ,
- , .
. , , ,
, , .
, , , , .
.
, , ,
, . ,
, ,
. .
,
, , . ,
, :
, .
: , ,
, .
3.

. 220
230 . IV . .
, , , .
, , , ,
, . .
.

, , . ,
, ,
. , , - , -
... , ... , ...
, , (
), , .
, ,
. , , ,
... , , ... (
).
... (... ), , ..,
... ( ). (
, ), (
) : ... ,
, .
... ,
, . ...
... , () ( ).
, , , ,
. , ,
, . ,
, , ,
. , , ,
(), ,
(. ), .
.
:
, , , , . ...
, . ,
, , , ,
, ,
; , ,
(, , , ,
); ,
, ,
, ( ),
. , , , ,
, , . ,
, , ,

- 57 -

, () ( ),
, , , .
, ,
, .
,
(. .), , , ,
( )... ...
(
) ... , ,
, ,
, , , , ,
( ). , ,
, ... ,
... ... , ...
, , , ... ( ),
, .
-
: , ( . . .) ,
( ). , .
, ,
, ,
( ).
, ,
,
.
,
. ,
, , , , , . ,
. , ,
- : ()
, , ,
... ... ,
... , ... ... (
).
, , , ,
. , .
, , , ,
( ). ,
, , ,
(1 . 15:28). , , , ,
, , ,
( ).
, , ,
: , ,
, - ,
, , , ,
, ( ),
.
, ,
.
: ,

, :
, , , -,
( )
, ,
.
(. XII, 2) (. XVI, 1).
, , . .
, , . ,
, . .
, : , .
.
, , .
, , . ,
, .
. , .

- 58 -

: . . -
, .
4.

, ,
. , ,
,
. ,
- .
, .
, .
. - , 247 264 . (
. XIV ). . ,
.
. ,
. , . ,
, .
.
259 . .
. . ,
, , , .
, , .
, , ,
(Monarchia) .
, , ,
(- sub-, stantia).
.
. ,
, , ,
-. , , ,
-, .
.
(213-270/5 .).
() , .
, , , .
- .
().
.
5.

.
, .
260 . .
, , .
, . ()
, (). , ,
. , .
. , , , ,
.
- .
, . .
268 . . ,
. , :
, .
, .
260 . .
,
272 ., .
.
-, .
, ,
. - .
, . .
, .
, . -
.
, , :
, : . , :

- 59 -

, , ,
( 8:22-23; .1:15).
. -
,
. , ,
.
.

Chadwick, , cc ; .
(284-305) --. ,
111^., - : , ,
. , -,
. , - .
, .
, .
, , ,
. , ...
,
( ).
300 . ,
, , , .
, , , , .
, , ,
, - - .
; .
23 303 . ,
, , ,
, - .
(, ) .
, .
304 .: - (, ,
). .
. -,
. .
25 306 . .
, , .
. 312 .
. 306 .
, , .
, , -.
. 304 . , 305 .
.
, ,
. . .
311 . . 30 311 ., , ,
. , ,
, ,
.
311 . .
- . -
.
312 . . 313 .

, , . (, ,
528 ., .)
. , ,
, .
, .
( ) .
, ,
( ) .
. ,
. . ,
. , ,
.
. ,
, , . - ,
: ?
. , , ,
, . -

- 60 -

, , .
, .
, .
.
. ,
, , , , .
, . : ?
? - , ? -
- ,
-.
.
- ,
. , ,
, .
. , . 313 .
,
.
. - (1 314 .),
. . , .
, .
,
. , , .
700 .
. ,
.
.
, : ,
. , .
.
, , , .
, . 328 ., . , , ,
, . .
.
.
312 . .
:

: Walkr; a . : , 1963; Chadwick; Runciman S. Bzantine Civilization: N. .


1956; Runciman S. The Bzantin Thocrc: Cambridg, 1977; ndrf^, J. Imeril Unity
and Christin Divisins: N. Y^ 1989; MndrffJ., Th Orthdx Church;
, cc ; ; Ostrgrsk G. Histry fth zantin Stat: New Jrs, 1969; Vsiliv . .
Histry of the Bzntin Emire (2 vls.): Wiscnsin, 1952; Jns . H. . Th Lter Rman Emire
'" (2 vls): ltimr,
1986; Previte-Ortn . W. Th Shorter Cmbridge
Mdivl Histr (2 vls.): Cmbridg, 1982.
1.
-^ . ,
.
, , ,
.
, IV . ,
,
. , ?
? ,
, . ,
-, , ,
. , XIX .,
, IV
. , . ,
- , , ?
. ?
? ,
?
,
, . ,
, .
, , 10% . ,

- 61 -

1/10 ,
.
, ? ,
. ?
(274-337)
(). , , . , , .
, , .
305 . . ,
. .
, .
, . . -
.
, ,
.
312 . ( )
, . .
. :
? ?
, , ,
, .
, 312 .
.
, ,
, ,
. - ,
pontifex max-imus .
( ), -, , ,
. .
, . ,
. IV
. . 315 . . ,
labIys . IV .
, , , ,
.
, 312 .
, , ,
Hoc vince . ,
(311 .): . , , ,
.
- ,
.
. ,
( ),
(324 .), (326 .). ,
(325 .).
.
.
. ,
400 . , ,
, .
- .
, , . .
. , ,
. , , ,
.
. .
.
-, .
. , , , . .
.
IV . 25 ,
. ,
, V . ,
. , .
,
, . ,

. ,

- 62 -

, 313 ., , ,
.
. .
.
, , , ,
, ,

. IV VI . , , I I,
,
.
, , , ,
, (. ) (. ).
, ,
, .
, , ,
. , 529 .
, , ,
.
. ,
, , :
, .
, :

, .
, , ,
. - , ,
- , ,
, : ,
.
, ,
. ,
: .
, , ,
. 6- , 16
535 .: , , .
, ... ...
, , , .
:
, . ,
, .
, .
- ,
.
- .
, ,
. , , -
- , , ,
,
. , ,
, .
, ,
.
: ,
. , .
2.


(). VII . . X.
, .
() . ,
. .
. . , ,
. ,
.

- 63 -

- 64 -

- 65 -

__.
________
L61
, () .
, , .
.
: , ., ,
. 324 . , . 325 . .
, , .
, ? . , --
. .
. , ,
, . 40 .
.
. .
, .
: . , .
VI . . XV .,
. , ( )
. 15 532 . ,
. .
:
. - .
11 330 . . 40 .
. IV . (. . 25 )
200 . . 14 ,
.
. (
) , , .
, . ,
.
. , ,

- 66 -

.
3.

, , .
. ,
.
( ) . .
(San Giovanni in Laterano) , 1308 .,
.
, ,
, , .
. ,
, . . . 321 .
. , , .
. . ,
, .

. 1- .
, -, .
, . , ,
( ). , , , , () .
(. , . , ) ,
. ,
, .
.
. , : ,
, .

: ; Meyendorff, The Orthodox Church; , ; , ;


Chadwick; ; Runciman S. The Great Church in Captivity. Cambridge, 1968; Runciman, The Byzantine Theocracy;
; Ostrogorsky; Vasiliev.
1.
321 . .
( , 313 . ).
. .
, . 324 .
. .
. .
, , .
, .
. .
.
. . .
, ,
. .
, ,
, , , .
. ;
. .
2.

,
. ,
. . (
: .)
, , . ,
. ,
. ,
.
.
.
.
. ( )
.
. , .
, .

- 67 -

, , ( ,
).
- , , .
. , .
, , .
XX . ,
, . , ,
, .
, .
(. . ), .
, ,
, , .
. . ,
, , .
318 . .
. , , .
, , . ,
. ,
. ,
.
.
.
.
. ( )
.
. , .
, .
, , ( ,
).
- , , .
. , .
, , .
XX . ,
, . , ,
, .
, .
(. . ), .
, ,
, , .
. . ,
, , .
318 . .
. , , .
.
(8:22): . ,
: , , , ,
, : , .
. , ,
, , .
. 700
, 12 , 7 2 , . . 1/3 .
.
, . ., , ( ),
. ,
.
, .
. 323 . ,
.
: , , (
), , -
, , ; He ,
, , , .
. ,
, .
.
,
. .
, . .
.

- 68 -

, 324 . , .
. .
166
, .
. , : !
, , , ,
, ... , .
, . : . , ...
( ,
, - .) ... , ,
, ?..
. , , .
, ?
. .
- . 359 .
.
.
V
. ,
.
, ,
( ), . ,
.
.
, ,
(. . ), .
.

, , . , ,
, ,
.
.
325 . , . ,
, . , : , , ,
. . : ,
, , . , , .
, .
. , , ,
. , , ,
.
, ,
, -, ,
. , , . ,
. ,
. , ,
. ,
.
.
, ,
. , , , .
.
. princeps
, ,
primus inter pares princeps senatus
. , , .
. ,
, ;
.
4.

.
. , 4 (
).
- : - () ,
(), , . ,
. . ,
. .
. ,

- 69 -

.
. ,
, , . .
250 300. ,
318 . , , 220 .
-.
, ^ . 20 , 19
, 25 20-
. .
: , ,
!
.
, . . .
: - , - . ,
, , , , , , ,
. ,
, .
. , .
. , ,
.
, ,
() . ,
, .
: , , ,
. , , , , . .
, , , -, , , ,
, .
, , - ,
. . : ,
, , -, ,
, , , .
, .
, 218 220 . , ,
- 6- , .
, .
,
25 .
, 20
. -
, , :
; , ( )
; () (
).
(, ),
, . ,
. . ,
170
, , , .
. , .
: , , :
, .
; , -, :
( 6).
.
: , ,
, : , ,
( 7).
III. (1)

: ; , ; Meyendorff, The Orthodox Church; , ;


Chadwick; Vasiliev; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Previte Orton; Jones; ; Quasten; .
. IV . , 1990.
1.
, .
, .
( ). , , , .
, , , : (),
: . ,
. .
:

- 70 -

1) , ;
2) 268 . - .
, III ., , , 3- ().
,
(). , 3
(. . )
, , .
, (substantia),
, . ( essentia XII-XIII .
.)
, , .
. (). .
, . ,
- , .
.
() . . ,
, .
, , ,
, , , .
2.

. . . .
. , .
. 319 .
. - . (328 .)
47 , 15 .
. .
. , , ,
.
, , , ,
, , .
. ( ) . ,
. .
. - (
). ,
.
. () (). .
, . .
, . , .
. .
, .
. , .
, , . , . , .
, , .
, . .
, , : , .
, .
, . , .
, . ,
: ,
, , .
. , , .
, .
. , ,
. , ,
, .
381 .,
, ,
.
.

.
, 325 .
- .
,
. , , .
, , .
: , .

- 71 -

,
, . . 326 .
, .
. 328 .
. ,
(, ) .
, ,
, .
: - . ,
. :
- , - ,
. .
, . . , , , .
335 . , . , ,
, , , .
,
. , ,
, .
. , ,
.
,
. .
, .
, . : [ ],
, (1 . 15:28). ,
. ,
.
335 .
( ), 30-
. , 336 .
.
. . .
, , ,
, .
. , ,
. 20 . ,
, , , ,
. , , .
, .
. 337 .
. .
12 , 12
. .
4.

, , .
. , ,
, .
. 21- II , 16-
, 15- ( ).
340 . II . ,
. 350 .
, .
337 . , .
, ,
, .
340 . , (337-352) ,
. :
. ? ,
. .
, , , ,
, , , .
6 341 . , 97 .
: "", , , .
! , , , , , , .
, .
, : ,
, - (. . ) .
: .

- 72 -

: , ,
, . ,
. ,
, ? , -
- ? , ,
. , , . ,
.
, .
. ,
. ,
( sub-stantiae). ,
/, : ,
, .
, . 341-342
. . ,
. 340 . , , ,
.
() 342-343 . ,
.
.
, -
. ,
, .
- . ,
, .
, ()
, . (
.) , . , ,
.
, .
, .
.
, ,
, 346 ., , .
10 .
5.

350 . .
. . :
28 351 . , , ,
, ,
. .
.
, .
,
. , , . (),
, , .
(353) (355) .
. . , ,
- , ,
, , , :
!. . . ,
, , (), ,
.
. 356 .
. . , -.
.
. .
, . , , , . , :
18 . , . .
-, , ,
() . .
, . .
, .
. .
, .- , .
.
,
. .
. - ,

- 73 -

, . .
359 . .
: () . .
, .
,
.
360 . . , .
, , () , .
. : , .
, ,
. ,
. .
, , , -, , .
. , .
, .
, . -.
.
. 360 . , , ,
, , ,
:
, , , .
, : , , -
.
, . .
. 20 ,
, .
, , (361-363).
iv.

Chadwick; ; , ; , , Previte-Orton; Jones; Walker;


; ., 1986
, ,
. IV . .
, , ,
.
pontifex maximus. .
, . 357 .
, , .
. -, .
, ,
. , , , ,
. .
, , .
. , , ,
. , ,
. , .
18 , , .
. 350-351 .
- :
, , . .
, .
. .
351 . .
, , 354 .
. , .
355 . ,
. (),
.
360 . , , . , , .
, , . , , .
, 361 . - ,
, .
. 360 .
. ,
, , - ,
360 . 361 . .
, , .
, .
, ,
, .

- 74 -

, .
, : ,
. ,
, , - ,
.
.
363 . , , , , ,
, , . .
.
. - , , ,
.
, .
.
, , ,
, .
.
,
, . (. .
), .
, , .
, . -
, , , .
( )
, , .
. .
, , ,
, , . ,
, ,
. ,
.
-. ,
, ,
. ()
- ( - , 14
). pontifex maximus.
. - , (
),
. ,
.
. - .
.
, , .
.
, , .
,
. . , :
, , , .
, .
, , , ,
. .
,
, , .
.
.
, ; ,
. ,
.
.
, . ,
.
.
.
. ,
. 26 363 .
: , . . ,
, - . ,
: , ,
. , , ,
, , .

- 75 -

, . ,
.
. , , ,
: ! 450 . ,
: , !
, , .
,
-.
, - :
. .
.
, . , 365 .,
,
.
. (2)

: ; Chadwlck; MeyendorffJ. The Council of 381 and


the Primacy of Constantmople//Catholicity and the Church. N. V. 19S3;
Meyendorff, The Ortodox Church, , ; , ; Vasiliev; Ostrogorsky, History of
the Byzantine State; Previte-Orton; Jones; ; Quasten; , .
1.
, .
. 373 . , . 15
, ,
. ,
, .
. ,
. : ,
.
. 362 . , ,
. , -
, .
(. . ) ,
. .

. , :
.
, .
. 362 . , .
, .
, , .
, .
. .
: .
. .
I .
(
), .
(364-378). , (. .
), , , . ,
, ,
.
.
( ), ,
. , , ,
. , : ...
. , ,
.
.
.
. 362 .
. -, , (. 1 ),
; 362 . (),
, . -, ,
360 . . ,
.
362-363 . , ( ) . ,
, . ,
. -: , , , ,
, ( , ).

- 76 -

(362 .),
. , , . .
, .
. , . . (
), , .
, 60- .,
( ).
,.! -. ,
: () () .
, , , . , ,
, , : .
, , - : .
, . . .
, . (373 .).
, , (381
.). , :
, . , . ,
. , . ,
, . .
2.

, . . : .
, , ( . ),
.
. : .
. (329-379) . .
, , . , , .
18 ,
( , ). .
() (), ,
. , . , 354 . (25 ).
, .
, . -,
, - . ,
. ,
().
360 . , , 370 .
. ().
, . , .
. . ,
, . , ,
.
. , .
, , ,
. 1- , 2-.
, . . ,

.
. par excellence, , .
, .
: , ,
. , , . .
, . (-), .
1(14) .
. : , ,
; , , , ,
. . , ,
. . ,
, , , , ,
. .
, .

.
(. ).
, . . ,
, ,
, . , , , , ,
, , ; ,
(2 . 3:6).

- 77 -

. , , ,
. ,
, , . , ,
-, ,
, . 372 .
. . , ,
-. , ,
, ,
. ,
.
375 . , .
. - .
, , . -^
. , . ,
. .
. .
. .
. . , ,
, , .
. ,
:
, ,
, , , - .
. , ,
, .
, .
. :
, , , ,
. , .
. , .
-- . -, , .
, , , : , .
-, . , ,
, .
, . , , ,
. , , -, -
. : , ,
. ,
. . .
.
, . ,
, , . , :
. , , ,
.
. , , ,
. , .
: , , , , ,
, , , . , ,
, .
. . , ,
,
, -
, . , .
.
, , .
- ,
. .
, .
: .
. :
. , ,
, . .
. ,
. , , .
, .
. , ,
, -. .
, -,
.

- 78 -

. ( .
, , , . ), ,
.
. : ,
. . , ( . . .)
.
.
, ,
, . . ,
, . .
. ,
, , .
, ,
-. , ,
.
. ; ,
, , -...
, . ,
, : , (. 118:1).
. : 49 1 379 .,
II . ,
,
, .
- .
. () (330-390) , .
, , .
. -, ,
, . , ,
. . :
,
; ,
. , . . ,
... , .
, , , ...
: ,
; , .
, , ,
... ( , ).
. . .
: ,
, .
, . ,
, ,
. ,
, , , .
. : .
361 . , .
, , .
.
370 . . ,
. , , ,
. :
, , (. . .
. .), , , ,
, . , , , , ,
, ; . !..
, . !..
, , ,
!
- , (375 .).
.
4.

: , ,
. - . ( 30
I) . . 378 .
: 2/3 , .
, ,

- 79 -

, . ,
, , .
, (
, ); , ; ,
(
() ) ; , , (
), .
.
: , (
), ,
: - ( ),
.
, , ,
--.
. ,
, , , .
, , -<

. ,
.
() ( ) (310-381 383).
, .
. . 341 .
. :
, ( ),
.
, 400- .
5.

. ,
, .
, ( -)
-.
, 379-80, ,
. ,
.
, ,
. , . . ,
.
. , ,
. . 380 . , , .
, ( ) . .
, ,
. , .
380 . . :
. , , ,
, (. . . . .)...
, , , ,
, .
.
, , .
. .
, ,
(Cod. Theodos. XVI, 1,2).
, , , .
.
, , , ,
. , , . ,
, . . ,
, , , ,
.
6.

. -.
, , , .
.
379 . . ,
. ,
. . : , , , .
.

- 80 -

,
. . .
. .
. .
. . : ,
, . , , ,
, . : ,
, , . , , .
, . , : "
". , ? : " -". ,
.
, , , . .
. . . .
:
, . ,
, , , ,
. , , ,
, . , , , , ,
... , , , .
. , ,
.
, . .
, .
.
. - ,
. - .
.
, , -.
, . .
(- ). ,
( ).
, , . , .
, , , .
, . .
. : : , , , , , , .
, , . , , .
(, , , . .), -
, , (. . . . .), , , ,
, , , , , .
, , , . ,
. . ,
: , , .
, , , ,
. II .
.
7.

, II
. . , , , ,
, .
150 . : ,
, ( ), , , , , , .
. , , ,
. . .
. .
: , , (), , - .
, .
. , ,
. .
. . . .
. : , .
, , . ? ?
? ? , ,
, ? , . , .
.
: . .
, ,
.

- 81 -

. , : , , .
.
.
- , .
. , .
.
.
. :
, . . :
, . -
, ,
. -
, , , : ,
, .
:
, , ,
; , ; -
; (
, . . .); ;
, , ... ( . .)... ,
, .
, , ,
. ,
.
. . .
. .
vi. II

: ; Chadwick; , ; Meyendorff, The Ortodox Church; ,


; Vasiliev; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Previte-Orton; Jones; , .
, (-) .
.
.
II ?
.
.
(. 335-394).
.
. ,
. , , . .
. (, .
, .)
, , , .
, . ,
. .
II .
- . 385 .
.
80- 90- . . 394 .,
. , (553 .),
, , .
, - , .
, . . . , , .
.
. .
( ), ,
(, ).
.
.
. . 367
. . , , , ,
. . ,
, , 80 . .
. , -
.
. . , ,
, ,
. .

- 82 -

. .
, . ,
, , .

. . ( )
. . .
. ;
,
.
:
, . , :
. ,
. , , , ,
, .
. , (. ),
. , ,
. , - II .
, . .
, . , .
, , .
, , ,
.
, , , - .
. , , .
() . :
, , . 373 .
. . .
.
,
, , ..,
, .
, II 381 . .
.
, , ,
. , ?

vii.

: Chadwlck; Previte-Orton; Jones; Meyendorff, Imperial Unity; , ; Runciman, Byzantine


Civilization; Rune/man, Byzantine Theocracy; Runciman, The Medieval Manichee.
1.
, 3- II
. ?
I. (366)
, . .
. , , 137
.
, , , .
,
. .
. .
. , ,
, , , . .
, - ,
. , .
. , , .
, , , ,
.
, : ,
. .
, . ,
, , - .
, .
.
, ,
.
, , . -
, .
a la recherche du temps perdu ( ): ,
,

- 83 -

,
.
, , . ,
. 360 . ,
351 . , .
, , .
2.

, , ,
, , ,
. ,
.
, ,
, . ,
, ; , ,
, (, , ) , , .
: , , , .
, , , ,
, . ,
, .
, , .
. ,
, ,
, ,
.
? ,
. , .
, . ?
, , . , , , - .
, : ,
, , ,
.
: ,
, , ,
, , . . .
: , ,
, , .
, ,
. , , ,
.
. .
, .
, . ,
, . ,
?.
. ,
, , . ,
, .
.
, .
,
. ,
.
, .
. , .
. , ,
. , , , , .
. ,
. .
(. . ) . .
. . , , ,
.
.

, ,
. - I,
: . .
, , , . , ,

- 84 -

: . ,
, . 29
. . . ,
, .
, . ,
, , ,
, . , , -
. ,
, , , . , ,
, .
. III . ,
, .
. ,
, IV .
. 313 . . 314 .
, (gloriosisseme papa) ,
, .
, papa - -, , -
. . , V .
, .
, , VI . IX . ,
, , .
: , () . .
, .
IV . VII .
. : , ,
.. .
. , :
. , ,
. , ,
. I, 428 .,
- . -
,
.
. .
,
. ,
,
. , .
, (
). ,
. , - ,
, , ?
, -
, .
. ,
, ,
. , .
, , , ,
. . 381 .
, , . , , .
. ( .
) - .
? , ,
. , (
), .
. . ,
, . , , ,
. , , ,
, , ,
- . .
,
, , , ,
- .
, , .
, -
: , , . .
, , . -
, . -

- 85 -

: ; ,
.
, , . , ,
, .
.
- .
,
, .
, . ,
,
, .
.
(314 .) , , ,
. , ( no ), ,
.
4.

. (333-397) .
,
() () , 374 .
, ( ).
.
. . ,
. . , .
382 . . (, -,
- .) 383 . , ,
,
. , . ,
.
385 .
I -. .
.
385 . - ,
. ,
, . , , .
,
.
390 . , ,
, : ,
, .
.

- , 391 .
. ,
. , 391 . -,
( . ), . , -
- , .
, , . ,
, , .
.
, . . , , ,
. . (
, XVIII .,
.)
,
, , .
. ,
,
, VII . .
5.

.
(216-76),
. , , ,
, , .
, .
, ,

- 86 -

, . , ,
.
- .
297 .
. I , ,
- . :
, . , , .
, , .
383 . , , .
V . ,
.
. 380 .
. 381 . 4
.
, , , . ,
, . , ,
. ( )
.
,
-, -
. , , ,
. , ( 429 .,
),
. . 388 . ,
. ,
. , .
- .
, . . ,
, ,
.
414 . 418 . .
- , ,
.
. , ,
.
VI . , .
, , ,
. VII . ,
. . ,
.

. .
, , .
. -
, .
, .
, .
,
. -9 .
,
. ,
, 415 . . .
. , ,
, .
, , ,
. .
-
517 .,
. 529 .,
.
. , 462 .
I .
V . ;
. , 441 .
. , ,
. , , ,
, ,
. (

- 87 -

), .
, . 451 ., ,
, .
. ,
.
, , ,
,
, , ,
. ,
, . ,
. V .
. VI . 410 ., , -
.
500 . (
).
, . ,
. , ,
, ,
.
VIII.

. ; , ; , , Meyendorff, The Orthodox Church;


Chadwick; Runciman, Byzantine Civilization, Quasten.
1.
, ,
, .
. , ,
. , , ,
. ,
. .
, , ; . , - ,
, , .
. , ,
. .
; , ,
. ,
.
, , ...
2.

.
I. .
. , . .
250 . . .
. 270 ., ,
: , , , .
. ,
. , .
, ,
. . 356 ., 105 . ,
, .
, , .
II. . (286-346). .
. . , . 314 .
, .
-. , .
, .
. , .
. 40 . .
, , .
III. , , ,
. ( ) ,
-.
IV . 5000 . ,
. , . ,
. . .

- 88 -

: , , .
, , , , ,
.
. , ,
343 . 9- . , ,
. , . , ,
: , .
. - .
.

, .
.
. ,
, . , ,
.
, . ,
. . ,
, .
-,
. , , .
. . (356-459)
, . . , ,
.
. , . ,
. , .
, ,
.
? ? . .
,
.
.
? ?
. .
4.

. , . .
, .
. ,
.
. .
. , . ,
. ,
.
.
.
, . ,
, .
. , , , ,
, . .
, IV .
, , ,
, . ,
.
, . .
, .
:
, . ,
-, .
- .
, ,
, , , ,
,
. , ,
, ,
. .
,
.

- 89 -

5.

IV . .
, .
, . -
, , ,
.
, . , ,
. . .
. ,
. V (553 .)
, ,
. , , , .
.
( , ). 400 .
, , . .
. . 404 . ,
(), .
,
. , . ,
, .
: .
, . .
. . ,
. -,
. -
- . . ,
, , .
,
, , .
. .
, , , .
.
, . , , ,
. .
. . , (Collationes)
. .
collazione, .
, ,
. . , 529 . ,
, . . ,
. . ,
, , , , . . .
, .
( )
(opus Dei), .
, -, ,
.
, , . .
,
- .
, , ,
.
6.

, , . (331-419/20),
- . .
, .
. ,
, . .
-,
. , ; , ,
. .
. , , ,
, .
, .
: ,

- 90 -

- , , .
, , , .
. , , -
, , , : -
( . . .), . .
, .
, ,
, .
, .
, . .
(. . ) .
. ,
. , . ,
, 6 , 25 .
, ,
.
. . ,
, . ,
, ; , ,
, ; ,
; ,
; , . .
, . , , , , , ,
. ,
. , 374 ., ,
, ,
. , , .
. , , ,
. , - ,
:
, .
. . - (
, . . ), ,
, , , ,
.
. , IV .
. -
. 381 . II .
, ,
.
,
(- , ),
.
386 . ,
. .
.
-, .
( ) .
. .
( ) .
. .
, , , .
.
7.

IV V . . 375 .
. .
. .
() , ,
. - .

. . ,
.
,
. ,
, . .
( )
, , . , ,

- 91 -

, .
, ,
, : .
, : .
, , ,
.
399 . , ,
( , ).
- ,
180 . ,
: , , . , , .
: -
, , .
, , 399 ., 400 .
. ,
( VI . ).
IX. .

: , ; Meyendorff, The Orthodox Church; ; Chadwick; Ostrogorsky, History of the


Byzantine State; Vasiliev; Quasten; , .
1.
(18 )
(11 ) . ,
.
, ,
397 . , II ,
.
, .
, . .
. , .
,
.
II (3- ) , ,
. . , ,
. II .
, .
: , 15 ( 85 ),
, .
. , (
), ,
. , .
(3477-407) . , .
- , .
, , ,
, . ( 379 .)
, , ( ). 381 .
.
.
386 . ( ) .
. 387 .
. . .
, , ,
, .
, .
2.

.
. .
; , , .
, , .
398 . .
, . . .
. -
; ;
;
; . .

- 92 -

- ,
. , ,
, ,
, . - . -
. ,
. .
. ,
. , , , , ,
, . ,
, .
- .
- . .

.
, -
, , . ,
, , , , , , , , .
, , ,
, , ,
.
. , ,
, , , , ,
. ,
, .
, , , .
, . ,
, .
399 . - (). -, .
, .
, ,
. , :
, : , (. 1:2).
? ? , ?
? ? :
, , , ,
. ? ? ,
, , ,
? ... (, ,
1).
, ,
, , , .
, . ,
- . ,
. .
. ,
. . . ,
, 13 . , ,
, . .
: .
.

. ,
, , , , ,
, , .
. -,
, . ,
. , .
. , , .
, .
: , . . ,
- , ,
. , ,
. , , ,
.
-, , , ,
, . .
, . , - , ,
, , , , . :
, . , . .

- 93 -

, 96 .
( 403 .) 30 ,
. . .
.
. .
. , , , ,
. .
, .
. . 29
, .
, in absentia .
, .
. . . :
! . .
, - , ,
.
. , . ,
, . .
, ,
, . -.
.
. .
, :
, ? ,
, , ,
.
, - . ,
. , , . - ' , ,
. , ( ,
).
17 404 . . . . ,
.
. , ,
, , . ,
, . .
. . . .
. , , . .
407 . , ,
(). . ,
. : .
: !.
4.

- .
, .
. . .
. , , , ,
.
, . ,
. 417 . . , ,
.
. .
. :
. ,
428 . .
438 . . . .
.
. , .
, . .
. ,
,
. -, ,
.
,
.
.

: , ; Chadwick; Quasten; Previte-Orton.

- 94 -

. . , ,
, , .
.
, ,
.
, . ,
. , ,
.
. .
.
(354-430) , ,
. - , (370).
, . , ,
. 370 . .
. -,
. , . ,
. , .
, , ,
.
. 374 . ,
. , .
.
, .
17 , ,
. , ,
, , ,
. 372 . (- ),
. .
, ,
, . , , ,
, ,
. , ,
. , ,
, .
, . , ,
, .
. - ,
, .
, ,
, ,
, . 19 .
, ,
, . 10
. ,
.
383 . , . 384 . , ,
, .
.
,
, ,
,
, .
. .
. , . .
,
. ,

. , ,
, .
.
, ( )
. ,
. , ,
: , .
( ). , ,
.
. .
. ,

.

- 95 -

, .
, ,
, , :
, . 386 .
, :
, , , : ",
! , !" , -
? . , ,
: , . ,
, : ", , , "; .
, , ; , , . ,
, : " ,
, : "
(. 13:13-14). , : ;
.
,
. ,
.
; , (, , , )
(). :
.
.
,
, , , . 387 . .
. , 12
, . ,
, .
, - .
391 ., ()
, , . 395 . ,
, -, , -
. , 8 , ,
.
, , .
, ,
, .
. ,
. .
386-387 ., , . .
. ,
. ,
. .
397 . ,
, .
, ,
, .
, ,
.
2.

, . ,
. , , ,
. ,
: , . ,
.
:
. : ,
.
, , ,
.
: , ; 347 .
.
, , , .
,
, , , .
-: , :

- 96 -

, , ( ).
, , ,
, .
, . ,
.
,
. ,
, ,
, . -, ,
, ,
, . . . -, no- .
, .
, , , . , .
(314 .) .
, ,
. .
. , ,
. , ,
, .
, , , ,
. ,
.
. , 85
, ,
. .
,
.
, .
IV . .
, .
, , ,
, ,
. ,
, ,
, .
. , ,
, ,
, .
. 405 .
, -,
. , --
. . (. ) . ,
, .
, , ,
. .
. - 411 .
,
. . ,
:
, .
, , . , ,
, .
412 . . ,
, ,
. - ,
, , .
, ,
. 407 .
(, 409 . , 429 . .
, . .
, .
,
. ? , .
, , - ,
, . , , , , , . .
, 28 430 . , .
, ,
VI ., . ,

- 97 -

590 . , ,
.
. XII .,
.
.

411 . . .
. , 399 .
- . 410 . ,
, ,
. . . . ? , , ,
,
.
, ,
, , ,
, , , ,
, .
413 427 . .
. ,
. ,
.
.
. , , .
.
.
.
.
, , .
.
, . .
, . ,
. , .
; , ,
massa 1; . , .
, .
, . . ,
, .
.
, ,
. , ,
.
, .
, ,
; ,
. . ,
,
, ,
.
.
4.

411 ., , .
. ,

. , .
, , . , ; .
, ,
.
.
, , .
, . ,
. -
, , , .
. . .
(12 ): , , ,
-, , ,
, , ,

- 98 -

, ( . , XI).
, . ,
, ,
, ,
. ,
, ,
-. .
; , . .
.
, . ,
, , , ,
(. . ), , . ,
, ,
: , , .
. , . , .
, , ,
. ( .
.)
. ,
. ,
- . .
, .
415 . .
, : -
. , . , . 415 .
, , ,
.
, , .
, , ,
, .
(417-419), ,
, , ,
, , .
. , ,
, 30 418 .
, .
. , .
,
(428 .) , , .
(III ).
5.

. .
. . -.
. , . , , 410 .
. . . ,
, , ,
. ,
, . . , , .
, ,
, . . ,
, - . .
, , ,
. , . , .
, , ,
, ,
,
. ( . . XVI, 2.)
, . ,
. .
,
XVI . .
6.

. , ,
. , ,
. , , ,

- 99 -

, . .
. filioque,
.
. : ,
, . . .
. .
.
, , .
, . ,
. ,
filioque . . .
. (, , ),
, . : ,
, . , ,
.
. ,
.
. , , 419 . ,
. , .
.
.
, 28 430 . .
.
XI. , 5:12 . .

: , ; . //. . 10 . , 1966. .
277; Quasten; -, .
1.
. -
: ... , .
( ) - ,
, .
, : ... ,
. ,
.
, , : ... ,
.
, .
, . .
, . -
, . .
, . , ,
( ).
. . , ,
, . , ,
, .
. .
. , ,
.
, , . ,
, , ,
:... ( ),
, . ,
, , .
, , .
, . ,
:... , ,
. , , ... ,
, , ,
, , ,
; ... ,
, .
2.

.

. .
, , , (),
. in quo omnes peccaverunt (

- 100 -

).
. ,
, . ,
, , .
, , " ,
, " (. 5:12), (massa damnata) . , , , (
).
.
, , , .
, . .
, , . . , , . .
. : 1) , ; 2)
, . . , ; 3)
, , .
. , ,
, , , , . .
, ... ,
, ,
,
, , , .
.
. , ,
, .
.
, . ,
, ,
. , , ,
, ,
, . , , , ,
, .
--
. :
. , .
, , .
XII.

; , ; Meyendorff, Orthodox Church; ; , ;


Chadwick; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasil.ev; . . V-VIII .
, 1990.
1.
, II . .
-. : .

? , . ?
? , . .
.
, IV . , -
: .
: :
, , . : , , . ,
, . ,
, .
, . , -
, . .
, :
, (
. 1:14: ). , . ,
,
, , . . ,
.
, , -,
. () ,
, . ,
, . , -, . . ,
, , -
- , . . ,

- 101 -

. , ,
. , , .
,
. , , , : , , .
, , ,
, , .
. , 9- , .
, . , . 2:19-21
.
, , ( ,
), . , , , , .
(f 428 .), .
. .
. , , ,
.
. , .
, ,
, , . .
, ,
.
, , . , ,
, .
, , . . ,
, -, , . ,
.
( ) , .
, , , , .
: , .
, .
:
, .
, , .
, 553 .
2.

,
.
412 444 . . ( ).
. , ,
, , , . .
.
.
, , . . ,
, .
, .
.
, ,
. . .

. . ,
. ,
, . ,
, .
, , . - .
, , , , .
. .
. , ,
, .
, ,
. .
. 415 .
. ,
, . , ,
, .

, . , ,
.

- 102 -

, . ,
, . . . ,
, , .
... , , ,
...
. , .
...
3.

428 . ,
: ,
, .
, .
, . ,
, : , , . ,
, .

. (. . -, ) ,
, .
. .
, , . , , , ,
.
, ,
, : , .
, , -... , .
, .
, , , (. )
. , , , .
(), . , .
. , , ,
.
.
,
. .
. . ...
, ,
, . . , , .
.
. , , .
.
428 . , , .
.
.
. . , , .
, , ,
. . .
. ,
. , , , , .
. , , . . ,
.
- , ,
. ,
, , .
, . : , , , .
, .
. , .
. ,
. , ,
, .
, , .
- .
. ,
.
. - ,
. :
( ) , , . ,
. .
. , -,
. . , .

- 103 -

, , .
.
. .
. . 6
428 . .
. ,
, . . , .
III . . II
. . (), .
430 . . ,
, . ( 2- )
. ,
-
,
. , ,
.
, 5 , .
:
.
( 430 .) ,
. . , ,
, . .
.
. 1 ,
- ,
, . () .
-, ,
. (430 .), , .
430 . . 10-
. ,
.
. 30 , ,
12 -, .
.
, , .
, .
, . 12
. .
, , -.
:
1. , ,
, .
2. , ,
, , .
3. , (
) , . . ( )
.
12 , ,
.
5.

post factum, 11 ,
, , (
) (7 ) 431 .
. , ,
. .
, , ,
.
.
. .
,
.
, .
,
.
, , , .
, , .
,
. ?
. .

- 104 -

, , .
, - ,
.
. . 50 ,
, , .
. .
. .
. ,
. (. . ) ,
-.
.
. , . ,
, .
. . ,
. - , .
22 431 . . , , ,
. 150 ( 16 ) , 68 ( 21
) . . , .
, , , , in absentia. .
, , ,
. 12 ,
.
4 , .
( 53 ) , , .
12 ,
.
. : -
. . ,
.
. -
. ,
- . , ,
, , , - .
, , , .
: ,
- , , . , ,
, . ,
, , .
. (, )
. , ,
, .
- (
), . , ,
, .
. , .
- .
. ,
. - ,
. , . - . .
. , ,
. , ,
. , , , .
6.

.
( 433 .) . ,
. , .
, .
12 , .
. 435 . . ,
. ( )
. , 1910 . -. .
.
. 12
, ( )
, :
, , ,
, ,

- 105 -

() , .
.
.
, , .
() . , ,
- .
: ,
, , . ( )
() , ()
.
III .
, .
.
. . , , ,
, -
... - , .
. : ,
! , ,
. ,
, ,
, , ,
.
.
,
.
. .
. .
, , , , ,
, . .
,
.
XIII.

: ; ; , ; Meyendorff, Orthodox Church; Ostrogorsty, History of the


Byzantine State; Vasiliev; Chadwick.
1.
433 . ,
, III . ,
. . , , ,
, . , , ,
.
, III 433 .,
, .
:
, ,
.
.
, ,
, , , ,
.
, :
... ,
, . .
: .
, .
, ,
: , (. ).
, , ,
,
, . . .
, ...
.
, ,
? .
446 . . ,
. 444 . ,
443 .
, . , ,
. .
. (393-466) 423 . ,

- 106 -

. ( 10
. ) .
. ,
4- .
12
12 . , , ,
, .
, , , ,
433 . (, ). ,
,
( , , ).
.
.
. .
II .
, .
, , , , :
..., , , .
( )
, . ,
- , 433 .,
12 ,
.
. .
. , , .
, , , .
, - , , .
. 448 .
.
. , .
, ,
. , : , 1-
. . , .
, , (
), . , , .
, . ,
.
, . ,
, - , 448 .
. , ,
, , ,
, .
, .
. ,
, .
: ,
. ,
. . , ,
, . .
, .
2.

449 . :
(. . ). ,
. .
. , :
. ( ) ,
, . . .
. -.
:
, , .
:
,
.
, ,
ut... et mori posset ex uno et mori non posset ex altero, . . , ...
... , Agit enim utraque forma cum alterius
communione quod proprium est.
: , , , Verbo scilicet
operante quod Verbi est et carne exsequente, quod carnis est...

- 107 -

: ...
... , ,
, , Quamvisenim in Domino J. Christo Dei et
hominis una persona sit, aliud tamen est unde in utroque corn-munis est contumelia, aliud unde communis est gloria.
, , Propter hanc ergo unitatem personae in utraque
natura intelligendam , , , ()
, ; ,
, ,
, .
433 . , .
, . ,
; , , . . ,
.
,
. , , , , ,
. , .
. , ,
, , .
. ,
, . .
, , ( ).
, ,
(substantiae); , , substantia
, .
, ,
,
. , ,
(cum alterius communione).
(commu-nione) -. , , ,
, , -
, -, : , ,
... , ,
, ,
. , , persona ,
- (
), ( . ).
, , ,
. . .
, ,
, , , , .
: .
( ) .
,
-, , , .
, , , 431 .
. , ,
.
,
.
, ,
(42 ) . . ,
, . , ,
: , ! !
.
, -. , , -,
. , . ,
: Contradicitur!
. . ,
. , .
. , ,
, .
12 . 449 .,
.
, , ,
. .
xiv.

: ; ; , ; Meyendorff, Orthodox Church; Meyendorff, Imperial Unity;


Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Chadwick.
1.

- 108 -

:
. , .
-, , . -,
, ,
. -, , , ,
.
450 . II . , .
.

, , - .
. (, , , .)
12 . ,
, . .
, .
. .
451 . . , ,
, III, . , . ,
, ,
. 500 .
. -
5 , 2 .
,
. ,
, .
, 451 .
, .
2.

: ,

. ,
( ), . ,
, , .
, ,
. .
, , .
18
, , magister militium ,
praefectus urbis . , ,
. 25
, .
.
: 8 31 451 . 7 . ,
. .
( , ). ,
, . ( ) ,
, , , -, . .
( ), , . , ,
,
.
, ( , )
, , .
.
(325 .), (381 .)
. (431 .), (449 .),
, .
, - ,
, ,
, .
, , ,
.
, , . ,
.
.

,
. ,

- 109 -

, , ,
.
, . . .
, , ,
.
,
, .

, (448 .), (449 .).
.
, ,
, , , ,
( ) .
: .
,
, , , , ,
.
, , ,
449 ., : , , ,
. - ? , ?
, , :
, , . , - .
, , .
449 . ,
, . ,
:
, , .
, ,
. (, )
, . , , .
-
. , 449 .
: , 448 .
, , .

.
,
, , , . . , (
!), . , ,
, .
, .
().
.
, , ,
, . ,
, , . ,
, , , .
.
: , ,
, ; , , ,
,
, 13 , .
. 454 .
, , ,
, (,
, ). ,
,
. ,
,
. .
- ,
.
. , ,
.
. , , ,
.
. . , ,
, . . ,

- 110 -

. , , ,
.
, , .
4.

. ,
.
,
. , , ,
,
: , , . .
- .
,
. , (431
.), ( 449 .) -
, -. , ,
: , -, ,
, , . ,
, , (381 .), , , ,
. -
. ,
.

:
. 451 .

, . :
, , ,
, .
, : , .
(433 .) , .
: , !. . . -,
. - -, .
, . . ,
. ,
.
.
, (
)
, , , . . ,
, ,
, .
, . , ,
, ,
, ,

, , .
, , ,
,
, 12 . , ,
, , . .
.
: ,
('), ... ... ,
, , , ,
, , ... .
, , ,
, , -
: , .
, ,
, ,
.
.
, , .
, . , ?
. ,
, 500 . ,
, .

- 111 -

,
, .
,
, . ,
, : , .
.
,
. , , ,
.
. -
, . , ().
, 22 .
, :
, , (, ) 52
. .
, , , ,
, III
, , . .
. . ,
. ,
, . :
! !
:
, , , , .
, : ,
- . ,
, ,
.
, .
. .
, , ,
, , , ( 23
). .
5.

- .
.
. ,
-, ,
, .
.
.
, .
: , ?,
: . ,
, , ,
, . . ,
V , , , .
( ), . ( ) 1
: , . .
- .
, ,
, (
, ), ( ...
) ,
(, , , -). : 1)
433 .; 2) 2- . ; 3) .
( ) , .
.
, ,
, - . ,
. - ,
, .
,
, .
, .
,
. , : , ,
. , ( ) ,
, : ,

- 112 -

(, ).
, , - , :
, , - ,
, ;
: .
. .
,
() .
, , , , ,
, .
( ) , ,
() .
( ) , ,
-, :
()
.
4 : -, ;
, . :
? :
, , , , .
, : .
: , , ...
; . , ,
.
, , , , ,
. . : .
. .
, , .
25 . - .
350 , . . 150 ,
. , , , .
,
.
: ! ! !
, , ! , , , !
! ! ! !
! , !
: .
.
6.

9 10 (26-27 ) . - . ,
- , , , ,
. '
] . , ,
, .
. , :
! !!
: , ; .
, ! ! : . - , ,
!
, , III , , ,
. . ,
, 4 . ,
.-. , -t .
: } !. , .
,
. -t -
.
26 , , :
.
(. . ) ( ).
: ( ), (
) (- ).
, . ,
.
, 431 ., . -I , -
. ,
-I , II ( -I 441

- 113 -

460 .). , -I
-j . ,
.
, 7- ,
.
7.

, ,
, , -
( . ,
). ,

.
28- .
, ,
.
. , , .
, , ,
- .
II (3- ) :
, . .
. , ,
. , .
, , II
, - .
,
.
- : ,
.
, .
28- , ,
, .
, , 9 17
, .
, ,
, : ,
. . (, ), . 28- ,
. , 9- 17- ,
( ),
, (
).
, 28 ,
. , -
,
, ,
381 . . , , . 451 . .
-- , .
, 449-50 ., ,
. ,
,
.
,
, 3- . 6-
, , .
, . . .
30 . ,
, : ,
. . ,
, ,
, . . ,
,
. , 214
. , , :
. 150- ,
(381 .) , ,
, .
, , , .

- 114 -

, 150
, , ,
, , , ,
.
, -, ,

. . . , ,
, .
, , , ,
( ) ().
- , .
-
. (
), ,
(, ), ,
, () 6 .
, . ,
, ,
: , ,
, . . ,
, .
, ; , ,
. - ,
-: ,
, , . ,
. , . ,
28- , , , , -, , -,
.
. ,
. : ,
. :
. , ,
, . , .
, , , ,
, . .
,
,
.
,
, 28- .
, ,
. ,
, , -
.
, 28- .
,
. ,
, :
.
,
. ,
. , 453 .,
, 28- . 28- ,
.
8.

(27), ,
. , 429-451 .
, ,
, .
, ,
( ),
.
, ( 6); ( 5,10,11,13,
20, 23); ,
( 9, 21); -
282
( 3, 7); ( 2);
( 14); ( 15).

- 115 -

,
( 22, 25, 26).
, , . 4- ,
. ,
,
. - - ,
. -
. 4- :
. ,
, , ,
: -, ,
, , . , ,
, , ,
, , , ,
, :
...
, .
,
: , , ,
. ,
, . ,

, , . -. ,
,
- , -
. , ,
. ,
, .
, ,
, , , . . .
-, ,
.
, 4- .
.
, .
( ,
, .

, .)
, 4- , : ,
.
,
.
,
.
xv.

: Meyendorff, Imperial Unity; Chadwick; ; Jones; Previte-Orton; Ostrogorsky, History of the Byzantine
State; Vasiliev.
.
, . , , ,
, I
XIX , .
?
313 . 528 .
: ,
.
, , (),
, , ,
, ,
, , , .
,
1918 . ,
, , , , .
, , ,
- , .
,
.
V , ,
.

- 116 -

. , ,
pontifex maximus .
, , ,

.
391-92 . , ,
. - .
: ()
. , V ., :
. (527-565)
.
, , .
,
.
.
, .
, , , ,
. , -,
, . ,
. (610-641)
,
V . , ,
, .
2.

438 . II , ;
, (534 .).
, -.
, , ,
, ,
, .
.
, ;
, , . ,
, , .
. 421 .
: , , .
, ,
. , .
. , .
. ,
, (. 19:9).
. ,
; ; ,
. , ,
. . ,
.
,
. - . .
,
. - .
.
, -,
. , , (. 3:28).
, . .
, .
, , .
.

, , , ,
.
, IV VI .
, :
, .
, , .
, .
.
, , ,

- 117 -

. .
, 3 .
. , ,
, . .
(
). . (366-384), ,
, 2500 .
, . ,
, , ,
.
, ,
.
, , - ,
, . : -
. , .

, -* ,
. 451 . ( )
,
. .
. , ,
.
. , ,
, , ,
. .
. .
.
, - .
431 . ( , -^
.
, .
4.

.
, .
: III ,
; .
, , , , -, ,
. :
, , ,
.
,
: .
. ,
. ,
,
.
. -
, . , (398-404),
. , - (611-619) , , . (371-397).
, ,
, .
. ,
, .
.
, - >
, - , () .
,
. - ,
, , , .
, ,
,
. , : (. 18:36).
, , , , , .
, , , ,
, , ,
, :
.
( ,

- 118 -

), - ,
: , ,
, , , .
, , .
, , , ,
, , ,
, , , .
V . . (. .
, ) . 410 .
, 476 . , .
, .
, . ,
.
. , ,
. ,
, ,
. V . .
, V . , .
, , - .
. ( , 451 .),
, , , .
,
.
.
, , , ,
, " . , /.
, . .
, , , , ,
( ), ,
. ,
.
, , , ,
.
, . ,
,
.
.
. ,
IV . .
, .
, .
.
,
. , -
, , ,
.
6.

.
. ,
.
. . .
,
. . , ,
.
. -,
. -
, .
- - , , , , , ,
. . ,
,
.
, -
, . -,
. -,
, .
, , , , . ,
, . , ,
, ,

- 119 -

, ( ) .
7.

. ,
,
XIX .
, , , ,
, , .
- , ,
. . , ,

: , ,
.
, ,
,
: , .
,
. .
,
.
, ,
, . ,
.
, ,
.
(imperium) , , . , ,
, . .
, , , .
, ,
.
: .
, .
, . , ,
,
.
, :
, ,
, , ,
, ,
.
IV . ,
- (, );
.
, .
, .
, .
( ), .
.
.
, , ,
.
:
, (
) .
( ). , ,
... , , ,
,
; , , .
, , , ,
, : ,
.
; . 431 . II
III ,
, , , ,
. ,
: : , ,
.
, , .
,
. , ,

- 120 -

, . ,
, , , ,
, .
, ,
,
.
. :

: Meyendorff, Imperial Unity; Chadwick; ; Previte-Orton; Ostrogorskv, History of the Byzantine State;
Vasi/iev; . . . , 1961.
1.
V . ,
. xvi. - :
295
, ,
, . , ,
, , ,
, ,
,
, . , ,
, , ,
, , . 320 .
-, ;
.
III .
. ,
, . , ,
12 (, ). , .
, 17 .
.
IV . ,
. , .
, .
: ,
. :
. , , .
, , . :
. .
, , ,
,
, , ,
.
, .
, - , .
.
, ,
, .
. . ,
, , .
- , , ,
, .
,
.
, . , ,
, . . .
( ), , , . , 440 .
, , ...
, , .
537 . . 60 , 100 , 90 , 110
, 25 , 100 40 .
() .
. .
VI ., .
.
VII . : - () (
).
, ,
. ;

- 121 -

. VI .; - () 692 . ,
,
, - .
.
2.

, , .
.
. .
.
. ,
. , ( , , ,
, ), - ,
.
_
( .
. IV-V .
, , ,
, . ,
( ) -I-L ,
- . -| ,
, , . (343 .)
.
, , . ,
, .
;
( , ). ,
.
- . ,
, .
.
, ( ).
(527-565) , ,
.
, VI . :
, : , , ;
, , ( );
, ,
(III ) (IV );
, ;
, 437 . ,
- (. . , );
, ( , ),
;
, , :
- .

. ,
, ,
. , , , -,
.
. (440-461),
. :
.
, , , .
: , .
: , , ,
; ,
,
,
.

, : .
(, - ),
, , .
. ,
.
, .

- 122 -

451 .
. ,
. , ,
, ,
, .
IV-VI . . ,
. ,
, .
, - :
, .
450 . ,
.
.
, ,
. ,
, .
. ,
,
, , , ,
.
, V . , ;
-; .
, (,
). , :
;
.
, .
. , , .
IV . ,
, : ,
, .
(, ). :
, , .
? .
: (
); .

. . V .
; .
.
. :
I. , . ;
II. , (). ,
.
( ) . ,
, :
1) .
2) Sanctus , .
3) , .
4) . (
).
5) .
, . :
.
, . ,
.
, . . 12
, , , .
. . , . (- ).
. . ,
- .
. , .
, . V .
( ) (, , ). , ,
.
V . . . 4
. . , ,
. , ,

- 123 -

. , ,
. , .
, , ,
, . ( )
.
VII . .
,
, , .
, . ,
( V .). , ,
.
4.

IV . .
, , . Ill
.
(), .
() . ,
, , .
. . , VI .
.
(, , ,
). .
.
, .
, ,
,
, ,
, .
, . ,
. ,
.
, , VI . . .
, ,
. , . .
.
.
,
, , . . , .

. , , , (VII .). , ,
, ,
.
, , , (
) . : .
, , VIII . ,
.
(
, . , . .).
VII . . ,
, , ,
, .
.
.
,
. ,
.
. : .
.
5.

. :
,
. ,
(. . ) . , . .
, , . :
. sinergia

- 124 -

, ( ).
. ,
. . , , ,
- ,
. , . , , ( ),
. (- ) .
, .
.
, .
,
. .
, , .
, , . , , ,
, , .
( , ) , ,
. VI . . .
, , .

.
. ,
, , ,
. .

. , ,
. ,
, .
, .

. .
, , . 431 .
;
.
- V VI . . ,
; ;
; ; . , . .
, ,
, : . , .
, . , . , . . ,

.
, . . .
,
. , 537 .,
, ,
, .
VIII . ,
, .
, (. . ) ,
. ,
, . ,
.
, -
.
.

: Meyendorff, Imperial Unity; Previte-Orton.


1.
V . .
( ), , , , . ,
, (
, ), .
VII . .
. ,
, -, -.
, , .
, .
, , ,
, . ,

- 125 -

. , II .
IV ., , .
.
, ;
.
2.

, . ,
. ,
(V .), ,
() . , ,
. ,
, , ()
.
IV-V . .
,
. , ,
, .
(, ) , .
( 379 421), ,
, .

.
-
. 410 . ,
, ,
.
V . (421-422).
.
. 424 .
. ,
- ,
.
-, ,
. .
.
- , ,
. ,
.
V .
. , ,
,
.
, (. 270-345) . (. 306-373), .
,
. ,
, , .
IV . . . . 363 ., , . .
:
-. , .
. ,
( ) ;
.
, -, ,
. . V .
, , , . ,
, .
, , :
V . -. 435
., (431 .) ,
, .
.
- 437 . 449 .
.
(451 .). ,
457 . .

- 126 -

. , , -
(479-491) (491-518).
,
489 .
V . ,
.
.
. . ,
, .
, . ,
, , . , .
,
. : V .
, . . . ,
(), ; , .
430 .
.

, 520-522 .,

. ,
, (- ). ,
-. , ,
.
, , III .,
. ,
, . , .
, , ,
.
( , , ), ,
- , . , ,
, ,
. ,
- . , ,
(- ), , 50-100 . . X.
, IV-V . .
, , . , ,
II (309-379)
(, , . ), .
. ,
, , .
-. XVI .,
-.
. , - ,
. .
4.

, ,
.
IV .
.
. ,
.
, - , ,
, , - .
( ) .
, 1000 . . X. .
.
, (
). . ( ) ,
.
. .
, , .
IV . . .
,
, , , .
. ,
, . ,
. XI .

- 127 -

. .
.
III . -
. , , .
, . , ,
, . -,
, 314 . . . .
(), ,
, . .
, .
.
, , ,
V .
. ( )
.
. V .
-.
V .
. (390-439).
,
.
. .
, , .

. , .

. .
(, , )
. ,
, , - .
, .
. .
- , .
( ) 330 .,
. , : .
.
. , -,
. , . , -
. .
, -1 , . -|!.
. .
, ,
. .
, , .
;
. .
, V-VII . , .
,
, .
, .
, , V .
, . ,
-, , .
,
(. V .). .
482-484 . .
. , I
486-488 .
. 12
. . XI .
. . I (523-552 .).
, ,
.
(. . 344), - .
. , , . 505-506 .
.
VII . , , .
(582-602) II .
, .

- 128 -

II, .
, . . 600-601 .
- .
.
. 574 . II
, , (594 .), .
III
( , ). , VI .
: , -
. , ,
.
(601-608) (!) , ,
() , .
, .
(602) -- (607-608).
. III ,
, . .
(608-609) , , , .
XI . . ,
, .
(1071 .),
-, .
5.

IV . , (
), . ,
, .
( ).
. ,
. , , , .
IV V .
, . , 374 .
( )
. . ,
. ,
427 . .
(431 .). .
. , .
- , , ,
.
, .
- , . . .
- (. ) . .
, .
, .
() . ,
, . IV-VI . . 440 .
. -
. ,
. , , , ,
. 524 . . .
.
,
. ,
(!) .
.
. -
: , .
.
6.


. , , ,
, , .
, - . , .
. ,
,

- 129 -

. ,
, 6 .
-, , ,
. , -.
. , .
, ,
. , ,
. . V .
, . ,
.
.
7.

( ) 10
. X. ( ) ,
. ,
, , . ,
, I. ,
.
,
() , (,
, . .), . , ,
(), 525 .
(. , 5).
IV .
, V . (, , ),
- , , .
. ,
. .
, ,
, .
( ).
, - , ,
, . (
) , ,
.
, - ,
. , X . ( XX .) ,
.
. , V .
9 , ( ) 9 ,
. ,
, . ,
.
V-VI . . I (518-527)
I (527-565) - ,
.
VII ., , ,
.
, , X .
. XX .
( )
( ). () .
, . ,
. ,
, , XV .
8.

, ,
. , , ,
IV-VI . .

, .
.
, , . ,
--. ,
,

- 130 -

. .
, , : .
, . , , 9 . .
, , ,
, .
, .
, , . .
, .
, , :
( ) . (
) ,
.
, .
. ,
, .

. , . , ,
, .
,
.
, . . ,
(, .) , .
, , . ,
, , ,
. .

. ,
, .
(). ,
. , V-VI .
, ,
.
, .
, . ,
,
, , . , ,
, ,
. , - , , ,
, , ,
.
xviii.

: Meyendorff, The Imperial Unity; Previte-Orton; Jones;


Ostrogorsky, History of the Byzantine State; James E. The Franks. Oxford,
1998; Thomas C. Britain and Ireland in Early Christian Times: A. D.
400-800. N. Y. 1971; O'Callaghan J. F. A History of Medieval Spain.
lthaca, 1983, Chadwick; Walker.
1.
, V . ,
- .
: ; ; ;
.
, , -! .
-1 , 401 . .
(476 .) . , ,
(foederati) . (493-526
.), , rnagisier utriusque rnilitiae et pairicius princeps () rex
().
( ) , ,
, .
, .
,
. .
. (), ,
.
- , , .
, , , .
. (. ) ,
, - -.

- 131 -

: . .
2.

, , , ,
II . . . (400 .)
, .
III (423-455 .)
. (, )
. . - ,
(451 .). . (454 .)
.
V . , (
). - -.
. .
. .
, . (430-449 .),
. , . . -
. (429 .), (441 .)
(442 .). 444 . . -
(. ). 514 . .
V . ,
. - ,
, . . , . . ,
, V . .
, V . 493 .
. , ,
, . 497 498 .
(-). , , , , . , , .
511 . , - ,
. , ,
, .
,
, , (, , ),
.
, (t 479), . (t 519).
, , ,
. , ,
, .
, - (466-484)
, ,
, . ,
. (* '). .
, , . .
. ,
. ,
. . , ,
,
. , , ,
, , , , . .
. ,
, , .
.
,
. (430) . (433) .

. .
.

.
. ,
, .
.
. .
, ;
, .

(. 390-463), , I. ,
, ,

- 132 -

, , , ,
. , ,
, . ,
, .
, .
, , , ,
, :
,
. , , ,
, . , ,
. , ,
, ,
.
. . , ,
. , . , ,
, .
,
. Commonitorium , ,
, . , ,
, (quod semper, quod ubique, quod ab omnibus crediium esi).
. , , . ,
, ,
, . , ...
, , ,
. , , II . .
. , : , ,
.
. , . ,
, ,
, . . ,
.

, , 30 (433-462),
(462-485). , ,
.
-,
. - ,
, .
( humanum'a)
- . , . . -
( ) , .
- {. . )
. , ,
I (518-527). ,
, ,
, , ,
, .
. .
.
.
,
. . .
, ,
,
, .


.
. - (503-542).
, 514 . ;
II - (
) (508-526). , ,
.
. (506 .) Romanitas (,
), ,
, (

- 133 -

) ( ,
. .).
. ,
, .
. .
, . (528 .),
, . .
(529 .). . 12
: , ,
.
1- 8- - , . .
,
(iniiium fidei) . ,
. 9- 25- . ,
. - ,
, .
.
. ,
. . , , ,
. . , , . , .
. ,
. ,
, .
: , ,
II, . , .
.
, , , . ,
, , V
VI .,
, , , ,
, ,
. .
IV . , , ,
. : , .
: (), ().
- 397 401 . . ().
407 . - .
; 441-442 . .
, , ,
.
; , .
(Saint Rule) . , .
, . , . . , ()
. , . ,
, .
, (, ) 432 . - .
( ) . (, , ). .
. 16
- 6 .
. ( ) .
.
432 . ( 460 .).
, , ,
.
, ,
. :
. ,
. .
-. , ,
,
. , .
V-VI . .
, ,
.
.
, . ,
, .
, , .

- 134 -

,
. , .
, ,
.
VII .
4.

IV .
. - .
,
. , , 563 .,
.
V . . V . . , , ,
. ,
.
550-555 . .
, .
,
.
580 . , .
. , 585 . .
. : (586-601)
(589 .) .
Filioque (a Patre Filioque procedii) . . ()
. .
. , ,
. Filioque .
.
. -
.
432-439 . 80 . , -, ,
. 435 .
.
, , ,
, , .
, , .
(477-484 .).
. , .
466 . . , ,
. , ,
. . ,
, , , .
. . (523-530 .),
, ,
,
. 525 . , 60
.
, 530 . ( )
, - . :
, , 6 (533-534) .
, ,
.
, .
XIX.

: Meyendorff, Imperial Unity; ; Chadwick; Previte-Orton; WaIker.


1.
,
.
, V .
() . ,
, , .
- (343 .), , ,
. ,
, .
: ,

- 135 -

. 476 . .

. ,
. , .
, .
, , .
, . ,
. . - , (cathedra Petn) .
, , - .
. , , , ,
.
. II , , ,
, . .
(3- ). ,
.
( -).
( , ), ,
, - ( II ), .
, . ( ,
, . ; ,
; , . 16:18-19).
,
28- . , , 6-
, , ,
. :
, . : , ,
, , . . ,
, . . .
. , , ,
?
, , , , ,
, , ? , ,
. . V .
,
.
V . .
. , , (
)
.
2.

, ,
.
(44.. -461) ,
.
IV .
20 . .
III .
. .
. , III, , .
440 . . , ,
. 452 .
, (, ) ,
(romaniias).
, , , , , (),
. ,
, , , . ,
, . . ,
, , ,
. , ,
.
, .
.
:
, , , ,
. , II : ,
! , ,
, , :
. . , . ,
.

- 136 -

. ,
, -. ,
, ,
. , .
, . (corpus)
(Corpus Christi), ,
, . , , . .
.
, , .
: , ? . (cathedra
Petri), . : ,
, . .
,
. , . ,
, , .
,
. , , :
;
,
, ,
.
, , .
, , . ,
, , . ,
.
,
, -
, , (1870).
, V . , , , ,

, .
;
: , , . ,
, .
.

- ,
.
. , , ,
.
, .
(29 ) .
.
. , ,
. .
. : 444 . . ,
, ,
, , .
, . .
. , , .
, , . , . .
, 449 . .
, . ,
, .
(
, , ) ,
, .
,
.
- , , .
, ,
. ,
, .
. , ,
, .
, , . .
, , ,
, . . ,
, . , -

- 137 -

16- , . ,
. !
28- : , ,
, ...
... ,
, ... .
, , , , .
.
, , (, , - ),
, , . -.
, : ,
. , ( ,
I ), ,
. - ( ) (,
) .
, , . ,
. , V .
. . ,
, , .
4.

, I .
476 . .
,
.
, . ,
: . , . (
) . , 28 .
, .
-. ,
(476 .), 483 ., .
, , , -,
. .
498 . : , - .
.
. " , , .
, .
. , , , ,
.
.

: Meyendorff, Imperial Unity; MeyendorffJ. Byzantine Theology. N. Y., 1979; MeyendorffJ. Christ in Eastern
Christian Thought. N. Y. 1975; , ; ; .
1.
.
, , ,
, ,
.
, -, .
. , , , ,
. , , ,
, .
. , - ,
. . , no-
. .
, , . , .
.
: , ,
,
.
,
. .
, 27 452 ., , ,
, ,
... , .
.
2.

- 138 -

;
, II, , .
, . ,
, . , . .
, . . 451 .
. .
. ,
. ,
. ,
. ,
,
, . . .
, ,
. , , -.
. , ,
. 454 ., , ,
. (457 .)
, , .

, , ,
().
I (457-474 .) .
. , .
,
. ,
. , , ,
, :
.
, ,
, .
. :
( . )
. .
.
. . 10
.
, , (
) .
. ,
, . , ,
, ,
, - ,
, , , .
, ,
(474 .). ,
, .
V . .
.
,
,
, , . . , ,
.
.
, ()
, - , .
, , . -
, , ,
, .
, (),
.
, .
, , , . ,
-,
, , ,
.
,
Haereticarum fabularum compendium (453 .) ,
, (458-471), (496-511), , .
. ,

- 139 -

, :
, ,
,
. , .
: ? : , : , :
, : ,
. ( ),
, - ( -) - , .
12 , , ( ).

, , , -
.
, ,
, . ,
, , ,
, , . . .
, ,
. . :
: , ; ,
. :
, ?
, ( )
, : ,
. , -
.
, . ,
, , ,
, . ,
. , 458 .,
, .
, , . .
.
.
, . .
, ,
. , , ,
, , ,
.
(
). ,
, - . , ,
. , , , ,
,
. . , , ,
. , .
, ,
.
(474-491) (491-518)
, .
.
.

I ,
. 464 . ,
, .
. I (458 .). ,
.
.
, .
() .
. ,
, .

. (457 .) -
, .

- -. ,
(489 .) .

- 140 -

.
(474 .) : 474 . ,
. , 476 .,
. ,
- .

. ,
, , . ,
, ,
, . , . ,
, ,
. , , , , ,
, -, .
, ,
.
, ,
-. , , .
, .
:
, . ,
,
, . - ,
: , , .
, . ,
, ,
.
.
, .
, ,
, ; .
, , , ,
.
, ,
, 28- ,
.
. ,
:
. ,
. .
.
,
, ,
. . ,
(471-489 .), .
.
, ,
. . .
.
.
--,
. : , ,
,
. :
( 476 .), -: ,
. , ,
, . ,
, .
4.

, , ,
. , ,
.
. .
, ,
, , .
. (481 .) ,
, .
, ,
. ,

- 141 -

,
. ,
. .
. ,
. , ,
,
. , ,
. ,
.
, 28 482 . .
, , ,
- 3- :
325 . 381 . ,
(?) , , ...
, , , 12 .
, , ,
. , , .
: , ,
, . , 318 , 150
, . , ,
. , , ,
, 12 , .
, , - ,
,
, .
, .
, , ,
.
, ,
( , )
, , ,
. , ,
, , .
, : ,
, ? ,
?
. , ,
() ( ),
. ,
: ,
. , , : , , ,
- - ,
.
,
.
, , . 433 . . ,
, ,
.
. , , , .
. , .
,
: , ,
,
. , ,
: .
, , -.
, .
- , . -
. :
.
.
(484).
, , . ,
, - .
( ). , ,
(. . 364) - - . ,

.
, ,

- 142 -

. .
, , :
, :
. ,
- . -.
. . , (
474-491 491-518),
. , . . , . , .
.
: 476 .
,
.
, , . ,
,
. , , ,
. , III
(483-492) .
III ,
:
, ,
. , , ,
.
, . .
, , .
, , 77 ,
, .
-, ,
. , , (490-495) (495-511),
,
, .

. ,
, , .
, .
5.


, (491-518). (60 ),
. , , ,
. , .
, , , .
,
. II, II , III , II IV.
-
, - .
, , ,
. , ,
(490-495) (495-511). ,
. ,
.
, .
, ( , 493-516) (
II, 498-512), .
- ( )
. (t 522 .) , .
() .
. 506-507 . ,
. ,
, .
. ,
,
. , , ,
, , , .
(t 542 .) - .
, , ,
, . 488 .
, -
, . .

- 143 -

.
. , ,
, .
, . .
.
. (508-511) ,
.
.
511 . (511-518). , ,
, - .
512 ., . , .
. 80- ,
, , ,
. ,
, .
, , .
512 .
, . 516 .
. , , - . ,
,
, . . , 10 -...
, , , , 4
, 4 .
. ,
: .
, . ,
. .
6.

- (492-496 .).
. ,
, ,
. ,
. .
.
.
,

.
, ,
:
. . , , , . ,
-, , , ,
.
. , ,
, . , ,
, , , .
:
, . :
, : .
:
.
.
; -
VII-VIII .
, , .
(490-495 .)
,
, . ,
, . - ,
, . : ,
, , ,
.
, : ,
. , , ,
. (490-495) (495-411)
, ,
. , ,
.

- 144 -

. II (496-498)
. , ,
,
. ,
, !
, , , ,
.
. , ,
, . , ,
, , Romanitas.
, , ,
, . ,
.
, II,
. 498 .
: - (
), . (
).
. -,
, , ,
.
, .
, ,
1 499 . .
.
. 500 .
, 501 .
, .
14
(. . ).
25 , 21
, .
. . 444 455 .
, , , 501 .
.
, . . ,

502 . .
(502 .). ,
.
, .
.
, ,
, -, ,
. 506 . ,
502 . (514523 .)
, .
, ,
, , ,
. ,
VI . .
,
I. , Romanitas,
.
,
, , -
.
, ,
( ),
, . -,
-
, , .
518 . : ,
.
87 . , 514 .
, .
, . ,
. ,
, , .

- 145 -

. ,
I,
Flavius Peirus Sabbatius Justinianus, . , .
. , , ,
.
.
. .
. , ,
. , ,
, . ,
, , ,
. , , , .
XXI.

: Meyendoff, Imperial Unity; MeyendoffJ. Emperor Justinian, the Empire, and the Church//Byzantme Legacy in the
Orthodox Church. N. Y. 1982; Meyendorff, Christ in Eastern Christian Thought; Previte-Orton; Ostrogorsky, History of the
Byzantine State; Vasiliev; ; , ; Jones; ; , V-Vlll
.
1.
, 518 . I (518-527).
, ( ) .
.
, : .
( ),
. .
, , .
, , . , 36 . 1 527 . -,
I (527-565).
. ,
.
, , , , , .
. :
, ;
, . , ,
. ,
?
, ( , workaholik)
: , .
.
. .
. : ,
, , ,
.
, , ,
. .
. , , .
, .
, . , ,
. : , .
, . , , -
, .
. ,
, .
, .
. ,
(548 ..
, , , .
: . ,
, -
, - .
,

. :
. , .
.

- 146 -

2.

: ,
. ,
.
. :
, , .
(,
). .

. , ,
. ,
, ( ), ,
, .
, ,
. , ,
, . ( )
, . ,
, , . . ,
: , , ,
. ,
, . .
, ,
, .
6 (. . , ),
535 . .
, , ,
, , , ,
. . .
- :
, , (-sacerdotium)
(-imperium). , .
. ,
. ,
, () , ,
.
()
, , , , ,
, , , . .,
. 6-
, . : ,

, , , ,
,
. , ,
, 6- .

. ,
. , 100
. . .
.
. 555 .
, . .
,
. , , .
, ,
.
.
.

, ,
,
.
I (518 .) . ,
, -
. 16 . ,
.
. , ,
, . ,
.

- 147 -

- .
,
. .
- ,
, . . , , ,
. -1 (libellus)
,
, - .
, :
.
: " , - " (. XVI, 18), , ,
: .
, , ,
, ,
, , ,
. , , , ,
, ,
( , . .), . .
- , ,
.

, .
, ,
, 28
, .
. .
.
,
, , .
,
, , .
. , ,
, : ,
. , ,
, , ,
28 , .
,
482 ., ,
. , , - .
,
- : ,
.
.
(, )
. , ,
, , , ,
, .
, .
, , , (520 .) , ,
.
, I,
, .
,
, . . ,

.
.
IV . de facto .
- , ,
. ,
. ,
, .
, , .
.
,
. .
, , , .
4.

, - ,

- 148 -

, , . 518 . , :
, ? .
1. ,
, - , . .
. - ,
.
, , .
(),
, . , , , , , ,
. . ,
( ),
( ), ()
, ,
( ). (), , ,
- . .
, , , ,
, ,
. .
2. , -, , ,
. , , ,
. , , ()
. , , , .
- , . .
. , , , . .
. .
, , ,
, .
.
519 ., .
, ,
.
,
,
.
, .
.
3. . , , , .
451 . (
, -) - (
, ),
. ,
, , , . .
. : ?. :
. . : ,
. .
5.

, . , ,
, .
519 . . ( VI .
, . .
.) , ,
, ,
. ,
: . ,
, ,
, , , ,
, .
, . -,
, () .
- , ,
, - ( -) ,
- ( -) . ,
, , . -,
-,
.

- 149 -

,
519 . , ,
.
, , ,
. ( , ,
), - . , .
, , ,
, , .
520 . - , ,
. . ,
, . ,
, ,
, , , .
6.

.
, , , , ,
. 506 .
.
(510). 523 . , , .
. 524 .
. I ,
.
I ( )
, . ,
,
.
, .
, . , (526) .
(526-534), - .
, ,
, , -
. , , 519 .,
: ,
, , .
7.

527 . , 45- 38- .


: 532 . ,
, ,
, . ,
, . .
. , .
. , .
. , .
, ,
,
. , ,
528 .
.
. , , :
, ,
,
. , , . 533-34 .
.
534 . -, .
535 . .
. 561 .
533 . -.
. , ,
, .
, , ,
, 449 .; ,
. .
.
, ,
. , . , .

- 150 -

. . .
, ,
, . , . ,
.
, :
. , ,
, -. ,
: ( ,
), ,
. , , ,
, , .
- : .

.
, ,
, , , ,
, , (. , .
. ,
, . , ,
, , .
. 535 .
,
.
. , , .
.
(, . ), , .
6- .
3 .
, , .
-
.
, ,
.
,
, , . 534 .,
, ,
II (, , )
,
. . , ,
, .
535 ., , ,
-, III.
- -
. , : , ,
. .
, - .
, , ,
. ,
. .
, ,
, . 537 . ,
, . ,
, (. . ) .

.
, .
, ,
, :
, . .
, , - .
, .
, ,
, .
- ,
.
8.

, ,
, , - . ,
, :

- 151 -

, , .
I.
.
,
. IV-V .
ad personam, .
- ,
, -.
451 . .
, ,
. , , .
537 (
: ,
,
(. . . . .) , -.
, , .
, , , , ,
ad personam - ,
, .
. , , , .
, 170 .
, , , ,
, .
, 537 . ,
. 538 .
,
,
. , ,
. , .
, .
, - ,
, . ,
, .
. ,
. - ,
. . 541 . (- ) . , .
. , : -, ,
(), -. 35
.
.
,
.
, ,
.
.
. ,
, .
.
,
, , ,

, : , , .
9.

, V
. , , .
.
, 531 . ,
, . , 92
, , , Map-, . - . .
. , , ,
! ,
, .
. , ,
. , ,
. -

- 152 -

- . , ,
(, , 532 .)
, , .
, 543 .
- .
.
, , .
. ,
(), , ()
, . ,
.
, ,
, (400 .) .
. ,
, , ,
, . , .
, , , .
, , ,
, , . ,
. : , ,
: - (),
, .
() , , , ( ) (
).
. ,
, ,
, (. ). ,
. (
). ,
.
, , ,
, , , .
, - -
- . , :
, , ,
.
, .
, , .
. , ,
, ,
--, .
531-543 .
. , , .
, 531 . ( ). ,
, ,
, , , ,
. -

, , , ,
( , . . ).
,
. ,
. 543 .
, :
15 . , - ( ,
).
, , . .
, , , ,
, .
: ,
...; , ,
..., ; ...
, ... ( 2).
, -..., , ,
, , , () ; , -
, - ( 8).
, (- ),
,
. , ,

- 153 -

, - .
, (
. 11 ).
, ,
. , , .
.
, . , .
,
, .
: .
, ,
V . , ,
543 . ,
- . ,
(547 .), , ,
(552 .). , . ,
. : ;
,
. 543 .
, .
V (
). , ,
, , . ,
, ,
, .
. ,
, V . ,
, ,
, , , .
10.

, . (466 .)
, (
).
.
, -
-
: , ,
, , ,
( , ).
, , ,
, . ,
.
. , ( )
. , . , ,
, ,
, .

. .
, ,
< , -1' . ,
. . ,
, , .
, ,
(, ) . ,
, ,
, . ,
,
, , . ,
, :
.
,
, , - .
. , .
- , - ;

, .
, ,
, .
, . .

- 154 -

11.

. 543 .
, .
. (, capitula). , , (, capui), .
, - ,
- , - , ,
- , .
,
. ,
, . 543 ., ,
, ,
,
553 .
, .
, , ,
, . . 553 ., .
, ,
.
,
. .
, . 435 .

, . 520 ., . .
, I , , ,
-, . , ,
, .
, : , , ,
, (428 .) (
)? ,
.
. ,
? ,
. , ? , ,
, , ,
?
, ,
, , . ,
. , ,
-, , , . ,
, .
. ,
( -- ), .
, , , , , .
: " " ,
, ? ?
, , . ,
()
. .
, , ,
, , . ,
, ,
. .
,
, , . .
,
, , I,
, , : , , ,
.
, , .
, :
545 . , .
; , ,
. ,
.
, ,
. !
547 . . .
, , .
.

- 155 -

: , ,
, ( 546 . -).
:
, .
: 548 . 70 ,
. - (Judicatum),
, , .
: - ,
, .
.
, , , .
549 . , , , .
.
( 548 .) , .
. , : (
V ) , ,
.
.
. ( ).
. . ,
, ,
. , , , . ,
, , ,
. . 23 551 .
. ( : IV ),
, ,
.
, ,
, -,
.
. 553 . : 5 ,
2 . 145 , (
, ), ,
( - ,
). , , , ,
. ( 381 .),
, ,
.
, ,
, . , ,
. . ,
, , ,
.
, .
,
.
Constitutum ,
.
, ,
. , , ,
, - . Consiitutum
, .
Constitutum , ,
, , , , Constitutum,
. ,
, 548 . , ( 550 ),
. ,
, - ,
. , ,
, , .
, 8- (2 ) , 14 .
.
; ; ;
12 - , ,
,
: , .
. ,
. , :
;
, . , .

- 156 -

:
,
, , .
,
, . ,
.
, . V ,
, .
, ( ), ,
, .
,
, , .
553 . ,
, , - .
6 :
. . , Retractationes (), ,
. 23
554 . Constiiuium, ,
. , , 553 .
, , 552 .
.
555 .
, ,
. : ,
,
,
.
.
. , . .
, ,
- , .
, , , ,
553 . .
, , ,
. .
, , , . , , , , ,
. , 568 . , VII .
,
. 553 . . 555 .
. , , 16 556
. , .
, .
12.


,
. - ,
, .
, , , , :
. , , ,
, - .
, ,
, ,
. , , ,
.
,
. -
: , ,
, . .
, , ,
() , ,
. - , , ,
: ,
, , . . ,
, - , . ,
, , , ,

- 157 -

. ,
.
, , ,
.

, .
, . , , ,
14 565 ., 82 , .
,
. , ,
, . , ,
, . ,
, .
. , ,
. . , , -
, ,
, ,
. , , ,
, V VI . -. , ,
431 . , , ,
.
, , --
, ,
? , , ,
, ,
, , , ?
, VI . ,
, - , V
.
, , ,
.
. ,
, ,
.
, ,
. , ,
. - .
- ,
,
. , ,
, ,
553 .
.
, , ,
, . , (. . ) (. . -) . ,
, ,
, , ,
. , ,
, V . , , ,
.
.
--, .
, . . , .
,
, -.
,
, .
, I (. ).
.
, , ,
, . 6- 123-
, ,
, , .
. :
, , , ;
. ,

.

- 158 -

, , , ,
.
( . ) ,
, .
, .
.
:
, .
, , . .
, (1 ., 1:24), .
404 . , . ,
II, 532 . . , 5 (532-537)
537 .
,
. .
, . :
.
, ( XII .,
), , 1453 .
.
XXII.

: Meyendorff, Imperial Unity; Meyendorff, Byzantine Theology; Meyendorff, Christ in EasterrrChristian Thought;
; ; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Previte-Orton; Jones. 1.
, ,
-
, .
,
.
(, )
, , . , . ,
, ;
, , ,
; , . ,
,
;
, , ,
( ), .
, 553 ., ,
. ?
, , ?
, .
: , , .
. , , .
553 .?
,
. , -,
.
, .
.
,
.
.
, : ,
, ,
. .
, , . , , ,
, .
, ,
.
, . , ,
, -.
II , , , .
, , ,
.
, -, (

- 159 -

) .
,
. - . (612-617)
. , (565-577)
I ^ (559-569)
, . , .
: 1) -
, - ;
2) , ,
--, .
2.

VI . 20 ,
. ,
.
, (
), . 482 . , , ,
.
(454 .), -
. , -, , , . , ,
, .
- .
(t 518 .). , , ()
, , ,
. ,
, , . ,
-,
, .
, , ,
(-). ,
. , , .
,
, , , .
, . , .
: ,
, ,
, ,
, , ,
, (.
, : ).
, (
, );
. .
,
; , .

().
, , , ,
( . . : . . :
).
, ,
. .
(535 .) , .
.
-. ,
. , ,
, , , .
(551 .), .
.
- : ,
, , ,
; , ,
. , , , , , , . ,
, .
, - .
, ,
, , .
: , ,

- 160 -

, . .
, -.
. -
, , , , ,
. (566 .)
, , - ( ).
569 . -.
, ( ),
.
. ,
.
(565 .) ,
. .
, -
-, .

, , , ,
, - . .
.
, . .
, . ,
, ,
-, . , -;
, ; , ,

- ,
. .
-. ,
, . , .
: -,
. .
.

II (565-574 .), .
. ,
, , , , .
- ,
.
, ,
-. , (
) , .
( , ),
. , , , ,
. ,
, 565 . , 518 ., , .
16 . , ,
V (553 .), ,
, .
, , , , II
.
, II , ,
,
, .
II . , ,
, .
, , ,
( ,
) ,
.
(565-577) , ,
. ,
,
565 .
, .
.
II - ;
.
, , ,
, ; , (566 .)

- 161 -

. ,
. ,
-- ,
, . ,
, .
- ( , 566-567 .,
).
-- ( ).
.
. , ,
-, , ,
. -, ,
.
: - .
, -
.
.
. ,
, . -
, ,
, , ,
, , , . ,
, .
,
. , ,
.
, , . 16 II
, ,
.
. .
, ,
.
.
, .
. ,
, , .
,
, 433 . -.

(. ). ,
.
II II. 574 578 . , 578 582 .
. .
(577-582),
-. ,
, . ,
; - .
: -
. , 543 . -
. 580 . -
-. , -
, .
4.

582 . (582-602),
. (582-595). . ,
, : , ?
, ,
, , , ? . ,
( ).
, ,
, ,
. , , ,
. , . .
II ,
. , , ,
. .
,

- 162 -

.
.
, , ,
, .
, , , .
,
. . , .
, ,
. 602 . ,
, . .
, .
, , . (),
, . ,
, : " , , ". , ,
, , .
, , .
- . , .
( ). .
.
, , , .
. : ,
, .
(602-610 .). ,
: ? ?
: , , .
.
.
5.

(527-536)
, ,
. , -,
518 . -
. 557 . , ,
. 561 .
.
, , -
, . ( )
, , . ,
, 170 . ,
. , :
.
, . . ,
. ,
, (-).
. -
, . ,
.
.
536-537 . 538 . ,
536 . .
,
(543 .). , - ,
. . ,
,
, .
27
. , .
, , ,
, .
: , ( ,
).
, ,
, , ,
, , --:
(. . ) .

-. 557 .,
( ). (560-561 .) ,
, .

- 163 -

, - , -
, 564 . , ,
- , , .
. (566 .) ,
18 , - :
. , -
!
-, } .
,
, -. ,
, , ,
-, -. ,
.
(576),
-.
- , .
-, 580 .
- ,
581 .
,
, , .
, ,
, -
. .
- (578 .)
(578-604), , .
, . .
- , , .
, .
581 611 . ( )
, ,
. ,
. (, )
, (. . )
.
.
II
(611 .),
, ( ) :
, .
6.

?
. ,
, . , ,
.
( ) (IV, V, VI .).
, , , : .
.
, .
, .
( ) .
,
.
, .
. , 6-
.
, ,
: . ,
, , ( ),
, , , .
, . ,
-,
.
,
, .
, . ,
, , 537 641 . (. .
-) . ,
( ), , 4

- 164 -

.
- , , , ,
.
(566 .) (- ) .
, ,
. .
, :
, .
(578-604) , . ,
, ,
( ).
. (578 .),
, .
- -
. , ,
, .
, , .
616 .,

(595-631) (604-616).
, .
:
, ,
, . , ,
, , ,
.

. .
- ,
. . (581608) . V (612-617).
. , ,
.
. :
, , -
, . -
. .
, I ,
, . ,
II,
. , ,
: .
. , - .
. - .
(602-610) ,
. . (608 .)
. , ,
. 609 . , , ,
.
. -
, 610 .,
. ,
, . , , 612 .
617 .
. . , , ,
, . , ,
, . ,
, .
, ,
. ,
, .
.
. , ,
, . ,
, : , , ,
. , . 8000 .
, .
. , ,
- .
, ,

- 165 -

, . ,
12 (617-629 .), ,
.
. , , ,
, . ,
,
. , ,
, , , .
.
, . ,
.
.
, ,
.
7.

, , , -, .

; ,
.
- ,
,
. (431 .),
(451 .).
. ,
, . .
, ,
, ,
.
, ,
, .
, ,
. (
), , ,
.
, ( ).
, .
--.
, , ,
V . .
- .
, .
, , ( )
.
451 . - , .
- . ; 454 .
, , .
V . , ,
- .
.
505-506 . ,
; , , , , ,
. ,
.
I 518 .
VI .
. 555 . , , ,
, .
, , ,
. ,
, - . (, , , -
.)
, , .
; , ,
. , , , .
; , ,
.
572 . , , II
. , II - t

- 166 -

. 573 .
II II .
591 . II .
( ) , . .
II , :
, , , . ,

. .
() III
. . III
611 .
600-601 . , ( II) .
, - II, ,
, . ,
.
, ,
II.
-. , - 497 .
-, . - -,
(. . ) - -
. , --,
, - , .
, 536 ., , (. .
) - - . ,
. -
- . 559 . .
I. ,
,
. - .
629 . , -,
.
(629-649), .
, , :
, ,
. ,
- .
,
,
: .
, - ,
410 . , -
( 30 - ),
. .
,
. , ,
,
. ,
(429 .) , , (. . , , ).
, .
486 . - : .
- , , ,
, , . .
. 497 . ( )
.
, - ,
,
, .
Map (540-552) , ,
. Map .
.
. .
, , , Map .
, ,
. (518-527)
.
. Map
.
Map , 540 .
.

- 167 -

,
. 541 . , , ,
. -
. ,
, . Map 552 .,
.
, 561 ., .
, . .
585 . , ,
, . . . ,
, .
.
.
. , ( )
. ,
, . . ,
,
(569-628 .), -
. ( 612 .)
: , .
.
.
, -
, .
,
. ,
( XV .). XVI ., ,
, - -
.
- 549 . . VII .
, VIII .
,
. . -
(. . ) .
. . -
, , .
jf
. 1898 . f
, . - I
.
f
8.

V-VI .?
, : -,
, ,
. , , . , ,
.
, , ,
. , ,
, : , . , de
facto . , ,
(
- ), ,
.
, , ,
, . ,
, . .
. , ,
, ( ,
), ( II).
, ,
. , ,
, - , ,
.
, . ,
. , I ,
, ,
. , ,
. . ,

- 168 -

, .
, ( ).
. , VI .
.
, .
, ,
: ,
, ,
?
XXIH..

: Meyendorff, Imperial Unity; Rome and Constantinople//Rome, Constantinople, Moscow: Historical and Theological
Studies. N. Y. 1996; ; Walker; Previte-Orton; Thomas, Britain and Ireland; Morgan K. 0. Oxford History of Britain.
Oxford, 1988; James, The Franks.
1.
. ,
. ,
, . 553 .
.
.
,
, ,
, , . , ,
, . , ,
, .
, , ,
. ,
, .
, ;
, .
, , .
, VII-VIII . .
- ,
. .
( ) - .
, . , , ,
. -
VI-VIII . .
,
.
.
2.

, ,
, . 568 .
() - , :
.
, .
,
. -,
. , 584 . ,
, . , ,
:
.
.
.
.
- ,
, - .
, ,
( . ), .
.
, 4
( , . , . - ' \ . ) 28
, . ,
- .
, ().
, .
, .

- 169 -

( ) . VII . -
- , - ,
. - ( , .
( ) .
, .
.
, .
, .
, ,
( ) .
VI . * .
VII . ,
, , . .
. .
, . , ,
- ( ).
, ,
.
( - ), , ,
. ,
,
. ,
, ,
. , , - ,
, . , ,
, ,
. 666 ., , II
( . .
).
.
, ,
.
:
1) ,
;
2) , ,
;
3) , ,
;
4)
- .
, ,
.
(555 .)
V . (568 .), 589
. , .
, .
II, . I
(590-604). , ,
. ( )
. ;
, ;
, ; ;
, ; ; ,
, .
540 . .
; (573 .) ,
.
. ,
.
. , - ,
. 579 .
, 7 . , , ,
( , VI .
) , , ,
.
590 . , , , .
( ),
. ; ;
(, ,

- 170 -

), - .
, ,
, .
, , . , ,
, - ,
.
:
. ,
, , . ,
, 591 .

.
. ,
. .
. ,
.
.
,
, ,
, .
: , , ,
.
, :
,
(, , ,
). , ,
.
. , .
. , ,
. (592 .). 603 . ;
, . .
, ,
, .
: ! , (.
95,11). , , !
, !
: . ,
, . .
( ). .
. .
, (604 .), 607 .
, ,
.
,
, , . ,
, ( ).
, ,
.
.
, . ,
, . . de facto 28- .
() , .
. , -.
, , ( ),
universum , , . ,
- .
.
, , .
, (
, ).
, ,
servus servorum Dei.
. , : ,
, , ,
, . , .
. .

. .
, .

- 171 -

: (595 .)
, , ,
. :
"". , : .
. , ...
, - , .
, , ... , -
, - , .
() , .
, , .
() , , , ,
. ! , !
. ,
. ,
. :
, . ,
, .
,
.
VII .,
I (655 .).
III (607) IV (608-615) , ,
. (625-638), (610-641),
, , , .
. ,
. VI (680 .),
.
- II.
, - I (653),
655 . - ( II)
. II (668 .) - .
VI (680 .),
.
.
, , ,
.
. ,
. .
(. , , . .)
.
.
-
() (692 .),
( , , , . .). II
, , , ,
, .
, VII, 706 . . , . VII -
, , - ,
. 711 . , ,
.
III (717-741) V (741-763),
. II (754 .)
. .
.

V , ,
, . , ,
.
; , ,
. , ,
? , , . !
!
,
. V
. 568 ., , ,
( ) 100 .
(555 .), V .
. , , 569 .
(

- 172 -

). , , , .
. ,
.
(570 .) ,
, , V .
, .
(672-681 .).
, .
. 586 . , , , ,
, ,
. , , , .
591 . I , . ,
, ,
.
, 568 .,
, .
, , .
, . 589 .
-- , 590 .
. , ,
(603 .).
, , , .
. , ,
. , V (608-615),
, , : -
, , ...
, , . , 602 .,
, . ,
. , . , ,
-.
(652-661), .
.
I - . ,
(590 .), .
, .
, . . ,
, ,
.
, . ,
, , ,
.
, , ,
( ,
).
699 . ( ) .
(678-700) ,
. , ,
.
,
. . ,
,
,
. , ,
.
, , ,
.
4.

VI . . , ,

. ,
. , , , .
.
.
, , , .
.
VI . . ,
(563 .) . (597 .)

- 173 -

- . ,
. 635 . . .
. , . , (-) ,
.
.
. (t 577) ; .
12 (592 .) , , ()
, , ,
. ,
610 . ,
.
,
. IV .,
,
. V ., . , ,
(. ), .
, , -
. . , (t 570 .), ,
, ,
, . ,
.
: - ( ,
); , ( , );
, ,
457 . , - . 525 .
, .
, 525 . ,
.
. VIII ., XII.
-, -
. ,
. (672-735) .
, . ,
, , . -
, , , , . ,
, ,
. 596 . 40 .
. ,
, ,
.
.
, , 597 . .
601 . , , ;
. ,
, V .
. .
, , .
601 . 625 .,
. ,
. .
- , ,
. , , ,
, , .
, .
, ,
. [ , I
I .
. - ', , .
! t ( . )
( ). (664 .),
(Oswy). . XIII .
668 . , .
. ( 66 ),
. , , .
690 ., 88 ,
.
, , --,
, , , .
. - ,
, . -.

- 174 -

, . (VIII .), .
, ,
-
- . , (664 .)
, .
, , , ,
. ,
. , , .
5.
, ( )
589 . (711 .) -
, , .
120 ,
.
, (
). .
, , .
, , .

(Lex Visigothorum).
. , , ,
. . ,
. 589 . ,
, ,
. , .
VI , ( ,
).
,
- , .
,
.
, ,
filioque, , ,
. , ( ,
633 653 .).
6.

(493 .) , de facto
511 . .
,
. . (590604) - ,
, , ,
, . .
.
(561-593 .) .
,
. - ,
, , de facto
. , , ,
, , ,
.
, ,
, ,
. , ,
.
(511 .) ,
, I (558-561 .),
. ( 613 .), II
(584-629 .) - (629-639 .), .
.
(493 .) 3000 , , ,
. .
, . . . ,
I, .
, II, ,
, ( ,
. -, ); ,
II 10 ( ). ,
(, . , , , ).

- 175 -

, . . (
, .)
, , I (629639). , . ,
. . ,
, . ,
, . .
, .
.
, , .
, . .
592 . . ,
. ,
.
. . ,
, .
,
.
, .
,
. II
. ; ,
. ,
. ,
.
. II .
VII VIII . -. -
, . , ,
(732 .), .
(751 .) . .
, . ,
.
( ),
, . ,
. .
, , 754 . .
, ,
( , ) , ,
. .
.
, . , ,
, , .
.
7.

(553 680 .)
.
, post factum ( V
). , , , ,
, ,
- , .
, , ,
. , ,
.
VVIII . de facto , ,
- , .
.
, .
V, VI VII .
, . ,
, .
, , , ,
.
( )
. (6- );
, (28- ).
.
, , .
.
sub-urbicarian () ,

- 176 -

,
. .
. ,
.
, .
(,
): - , , , ,
. , . ,
, : 669 1050 . 376 ,
.
, , , , .
, ,
, - , , , ,
, , .

. ,
. , I .
, - I .
| . : |
? , ,
, : , ( , . - , ,
.) . -:
. ,
. :
, , .
, , \ ,
, - |* .
, ,
.
, , :
. , , ,
. , ,
, 28- ,
, . , ,
, ,
, , .
: ,
, . ,
, .
. ,
, ,
, , , . ,
, ,
. , V ., ,
, .
, , , ,
.
(664 .) ,
. .
, -
. 742 . . ,
, , .
,
( ).
, , .
. ,
:
.
, ( ).
. ,
.
VIVII . ,
, . , ,
, , , ,
. , .
, , ,
, ,
...

- 177 -

. .
: Meyendorff, Imperial Unity; ; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Previte-Orton; Runciman S. A. History of the Crusades (3
vols). Cambridge, 1980.

X.
(602 .),
II,
. , ,
. . ( -)
, , .
. , ,
. ,
. . (XII .)
. 13- : ,
, , ,
? ,
, 43-
. , ,
, , , . . ,
...
609 . ,
: ! ! .
, , .
. .
5 610 . . : , , ,
, ,
, , , ,
. , , : "-, , !" ,
, : " ". ,
; ,
; ,
, ... ...
. ,
(610-641), .
: , : .
, , , . ,
, .
. ,
. , 19 .
: .
,
, . ,
.
,
(610-638). , (
). , .
, , .
- , ,
. , . 614 .,
, ,
. , 631
. , 14 , ,
, XII .
.
, :
( ), (. ).
, , , .
, . .
, .
, - :
, , , .
,
.

. ,
( ).
, ,
, , I .
, .
- ,
, . . , II

- 178 -

, .
610 . ,
, - . -,
. ,
. ; 12
.
, . 611 ., 613.
614 . , .
, . 15 614 . . 5 , , ,
. . ,
, . , 60 . 35 . . :
, , . ,
.
. , ,
. ( . XVII, 5)
,
.
.
, , 618 ., .
, . . . 617 .
.
, , .
. 619 . . , ,
. .
. .
, .
622 . . (,
, ). ,
, , .
. ,
. .
. ,
, ().
: .
626 . .
, . 100-
, ,
. , : ,
.
. . 9
. , .
. , ,
, , :
, , ,
...
. 627 . ,
- II , 628 . .
. -, .
, , . ,
.
2.

. -
. , .
. ,
, . .
, , .
. ,
, .
, . ,
. . , , ,
, .
. 12- 622 .,
, .
629 . , ,
(, ),
.
. - .

- 179 -

. 632 ., 19
, 651 ., ,
, -...
.

VII . :
, ,
, . VII .
, .
. ,
.
, ...
: -
. . , , ,
. .
- , .
, .
. .
. - , .
. , , -,
.
, , ,
,
.
. ,
, 40 .
, (
). (, ), .
, ,
. ,
, , .
. ,
(, , ,
). , , ,
, .
,
. ,
. , .
10 , .
622 . (). ,
, . .
() (---). 632 ., , , .
, . , ,
, . ,
, , ,
, .
, ,
, , . ,
. , , , , .
, , ,
.
, 622 . , .
. : .
.
. , ,
, , .
. ,
. .
.
-.
, .
- . 630 . .
, , ,

-, . ,
, .
4.

- 180 -

.
, ( ) ,
, . ,
.
634 . () . .
634 .
. . (550-639) .
.
, , ,
. ,
( ), .
. - ,
. .
, . 1000
700
!..
, , ,
. 635 . . .
- -,
.
20 636 . . .
, . 12 .
( 40 . ),
. ,
, , .
, .
. ,
. , .
: , , ! ,
. . ,
. - .
. , ,
. .
. , .
. .
, . .
, ,
.
.
638 . . , . .
. ,
, ,
. : ,
, -. ,
.
, . . , 7 .
,
. , .
, , : ,
. ,
, .
. , ,
, : . , :
. .
.
.
. .
, . .
, .
: .
, ,
, .
, .
, .
, .
, , .
, , .
, ,

- 181 -

.
. ,
,
.
, , .
. .

6.

638 ., . 639 .
. , III, - 651 .,
.
639 . 4- .
, . 640 .
. (12 . ).
( ), .
, , 641 . -"
. .
. ,
.
641 . . , , ,
, . ,
: , .
. 641 .
. : ,
, 4000 , 4000 , 400 , 12000 40000 .
.
- .
645 . , -
. , , ,
.
, . . 700 .
() . 11 . 717 . , .
,
( ), ,
, , , .
(525-600). , ,
, , , , - , ,
, , .

- 182 -

- 183 -

- 184 -

XXV. . . . . .VI
: Meyendorff, Imperial Unity; Meyendorff, Byzantine Theology; , ; ; ; ,
- .; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev.

1.
. ,
. ,
, ,
, , ,
.
. .
,
. , , -
. , ,
, , , .
, ,
.
, , , , .
, , ,
, .
, , : , -

, II .
. , ,
, ,
. ,
, ,
( ). .
. ,
. , , (,
) , . (),
, , (), ( ) . V
, , ,
. , ?
: ( 553 .
), .
() .
( ),
-. -
. VI .
, : ,
, . ,
() . , ,
, .
. 615-617 .
, , , .
622 . - (), ,
.
, . 626 , (
), (. . .
. ), (. )
.
. 633 ., . -, ,
, . .
, , :
,
. , , :
, .
, 20 ,
.
2.

18 (611-629) 11 (618-629)
. ,
. (614 .) ,
, .
II . ,
:
; , , , ,
.
, , , . 614 .,

- 185 -

, ,
. . ,
, .
, ; , -,
, . -' ,
, ,
. , ,
, , , . ,
. , .
, - ,
. II, (611 .),
: .
, (595-631)
: , . ,
(. . ).
,
.
. ,
628 .
, -- .
.
.
. ,
II. , , ,
!
628 . .
II.
, .
, ! . . , ,
. ,
. - .
, , ,
. , 591 .
2 : _ .
(607-608 .) , ,
. ,
. ( 630 .),

. ,
. ( , 632-633 .)
193 , ,
. , .
, , ,
- . 660 .
.
. ,
, . - ,
, , .
, .
, , .
631 . .
.
. .
, . ,
, . , ,
- (1182 .).
. .
631 . , ,
() . ,
. ,
. ,
, ,
, . , ,
. , ,
.
(631-639), (),
. -
. 631 . , , 639 .
,

- 186 -

.
(623-662 .) ,
. , .
, , . ,
616 .
, .
. ,
. : -,
. , -
(), , ,
. ...
3 633 . ,
. 9 -,
. , . , 6- :
, , .
, 7- (
- ). .
7- :
, . . 8- 9-
, , . , V
.
: , ...
, , : , . ,
, ,
: ,
. , ,
. .
.

633 ., , ,
(550-641). 80 .
, 9 , .
, , ,
. .
, , , .
, . ,
, ( ),
, .
, , , ,
. ,
, , .
,
.
? 550 . ,
, ( ) .
. ,
619 . . , .
,
. , .
; 10 .
, . ,
. ,
- . .
,
.
(614) , ,
, 619 ., . ,
- . .
627-628 . ,
( ), .
, , ,
. , ,
.
, , ,
. , . :
, , . , ,
. .
. ,
, ;

- 187 -

, , ,
.
. 634 .,
,
. .
, ,
, , ,
. .
:
,
. , "
". , ,
. , . ,
, , .
, ,
. , , ,
. : , , ,
. , IV.
, , ,
. , , ,
. .
, , VI
. . ,
( ).
. -,
- -, , , , . . (
).
,
. , , ,
. .
. -
, , , .
VI ,
,
.
, , ,
cathedra. : ,
? , , .
: -
, ( ).
, , . - .
, -
- , :
? 638 .
, , , ('
):
- , . .
, . .
" ", , ,
.
, " ", .
, .
, , , ,
, , -,
, , , .
, .
. .
, , . ,
.
. , . ()
, . ,
,
: ,
. -, . , ,
( ), ,
, , , , , ,
, .

- 188 -

, . , .
,
. ,
, , . ,
. .
, , , .
. ,
, , .
,
, . .
. (638 .), .
. :
(641 .).
,
: ,
.
4.

, .
- , ,
. , ,
, ( )?
.
, .
, ,
. , , ,
.
( , ),
(... ... ). ,
, . ,
, . , , ,
: .
, , .
. (,
), - ,
(431 .).
( . , , ),
, VII . :
, ,
(), ,
, , .
5.

638 . (638-641; 654-655)


-. .
:
, .
, ,
. :
, , , ( ) , . (
), , .
- ,
- .
645 . ,
.
646 . . (642-649) .
, -. .
. 646 .
, .
, - ,
, . , ,
. ,
, .
,
. ,
, , ,
. 648 . II . ,
, ,

- 189 -

. :
. ,
.
, . (649-655) ,
, . .
, ,
, .
649 ., , I ,
, . ' ,
. , . , ( ; ).
, ,
, .
, II,
- .
: , : ,
. .
.
. , (. .
), , (
). , , ,
. .
. , .
, , .
, (16 655 .) . I
.
. 654 . ,
, . ,
,
(655-666 .), . , 663 .
_ . . ,
.
, ...
, , , . ,
.
6.

. 580 . .

. 610 ., 30 , ,
, . , ,
. ,
. 632 . ,
. , ,
. . . . 649 .
I (, ,
).
653 . , .
, , , ,
. , Acta Maximi.
, , .
, , , , ,
, , , .
- , :
, , .
II, , ,
... ....
, ,
. : . , , ...
. (655 .),
. 662 . , ,
, , . . ,
, (13 662 .) 82 , VI
(680 .) IV. , -
...
7.

. ? :
( ) , . . , ( ). .

- 190 -

, ,
. , , ,
. , , ,
.
, ?
? .
, ,
- . , .
. , ( )
.
, , , , , . .
, ,
, , , .
, , , .
, , , ,
, . ,
, . ,
, .
, ,
, . , ,
, , , ,
. , ,
, , .
, .
. . : " " .
, ; , ,
. - ,
, , . ,
, .
. . , . . ,
, , .
, , , .
: ,
. , . . . .
, . , , ,
, ,
, ... , , . ...
... ,
. : !
, ,
(. . ).
, ,
. , - .
, , ,
, , , , . . ,
, .
, .
, ,
, ,
: (, -)
.
, ,
, . , ,
- .
, , ,
,
. , , ,
, -I , .
8.

, II .
,
(668 .).
IV () (668-685).
. 663 . 15 .
, . ;
. ,
, . , , . 670 .
, , , . 672 . ,

- 191 -

. 674 . 678 .
(, . -|
. -<1
, ( ,
- ).
, . 678 . ,
. .
. 30 . . ,
3 50 50 .
.
,
.
678 .
. , III 718 .
732 . -,
- . IV .
, ,
, .
- .
; - .
( ), , ,
. , .
status quo,
. , .
.
, .
-. , ,
. .
9.

.
, .
, .
, ,
, , 12
.
VI .
, (11 679 .). (679-681),
, .
, .
. 125 (. . ,
) , ,
. .
, , :
, : ,
. , , ,
( ). ,
, ,
, , . . ( ;
,
. , | , , ,
.
, ,
, . , ,
, : , , , ,
... , , ( 22: 31-32).
, : ,
-, , ;
, ,
.
. ,
.
, , quae ejus gratia atque praesidio ab
omni errore illibata permanet.
,
. , , , ,
( - ),
. : , ,
, .

- 192 -

IV .
, , .
, , ,
.
VI 7 680 . . 16 681 .
18 . .
43 , 174 .
680-681 ., , , ,
, .
. , ,
, , ,
, , , .
, , 680-681 .
. :
. : , ,
, .
, . ,
, . , .
. , , :
, , , .
. , .
, ,
,
, .
, ,
, .
8 (7 681 .) , ,
. -.
11 12 .
681 . . ,
, , ,
.
15- ( ) .
, ,
: . ,
,
: - .
. , , . ,
. :
, !
16- ,
: , , . .
-. ,
-, . , ,
. , , . ,
, .
, .
. VII
XI .
: , . ,
, , , , .
, , , !
(. . ) (. .
), , .
. , ,
,
,
. , ( -)
, , ,
.
, 680-681 ., ,
, . . . ,
,
, VII . .
, , , - . .
,
.

- 193 -

. II - ()
: ; Head . Justinian II of Byzantium. Madison, 1972; ; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Previte-Orton.

1.
IV 685 ., 33 , 17- . II
(685-695; 705-711), 17 .
, , . ,
, , .
, . , .
II .
. II ,
: ,
.
, ,
. ,
,
. , . ,
, .
. (
, , ),
- , , , : , ,
....
695 . , . . .
, : , !, : !.
, ( ) ,
. . , , ,
.
, , , .
. ,
. -.
, , .
, , ,
, . ,
: , (), .
, ,
.
.
,
, . .
.
: () , ().
. , . , ,
. , , . :
, , , .
,
. , 705 .
.
. : ()
, ,
, .
, .
, , .
.1 ,
, ,! : ,
-? . - .
, , . , ,! .
. -t,
, .
}, , ,
( ,
). , .*
.
.
, , . .
, . . , ,
. , ,
. . ,
, . , 711 .
.

- 194 -


, .
.
. . II
, , .
, ,
.
2.

II VI .
, : (Servus Chnsti)
, ( ).
II V VI , ,
.
, , , ,
. , V, VI .
.
691-692 .
. ( ), VI .
, -, V VI .
. , 102 ,
, .
( 12).
, , ( 3).
( 6). , , ( 14 15). ( 24).
( 33).
( 22, 35).
.
( 19).
. ( 23). ,
, ( 101).
( 83).
( 28). -
( 81). ( 64, 70).
( 75).
( 56). ( 88).
:
( 42). ( 44).
, ( 45).
.
( 51) ( 50), ( 54),
( 61, 62, 65).
, ( 79).
( 94). ( 100). -
( 91), . .
. , 2 85 ,
. 50 ,
. 36 28 ,
. 13 , ,
55 . : 16- 7
; 52- ,
; 57- , ,
. 82- , ,
.
, .
, , . II , ( I
). - : , .
, .
. II ,
.
- ( ,
). , II,
. . 711 .
II , , . ,
, .
.

, (711-713), . VI ,

- 195 -

.
712 . . ,
, . .
,
.
, ,
. -. 713 .
. II (713-715).
. ,
. .
. III,
III, .
. . .
: , ; , ; Meyendorff, Byzantine Theology; Meyendorff, Christ in Eastern Christian Thought;
; ; , V-VIII .; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Previte-Orton.

1.
. ,
.
.
, .
, , , -. ,
, , ,
, . . ,
.
( , ),
. , .
, ; ,
, , . ""
( ), , , .
. : ,
, ,
, , .
- , ,
, , ,
. , , -
, . ,
, , . " "
" ", " ..." (. . , ).
, , ,
|: , . [ ,
. | . ,
. |0 , -|.
-| , , , , , , |
; ,
,
, ,
. ,
, .
IV .
, , . -
. , . , . , . .
, III . ,
, - .
. , ,
, , ,
. : , ,
... ,
?
. , , ,
. , , . , ,
, .
.
.
.
. , , ()
(. 300 .) . ,
-, , ,
, .
. VII . ,

- 196 -

.
, .
VII . , ,
. - ,
, , , , , , , ,
, ... , , ! ,
, >' .
... , ,
... , , , , , -5
( , ,
). -> , 82
: , - , ,
-1 , . ,
, ,
-' -
, , . , :
, .
, -. ,
! .
'
, . , , , ,
, ...
, , ,
, , , . .;
, , ,
(). ,
, .
, , ,
, .

.
, , , .
, . .
- ,
, .
, , :
, , , , .
I, , . :
: .
, - , .
.
, I : , ,
, , .
300 , ,
, 6000 . , .
. . , ,
-. ,
, : . . .
2.

II 6 . 717 .
III (. . ) (717-741). ,
II.
. .
717 . .
. . .
, , .
( 717 . 718 .), , 150 .,
. .
, 740 . .
, , . .
, .
, . , 726 .
,
.
.
- . .
, , , .
.
.

- 197 -

. . II : ,
, , , , . ,
. ,
. 727 .
.
. ,
, . 730 .
. , .
.
. , , ,
, . , ,
. , .
9 .
, : ,
- , ,
, .
.
. ,
. (675-749), , . .
.
.

II, :
,
; . , 800 , - ; , 700
, , , .
.
II, ( 727 729 .),
, ,
, ,
, ,
, .
: , . , .
, .
, ,
, .
. .
.
, . .
:
(. . ) , , . ,
, ... ,
. , , :
, ( ).
, - : ... ,
, ,
.
. (),
, (), , .
.
4.

, . .
, . ,
-' .
II , ,
, , , .
II 731 . III . ,
93 , : ,
, , , . ,
.
. , .
. 732 . ,
. ,
, . . .

, , .
, . . (, , ),

- 198 -

, (, , , , , ,
, ), ,
- . , , ,
, .
, . ( , ),
. ,
,
.
-, .
,
- .
, . , ,
.
, , ,
.
. ()
, . -
(IX .) .

, .
.
18.VI.741 . , ,
. : ,
, , , ,
, , , , , ,
!
5.

V (-
, . . - ) (741-774). : ,
, , ,
, , .
, , .
, , -. , ,
: ,
. , ,
. .
. , - - ,
. - I.
, , .
, , .
, , , , . ,
. . , .
, : , . ,
.
, ,
. 11 , ,
, . 754 .,
.
, ,
, . . II
,
. , .
, (Patricius Romanorum).
754 . .
. (Patrimonium
Petri) .
...
6.

, .
. , , , ,
, . . . .
, ,
, . 338 . ,
III (698-705 .). : . 10
8 . 8 .
, ,

- 199 -

.
27 : .
, . . .
13- : , , , !
: ,
, ,
, ,
. , ,
,
, ,
.
,
, , ,
, .
, , (. . ).
, , , .
, . ,
; , .
, ,
, .
, , : , ,
; , , , , .
. , ,
, . , ,
.
. < ?
, , , , . ,
, .
, , , . . ?
, . , . . . ,
( ), ,
, .
.
, ,
? : ,
, , ,
, , (. 11:38). , .
, , ,
, , , .
.
V . :
, .
, ?
, .
:
, ,
, , , .
, , ,
, .
.
. -
, , , ,
, , , ,
, , ,
.
... : ,
, (, , ),
( ). ,
, .
,
-. ,
.
:
,
, , ,
, .
, ,
, , .

- 200 -

, .
, ,
.
, ,
, , ,
. , .
,
(!), ,
, .
. ,
, -
, .
: ,
. ,
, . . , . .
, :
?
, .
, , , . ,
: , . ,
, . , , , ,
.
7.


. , .
, .
. 50 .
775 ., .
.
--: (. . III)
, , , , , ,
, , .
, , ,
.
, : .
. VII . .
: ; ; , ; Meyendorff, Byzantine Theology; Meyendorff, Christ in Eastern Christian Thought; ,
; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Previte-Orton. 1.

775 no 780 . IV ( ).
. ,
, . , .
, , .
, , , .
VI.
. . ,
, .
, , ,
. (784 .) .
,

. , 25 784 .
. . (782 .)
, ,
.
I ,
, .
, ,
, ,
. , , ,
, , .
. .
,
(irreprehensibilis).
: ) , 754 .,
; ) , , , ,
, ,
, ,
; ) , patrimonia Petri, . .

- 201 -

, ,
. ,
; )
: sed utrum per imperitiam aut schisma vel haeresim miquorum scriptum est ()
"universalis".
, "" ( ) ,
. , , universalis
, . . - "", ,
, , .
"", .
,
(principatus potestas) , ,
, , ,
...
, ,
, .
, , , ,
, ,
.
. ,
!
, .
. ,
. ,
, ,
.
786 . . .
.
2.

VII 787 . , . 350


. 8 ; , . , 24
787 ., 23 . ,
.
; ,
, . : ,
.
. 5- , ,
. ,
.
,
, :
. ,
.
,
. ,
.
.
, , ,
. ,
.
. .
: -, ,
; , .
. ,
. ,
, -, , ,
-, . ;
, : - ,
- , ,
, VI .
.
; ,
28 (29) .
,
754 ., . , ,
,
.
.

- 202 -

.
, . . 5 (6)
, .
13 7- ( ) VII
. :
, ,
. , ,
, ; ,
, , .
, .
, , :
, , ,
, , , ,
, ,
, .
,
, ,
( ), , (),
, ,
. , ,
.
, , ,
.
. , . . , ,
.
,
- , - , , ,
, . , -
- ,
, , , ,
.
, :
1) ;
2) , , ;
3) , ;
4) (, );
5) ;
6) ;
7) ;
8) , , .
, : , ! ,
, .
! ! !
, , , . ,
, . II, II,
II! -!
(), (), () !
3.

: , (.
3:15). .
, ,
. , .
, .
-, , .

. ,
. . -,
, .
.
, , ,
, , 716 .
. , ; ,
, , .
. ,
.
, . 781 .
. () . (- ),
, - . ()

- 203 -

. , , .
. 787 . ,
. 788 . .
. ,
.
. , .
795 . .
. ( )
, ,
. , .
, .
: .
, . 15 797 .
, , .
(797-802).
. ,
. , , .
. (759-826) 12 1999 .
. .
, , .
, .
( ) , .
, . : , . ,
. II,
, , 25 809 .
.
,
. ,
. ,
. ,
. ,
.
.
. , . .
. 802 . . ,
(t 9 803 .). .
(802-811 .) .
, , .
,
.
, . , ,
, . , VI
, - .
, .
806 . . , . .
, ,
. , .
, , , .
.
, .
. -| , . I
. j , -
. (809 .) .
.
. , ,
(811 .). , .
I (811-813 .), .
. : .
, . . 812 .
( ).
.
, I.
, .
. , ,
, , . , ,
. .
. ,
, : .

- 204 -

. ,
. , .
, , .
. -. -
, -, :
! , , ,
.
813 . I V . ,
. .
4.

V (813-820) . , ,
. , , ,
0 . , 818 . . ,
.
, .
, ( ) , ,
, - ,
. , .
814 . ;
, . 25
, 6 815 . .
-. .
815 . . .
1 815 . ( ) , - .
, , , .
.
. .
, .
2- . .
754 ., 787 .
. : ,
, ,
. ,
. , ,
(, ).
. .
, ( ) .
.
.
5.

.
. , , ,
. . ,
.
() 6 , , .
:
; ;
; , ;
; ;
, ...,
(. , ).
. . .
. : ,
, : , ,
, : . ; , .
. , ,
: ? ? ,
, V ,
. , ... , ... ,
, , .
, 815 ., . : , ,
: , ? -, , ,
. , ,
. ,
. , , ,
? ,
! ? , ,

- 205 -

. ?
, . : ?
-, , ? :
. , . , :
, . , , , ,
, .
V , ,
. .
. .
, , .
: , ,
. : ,
, - , ,
, , ?
, , , , .
. : , !
, , . ,
, .
, . :
, , ;
, , , ; ,
, ; , , ,
, .
820 . . .
7- . -|, .
: , ! , .
. . ,
,
. : -, , , .
, , , , ,
, , , , , (. 7:6) , ,
, , , .
! ! , . ,
. . .
. .
.
. , ,
... . .
: ,
, , , , , -
, , ,
!
, , ,
, ,
, .
. II
: !
, , ,
, ,
.
6.

, II () (820-829 .). , II
V. . . ,
, .
, . ,
, . .
. ,
.
, . , ,
. : ,
, ,
. , , , ...
, ... ,
, , . , .
, : .
( )
(754 .), (787 .), (815 .) .
II .

- 206 -

.
,
. ( )
. . (
) , .
. . (,
. ). ,
.
(829-842 .), (
), . ,
(, 3- , ),
.
. 833 .
, . ,
, .
, . ,
-, .
, , .
, , : , .
( 200 ), ,
, . : , ,
. , , , , ;
. ,
. , , ,
.
, VII
, ,
. - , -.
, , , , , ,
III . . , .
; , . :
-.
, , : ,
. , , . ,
, : ? :
. , ,
. . ()
. 1-, 3-, 4- 5-
: , ..., .
, 831 . . .
, . 842 . .
, , .
7.

, III,
.
.
. .
. . , .
,
, , . .
, , .
, , , .
, .
843 . 11 . .
. .
, .
: .
: ,
, ? -
.

.
847 . ( ).
, , .
. .
III , 16- ,
. 867 ., , ,
.

- 207 -

8.

787 . . ,
. , .
I VII - , ( 794 .)
Libri Carolini Qutuor, 790 . .
, , ,
-, .
, ,
. Libri Carolini:
, , .
Libri Carolini .
, , .
, . , ,
, : ,
. , ,
, . -
: - , , ,
, . ,
, .
: 1) (754 . 787 .) ,
, ; 2) ,
, ; 3) ; 4) ,
( , , ),
; 5) ,
, , ; 6) , ,
, , .
794 . VII ,
Libri Carolini, . :
,
, , , ,
. ,
.
I . ,
, .
VII , , ,
.
: ,
. ,
, , ...
IX .
( , ) .
, .
? ,
.

:
. :
: , ; . // 5. , 1947; Runciman, Byzantine
Theocracy; . // 1, ., 1994; MeyendorffJ. Ideological Crises in Byzantium 10711261// The Byzantine Legacy; MeyendorffJ. The Byzantine Church// The Byzantine Legacy; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasihev.

1.
, ,
.
.
: ,
? ,
, , .
, . :
, , ,
.
, , ,
. , .
. .
; , ,
. ,
.

. , IX .
I , , .
,

- 208 -

.
,
. -, , , ,
; ... , ,
... ,
... , ... ; ...
... .
... ...
...
... , -,
, , ,
... ,
. : , ,
.
, , , ,
, . ,
, , . ,
, . :
(
).
.
, , ,
: , , , ,
. , -
, . , ,
, ,
, .
.
, ,
.
2.

. .
.
, . ,
. ,
. ,
, . . .
.
. ( )
. , -
.
.
, ,
. .
, .
: Lex orandi lex creden-di est , . .
. . . ,
.
.
. , . , . . , 8
. , . ,
, , .
. :
, -
. , -, , , .
.
.
,
. . "" ( ),
. "", . . ,
"" .
. , .
, , . ,
. "" (, , "",
, , ),
"" , , ,

- 209 -

.
, , , ,
"" "". ,
, , ,
, , , ,
- ... " ,
, - ,
, , , . ,
, ,
, , , -. .
, , , "",
... , ,
, .
" " , , " (. ).
, :

. ,
"". ,
, , , ;
, ,
. Mutatis mutandis -
""
.
(X .)
, - . , ,
.
XII . "" , "" .
"": .
, , , ,
" ". " , ,
, , ..."
(. ). .
. . ,
, .
, ,
. ,
. . ...
3.

.
, .
.
, , ,
.
. , .
, ,
. .
, :
, .
.
, , .
; (,
). .
. . . .
: Ostrogorsky, History of the Byzantine State; , . , 1970; Obolensky D. The Byzantine Commonwealth. N. Y.,
1982; Runciman S. The Eastern Schism. Cambridge, 1966; Vasihev; , ; Dvormk F. Photian Schism: History and Legend. Cambridge,
1948; Dvormk F. Byzantine Mission among the Slavs. New Jersey, 1970; Previte-Orton.

1.
I (843-847 .)
. , -, ,
. .
. (847-858; 867-878),
, , , . , , , .
, . .
,
, , , . ,
. ,

- 210 -

.
, , ,
.
853 . .
.
856 . . III
. III,
. , .
, . ,
, - -. , ,
.
. , ,
. ,
.
. (858-867; 878-886; . 890). .
, , , , .
. ;
. .
, , 6 .
, , .,
, .
, ,
-, . 3 .
, .
, . . .
859 . , . , ,
, ( ).
I (858-867), -.
.
, ,
. - ,
. - - (
).
. , ,
. . ,
.
, -,
( ). ,
861 . , ,
.
, .
859 . . 859-861 . - .
, ,
. , -
. , , ,
. , , ,
, ,
. , . ,
, , .
, , , .
, (863 .),
, , .
,
, .
( ) .
. . , , ,
, .
,
.
2.

(863 .) .
. .
. , -
XI .
, 860 . ,

- 211 -

,
. 866 .
,
.
.
( , ), , . ,
, .
.
(827-869 .) (815-885 .) .
, .
, . .
.
862 . ,
. . ,
. , , .
. 863 .
() ( ) . ,
( ).
. ,
.
, , ,
. ,
, ,
. .
.
, .
-,
, , , .
.
, . , XVI .
. ,
, .

, . .
, : , ,
. .
, ( ).
() ,
. - ,
. . , . I II
, , . , ,
, , , . , ,
. (Santa Maria Maggiore), .
, .
869 ., .
, . , ,
. 2,5 .
, (!) .
Filioque .
809 . . III , ,
, ,
. ( filioque)
. .
, , , .
. , .
. 885 .
.
, , ,
. . , . ,
.
, 816 . V
, ,
, .
. ,
, , . , , V
. ,

- 212 -

, ,
. , ,
, - . ,
: , ,
,
:
.
, , .
. , ,
. , IX .
, .
, .
,
. , .
, .
: (831-836)
,
.
, . ,
, ,
, -I
, . ,
, 1 ,
. , ,
845 . 852 .,
, - .
, :
.
, -
-,
. ,
.

: -, , ,
, , .
60- . , ,
. :
, ,
. 864 . . ,
, , ,
. ,
865 ., .
.
, ; ,
, , I
, . , ,
, ,
. ,
; , ,
,
, .
,
III.
, : ,
, , . ,
, ,
. : ,
, .
, ,
.
,
. . ,
. : . ,
, .
.
.
, ,
.

- 213 -

. . ,
, ,
, , .

, , , . , ,
:
, ;
,
. .
. ,
, ,
. , .
,
,
. , .
, .
- ,
, . :
, , , ,
.
, ,
, . 866 .
, ;

. I, ,
,
.
- ( -),
, , , .
: ;
; -aae
,
, ; , ,
, , ,
.
, , ,
, , , ,
,
.
, , : ,
. , ,
; , ,
- . , ,
filioque .
filioque ,
, -,
.
, . , ,
, , , ,
, ?
, , ,
? , , ,
, , , ,
, .
, . ,
, , ,
, ,
. , : ,
, , . ,
,
. ,
, , : ,
, .
, , ,
,
. ,
, , ,
, ,
,

- 214 -

.
,
, .
, , ,
?
?

. , ,
, ? ?
? , ?
, , , ?
, :
?
,
, .
, .
. : ?
? , , , . , ,
.
, .
? , ?
?
: ;
; ,
.
,
. , ,
, . :
, ,
, .
.
, , . ,
, .
. , ,
.
, , , .
, ,
, . ,
, .
, : 866 . , -
, , :
,
. , .
, , (
) .
, ,
, , . . ,
, 866 .,
, , . ,
.
, ( , )
.
4.

. .
,
. ,
, . .
, ,
, , . .
, :
, ,
, , , (
). . ,
.
: .
(filioque), . . , ,
,

- 215 -

, .
. , .
,
. . ,
. ,
863 ., ,
.
867 . . 500
. , filioque :
1) ; 2) ; 3) ; 4)
, .
.
: .
. .
; - . III ,
. ,
. .
. 865 .
-. ,
.
, . 867 . ,
. I .
, . , 200 .
. ,
, . , ,
, .
II, 867 ., ,
, . , 867 .
. , .
. I, II
, . ,
, ( ).
,
,
, ,
. ,
.
867 ., , II 868 .
, - ,
, .
869-870 . , II.
. (
12 ), . . , ,
. VIII
.
( 870 .) , ,
.
, :
?
.
. , ,
, ,
. , ,
.
: ,
. , , 870 . ,
4 .
. , ,
.
. , ,
. , ,
. , ,
. , .
, .
, , , , , .
:

- 216 -


.
,
, IX .
. .
, , .
, , :
.
, ,
, , .
, .
,
, .
885 . : .
. . .
,
. . .
.
886 . . ,
,
. 893 . .
. , . . ,
,
.
. - , . ,
.
,
.
. .
. . I,
, , .
, , . , .
.
, .
6.

, . -
. , , ,
.
.
. (877 .)
(877-886 .).
VIII (, ).
. 879-880 . :
, . . VIII,
I.
.
,
. , :
. .
:
1. 869-870 . , .
2. , (
, ).
3. , (
, ).
4. 787 . .
5. ,
.
6. - (
fihoque). , - , .
, .
, . XI . VII ,
869-870 ., . , .
. 6 . 886 . ,
VI, . .
(-) . filioque.
, : 400
, ( ).

- 217 -

.
7.

. .
, , ,
. . 893 . ,
: (
, ); ,
(, , ) .
.
, . 907 .
III. .
" Meyendorff J. Marriage an Orthodox Perspective, . . 1984; Runciman The Great Church; Runciman S. The Emperor Romanus Lecapenus and Hia
Reign. Cambridge, 1963; Runciman, Byzantine Civilization; Obolensky, The Byzantine Commonwealth; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasihev

1.
, , . 889 .,
. ,
,
886 . I - . VI ,
(886-912).
. , .
(912-913).
I . .
, , - , ,
, |? 16 . ,
, ,
.
2.

? ,
:
, , .
. ( )
. ,
: .
, ,
.
.
. .
. , I, ,
,
, .
. , ,
, . IX .
, .
.
.
? 28- - , (
) , . 588 . .
, , IX . .
, . .
, . . .
, . ,
.
:
. .
, , .
- , , ,
, .
.

, .
( 1204 . )
. , :
, , - ()
. 1261 . .
. : ,
, , , . XV .

- 218 -

: ,
; , :

. , 1425 ., ,
, , .
, , -
.
. , , , .
, .
.
. ,
I, 1293 . - ,
, 11 . ,

; , .
, , 35 ; ,
, .
, . ,
.
, , , . ,
; ,
. , -,
. IV .
: , , XIV .
. 250
, , , , .

(1283 .).
4.

. , , ,
.
,
. .
: , ;
, .
, .
; ,
.
.
.
, , , , .
. ,
.
.
, , ,
. , . .
;
. XIV .
, .
. , .
, , ,
, 1453 .
, . , ,
; , ;
.
5.

. VI .
( ), (
), ( ), .
. . ( )
60 (6 ). ,
-.
.
. ;
.

- 219 -

, .
, .
, .
, ,
, .
; ,
. Era .
, , , .
. ,
; ,
. , , , .
, , .
, ,
. ,
. ,
, , . , , . :
.
, , ,
. .
. ,
. .
, , . , . , ,
, ,
( ).
...
, ,
VI .
.
, ,
. .
,
, ( XIV ), XIX .
. (. 33)
II . : ,
. . (t 404 .), , ,
, ( 56 . ). , VIII .

, . VIIIIX .
, -, .
( , , , -)
: ,
, , (XVI, I). VI
( 89),
(1081-1118) .
, , ,
, -
(1 . 7:9).
. ( 4) , , ,
, , ,
. , . , , , , ,
, ( ).
, , . ,
, , .
,
, .
. IX .
(759-826) . , (806-815),
. , . ,
; ( 2).
, ,
, ,
. , ,
. , ( ), :
, , ()
...
( , V, 441).
( ).

- 220 -

, , . , ,
... ( ).
, :
, , ,
, - , : ,
, ...
, :
, - ,
. ,
.
() ,
. .
.
IX . , .
, , , .
IV . . , . ,
. . ( 826 .) ,
,
; , . , : , ,
, : , ,
, , ,
. ,
.
X . , .
, 89- . VI ,
, ,
, , , ,
. , .

. VI :
, .
,
. .
, , ,
!
7.

, , ,
.
882 ., 16 , ,
, , , .
.
. . 897 . .
.
898 . VI , , -. 899 . .
- .
900 . . 901 . . ,
, . !
- (),
, . 901 . (901-907; 912-925)
,
, (,
). , , ,
, . . ,
. , , .
, 6 906 ., . ,
. .
.
9 , 906 . (
) .
. 906 . 907 . . .
III:
,
.
VI ,
-. 907 . 4- , , ,
.
.
-. 908 .
, , , .

- 221 -

8.

912 . , . .
, . (893-927)
.
.
, .
(894). ,
, .
. , .
. , . ,
: , .
, 896 . .
- (
), ,
.
- . -
status quo, 1 902 . .
, 75- .
- . 904 .
( ), ,
, .
. VII
700 ,
.
:
907 . , ,
. , 911 .,
. ,
.
9.

(912 .).
180 . ,
. 912 .,
, , III
(
) . .
. :
. , , .
VII,
. . , ,
, , - . , .
. 913 .
. : - .
. :
. .
, . , ,
; , , :
. , , .
. . .
, ,
. , .
. : .
, .
( ) . ,
. , . 919 .
, ,
. , , ,
.
, , .
.
; , , ,
.
924 . , .
, .
, .
. ,

- 222 -

. ,
.
. ,
; . ,
, . , (927-969)
, . .
. , ,
. . . ,
, ,
927 .
, (
). , .
, () (),
, . . ,
.
. ;
, .
, , ,
, (), , ,
. . .
,
.
( , . .)
:
. , , ,
. , ,
. .
. ,
, , VII ,
. .
.
, ,
. ,
.
. ;
(917 .) , ,
, .
920 . ,
. . ,
, 40 . !
,
...
(925 .) 16 . 933 . , .
( 956 .) .
.
: 924 . ,
.
( )
(944 .).
944 . , .
944 . . ,
, --,
, .
. , ,
, .
12.

, 40 33 , .
945 . . ,
, , ,
, , , , . ;
, -
. . ,
- , .
.
-- (
) .
, ,

- 223 -

957 .
( ), .
959 . .
. . . .
1054 .
: Meyendorff J. Rome and Constantinople//Rome, Constantinople, Moscow: Historical and Theological Studies. N. Y., 1996; Meyendorff, The Byzantine
Church; Meyendorff, Imperial Unity; -, ; Runciman, The Great Schism; Runciman, The Great Church; Runciman, A History of the Crusades;
Papadakis A. The Christian East and the Rise of the Papacy.
N. Y., 1994; Walker; Southern R. W. Western Society and the Church in the Middle Ages. Middlesex, 1981; . , .-..,
1991; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Tierney B. The Crisis of Church and State 1050-1300. N. J., 1980; -, .

1.
, , ,
, ,
. , ; VVIII
. , , , ,
. , , , 28 , , . ,
, ,
.
.
.
, (,
). 742 . .
, .
.
, .
,
.
. ,
( ).
. ,
- .
, VIVII ., .
, .
, ,
, , -...
2.

I (858-867), .
:
.
850 . .
, (. ). (t 636 .)
. ,
, , ,
, , ,
, . -- V .,
.
70 , (325 .),
. ,
- (385 .). ,
. , ,
, , , , , , .
,
. , ,
.
,
. ,
. ,
.
,
, . ,
. , ,
, , ,
, , . ,
, .
, , . ,
.

- 224 -

.

.
.
.

, VII (959 .) .
II , . , ,

. , .
. .
() . 960-961 .
( ),
.
. , 962 .
, ( ,
). , , -
.
. 963 . II. ,
II VIII. ,
, .
.
(963-969 .) .
: , ,
( , , . .); .
. , .
, . ,
, .
.
, .
,
. , ,
(,
, , , , ,
).
. ,
, . ,
.
. .
. 965 . . 969 . -
. .
. , , , .
, ,
.
, , - .
.
962 . ( ).
. . 968 . , .
,
.
. ,
,
, , .
. 965 .
. .
, ( .
) .
.
. , , .
.
.
4.

-: 6
. , :
. ,
, .
. 10 11 969 .
.

- 225 -

(969-976) . ,
. , , .
.
. , ,
.
.
. , ,
.
, ,
.
,
: : .
; ,
.
, , I,
,
; VII,
, ,
.
: ,
.
, , ,
, .
, . .
\ 971 . .
II, .
: .
.
, ,
, : ,
, , .
: .
II , ,
, .
: - II ( I), ,
, . 972 .,
status quo .
972 . . (
), .
(971 .).
. ,
. , , , .
, ,
. , , ,
, .
:
. 10 976 . .
.
5.

25 I (867 .)
. ,
: . .
897 955 . 17 ( ).
() 911 .
. I (919), I
(936-973).
. ,
, .
, ,
.
:
. 962 . .
, ( ) 1806 .
, . , ,
, .
. ,
. .
996 ., III ,

- 226 -

V (996-999) . .
V :
. ,
, III (768-771).
, I (314335). , ,
, ,
(!).
,
. , . -
, .
, . , ,
, ,
. ,
, ,
.
, V
. III ,
. , IX (1049-1054),
1054 . .
6.

X . , 910 .
. , . . .
(910-927) (927-942).
(994-1048) (1049-1109),
. () ,
. .
. ,
. (. 8:18-24)
(. 2:6,14-15). ,
, . , ,
() . ,
, . .
.
, .
.
, , , .
, .
1009 . IV, . ,
,
filioque. , .
, .
.
7.

II (976-1025).
. 976 . , 18 , .
:
. (976-1014)
.
II . 987 .
, .
. . 988 . 6-
, .
II , :
( VII,
: , ).
, ,
. ,
. ,
, .
() . 988 . .
,
. ,
.
,
. .

- 227 -

II .
. , 13 , .
, . , ,
. , .
. , ;
. ; ;
. , .
.
991 .
. , .
.
. , ,
. 1014 . .
. .
, .
, . , ,
, .
II , .
. :
.
-, , ,
, -
.
, .
. 1025 . .
.
.
() , , (),
.
XIII . II .
.
8.

II -. , . II
. , . .
, .
II . ,
. IV, , ,
, .
V, . :
. . , .
IX (1042-1054).
.
. .
. . , ,
(1018-1096?), . ,
"" .
"" , . , , , , , .
.
XVIII . . , , .
, . ,
.
.
.
: XI . .
.
. ,
, , , ,
.
,
, .
, , , , , ,
, . .
. ,
30 . .
. II
. .
,
.

- 228 -

, , (1018-1096?)
.
, . 1088 .
( , ,
. .). , .
:
. ,
, XII . .
.
.
10% , . ,
, .
.
.
. (949-1022), .
. . , .
. .
, . ,
II. .
, . ,
. .
II.
. ,
, .
. , , .
, . -
-.
.
.
.
.
9.

, , :
. ,
, .
.
1024 . : , ,
. XIX
, , ,
: .
, ,
. . ,
, .
> .
,
, .
: -
. (
; ):
I. :
1) , .
; , , .
2) , .
3) .
(. 15).
4) , , ,
. ,
, ,
.
5) , . ,
. ,
.
6) : ,
, .
7) . .
8) , .
,
.
9) () ,

- 229 -

.
10) .
.
11) IX . / . XI .
. , ,
, - filioque,
.
II. :

1) Filioque.
2) .
, ,
. , ,
. , ,
. ,
.
(. .
) ,
. .
10.

1043 . (1043-1058)
, - .
. .

. , ,
. ,
- , , , ,
. , ,
, ,
, , . ,
, .
, , :
, , .
,
, , . , , ,
. , ,
. ,
.
. , ,
- , ,
. IX
, , , , ,
.
, ,
. III, , ,
. ,
-:
, .
, , .
, : , ,
, . .
, ; , .
: . ,
, . ,
. ,
. ,
,
...
,
.
IX : , ,
, .
, ,
, ,
. , IX .
.
, , , ,
, - .
. : , , .

- 230 -

, ,
. . , , ,
, . ,
....
11.

1054 . : ,
- ( IX). ,
. , .
, ,
.
. , , ,
, , ,
. , .
, , : ,
.
.
, - , IX . ,
. . ,
, .
,
. - ,
.
.
. 16 1054 . . .
,
.
, , , , ,
...
, (. . )
. , , ,
... ,
, , , !
, , ,
. ,
; , ,
, ,
, ,
. " ".
, , .
,
IX. ,
. ,
, , ,
. :
.
,
, ,
, , ... ,
. , , ,
, , -,
, , ,
, , , , ,
, . .
:
, , , ,
, . , , !
, , ,
. . .
, .
: ,
. ,
. , ,
. 20 , , 12 7 .
. , filioque
, .
, .
.

- 231 -

, .
. , ,
. , , , ,
, ,
. .
.
.
, .
, VII .
, ,
. . , ,
.
, , , (
, . 1054 .
. .
:
, ,
1054 . ( , ).
, 1054 . ,
. . - 1087 .
, ,
. ,
.
, ,
. :
. ,
.
. . .
: Runaman, A History of the Crusades; Runciman, The Great Schism, Papadakis; Meyendorff, Ideological Crises; Previte-Orton; Ostrogorsky, History of
the Byzantine State; Vasiliev; , .

1.
1055 . .
, 70. 1056 . .
.
.
, . ,
: , .
, . , ,
, .
I .
.
X . , .
, , . , , ,
, , .
, .
. (
). 1059 . II ,
, , .
.
X 1067 . , VII, .
, .
: -
. 1064 . ,
, ,
, .
. ( ) .
. .
, ,
,
. .
.
. , . ,
, , 50 .
100- . , ,
. : , ,
, , . .
, , , .
, .

- 232 -

. , , ,
. .
. .
, ,
, 400 , 20 636 . . , 19 1071 .
- , - .
: , , , ,
( - 636 . ), .
, , :
. , . ,
, ,
. , ,
, .
. , , .
, . ,
.
1071 . . .
...
2.

. ,
. -, . -
. , , ,
, , , -
.
- , ,
1071 . .
- - .
, , .
-
. , ,
, .
. , .
. ,
, .
, .
, 10
, ,
. .
, .
, , ,
.
. , ,
.
.
,
, .
.
, ,
.
1073 . 1080 . ,
, , ,
150
.
.

, ,
VII . in absentia,
, , .
VII , .
III .
1081 . .
37 1118 . .
. 1081 . , ,
. ,
, .
30 , , ,
, ,

- 233 -

. , ,
. . ,
, . ,
, . ,
.
, . ,
, , ,
( ) , .
, , ; .
; .
,
. , , . .
, .
, : , .
: , ,
. 100
, .
.
, .
, , , ,
.
. ,
.
, , , , ,
- , .
, ,
.
,
( ), .
, , ,
:
.
.
,
.
IV.
. . .
1085 ., .
. .
, . . 1091
. : . , ,
1096 . 1114 .
1084 . . 1091 .
. .
...
, ,
. . , 1094
. II .
. -...
4.

: ? .
13- ,
, , ,
, .
, , - .
.
, :
. ,
. , : , ,
.
. ,
,
.
. . ,
, .
. . ,
, :
.

- 234 -

.
. ,
, .
. ;
.
, , :
.
:
, .
.
(. . ) , .
IX . IV , , , , ,
VIII , ,
.
, ;
, .
, VIII . ,
: . , ,
- . , .
, .
,

.
. .
, , .
.
, , .
, .
.
X . ,
. XI . ,
. ;
. -, .
1064 . II , .
, . XI .
, .
, .
.
.
, , , ,
.
.
.
. .
, , ,
. .
.
. ,
XI . . ,
, . .
.
, -.

.
.
.
5.

. 1004 1014 .
, 1009 . ( ). 1016 .
: . 1017 . , 1020 .
. .
1021 . . , . ,
, , .
, , . , . ,
, .
1071 . ( )
. 1075 . . 1085 . .

- 235 -

.
.
.
VII
. .
II 1094 . I ,
. ? ,
. ,
, .
.
1094 . II - .
, ,
. , .
.
. , ,
. , , . : Deus volt!
! .
.
Deus volt!, ,
.
6.

. .
.
: , ,
. .
: ,
.
.
, ( I
); , ; , ; ,
, .
.
. ,
. - , , , .
.
. .
, .
, . ,
.
, .
-
, . ,
, . ,
.
, . , ,
.
, 1066 . :
, -.
.

- 236 -

- 237 -

238

7.

, . ,
. ,
. , , ,
, .
, , . .
.
, .
, - , , .
. .
, .
. .
, .
, , .
: -
. . , 20
. . .
. , .
. .
1 1096 . .
. ,
.
, .
, .
, .
. , .
, , , . ,
, ,
.

, , ,
, .

239

8.

1096 . .
, , .
, .
.
, . ,
, .
.
, , .
, , ,
, . , ,
, ,
. , -
. .
, ,
,
. .
, . . .
, ,
, , ,
- . ,
, -
.
. ,
.
:
, .
.
, , ,
. :
, ;
.
, .
, . -,
, . ,
. ,
. ,
; , . , , , ,
,
, .
, .
.
, , ,
.
, , , ,
, , ,
. , ,
. .
. , .
. ,
. .
, , , .
. , ,
, .
, , , ,
, .
. ,
. .
9.

1097 . .
.
, .
-, . , ,
, , . , , ,
. , ,
.
. 1 .

240

.
. .
, , . , ,
.
.
.
, ,
. , ,
.
1097 . . .
, , . 1085 .
. .
, , .
. -
, . ,
.
,
.
, .
, .
, , ,
.
, .
, , . ,
, .
, , ,
.
, .
. .
. ,
, , ,
. ,
. .
, .
3 1098 . , .
.
, ,
. . .
, . , ,
, - ,
, .
, , ,
. ,
. . - ,
. ,
.
. , ,
-, .
.
.
, , . ,
.
. , ,
, ,
.
.
, . .
.
, .
.
,
. .
, . .
, , , .
10.

7 1099 . . -
. , .
.
.

241

15 . ,
. , . .
. . 15 1099
., , . , , .
, ; .
, .
. , .
.

, . ,
, . .
. .
. , ,
,
. , , , ,
, Advocatus Sancti Sepulchri .
. 20- .
1099 . .
10 . 80 .
.
, . :
, . ,
. ,
, : .
,
.

. ,
,
.
. , ,
, .
, .
.
. 1099 . IV,
.
. ,
, -,
. ,
.
IV , , ,
, . , -
, , .
. :
, .
,
VI. . .
Runaman, A History of the Crusades, Runciman, The Great Schism, Papadakis, Meyendorff, Ideological Crises, Previte Orton, Ostrogorsky,
History of the Byzantine State, Vasihev, ,

1.
, 1099 . . , ,
. .
.
. ,
, . , ,
, , . ,
, .
. , ,
. -
. .
-. ,
, , IV.
,
.
, : 1100 .
.
.
(1100 .) I ( ),

242

. : ,
. ,
, .
I .
, .
, ,
. . , ,
. , ,
. .
.
, 1107 ., ,
, , .
, .
. ,
, ,
-.
2.

,
. ,
: , , .
, ,
, .
. .
, ,
. ,
.
. ,
- . ,
,
. .
, , . , .
: ,
. , , .
- ,
, , ,
.
.
, , ,
. .
. .
().
XII .
. ,
, . ,
, ,
. - ,
.
, .
, , . , , ,
- ,
. , . ,
, -.
, , . ,
, .
.
. . ,
, - .
, , , .
:
. , , .
, ,
, , ,
, , , ,
.
.

243

. , ,
. 1101 . ,
.
. . ,
, . : -,
,
. -, ,
, ,
. -, , .
. , -, , . : ,
, (1101 .).
. -,
. -, ,
. , . .
-, , , .
, .
, , .
, , . -
. , ,
. . ,
, ,
. , 1101 .
-:
.
, , , .
,
, .
4.

1104 ., , .
-. I . ,
.
, , .
1105 . , . ,
.
. ,
.
. , ,
.
. , ,
, .
, ,
, , .
, . ,
, , .
-, ,
. ,
,
.
, , . 1107 .
,
. , . ,
, . ,
, 1107 . ( ),
. , ,
, , .
. , 1111
. , , .
5.

. I
.
; , ,
. .
, , .
.

244

, . , ,
, , , .
, . , (. ).
. 1089 .
, . , ,
.
, ,
. , .
. . , ,
filioque , , -
. ,
, .
1117 . ,
.
. : 1118 . .
. I,
. . 15 ,
, I.
6.

II, - (1118-1143).
.
: , , ,
. , , .
, .
, .
.
, , , .
. , .
, , ,
. ,
.
.
.
1122 . .
. 1128 . ( ).
,
. .
( ), .

III ( , , ).
.
1138 . ,
I, .
. ,
. 1142 .
. , 1143 . .
7.

I (1143-1180) .
, , , -.
, , .
, ,
. , ,
, : , .
; ,
, .
, , .
. , ,
, , .
: ,
III. ,
. , ,
,
.
.
. . .
, , , .

245

; .
, ,
. , :
,
, .
IV , , ,
.
, III,
, ,
. , , .
1160- . .
, . .
. ,
. . ,
. ,
. .
,
, ,
. ,
. , , II, .
. - . ,
...
8.

. 1144 .
. , -, .
.
(1147-1148 .). ,
. .
. : ,
. , , ,
. , ,
, ,
.
III, VII .
. .
. , . (
) III.
, .
, :
, , , , .
. (, , ,
), .
, , .
, IV .
,
.
. .
, , , .
, VII
.
: ,
,
, . ,
, ,
. , ,
,
, .
, , ,
, , , .
, .
.
. , , ,
, .
. , , .
, .
, . ,
. , ,
( ) ,
. , , .

246

.
,
.

, --, .
, .
--. :
, --.
,
. .
, , .
, . , . , . ,
, ,
.
, - . , ,
- - ,
. ,
. ,
: . ,
, .
, . .
, , .
. ,
, , ,
. ? .


, ?
, ,
? , , ,
. , ,
, , , ...
9.

()
. ,
. 1156 . , , . ,
,
. ,
. , , ,
. , , , .
. ,
...
. - .
, , . ,
: , ,
, . , .
, , . :
,
, . ,
IV, , , , , ,
,
. .
: 1160 . .
, , 16 .
: ,
.
. , .
.
,
. , ,
, .
.
. - , , ,
, , ,
.
1165 ., , II.
. , ,
. .

247

. 1170 .
, .
. ,
. , ,
. ,
. ...
1176 . .
, -
. , ,
, . .
, , 105 .
. , I II,
. , :
.
. 4 (1180 .) .
. ,
,
. ,
. , ,
,
, .
. ,
, .
. , , .
, , 14 .
12- II.
, -.
, . ,
, -,
. 1182 . , .
10.

,
.
62 . ,
. : ,
, . :

, , , . , ,
.
.
14- II .
1183 . , 14- II 12 , VII.
, .
, ,
. .
. , .
: : , ...
. .
. . ,
, , ,
. , 500 , , ,
.
.
1185 . , ,
. II
(1185-1195). . .
.
11.

1174 . -- .
-- (). , ,
. -
, , , .
-
. V,
. , , .
.

248

.
. , 1183 .
. , , .
1185 . - V. 24 .
,
,
, .

. , ,
.
, .
, , ,
, , .
, , ,
, ,
, ,
.
. , .
, . , ,
. . ,
, .
4 1187 . , ,
. . .
. , ,
. , , :
.
: . .
. 20 .
, . 2 , , .
, 20 ,
, , , 100 .
30 . 7 . ,
, ,
, , , . ,
! ,
.
, ;
,
. ,
88 .
. :
.
.
. , , ,
;
. ,
, , ,
.
12.

. , .
. ,
. ,
, .
II , , .
: , , , , .
. ,
, .
1189 . . ,
. . . , ,
.
. , ,
.
, , ,
. . , .
1190 . . ,
, . ,
.
1188 . , , ,

249

.
. , ,
.
1189 .
, . ,
, , :
. , ,
.
, , , .
: , ,
, , , .

. , , 1191 ., 4 ,
,
II , .
13.

.
. , , ,
. , . ,
. .
.
, ,
. , .
: . ,
.
, , ,
. ,
. , . ,
: , ,
. , , , .
, .
,
. .
, , , , , .
1192 .
. ,
, , .
. ,
, . ,
, .
, , , ,
, . 2700 , .
.
.
. , :
, .
.
, . , ,
, 1192 . 54 , 15 .
7 .
. - .
. , ,
. 1192 . . Ill .
. .
. .
, ,
.
. ,
. 1194 .,
VI, .
, 1199 . . ,
, .
VI
, . .
1197 .
. IV :
: Runaman, A History of the Crusades; Runciman, The Great Schism; Papadakis; Meyendorff, Ideological Crises; Previte-Orton; Ostrogorsky,
History of the Byzantine State; Vasiliev; , .

250

1.
. 1195 . ,
III .
, . , (1197-1207), .
II .
, . .
.
, .
, , ? , ,
, , , .
, ,
.
, . -
, ,
; , , ,
. -
. , , , , , , ,
. ,
. ,
. , ,
,
, , 5
.
2.

. . 1190 .
,
VI . , .
. VI
. .
.
1198 . , , III (11981216), .
, , . III , ,
. , ,
. :
.
, , :
. ,
.
. 80, (30 ,
, - ;
). -
, .
. ,
, . ,
. : ,
, , . ,
. ,
. ,
- .
, , . 85
. 4500 , 9
20 . , 50
. .
, .
, . , ,
, . ,
, , , ,
, . ,
, (
), , .
1202 . , , ,
. . . .
, :
, () ,
. ,
. 1202 . .
, , ,

251

. . ,
, . , ,
, . ,
. , , , .

. , , :
, , 10
500 .
. 1203 ., .

.
1203 . . III ,
IV. ,
, .
. , ,
, , .
. , V
.
, , ,
. 1204 . : , .
. , .
;
. 1/4 , 3/4
.
. , ,
. .
. .
13
. . , ,
, , .
, .
,
, ,
, , . ,
: Constantinopolitana, civita dui profana , , .
, , , . .
. , ,
, , .
, - . ,
, . . ,
. ,
. .
. . ,
, . ,
, .
, .
, . ,
. , ,
, . :
. :
, . :
,
IV . , , :
. . ,
,
. .
.
,
. , 3/8, .
3/8 , , , . ,
.
.
. .
.

1204 . ,
. . .
III, ,

252

, . ,
, , III ,
(, , .
,
. , .
.
, III , . , ,
, . .
. ; , IV
.
III . ,
. 1215 .
1- -
. ,
:
1. ,
.
2. , , .
3. ,
.
4. .
. ,
. , -
. , , ,
.
. , -
, ?
, ?
IX . - . 1204 . , , ,
...
, ... ,
.
.
, , .
.
4.

, IV .
( , ):
.
,
,
. , ,
. .
, -,
, ,
, .
,
, .
: .
:
, .
IV .

.
. , ,
. XII ,
-
.
, ,
. -
. ,
.
, , .
. ,
, ,
.
, . .
IV . III
, ,

253

. , , .
- , ,
. . IV
. , .
, , , .
. IV . .
: Obotensky; Papadakis; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; , ; Runsiman Steven, The Fall of
Constantinople 1453. Cambridge, 1969; Runciman. The Great Church; Meyendorff, Ideological Crises in Byzantium; Previte-Orton; Vasiliev.

1.
, .
: .
. , , , ,
, ,
.
, V , .
, III
. ,
, .
.
.

. ,
, ,
- .
.
.
-. .
.
(1206 .).
, . . ,
.
. .
.
. , I
,
.
.
. 1205 .
- , .
. ,
, , , , ,
55 .
2.

XIII . . IV
. . ,
, .
.
, ,
, ,
. ,
.
( - ) III. ,
. . . ,
, .
, , , ,
, , , - .
.
. IV
, .
.

. :
(de facto IV ); ,
; ;
: , , - .
, .

254

, .
, , ,
.
, , 1224 . ,
.
, , ,
, - .
, ,
.
. , , ,
.
.
.
.
(1204-1222) . 1208 .
. ,
. , , .
. ,
, .
.
.
III - (1222-1254).
, .
. .
. .
, , ,
.
.
, , , .
.
3 .
.
, , .
4.

? , 1018 . II ,
, .
, XII .
II
. .
. ,
; ;
; ( ).
VI .
, , .
: VII ., VIII, IX. ,
, ,
. IX .
.
- . (
) ; ( )
( ) . . VIII .
( )
, , . -
.
.
.
,
, X . .
5.

, I (527565).
. - .
, . , , , .
580- . , . -

255

(590- .), .
. 626 .
. .
. .
: , ,
, .
: ,
: , , , .
.
- .
, , .
, VII .
(, ). .
.
VII .
. , VII . VIII .
. . ,
, - . 737 .
(732 .)
. .
, .
, , .
, , , . ,
. ;
. 680
. .
: , 705 . II .
, .
, ,
. .
. VIII-IX .
. X . :
- . ,
.
865 . ( ,
). . , ,
. , (893-927)
,
. , ,
, . ,
. (..
) , .
. .
. (927-969) ,
.
II (969-971).
- ,
(971 .)
. 1018 .,
II ,
. -.
,
.
, .
,
. , ,
, .
.

. .
: ,
.
: .
,
.
,
. . ,
, ?
, XI .
. -

256

, :
. , ,
V-VI . . II
, XII . -
,
.
7.

,
, - ( , ) .
971 ., .
- , .
. ( , ),
, , .
1018 . II
.
.
, .
. .
, ,
, , () ( ).
. II ,
.
-
, .
, .
1767 ., .
, , . 1870 .
,
, , . ,
, .
, 1018 1204 .,
, .
- .

, . (1090-1126),
, , .
, ,
.
, .
. , .
'
. ,
, . ,
XII . ,
.
, , ,
( )
, , , . II
,
. , .
, ; , ;
, ,
1018 .
- ( 1024 .) .
()
. . .
. . . ,
, VII.
, ,
.
( ) ,
.
, ,
,
( VII .), ,
-. 1156 .
, - .
.
, .

257

, , .
8.

- .
?
630 . ,
, , , .
.
,
. , ,
, XII .
, ( )
-, . ,
I (867-886). . X .
, II 1018 .
. ,
. ,
, , II .
,
. . ,
.
XI . (1042-1052), (1052-1081) (10811091) ( , )
(). ,
VII ().
( 1075 1077 .).
.
. . 1102 .
, .
.
, .
,
. 1172 . .
. ( )
, , :
. .
1190 . , (1189 .),
. , ,
. , (
)
.
-, X . 1018 .
. -
,
.
.
. .
.
, .
.
, .
1196 . , , ,
, -.
. .
, , ,
. ,
, . .
. (1175-1235) ,
, . :
, . .
, , .
,
, .
. (1191-1207). 1199 . ,
. .
, .
.
1207 ., .
. .
, . . .

258

. . , , , ,
. .
, . , .
9.

XIII . ,
, ,
. XII .,
.
. , , . . (),
II . , ,
. XI XII . ,
.
. XI .
. .
, .
.
.
. IX
I (1046-1060). .
VII I (1074-1077).
, .
III (1186 .)
. , .
, 1185 ., . ,
. , 1190 .
.
.
, , ,
. , , ,
, .
.
IV
, 1197 . (1197-1207)
. .
, , ,
:
. ,
, . ,
, ( ),
,
. , ,
, , , : ( )
,
.
, , . ,
,
, ,
: .
XII . III, ,
: . ,
.
.
, , 1200 .
,
: , , (. .
) , . 25 1204 .
( )
( ). , , ,
, , ,
. , ,
, ,
.
. 8 1204 .
, .
, :
.
, , , .
.
- ( 1206 .).

259

, ,
- (1205 .). .
1207 ., .
, .
de facto . ,
, .
.
1211 . (1207-1218) ,
. , ,
, , X .,
XII. 1211 . :
. ,
- . ,
( ) . , , ,
.
10.

( )
(1196-1204) .
.
, (1202-1204).
, ( )
. ,
.
, . , .
, ,
. . ,
III . , 1217 .
-, .
.
11.

, , , :
,
. .
1253 . .

, .
, ,
.
. 1249 .,
, : ,
. .
.
1235 .,
. .
II (1218-1241)
. . 1230 .
,
. , .
.
II
, -
.
II III (1222-1254).
, 1235 .
. ,
.
II .
, .
1235 .
, .
, .
12.

. , ,
,
. . . ,
. ,

260

.
, ,
, .
,
. , .
. , , ,
. .
. : I
(1204-1222) I (1215-1222)
.
, 1219 ., , ,
. . .
, .
,
. (. . ) . ,
. , , ( ).
.
. ,
, , , ,
()
.
. :

( )
. ,
.
( , ...).
.
-.
, . ,
. (1220 .). ,
, , .
,
II, 1019 . ,
.
. . ,
. ,
:
, . , , , .

. ,
( , ),
II, , , ,
- , .
, ,
, , .
; .
, 1208 . ,
,
.
.
, .

, , .
,
-, , , .
, . ,
. , 1235 .
, 1246 .
, , -,
.
, , ,
.
,
. , ,
. (.
. ) .

261

, ,
, ,
,
, .
13.

XIII . , .
- . ,
. ,
, .
. ,
. 1204 .
. , .
, .
, () ().
.
, . ( 1253 .
).
( ), .
,
.
, .
, .
.
. (1228 .)
.
-, . , .
.
1229-1230 . . ,
. ,
. .
.
, . ,
. ,
1234 .
, . . ,
, . ,
, . , 14 1236 .
(1237 .). 1595 . .
. .
. , , .
, . ,
XIII . . ,
, .
IX. Sacerdotium Imperium
: Meyendorff, The Ideological Crises; , ; Runciman, The Great Church; Runciman,
Byzantine Theocracy; Runciman Steven. The Last Byzantine Renaissance. Cambridge, 1970; , .
<

1.

. ,
.
, lex de imperio,
.
. Pontifex Maximus:
.
, - Pontifex Maximus. .
, , , ,
.
,
: - .
. ? ,
. , , ,
, .
.

.
, -, .
, , .

262

, , ;
.
princeps , ,
primus inter pares princeps senatus
. , ,
. .
, omoousion ,
;
.
2.

, . ,
,
, , ,
. , , .
, ,
. , .
, ,
.
, ,
, .
.
, , , .
,
, IV
I: ...
; , ,
...
, .
, ? .
, . .
:
. , .
.
, .
, .
. , ,
. . ,
.
.

, , .
. , II .
. I
. , ,
. ,
. ; .
. ,
: ,
.
de facto .
.
XI . (, ) ,
, .
,
. ,
, .
, .
,
, , .
. ,
, .
. ,
. ,
, ,
.
4.

, ,

263

. , , , .
, , ? , I , ,
, . ,
... ... , ,
, . ,
, , , , . . ,
, ;
.
- III :
... , ,
, ...,
, . , ,
: , . .
, , , ,
, . . . V:
. .

. . .
, , VI, : , , ,
. .

, . :
,
. - ,
, , ; ... ,
, ... ,
... ,
... ;
... ... .
...
...
...
... , -, ,
, , .
-
. , ,
, .
5.

,
, , , ,
. . ,
, : . , ,
. , . XII .,
- ,
, , , , , , ,
. , :
.
. , , ,
, , , ,
, . .
XIII . , .
III , . .
, .
, .
. , . pontifex
sacerdos . , ,
, .
, .
. ,
. :
; ;
, , ,
, : , ,
. .
, ,
.
, .
.

264

1204 .
, ,
. , , ,
, .
, , , , ,
.
, . .
, . ,
, .
, , ,
...
, , . ,
, ,
, , ,
, . ,
. .
, .
.
, .
, . , ,
, ,
. ,
. , , .
VI ,
, , .
6.
, ,
.
.
,
. ,
.
. ,
, ,
, . ,
, ,
, , .
, , .
.
. .
, .
, , .
, ,
,
. ,
. -
,
. , .
, ,
.
7.

IV .
,
, . , , .
-, .
, ? .
? , , .
, .
; , . 1260 .,
,
, , ,
.
.
1224 . ,
, .
, ,
.
, ,

265

, . imperium sacerdotium
sacerdotium.
, ,
. 1232 .
, 1238 . .
, ,
,
. ,
, .
, . , ,
. ,
. ,
, .
, .
.

266

267

X. . .
VIII II
: Papadakis; Obolensky; Runciman, Crusades; Runciman Steven, Sicilian Vespers. Cambridge, 1982; Runciman, Fall of Constantinople; Runciman,
The Great Church; . -- -// 2,1984; Head
. Imperial Twilight. Chicago, 1977; Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev; Walker.

1.

, XIII . .

. 1240 . , ,
. .
.
, .
II (1254-1258)
. II . , ,
. ,
.
1258 . II . 7- IV.
,
(1259-1282).
, , .
1259 . ,
. .
, .
1261 .
, .
, .
, .
. ,
, , , :
.
, . II, , ,
, . .
2.

15 1261 . VIII .
, . 57 ,
. . 1204 .,

268

, . - .
, , .
, . II
IX . ,
, ,
.
.
-, , , .
, , ,
. .
1261 . VIII . . 3-
.
IV ,
10- , ,
. VIII ,
: 200 .
,
, , .
3.

1167 ., 20 , -
,
-.
1227 .
. , , , . : ,
. -
.
- . .
- -.
. ,
. ,
.
, .
...
- () . 1240 . ,
, . 1241 . - ,
. ,
. ...
, , ,
- , -.
, , -
, .
XIII . .
.
: , .
, . ,
, .
. ,
, , -
.
. 1256 .
. , -,
. ,
( , , ).
1258 . .
. .
. . ,
, XIV . , 1/10 .
. :
, . 1260 . . 1 1260 .
. .
.

. , , ,
.
.
: ,
. .
, .

269

.
, , , .
() ,
, , .
. -:
.
. , .
.
3 1260 . - . ,
, . .
, . , ,
, .
.
- .
. ,
. ,
, , .
, ,
, . ,
-...
, , . , .
- -
, . :
.
. , :
, .
, , . 1268 .,
, . .
1291 . 6- . .
, , ,
. - . ,
, ,
, ,
, , .
4.

, 1261 . .
. .
, .
, . ,
, .
. ,
.
:
. 1266 .
.
, 16- ,
. 1268 . , 16-
. . ,
. ,
.
. ,
, . ,
, . ,
. :
,
.
5.

, :
,
, .
, . .
. . ,
, ,
. XIV .
, , ,
. ,

270

.
imperium sacerdotium
. , , , ,
, IV,
.
,
IV, .
, 1260 . ;
, ,
IV.

. - , 1262 . .
, , .
. ,
. 1265 . , ,
, .
, , ,
, . : , ,
, ,
, , . ,
.
. in absentia , .
, III, , , :
.
, : ,
, ; IV
, , .
,
. ,
, , ,
. ,
. .
, ( )
. , ,
. , ,
. , . .
,
- . .
-.
. : ,
. , , -
: , .
1274 . X . , ,
: .
. , ,
, - . --
: .
, .
- (,
).
.
, . , .
, X , :
1) ;
2) filioque;
3) , ;
4) ;
5) .
, .
.
, . , , filioque. , , ,
- .
7.

, - ,
. . .
,
. . , ,

271

, , . ,
. .
. ,
, , . , .
, , .
, , , . .
. ( ),
.
1278 . , .
, .
, , ,
, . ,
. .
8.

1281 . IV, .
. ,
, .
, , , , , -
, , . , . .
.
. 30 1282 .,
, , .
, ,
III,
, . .
4 . .
, , .
.
VIII .
. .
, , .
.
.
. -,
, . .
. .
.
9.

II (1282-1328) .
, , , .
- . ,
.
: - . ,
II, (1282 .), ,
. , II.
, , ,
. -, , .
, .

, , . ,
, .
.
1283 . . 1285 .
- ,
. II.
. filioque.
, .
. II, , ,
. .
,
, .
II I (1289-1293; 1304-1309).
. . .
, , , . .
11 .
.

272

. -
(. 3. III. 2). . .
. XIV . ...
. XIV . . . .

: Obolensky; Meyendorff J. Byzantium and the Rise of Russia: A Study of Byzantino-Russian Relations in the
Fourteenth Century. Cambridge, 1981; Meyendorff J. A Study of Gregory Palamas. N. Y, 1974; Meyendorff J. St. Gregory
Palamas and Orthodox Spirituality. N. Y, 1974; Meyendorff, Byzantine Theology; , ; Papadakis;
Ostrogorsky, History of the Byzantine State; , -; Runciman, The Fall of Constantinople;
Runciman, The Great Church in Captivity.
1.
XIV . . ,
.
.
.
.
, , , ,
. ,
, .
.
XIII ., XIV . . ,
, , , , , .
, , , XIV .
, 60- ,
. .
: .
, ,
, . ,
, .
.
XIV . . ,
, , ,
, .
XIV . .
, .
. .
1347 . . ,
, , , ,
, . , , ,
, .
. .
... - . , , ,
, , , . -
. .
,
. , , ,
, ( ), . XIV .
, ,
, , .
, , - .
.
XIV ,
.
,
:
1359 ., 1401 . .

. . :
, . ,
. .
. ,
, , . , ,
- , , ,
, .
XIV .
. , ,
, , ,
, , , -

273

.
XIV . . ,
, ,
, , .
, .
, . ,
. -
, .
. ,
.
, , , .
XIV . .
. , ,
, , ,
. XIIIXIV .
translatio imperil. XV ., ,
.
, XIV . .
, .
,
.
, , -.
, , .
' XIV ., , , , , ,
.
,
, ,
. , XIV ., , ,
. , ,
, XIV .
2.

, XIV . . ,
.
, II
(1218-1241). 1230 . , , , ,
. II ()
. , .
1235 .
,
.
.
. , ,
.
. . (1331-1371),
. .
,
. - .
(, , II), ,
- ,
.
, ,
. , , ,
. ,
, . , XII .
, , , ,
, .
, ,
renovatio imperii:
. , .
, , , ,
, , ,
... ...
, :
(. . ) (. . ),
, , ,
. : , ,
,
, , .

274

translatio imperii,
renovatio
imperii. . ,
, ,
. , .
: 1393 .
I. .
.

:
.
. , . 1330 . . , .
, ,
.
,
. , 1350 ., ,
, . , , .
, . .
.
. , II
, 1352 . -,
, . . 1335 . .
, ,
, II. , -
.
1356 . . () , 1363 .
.
. . .
(1375-1393).
. , :
, 1393 . , ,
. . ,
, .
, (
),
. .
4.


. , VII ., ,
,
. , , , ,
XII . ,
, .
( . )
. . XIII .
.
,
.
.
- ,
.
XIII . .
. , ,
, .
. , ,
, .
, , , 1595 . . ,
: . .
, , . .
II (1282-1321)
. . ,

, .
. .
,
. , , XIV .,
.
(1331-1355)

275

.
(1330 .), -
. .
: , . ,
.
(
). .
, , , , .
, , .
, , X .,
. 1345 .
() (. . )
. 16 1346 . .

( ), .
,
. , , ,
1349 .
.
.
. 1350- . , , ,
, . , ,
1355 . .
.
: .
, . ,
, . ,
. ,
(1347 .)
. . . ,
. ,
, , ,
, . ,
, ,
. , ,
.
, 1346 . ,
, . 1364 .
, , . 1368 .
, ,
.
.
, I (1371 .).
-,
.
. ,
, , , -.
IV .
, ,
. , ,
. , , -
1402 . , :
.
. ,
V, , .
.
,
. . 1393 . .
.
1371 . ,
(1389 .), ,
.
. I (1389-1427), ,
.
, , (1389-1427)
(1427-1456) ,
.
.
.
- II 1459 . .

276

1766 ., , ,
I (1763-1768).
.
5.


, . V .
. . , (. ). IV .
, (. ). VI . ,
,
.
. XIV . ,
, , :
. 30- . XIV
. ,
.
. ,
. , , ,
, .
, .
, . ,
, , , . ,
XIIIXIV . .
.
, .
, ,
? . , ,
:
, ? , .
, - - .
,
II (1241 .), ( , ).
, ,
. 1330 .
, 1365 . . ,
, ,
, .
.
. , XIV .
. ,
XVIIXVIII .
, .

: , ( 1264 .),
, (. ), .
,
,
.
, , 1359 .

.
. , ,
.
1370 . :
. ,
,
- . 1365-1366 .
,
. . ,

.
(
, -) XV .
(1359-1365 .),
, - .
1370 . - , (1365-1374) . ,
. , 1349 . , 1380- .
.
- .

277

. .
,
, 1371 . .
, , .
. De facto .
.
, ,
,
. 1375 . ,
. , 1376 1378 . ,
- . 1381 .
.

-. I
(. 1374-1392), , , .
. 1391 . .
.
-, .
, , .
-
. ,
I .
,
. ,
.
, , 1393 .
. ,
, . ( ).
, , 1394 .
. ,
, , .
. .
. , I (1394-1399)
.
: ( ) .
, , 1396-1397 .
, .
:
. .
, ,
, , .
, , 1401 . 1396 .
. , ,
. .
.
(. , , ).
.
,
, I (1397-1419).
( ) ,
( ).
, , ,
, ,
. , ,
, , .
- .
( )
. :
, . XVIIXVIII .
, .
, .

XIV XVII .
, , .
,
. XVII . ,
.
,
(1386-1418) (1400-1431).

278

, . ,
,
1396 .
, ,
, 1444 .
-
. 1462 . II.
(1456-1462 .), ().
,
(1457-1504), , , .
, . Athleta Christi.
1504 . . ,
- .
6.

XIII . .
1261 . .
,
. XIII .
. 1300 .
.
2- XIII . - .
-, 1281 . ,
(, , ).
, .
.
. . :
. , ,
, . , ,
.
,
, , - .
.
1302 . ,
(), .
, II
, 1303 .
6500 . - .
1304 . , .

. . 1305 .
. . 6 .
, . ,
. 1308 .
.
1311 . . ,
100 , , 70 .
1326 . - .
.
,
. 1329 ., , . 1337 .
.
. , , - ,
, .
.
1341 .
V
. ,
.
(1347 .) . . 1354 .
VI V, .
, . , V , ,
.

, . 1365 .
.
V ,
. , ; ,
. , , ,

279

. ,
. 1373 .
. .

.
1371 . - .
. .
1381 . . 1387 .
. . 15 1389 . .
, ,
.
, ,
. , .
, (), .
1396 . , . 1402 .
. :
() .
.
() (1336-1405)
.
, , , . , -,
: , .
.
25 1402 . .
. .
, 11 1413 .
, . , , .
. ,
.
. . .
7.

, ,
.
. ,
.
, , ,
.
.
. , , ,
. , ,
. ,
.
, .
, . ,
, , . XV .,
.
, .
. .
, ,
- .
, .
.
. ,
.
,
.
. .
. ,

, , -, ,
,
.
: 1)
, ; 2)
, ; 3) , ,
. , : ,
. ,
.

280

. . ,
. ,
.
, .

. ,
, - . IV . -
, . XIV . .
, , , , ,
, . . , ,
, ,
. , ,
. ,
.
,
. ,

. ,
. ,
. ,
, , .
. ,
, . , ,
. -, ,
, .
. , XI .
: , ,
. . 1082 .,
, . :
, , .
. ,
.
II, ,
. ,
, . ,
,
. , : ,
. , , , , ,
, ( ),
. , :
.
, VIII.
, , , , ,
.
1400 . II .

. VIII , , ,
, .
, . ,
, .
, .
. ,
, .
, . ,
, , .
,
. .
, , ,
. XV . , , ,
,
. , ,
.
, .
, -
,
. . ,
. , , ,
, .
. ,
VI . .

281

, . ,
...
8.

1204 .
. . -
, .
- .
. , I 968 .
, ,
. : , ,
, , , " ",
" "! ! ! !
?
.
. .
-. ,
. , .
, -.
. , ,
.
1082 ., , :
,
, . .
XIV . . ,
, . - ,
, 1345 . , ,
, .
. 1351 . ,
, , . -
. , , -
, .
XV . .
.
!
. ,
, , .
, , -
, .
.
, , .
-
, , , .
. ,
, . , ,
, , ,
,
. , ,
.
,
- (. . ), ,
.
- , ,
, , .
, ,
, . XI .
. .
,
.
XIV .
. :
, , -
, ,
, ,
.
, , .
. ,
; ,
, .

282

. .
. .
I :
, , ,
- ,
, . . ( . . .).
,
.
,
. .
( XV .) :
, , . ,
. .
?
.
.
. ,
, , . .
. , ,
, .
, . .
. .
. . . .

: Meyendorff, A Study of Gregory Palamas; , ; Meyendorff, St. Gregory Palamas and the
Orthodox Spirituality; Papadakis; Obolensky; Lossky V. In the Image and Likeness of God. N. Y., 1974; Lossky V. The Vision
of God. Bedfordshire, 1973.
1.
1329 . .
, ,
. ,
.
. :
,
.
: .
(, ) , , ,
. ,
: , .
, , ,
- .
: , .
, , -
. ( : What's in a name?
That which we call a rose, By any other name would smell as sweet...)
. ,
. - ,
- . .
,
. ,
, . . -, III (1328-1341).
, - .
1333 . -. ,
(),
, . ,
. filioque.
.
: ,
, ,
. , , ,
- , .
21 ,
. ,
, .
, , .
, , . , , ,
. , ,

283

. .
( ,
), , , .
. . .
.
1335 .
. , , .
, , ? , ,
, , , ,
? , .
, , .
, -
.
, , .
. , , ,
.
:
, ,
- , ,
.
, , ,
, , , ,
, .
, , ,
. ,
,
. , ,
- - ,
. , , .
3.

. (1296-1359)?
, .
. , , , ,
: .
. . , ,
. II
, , , , .
,
, , , , .
, , .
20 .
. .
, .
1316 . . ,
. ,
. , , ,
. :
.
. ,
. ,
963 . . . .
.
,
, .
, . , .
,
.
.
. . , , -,
, . XIII .
.
XIII . .
, .
. ,
.
4.

. ,

284

, , .
,
.

( , . .),
. - .
XIV . ,
. : ( III .), (IV .), . (VII .) .
(948-1022).
. (XIII .) ,
. . . :
, .
, .
:
, ... . , ,
, ,
... , ,
, : ", , , !"
(. , - ).
, .
,
. ,
, .
. , ,
. , , .
. , .
XIV . . , 1330 .
, , , . ,
.
. , . ,
. .
. . - .
, 1226 . ( 30 ) .
, - 1331 .
. . ,
, . 1335-1336 .
.
, .
. . .
.
5.

. , . . .
.
, , . . -.
, , ,
.
. , ,
,
: 1339 . II XII.
.
. ,
, , ,
, , . , ,
.
, .
, , . , filioque
. , , .
. XII , , ,
. , ,
.
.
, , ,
. -, . . .
.
, .
-. , 13401341 . .

285

.
; ,
, .
,
: ,
, .
.
1341 . . , 10 -
. , , ,
, .
, , .
,
. 1346 . , .
, . ,
1348 .
6.

1341 . . .
. , .
, .
,
. ,
. ? . , ,
, . , ,
. ,
, , ,
. .
, , .
,
, . .
. , , .
. ,
, , .
.
. , , ,
, , .
, , , .
, , , , ,
: .
: , , ,
. , .
,
. ,
.
, . , ,
.
, , .
:

, , " " ( 3:38), ,
! ,
. ,
" " (. 2:9).
, ,
, . , ,
, , ,
, . ,
, (, I, 3:38).
.
.
, , , ,
, .
.
, . ,
.
.
, . ,
. ,
, .

286

, :
(. 17:21), .
. , .
, , ,
. , , , .
7.

, . ,
, .
, , ,
, . : ,
, ,
. . , ,
, ,
.
. , , - .
. ,
.
, .
: ,
.
. ,
,
.
. :
1) , , . .
,
.
2) , , .
, -, , . .
,
- .
3) , , .
, , , . . , , ().
. - (1340) ,
. ,
, .
, , , , ,
.
- ,
. ,
. , ( ) .
, , .
, , ,
, , .
.
, ,
. ,
, , , .
(, ), ,
. .
,
. .
8.

? ? ? - ? ,
, , ,
. . , .
. ,
. , , .
. , , .
,
, , , , ,
( ).
, ,
. ,
, .

287

. , -
, .
. , ,
. . ,
. ,
, , ,
.
, -, . . ,
- , (), ,
, .
, ,
, ,
, . ,
, , ,
.
. .
, -
, , , , , ,
(, 3, 2:24). ,
.
. : , , , , ,
, , , , ,
, , , : "
, ", " " (.
).
, . , ;
, .
, . ,
. , , . . , , .
, , , , ,
. - . ,
.
, , .
, ,
. , ,
, , . . , , ,
.
: , .
. . ,
, . , : "
", " " (. 3:14). , ,
(, 3, 2:12).
. , , ;
, .
, . .
. , ,
. , , , ,
. , .
, ,
. - ,
, , . ,
. . .
, , .
, , . ,
,
: . ,
, , ,
.
, ,
, . ,
, ,
, , -, , .
,
. ,
, ,
. ,
(. ). ,
. .
,

288

: , .
, : , -,
. , .
, ,
, .
. ?
, ,
. , ,
. , ,
. , , , . . ,
, .
, . ,
, . ,
, ,
,
, ,
.
, , ,
. . , , (1 .
9:22). , , , .
, , . ,
: .
. , , j .
| : . ,
,
. , .
, . , ,
, . . , , .
, ,
, .
, . . ,
, , ,
, , , , , ,
, , . . , , ,
. , . , , ,
.
. .
,
. , ,
, ,
.
,
, ,
. , , ,
, , .
, ,
. , ,
, . ,
,
.
, ,
? , ,
, ? , .
, ,
.
.
9.

III , 1341 . ,
, , .
V , .
: , -
, III .
: .
,
. ,
.
1341 . ,
. . , ,

289

. . ,
, .
, , .
.
, . , -
. .
, . ,
.
. . ,
. . 1344 . .
, , .
, - ( ) .
. . 1347 . , .
. VI.
V.
, . . 1347 . .
, 1349 ., .
1351 . ,
.
. .
, .
. . ,
: , . .
. . (), ,
. .
. , , .
.
. . .
. :
, .
.
, . -,
- . -,
. ,
, . , .
, .
. :
. . .
- 1355 ., , ,
, . . ,
, ,
. , . .
, ,
, . , , ,
. , , , , , .
. 27 1359 . 9 , 1368 .,
-, .
. .
. ,
.
, . -,
. .
, , - -,
, . . ,
, , . .
- .
, , ,
. ,
. . .
, . .
, -.
,
.
. XII XIII .
, ,
. : ,
,
, .
. , (1375-1393), .

290

. ,
-
XIV-XV . . , . ,
, , . , , . , .
, - .
VI .
.
. , .
1341 . (. . -) III -
. 1341 1347 . .
1347 1354 . . 1354 . V .
.
, .
, ,
. , ,
.
: 1383 .
,
(1354-1355; 1364-1376). ,
. , ,
1 ( ,
). ,
, .
, .
, . .
.
. (? 1387 .) ,
XIV . .
, ,
. . 1354 .
, .
, . ,
. ,
-. : ,
.
. , , .
, .
: ,
.
, , ,
; . . , .
, .
.
(, ), . .
, ( VIII .) ,
. (, 1 VIII .)
. ,
. . - .
, .
, , ,
. , , ,
.
. ,
. , .
: ,
.
. , -, 1429 .
.
. ,
. , . ,
, . , , ,
.
. . . .

: Papadakis; Previte-Orton; Runciman, The Fall of Constantinople; Runciman, The Great Church; Tierney, The
Crisis of Church and State; Southern; Walker; GillJ. The Council of Florence. Cambridge, 1959; Head, The Imperial Twilight;
Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev.

291

1.
XIV . .
, . ,
, ,
. , , , .
. . , .
,
. -
, , .
.
.
, , .
, ,
. , ,
. XIV . . ,
, ,
, , , 1309 .
, . ,
,
, . , ,
, . , : , ,
.
. , ,
. 1437 . 67
15. . ,
, . ,
, .
?
,
,
. , , ,
, . ,
, ,
, . , -
: , , ,
.
2.

, 1354 . VI . V,
1391 . ( 1376 1379 . IV, 1390 .
VII). , .
. , 15 1355 .
VI 15
. V 6-
. 6- ,
. ,
, .
, , ,
, , ,
. . .
1359 . . 1362 . , 1365 .
. 1365 .
. .
, .
, .
.
1366 . V .
, .
. , ,
.
1367 . ( ) V .
(
!). ,
.
. , ,
- . ,
, , , () . , . .
.

292

. 1368 . .
V. .
. ,
-, . , ,
.
V . , .
, . 1369 .
V , ,
.
,
.
, , , ,
. , . :
V , .
.
, , , , ,
.
.

. :
(1371 .) (1389 .). .
XIV . . , XII .
, 100 .
.
, - . ,
. ,
, .
, .
, II (1391-1425).
, ,
, , , . ,
. , ,
. ,
V,
. ,

.
II . ;
, .
. 1396 ., ,
, . , 1399 .
,
. II , -, ,
, , -, ,
, , - .
1399 . - .
,
, .
, ,
.
1402 . ,
. ,
. , , -
, .
.
.
. .
, .
. .
, ,
. . , ,
.
. ,
.
. , II, ,
, , ,
. , , .

293

4.

, . ,
,
.
XI VII (1073-1085) .
,
, . ,
.
, .
.
.
. , .
. . , ,
.
VII,
, post factum .
, .
,
, .
Dictatus Papae, VII, :
;
();
;
; ; ;
.
, , .
, . VII
VII, ,
(1077 .), . .
. .

294

295

100 .
, .
. ,
, , , .
-
- .
.
: .
, .
, . , ,
IV (1281-1285), .
VIII (1294-1303).
.
(1285-1315).

, . ,
.
.
, , : Clericis laicos
Unam sanctam , 1296 1302 .

. .
, , :
.
, , ,
, , ,
.
Unam sanctam.
,
VII. ,
. . ,
. , . ,
, .
.
. .
. ,
.
: , , ,
. ,
, Contra errores Graecorum,
, .
, V (1516 .) .
.
, ,
, :

296

, .
1303 .
. , 7
, , ,
(12 1303 .) .
V (1305-1314) , 28 , .
,
. (1305-1378).
-. , ,
. 134 112 .
, ,
(, V ).
, (, XXII
).
, .

. ,
. 200 600 .
. ,
. . :
-. , ,
. , , :
. , ,
, .
. 1330 .
. ( 1335 . XXII)
, ,
, , , , , ,
... ,
.
, ,
. , .
, .
.
, ;
. , :
.
5.

,
, , 1378 .
, (1378-1416)
, , .
, . 1378 .

. , . , ,
.
. XI 17
1377 . , 26 1378 . .
.
8 1378 . , ,
, , .
VI ( ). .
, (,
) , .
, ,
, ,
. 20 VII,
. , . . ,
- .
, .
:
.
, , ,
:
? , ,
. , ,
.
, ,
, . , ,
. : ,
, .
. . . , ,
, .

297

.
. ,
, .
. , ,
( ).
, .
, . : ,
, , , VI, , ,
VII. . .
6.

. , ,
! , ? ,
, ,
? - ,
, .
,
,
.
,
, ,
. 30 , ,
, .
-, ,
.
, -, , .
. 1378 . 38 ( VI
29 , VII 9).
1380 . ,
, , .
. ?
. ,
, ? .
.
III, . , , ,
; , . . ,
.
, , . 1400 .
,
, . ,
.
1409 . , ,
. XII XIII
. 5 , 26 V
(1409-1410; XXIII). ,
. .
, . , -
. ,
(1414-1418). - XVI .
.
II, .
, , ,
.
XXIII . XXIII, ,
. 11 1417 .
V (1417-1431). ,
, , , .
.
,
, .
. ,
, . ,
plena potestas.
. ,
,
. , ,
, . ,
( ) :
... ...
, , , ,
, . ,
, , ,
, , ,
, , ,
, .

298

, - XV . .
,
, .
, . ,
,
- () .
,
, , , ,
.
XV . ,
. , ,
, ; ,
. ,
,
. ,
, . ,
, :
.
,
. . . ,
, ,
... XV .
. ,
- ,
.
cathedra Petit.
, . .
. .
- . , 1415 .
,
(1870 .),
. - ,
.
7.

V 1415 . . ,
-
1438-1439 . .
. , ,
,
.
, .
, , (1274 .),
. . , .
.
XV .
, . XII .
, , XV . .
.
. .
, .
. , ,
.
: .
.
: . XIII .
600, XV . 200. ,
,
- , -
. ,
XV ., . ,
,
( 1369, 1400,1423 1438 .).
1438-1439 .
.
- , , ,
. 1438 .
. :
-
, .

I 1273 . , VIII .
. ,
,
. ,

299

, .
. :
XIV .
.
(
), : ,
, , ()
() . ,
, , , -
-, , , , , ,
.
. ,
, XIV .

. - , ,
; , ,
.
,
,
, , , . ,
, . -
,
- .
,
-. , , ,
, .
,
, . .
, , 1341 1351 ., (,
, )
, .
8.

, . IV ,
, ,
. , ,
.
,
, ,
.
, .
.
; .
, XIV . ,
.
.
- . , ,
. , ,
, , .
, .
.
,
. XIV .
XIII ., , , IV
VIII.
: , ,
. : .
, . .
1415 . . ,
, , ,
, . ,
V (1417-1431) IV (1431-1447) ,
. V, , ,
: ,
. ,
.
, ,
. ,
,
. ,
, , , . -,
, ,
. ,
,
. , |

300

| . , ,
, ,
, .
9.

,
. , ,
. , ,

. , 1422 .,
, , ,
. , ,
: .
.
. ,
, - (1423).
: , IV (1431-1447) -
.
,
- . 1430 .
. - II
. .
(1425 .) VIII
, .
VIII .
, .
, . ,
, , , ,
.
, . .
10.

1431 . . IV .
1431 . (1431-1449).
, , .
, , , :
, . : , ,
. 1433 . , .
, ,
. ,

( , ),
.
, ,
.
( ). ,
, , , ;
, , .
1438 ., , . ,
, ,
( ) ,
, . . , ,
,
. -
VI . ,
,
. , ,
.
, , .
:
, | , .
.
, , ,
- . ,
, ,
. , ,
.
,
, , -.
, ,
. ( ),
,
.

301

( ).
. ,
, ,
, .
, . -,
, .
.
XXIV. - (1438-1439 .)

: Papadakis; Runciman, The Great Church; Runciman, The Fall of Constantinople; Meyendorff. Was there an
Encounter between East and West at Florence?//Rome, Constantinople, Moscow: Historical and Theological Studies, N. Y.
1996; (). . . 1994; Gill; Ostrogorsky,
History of the Byzantine State; Vasiliev.
1.
1438 . 700 .
. VIII
II, . 30 ,
, .
. (
) ( ), ,
, . -.
( ) .
8 1438 . .
4 . :

. .
: .
, , . . ,
, .
, .
, 1439 .
. - , ,
.
- , .
, , .
- .
, . , ,
, .
XV . ( ) , ,
, , , .
, . :
( )
. , . .
, ,
.
. ,
, , ,
. -
,
, .
, , , :
, . :
, ; , ,
. .
, .
, , - ,
: , .
- .
,
. ,
. , .
( ,
).
-
( , )
.
, -,
. : -
( , ), ,
, - - (13601452).
( , )
,
: , .
, , ,

302

. , ,
.
. ,
.
,
. . , ,
(
), , , .
.
. ,
. , , , .
1452 . 1465 .
, . .
: 80.
, .
, ;
.
2.


. , ,

, .
, ,
, .
,
, .
, ,
, .
,
.
.
.
, , , ,
. .
, .
, ,
, ,
. 1439 . .
, ,
. , 1453 . ,
, .
, .
.
- . ,
.
, , . .
, .
- ,
: - ,
.
, , . .
, ,
, filioque
. . 1439 .
. 1445 .
.
.

,
. . ,
,
. , .
(1953 .) . .
, ,
( ),
. - ,
, , .
. 9 1438 . ( ,
), ,
. , ,
? ? ,
,
.

303

,
. , 8 13 ,
.
, .
, ,
, .
. , ,
, . .
, , . ,
. .
, ,
. VIII , ,
. ,
. , . , filioque
, . ,
. , ,
, .
.
:
1) ;
2) . ;
3) ;
4) (, . .).
, , . ,
: , , ,
, .
: . ,
, ,
.
. ,
.
, .
,
.
, 8 13 1438 . ,
, . 8 1439 .
. ,
, .
.
.
2 26 1439 . (2-24 )
filioque. , .
. .
, , ,
. ,
: , !
, . , ,
,
.
, 24 27 .
, ,
, . ,
.
, .
. :
. .
. 10 .
, , ,
. , , Santa
Maria Novella. .
. .
. ,
, .
6 1439 . -
- - .
4.

, - .
.
, , 1439 .
, Laetentur caeli.
.

304

:
1. . ,
-
. Laetentur caeli.
.
, , . XIII
. .
1235 . ()
. ,
. porgatorion ()
. (),
.
1254 . IV . ,
6 1254 ., .
(1274 .),
VIII. ,
, .
, 1438 . , , ,
,
. - , ,
. ,
.
, , , .
,
. ,
.
.
,
, . . . . , ,
, ,
.
. .
, , , .
, ,
, . ,
,
, ,
, .
1439 . .
, , , ,
, , ,
.
, , .
, .
, .
.
.
, 1439 .,
.
(
) .
2. , filioque.
Filioque :
. .
, ,
, ; , III
, . ,
, ,
, .
, .
, , ,
. .
, ,
, .
: , ,
. :
-, . a filio
, per filium. .
.
,
, , (1274 .)
, filioque. 1439 . . :
.

305

. filioque
. - .
, ,
, .
, , filioque .
.
3. ,
. .
, , . , (
. ) ,
.
, ,
. , . .
: .
- , .
("plena potestas" ;
. . .)
, ("quemadmodum et" - "" . . "
, ") ;
( ,

. . .), , ,
. .
,
. , , ,
. , ,
,
, , , .
.
, 1439 .
. , . ,
,
Laetentur caeli. - :
, . ,
,
. ,
.
, ,
. 1438-1439 .
(, , ), ,
1617 . ()
.
, , , -
. ,
,
. , , ,
, ,
. , :
, , , , ,
. , ,
. quemadmodum et
quemadmodum etiam, . . . .
4. , filioque ,
Laetentur caeli,
. ,
.
. ,
. .
. .
, , , ,
. ,
. , , , , . , , ,
( , ), . ,
,
. ,
, , , ,
: , .
, , , : ,
!
5.

, - .
. ,
, .

306

, . -,
.
,
. - 18 1460 .,
Execrabilis, .
: 1439 .,
.
. .
. , , ,
.
.
. .
, - .
- . , ,
.
300 2 ,
20 10 . , ,
. , ,
.
; . .
,
. ...
.
, , ,
, - .
, : , , ,
. , , . .
-, ,
, , .
, ,
. , ...
xv. (1453 .)

: Runciman, The Fall of Constantinople; Runciman, The Great Church in Captivity; Head, Imperial Twilight;
Ostrogorsky, History of the Byzantine State; Vasiliev.
1.
VIII . ,
. .
, .
, , .
, .
, , , - .
, , 1451 ., - ,
( : ).
. .
1444 . , , ,
, .
. .
, . , ,
,
. 31 1338 .
, ,
, .
. , II ,
, , . . ,
.
2.

VIII XI. ,
. ,
, .
45 . ,
. ,
, -.
. ,
. .
, , . ,
.
.
1449 . . . ,
, , .
.
1452 . , :

307

200 , .
12 1452 . .
. , :
. , ,
. ,
.
.

, , : 1452 .
19- II,
. , .
2 1453 . . , ,
150-200 .
7 .
. .
, . . ,
. . ,
. ,
.
. , ,
, , .
, , .
. .
. . : ,
, ,
, ,
, , .
, , , ,
, .
.
, .
, ,
. .

.
29 1453 . ,
, , . .
, -, : , ,
.
. , , ,
, . , ,
XI ,
. , ,
. .

.
. ,
. , , , , .
4.

, 29 1453 . . .
. . .
. ,
, , .
, , .

. ,
, ;
,
. , ,
, ,
.
, . -
, , , :
.
.
. ,
, , , , .
. . ,
.
. , ,
, .
, ,

308

, .
( ); , ,
: , . . .
. .
, , .
, . . .
, . ,
. , . .
, . .
. .
, , , , ?
, , , ...,
, ... , ; ,
, .
, . , ,
, , , ,
; , .
. .
.
: , , ,
. . , ,
, , ,
, . ,
, . ,
. , , ,
. .
.
.
; ,
. : .
, 50 ; 500 .
, , .
4 .
. .
. . .
, , .
, .
, . ,
, .
, .
. .
, . , .
, .
, .
,
. , , .
, , ,
.
.
, , , ,
, , :
. ,
.
21 .
, ; .
, , . ,
, : , .
1456 . . , ,
. 1460 . . 1461 . . ,
, , .
1463 . . 1517 . . ,
, , !
.
.

: Papadakis; Runciman, The Great Church; Meyendorff, The Orthodox Church; , ;


. //
: . ., 1997.
1.
, , .
.
. ,
. ,
.
.

309

,
, .
- ,
. ,
.
, .
, , . ,
, . -
, , , .
.
, ,
.
XI .
.
. X . -
, .
,
: ,
XIII .
, X ., ,
, , .
, . ,
,

.
-
. ,
, .
.
.
, , . ,
, , , , ,
. ,
, , ,
- . , , ,
.
- . ,
.
, .
.
,
.
. , ,
, . XI .
,
.
2.

,
.
. .
.
, .
,
. : XII . 35 .
, , ,
- , ,
. ,
, . ,
. , .
,
. , ,
, .
. . ,
, .
, .
, ,
, - .
- 1236 . II
(1222-1252). .
, XII ., .
. , ,
, . , , -
, .

310

3.

. ,
, , , , .
, - ,
.
: , 10 15%
. 1040 .
. ,
.
. -, .
, . , , ,
. ( )
. 1375 ., I . ,
. 1149 . -I
. 1292 . |; , 1441 ., .
, -I
| (1157-1169/70) III (1170-1178).
, ; .
[ .
-! 1169 .
IV (1166-1173) . 1172 . ,
.
IV ,
, . . .
IV (1173-1193) . ,
, I .
,
. - ( )
.
, 1179 . 35 ( 10 )
, . , .
,
.
, , III (1195-1203 .) .
(1196 .) ,
, , .
, - , - IV ,
.
: !
, ,
. ,
.
, ,
, . .
,
, .

, .
.
( ) XIII . ,
.
, , .
,
. ,

, .
1198 ., 1307 . 1316 .
.
.
, . ,
1261 . :
,
? ,
. ,
,
. ,
.
, , ,
. 1356 . -.
. :
,
.
, . ,

311

. , ,
. 1441 . .
.
4.

, ,
.
.
, VII .
. -
. , ,
, .
,
. .
.
(XII .) , .
,
: ,
, . ,
, , ,
.
, , .
, , . , , , 1215 .
, .
, .
,
. , ,
.
.
.
. . ,
.
.
5.


. XI . , ,
, XV .
.
(750-1055). 775 .
- .
, .
, .
630 . - . ( )
XIV .
- ,
.
.
, (XIII .),
.
.
.
. 1300 . -
. . , ,
,
. ,
. ,
.
(1336-1405 .) -
.
. 1400 . ,
.
(1368-1644).
, XIV . , ,
. .
6.

, -
. ,
. ,
.
.
, . ,

312

, , , .
, , ,
. , , .
.
, .
.
7.

, XII .
. X . -,
XII . .
. ,
. :
.
, ,
, .
, , ,
, .
, :
. ,
. .
, XIV . , ,
.
.
, ( ) .
(969-1171) ,
. - ,
.
- . I
. ,
, ,
. , ,
, ,
. , ,
. ,
, .
, ,
. , , ,
. ,
.
. .
. :

.
(1250-1517).
.
. . 1400 .
.
: , . 1260 .
-, 1291 . .
,
. ,
XV .
8.

, ( ),
. , VI .
. ( VIII .
)
. , :
, .

.
.
.
.
.
: . -
, ,
, .
,
. ,
,
.

313

, . ,
( . ) XII . .
, IX ., . ,
, :
.
.
X .
,
. . ;
, , , .
, .
.
, ,
, .
1323 . , , .
. XVI .
,
.
. ,
. , , , . 1235 .
, , .
, -| . ,
1 1372 .
. ,
.
9.

, -
. ,
. , , ,
.
, ,
, , /
. , ,
.
14 1951 .,
( ).
, , .
, .
, . (
) .
-, .
- , ,
. 600 1100 .
. - .
. , , ,
, . - .
,
.
(1150-1270 .) .
. , 1187 .,
.
,
, .
, , .
- (1270-1283 .)
.
(1270-1527) .
. ,
() I . , -
, . ,

. (
) ,
, .
. ,
.

. , .
.
, .
, . .
.

314

, .
,
, .
, (1215-1313),
, , .
,
.
, . ,
- . , ,
, .
, ( ), (
) (1273-1352). , , . ,
. ,
: ,
. . . ,
1450 ., . ,
, .
.
1441 . , ,
: , .
.
, .
. , 1520- . , XVII .
. - ,
, .
.

: Papadakis; Meyendorff, The Orthodox Church.


1.
IV . .
.
. , ,
.
, ,

- .
. ,
. , . , ,
I , .
1204 .
.
, :
, .
.
. ,
( ),
.
, ,
. , ,
. VII .
. -
.
2.

, XI . ,
, , , , .
, , .
, ,
. - , ().
III (975-1014) . 1008 . ,
, .
.
XII . ,
.
, , , . XII .
.
.
. VI . ,
, -, .

315

, , .
. ,
. ,
, V . . ,
.
.
(488 .) . .
.
, 1008 .
.
,
. ,
.
, , .
.

.
. ,
. ,
.
3.

,
II (1089-1125) (1184-1212).
.
II .
, ,
.
.
, . 1122 . (
) .
, 12 1121 .
.
II . ,
.
-,
. ,
(1103). , . , ,
XII ., ,
. , .
. ,
, , .
. , ,
: 35 , 30 25 .
.
:
, .
.
, .
, , 1103 . .
.
. 12 .
,
.
.
, , . ,
, , .
, , , .
( , )
. - . ,
,
.
4.

II (1184-1212).
.
. 1212 .
, - , .

. , , , -,
, , (
). ,

316

. . ,
, .

. , -
I .
. .
, ,
, 1461 .
5.

II, . ,
, .
, ,
, , - , ,
.
, , , ,
, , , .
, :
, .
.
, .
, , .
. XI . , , . .
, .
, ,
: .
1040 .
. 1685 .,

. . . : 85
, .
,
, .
. .
(1083 .) .
,
.
963 ., . .
.
. .
, II. 979-980 .
, , , . ;
1005 ., .
, . ,
. :

. ,
, . ,
, . ,

. , , , ,
, , .
, .
, .
. . XIV .
, .
, , . .
:
1955 .
6.

(1212 .) . XIII .
. .
, .
1220-1221 . , ,
. .
, ,
. ,
. , ,
. , ,
.

. , . -
, , .

317

,
, .
.
V (1314-1346) ,
- . ,
(1386 .). XV .
.
,
, .
- . XV .
.
. , ,
: 1801 . III
.
, , ,
. ,
, ,
.
IV ,
. 1329 .
.
, - .
.
.

.
:
.

: Runciman, The Great Church; Meyendorff, The Orthodox Church; , .


1.
II 1453 .
.
. ,
.
, . ,
. ,
. XI .
, 1453 .
.
, ,
.
.
XVI ., XVII. ,
1522 . ,
, : XVIII .,
, ,
1864 . . , ,
.
. ,
.
, ,
. .
. , ,
, .
.
- , ,
. , . ,
, . .
. ,
, , . ,
. , ,
.
, .
, ,
. ,
. ,
, , .
. 50
. , .
- ,
. . ,

318

.
, , 1462 .,
. XVI . 30
. , 6 ,
200 .
3.

, -
. .
, .
, .
.
. , , ,
. ,
. .
, . ,
.
. .
. , ,
. , ,
,
, .
.
, , ,
.
.
. , , ,
, , .
6 1454 ., .
. ,
: , . :
, .
.
. : , .
, .
, .
. , .
, ,
.
4.

, . ,
, ,
, ,
;
, . , , ,
, ,
. , ,
, ,

, . ,
, .
.
. .
, . , , :
. , , ,
. ,
. ,
(). ,
. ,
, .
, , , ,
. ,
, , , ,
.
, ,
, ( ,
, , ), ,
. ,
.
.
, , , ,
, - .

319

, .
:
, , , . -
, -, ,
.
, , ,
(-),
.
, , , .
.
, , .
: .
- ,
- . , , .
, , .
. ,
, ( ) .
; .
.
.
, . ,
. ,
, . .
5.

,
, .
, ,
. , ,
, .
: .
.
1. ,
, ,
. .
,
. .
2. , ( )
, ,
XV-XVI ., , .
, ,
, .
()
, .

, .
,
.
, , .
. XVII .
, ,
63 . , - . , II
1595 ., 1598 1602 . , , 1603 .
XVII . . ,
. , II,
, . XVII .
.
, ,
, .
3. , ,
. 1394 .,
. 1776 .
I, . ,
, , : , .
,
. .
1898 .
. , , 95 - .
.
, XIX . ,
.
.

320

.

. V,
1821 . ,
.
6.

, ,
. ,
,
, -
, , , .

. ;
.
. XVIIXVIII .,
,
--.
. (, )
(, ) , . ,
, ,
.
7.

,
, - ,
, . , ,
; , , -
. , , ,
, .
. ,
, , , - .
.
I! , .
, , - , :
, . ,
, , , ,
, . ,
; . I
. , ;
II , .

.
. , ,
. - ,
. , , , f
-*" , -
.
II , .
, , , ,
, . ,
- , .
8.

,
. - . ,
: .
.
. ,
.
,
, , . ,
, , .
, .
. , . ( ) , .
.
,
. -,
. , ,
. , , .
. XVIII . ,
. ,
, -.
. . ,

321

, , , , ,
. ,
, , . , 1454 .
. , , ,
. .
,
. , .
, .
. -
, . , ,
, ; ,
, , .
; ,
, , .
, , : 1586 . III,
, , ,
-, .
, II
. .
( ).
. XVII .
, ,
. .
II.

: Rune/man, The Great Church; Meyendorff, The Orthodox Church; , .


1.
,
, . .
,
, .
, , .
II, , ,
, .
( )
, .
, , . ,
; , .
, , .
,
. , .
, . .
, , , ,
. ,
, , ,
. ,
12 , ,
, .
, ,
. , 1459 . .
, . , (
) II. .
, , . .
2.

. ,
,
, . ,
. .
,
, . , , ,
: , ,
. , ,
.
, .
, ,
. - . ,
, , , , ,
, . ,
1454 . .
- .
, , , : ,
. ,

322

, ,
.
, ,
.
,
.
, . ,
, .
, ,
. , ,
XV . .
. ,
, ( )
.

, . 1484 . -
, .
, .
.
, , , ,
, . , - ,
, , , . ,
,
, , ,
. .
, .
, , .
3.

. XVIXVII .
.
.
XVI . .
( , )
. ,
XI . . -
. :
,
. 1559 . . , ,
, .
. :
, . .
. 1573-1574 ., ,
II. ,
, , .
. 1581 .
. , ,
, , .
, : , , ,
, filioque. , ,
.
, .
II: , , ,
,
, , , , ,
,
. , ,
... , , ,
, .
, , :
, . ,
. .
, . filioque.
, , -, , -, , . ,
, , ,
. , ,
, .
. .
.
: , , , .
, ,

323

, ... , .
, , .
, ,
. .
1584 . . , , ,
, , .
- ,
1582 . , ,
. , .
4.


. , , ,
, .
, ,
. .
, , , ,
.
, ,
, ,
, .
.
.
. . ,
. , , , ,
, ,
.
, ,
, .
, - .
II,
. ;
, , , .
, , ,
, .
5.

, ,
. 1617 . ,
. 1624 .
, . ,
. ,
.
: .
.
,
. 1631 . , 1634 .,
, ,
. :
.
(1572-1638)
. .
, , .
.
. ,
. , .
.
, . ,
, .
1596 ., . 1597 . ,
, , , ,
.
, , .
, . 1600 . ,
, 1602 . , ,
, . 30 .
. ,
, .
.
, ,
, () .
, . ,
, ,
.

324

. ,
.
1612 . , ,
. .
, .
.
.
1620 . . ,
. .
.
.
1629 .
. .
sola scriptura,
, ,
,
,
.
: ,
! : ,
; ,
. ,
. 1633 ., , \
-, .
, , ,
, , . , , ,
, - . ,
, ,
.
,
^. .
,
, .
. .
.
, .
: 1638 . ( ,
, ), 1640 ., 1642 .,
1672 ., 1672 . 1691 .
6.

, ,
(1640 .),
.
(1596/97-1647) (- ) - ( ) .
. , ,
.
, , , ,
-- .
, - .
. 1632 .
.

, .
. , .
. ,
,
. : -,
- .
, -- ,
, ,
.
.
, -
. . ,
- ,
.
.
,
, , ,
. , , ,
,
. ,
.

325

, ,
.
, .
(1640 .), ,
, (1642 .).
,
, .
.
1643 .
, , -
.
. XIX .,
, .
7.

, ,
. , (1641-1707). 1661 . -, 1669 .
. , ,
. .
.
, .
, XIV
. ,
.
.
.
- 1672 . ,

, ,
. , XIX ., .
.
.
, ,
. ,
. , ,
. ,
. ;
. , , ,
, , , , ,
. ,
, .
8.

, ,
. , ,
, ,
, -
:
. ,
?
, , , ,
, , . ,
, . ,
,
.
, ,
,
.
.
- . , , ,
, , , .
. .

, , ,
.
,
.
. ,
( . , 1577
. XIII). . XVIII .
,
, , .

326

. 1755 .,
V
, .
, 1484 ., .
.
. ,
-- -. , ,
, ,
. 1755 .
XX ., , , .
, , ,
. . : ,
, ,
, . ..
, , -
, . XVIII
. , :
, ,
;
; ,
, , .
, , ,
, ,
, ,
,
.

. , XIV .
, ,
. XIX .,
I . - : ,
1755 ., 1484 .,
- .
9.


,
.
, ,
( )
. , ,
,
.
: XIX .
,
.
XIX . , , , ,
.
1848 ., , IX ,
. :
, ,
. .
. , IX ,
, , , ,
, , - ,
, , . 1848 ., ,
, . , ,
. ,
. , , ,
, , .
1894 . XIII Praeclara gratu-lationis, ,
. ,
.
,
.

. ,

.
,
: . .
(1748-1808) , 1792 . ,
, , . ,
, -,
.

327

. : , ,
. . .
, 1955 .,
, ( , ),
.
. .
-, . .
, , -
, .
.
,
, . XIX XX .
, ,
, , ,
.
.
III.

: Runciman, The Great Church; Meyendoiif, The Orthodox Church; , .


1.
XVIII-XIX ., . XVIXVII
. -. , ,
. ,
, , ,
, , , . ,
: , , . ,
, .
, , ,
. , , , ,
, . ,
.
. - , -
. ,
.
, ,
. ,
, , , .
. , ,
. , .
,
. .
, . ,
: .
, .
XVII . :
.
.
, ,
. XVII .
, , ;
. .
, -
, ,
, .
, .

, () .
, , ,
.
, :
.
, , , .
2.

, , -, ,
, .
,
, XVI . . XIV XVII .
, ,
( ) , (
).
XVII .
,

328

. ,
. , ,
, . -
. ,
.
.
, , .
, ,
. ,
.
. .
XVII ., .
XIX . , ,
.
.

. , ,
, ,
,
. ,
.
,
. , I,
, , .
, .
.
, , . ,
.
1731 . , , , ,
. , ,
. , , ,
, .
, , .
. are
. .
.
.
, , .
, ,
, , . , ,
, , .

, XVIII . ,
. , . ,
:
, ,
. 1730 1769 . ,
.
- .
, ,
, , ,
. , , , : 1774 .
.
1802 . 7 .
.

, ,
? .
.
, ,
, .
. , , . : ,
XVIII . - 31 , 61
XVII .
- ,
. , .
. 1741 1755 . .
, .
. , .
.
. , , ,
. ;
, , .
, - .

329

,
, . ,
, , ;
,
. , , ,
.
,
. ,
- , ,
, .
, , . .
, , , ,
, . ,
, .
, , ,
, .
4.

.
:
. , , ,
. .
:
. , ,
, , , . ,
, . ,
, .
, , . ,
: , , . , .
(. . . . .). , ,
.
.
, , .
, , .
, - ,
, , , .
.
, ,
( ) .
, . .
,
, .
, ,
. ,
.
. .
.
, 1557 1755 . ,
, . 1766 .
, 1767 .
, , ,
.
. XIX .,
. 1870 .
:
, , ,
; .
, , ,
.
.
. -,
. 1799 . III - I
; .
5.

, ;
.
. , XVIIXVIII .,
. .
,
, ;
.

330

; ,
.

. ,
; : , ,
, , .
:
, , .
?
? , ?
, , ,
?
. ,
, , ,
,
. .
6.

, ,
. , , , , . ,
.
, ,
. ,
;
.
, ,
. , ,
. ,
, .
, .
, .
; ,
. :
, ; ,
, .
.
-
. XVII . ,
XVIII . ,
, .
XVI ., , ,
.
,
, .
.
, . XVII .
.
. , .
. XVIII . .
, , .
,
.
, , .
, , .
. , ,
, .
. .

XVIII . : , -
, . ,
. .
,
. XIX . .
7.

,
.
. ,
, .
, ,
. XVIII . .
()
. .

331

, . ,
.
.
.
, , XVIII . .
,
.
.
.
; .
. , ,
. 1811 . .
( ). XVIII . .
: ,
.
, -
.
, .
XVIII XIX . ,
,
.
8.

.
, , , ,
. 1798 .
. . , V (17971798; 1806-1808; 1818-1821), .
,
. . , , .
,
, , ,
, .
, , , .
.
. . ,
. ,
, .
. , .
. ,
, . , , . ,
,
, , ,
.
.
, , ,
, , . .
.
I, , , . ,
. , : ,
, .
9.

, ,
. , ,
, , .
, , ,
, ,
. , ,
.
. , .
, . 1814 .
, , - ( ,
), ( ).
.
,
. . :
. ,
;
. ,
. ,
. , ,

332

; , .
, -. ,
, .
, . , ,
, . , , - ,
, , , .
,
12 ,
.
.
V. 1808 . ,
. ,
. ,
I.
, . ,
, , .
.
. ,
. 1804 . , ; .
. , , ,
, . - 1813 .
, , ,
.
. ,
.
,
. .
, -,
, , .
10.

1820 . , , .
, . 1821 . -
1812 . ( )
.
, . , , ,
,
(25 ) , . ,
.
, . ,
. . .
. ,
.
.
.
.
. V,
1818 ., - . . ?
.
. .
, . 22 , ,
, V .
. :
" 80
. . . 1821 .
. .
. , , . .
. .
, . .
.
, ,
. ,
,
V .
IV.

Runaman, The Great Church, Meyendorff, The Orthodox Church; ,


1.
XIX . . .
, , .
: .

333

, . ,
,
. , , ,
, .
2.

, (1821-1829) ,
. , .
.
(1828-1829) , ,
.
, , ,
. 1828 . - ,
, .

. .
, , V,
1821 ., .
. ,
.
1833 .
. . - -
, .
. ,
.
,
, .
, .
25 . -
.

1850 . ,
, . , .
.
. .
. 81 . 41
, 1913 .
, , .
.
, , , ,
. ,
, ,
.
-
.
, .
.

. , ,
, - .
,
() ,
, . XIX .
: , ,
, ,
.
1821 . ,
. ,
, .
XIX .
. 1913 .
.
. -
. ,
. , ,
, , . , ,
, ( )
, .
XIX .

, 1897 .,
. , , ,
. .
XIX . . ,
. ,

334

. ,
, , -
. , V 1821 ., , ,
.
:
.
. , ,
, .
, . , ,
.
:
,
, ,
, .
.
: , ,
, . ,
. , ,
.
.
.
, , ,
.
, .
. ,
XIX . , .
. .
. -
. . ,
, .
, ,
. , XIX .
.
.

. ,
( ),
. , ,
XX . .
? , ,
( ) , .
.
.
, .
. , 1651 . 600 .
. ,
, , , , ,
, , , , . 1846 .
, .
.
.
, 90% . .
.
XVI-XVII . ,
.
. 1631 .
II . , II
- III, ; III III
(1647-1672) 1662 . ,
, 1662 ,
.
III 1687 .,
, ,
. V 1716 . 1724 ., III,
, ,
, . VI.
, ,
.
,
, -
. : VI ,
.
.

335

, 1750 .

( VI) .
, ,
- ,
.
, 1724 . .
. 1899 .,
.
.
. ,
:
. . , ,
.
. , ,
.
. , 637 .
. . ,
.
. XVI .
. ,
. ,
. , 100 ,
. .
.
,
.
5.

. .
. ( )
. .
, ( ),
.
- , : , . ,
. 1830 .
, . ,
.
, .
XIX . .
. . 1862 .
- , .
, .
.
.
XIX . - .
, .
, .
VII (1855-1860; 1863-1867) .
: - -.
( ). - .
1866 . VII
.
.
. .
(1860-1863; 1873-1878) .
, . ,
, .
,
. , .
,
.
VI .
. ,
, . , ,
, .
, 1870 . , .
, .
.
1872 . VI
. ,
( fulh ). .
. ,
, -,
, -,

336

. - .
1878 ., - , , .
1945 .,
,
. 1953 . .
6.

. , XIII . . . 1356 .
. 1375 . 1755
., . 1766 . .
XVII XVIII . . 1690 .
III, 1737 . IV.
. , XIX . 5
:
1. . , , ,
, . , . , ,
, , . 1516 .
,
. , ,
-.
. , 1712 .
20 .
. XIX . 55 .
I (1782-1830),
,
, . .
.
II .
.
- 20 .
1852 . :
( ) , 1918 .
XIX . , .
2. . ( ) 1829 .
1832 . . 1879 .
.
.
3. . . 1848 .
.
, . . 1873
. .
4. ( ). 1873 . .
, , ,
- .
5. , - 1878 .
. , , .
1920 ., , ( ),
, .
9 1922 ., .
( ) ( ,
).
7.

. , XIV . . XVI .
,
. 1711 . I , .
, , , :
, .
: ,
.
.
XVIII . - .
.
, , .
. - 18061812 . , - .
1822 . , .
1829 . . 1862 .
. 1881 .
. .
1865 . .
. 1885 .
. -, :
1) , , 1864 .

337

;
2) , - , 1873 .
.
, (,
, , . .) .
1925 . .
.
8.

. 451 . ,
.
, . , . ,
, ,
. , , . , ,
, .
VII X . . X . .
1191 .,
. ( )
1571 ., . 1878 .
, 1960 .,
.
, ,
. .
.
, . ,
, .
9.

, , . ,
IV . . .
, .
.
, .
,
. VI . - .
.
- . . (1184-1207)
. .
, , , , , ,
, ,
. , XIX .
XVIII .
. ,
.
XVIII . .
. 1801 .
.
-, 1812 .
, ,
, .
. 1918 .,
. ,
.
. .
. .
, .
.
, .
11.

XX . , , -
- . , 1908 . ,
, ,
II.
, .
1918 .
. ,

. - (1919-1922)
, .
, ( ),
. . ,
, . ,

338

, , , ,
.
, . , ,
. .
,
. (
)
. ( )
. , ,
. .
,
. .
.
. , , , ,
, ,
. , , ,
, -.
. , , ,
, . ( , , )
, .
. ,
.
. , , ,
.
.
. .
. . , ,
, , ,
, -
. .
. , - ,
. . , ,
, .
. , ;
, , , ...
, ... ,
,
? ...
, ,
, ,
:
-.

339

340