You are on page 1of 107

JP"SRBIJAUME", BEOGRAD

PROGRAM GAZDOVANJA PRIVATNIM UMAMA


NA TERITORIJI OPTINA VODOVAC I RAKOVICA
(2012 - 2021)

Biro za planiranje i projektovanje u umarstvu


Beograd 2013.

Mihaila Pupina 113


Beograd

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Mihaila Pupina 113


Beograd

0. UVOD
Privatne ume na teritoriji optine Vodovac i Rakovica po prostornoj podeli pripadaju Posavsko-podunavskom umskom podruju, a po politiko-administrativnoj
podeli Beogradskom okrugu.
Do sada ovim umama se gazdovalo na osnovu privremenih Godinjih planova gazdovanja privatnim umama.
Pri izradi ovog Programa gazdovanja privatnim umama vodilo se rauna o usaglaavanju ovog Programa sa vaeim zakonskim propisima, pre svega sa
odredbama Zakona o umama ((Sl. gl. RS: br. 30/10 od 7.05.2010 godine) i Pravilnikom o sadrini osnova i programa gazdovanja umama, godinjeg
izvoakog plana i privremenog godinjeg plana gazdovanja privatnim umama (Sl. gl. RS br. 122 od 12.12.2003). Pored toga uvaene su i odredbe zakona,
koje se odnose na gazdovanje umama kao to su: Prostorni plan Republike Srbije (Sl. gl. RS br. 13/96-353), Zakon o zatiti prirode (Sl. gl. RS: br. 36/09,
88/10, 91/10), Zakon o vodama (Sl. gl. RS: br. 30/10), Zakon o divljai i lovstvu (Sl. gl. RS : br. 18/10), Zakon o reproduktivnom materijalu umskog drvea
(Sl. gl. RS: br. 135/04, 8/05) itd.
Program gazdovanja privatnim umama na teritoriji optine Vodovac i Rakovica sadri:

I - Tekstualni deo
II - Tabelarni deo - Stanje uma i planovi gazdovanja umama po katastarskim optinama
III - Evidencija gazdovanja privatnim umama
IV - Karte

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Mihaila Pupina 113


Beograd

1.0. OPTI OPIS


1.1. Geografski poloaj
Teritorije optina Vodovac i Rakovica su dve od sedamnaest gradskih optina u gradu Beogradu. Danas Beograd ima 11.365ha zelenih povrina (14,6% ukupne
teritorije). Na uoj gradskoj teritoriji sa 10 optina, odnos je neto drugaiji, jer u toj regiji od oko 70.500ha, ak 10.541ha je pod zelenilom. Re je, naravno,
o javnim povrinama. Tu spadaju parkovi (385ha), skverovi i trgovi (8ha), zelenilo du saobraajnica (175ha), gradske ume i rena ostrva (1.800ha), zelene
povrine naselja (1.079ha) i beogradski drvoredi sa oko 67.000 stabala.
Optina Vodovac zauzima povrinu od 14.864ha, na kojoj ivi 152.000 stanovnika. Optina obuhvata dve celine: gradsko jezgro, kombinovano od starih naseobina
poput Lekinog brda i Duanovca i mnogobrojnih savremenih stambenih celina i korpus prigradskih naselja koja se proteu du starog kragujevakog druma.
Teritorija optina Vodovac u polupreniku ima oko 30km i danas ima takozvane unutranje i spoljanje ume. U prvu grupu beogradskih uma spadaju,
pored ostalog: ume du autoputa Beograd-id i vodovake ume na Banjici, zatim Stepin lug, Jajinaka, Torlaka i uma Stepin (Titov) gaj. Spoljanje, ili
prigradske ume Beograda su uma sa Vodovca i Avalska uma. U rubnim, prigradskim optinama, ima nekoliko veih umskih podruja. Najpoznatija su,
pored ostalih, Stepin lug na Vodovcu i Zvezdari.
Ako se razmetaj beogradskog zelenila sagledava kroz zelene prodore, koji iz vangradskog zelenila, grebenima i dolinama Beograda prodiru do gusto izgraenog
gradskog tkiva, onda zelenilo na optini Vodovac pripada kragujevakom pravcu-pravcu umadijske grede, koja tee od Avale, preko Jajinaca, Banjice i
Autokomande sa Vodovakim parkom i nastavlja ka susednoj optini Vraar i gradskom jezgru. Na teritoriji optine Vodovac nalaze se sledei parkovi:
Spomen-park Jajinci, Park Jove Ilia, Park kod Doma zdravlja, Vodovaki park, Park kod optine Vodovac.
ume sa pravom svojine optine Vodovac prostiru se juno od Beograda, priblino izmeu 44 4' i 44 6' severne geografske irine i 18 7' i 18 8' istone geografske
duine. Kako se radi o umama u privatnoj svojini granice su izlomljene i nepravilne, preteno vetake.
Optina Rakovica se prostire na povrini od 4.676ha, s tim da urbanizovano podruje obuhvata povrinu od 3.000ha. Prema popisu iz 2011. godine Rakovica ima
108.413 stanovnika. Rakovica se nalazi na junom delu Beograda u donjem toku Topiderske reke i od centra je udaljena 10 kilometara. Znatan deo optine
Rakovica ine ume i parkovi, a pre svega Miljakovaka i Koutnjaka uma. Rakovica je sa 244ha pod umom i 180ha pod javnim zelenim povrinama
jedna od gradskih optina koja ima najvie zelenila. Koutnjak je park, uma i gradsko izletite. Prostire se na povrini od 330ha. Koutnjak pripada
optinama Savski venac, ukarica i Rakovica. Miljakovaka uma je sastavni deo gradskih uma Beograda i unutranje zelene zone i kao takva ima
izuzetan ekoloki znaaj za itav region Beograda.
ume sa pravom svojine optine Rakovica prostiru se juno od Beograda, priblino izmeu 44 4' i 44 6' severne geografske irine i 18 7' i 18 8' istone geografske
duine. Kako se radi o umama u privatnoj svojini granice su izlomljene i nepravilne, preteno vetake.

1.2. Povrina
1.2.1. Povrina - optina Vodovac
Povrina privatnih uma po katastarskim optinama za optinu Vodovac, data je u sledeoj tabeli:
Katastarska optina
1. Vodovac
2. Jajinci
3. Kumodra
4. Rakovica selo
5. Beli potok
6. Zuce
7. Pinosava
8. Ripanj
Ukupno Vodovac

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Povrina
ha
56,25
25,00
37,50
37,50
168,75
81,25
81,25
1.762,50
2.250,00

%
2,5
1,1
1,7
1,7
7,5
3,6
3,6
78,3
100,0

Mihaila Pupina 113


Beograd

Na podruju optine Vodovac nalazi se 8 (osam) katastarska optina koje su pod umom. Zastupljenost privatnih uma po katastarskim optinama kree se od
znaajne povrine (1.762,50ha u KO Ripanj) do najmanje povrine (25,00ha u KO Jajinci). Najvea povrina privatnih uma je u KO Ripanj i ona iznosi
1.762,50ha ili 78,3% od ukupne povrine privatnih uma optineVodovac, zatima sledi KO Beli potok (168,75ha ili 7,5%). Najmanja povrina privatnih
uma je u KO Jajinci i ona iznosi 25,00ha ili 1,1%, zatim slede KO Kumodra i KO Rakovica selo po 37,50ha ili 1,7%.
Struktura povrina u okviru privatnih uma na teritoriji optine Vodovac:
Struktura
povrina po iskazu
ume
umske kulture
umsko zemljite
Zemljite za ostale svrhe
Neplodno
Ukupno Vodovac
Dravni posed

Povrina
ha
2.250,00
/
406,25
10.493,75
/
13.150,00
1.662,50

%
17,1
/
3,1
79,8
/
100,0

Na teritoriji optine Vodovac, u okviru privatnih uma, ume su zastupljene sa 17,1%, umsko zemljite sa 3,1% i zemljite za ostale svrhe sa 79,8%.
Odnos obrasle i neobrasle povrine u okviru privatnog poseda 17,1% : 82,9%. Optimalni odnos obrasle i neobrasle povrine, u okviru privatnih uma, bie kada se
poumi umsko zemljite (406,25ha) 20,2% : 79,8%.

1.2.2. Povrina - optina Rakovica


Povrina privatnih uma po katastarskim optinama za optinu Rakovica, data je u sledeoj tabeli:
Povrina

Katastarska optina

ha

1. Kneevac
2. Resnik
3. Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

%
56,25
162,50
25,00
243,75

23,1
66,7
10,3
100,0

Na podruju optine Rakovica nalaze se 3 (tri) katastarska optina koje su pod umom. Zastupljenost privatnih uma po katastarskim optinama kree se od 162,50 ha
u KO Resnik, preko 56,25ha u KO Kneevac, do najmanje povrine od 25,00ha u KO Stara Rakovica.
Struktura povrina u okviru privatnih uma na teritoriji optine Rakovica:
Struktura
povrina po iskazu
ume
umske kulture
umsko zemljite
Zemljite za ostale svrhe
Neplodno
Ukupno Rakovica
Dravni posed

Povrina
ha
243,75
/
100,00
2.287,50
12,50
2.643,75
368,75

%
9,2
/
3,8
86,5
0,5
100,0

Na teritoriji optine Rakovica, u okviru privatnih uma, ume su zastupljene sa 9,2%, umsko zemljite sa 3,8%, zemljite za ostale svrhe sa 86,5% i neplodno sa
0,5%.
Odnos obrasle i neobrasle povrine u okviru privatnog poseda 9,2% : 90,8%. Optimalni odnos obrasle i neobrasle povrine, u okviru privatnih uma, bie kada se
poumi umsko zemljite (100,00ha) 13,0% : 87,0%.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Mihaila Pupina 113


Beograd

2.0. EKOLOKE KARAKTERISTIKE


2.1. Reljef
Reljef na teritoriji optina Vodovac i Rakovica je neravan i talasast sa mnogim manjim i veim grebenima, uvalama i vodenim tokovima. Zastupljene su sve
ekspozicije blago nagnutih i srednje strmih strana. Preovlauju toplija stanita na kojima su asocijacije hrastova, na severnim planinama viih grebena
zastupljena je bukva. Privatne ume teritorije optine Vodovac kreu se izmeu 150-350m n.v. i uglavnom su to juni i jugozapadni obronci Avale. Privatne
ume na teritoriji optine Rakovice kreu se izmeu 100-400m nadmorske visine.
Avala pripada umadiji, tanije njenom severnom delu poznatom pod nazivom niska umadija, koja obuhvata prostor izmeu Panonske nizije na severu, dolinu
Velike Morave na istoku, Luga na jugu i doline Kolubare na zapadu. Pripada niskim ostrvskim planinama tzv. umadijskim planinama koje se izdiu pod
nizom umadijskih povrina. Najsevernija je planina umadijske grede koja se od Save i Dunava protee do Rudnika.
Istie se visinom od 506m u jugoistonom pobru Beograda. Karakteristinog je izgleda oblika nepravilne izduene kupe ije se severne padine sputaju u potolinu
koja razdvaja Avalu od Toplaka, a june padine jednom duom gredom spajaju se sa Kovionom. Prepoznatljiv i karakteristian oblik najee je povezivan
sa vulkanskom aktivnou ovog podruja. Meutim, danas se na osnovu geolokih istraivanja sa sigurnou moe rei da je njen oblik nastao kombinacijom
kompleksa nabora deformisanih radijalnim pokretima i utiskivanjem eruptivnih ica, kao i erozionih procesa.
Kao i umadijske planine i ona je ispresecana brojnim potocima. Mada nedovoljno jaki izvori su formirali vodotoke: Konopljite, Vranovac, Gleevac, Karagaa,
Duboki potok, Soljak, Krstati potok i Taslidana. Prva etiri potoka formiraju se i presecaju istone padine Avale, a ostatak zapadne. Sa junih padina Avale
polaze preica, Stepainovaki potok, Draguica, Smrdan i Ripa. Vode sa zapadnih i junih padina potoka na zapadu prikuplja Topiderska reka koja se uliva
u Savu, a sa istonih Zavojnika reka koja utie u Dunav. To ukazuje da Avala zajedno sa Kovionom na jugu i Torlakom na severu predstavlja, na podruju
Beograda, vododelnicu izmeu savskog i podunavskog sliva.

2.2. Geoloka podloga i tipovi zemljita

2.2.1. Geoloki sastav


Geoloke prolosti beogradskog tla, ostaci fosilnih biljaka i ivotinja, sa stenama i paleoreljefom raznovrsne je geoloke grae. Najstariji teren u okolini Beograda,
metamorfne stene serpentiniti, nalaze se u severnom i junom podnoju Avale, u dolini Boleke i Topiderske reke i njihovih pritoka (Karagaa, Preina,
Bubanj, Buvar i dr.). Smatra se da su ovi serpentiniti i sa njima udrueni peridotiti postali u paleozojskoj eri, njenom donjem starijem delu (oko 600-350
miliona godina pre dananjice). Najmlai teren, les ili ciglarska zemlja i aluvijalni nanosi du Save i Dunava, nataloeni su za trajanje ljudskog roda u
poslednjoj geolokoj periodi, u kvartaru, u toku poslednjih 800 hiljada godina. Tako se i nehotino na pregled geoloke prolosti okoline Beograda svodi na
vremenska razdoblja: a) izmeu 150 i 160 miliona godina pre dananjice, b) izmeu 20 i 8 miliona godina i c) izmeu jednog miliona i 15 hiljada godina pre
dananjeg doba.
Pregled geoloke istorije Beograda (i Vodovca i Rakovice) u pravom smislu rei moemo otpoeti tek od momenta nadiranja jurskog mora u ovaj kraj, pre 150
miliona godina. Veliko Sredozemno more, Tetis, zahvatilo je ovu oblast tek u gornjoj juri u tzv. malmskoj eposi. Jurskih stena ima u Ripnju, gde su u
usecima pruge za Valjevo otkriveni vanredno lepi raznobojni ploasti ronaci i peari. Avala i njeno zapadno podnoje izgraeni su od gornjokrednog flia
u kojem, sem retkih foraminifera i tragova kretanja nekih organizama po dnu (bioglifi), nema vidljivih fosilnih ostataka. Avalski fli veoma je isprobijan
lavinim stenama, to nije sluaj sa ostalim mestima. Najsevernije prema Beogradu fli se protee do Kanareva brda, Banjikog potoka, arkova i ukarice
(toplana); jedna divna kolenasta bora u useku eleznike pruge kod manastira Rakovice pripada gornjokrednom fliu. Od Beograda na jug izdiu se venane
planine umadije: Avala, Koviona, Kosmaj, Varovnica, Oplenac, deo Venaca, Rudnik, Ramaki visovi, Gledike planine. Ovo izdizanje praeno je snanim
magmatizmom (kosmajski ili rogaki granit, avalski granulit, dacit, riolit, fonolit okoline Beograda, rudniko-kotlenika vulkanska oblast). Najblie prema
Beogradu vulkansko ognjite je bilo u selu Banjici (stena fonolit).
Nabrojane ostrvske venane planine (u poetku samo arhipelag) menjale su izgled i veliinu sve do danas, ali nikada nisu potpuno dospele pod morem. Najvei deo
terena juno od Save i Dunava, Torlaki visovi, pobre u Kljuu, ua teritorija grada, kao i sve druge uvale u paleoreljefu jurskog, krednog i serpentinskog

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Mihaila Pupina 113


Beograd

terena, izgraene su prvenstveno od miocenskih sedimenata, gline, peska i organskih krenjaka. Nova naselja Braa Jerkovi, Medakovievo naselje, umice
i Konjarnik izgraena su na panonskim laporcima. Poetkom pliocenske epohe more se povuklo sa nekih uzvienih taaka okoline Beograda, ali jo uvek
plavi severno i istono podnoje Avale i beogradsku Posavinu jugoistono od Umke i juno od Lipovike ume. Pontijska fauna nalazi se u svim izdancima
slojeva po ataru Belog Potoka i Zuca. Uz strmo avalsko ostrvo u Konopljitu nataloeni su krupni blokovi odvaljeni sa susedne obale. Dok je u podnoju
Avale sauvan samo uzani pojas pontijskih sedimenata idui ka smederevskom Podunavlju oni zauzimaju znatan prostor. Zahvaljujui jaem sputanju posle
povlaenja mora, pontijski sedimenti Podunavlja manje su erodovani nego prema Avali. Belopotoka padina nema u svom sastavu uglja.
Rezultati brojnih i dugogodinjih geolokih istraivanja pokazuju da u geolokoj grai Beograda i njegove okoline uestvuju magmatske, sedimentne i metamorfne
stene. Daleko najvee rasprostranjenje imaju sedimentne stene (posebno kenozojske ere), dok se metamorfne i magmatske stene (mezozojske i kenozojske
starosti) javljaju samo na manjim povrinama. Meutim, iako na relativno maloj povrini, na Avali su zastupljene sve tri grupe stena.
Jednim od najstarijih stena Beograda smatraju se serpentiniti. Njihova starost nije pouzdano utvrena, pretpostavlja se da su jurske starosti. Na povrini terena
pojavljuju se na istonim i junim padinama Avale i u slivu Boleke i Topiderske reke (kod sela Zuce i u Zavojnikoj reci poev od krunog puta pa do sela
Letana. Prostiru se u vidu relativno uskog pojasa pravca sever-jug. Serpentiniti su u tektonskom odnosu sa sedimentima krede, dok su u istonim delovima
transgresivno preko serpentinita lee mlae kredne i neogene tvorevine. Svee mase serpentinita su uglavnom kompaktne zelene boje, dok su delovi
zahvaeni raspadanjem mrko-crvene boje.
Uz serpentinite, u podnoju Avale, pojavljuju se i druge mezozojske (jurske i kredne) tvorevine. Stene neralanjene jursko-kredne starosti pojavljuju se u
jugozapadnom i zapadnom podnoju Avale u dolini Topiderske reke, na podruju Pinosave, Ripnja i Runja. Predstavljene su karbonatnim sedimentimakrenjacima bankovitim i slojevitim ili sprudnim, zatim pearima, laporcima, glincima i ronacima. Sedimenti donje krede-urgonske facije predstavljeni
karbonatnom facijom otkriveni su zapadno i severno od Avale.
Tvorevine gornje krede tanije turon-senonski sedimenti izgrauju sam vrh Avale i njene padine. Predstavljene su flinim sedimentima i esto se nazivaju Avalski
fli koji je, za razliku od drugih flinih sedimenata na teritoriji Grada, stvaranih u isto vreme, isprobijan magmatskim stenama. Prua se od Avale na sever
do Beograda, a na jug do Kosmaja. Predstavljen je preteno razliitim pearima, laporcima, glincima i krenjacima, mestiminohidrotermalno izmenjenim.
Pojedine komponente flia nisu podjednako zastupljene na padinama Avale. Neke od njih su na jednoj strani Avale vie razvijene, dok ih na drugoj strani
uopte nema.
Zapadne i jugozapadne padine izgraene su od klastinih sedimenata-peara i laporaca, koji sadre proslojke krenjaka, ronaca i alevrolita. Pruaju se pravcem
SSZ-JJI. Peari su sitnozrni do srednjozrni, a vezivo im je silicijsko ili silicijsko-sericitsko. Najee su slojeviti do bankoviti. Laporci imaju manje
rasprostranjenje i prelaze u peskovite laporce. Boja peara je siva, uta ili plaviasta, a laporaca siva ili mrka.
Vrh i severne padine Avale izgraene su od preteno karbonatnih sedimenata-krenjaka (laporovitih i peskovitih). U njima se mestimino javljaju ice zrnastog
kalcita. Karbonatna materija je prekristalisala, mestimino do te mere da je krenjak preao u polumermere i mermere sive boje.
Na istonim padinama Avale znatnije su zastupljeni peari. Kao i peari na zapadnim i jugozapadnim padinama preteno su sitnozrni i srednjozrni. Vezivo im je
najee silicijsko, ree silicijsko-sericitsko ili kalcitsko-silicijsko.
Glinci i glineni kriljci su slojeviti, sa debljinom do 10cm i najee su tamnosive do crne boje.
Krajem gornje krede i poetkom kenozojske ere stvarane su eruptivne stene koje su u vidu ica ili silova prodrle kroz kredne sedimente i serpentinite. Prvobitni sastav
avalskog flia na kontaktu sa mlaim probojima magmatskih stena znatno je izmenjen.
Na zapadnim padinama Avale prema selu Pinosavi u vidu silova ima pojava dacitoandezita. Na jugozapadnim padinama Avale (potok Preica) u vidu ica javljaju se
lamprofiri. Kako su lamprofiri genetski vezani za prisustvo nekog intruziva granitoidnog sastava, njihovo prisustvo moe da indicira na postojanje nekog
dubljeg jo neotkrivenog plutona (A. Ivkovi, 1966).
Snana pomeranja tla poetkom kenozojske ere uslovila su ubiranje i izdizanje Avale, koja je kao kopno-planina, u toku neogena bila opkoljena morem. Sedimenti
stvarani u tom periodu izgrauju ire podruje oko, a predstavljeni su razliitim sprudnim krenjacima, laporcima, glincima, peskovima i glinama.
Najmlae tvorevine kenozojske ere-kvartara, na podruju Avale predstavljene su deluvijalnim glinama koje su preteno alevritsko-glinovitog sastava i lee preko
serpentinita, gornjokrednih i neogenih sedimenata. Najvea debljina deluvijalnih naslaga iznosi 13,0m, dok se srednja kree oko 6,0m.
U pogledu geoloke podloge, na teritoriji koju zauzimaju privatne ume optine Vodovac i Rakovica, razlikujemo tri celine:
1. peskovito-glinoviti sedimenti renog porekla nastali u halogenu (aluvijalni nanosi);
2. peskovi i ljunkovi ili peskovi i glina koji pripadaju sedimentima mlaeg neogena, posebno su karakteristine terasaste naslage lesa;
3. pesoviti krenjaci i kripto-kristalasti krenjaci koji predstavljaju marinske sedimente iz mezozoika.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Mihaila Pupina 113


Beograd

2.2.2. Zemljite
Zemljita na podruju Avale su formirana pod uticajem specifinih faktora kao to su geoloka podloga, klima i vegetacija. Na pedogenezu svakako su uticali i reljef,
ekspozicija, nagib ali i antropogeni faktor.
Za Avalu su karakteristina etiri tipa zemljita:
Smee zemljite (gajnjae), najee se javljaju u proreenim listopadnim umama;
Kisela smea zemljita, najzastupljenija su na prostorima hrastovih uma;
Pseudoglej, najee se javlja na prostorima cerove ume, karakterie se plitkim humusnim slojem i lakim mehanikim satavom;
Smea lesivirana zemljita, zastupljena su na prostorima bukovih uma, mehanikog sastava neto lakeg od prethodnih.
Granulometrijski sastav je najznaajnija fizika osobina zemljita koja pokazuje stanje mineralnog dela zemljita, na osnovu kojeg se ocenjuje produktivna i
proizvodna sposobnost zemljita. Zemljita Avale u pogledu granulometrijskog satava karakterie direktna zavisnost izmeu tekog mehanikog sastava i
matinog supstrata. Velika koliina gline u veini profila utie na vodno-vazdune osobine zemljita. Zemljita sa veim humusno-akumulativnim slojem
imaju i vie higroskopne vlage, odnosno bolji vodno-vazduni reim.
Veinu tipova zemljita Avale karakterie jaka kiselost to je prvenstveno uslovljeno matinim supstratom. Eutrina smea zemljita (najzastupljeniji tip gajnjaa)
odlikuje se slabom diferencijacijom profila, kako u pogledu morfoloke grae, tako i po hemijskim osobinama.
Humusne materije su u neposrednoj vezi sa tipom vegetacije i optim uslovima sredine. Humusni sloj je najdinaminija tvorevina zemljita, to znai i najpodlonija
promenama. Karakteristino je da Avalu odlikuje neravnomernost u pogledu osobina humusa po dubini profila. Humusni sloj je u granicama koje obezbeuju
prilinu stabilnost ovim zemljitima, a jasno je uoljiva tendencija popravljanja kako fizikih tako i hemijskih osobina zemljita.
Ekoloko proizvodne vrednosti zemljita:
Kiselo smee i kiselo smee-lesivirano zemljite: odlikuje se nepovoljnim hemijskim osobinama (mali stepen zasienosti baznim jonima i velika kiselost), imaju
relativno malu dubinu i uz skeletnost predstavljaju glavni ograniavajui faktor njihovih proizvodnih vrednosti;
Smee lesivirano zemljite: odlikuje se povoljnijim ekoloko-proizvodnim vrednostima. Ograniavajui faktor kod njih je velika kiselost lesiviranog podhorizonta,
ali velika dubina ovih profila uz povoljniji mehaniki sastav, daje ovom zemljitu vee produktivne vrednosti;
Pseudoglejevi predstavljaju zemljita povoljnijih proizvodnih vrednosti. Glavni ograniavajui faktor kod njih je zadravanje vode u profilu. To dovodi do smanjenja
bioloke aktivnosti, a i do nepovoljnijeg delovanja redukcione sredine na funkcionisanje korenovog sistema biljaka;
Smea eutrina zemljita gajnjae i njihovi mlai razvojni stadijumi:odlikuju se znatnom ekoloko-proizvodnom vrednou. Povoljne osobine adsorptivnog
kompleksa i humusa, velika dubina i dr. ine ova zemljita najproduktivnijim;
Posmeena rendzina i njemu slina zemljita karakteriu se izuzetno povoljnim fiziko-hemijskim osobinama. Meutim, glavni ograniavajui faktor kod njih je
suvlja pedoklima i prisustvo skeleta u profilu. Time se ipak ne umanjuje njihova proizvodna vrednost.
Na osnovu pedoloke karte podruja Beograda, na podruju optina Vodovac i Rakovica, konstatuje se postojanje sledeih zemljinih tvorevina:
I Ravniarski deo podruja:
-

aluvijalna karbonatna ilovasta zemljita,


aluvijalna karbonatna glinovita zabarena zemljita,
aluvijalna ili fluvijalna tla (fluvisol) su recentni reni nanosi sa slojevima,
livadsko smee ilovasto zemljite,
livadsko smee glinovito zemljite,
fluvijalno livadsko tlo,
ritska crnica beskarbonatna glinovita,
duboko karbonatna ilovasta zemljita na ritskoj crnici,
ritska crnica,
ilovasto glinovite gajnkae u lesiviranju,
parapodzol (pseudoglej).

II Breuljkasti i brdski deo:


-

ilovasto glinovaste gajnjae na terijarnim sedimentima,


ilovasto glinovite gajnjae, erodirana,
ilovasta gajnjaa na pesku,
smonica glinovita, prodirana.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Mihaila Pupina 113


Beograd

Smonica je zemljite formirano na supstratima na vie od 30% gline, preteno montmorionitnog tipa. Dosadanja istraivanja zemljita tj. proizvodne vrednosti
zemljinih tvorevina u umama podruja Beograda pokazali su veliku proizvodnu mogunost to znai da su pedoloki uslovi povoljni.

2.3. Hidrografske karakteristike


Kroz optinu Rakovicu protie Topiderska reka. Duga je 30km i uliva se u Savu. Izvire u Lipovikoj umi i nadmorskoj visini od 192m. Tee do Ripnja (optina
Vodovac), prolazi izmeu sela Pinosava i Ruanj (optina ukarica) i u optinu Rakovica ulazi tokom kroz naselje Resnik. Topiderska reka protie kroz
Kijevo, Labudovo brdo, Kneevac, Miljakovac i Kanarevo brdo. Tada izlazi iz Rakovice, protie kroz Topidersku umu (optina Savski venac) i uliva se u
Savu na nadmorskoj visini od 69 metara. Topiderska reka se prostire na povrini od 147km2 i pripada Crnomorskom slivu. Iako je reno korito ureeno i
betonirano u gradskom delu, reka se i dalje izliva i pravi poplave za vreme obilnih kia.
Jezero Pariguz nalazi se u podnoju planine Avala, u naselju Resnik (optina Rakovica). Duina jezera iznosi 700 metara, irina 120, a dubina 12,5 metara.
Akumulacija Pariguz nastala je 1990. godine. Jezero je nastalo izgraivanjem brane zbog poplava koje je izazivala voda sa tri izvora. Dok nije postojalo
jezero, izvori su pravili blato za koje se smatralo da je lekovito i da pomae u leenju hemoroida. Otuda potie i naziv jezera Pariguz. Ureenjem okoline
ovog jezera moe se dobiti oko 200 hektara atraktivnog sportskog rekreativnog prostora.
Na Avali (optina Vodovac) su konstatovana izvorita sledeih potoka: Smrdanski, Draguica, Preica, Konopljite, Vranovaki potok i Gleevac. Postoje i tri izvora
pijae vode: Vranovac, Ladne vode i Sakinac. Veih renih tokova i jezera nema. Potoci sa june strana pripadaju slivu reke Save ulivajui se prvo u
Topidersku reku, a oni sa severne strane slivu Dunava, ulivajui se prvo u Zavojniku reku. I pored ovih potoka, podruje Avale je bezvodno zbog sastava
geoloke podloge.

2.4. Klima
Klima je jedan od najznaajnijih faktora za formiranje biljnih zajednica, te se vrlo esto deava da se vegetacija jednog kraja vezuje za karakteristike regionalne
klime. Podruje Beograda se odlikuje umereno kontinentalnom klimom. Reon je pod uticajem Sredozemnog mora i Atlanskog okeana, a podreon je pod
uticajem hladnog kontinentalnog vazduha iz severnih i severoistonih delova Evrope.
Po Rakieviu (1980) Avala (opina Vodovac) pripada oblasti umereno kontinentalne klime, u kojoj su prosene godinje amplitude temperature vazduha manje od
23C i obino se kreu od 20-22C, a sa porastom nadmorske visine opadaju. Za analizu klimatskih odlika Avale korieni su rezultati osmatranja klimatskih
elemenata na meteorolokoj stanici Smederevska Palanka, koja se nalazi na neto veoj udaljenosti od meteoroloke stanice Beograd, ali je mnogo manje
urbanizovana. Ova klimatoloka stanica se nalazi jugoistono od Avale na 44 22' s.g.. i 20 57' i.g.d. i na nadmorskoj visini od 121 metar.
Srednje mesene i srednja godinja temperatura vazduha u Smederevskoj Palanci za period 1961-1990 godine:
Stanica
S. Palanka

I
-0.4

II
2.0

III
6.3

IV
11.5

V
16.3

VI
VII VIII
19.3 20.9 20.3

IX
16.6

X
11.2

XI
XII God.
6.2
1.6 11.0

Za vrednost termikog gradijenta na godinjem nivou, u naim geografskim irinama se obino uzima vrednost od 0,5C/100m. To znai da bi temperatura vazduha na
Avali, na visinama od oko 250-300 metara nadmorske visine iznosila 10,4-10,2C, na visinama od 350-400m n.v. oko 9,8C, dok bi pri samom vrhu (506m
n.v.) srednja godinja temperatura vazduha bila oko 9,4-9,2C.
Srednje mesene i godinje temperature vazduha na Avali na razliitim nadmorskim visinama(vrednosti dobijene metodom linearnog gradijenta):
Nadm.visina
250-300
350-400
450-500

I
-1.0
-1.4
-1.8

II
1.4
1.0
0.6

III
5.7
5.3
4.9

IV
10.6
10.0
9.4

V
15.4
14.8
14.2

VI
VII VIII
18.4 20.0 19.4
17.8 19.4 18.8
17.2 18.8 18.2

IX
15.7
15.1
14.5

X
10.6
10.2
9.8

XI
XII God.
5.6
1.0 10.2
5.2
0.6
9.7
4.8
0.2
9.2

Vano je napomenuti, da usled razliite ekspozicije treba oekivati neto vie temperature vazduha na junoj, odnosno neto nie na severnoj strani Avale. Takoe,
zbog umskog pokrivaa mogue je ublaavanje godinje amplitude temperature (porast zimskih i sniavanje letnjih). Vrednosti koliine padavina su
dobijene na osnovu podataka sa padavinske stanice Avala-umska uprava (44 42' s.g.. i 20 31' i.g.d. i na nadmorskoj visini od 290 metara).
Srednje mesene i godinje koliine padavinana stanici Avala-umska uprava (1961-1990):
Stanica
Avala .U.

I
II
51.6 48.1

III
53.6

IV
58.6

V
VI VII VIII
77.1 88.7 58.3 58.4

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

IX
55.8

X
41.2

XI
XII
58.0 61.0

God.
712.6

Mihaila Pupina 113


Beograd

Raspodela koliine padavina na Avali pokazuje karakteristike kontinentalnog pluviometrijskog reima. U toplijem delu godine (april-septembar) se izlui 396,9mm, a
u hladnijem 313,5mm (meusobna razlika vea od 10%). Primarni maksimum je u junu, a sekundarni u decembru. Primarni minimum je u oktobru, a
sekundarni u februaru. To ukazuje da pluviometrijski reim padavina na Avali pripada podunavskoj varijanti kontinentalnog pluviometrijskog reima.
Podaci Hidrometeorolokog zavoda Srbije za stanicu Beograd su:

Srednja temperatura u tri letnja meseca je vea od 20C,


Srednje trajanje perioda bez mraza je 180-215 dana,
Trajanje sunevog sjaja je od 2000-2100 asova, to ima veliki znaaj,
Broj dana sa maksimalnom temperaturom preko 30C (30-40 dana), ponekad temperatura dostie 40-42C,
Srednja koliina padavina iznosi 691mm; doba sa najveom koliinom padavina je prolee i leto, dok je zima sa najmanje padavina,
Znaajna karakteristika ovog reona je est prodor hladnog, suvog i jakog vetra sa jugoistoka i istoka poznatog pod nazivom koava.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

10

Mihaila Pupina 113


Beograd

3.0. PRIVREDNE KARAKTERISTIKE


3.1. Opte privredne karakteristike
3.1.1. Optina Vodovac
Nosioci privrednog razvoja na optini Vodovac su preduzea: Soko tark, Minel, Vatrosprem, Verano-motors, Transport, Prokupac, DES, Novi
autoput, Duga, 8 Mart, Beomedicina, Beohemija, Zlatibor, turistiko preduzee Mladost-turist i turistiko-ugostiteljsko preduzee Avala.
Prvo gazduje hotelom M, smetenim u Banjikoj umi, u jednom od najlepih krajeva Beograda, a druga hotelom Avala, pansionom Beograd u
podnoju planine i restoranom Mitroviev dom.
Od ukupnog broja, a to je 7.598 registrovanih pravnih lica na optini Vodovac (na dan 30.04.2005.god.), u privatnoj svojini se nalazilo 6.702, od ega su 2.235 bila
privatna preduzea. Ubedljivo najvei broj pravnih lica bio je organizovan kao drutvo sa ogranienom odgovornou (4.375), 40 su bila organizovana u
formi deonikog (akcionarskog) drutva, dok su 52 bila organizovana u nekim drugim, zakonom propisanim formama. Navedeni podaci pokazuju i jo jedan
trend-isti kao i u drugim beogradskim optinama, a to je da se preduzea najee organizuju u formi drutva sa ogranienom odgovornou, kao
najprikladnijeg oblika organizovanja za bavljenje tzv. malim biznisom. Ako se registrovane radnje posmatraju po sektorima delatnosti, stanje bi bilo
sledee: trgovina i popravka motornih vozila 28,2%; saobraaj, skladitenje i veze 25,6%; vaenje ruda i kamena preraivaka industrija 13,8%;
graevinarstvo 7,9%; hoteli i restorani 4,3%; finansijsko posredovanje 0,4%; nekretnine i poslovne aktivnosti 10,8%; obrazovanje 0,3%; zdravstveni i
socijalni rad 3,1%; ostale usluge 5,6%. Navedeni podaci govore o ne naroito povoljnoj strukturi delatnosti, jer dominiraju tercijarne delatnosti, dok je broj
radnji iz oblasti proizvodnje daleko manji. Od tercijarnih delatnosti dominira trgovina, kao to je to sluaj i u veini beogradskih optina.
Na optini Vodovac nalazi se ukupno 9.518ha poljoprivrednog zemljita, od ega se obradive povrine prostiru na 8.735ha, panjaci na 781ha, bare na dva hektara, a
ribnjaka nema. Ovi podaci mogu biti znaajni utoliko to registrovana poljoprivredna gazdinstva, takoe, predstavljaju svojevrstan vid bavljenja malim
biznisom, ali i zbog injenice da vei ili manji broj malih i srednjih preduzea moe da nae svoj predmet poslovanja upravo u ovim oblastima. Imajui u
vidu veliinu i strukturu poljoprivrednog zemljita, kao i turistike potencijale na ovoj optini (Avala, uplja stena, Jajinci, kua vojvode Stepe Stepanovia u
Kumodrau i dr.), jasno je da bi i to mogle biti oblasti za poslovanje postojeih i novih malih i srednjih preduzea sa optine Vodovac.

3.1.2. Optina Rakovica


Optina Rakovica je nekada bila motor razvoja beogradske privrede, a danas je optina u kojoj polako odumiru industrijski giganti kakvi su bili DMB ili gumarska
industrija. Novi stanovi na ovoj optini zadovoljavaju trenutnu potranju. Stanovi u izgradnji takoe se grade u dovoljnom broju tako da je Rakovica jedna
od retkih beogradskih optina koja u ovom segmentu privrede ima ujednaenu ponudu i potranju.
Beograd ima oko 1.100ha zemljita u privrenim zonama, uglavnom u Gornjem Zemunu, kraj Autoputa, Rakovici, Panevakom ritu, Novom Beogradu i u Luci
Beograd. Zvanino, plan je da do 2021. ukupna povrina privrednih zona dostigne blizu 3.000ha i zaposli oko 160.000 radnika, to bi bio nivo iz 1989.
godine.
Cene novih stanova u optini Rakovica su pristupane, graevinskog zemljita ima dovoljno a sa gaenjem industrije i ekoloka situacija se znaajno popravila.
Optinske vlasti imaju dobru saradnju sa investitorima koji rade novogradnje, a sve to garantuje stabilnu situaciju na ovom tritu nekretnina i ubudue.
Prema izjavama potpresednika Vlade i Ministra privrede i regionalnog razvoja Mlaana Dinkia, od maja 2009. godine, najavljeno je spajanje novobeogradske
Industrije maina i traktora (IMT) i Industrije motora Rakovica (IMR), koji bi se usredsredili na proizvodnju savremenih traktora manje snage, dok bi
traktore vee snage proizvodila nova zajednika firma sa Belorusima. On je naveo da je na plan da se u narednom periodu spoje IMT i IMR na jedinstvenoj
lokaciji u Rakovici, a onda da se ide na modernizaciju motora, odnosno izgradnje ekolokih ureaja po evropskim standardima.
IMR je osnovan 1927. godine kao Industrija avionskih motora. Danas je preduzee renomirani proizvoa dizel motora za primenu u traktorima, vozilima, brodovima
i industriji (generatori elektrine energije i sl.). Pored toga, IMR proizvodi i nekoliko familija traktora za poljoprivredu i rezervne delove, prua usluge
livenja, obrade metala, odravanja i generalnog remonta mehanizacije, kao i laboratorijska ispitivanja. IMR (na dan 31. decembra 2009. godine) ima 719
zaposlenih, dok je u toku sprovoenje socijalnog programa u saradnji sa dravom, nakon ega e se broj zaposlenih smanjiti na 645. Trite traktora u Srbiji
karakterie velika potreba za obnavljanjem poljoprivredne mehanizacije, to je oigledno iz injenice da je prosena starost traktora u Srbiji 20 godina.
Prema podacima Agencije za privredne registre, na teritoriji optine Rakovica posluje oko 3.200 privrednika i privrednih drutava: proizvodnja 4%, ugostiteljstvo
11%, trgovina na veliko i malo 41% i usluge 44%.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

11

Mihaila Pupina 113


Beograd

3.2. Organizacija gazdovanja privatnim umama


Vrenje strunih poslova u umama sopstvenika / privatnim umama, na teritoriji posavsko - podunavskog umskog podruja povereno je JP "Srbijaume" Beograd,
G "Beograd" iz Beograda, odnosno U Avala. Struna sluba u ovim umama vri sledee poslove:

Radi planove, programe i godinje planove gazdovanja umama;


Prua strunu pomo u gazdovanju privatnim umama;
Vri poslove doznake stabala za seu;
Vri obraun naknade za korienje uma i umskog zemljita;
Vri igosanje poseenog drveta;
Vri izdavanje propratnica;
Vri strune uviaje;
Vri kontrolu sprovoenja planiranih radova;
Vodi evidenciju u vezi sa gazdovanjem privatnim umama;
Obavlja ostale poslove utvrene Zakonom o umama i vaeim pravilnicima u vezi sa gazdovanjem privatnim umama.

3.3. Otvorenost privatnih uma umskim komunikacijama


Na teritoriji optine Vodovac nalaze se 24 mesne zajednice: Banjica, Gornji Vodovac, inovnika kolonija, Donji Vodovac, Autokomanda, Teia kupatilo,
Paino brdo, Vinogradi, umice, Duanovac, Milorad Medakovi, Siva stena, Brae Jerkovi, Mitrovo brdo, Kumodra, Jajinci, Rakovica, Beli potok,
Pinosava, Zuce, Ripanj, Kumodra 2, Kumodra 1 i Medakovi 3. Duina puteva na teritoriji optine Vodovac, po podacima iz 2004 godine, je 65km.
Na teritoriji optine Rakovica nalazi se 13 mesnih zajednica: Avala grad, Braa Velikovi, Kanarevo brdo, Kijevo, Kneevac, Koutnjak, Labudovo brdo,
Miljakovac, Miljakovaki izvori, Mitar Baki, Resnik, Skojevska i Vidikovac.
Tri su osnovna putna pravca koja povezuju ovaj prostor sa gradom Beogradom i dalje:
-

Beograd Ralja Aranelovac,


Beograd Ibarska magistrala,
Autoput Beograd Ni.

Navedena tri putna pravca povezana su gustom mreom puteva koji povezuju sva naselja ovog podruja. Osim drumskih, ovaj prostor je povezan sa gradom i dvema
eleznikim prugama: Ripanj Beograd i Lipe Beograd.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

12

Mihaila Pupina 113


Beograd

4.0. FUNKCIJE UMA


4.1. Osnovne postavke i kriterijumi pri prostorno - fukcionalnom reoniranju uma i
umskih stanita
Poveanje potreba za umskim sortimentima i umama kao ekolokim prostorom, zahteva istovremeno i viefunkcionalno korienje uma i umskog prostora. esto
se na istom prostoru susree vie namena, tako da se javlja potreba za razgranienjem odreenih funkcija uma. Zbog toga je neophodno utvrditi globalnu i
osnovnu namenu pojedinih sastojina. Globalna namena se odnosi na ceo umski kompleks i u skladu je sa optim ciljevima gazdovanja, a osnovna namena
predstavlja prioritetnu funkciju uma.
Sve funkcije uma mogu se svrstati u sledee grupe:

Kompleks ekolokih (zatitnih) funkcija


Kompleks proizvodnih funkcija
Kompleks socijalnih funkcija

Ekoloke funkcije podrazumevaju zatitne, hidroloke, klimatske, higijensko - zdravstvene i druge funkcije.
Proizvodne funkcije uma predstavljene su proizvodnjom drveta (tehnikog i prostornog), divljai (krupne i sitne), umskog semena i ostalih proizvoda uma (lekovito
bilje, peurke, umski plodovi, smola i dr.), kao i proizvodnja kiseonika posebno specifine i vrlo znaajne funkcije uma.
U socijalne funkcije uma ubrajamo: turistiko - rekreativne, obrazovne, nauno - istraivake, odbrambene i druge funkcije.

4.2. Funkcije uma i namena povrina


4.2.1 Optina Vodovac
Na osnovu vrednovanja svih funkcija uma u okviru privatnih uma optine Vodovac, utvrene su sledee globalne i prioritetne funkcije uma:
Globalna namena
1. ume i umska stanita sa proizvodnom funkcijom

2. ume sa prioritetnom zatitnom funkcijom

Osnovna namena
10. Proizvodnja tehnikog drveta
26. Zatita zemljita od erozije
83. Predeo izuzetnih odlika III stepen zatite
98. ume u okviru urbanizovanih zona

4.2.2. Optina Rakovica


Na osnovu vrednovanja svih funkcija uma u okviru privatnih uma optine Rakovica, utvrene su sledee globalne i prioritetne funkcije uma:
Globalna namena
1. ume sa prioritetnom zatitnom funkcijom

Osnovna namena
98. ume u okviru urbanizovanih zona

ume i umska stanita sa proizvodnom funkcijom - utvrne za komplekse uma za koje posebnim zakonskim aktima nije utvrena drugaija namena, a pri tom
maksimalna proizvodnja i korienje proizvodnih potencijala stanita nisu u konfliktu ni sa jednim drugim optim ciljem gazdovanja.
ume sa prioritetnim zatitnim funkcijama - utvrene za komplekse uma iji je prioritetni cilj gazdovanja u vezi sa zatitnom ulogom ume (podruja izvorita voda,
eroziono - labilna podruja i slino).

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

13

Mihaila Pupina 113


Beograd

4.3. Gazdinske klase


Gazdinske klase formirane su na osnovu pripadnosti namenskoj celini i pripadnosti sastojinskoj celini.

4.3.1. Optina Vodovac


Na podruju optine Vodovac, u okviru privatnih uma, utvrene su sledee osnovne namene i sastojinske celine:
Osnovne namene:
1.
2.
3.
4.

Namenska celina 10 - Proizvodnja tehnikog drveta


Namenska celina 26 - Zatita zemljita od erozije
Namenska celina 83 - Predeo izuzetnih odlika III stepen zatite
Namenska celina 98 - ume u okviru urbanizovanih zona

Sastojinske celine:
114 - Izdanaka uma vrba
115 - Izdanaka meovita uma vrba
122 - Visoka meovita uma topola
135 - Izdanaka meovita uma poljskog jasena
151 - Visoka uma lunjaka
153 - Visoka uma lunjaka i poljskog jasena
175 - Izdanaka uma graba
176 - Izdanaka meovita uma graba
191 - Visoka uma cera
193 - Visoka uma cera, kitnjaka, sladuna, medunca i graba
195 - Izdanaka uma cera
196 - Izdanaka meovita uma cera
197 - Devastirana uma cera
211 - Visoka uma sladuna
215 - Izdanaka meovita uma sladuna
216 - Devastirana uma sladuna
270 - Izdanaka uma otl
271 - Devastirana uma otl
281 - Visoka uma lipa
285 - Visoka uma lipa, crnog jasena, hrasta virgilijane i otl
287 - Izdanaka uma lipa
288 - Izdanaka meovita uma lipa
289 - Devastirana uma lipa
319 - Izdanaka uma jasike
325 - Izdanaka uma bagrema
326 - Izdanaka meovita uma bagrema
329 - Devastirana uma bagrema
351 - Visoka (jednodobna) uma bukve
360 - Izdanaka uma bukve
361 - Izdanaka meovita uma bukve
469 - Vetaki podignuta sastojina ostalih liara
475 - Vetaki podignuta sastojina crnog bora
479 - Vetaki podignuta sastojina ostalih etinara
266 - ikara

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

14

Mihaila Pupina 113


Beograd

4.3.2. Optina Rakovica

Na podruju optine Rakovica, u okviru privatnih uma, utvrene su sledee osnovne namene i sastojinske celine:
Osnovne namene:
1.

Namenska celina 98 - ume u okviru urbanizovanih zona

Sastojinske celine:
176 - Izdanaka meovita uma graba
196 - Izdanaka meovita uma cera
270 - Izdanaka uma otl
325 - Izdanaka uma bagrema
326 - Izdanaka meovita uma bagrema
329 - Devastirana uma bagrema
469 - Vetaki podignuta sastojina ostalih liara
266 - ikara

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

15

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.0. STANJE PRIVATNIH UMA


5.1. Stanje uma po osnovnoj nameni

5.1.1. Optina Vodovac


Na osnovu poznatih kriterijuma u okviru privatnih uma optine Vodovac utvrene su sledee osnovne namene:
Povrina

Zapremina

Zapreminski prirast

Namena osnovna

Zv/V
ha
10
26
83
98

Ukupno Vodovac

1.806,25
156,25
18,75
268,75
2.250,00

m3

m3/ha

m3

m3/ha

80,3
6,9
0,8
11,9
100,0

235.529,9

88,4

130,4

8.452,5

90,3

4,7

3,6

1.223,1
29.558,4
266.311,4

0,5
11,1
100,0

65,2
110,0
118,4

71,3
834,1
9.357,9

0,8
8,9
100,0

3,8
3,1
4,2

5,8
2,8
3,5

Po osnovnoj nameni, u okviru privatnih uma optine Vodovac preovlauju ume i umska stanita sa proizvodnom funkcijom koja zauzimaju povrinu od
1.806,25ha (80,3%), sa prosenom zapreminom od 130,4m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 4,7m3/ha (namenska celina 10 proizvodnja tehnikog
drveta).
Namenska celina 26 - Zatita zemljita od erozije, na povrini od 156,25ha (6,9%).
Namenska celina 83 Predeo izuzetnih odlika III stepen zatite, na povrini od 18,75ha (0,8%), sa prosenom zapreminom od 65,2m3/ha i tekuim zapreminskim
prirastom od 3,8m3/ha.
Namenska celina 98 - ume u okviru urbanizovanih zona, na povrini od 268,75ha (11,9%), sa prosenom zapreminom od 110,0m3/ha i tekuim zapreminskim
prirastom od 3,1m3/ha.

5.1.2. Optina Rakovica


Na osnovu poznatih kriterijuma u okviru privatnih uma optine Rakovica utvrene su sledee osnovne namene:
Povrina

Zapremina

Zapreminski prirast

Namena osnovna

Zv/V
ha
98

Ukupno Rakovica

243,75
243,75

%
100,0
100,0

m3
5.323,6
5.323,6

%
100,0
100,0

m3/ha
21,8
21,8

m3

227,9
227,9

100,0
100,0

m3/ha
0,9
0,9

4,3
4,3

Po osnovnoj nameni, u okviru privatnih uma optine Rakovica, nalaze se ume i umska stanita jedne namenske celine 98 (ume u okviru urbanizovanih zona) koja
zauzimaju povrinu od 243,75ha (100,0%), sa prosenom zapreminom od 21,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 0,9m3/ha.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

16

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.2. Stanje uma po gazdinskim klasama

5.2.1. Optina Vodovac


Stanje sastojina po gazdinskim klasama za optinu Vodovac dato je u sledeem tabelarnom pregledu:
Gazdinska
klasa
10191000
10193000
10211000
10281000
10351000
Ukupno visoke
10114000
10115000
10135000
10175000
10176000
10195000
10196000
10197000
10215000
10216000
10270000
10271000
10287000
10288000
10289000
10319000
10325000
10326000
10329000
10360000
10361000
Ukupno izdanake
10469000
Ukupno VPS
Ukupno NC 10
26266000
Ukupno ikare
Ukupno NC 26
83271000
83325000
83326000
Ukupno izdanake
Ukupno NC 83

Povrina
ha
%
37.50
1.7
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
68.75
3.1
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
25.00
1.1
93.75
4.2
143.75
6.4
293.75
13.1
18.75
0.8
43.75
1.9
6.25
0.3
162.50
7.2
12.50
0.6
68.75
3.1
43.75
1.9
6.25
0.3
31.25
1.4
418.75
18.6
193.75
8.6
56.25
2.5
56.25
2.5
37.50
1.7
1731.25
76.9
6.25
0.3
6.25
0.3
1806.25
80.3
156.25
6.9
156.25
6.9
156.25
6.9
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
18.75
0.8
18.75
0.8

Zapremina
m3
%
12588.8
4.7
2049.9
0.8
1154.7
0.4
600.1
0.2
2859.5
1.1
19253.0
7.2

m3/ha
335.7
328.0
184.8
96.0
228.8
280.0

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
304.1
3.3
8.1
54.7
0.6
8.8
30.4
0.3
4.9
22.2
0.2
3.6
67.2
0.7
5.4
478.7
5.1
7.0

Zv/V%
2.4
2.7
2.6
3.7
2.4
2.5

755.9
1162.0
3434.7
18073.5
23853.6
71038.7
406.3
11639.5
672.7
3918.9
424.7
13282.7
5548.1
125.0
5138.2
22934.2
10031.9
1293.8
14486.7
6831.1
215052.3
1224.7
1224.7
235529.9

0.3
0.4
1.3
6.8
9.0
26.7
0.2
4.4
0.3
1.5
0.2
5.0
2.1
0.0
1.9
8.6
3.8
0.5
5.4
2.6
80.8
0.5
0.5
88.4

121.0
185.9
137.4
192.8
165.9
241.8
21.7
266.0
107.6
24.1
34.0
193.2
126.8
20.0
164.4
54.8
51.8
23.0
257.5
182.2
124.2
196.0
196.0
130.4

27.2
50.8
98.7
513.7
839.0
2369.6
8.3
366.2
27.8
174.3
14.2
531.9
233.8
2.9
287.8
1264.5
465.6
27.8
376.5
226.0
7906.5
67.3
67.3
8452.5

0.3
0.5
1.1
5.5
9.0
25.3
0.1
3.9
0.3
1.9
0.2
5.7
2.5
0.0
3.1
13.5
5.0
0.3
4.0
2.4
84.5
0.7
0.7
90.3

4.3
8.1
3.9
5.5
5.8
8.1
0.4
8.4
4.4
1.1
1.1
7.7
5.3
0.5
9.2
3.0
2.4
0.5
6.7
6.0
4.6
10.8
10.8
4.7

3.6
4.4

93.8
662.5
466.9
1223.1
1223.1

0.0
0.2
0.2
0.5
0.5

15.0
106.0
74.7
65.2
65.2

2.1
42.1
27.1
71.3
71.3

0.0
0.5
0.3
0.8
0.8

0.3
6.7
4.3
3.8
3.8

2.2
6.4
5.8
5.8
5.8

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

2.8
3.5
3.3
2.0
3.1
4.1
4.4
3.3
4.0
4.2
2.3
5.6
5.5
2.1
2.6
3.3
3.7
5.5
5.5
3.6

17

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska
klasa
98122000
98151000
98153000
98285000
Ukupno visoke
98195000
98196000
98270000
98271000
98287000
98288000
98325000
98326000
98329000
Ukupno izdanake
98469000
98475000
98479000
Ukupno VPS
98266000
Ukupno ikare
Ukupno NC 98
Ukupno Vodovac
Rekapitulacija
Ukupno visoke
Ukupno izdanake
Ukupno VPS
Ukupno ikare
Ukupno Vodovac

Povrina
ha
%
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
6.25
0.3
31.25
1.4
12.50
0.6
6.25
0.3
6.25
0.3
18.75
0.8
12.50
0.6
18.75
0.8
12.50
0.6
25.00
1.1
12.50
0.6
125.00
5.6
18.75
0.8
6.25
0.3
6.25
0.3
31.25
1.4
81.25
3.6
81.25
3.6
268.75
11.9
2250.00 100.0
100.00
1875.00
37.50
237.50
2250.00

4.4
83.3
1.7
10.6
100.0

Zapremina
m3
%
2191.3
0.8
2140.1
0.8
3645.5
1.4
331.3
0.1
8308.2
3.1
2855.4
1.1
2919.4
1.1
129.4
0.0
593.8
0.2
1956.1
0.7
3796.3
1.4
231.9
0.1
1786.3
0.7
351.9
0.1
14620.4
5.5
5551.6
2.1
750.1
0.3
328.1
0.1
6629.8
2.5

m3/ha
350.6
342.4
291.6
53.0
265.9
228.4
467.1
20.7
31.7
156.5
202.5
18.6
71.5
28.2
117.0
296.1
120.0
52.5
212.2

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
35.5
0.4
5.7
48.9
0.5
7.8
88.4
0.9
7.1
10.0
0.1
1.6
182.8
2.0
5.9
78.6
0.8
6.3
76.1
0.8
12.2
5.4
0.1
0.9
12.8
0.1
0.7
73.1
0.8
5.8
118.8
1.3
6.3
17.3
0.2
1.4
75.8
0.8
3.0
16.2
0.2
1.3
474.1
5.1
3.8
136.6
1.5
7.3
17.3
0.2
2.8
23.3
0.2
3.7
177.2
1.9
5.7

Zv/V%
1.6
2.3
2.4
3.0
2.2
2.8
2.6
4.2
2.1
3.7
3.1
7.4
4.2
4.6
3.2
2.5
2.3
7.1
2.7

29558.4
266311.4

11.1
100.0

110.0
118.4

834.1
9357.9

8.9
100.0

3.1
4.2

2.8
3.5

27561.2
230895.8
7854.5

10.3
86.7
2.9

275.6
123.1
209.5

661.5
8451.9
244.5

7.1
90.3
2.6

6.6
4.5
6.5

2.4
3.7
3.1

266311.4

100.0

118.4

9357.9

100.0

4.2

3.5

Na teritoriji optine Vodovac izdvojeno je 48 gazdinskih klasa, od kojih su 9 klasa visoke ume, 33 klase izdanakih uma, etiri klase vetaki podignutih sastojina i
dve klase ikara.
Na osnovu tabelarnog pregleda moe se zakljuiti da su po povrini najzastupljenije gazdinske klase: 10.325.000 - izdanaka uma bagrema sa 18,6%, 10.196.000
izdanaka meovita uma cera sa 13,1%, 10.326.000 izdanaka meovita uma bagrema sa 8,6%, 10.270.000 izdanaka uma otl sa 7,2%, 26.266.000
ikara sa 6,9%, 10.195.000 izdanaka uma cera sa 6,4%, 10.176.000 izdanaka meovita uma graba sa 4,2%, 98.266.000 ikara sa 3,6%, 10.287.000
izdanaka uma lipa sa 3,1%, 10.360.000 izdanaka uma bukve koja u ukupno obrasloj povrini uestvuje sa 2,5%, dok je zastupljenost ostalih
gazdinskih klasa (pojedinano) ispod ovog procenta.
Ukupno visoke ume zauzimaju 100,00ha, to ini 4,4% ukupne obrasle povrine privatnih uma, 10,3% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom zapreminom
od 275,6m3/ha, 7,1% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 6,6m3/ha.
Ukupno izdanake sastojine zauzimaju 1.875,00ha, to ini 83,3% obrasle povrine privatnih uma, 86,7% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom zapreminom
od 123,1m3/ha, 90,3% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 4,5m3/ha.
Ukupno vetaki podignute sastojine zauzimaju 37,50ha, to ini 1,7% obrasle povrine privatnih uma, 2,9% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 209,5m3/ha, 2,6% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 6,5m3/ha.
ikare zauzimaju 237,50ha, to ini 10,6% obrasle povrine.
Visoke ume namenska celina 10
Visoke ume, ove namenske celine, zauzimaju 68,75ha, to ini 3,1% ukupne obrasle povrine privatnih uma, 7,2% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 280,0m3/ha, 5,1% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 7,0m3/ha.
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

18

Mihaila Pupina 113


Beograd

Kod visokih uma, najzastupljenija je gazdinska klasa 10.191.000 visoka uma cera koja zauzima 1,7% obrasle povrine (37,50ha), 4,7% zapremine (335,7m3/ha) i
3,3% zapreminskog prirasta (8,1m3/ha). Po ouvanosti zastupljenost je sledea: ouvane 83,3%, razreene 16,7%. iste sastojine zauzimaju 33,3%, a
meovite 66,7% povrine ove gazdinske klase. ume ove gazdinske klase nalaze se u IV, V i VI dobnom razredu. Na osnovu utvrenog stanja odreeno je
obnavljanje uma oplodnim seama na 6,25ha, nega uma prorednim seama na 25,00ha i prelazno gazdovanje na 6,25ha.
Gazdinska klasa 10.351.000 visoka (jednodobna) uma bukve koja zauzima 0,6% obrasle povrine (12,50ha), 1,1% zapremine (228,8m3/ha) i 0,7% zapreminskog
prirasta (5,4m3/ha). Po ouvanosti, zastupljene su ouvane sastojine na celoj povrini. iste sastojine zauzimaju 50,0%, a meovite 50,0% povrine ove
gazdinske klase. ume ove gazdinske klase nalaze se u IV i VI dobnom razredu. Na osnovu utvrenog stanja odreeno je obnavljanje uma oplodnim seama
na 6,25ha i nega uma prorednim seama na 6,25ha.
Gazdinska klasa 10.193.000 visoka uma cera, kitnjaka, sladuna, medunca i graba koja zauzima 0,3% obrasle povrine (6,25ha), 0,8% zapremine (328,0m3/ha) i
0,6% zapreminskog prirasta (8,8m3/ha). Po ouvanosti, zastupljene su ouvane sastojine na celoj povrini. Maovite sastojine su na celoj povrini ove
gazdinske klase. ume ove gazdinske klase nalaze se u V dobnom razredu. Na celoj povrini planirane su proredne see (6,25ha).
Gazdinska klasa 10.211.000 visoka uma sladuna koja zauzima 0,3% obrasle povrine (6,25ha), 0,4% zapremine (184,8m3/ha) i 0,3% zapreminskog prirasta
(4,9m3/ha). Po ouvanosti, zastupljene su razreene sastojine na celoj povrini. Meovite sastojine su na celoj povrine ove gazdinske klase. ume ove
gazdinske klase nalaze se u IV dobnom razredu. Na celoj povrini planirane su proredne see (6,25ha).
Gazdinska klasa 10.281.000 visoka uma lipa koja zauzima 0,3% obrasle povrine (6,25ha), 0,2% zapremine (96,0m3/ha) i 0,2% zapreminskog prirasta (3,6m3/ha).
Po ouvanosti, zastupljene su razreene sastojine na celoj povrini. iste sastojine su na celoj povrine ove gazdinske klase. ume ove gazdinske klase nalaze
se u V dobnom razredu. Na celoj povrini planirane su proredne see (6,25ha).
Izdanake ume namenska celina 10
Izdanake sastojine, ove namenske celine, zauzimaju 1.737,50ha, to ini 77,2% obrasle povrine privatnih uma, 81,0% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa
prosenom zapreminom od 124,1m3/ha, 84,7% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 4,6m3/ha.
Kod izdanakih uma, najzastupljenija je gazdinska klasa 10.325.000 izdanaka uma bagrema, koja zauzima 18,6% obrasle povrine (418,75ha), 8,6% zapremine
(54,8m3/ha) i 13,5% zapreminskog prirasta (3,0m3/ha). Po ouvanosti, zastupljenost je sledea: ouvane 70,1%, razreene 29,9%. iste sastojine su na celoj
povrini ove gazdinske klase. ume ove gazdinske klase zastupljene su u prvih osam dobnih razreda. Mlade i srednjedobne sastojine koje nisu dostigle seivu
zrelost, kod odabrane ophodnje od 30 godina, planirane su za prelazno gazdovanje. Zrele satojine predviene su za obnavljanje istom seom na povrini od
68,75ha.
Gazdinska klasa 10.196.000 izdanaka meovita uma cera u ukupnoj povrini uestvuje sa 13,1% (293,75ha). U ukupnoj zapremini uestvuje sa 26,7%, sa
prosenom zapreminom od 241,8m3/ha, a u zapreminskom prirastu sa 25,3%, sa tekuim prirastom od 8,1m3/ha. Po ouvanosti, zastupljenost je sledea:
ouvane 80,8%, razreene 19,2%. Meovite sastojine zauzimaju 100,0% povrine ove gazdinske klase, a istih sastojina nema. ume ove gazdinske klase
pripadaju II, III, IV, V, VI, VII, VIII i IX dobnom razredu. Predvieno je obnavljanje oplodnim seama na 12,50ha, nega prorednim seama na 243,75ha, a
na ostaloj povrini prelazno gazdovanje.
Gazdinska klasa 10.326.000 izdanaka meovita uma bagrema, koja zauzima 8,6% obrasle povrine (193,75ha), 3,8% zapremine (51,8m3/ha) i 5,0%
zapreminskog prirasta (2,4m3/ha). Po ouvanosti, zastupljenost je sledea: ouvane 80,6%, razreene 19,4%. Meovite sastojine zauzimaju celu povrinu
ove gazdinske klase. ume ove gazdinske klase zastupljene su u II, III, V i VI dobnom razredu. Mlade i srednjedobne sastojine koje nisu dostigle seivu
zrelost, kod odabrane ophodnje od 30 godina, planirane su za prelazno gazdovanje. Zrele satojine predviene su za obnavljanje istom seom na povrini od
31,25ha.
Gazdinska klasa 10.270.000 izdanaka uma otl. u ukupnoj povrini uestvuje sa 7,2% (162,50ha). U ukupnoj zapremini uestvuje sa 1,5%, sa prosenom
zapreminom od 24,1m3/ha, a u zapreminskom prirastu sa 1,9%, sa tekuim prirastom od 1,1m3/ha. Po ouvanosti, zastupljenost je sledea: ouvane 65,4%,
razreene 34,6%. iste sastojine zauzimaju 15,4% povrine ove gazdinske klase, a meovite sastojine 84,6%. Sastojine su zastupljene u prvih pet dobnih
razreda. Predviena je nega uma prorednim seama na 43,75ha, a na ostaloj povrini prelazno gazdovanje.
Gazdinska klasa 10.195.000 izdanaka uma cera u ukupnoj povrini uestvuje sa 6,4% (143,75ha). U ukupnoj zapremini uestvuje sa 9,0%, sa prosenom
zapreminom od 165,9m3/ha, a u zapreminskom prirastu sa 9,0%, sa tekuim prirastom od 5,8m3/ha. Po ouvanosti, zastupljene su ouvane sastojine na celoj
povrini. iste sastojine zauzimaju 91,3%, a meovite 8,7% povrine ove gazdinske klase. Sastojine su zastupljene u II, III, IV, V i VI dobnom razredu.
Predviena je nega uma prorednim seama na 125,00ha, a na ostaloj povrini prelazno gazdovanje.
Vetaki podignute sastojine namenska celina 10
Vetaki podignute sastojine, ove namenske celine, uestvuju sa 0,3% ukupno obrasle povrine (6,25ha), 0,5% zapremine sa prosenom zapreminom od 196,0m3/ha i
0,7% zapreminskog prirasta sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 10,8m3/ha. Na ovom prostoru je jedna gazdinska klasa 10.469.000 vetaki
podignuta sastojina ostalih liara.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

19

Mihaila Pupina 113


Beograd

ikare - namenska celina 26


Gazdinska klasa 26.266.000 ikara obuhvata 6,9% obrasle povrine ili 156,25ha.
Izdanake ume namenska celina 83
Izdanake sastojine, ove namenske celine, zauzimaju 18,75ha, to ini 0,8% obrasle povrine privatnih uma, 0,5% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 65,2m3/ha, 0,8% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 3,8m3/ha.
Kod izdanakih uma, zastupljene su tri gazdinske klase sa ravnomernim ueem po 0,3%, to ini 6,25ha, i to: gazdinska klasa 83.271.000 devastirana uma otl,
gazdinska klasa 83.325.000 izdanaka uma bagrema i gazdinska klasa 83.326.000 izdanaka meovita uma bagrema.
Visoke ume namenska celina 98
Visoke ume, ove namenske celine, zauzimaju 31,25ha, to ini 1,4% ukupne obrasle povrine privatnih uma, 3,1% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 265,9m3/ha, 2,0% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 5,9m3/ha.
Kod visokih uma, najzastupljenija je gazdinska klasa 98.153.000 visoka uma lunjaka i poljskog jasena koja zauzima 0,6% obrasle povrine (12,50ha), 1,4%
zapremine (291,6m3/ha) i 0,9% zapreminskog prirasta (7,1m3/ha). Po ouvanosti, zastupljene su razreene sastojine na celoj povrini. Sastojine pripadaju
meovitim sastojinama i nalaze se u IV dobnom razredu. Na celoj povrini predviena je nega prorednim seama.
Ostale tri gazdinske klase imaju isto povrinsko uee, zauzimaju po 6,25ha, to ini po 0,3% od ukupne obrasle povrine privatnih uma.
Izdanake ume namenska celina 98
Izdanake sastojine, ove namenske celine, zauzimaju 125,00ha, to ini 5,6% obrasle povrine privatnih uma, 5,5% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 117,0m3/ha, 5,1% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 3,8m3/ha.
Kod izdanakih uma, najzastupljenija je gazdinska klasa 98.326.000 izdanaka meovita uma bagrema koja zauzima 1,1% obrasle povrine (25,00ha), 0,7%
zapremine (71,5m3/ha) i 0,8% zapreminskog prirasta (3,0m3/ha). Sastojine pripadaju III i IV dobnom razredu i predvieno je prelazno gazdovanje.
Vetaki podignute sastojine namenska celina 98
Vetaki podignute sastojine, ove namenske celine, uestvuju sa 1,4% ukupno obrasle povrine (31,25ha), 2,5% zapremine sa prosenom zapreminom od 212,2m3/ha
i 1,9% zapreminskog prirasta sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 5,7m3/ha.
Kod vetaki podignutih sastojina, najzastupljenija je gazdinska klasa 98.469.000 vetaki podignuta sastojina ostalih liara koja zauzima 0,8%obrasle povrine
(18,75ha), 2,1% zapremine (296,1m3/ha) i 1,5% zapreminskog prirasta (7,3m3/ha). Ostale dve gazdinske klase imaju isto povrinsko uee, zauzimaju po
6,25ha, to ini po 0,3% od ukupne obrasle povrine privatnih uma.
ikare namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.266.000 ikara obuhvata 3,6% obrasle povrine ili 81,25ha.

5.2.2. Optina Rakovica


Stanje sastojina po gazdinskim klasama za optinu Rakovica dato je u sledeem tabelarnom pregledu:
Gazdinska
klasa
98176000
98196000
98270000
98325000
98326000
98329000
Ukupno izdanake
98469000
Ukupno VPS
98266000

Povrina
ha
%
6.25
2.6
12.50
5.1
6.25
2.6
87.50
35.9
31.25
12.8
25.00
10.3
168.75
69.2
6.25
2.6
6.25
2.6
68.75
28.2

m3
146.9
1845.6

Zapremina
%
2.8
34.7

1997.8
241.4
418.8
4650.4
673.1
673.1

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

37.5
4.5
7.9
87.4
12.6
12.6

m3/ha
23.5
147.6
22.8
7.7
16.8
27.6
107.7
107.7

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
6.5
2.9
1.0
48.6
21.3
3.9
125.6
11.2
9.6
201.4
26.5
26.5

55.1
4.9
4.2
88.4
11.6
11.6

1.4
0.4
0.4
1.2
4.2
4.2

Zv/V%
4.4
2.6
6.3
4.6
2.3
4.3
3.9
3.9

20

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska
klasa
Ukupno ikare
Ukupno NC 98
Ukupno Rakovica
Rekapitulacija
Ukupno izdanake
Ukupno VPS
Ukupno ikare
Ukupno Rakovica

Povrina
ha
%
68.75
28.2
243.75
100.0
243.75
100.0
168.75
6.25
68.75
243.75

69.2
2.6
28.2
100.0

m3

Zapremina
%

m3/ha

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha

Zv/V%

5323.6
5323.6

100.0
100.0

21.8
21.8

227.9
227.9

100.0
100.0

0.9
0.9

4.3
4.3

4650.4
673.1

87.4
12.6

27.6
107.7

201.4
26.5

88.4
11.6

1.2
4.2

4.3
3.9

5323.6

100.0

21.8

227.9

100.0

0.9

4.3

Na teritoriji optine Rakovica izdvojeno je 8 gazdinskih klasa, od kojih su 6 klasa izdanake ume, jedna klasa vetaki podignute sastojine i jedna klasa ikare.
Na osnovu tabelarnog pregleda moe se zakljuiti da su po povrini najzastupljenije gazdinske klase: 98.325.000 - izdanaka uma bagrema sa 35,9%, 98.266.000
ikara sa 28,2%, 98.326.000 izdanaka meovita uma bagrema sa 12,8%, 98.329.000 devastirana uma bagrema koja u ukupno obrasloj povrini
uestvuje sa 10,3%, dok je zastupljenost ostalih gazdinskih klasa (pojedinano) ispod ovog procenta.
Ukupno izdanake sastojine zauzimaju 168,75ha, to ini 69,2% obrasle povrine privatnih uma, 87,4% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom zapreminom
od 27,6m3/ha, 88,4% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 1,2m3/ha.
Ukupno vetaki podignute sastojine zauzimaju 6,25ha, to ini 2,6% obrasle povrine privatnih uma, 12,6% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 107,7m3/ha, 11,6% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 4,2m3/ha.
ikare zauzimaju 68,75ha, to ini 28,2% obrasle povrine.
Izdanake ume namenska celina 98
Izdanake sastojine, ove namenske celine, zauzimaju 168,75ha, to ini 69,2% obrasle povrine privatnih uma, 87,4% uestvuju u ukupnoj zapremini, sa prosenom
zapreminom od 27,6m3/ha, 88,4% uestvuju u ukupnom prirastu, sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 1,2m3/ha.
Kod izdanakih uma, najzastupljenija je gazdinska klasa 98.325.000 izdanaka uma bagrema koja zauzima 35,9% obrasle povrine (87,50ha), 37,5% zapremine
(22,8m3/ha) i 55,1% zapreminskog prirasta (1,4m3/ha). Po ouvanosti, zastupljenost je sledea: ouvane 64,3%, razreene 35,7%. iste sastojine su na celoj
povrini ove gazdinske klase. ume ove gazdinske klase zastupljene su u I, II III i V dobnom razredu. Mlade i srednjedobne sastojine koje nisu dostigle
seivu zrelost, kod odabrane ophodnje od 30 godina, planirane su za prelazno gazdovanje. Zrele satojine predviene su za obnavljanje istom seom na
povrini od 6,25ha.
Gazdinska klasa 98.326.000 izdanaka meovita uma bagrema koja zauzima 12,8% obrasle povrine (31,25ha), 4,5% zapremine (7,7m3/ha) i 4,9% zapreminskog
prirasta (0,4m3/ha). Po ouvanosti, zastupljenost je sledea: ouvane 40,0%, razreene 60,0%. Meovite sastojine su na celoj povrini ove gazdinske klase.
ume ove gazdinske klase zastupljene su u I, II i III dobnom razredu. Planirano je prelazno gazdovanje.
Gazdinska klasa 98.329.000 devastirana uma bagrema koja zauzima 10,3% obrasle povrine (25,00ha), 7,9% zapremine (16,8m3/ha) i 4,2% zapreminskog
prirasta (0,4m3/ha).
Gazdinska klasa 98.196.000 izdanaka meovita uma cera u ukupnoj povrini uestvuje sa 5,1% (12,50ha). U ukupnoj zapremini uestvuje sa 34,7%, sa
prosenom zapreminom od 147,6m3/ha, a u zapreminskom prirastu sa 21,3%, sa tekuim prirastom od 3,9m3/ha. Po ouvanosti zastupljene su ouvane
sastojine na celoj povrini. Meovite sastojine zauzimaju 100,0% povrine ove gazdinske klase, a istih sastojina nema. ume ove gazdinske klase pripadaju
VI i VII dobnom razredu. Predviena je nega prorednim seama na 6,25ha, a na ostaloj povrini prelazno gazdovanje.
Vetaki podignute sastojine namenska celina 98
Vetaki podignute sastojine, ove namenske celine, uestvuju sa 2,6% ukupno obrasle povrine (6,25ha), 12,6% zapremine sa prosenom zapreminom od 107,7m3/ha
i 11,6% zapreminskog prirasta sa prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 4,2m3/ha. Kod vetaki podignutih sastojina, zastupljena je samo
gazdinska klasa 98.469.000 vetaki podignuta sastojina ostalih liara. ume ove gazdinske klase pripadaju V dobnom razredu. Na celoj povrini
predviene su proredne see.
ikare namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.266.000 ikara obuhvata 28,2% obrasle povrine ili 68,75ha.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

21

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.3. Stanje uma po poreklu i ouvanosti

5.3.1. Optina Vodovac


Stanje uma po poreklu i ouvanosti za optinu Vodovac prikazano je sledeom tabelom:
Poreklo i
ouvanost
10191000
10193000
10281000
10351000
Visoke-ouvane
10191000
10211000
Visoke-razreene
Ukupno visoke
10114000
10115000
10135000
10175000
10176000
10195000
10196000
10215000
10270000
10287000
10288000
10319000
10325000
10326000
10360000
10361000
Izdanake-ouvane
10176000
10196000
10215000
10270000
10287000
10288000
10319000
10325000
10326000
10360000
10361000
Izdanake-razreene
10197000

Povrina
ha
%
31.25
1.4
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
56.25
2.5
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
68.75
3.1
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
25.00
1.1
68.75
3.1
143.75
6.4
237.50
10.6
31.25
1.4
106.25
4.7
50.00
2.2
18.75
0.8
18.75
0.8
293.75
13.1
156.25
6.9
50.00
2.2
12.50
0.6
1231.25
54.7
25.00
1.1
56.25
2.5
12.50
0.6
56.25
2.5
18.75
0.8
25.00
1.1
12.50
0.6
125.00
5.6
37.50
1.7
6.25
0.3
25.00
1.1
400.00
17.8
18.75
0.8

Zapremina
m3
%
11441.5
4.3
2049.9
0.8
600.1
0.2
2859.5
1.1
16950.9
6.4
1147.3
0.4
1154.7
0.4
2302.0
0.9
19253.0
7.2

m3/ha
366.1
328.0
96.0
228.8
301.4
183.6
184.8
184.2
280.0

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
275.8
2.9
8.8
54.7
0.6
8.8
22.2
0.2
3.6
67.2
0.7
5.4
420.0
4.5
7.5
28.3
0.3
4.5
30.4
0.3
4.9
58.7
0.6
4.7
478.7
5.1
7.0

Zv/V%
2.4
2.7
3.7
2.4
2.5
2.5
2.6
2.5
2.5

755.9
1162.0
3434.7
15652.0
23853.6
63020.2
9349.3
1615.2
12004.3
3291.9
3798.6
16090.2
9357.2
14486.7
3843.4
181715.1
2421.6
8018.5
2290.2
2303.7
1278.4
2256.3
1339.7
6843.9
674.7

0.3
0.4
1.3
5.9
9.0
23.7
3.5
0.6
4.5
1.2
1.4
6.0
3.5
5.4
1.4
68.2
0.9
3.0
0.9
0.9
0.5
0.8
0.5
2.6
0.3

121.0
185.9
137.4
227.7
165.9
265.3
299.2
15.2
240.1
175.6
202.6
54.8
59.9
289.7
307.5
147.6
96.9
142.6
183.2
41.0
68.2
90.3
107.2
54.8
18.0

27.2
50.8
98.7
428.5
839.0
2134.5
295.5
75.9
479.9
161.9
222.3
905.5
438.1
376.5
124.2
6658.4
85.2
235.1
70.7
98.4
51.9
71.9
65.5
359.1
27.6

0.3
0.5
1.1
4.6
9.0
22.8
3.2
0.8
5.1
1.7
2.4
9.7
4.7
4.0
1.3
71.2
0.9
2.5
0.8
1.1
0.6
0.8
0.7
3.8
0.3

4.3
8.1
3.9
6.2
5.8
9.0
9.5
0.7
9.6
8.6
11.9
3.1
2.8
7.5
9.9
5.4
3.4
4.2
5.7
1.7
2.8
2.9
5.2
2.9
0.7

3.6
4.4
2.9
2.7
3.5
3.4
3.2
4.7
4.0
4.9
5.9
5.6
4.7
2.6
3.2
3.7
3.5
2.9
3.1
4.3
4.1
3.2
4.9
5.2
4.1

2987.8
30414.7
406.3

1.1
11.4
0.2

119.5
76.0
21.7

101.9
1167.3
8.3

1.1
12.5
0.1

4.1
2.9
0.4

3.4
3.8
2.0

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

22

Mihaila Pupina 113


Beograd

Poreklo i
ouvanost
10216000
10271000
10289000
10329000
Izdanake-devastirane
Ukupno izdanake
10469000
VPS-ouvane
Ukupno VPS
Ukupno NC 10
26266000
Ukupno ikare
Ukupno NC 26
83325000
83326000
Izdanake-ouvane
83271000
Izdanake-devastirane
Ukupno izdanake
Ukupno NC 83
98122000
Visoke-ouvane
98151000
98153000
98285000
Visoke-razreene
Ukupno visoke
98195000
98196000
98287000
98288000
98325000
98326000
Izdanake-ouvane
98270000
98326000
Izdanake-razreene
98271000
98329000
Izdanake-devastirane
Ukupno izdanake
98469000
VPS-ouvane
98475000
98479000
VPS-razreene
Ukupno VPS

Povrina
ha
%
6.25
0.3
12.50
0.6
6.25
0.3
56.25
2.5
100.00
4.4
1731.25
76.9
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
1806.25
80.3
156.25
6.9
156.25
6.9
156.25
6.9
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
6.25
0.3
6.25
0.3
18.75
0.8
18.75
0.8
6.25
0.3
0.3
6.25
6.25
0.3
12.50
0.6
6.25
0.3
25.00
1.1
31.25
1.4
12.50
0.6
6.25
0.3
12.50
0.6
18.75
0.8
12.50
0.6
18.75
0.8
81.25
3.6
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
18.75
0.8
12.50
0.6
31.25
1.4
125.00
5.6
18.75
0.8
18.75
0.8
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
31.25
1.4

Zapremina
m3
%
672.7
0.3
424.7
0.2
125.0
0.0
1293.8
0.5
2922.4
1.1
215052.3
80.8
1224.7
0.5
1224.7
0.5
1224.7
0.5
235529.9
88.4

662.5
466.9
1129.4
93.8
93.8
1223.1
1223.1
2191.3
2191.3
2140.1
3645.5
331.3
6116.88
8308.19
2855.4
2919.4
1956.1
3796.3
231.9
1065.0
12824.1
129.4
721.3
850.6
593.8
351.9
945.63
14620.39
5551.6
5551.6
750.1
328.1
1078.3
6629.81

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

0.2
0.2
0.4
0.0
0.0
0.5
0.5
0.8
0.8
0.8
1.4
0.1
2.3
3.1
1.1
1.1
0.7
1.4
0.1
0.4
4.8
0.0
0.3
0.3
0.2
0.1
0.4
5.5
2.1
2.1
0.3
0.1
0.4
2.5

m3/ha
107.6
34.0
20.0
23.0
29.2
124.2
196.0
196.0
196.0
130.4

106.0
74.7
90.4
15.0
15.0
65.2
65.2
350.6
350.6
342.4
291.6
53.0
244.7
265.9
228.4
467.1
156.5
202.5
18.6
56.8
157.8
20.7
115.4
68.1
31.7
28.2
30.3
117.0
296.1
296.1
120.0
52.5
86.3
212.2

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
27.8
0.3
4.4
14.2
0.2
1.1
2.9
0.0
0.5
27.8
0.3
0.5
80.9
0.9
0.8
7906.5
84.5
4.6
67.3
0.7
10.8
67.3
0.7
10.8
67.3
0.7
10.8
8452.5
90.3
4.7

42.1
27.1
69.2
2.1
2.1
71.3
71.3
35.5
35.5
48.9
88.4
10.0
147.32
182.82
78.6
76.1
73.1
118.8
17.3
37.5
401.4
5.4
38.3
43.7
12.8
16.2
28.98
474.11
136.6
136.6
17.3
23.3
40.6
177.19

0.5
0.3
0.7
0.0
0.0
0.8
0.8
0.4
0.4
0.5
0.9
0.1
1.6
2.0
0.8
0.8
0.8
1.3
0.2
0.4
4.3
0.1
0.4
0.5
0.1
0.2
0.3
5.1
1.5
1.5
0.2
0.2
0.4
1.9

6.7
4.3
5.5
0.3
0.3
3.8
3.8
5.7
5.7
7.8
7.1
1.6
5.9
5.9
6.3
12.2
5.8
6.3
1.4
2.0
4.9
0.9
6.1
3.5
0.7
1.3
0.9
3.8
7.3
7.3
2.8
3.7
3.3
5.7

Zv/V%
4.1
3.3
2.3
2.1
2.8
3.7
5.5
5.5
5.5
3.6

6.4
5.8
6.1
2.2
2.2
5.8
5.8
1.6
1.6
2.3
2.4
3.0
2.4
2.2
2.8
2.6
3.7
3.1
7.4
3.5
3.1
4.2
5.3
5.1
2.1
4.6
3.1
3.2
2.5
2.5
2.3
7.1
3.8
2.7

23

Mihaila Pupina 113


Beograd

Povrina
Poreklo i
ouvanost
ha
%
98266000
81.25
3.6
Ukupno ikare
81.25
3.6
Ukupno NC 98
268.75
11.9
Ukupno Vodovac
2250.00 100.0
Rekapitulacija po poreklu i ouvanosti
Visoke-ouvane
62.50
2.8
Visoke-razreene
37.50
1.7
Ukupno visoke
100.00
4.4
Izdanake-ouvane
1325.00
58.9
Izdanake-razreene
412.50
18.3
Izdanake-devastirane
137.50
6.1
Ukupno izdanake
1875.00
83.3
VPS-ouvane
25.00
1.1
VPS-razreene
12.50
0.6
Ukupno VPS
37.50
1.7
Ukupno ikare
237.50
10.6
Ukupno Vodovac
2250.00 100.0
Rekapitulacija po ouvanosti
Ukupno ouvane
1412.50
62.8
Ukupno razreene
462.50
20.6
Ukupno devastirane
137.50
6.1
Ukupno ikare
237.50
10.6
Ukupno Vodovac
2250.00 100.0

m3

Zapremina
%

m3/ha

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha

Zv/V%

29558.4
266311.4

11.1
100.0

110.0
118.4

834.1
9357.9

8.9
100.0

3.1
4.2

2.8
3.5

19142.3
8418.9
27561.2
195668.7
31265.3
3961.8
230895.8
6776.3
1078.3
7854.5

7.2
3.2
10.3
73.5
11.7
1.5
86.7
2.5
0.4
2.9

306.3
224.5
275.6
147.7
75.8
28.8
123.1
271.1
86.3
209.5

455.5
206.0
661.5
7129.0
1211.0
112.0
8451.9
203.8
40.6
244.5

4.9
2.2
7.1
76.2
12.9
1.2
90.3
2.2
0.4
2.6

7.3
5.5
6.6
5.4
2.9
0.8
4.5
8.2
3.3
6.5

2.4
2.4
2.4
3.6
3.9
2.8
3.7
3.0
3.8
3.1

266311.4

100.0

118.4

9357.9

100.0

4.2

3.5

221587.2
40762.5
3961.8

83.2
15.3
1.5

156.9
88.1
28.8

7788.3
1457.6
112.0

83.2
15.6
1.2

5.5
3.2
0.8

3.5
3.6
2.8

266311.4

100.0

118.4

9357.9

100.0

4.2

3.5

Iz napred navedene tabele vidi se da su, u okviru privatnih uma optine Vodovac, visoke prirodne sastojine po povrini zastupljene sa 4,4% (100,00ha), po
zapremini 10,3% (27.561,1m3), a po zapreminskom prirastu sa 7,1% (661,5m3). Izdanake sastojine su zastupljene po povrini sa 83,3% (1.875,00ha), po
zapremini 86,7% (230.895,8m3), a po zapreminskom prirastu sa 90,3% (8.451,9m3). Vetaki podignute sastojine su zastupljene po povrini sa 1,7%
(37,50ha), po zapremini sa 2,9% (7.854,5m3) i po zapreminskom prirastu sa 2,6% (244,5m3). ikare zauzimaju povrinu od 237,50ha to ini 10,6% od
ukupne obrasle povrine privatnih uma optine Vodovac. Moe se zakljuiti da je stanje uma po poreklu nepovoljno zbog velikog uea izdanakih uma
koje se nalaze na mnogo veoj povrini u odnosu na visoke sastojine.
Ovakvo stanje po poreklu je nepovoljnije u odnosu na Republiki prosek u dravnim umama (visoke ume 40,7%, izdanake ume 30,0%, vetaki podignute
sastojine 18,3%, ikare 4,9% i ibljaci 6,1% po povrini), ali sa stanovita ciljne ume (optimuma) gde je visoki uzgojni oblik optimalno reenje, stanje uma
po poreklu je nepovoljno.
Stanje uma po ouvanosti je povoljnije poto se ouvane sastojine nalaze na 1.412,50ha (62,8%), sa ukupnim ueem zapremine od 83,2%, sa prosenom
zapreminom od 156,9m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,5m3/ha. Razreene sastojine zauzimaju povrinu od 462,50ha (20,6%), sa ukupnim
ueem zapremine od 15,3%, sa prosenom zapreminom od 88,1m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,2m3/ha. Devastirane sastojine su izdvojene
na 137,50ha (6,1%) od ukupno obrasle povrine privatnih uma, sa ukupnim ueem zapremine od 1,5% i prosenom zapreminom od 28,8m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 0,8m3/ha. ikare se nalaze na 237,50ha (10,6%) obrasle teritorije.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

24

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.3.2. Optina Rakovica


Stanje uma po poreklu i ouvanosti za optinu Rakovica prikazano je sledeom tabelom:
Povrina
Poreklo i
ouvanost
ha
%
98196000
12.50
5.1
98270000
6.25
2.6
98325000
56.25
23.1
98326000
12.50
5.1
Izdanake-ouvane
87.50
35.9
98176000
6.25
2.6
98325000
31.25
12.8
98326000
18.75
7.7
Izdanake-razreene
56.25
23.1
98329000
25.00
10.3
Izdanake-devastirane
25.00
10.3
Ukupno izdanake
168.75
69.2
98469000
6.25
2.6
VPS-ouvane
6.25
2.6
Ukupno VPS
6.25
2.6
98266000
68.75
28.2
Ukupno ikare
68.75
28.2
Ukupno NC 98
243.75
100.0
Ukupno Rakovica
243.75
100.0
Rekapitulacija po poreklu i ouvanosti
Izdanake-ouvane
87.50
35.9
Izdanake-razreene
56.25
23.1
Izdanake-devastirane
25.00
10.3
Ukupno izdanake
168.75
69.2
VPS-ouvane
6.25
2.6
Ukupno VPS
6.25
2.6
Ukupno ikare
68.75
28.2
Ukupno Rakovica
243.75
100.0
Rekapitulacija po ouvanosti
Ukupno ouvane
93.75
38.5
Ukupno razreene
56.25
23.1
Ukupno devastirane
25.00
10.3
Ukupno ikare
68.75
28.2
Ukupno Rakovica
243.75
100.0

m3
1845.6

Zapremina
%
34.7

m3/ha
147.6

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
48.6
21.3
3.9

Zv/V%
2.6

1016.6

19.1

18.1

64.2

28.2

1.1

6.3

2862.1
146.9
981.3
241.4
1369.6
418.8
418.8
4650.4
673.1
673.1
673.1

53.8
2.8
18.4
4.5
25.7
7.9
7.9
87.4
12.6
12.6
12.6

32.7
23.5
31.4
12.9
24.3
16.8
16.8
27.6
107.7
107.7
107.7

112.8
6.5
61.4
11.2
79.0
9.6
9.6
201.4
26.5
26.5
26.5

49.5
2.9
26.9
4.9
34.7
4.2
4.2
88.4
11.6
11.6
11.6

1.3
1.0
2.0
0.6
1.4
0.4
0.4
1.2
4.2
4.2
4.2

3.9
4.4
6.3
4.6
5.8
2.3
2.3
4.3
3.9
3.9
3.9

5323.6
5323.6

100.0
100.0

21.8
21.8

227.9
227.9

100.0
100.0

0.9
0.9

4.3
4.3

2862.1
1369.6
418.8
4650.4
673.1
673.1

53.8
25.7
7.9
87.4
12.6
12.6

32.7
24.3
16.8
27.6
107.7
107.7

112.8
79.0
9.6
201.4
26.5
26.5

49.5
34.7
4.2
88.4
11.6
11.6

1.3
1.4
0.4
1.2
4.2
4.2

3.9
5.8
2.3
4.3
3.9
3.9

5323.6

100.0

21.8

227.9

100.0

0.9

4.3

3535.3
1369.6
418.8

66.4
25.7
7.9

37.7
24.3
16.8

139.3
79.0
9.6

61.1
34.7
4.2

1.5
1.4
0.4

3.9
5.8
2.3

5323.6

100.0

21.8

227.9

100.0

0.9

4.3

Iz napred navedene tabele vidi se da su, u okviru privatnih uma optine Rakovica, izdanake sastojine zastupljene po povrini sa 69,2% (168,75ha), po zapremini
87,4% (4.650,4m3), a po zapreminskom prirastu sa 88,4% (201,4m3). Vetaki podignute sastojine su zastupljene po povrini sa 2,6% (6,25ha), po
zapremini sa 12,6% (673,1m3) i po zapreminskom prirastu sa 11,6% (26,5m3). ikare zauzimaju povrinu od 68,75ha to ini 28,2% od ukupne obrasle
povrine privatnih uma optine Rakovica. Moe se zakljuiti da je stanje uma po poreklu nepovoljno zbog nedostatka uea visokih uma.
Ovakvo stanje po poreklu je nepovoljnije u odnosu na Republiki prosek u dravnim umama (visoke ume 40,7%, izdanake ume 30,0%, vetaki podignute
sastojine 18,3%, ikare 4,9% i ibljaci 6,1% po povrini), ali sa stanovita ciljne ume (optimuma) gde je visoki uzgojni oblik optimalno reenje, stanje uma
po poreklu je nepovoljno.
Stanje uma po ouvanosti je povoljnije poto se ouvane sastojine nalaze na 93,75ha (38,5%), sa ukupnim ueem zapremine od 66,4%, sa prosenom zapreminom
od 37,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,5m3/ha. Razreene sastojine zauzimaju povrinu od 56,25ha (23,1%), sa ukupnim ueem zapremine

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

25

Mihaila Pupina 113


Beograd

od 25,7%, sa prosenom zapreminom od 24,3m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,4m3/ha. Devastirane sastojine su izdvojene na 25,00ha (10,3%)
od ukupno obrasle povrine privatnih uma, sa ukupnim ueem zapremine od 7,9% i prosenom zapreminom od 16,8m3/ha i tekuim zapreminskim
prirastom od 0,4m3/ha. ikare se nalaze na 68,75ha (28,2%) obrasle teritorije.

5.4. Stanje uma po meovitosti

5.4.1. Optina Vodovac


Stanje uma po meovitosti za optinu Vodovac prikazano je sledeom tabelom:
Meovitost
sastojine
10191000
10281000
10351000
Visoke-iste
10191000
10193000
10211000
10351000
Visoke-meovite
Ukupno visoke
10175000
10195000
10270000
10287000
10289000
10319000
10325000
10329000
10360000
Izdanake-iste
10114000
10115000
10135000
10175000
10176000
10195000
10196000
10197000
10215000
10216000
10270000
10271000
10287000
10288000

Povrina
ha
%
12.50
0.6
6.25
0.3
6.25
0.3
25.00
1.1
25.00
1.1
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
43.75
1.9
68.75
3.1
18.75
0.8
131.25
5.8
25.00
1.1
50.00
2.2
6.25
0.3
12.50
0.6
418.75
18.6
31.25
1.4
56.25
2.5
750.00
33.3
6.25
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
93.75
4.2
12.50
0.6
293.75
13.1
18.75
0.8
43.75
1.9
6.25
0.3
137.50
6.1
12.50
0.6
18.75
0.8
43.75
1.9

Zapremina
m3
%
3187.4
1.2
600.1
0.2
1265.3
0.5
5052.8
1.9
9401.4
3.5
2049.9
0.8
1154.7
0.4
1594.2
0.6
14200.2
5.3
19253.0
7.2
2470.9
0.9
23003.3
8.6
1017.5
0.4
10665.0
4.0
125.0
0.0
2452.8
0.9
22934.2
8.6
687.5
0.3
14486.7
5.4
77842.9
29.2
755.9
1162.0
963.8
18073.5
850.3
71038.7
406.3
11639.5
672.7
2901.4
424.7
2617.7
5548.1

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

0.3
0.4
0.4
6.8
0.3
26.7
0.2
4.4
0.3
1.1
0.2
1.0
2.1

m3/ha
255.0
96.0
202.5
202.1
376.1
328.0
184.8
255.1
324.6
280.0
131.8
175.3
40.7
213.3
20.0
196.2
54.8
22.0
257.5
103.8
121.0
185.9
154.2
192.8
68.0
241.8
21.7
266.0
107.6
21.1
34.0
139.6
126.8

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
86.5
0.9
6.9
22.2
0.2
3.6
28.3
0.3
4.5
137.0
1.5
5.5
217.6
2.3
8.7
54.7
0.6
8.8
30.4
0.3
4.9
38.9
0.4
6.2
341.7
3.7
7.8
478.7
5.1
7.0
71.8
0.8
3.8
804.4
8.6
6.1
49.7
0.5
2.0
411.0
4.4
8.2
2.9
0.0
0.5
139.6
1.5
11.2
1264.5
13.5
3.0
15.0
0.2
0.5
376.5
4.0
6.7
3135.3
33.5
4.2
27.2
50.8
26.9
513.7
34.6
2369.6
8.3
366.2
27.8
124.6
14.2
120.8
233.8

0.3
0.5
0.3
5.5
0.4
25.3
0.1
3.9
0.3
1.3
0.2
1.3
2.5

4.3
8.1
4.3
5.5
2.8
8.1
0.4
8.4
4.4
0.9
1.1
6.4
5.3

Zv/V%
2.7
3.7
2.2
2.7
2.3
2.7
2.6
2.4
2.4
2.5
2.9
3.5
4.9
3.9
2.3
5.7
5.5
2.2
2.6
4.0
3.6
4.4
2.8
2.8
4.1
3.3
2.0
3.1
4.1
4.3
3.3
4.6
4.2

26

Mihaila Pupina 113


Beograd

Meovitost
sastojine
10319000
10326000
10329000
10361000
Izdanake-meovite
Ukupno izdanake
10469000
VPS-iste
Ukupno VPS
Ukupno NC 10
26266000
Ukupno ikare
Ukupno NC 26
83325000
Izdanake-iste
83271000
83326000
Izdanake-meovite
Ukupno izdanake
Ukupno NC 83
98151000
98285000
Visoke-iste
98122000
98153000
Visoke-meovite
Ukupno visoke
98195000
98270000
98271000
98287000
98325000
98329000
Izdanake-iste
98196000
98271000
98288000
98326000
Izdanake-meovite
Ukupno izdanake
98479000
VPS-iste
98469000
98475000
VPS-meovite
Ukupno VPS
98266000

Povrina
ha
%
18.75
0.8
193.75
8.6
25.00
1.1
37.50
1.7
981.25
43.6
1731.25
76.9
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
1806.25
80.3
156.25
6.9
156.25
6.9
156.25
6.9
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
18.75
0.8
18.75
0.8
6.25
0.3
6.25
0.3
12.50
0.6
6.25
0.3
12.50
0.6
18.75
0.8
31.25
1.4
12.50
0.6
6.25
0.3
12.50
0.6
12.50
0.6
12.50
0.6
12.50
0.6
68.75
3.1
6.25
0.3
6.25
0.3
18.75
0.8
25.00
1.1
56.25
2.5
125.00
5.6
6.25
0.3
6.25
0.3
18.75
0.8
6.25
0.3
25.00
1.1
31.25
1.4
81.25
3.6

Zapremina
m3
%
2685.4
1.0
10031.9
3.8
606.3
0.2
6831.1
2.6
137209.3
51.5
215052.3
80.8
1224.7
0.5
1224.7
0.5
1224.7
0.5
235529.9
88.4

662.5
662.5
93.8
466.9
560.6
1223.1
1223.1
2140.1
331.3
2471.4
2191.3
3645.5
5836.8
8308.2
2855.4
129.4
500.0
1956.1
231.9
351.9
6024.6
2919.4
93.8
3796.3
1786.3
8595.8
14620.4
328.1
328.1
5551.6
750.1
6301.7
6629.8

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

0.2
0.2
0.0
0.2
0.2
0.5
0.5
0.8
0.1
0.9
0.8
1.4
2.2
3.1
1.1
0.0
0.2
0.7
0.1
0.1
2.3
1.1
0.0
1.4
0.7
3.2
5.5
0.1
0.1
2.1
0.3
2.4
2.5

m3/ha
143.2
51.8
24.3
182.2
139.8
124.2
196.0
196.0
196.0
130.4

106.0
106.0
15.0
74.7
44.9
65.2
65.2
342.4
53.0
197.7
350.6
291.6
311.3
265.9
228.4
20.7
40.0
156.5
18.6
28.2
87.6
467.1
15.0
202.5
71.5
152.8
117.0
52.5
52.5
296.1
120.0
252.1
212.2

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
148.2
1.6
7.9
465.6
5.0
2.4
12.8
0.1
0.5
226.0
2.4
6.0
4771.2
51.0
4.9
7906.5
84.5
4.6
67.3
0.7
10.8
67.3
0.7
10.8
67.3
0.7
10.8
8452.5
90.3
4.7

42.1
42.1
2.1
27.1
29.2
71.3
71.3
48.9
10.0
58.9
35.5
88.4
123.9
182.8
78.6
5.4
10.8
73.1
17.3
16.2
201.4
76.1
2.0
118.8
75.8
272.8
474.1
23.3
23.3
136.6
17.3
153.9
177.2

0.5
0.5
0.0
0.3
0.3
0.8
0.8
0.5
0.1
0.6
0.4
0.9
1.3
2.0
0.8
0.1
0.1
0.8
0.2
0.2
2.2
0.8
0.0
1.3
0.8
2.9
5.1
0.2
0.2
1.5
0.2
1.6
1.9

6.7
6.7
0.3
4.3
2.3
3.8
3.8
7.8
1.6
4.7
5.7
7.1
6.6
5.9
6.3
0.9
0.9
5.8
1.4
1.3
2.9
12.2
0.3
6.3
3.0
4.8
3.8
3.7
3.7
7.3
2.8
6.2
5.7

Zv/V%
5.5
4.6
2.1
3.3
3.5
3.7
5.5
5.5
5.5
3.6

6.4
2.2
5.8
5.2
5.8
5.8
2.3
3.0
2.4
1.6
2.4
2.1
2.2
2.8
4.2
2.2
3.7
7.4
4.6
3.3
2.6
2.1
3.1
4.2
3.2
3.2
7.1
7.1
2.5
2.3
2.4
2.7

27

Mihaila Pupina 113


Beograd

Povrina
Meovitost
sastojine
ha
%
Ukupno ikare
81.25
3.6
Ukupno NC 98
268.75
11.9
Ukupno Vodovac
2250.00 100.0
Rekapitulacija po poreklu i ouvanosti
Visoke-iste
37.50
1.7
Visoke-meovite
62.50
2.8
Ukupno visoke
100.00
4.4
Izdanake-iste
825.00
36.7
Izdanake-meovite
1050.00
46.7
Ukupno izdanake
1875.00
83.3
VPS-iste
12.50
0.6
VPS-meovite
25.00
1.1
Ukupno VPS
37.50
1.7
Ukupno ikare
237.50
10.6
Ukupno Vodovac
2250.00 100.0
Rekapitulacija po ouvanosti
Ukupno iste
875.00
38.9
Ukupno meovite
1137.50
50.6
Ukupno ikare
237.50
10.6
Ukupno Vodovac
2250.00 100.0

m3

Zapremina
%

m3/ha

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha

Zv/V%

29558.4
266311.4

11.1
100.0

110.0
118.4

834.1
9357.9

8.9
100.0

3.1
4.2

2.8
3.5

7524.2
20037.0
27561.2
84530.1
146365.7
230895.8
1552.8
6301.7
7854.5

2.8
7.5
10.3
31.7
55.0
86.7
0.6
2.4
2.9

200.6
320.6
275.6
102.5
139.4
123.1
124.2
252.1
209.5

195.9
465.5
661.5
3378.8
5073.1
8451.9
90.6
153.9
244.5

2.1
5.0
7.1
36.1
54.2
90.3
1.0
1.6
2.6

5.2
7.4
6.6
4.1
4.8
4.5
7.2
6.2
6.5

2.6
2.3
2.4
4.0
3.5
3.7
5.8
2.4
3.1

266311.4

100.0

118.4

9357.9

100.0

4.2

3.5

93607.1
172704.4

35.1
64.9

107.0
151.8

3665.3
5692.5

39.2
60.8

4.2
5.0

3.9
3.3

266311.4

100.0

118.4

9357.9

100.0

4.2

3.5

Meovite sastojine su zastupljene na 50,6% povrine (1.137,50ha), po zapremini meovite sastojine obuhvataju 64,9% (172.704,4m3), a po zapreminskom prirastu
60,8% (5.692,5m3).
iste sastojine su zastupljene na 38,9% povrine (875,00ha), sa ueem od 35,1% (93.607,1m3) po zapremini, a po zapreminskom prirastu 39,2% (3.665,3m3).
ikare obuhvataju ukupno 10,6% (237,50ha) obrasle povrine privatnih uma.
Meovite sastojine su sa veim vrednostima zapremine i tekueg zapreminskog prirasta, kao i sa veim povrinskim ueem, a kako su meovite sastojine bioloki
stabilnije i otpornije na fitopatoloka oboljenja i entomoloka oteenja, meovite sastojine se moraju podravati i poveavati njihovo uee u ukupnom
umskom fondu u skladu sa ekolokim optimumom.

5.4.2. Optina Rakovica


Stanje uma po meovitosti za optinu Rakovica prikazano je sledeom tabelom:
Meovitost
sastojine
98325000
98329000
Izdanake-iste
98176000
98196000
98270000
98326000
98329000
Izdanake-meovite
Ukupno izdanake
98469000

Povrina
ha
%
87.50
35.9
6.25
2.6
93.75
38.5
6.25
2.6
12.50
5.1
6.25
2.6
31.25
12.8
18.75
7.7
75.00
30.8
168.75
69.2
6.25
2.6

m3
1997.8
62.5
2060.3
146.9
1845.6
241.4
356.3
2590.1
4650.4
673.1

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Zapremina
%
m3/ha
37.5
22.8
1.2
10.0
38.7
22.0
2.8
23.5
34.7
147.6
4.5
6.7
48.7
87.4
12.6

7.7
19.0
34.5
27.6
107.7

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
125.6
55.1
1.4
1.4
0.6
0.2
127.0
55.7
1.4
6.5
2.9
1.0
48.6
21.3
3.9
11.2
8.1
74.4
201.4
26.5

4.9
3.6
32.6
88.4
11.6

0.4
0.4
1.0
1.2
4.2

Zv/V%
6.3
2.3
6.2
4.4
2.6
4.6
2.3
2.9
4.3
3.9

28

Mihaila Pupina 113


Beograd

Povrina
Meovitost
sastojine
ha
%
VPS-iste
6.25
2.6
Ukupno VPS
6.25
2.6
98266000
68.75
28.2
Ukupno ikare
68.75
28.2
Ukupno NC 98
243.75
100.0
Ukupno Rakovica
243.75
100.0
Rekapitulacija po poreklu i ouvanosti
Izdanake-iste
93.75
38.5
Izdanake-meovite
75.00
30.8
Ukupno izdanake
168.75
69.2
VPS-iste
6.25
2.6
Ukupno VPS
6.25
2.6
Ukupno ikare
68.75
28.2
Ukupno Rakovica
243.75
100.0
Rekapitulacija po ouvanosti
Ukupno iste
100.00
41.0
Ukupno meovite
75.00
30.8
Ukupno ikare
68.75
28.2
Ukupno Rakovica
243.75
100.0

m3
673.1
673.1

Zapremina
%
m3/ha
12.6
107.7
12.6
107.7

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
26.5
11.6
4.2
26.5
11.6
4.2

Zv/V%
3.9
3.9

5323.6
5323.6

100.0
100.0

21.8
21.8

227.9
227.9

100.0
100.0

0.9
0.9

4.3
4.3

2060.3
2590.1
4650.4
673.1
673.1

38.7
48.7
87.4
12.6
12.6

22.0
34.5
27.6
107.7
107.7

127.0
74.4
201.4
26.5
26.5

55.7
32.6
88.4
11.6
11.6

1.4
1.0
1.2
4.2
4.2

6.2
2.9
4.3
3.9
3.9

5323.6

100.0

21.8

227.9

100.0

0.9

4.3

2733.4
2590.1

51.3
48.7

27.3
34.5

153.5
74.4

67.4
32.6

1.5
1.0

5.6
2.9

5323.6

100.0

21.8

227.9

100.0

0.9

4.3

iste sastojine su zastupljene na 41,0% povrine (100,00ha), sa ueem od 51,3% (2.733,4m3) po zapremini, a po zapreminskom prirastu 67,4% (153,5m3).
Meovite sastojine su zastupljene na 30,8% povrine (75,00ha), po zapremini meovite sastojine obuhvataju 48,7% (2.590,1m3), a po zapreminskom prirastu 32,6%
(74,4m3).
ikare obuhvataju ukupno 28,2% (68,75ha) obrasle povrine privatnih uma.
Meovite sastojine su sa manjim vrednostima zapremine i tekueg zapreminskog prirasta, kao i sa manjim povrinskim ueem, a kako su meovite sastojine bioloki
stabilnije i otpornije na fitopatoloka oboljenja i entomoloka oteenja, meovite sastojine se moraju podravati i poveavati njihovo uee u ukupnom
umskom fondu u skladu sa ekolokim optimumom.

5.5. Stanje uma po vrstama drvea

5.5.1. Optina Vodovac


Stanje uma po vrstama drvea za optinu Vodovac prikazano je sledeom tabelom:
Vrste drvea
Namenska celina 10
Cer
Bag
Slad
Bk
KrLip

Zapremina

Zapreminski prirast

m3

86002.3
37277.6
24465.0
22667.2
22058.1

32.3
14.0
9.2
8.5
8.3

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

m3
2597.8
1942.5
815.1
628.8
905.4

Zv/V%

%
27.8
20.8
8.7
6.7
9.7

3.0
5.2
3.3
2.8
4.1

29

Mihaila Pupina 113


Beograd

Vrste drvea
Gr
Kln
Cjas
Jas
PBres
Otl
Pjas
SLip
Bjas
Tres
BVrb
Luz
Orah
Jav
Mles
Brek
Ukupno liari
Smr
Cbor
Ukupno etinari
Ukupno NC 10
Namenska celina 83
Bag
Orah
Otl
BVrb
Ukupno liari
Ukupno NC 83
Namenska celina 98
KrLip
Cer
Luz
Bag
Otl
Mle
Jav
Pjas
BlTop
Gr
SLip
Slad
Orah
Kln
Pjav
PBres
Gled

Zapremina

Zapreminski prirast

Zv/V%

m3
16541.3
5739.1
4655.6
3723.3
2917.5
2788.4
1460.3
1317.5
1269.3
873.5
706.9
437.3
263.4
111.9
68.1
40.0
235383.4
78.4
68.1
146.6
235529.9

%
6.2
2.2
1.7
1.4
1.1
1.0
0.5
0.5
0.5
0.3
0.3
0.2
0.1
0.0
0.0
0.0
88.4
0.0
0.0
0.1
88.4

m3
478.8
233.8
169.3
223.6
119.5
129.5
52.2
38.9
31.7
27.3
17.8
12.4
9.9
4.9
3.4
1.2
8443.9
2.5
6.0
8.6
8452.5

%
5.1
2.5
1.8
2.4
1.3
1.4
0.6
0.4
0.3
0.3
0.2
0.1
0.1
0.1
0.0
0.0
90.2
0.0
0.1
0.1
90.3

2.9
4.1
3.6
6.0
4.1
4.6
3.6
2.9
2.5
3.1
2.5
2.8
3.8
4.4
4.9
3.0
3.6
3.2
8.9
5.8
3.6

1030.0
99.4
62.5
31.3
1223.1
1223.1

0.4
0.0
0.0
0.0
0.5
0.5

64.8
4.4
1.4
0.7
71.3
71.3

0.7
0.0
0.0
0.0
0.8
0.8

6.3
4.4
2.2
2.3
5.8
5.8

6343.8
5452.7
4770.0
2393.4
2335.4
1553.9
902.1
870.3
839.4
768.8
442.0
440.6
387.8
385.9
218.8
203.1
191.4

2.4
2.0
1.8
0.9
0.9
0.6
0.3
0.3
0.3
0.3
0.2
0.2
0.1
0.1
0.1
0.1

204.1
144.8
103.1
107.0
67.6
43.7
21.4
16.1
11.4
14.8
7.7
13.0
9.8
9.4
5.3
6.2
3.7

2.2
1.5
1.1
1.1
0.7
0.5
0.2
0.2
0.1
0.2
0.1
0.1
0.1
0.1
0.1
0.1

3.2
2.7
2.2
4.5
2.9
2.8
2.4
1.9
1.4
1.9
1.7
3.0
2.5
2.4
2.4
3.1

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

30

Mihaila Pupina 113


Beograd

Vrste drvea

Zapremina

m3
%
Kest
135.3
0.1
Cjas
123.8
0.0
BVrb
12.5
0.0
Ukupno liari
28770.9
10.8
Cbor
459.4
0.2
OCet
328.1
0.1
Ukupno etinari
787.5
0.3
Ukupno NC 98
29558.4
11.1
Ukupno Vodovac
266311.4 100.0
Rekapitulacija za optinu Vodovac
Cer
91455.0
34.3
Bag
40701.0
15.3
KrLip
28401.9
10.7
Slad
24905.6
9.4
Bk
22667.2
8.5
Gr
17310.0
6.5
Kln
6125.0
2.3
Luz
5207.3
2.0
Otl
5186.3
1.9
Cjas
4779.4
1.8
Jas
3723.3
1.4
PBres
3120.6
1.2
Pjas
2330.6
0.9
SLip
1759.5
0.7
Mle
1553.9
0.6
Bjas
1269.3
0.5
Jav
1014.0
0.4
Tres
873.5
0.3
BlTop
839.4
0.3
BVrb
750.7
0.3
Orah
750.6
0.3
Pjav
218.8
0.1
Gled
191.4
0.1
Kest
135.3
0.1
Mles
68.1
0.0
Brek
40.0
0.0
Ukupno liari
265377.4
99.6
Cbor
527.5
0.2
OCet
328.1
0.1
Smr
78.4
0.0
Ukupno etinari
934.1
0.4
Ukupno Vodovac
266311.5 100.0

Zapreminski prirast
m3

Zv/V%

3.0
5.0
0.7
797.8
13.1
23.3
36.3
834.1
9357.9

%
0.0
0.1
0.0
8.5
0.1
0.2
0.4
8.9
100.0

2.2
4.1
5.9
2.8
2.8
7.1
4.6
2.8
3.5

2742.6
2114.3
1109.5
828.1
628.8
493.6
243.2
115.5
198.4
174.3
223.6
125.7
68.3
46.5
43.7
31.7
26.3
27.3
11.4
19.3
24.1
5.3
3.7
3.0
3.4
1.2
9313.0
19.1
23.3
2.5
44.9
9357.9

29.3
22.6
11.9
8.8
6.7
5.3
2.6
1.2
2.1
1.9
2.4
1.3
0.7
0.5
0.5
0.3
0.3
0.3
0.1
0.2
0.3
0.1
0.0
0.0
0.0
0.0
99.5
0.2
0.2
0.0
0.5
100.0

3.0
5.2
3.9
3.3
2.8
2.9
4.0
2.2
3.8
3.6
6.0
4.0
2.9
2.6
2.8
2.5
2.6
3.1
1.4
2.6
3.2
2.4
1.9
2.2
4.9
3.0
3.5
3.6
7.1
3.2
4.8
3.5

U privatnim umama optine Vodovac ukupno je evidentirano 29 vrsta drvea, od toga 26 liarskih vrsta i tri etinarske vrste. Ukupna zapremina ovih uma je
266.311,5m3, a ukupni zapreminski prirast je 9.357,9m3.
Po vrstama drvea najzastupljeniji je cer koji u ukupnoj zapremini uestvuje sa 34,3%, zatim sledi bagrem sa 15,3%, krupnolisna lipa sa 10,7%, sladun sa 9,4%,
bukva sa 8,5%, grab sa 6,5%, klen 2,3%, lunjak 2,0%, ostali liari 1,9%, crni jasen 1,8%, jasika 1,4%, poljski brest 1,2%, to ukupno ini 95,3% ukupne

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

31

Mihaila Pupina 113


Beograd

zapremine privatnih uma optineVodovac. Sve ostale liarske vrste zajedno imaju 4,3% uee u ukupnoj zapremini privatnih uma ove optine i njihovo
pojedinano uee je od 0,9% do 0,0%.
etinarske vrste drvea u ukupnoj zapremini uestvuju sa 0,3% i to su crni bor i ostali etinari.
U okviru ovih uma nailazimo na prisustvo svih razvojnih faza od mladika do zrelih sastojina. Po strukturnom obliku sve sastojine su jednodobne strukture.

5.5.2. Optina Rakovica


Stanje uma po vrstama drvea za optinu Rakovica prikazano je sledeom tabelom:
Vrste drvea

Zapremina
m3

Namenska celina 98
Bag
2397.2
Cer
938.6
Jav
673.1
Otl
555.9
Slad
363.9
Kln
147.2
Orah
130.8
Gr
85.6
BVrb
31.3
Ukupno liari
5323.6
Ukupno NC 98
5323.6
Ukupno Rakovica
5323.6
Rekapitulacija za optinu Rakovica
Bag
2397.2
Cer
938.6
Jav
673.1
Otl
555.9
Slad
363.9
Kln
147.2
Orah
130.8
Gr
85.6
BVrb
31.3
Ukupno liari
5323.6
Ukupno NC 98
5323.6
Ukupno Rakovica
5323.6

Zapreminski prirast
%

m3

Zv/V%

45.0
17.6
12.6
10.4
6.8
2.8
2.5
1.6
0.6
100.0
100.0
100.0

137.9
21.6
26.5
19.3
8.3
4.8
4.6
4.0
0.8
227.9
227.9
227.9

60.5
9.5
11.6
8.5
3.7
2.1
2.0
1.8
0.3
100.0
100.0
100.0

5.8
2.3
3.9
3.5
2.3
3.2
3.6
4.7
2.5
4.3
4.3
4.3

45.0
17.6
12.6
10.4
6.8
2.8
2.5
1.6
0.6
100.0
100.0
100.0

137.9
21.6
26.5
19.3
8.3
4.8
4.6
4.0
0.8
227.9
227.9
227.9

60.5
9.5
11.6
8.5
3.7
2.1
2.0
1.8
0.3
100.0
100.0
100.0

5.8
2.3
3.9
3.5
2.3
3.2
3.6
4.7
2.5
4.3
4.3
4.3

U privatnim umama optine Rakovica ukupno je evidentirano 9 vrsta drvea i sve su liarske vrste. Ukupna zapremina ovih uma je 5.323,6m3, a ukupni
zapreminski prirast je 227,9m3.
Po vrstama drvea najzastupljeniji je bagrem koji u ukupnoj zapremini uestvuje sa 45,0%, zatim sledi cer sa 17,6%, javor sa 12,6%, ostali liari sa 10,4%, sladun sa
6,8%, klen sa 2,8%, orah sa 2,5%, grab 1,6% i bela vrba 0,6%.
U okviru ovih uma nailazimo na prisustvo svih razvojnih faza od mladika do zrelih sastojina. Po strukturnom obliku sve sastojine su jednodobne strukture.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

32

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.6. Stanje uma po debljinskoj strukturi

5.6.1. Optina Vodovac


Stanje uma po debljinskoj strukturi za optinu Vodovac prikazano je sledeom tabelom:
Gazdinska klasa

Povrsina

Svega

ha

m3

ZAPREMINA PO DEBLJINSKIM RAZREDIMA


do 10 cm

11 do 20

21 do 30

31 do 40

41 do 50

51 do 60

61 do 70

71 do 80

81 do 90

iznad 90

Zapreminski
prirast

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

m3

10114000

6.25

10115000

6.25

755.9

42.5

342.8

10135000

6.25

1162.0

168.8

902.5

10175000

25.00

3434.7

229.4

1976.9

1029.7

198.8

10176000

93.75

18073.5

1306.6

6777.5

5168.8

4005.7

539.8

275.2

513.7

10191000

37.50

12588.8

74.4

1382.5

3075.6

4914.5

1957.4

1184.4

304.1

196.0

370.6

27.2
90.8

50.8
98.7

10193000

6.25

2049.9

517.2

466.6

161.6

708.5

10195000

143.75

23853.6

2416.3

11849.1

8596.6

644.1

347.6

10196000

293.75

71038.7

6150.6

26842.2

22072.2

8823.4

6678.2

10197000

18.75

406.3

406.3

10211000

6.25

1154.7

77.2

978.7

98.8

10215000

43.75

11639.5

893.1

3590.9

2837.2

3581.5

10216000

6.25

672.8

152.5

102.5

345.0

72.8

10270000

162.50

3918.9

1484.4

1802.2

75.0

227.0

10271000

12.50

424.7

205.0

219.7

10281000

6.25

600.1

18.1

167.8

153.4

106.9

10287000

68.75

13282.7

1206.9

4350.6

5805.9

1749.1

170.1

10288000

43.75

5548.1

903.8

2287.8

751.6

985.7

408.8

10289000

6.25

125.0

125.0

54.7
839.0

472.1

2369.6
8.3
30.4

736.7

366.2
27.8

330.4

174.3
14.2
153.8

22.2
531.9

210.5

233.8
2.9

10319000

31.25

5138.3

1110.0

2557.2

1190.9

10325000

418.75

22934.2

4553.7

9938.4

6160.0

1908.9

373.1

1264.5

10326000

193.75

10031.9

1572.5

4750.6

2448.1

850.0

410.6

465.6

10329000

56.25

1293.8

1293.8

10351000

12.50

2859.5

439.1

694.1

614.8

903.0

10360000

56.25

14486.7

456.2

3746.9

6228.4

3195.0

860.1

10361000

37.50

6831.1

664.4

2236.2

2000.0

1930.5

10469000
NC 10
26266000
NC 26

280.1

287.8

27.8

6.25

1224.7

91.3

951.6

181.9

1806.25

235529.9

25525.3

87809.4

70630.3

208.7

67.2
376.5
226.0
67.3

34159.8

14424.3

2492.1

488.8

8452.5

156.25
156.25

83271000

6.25

93.8

93.8

83325000

6.25

662.5

179.4

483.1

42.1

83326000

6.25

466.9

120.6

346.3

27.1

393.8

829.4

NC 83

2.1

18.75

1223.1

98122000

6.25

2191.3

324.1

545.9

741.4

71.3

98151000

6.25

2140.1

1090.9

791.8

257.4

48.9

98153000

12.50

3645.5

29.4

323.7

988.8

998.6

1305.0

88.4

98195000

12.50

2855.4

55.6

347.5

2342.2

110.1

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

580.0

35.5

78.6

33

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa

Povrsina

Svega

ha

m3

98196000

6.25

98266000

81.25

98270000

ZAPREMINA PO DEBLJINSKIM RAZREDIMA


do 10 cm

11 do 20

21 do 30

31 do 40

41 do 50

51 do 60

61 do 70

71 do 80

81 do 90

iznad 90

Zapreminski
prirast

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

m3

2919.4

38.7

231.9

6.25

129.4

103.1

26.2

98271000

18.75

593.8

593.8

98285000

6.25

331.3

33.1

152.8

145.4

10.0

98287000

12.50

1956.1

501.3

937.8

517.0

73.1

98288000

18.75

3796.3

28.7

755.0

830.3

1314.4

98325000

12.50

231.9

231.9

98326000

25.00

1786.3

113.8

845.9

341.2

98329000

12.50

351.9

293.1

58.7

98469000

18.75

5551.6

98475000

6.25

750.1

98479000

6.25

328.1

NC 98
Ukupno Vodovac

922.2

1021.9

704.7

76.1
5.4
12.8

867.9

118.8
17.3

467.8

373.6

111.7

75.8
16.2

2770.6

2109.2

203.9

90.6

308.2

151.1

117.8

210.3

136.6
200.1

17.3
23.3

268.8

29558.4

1488.1

3709.1

11001.9

7862.5

4605.0

691.7

200.1

834.1

2250.0

266311.4

27407.2

92347.8

81632.2

42022.2

19029.3

3183.8

688.9

9357.9

Iz prethodne tabele vidimo da dominiraju stabla tankih dimenzija sa 75,6%, dok su stabla srednje jakih dimenzija zastupljena sa 22,9%, a jakih dimenzija sa 1,5%.
Najdominantniji debljinski razred je 11 do 20 cm, koji ima uee mase 34,7% od ukupne zapremine privatnih uma, a zatim debljinski stepen 21 do 30 cm, koji ima
30,6% uee.
Ovakva distribucija zapremine po debljinskim kategorijama ukazuje i na realne mogunosti korienja (vezano za sortimentni sastav) u okviru prorednih sea, dok e
se do vrednijih sortimenata doi izvoenjem sea obnavljanja.

5.6.2. Optina Rakovica


Stanje uma po debljinskoj strukturi za optinu Rakovica prikazano je sledeom tabelom:
Gazdinska klasa

Povrsina

Svega

ha

m3

ZAPREMINA PO DEBLJINSKIM RAZREDIMA


do 10 cm

11 do 20

21 do 30

31 do 40

41 do 50

51 do 60

61 do 70

71 do 80

81 do 90

iznad 90

Zapreminski
prirast

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

m3

98176000

6.25

146.9

85.6

61.3

98196000

12.50

1845.6

54.4

131.6

1317.5

98266000

68.75

98270000

6.25

98325000

87.50

1997.8

460.0

1444.1

93.8

98326000

31.25

241.4

30.0

91.9

50.3

98329000

25.00

418.8

418.8

98469000

6.5
342.1

48.6

125.6
69.3

11.2
9.6

6.25

673.1

NC 98

243.75

5323.6

1048.8

2401.9

673.1
1461.6

411.4

227.9

26.5

Ukupno Rakovica

243.75

5323.6

1048.8

2401.9

1461.6

411.4

227.9

Iz prethodne tabele vidimo da dominiraju stabla tankih dimenzija sa 92,3%, dok su stabla srednje jakih dimenzija zastupljena sa 7,7%.
Najdominantniji debljinski razred je 11 do 20 cm, koji ima uee mase 45,1% od ukupne zapremine privatnih uma, a zatim debljinski stepen 21 do 30 cm, koji ima
27,5% uee.
Ovakva distribucija zapremine po debljinskim kategorijama ukazuje i na realne mogunosti korienja (vezano za sortimentni sastav) u okviru prorednih sea, dok e
se do vrednijih sortimenata doi izvoenjem sea obnavljanja.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

34

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.7. Stanje uma po dobnoj strukturi

5.7.1. Optina Vodovac


Stanje uma, u zavisnosti od starosti sastojina, prikazano je tako to su sastojine grupisane u zavisnosti od irine dobnih razreda.
irina dobnih razreda utvrena je Pravilnikom o sadrini osnova i programa gazdovanja umama, godinjeg izvoakog plana i privremenog izvoakog plana
gazdovanja privatnim umama u odnosu na visinu ophodnje (trajanje proizvodnog procesa), a u konkretnom sluaju irina dobnih razreda iznosi:

za visoke ume liara 20 godina;


za izdanake ume tvrdih liara 10 godina;
za izdanake ume vrbe i bagrema 5 godina;
za vetaki podignute sastojine etinara i ostalih liara 10 godina;
za vetaki podignute sastojine ostalih liara 5 godina;

Stanje uma po dobnoj strukturi za optinu Vodovac prikazano je sledeom tabelom:


DOBNI RAZREDI
gazdinska klasa

p
v
zv

svega

I
slabo obr.

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

dobro obr.

NAMENSKA CELINA 10
Visoke sastojine - irina dobnog razreda 20 godina

10191000

10193000

10211000

10281000

10351000

37.50

18.75

12.50

6.25

12588.8

7638.4

3187.4

1762.9

zv

304.1

179.4

86.5

38.2

6.25

6.25

2049.9

2049.9

zv

54.7

54.7

6.25

6.25

1154.7

1154.7

zv

30.4

30.4

6.25

6.25

600.1

600.1

zv

22.2

22.2

12.50

6.25

6.25

2859.5

1265.3

1594.2

zv

67.2

28.3

38.9

Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 5 godina


p

6.25

6.25

v
10114000

10115000

10325000

zv
p

6.25

6.25

755.9

755.9

zv

27.2

27.2

412.50

200.00

87.50

6.25

37.50

12.50

12.50

6.25

22934.2

6.25

43.75

2006.9

6126.3

527.2

7508.4

1798.4

3462.6

1504.5

zv

1264.5

134.9

405.1

28.7

404.9

79.6

144.7

66.7

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

35

Mihaila Pupina 113


Beograd

DOBNI RAZREDI
gazdinska klasa

p
v
zv

svega

I
slabo obr.

10326000

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

dobro obr.

193.75

137.50

25.00

18.75

12.50

10031.9

39.4

3973.8

4815.9

1202.8

zv

465.6

2.8

216.7

198.0

48.1

Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 10 godina

10135000

10175000

10176000

10195000

10196000

10215000

10270000

10287000

10288000

10319000

10360000

10361000

6.25

6.25

1162.0

1162.0

zv

50.8

50.8

25.00

12.50

6.25

6.25

3434.7

854.1

1616.9

963.8

zv

98.7

32.4

39.4

26.9

93.75

6.25

6.25

18.75

31.25

18.75

6.25

6.25

18073.5

246.3

1850.1

5271.0

5370.3

1753.5

3582.4

zv

513.7

9.1

66.8

172.3

145.4

38.0

82.1

143.75

25.00

25.00

25.00

37.50

31.25

23853.6

662.5

3391.6

4591.9

7371.0

7836.7

zv

839.0

28.6

148.2

184.8

247.6

229.8

293.75

31.25

18.75

31.25

75.00

81.25

37.50

12.50

6.25

71038.7

512.5

3430.0

3473.8

20581.6

22669.9

12853.0

5564.5

1953.4

zv

2369.6

26.7

121.3

156.7

738.4

801.1

358.5

124.5

42.5

43.75

6.25

12.50

12.50

12.50

11639.5

750.9

3494.2

4304.3

3090.2

112.7

150.6

75.3

zv

366.2

162.50

3918.9

zv

174.3

68.75

27.7
43.75

68.75

31.25

6.25

12.50

241.9

2382.7

328.7

965.6

11.8

111.5

16.8

34.1

6.25

37.50

12.50

6.25

6.25

13282.7

960.9

5757.2

3655.7

2908.9

zv

531.9

47.6

213.5

136.3

134.4

43.75

6.25

6.25

12.50

6.25

5548.1

605.6

1163.7

2256.3

1522.5

zv

233.8

32.0

56.8

71.9

73.0

6.25

6.25

31.25

18.75

12.50

5138.3

3098.1

2040.1

zv

287.8

172.9

114.9

56.25

6.25

6.25

12.50

6.25

18.75

14486.7

6.25

278.1

684.1

1689.4

2802.9

9032.2

zv

376.5

14.1

25.8

58.2

66.2

212.1

37.50

18.75

6.25

12.50

6831.1

1447.5

1540.3

3843.4

zv

226.0

55.5

46.3

124.2

Vetaki podignute sastojine - irina dobnog razreda 5 godina

10469000

6.25

6.25

1224.7

1224.7

zv

67.3

67.3

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

36

Mihaila Pupina 113


Beograd

DOBNI RAZREDI
gazdinska klasa

p
v
zv

svega

I
slabo obr.

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

dobro obr.

NAMENSKA CELINA 83
Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 5 godina

83325000

83326000

6.25

6.25
662.5

662.5

zv

42.1

6.25

6.25

466.9

466.9

zv

27.1

27.1

42.1

NAMENSKA CELINA 98
Visoke sastojine - irina dobnog razreda 20 godina

98122000

98151000

98153000

98285000

6.25

6.25

2191.3

2191.3

zv

35.5

35.5

6.25

6.25

2140.1

2140.1

zv

48.9

48.9

12.50

12.50

3645.5

3645.5

zv

88.4

6.25

6.25

331.3

331.3

zv

10.0

10.0

88.4

Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 5 godina

98325000

98326000

12.50

231.9

6.25

6.25
231.9

zv

17.3

25.00

17.3
6.25

6.25

1786.3

721.3

1065.0

zv

75.8

38.3

37.5

6.25

6.25

Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 10 godina

98195000

98196000

98270000

98287000

12.50

6.25

6.25

2855.4

396.3

2459.2

zv

78.6

15.9

62.7

6.25

6.25

2919.4

2919.4

zv

76.1

6.25

6.25

129.4

129.4

76.1

zv

5.4

5.4

12.50

6.25

6.25

1956.1

zv

73.1

73.1

18.75

18.75

3796.3

3796.3

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

1956.1

37

Mihaila Pupina 113


Beograd

DOBNI RAZREDI
gazdinska klasa

p
v
zv

svega

I
slabo obr.

98288000

zv

II

III

IV

VI

VII

VIII

IX

dobro obr.

118.8

118.8

Vetaki podignute sastojine - irina dobnog razreda 5 godina

98469000

18.75

6.25

12.50

5551.6

811.2

4740.3

zv

136.6

19.9

116.7

Vetaki podignute sastojine - irina dobnog razreda 10 godina

98475000

98479000

6.25

6.25

750.1

750.1

zv

17.3

6.25

6.25

328.1

328.1

zv

23.3

23.3

17.3

U visokim meovitim umama topola 98.122.000 evidentna je zastupljenost samo osmog dobnog razreda, pa su planirane proredne see.
Visoke ume lunjaka 98.151.000 zastupljene su samo u IV dobnom razredu, planirane su proredne see.
Visoke ume lunjaka i poljskog jasena 98.153.000 zastupljene su samo u IV dobnom razredu, planirane su proredne see.
Visoke ume cera 10.191.000 zastupljene su u IV, V i VI dobnom razredu. Planirano je obnavljanje oplodnim i prorednim seama.
Visoke ume cera, kitnjaka, sladuna, medunca i graba 10.193.000 zastupljene su samo u V dobnom razredu. Planirana je nega prorednim seama.
Visoke ume sladuna 10.211.000 zastupljene su samo u IV dobnom razredu, pa je planirana nega prorednim seama.
Visoke ume lipa 10.281.000 zastupljene su samo u V dobnom razredu, pa su planirane proredne see.
Visoke ume lipa, crnog jasena, hrasta virgilijane i otl. 98.285.000 zastupljene su samo u III dobnom razredu, pa su planirane proredne see.
Visoke (jednodobne) ume bukve 10.351.000 zastupljene su u etvrtom i estom dobnom razredu, pa je planirano obnavljanje oplodnim seama i nega prorednim
seama.
Izdanake meovite ume cera 10.196.000 zastupljene su u II, III, IV, V, VI, VII, VIII i IX dobnom razredu, pa je planirano obnavljanje oplodnim seama i nega
prorednim seama.
Izdanake ume bagrema 10.325.000 zastupljene su u prvih osam dobnih razreda, pa e u ovim sastojinama prioritet biti obnavljanje istim seama u zrelim
sastojinama.
Izdanake meovite ume bagrema 10.326.000 nalaze se u II, III, V i VI dobnom razredu, prioritet e biti obnavljanje istim seama u zrelim sastojinama.
U ostalim kategorijama uma slina je situacija, pa se na osnovu opteg stanja zakljuuje da su mere nege prioritet, mada se vea panja mora obratiti na starije
izdanake sastojine u kojima treba poeti sa obnovom (ista sea).

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

38

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.7.2. Optina Rakovica


Stanje uma po dobnoj strukturi za optinu Rakovica prikazano je sledeom tabelom:
DOBNI RAZREDI
gazdinska klasa

p
v
zv

svega

I
slabo obr.

II

III

IV

VI

VII

VIII

dobro obr.

NAMENSKA CELINA 98
Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 5 godina

98325000

98326000

81.25

25.00

6.25

1997.81

6.25

12.50

1454.06

543.75

zv

125.56

94.88

30.68

6.25

31.25

31.25

241.44

18.75

241.44

6.25

zv

11.18

11.18

Izdanake sastojine - irina dobnog razreda 10 godina

98176000

98196000

6.25

6.25

146.88

146.88

zv

6.51

6.51

12.50

6.25

6.25

1845.56

575.63

1269.94

zv

48.57

16.09

32.48

6.25

6.25

v
98270000

zv

Vetaki podignute sastojine - irina dobnog razreda 10 godina

98469000

6.25

6.25

673.13

673.13

zv

26.53

26.53

Izdanake ume bagrema 98.325.000 zastupljene su u I, II, III i V dobnom razredu, pa e u ovim sastojinama prioritet biti obnavljanje (ista sea na 6,25ha), a na
ostaloj povrini prelazno gazdovanje.
Izdanake meovite ume bagrema 98.326.000 nalaze se u I, II i III dobnom razredu, pa je predvieno prelazno gazdovanje.
Izdanaka meovita uma cera 98.196.000 pripada VI i VII dobnom razredu, pa je predviena nega prorednim seama na 6,25ha, a na ostaloj povrini prelazno
gazdovanje.
Vetaki podignuta sastojina ostalih liara 98.469.000 pripada V dobnom razredu. Na celoj povrini predviene su proredne see.
U ostalim kategorijama uma slina je situacija, pa se na osnovu opteg stanja zakljuuje da su mere nege prioritet.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

39

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.8. Stanje uma po katastarskim optinama

5.8.1. Optina Vodovac


Stanje privatnih uma na teritoriji optine Vodovac po katastarskim optinama dato je sledeom tabelom:
Katastarska optina
1. Vodovac
2. Jajinci
3. Kumodra
4. Rakovica selo
5. Beli potok
6. Zuce
7. Pinosava
8. Ripanj
Ukupno Vodovac

Povrina
ha
%
56,25
2,5
25,00
1,1
37,50
1,7
37,50
1,7
168,75
7,5
81,25
3,6
81,25
3,6
1.762,50
78,3
2.250,00
100,0

Zapremina
m3
%
11.262,7
4,2
5.752,4
2,2
8.170,8
3.627,2
6.414,7
3.462,6
227.621,1
266.311,4

3,1
1,4
2,4
1,3
85,5
100,0

m3/ha
200,2
230,1
217,9
21,5
79,0
42,6
129,1
118,4

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
280,8
3,0
5,0
192,0
2,1
7,7
223,1
181,2
234,1
136,9
8.109,8
9.357,9

2,4
1,9
2,5
1,5
86,7
100,0

6,0
1,1
2,9
1,7
4,6
4,2

Zv/V%
2,5
3,3
2,7
5,0
3,6
4,0
3,6
3,5

Privatne ume na teritorija optine Vodovac prostiru se na 7 katastarskih optina, u nekima je znaajna povrina privatnih uma, a u nekima je zastupljenost
simbolina. Povrina privatnih uma po katastarskim optinama na teritoriji optine Vodovac kree se od 25,00ha, u katastarskoj optini Jajinci, do
1.762,50ha koliko je registrovano u katastarskoj optini Ripanj. Najmanja dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Pinosava i iznosi
3.462,6m3 ili 1,3% od ukupne zapremine optine Vodovac, a najvea dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Ripanj i ona iznosi
227.621,1m3 ili 85,5% od ukupne zapremine optine Vodovac. U katastarskoj optini Kumodra su mlade sastojine ispod taksacione granice. Prosena
zapremina po jedinici povrine kree se od 21,5m3/ha u katastarskoj optini Beli potok do 230,1m3/ha koliko je konstatovano u katastarskoj optini Jajinci.
Prosean tekui zapreminski prirast kree se od 1,1m3/ha koliko je utvreno u katastarskoj optini Beli potok do 7,7m3/ha koliko je utvreno u katastarskoj
optini Jajinci.
Katastarska optina Vodovac zauzima 2,5% (56,25ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 200,2m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
5,0m3/ha i sa procentom prirasta od 2,5%. U ovoj katastarskoj optini zastupljena je osnovna namena 98. Osam gazdinskih klasa je zastupljeno na ovoj
povrini. Najzastupljenija je gazdinska klasa 98.153.000 visoka uma lunjaka i poljskog jasena koja zauzima 22,2% (12,50ha) obrasle povrine KO, 32,4%
zapremine (291,6m3/ha), 31,5% zapreminskog prirasta. Ostalih sedam gazdinskih klasa imaju isto povrinsko uee na obrasloj povrini KO, zauzimaju po
11,1% ili po 6,25ha. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 33,3%, a meovite 66,7%. Kada je ouvanost u pitanju u
ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 33,3%, a razreene sa 66,7%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini najzastupljenije su visoke
sastojine sa 55,6%, dok izdanake sastojine zauzimaju 11,1%, a vetaki podignute sastojine 33,3%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u visokim
sastojinama iznosi 265,9m3/ha, u izdanakim umama 170,4m3/ha, a u VPS je 100,8m3/ha.
Katastarska optina Jajinci zauzima 1,1% (25,00ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 230,1m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od 7,7m3/ha
i sa procentom prirasta od 3,3%. U ovoj katastarskoj optini zastupljena je osnovna namena 98. Dve gazdinske klase su zastupljene na ovoj povrini.
Najzastupljenija je gazdinska klasa 98.288.000 izdanaka meovita uma lipa koja zauzima 75,0% (18,75ha) obrasle povrine KO, 66,0% zapremine
(202,5m3/ha), 61,9% zapreminskog prirasta. Na ostaloj povrini je gazdinska klasa 98.287.000 izdanaka uma lipa. to se meovitosti tie u ovoj
katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 25,0%, a meovite 75,0%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini su ouvane sastojine na celoj
povrini. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini zastupljene su samo izdanake ume. Prosena vrednost zapremine po hektaru u izdanakim umama iznosi
230,1m3/ha.
Katastarska optina Kumodra zauzima 1,7% (37,50ha) povrine ovih uma i sastojine na ovoj KO su ispod taksacione granice (bez dubee zapremine). Na celoj
povrini je osnovna namena 98. Dve gazdinske klase su zastupljene na ovoj povrini. Najzastupljenija je gazdinska klasa 98.266.000 ikara koja zauzima
66,7% (25,00ha) obrasle povrine KO, a gazdinska klasa 98.326.000 izdanaka meovita uma bagrema zauzima 33,3% (12,50ha) obrasle povrine KO. to
se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini meovite sastojine zauzimaju 33,3%, a ikare 66,7%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini
ouvane sastojine su zastupljene sa 33,3%, a ikare sa 66,7%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini zastupljene su izdanake ume sa 33,3%, a ikare
zauzimaju 66,7%.
Katastarska optina Rakovica selo zauzima 1,7% (37,50ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 217,9m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
6,0m3/ha i sa procentom prirasta od 2,7%. U ovoj katastarskoj optini zastupljena je osnovna namene 98. Pet gazdinskih klasa uestvuje na ovoj povrini.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

40

Mihaila Pupina 113


Beograd

Najzastupljenija je gazdinska klasa 98.469.000 vetaki podignuta sastojina ostalih liara, koja zauzima 33,3% (12,50ha) obrasle povrine KO, 58,0%
zapremine (379,2m3/ha), 52,3% zapreminskog prirasta. Ostale etiri gazdinske klase imaju isto povrinsko uee na obrasloj povrini KO, zauzimaju po
16,7% ili po 6,25ha. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 50,0% i meovite 50,0%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj
katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 66,6%, razreene sa 16,7%, a devastirane sa 16,7%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini
zastupljene su izdanake ume sa 66,6% i vetaki podignute sastojine sa 33,4%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u izdanakim umama iznosi
137,2m3/ha, a u VPS je 379,2m3/ha.
Katastarska optina Beli potok zauzima 7,5% (168,75ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 21,5m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
1,1m3/ha i sa procentom prirasta od 5,0%. U ovoj katastarskoj optini zastupljene su etiri osnovne namene: osnovna namena 10 na 37,50ha, osnovna
namena 26 na 12,50ha, osnovna namena 83 na 12,50ha i osnovna namena 98 na 106,25ha. etrnaest gazdinskih klasa uestvuje na ovoj povrini.
Najzastupljenija je gazdinska klasa 98.266.000 ikara koja zauzima 33,3% (56,25ha) obrasle povrine KO. Zatim, pet gazdinskih klasa imaju isto povrinsko
uee, po 7,4% (12,50ha), a to su: gazdinska klasa 10.270.000 izdanaka uma otl., gazdinska klasa 26.266.000 ikara, gazdinska klasa 98.271.000
devastirana uma otl., 98.325.000 izdanaka uma bagrema i 98.329.000 devastirana uma bagrema. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste
sastojine zauzimaju 40,7%, meovite 18,6% i ikare 40,7%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa
29,6%, razreene sa 7,4%, devastirane sa 22,3%, a ikare sa 40,7%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini najzastupljenije su izdanake ume sa 59,3%, a
ikare sa 40,7%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u izdanakim umama iznosi 36,3m3/ha.
Katastarska optina Zuce zauzima 3,6% (81,25ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 79,0m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od 2,9m3/ha i
sa procentom prirasta od 3,6%. U ovoj katastarskoj optini zastupljene su etiri osnovne namene: osnovna namena 10 na 62,50ha, osnovna namena 26 na
6,25ha, osnovna namena 83 na 6,25ha i osnovna namena 98 na 6,25ha. Osam gazdinskih klasa uestvuje na ovoj povrini. Najzastupljenija je gazdinska klasa
10.325.000 izdanaka uma bagrema koja zauzima 30,8% (25,00ha) obrasle povrine KO i to su mlade sastojine ispod taksacione granice. Na drugom mestu
je gazdinska klasa 10.196.000 izdanaka meovita uma cera koja zauzima 23,1% (18,75ha) obrasle povrine KO, 33,9% zapremine (116,1m3/ha), 37,8%
zapreminskog prirasta. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 38,5%, meovite 53,8% i ikare 7,7%. Kada je ouvanost
u pitanju u ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 61,5%, razreene sa 23,1%, devastirane sa 7,7% i ikare sa 7,7%. Po poreklu u ovoj
katastarskoj optini zastupljene su izdanake ume sa 84,6%, VPS sa 7,7% i ikare sa 7,7%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u izdanakim umama
iznosi 75,5m3/ha, a u VPS je 196,0m3/ha.
Katastarska optina Pinosava zauzima 3,6% (81,25ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 42,6m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
1,7m3/ha i sa procentom prirasta od 4,0%. U ovoj katastarskoj optini zastupljena je osnovna namena 10. Devet gazdinskih klasa uestvuje na ovoj povrini.
Najzastupljenija je gazdinska klasa 10.329.000 devastirana uma bagrema koja zauzima 30,8% (25,00ha) obrasle povrine KO, 15,3% zapremine
(21,3m3/ha), 8,0% zapreminskog prirasta. Na drugom mestu je gazdinska klasa 10.325.000 izdanaka uma bagrema koja zauzima 15,4% (12,50ha) obrasle
povrine KO i to su mlade sastojine ispod taksacione granice. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 30,8%, a meovite
69,2%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 46,2%, razreene sa 23,0%, a devastirane sa 30,8%. Po
poreklu u ovoj katastarskoj optini zastupljene su samo izdanake ume. Prosena vrednost zapremine po hektaru u izdanakim umama iznosi 42,6m3/ha.
Katastarska optina Ripanj zauzima 78,3% (1.762,50ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 129,1m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
4,6m3/ha i sa procentom prirasta od 3,6%. U ovoj katastarskoj optini zastupljene su dve osnovne namene: osnovna namena 10 na 1.625,00ha i osnovna
namena 26 na 137,50ha. Dvadeset pet gazdinskih klasa uestvuje na ovoj povrini. Najzastupljenija je gazdinska klasa 10.325.000 izdanaka uma bagrema
koja zauzima 21,3% (375,00ha) obrasle povrine KO, 10,1% zapremine (61,2m3/ha), 15,6% zapreminskog prirasta. Na drugom mestu je gazdinska klasa
10.196.000 izdanaka meovita uma cera koja zauzima 15,2% (268,75ha) obrasle povrine KO, 30,3% zapremine (256,2m3/ha), 28,1% zapreminskog
prirasta. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 40,4%, meovite 51,8% i ikare 7,8%. Kada je ouvanost u pitanju u
ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 67,7%, razreene sa 20,9%, devastirane sa 3,6% i ikare sa 7,8%. Po poreklu u ovoj katastarskoj
optini zastupljene su visoke ume sa 3,6%, izdanake ume sa 88,6%, a ikare sa 7,8%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u visokim umama iznosi
298,4m3/ha, a u izdanakim umama je 133,7m3/ha.

5.8.2. Optina Rakovica


Stanje privatnih uma na teritoriji optine Rakovica po katastarskim optinama dato je sledeom tabelom:
Katastarska optina
1. Kneevac
2. Resnik
3. Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

Povrina
ha
%
56,25
23,1
162,50
66,7
25,00
10,3
243,75
100,0

Zapremina
m3
%
2.102,7
39,5
3.064,6
57,6
156,3
2,9
5.323,6 100,0

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

m3/ha
37,4
18,9
6,2
21,8

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
86,9
38,1
1,5
137,2
60,2
0,8
3,8
1,6
0,2
227,9 100,0
0,9

Zv/V%
4,1
4,5
2,4
4,3

41

Mihaila Pupina 113


Beograd

Privatne ume na teritorija optine Rakovica prostiru se na 3 katastarskih optina. Povrina privatnih uma po katastarskim optinama na teritoriji optine Rakovica
kree se od 25,00ha, u katastarskoj optini Stara Rakovica, preko KO Kneevac sa 56,25ha, do 162,50ha koliko je registrovano u katastarskoj optini Resnik.
Najmanja dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Stara Rakovica i iznosi 156,3m3 ili 2,9% od ukupne zapremine optine Rakovica, a
najvea dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Resnik i ona iznosi 3.064,6m3 ili 57,6% od ukupne zapremine optine Rakovica. Prosena
zapremina po jedinici povrine kree se od 6,2m3/ha u katastarskoj optini Stara Rakovica do 37,4m3/ha koliko je konstatovano u katastarskoj optini
Kneevac. Prosean tekui zapreminski prirast kree se od 0,2m3/ha koliko je utvreno u katastarskoj optini Stara Rakovica do 1,5m3/ha koliko je utvreno
u katastarskoj optini Kneevac.
Katastarska optina Kneevac zauzima 23,1% (56,25ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 37,4m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
1,5m3/ha i sa procentom prirasta od 4,1%. U ovoj katastarskoj optini zastupljena je osnovna namena 98. est gazdinskih klasa je zastupljeno na ovoj
povrini. Tri gazdinske klase imaju isto povrinsko uee, zauzimaju po 22,2% (12,50ha) obrasle povrine KO: g.k. 98.266.000 ikara, g.k. 98.325.000
izdanaka uma bagrema 22,6% zapremine (38,0m3/ha), 34,6% zapreminskog prirasta i g.k. 98.329.000 devastirana uma bagrema 6,5% zapremine
(11,0m3/ha), 3,5% zapreminskog prirasta. to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 44,5%, meovite 33,3%, a ikare
22,2%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 44,5%, razreene sa 11,1%, devastirane sa 22,2% i ikare
sa 22,2%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini najzastupljenije su izdanake sastojine sa 66,7%, vetaki podignute sastojine zauzimaju 11,1%, a ikare
22,2%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u izdanakim sastojinama iznosi 38,1m3/ha, a u VPS je 107,7m3/ha.
Katastarska optina Resnik zauzima 66,7% (162,50ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 18,9m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
0,8m3/ha i sa procentom prirasta od 4,1%. U ovoj katastarskoj optini zastupljena je osnovna namena 98. Sedam gazdinskih klasa je zastupljeno na ovoj
povrini. Najzastupljenija je gazdinska klasa 98.325.000 izdanaka uma bagrema koja zauzima 42,3% (68,75ha) obrasle povrine KO, 49,7% zapremine
(22,2m3/ha), 69,6% zapreminskog prirasta. Na drugom mestu je g.k. 98.266.000 ikara sa 26,9% (43,75ha) obrasle povrine, pa g.k. 98.326.000 izdanaka
meovita uma bagrema (sastojina bez zapremine). to se meovitosti tie u ovoj katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 42,3%, meovite 30,8%, a
ikare 26,9%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini ouvane sastojine su zastupljene sa 42,3%, razreene sa 26,9%, devastirane sa 3,9% i
ikare sa 26,9%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini zastupljene su izdanake ume sa 73,1% i ikare sa 26,9%. Prosena vrednost zapremine po hektaru u
izdanakim umama iznosi 25,8m3/ha.
Katastarska optina Stara Rakovica zauzima 10,3% (25,00ha) povrine ovih uma, sa prosenom zapreminom od 6,3m3/ha i prosenim zapreminskim prirastom od
0,2m3/ha i sa procentom prirasta od 2,4%. Na celoj povrini je osnovna namena 98. Tri gazdinske klase su zastupljene na ovoj povrini. Najzastupljenija je
gazdinska klasa 98.266.000 ikara koja zauzima 50,0% (12,50ha) obrasle povrine KO, a gazdinska klasa 98.325.000 izdanaka uma bagrema zauzima
25,0% (6,25ha) sastojine bez zapremine i gazdinska klasa 98.329.000 devastirana uma bagrema zauzima 25,0% (6,25ha) obrasle povrine KO, sa
prosenom zapreminom od 25,0m3/ha, prosenim zapreminskim prirastom od 0,6m3/ha i procentom prirasta od 2,4%. to se meovitosti tie u ovoj
katastarskoj optini iste sastojine zauzimaju 25,0%, meovite 25,0%, a ikare 50,0%. Kada je ouvanost u pitanju u ovoj katastarskoj optini razreene
sastojine su zastupljene sa 25,0%, devastirane sa 25,0%, a ikare sa 50,0%. Po poreklu u ovoj katastarskoj optini zastupljene su izdanake ume sa 50,0% i
ikare sa 50,0%.

5.9. Zdravstveno stanje sastojina


Prilikom prikupljanja podataka konstatovano je da je ukupno gledajui zdravstveno stanje zadovoljavajue i da ne treba preduzimati represivne mere u cilju saniranja
takvog stanja.
U zavisnosti od stepena ugroenosti, uma od poara ume i umsko zemljite, prema dr. M. Vasiu razvrstani su u est kategorija.
prvi stepen:
drugi stepen:
trei stepen:
etvrti stepen:
peti stepen:
esti stepen:

sastojine i kulture borova i aria


sastojine i kulture smre, jele i drugih etinara
meovite sastojine i kulture etinara i liara
sastojine hrasta i graba
sastojine bukve i drugih liara
ikare, ibljaci i neobrasle povrine

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

42

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.9.1. Optina Vodovac


Rukovodei se napred iznetim kriterijumom formirana je sledea tabela za optinu Vodovac:
Stepen ugroenosti
I
II
III
IV
V
VI
Ukupno:

Povrina
ha

6,25
6,25
25,00
712,50
1.262,50
12.800,00
14.812,50

0,04
0,04
0,17
4,82
8,52
86,41
100,00

Na osnovu prethodne tabele moemo zakljuiti da je u ovim umama mala ugroenost od poara.

5.9.2. Optina Rakovica


Rukovodei se napred iznetim kriterijumom formirana je sledea tabela za optinu Rakovicu:
Stepen ugroenosti
I
II
III
IV
V
VI
Ukupno:

Povrina
ha
/
/
/
18,75
156,25
2.837,50
3.012,50

%
/
/
/
0,62
5,19
94,19
100,00

Na osnovu prethodne tabele moemo zakljuiti da je u ovim umama mala ugroenost od poara.

5.10. Stanje kultura i vetaki podignutih sastojina

5.10.1. Optina Vodovac


Stanje vetaki podignutih sastojina u okviru privatnih uma na podruju optine Vodovac prikazano je sledeom tabelom:
Povrina
Gazdinske
klase
ha
%
Vetaki podignute sastojine starosti preko 20 godina
10469000
6.25
16.7
NC 10
6.25
16.7
98469000
18.75
50.0
98475000
6.25
16.7
98479000
6.25
16.7
NC 98
31.25
83.3
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

m3

Zapremina
%

1224.7
1224.7
5551.6
750.1
328.1
6629.8

15.6
15.6
70.7
9.6
4.2
84.4

m3/ha
196.0
196.0
296.1
120.0
52.5
212.2

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
67.3
67.3
136.6
17.3
23.3
177.2

27.5
27.5
55.9
7.1
9.5
72.5

10.8
10.8
7.3
2.8
3.7
5.7

Zv/V%
5.5
5.5
2.5
2.3
7.1
2.7

43

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinske
klase
Ukupno VPS preko 20 godina
Ukupno VPS Vodovac

Povrina
ha
%
37.50
100.0
37.50
100.0

Zapremina
m3
%
7854.5 100.0
7854.5 100.0

m3/ha
209.5
209.5

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
244.5
100.0
6.5
244.5
100.0
6.5

Zv/V%
3.1
3.1

Vetaki podignute sastojine starosti preko 20 godina:


Vetaki podignute sastojine prostiru se na 37,50ha povrine, sa prosenom zapreminom od 209,5m3/ha i prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 6,5m3/ha,
dok je procenat tekueg zapreminskog prirasta 3,1%. Vetaki podignute sastojine nalaze se u okviru dve osnovne namene. Osnovnoj nameni 10 pripada
gazdinska klasa 10.469.000 vetaki podignuta sastojina ostalih liara na povrini 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 196m3/ha i tekuim zapreminskim
prirastom od 10,8m3/ha. Tri gazdinske klase pripadaju osnovnoj nameni 98 i to:
-

gazdinska klasa 98.469.000 vetaki podignuta sastojina ostalih liara prostire se na 18,75ha, sa prosenom zapreminom od 296,1m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 7,3m3/ha,
gazdinska klasa 98.475.000 vetaki podignuta sastojina crnog bora prostire se na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 120,0m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 2,8m3/ha,
gazdinska klasa 98.479.000 vetaki podignuta sastojina ostalih etinara prostire se na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 52,5m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 3,7m3/ha.

5.10.2. Optina Rakovica


Stanje vetaki podignutih sastojina u okviru privatnih uma na podruju optine Rakovice prikazano je sledeom tabelom:
Povrina
Gazdinske
klase
ha
%
Vetaki podignute sastojine starosti preko 20 godina
98469000
6.25
100.0
NC 98
6.25
100.0
Ukupno VPS preko 20 godina
6.25
100.0
Ukupno VPS Rakovica
6.25
100.0

m3

Zapremina
%

673.1
673.1
673.1
673.1

100.0
100.0
100.0
100.0

m3/ha
107.7
107.7
107.7
107.7

Zapreminski prirast
m3
%
m3/ha
26.5
26.5
26.5
26.5

100.0
100.0
100.0
100.0

4.2
4.2
4.2
4.2

Zv/V%
3.9
3.9
3.9
3.9

Vetaki podignute sastojine starosti preko 20 godina:


Vetaki podignute sastojine prostiru se na 6,25ha povrine, sa prosenom zapreminom od 107,7m3/ha i prosenim tekuim zapreminskim prirastom od 4,2m3/ha, dok
je procenat tekueg zapreminskog prirasta 3,9%. Vetaki podignute sastojine nalaze se u okviru osnovne namene 98 i samo jedna gazdinska klasa
98.469.000 vetaki podignuta sastojina ostalih liara je zastupljena na ovom prostoru.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

44

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.11. Stanje neobraslih povrina

5.11.1. Optina Vodovac


Stanje neobraslih povrina u okviru privatnih uma na podruju optine Vodovac prikazano je sledeom tabelom:
Vrsta zemljita
umsko zemljite
Zemljite za ostale svrhe
Neplodno
Tue zemljite
Ukupno optina Vodovac

Povrina
ha
%
406,25
3,3
10.493,75
83,5
/
/
1.662,50
13,2
12.562,50
100,0

Stanje neobraslih povrina po katastarskim optinama dato je u tabelarnom delu. umsko zemljite uestvuje sa 3,3% (406,25ha) u neobraslim povrinama na teritoriji
optine Vodovac, a 13,2% (1.662,50) je tue neobraslo zemljite, odnosno dravno zemljite. Kada bi se poumilo 406,25ha umskog zemljita, onda bi
ukupno obrasla povrina (sa sadanjih 2.250,00ha) privatnih uma optine Vodovac bila 20,2%.

5.11.2. Optina Rakovica


Stanje neobraslih povrina u okviru privatnih uma na podruju optine Rakovice prikazano je sledeom tabelom:
Vrsta zemljita
umsko zemljite
Zemljite za ostale svrhe
Neplodno
Tue zemljite
Ukupno optina Rakovica

Povrina
ha
%
100,00
3,6
2.287,50
82,6
12,50
0,5
368,75
13,3
2.768,75
100,0

Stanje neobraslih povrina po katastarskim optinama dato je u tabelarnom delu. umsko zemljite uestvuje sa 3,6% (100,00ha) u neobraslim povrinama na teritoriji
optine Rakovica, a 13,3% (368,75) je tue neobraslo zemljite, odnosno dravno zemljite. Kada bi se poumilo 100,00ha umskog zemljita, onda bi
ukupno obrasla povrina (sa sadanjih 243,75ha) privatnih uma optine Rakovica bila 13,0%.

5.12. Stanje zatienih delova prirode


Sam poloaj gazdinske jedinice Avala, blizina grada (20km), odredila je njenu namenu. Od poetka 19. veka i uredbe Kneza Miloa iz 1859 godine, traju pokuaji
da se planina Avala zatiti da bi konano Skuptina grada Beograda, na sednici odranoj 24. decembra 2007. godine, a na osnovu lana 42. stav 1. i lana 43.
stav 3. Zakona o zatiti ivotne sredine (Slubeni glasnik RS, broj 66/91, 83/92, 53/93, 67/93, 48/94, 53/95 i 135/04), donela Reenje o stavljanju pod
zatitu prirodnog dobra Avala u Beogradu (broj reenja je 501-678/07-C od 24.12.2007. godine). Kao tradicionalno izletite Beograana, namenu Avale
i danas najveim delom definie ta njena otvorenost i pristupanost izletnicima.
Predeo izuzetnih odlika Avala, kao prirodno dobro III kategorije zatite, povereno je na upravljanje Javnom preduzeu za gazdovanje umama Srbijaume
Beograd, umskom gazdinstvu Beograd, umskoj upravi Avala.
Prirodno dobro Avala stavlja se pod zatitu radi ouvanja i unapreenja primarnih predeonih vrednosti i pejzanih obeleja, raznovrsnosti oblika i pojava
geonaslea, bogatstva ivotinjskog i biljnog sveta i stanita, kvaliteta voda, zemljita i uma, negovanja tradicionalnih i istorijskih vrednosti, kao i stvaranja

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

45

Mihaila Pupina 113


Beograd

uslova za odrivi razvoj rekreativnih i turistikih sadraja i kontrolisane poljoprivrede, odnosno plansko ureenje i korienje prostora (lan 1. gore
navedenog reenja).
Avala je najsevernija planina umadijske grede, a pripada niskim ostrvskim planinama (506m n. v.). Oblika je nepravilne izduene kupe, a povrine oko 500ha. Na
Avali postoje brojna leita mineralnih sirovina o emu svedoe, dodue naputena, rudarska okna (Crveni breg). Treba spomenuti i mineral koji je otkriven
na Avali, a dobio je ime po njoj avalit. Potoci Avale, iako sezonskog karaktera, jednim delom (ulivajui se u Topiderku) pripadaju slivu reke Save, a
drugim delom preko Zavojnike reke slivu Dunava. Ovde treba spomenuti i tri (kaptirana) izvora vode: Sakinac, Vranovac i Ladne vode. Sakinac je danas
vrlo poseen izvor i veliki broj graana i izletnika koristi vodu sa ovog izvora za pie.
Avala ima i kulturno-istorijski znaaj jer se na njoj nalazi nekoliko zatienih spomenika kulture. Neki od njih su u vezi sa burnom prolou Avale u osvajakim
pohodima svih vojski koje su prole ovim krajevima u periodu od XV i XIX veka. U Prvom svetskom ratu nemaki vojnici su u blizini ruevina srpskog
srednjevekovnog grada rnov sahranili, uz sve poasti, jednog nepoznatog srpskog vojnika. Ovaj grad je inae imao veliki strateki znaaj u Srbiji tog
vremena. Nakon Prvog svetskog rata itelji okolnih sela su na istom podigli spomen obeleje tom istom nepoznatom vojniku.
Kasnije, izmeu dva svetska rata, ostaci grada rnova su potpuno srueni, spomen obeleje je preneseno u Beli potok, a na tom mestu je nikao monumentalni
spomenik Neznanom junaku. Inae, Avala svoje ime duguje turskom imenu za grad rnov Havala.
Ovde treba spomenuti i Vasu arapia, srpskog ustanika poreklom iz Belog potoka, kome je podignut spomenik na severoistonim padinama Avale. I prvi planinarski
dom u Srbiji naao je svoje na Avali. To je Mitroviev dom (spomenik kulture). Iz istog perioda potie i hotel Avala (takoe spomenik kulture). Novijeg
datuma su televizijski toranj na Avali i spomenik Ruskim veteranima. Novosagraeni toranj (prethodni je sruen u bombardovanju 1999. godine), sveano je
otvoren 21.04.2010. godine i kao i ranije, on je putokaz svima koji iz prestonice odlaze ili tek stiu u Beograd.
Avalu preseca i jednosmeran, asfaltni kruni put duine oko 9km koji je i jedini pravac za motorna vozila na podruju PIO Avala, dok organizovanih parking mesta
ima uz turistike objekte kao to su: hotel Avala, hotel Beograd, planinarski dom arapiev brest i restoran Mitroviev dom. Treba spomenuti i
rasadnik u podnoju Avale koji ima dugu tradiciju , a osnovan je na inicijativu Milana D. Obradovia Lianina, jednog od prvih inenjera umarstva kod
nas. Planinu okruuju seoska naselja Beli potok, Pinosava, Ripanj i Zuce.
Spomen-park Jajinci (optina Vodovac) poinje da se ureuje pedesetih i traje do osamdesetih godina prolog veka. U periodu od 1961-1964 obavljeno je
poumljavanje meovitim kulturama liara, uglavnom hrastom, lipom, javorom, jasenom, klekom, borom, smrom i ukrasnim ibljem. Zbog svog istorijskog
znaaja, kao mesta gde su u periodu od 15.jula 1941 do 6.navembra 1943. godine faisti streljali 80.000 ljudi, Spomen-park pripada I kategoriji po
intenzitetu odravanja.
Prirodno dobro Banjika uma-spomenik prirode ornitolokog karaktera (optina Vodovac) stavljen je pod zatitu kao spomenik prirode koji je kategorisan
kao znaajno prirodno dobro, za koje je ustanovljen reim zatite III stepena i utvrene mere i uslovi zatite i korienja. Posebnu prirodnu vrednost ini
bogatstvo ornitofaune na osnovu ega je i proglaena spomenikom prirode. Prirodno dobro pripada IV Category IUCN klasifikacije (klasifikacije Svetske
unije za zatitu prirode).

5.13. Opti osvrt na zateeno stanje


Ukupna povrina privatnih uma na teritoriji optine Vodovac iznosi 2.250,00ha, sa prosenom zapreminom od 118,4m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od
4,2m3/ha, dok je procenat zapreminskog prirasta 3,5%. Ukupna dubea zapremina privatnih uma na celoj povrini iznosi 266.311,4m3, dok je ukupni tekui
zapreminski prirast 9.357,9m3.
U okviru privatnih uma utvrene su etiri osnovne namene:
1.
2.
3.
4.

Namenska celina 10 - Proizvodnja tehnikog drveta na povrini od 1.806,25ha (80,3%), sa prosenom zapreminom od 130,4m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 4,7m3/ha,
Namenska celina 26 - Zatita zemljita od erozije na povrini od 156,25ha (6,9%),
Namenska celina 83 - Predeo izuzetnih odlika III stepen zatite, na povrini od 18,75ha (0,8%), sa prosenom zapreminom od 65,2m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 3,8m3/ha,
Namenska celina 98 - ume u okviru urbanizovanih zona, na povrini od 268,75ha (11,9%), sa prosenom zapreminom od 110,0 m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 3,1m3/ha.

Na teritoriji optine Vodovac izdvojeno je 48 gazdinskih klasa, od kojih su 9 klasa visoke ume, 33 klase izdanakih uma, etiri klase vetaki podignutih sastojina i
dve klase ikara. Na osnovu tabelarnog pregleda moe se zakljuiti da su po povrini najzastupljenije gazdinske klase: 10.325.000 - izdanaka uma bagrema
sa 18,6%, 10.196.000 izdanaka meovita uma cera sa 13,1%, 10.326.000 izdanaka meovita uma bagrema sa 8,6%, 10.270.000 izdanaka uma otl
sa 7,2%, 26.266.000 ikara sa 6,9%, 10.195.000 izdanaka uma cera sa 6,4%, 10.176.000 izdanaka meovita uma graba sa 4,2%, 98.266.000

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

46

Mihaila Pupina 113


Beograd

ikara sa 3,6%, 10.287.000 izdanaka uma lipa sa 3,1%, 10.360.000 izdanaka uma bukve koja u ukupno obrasloj povrini uestvuje sa 2,5%, dok je
zastupljenost ostalih gazdinskih klasa (pojedinano) ispod ovog procenta.
U okviru privatnih uma optine Vodovac visoke prirodne sastojine su po povrini zastupljene sa 4,4% (100,00ha), po zapremini 10,3% (27.561,2m3), a po
zapreminskom prirastu sa 7,1% (661,5m3). Izdanake sastojine su zastupljene po povrini sa 83,3% (1.875,00ha), po zapremini 86,7% (230.895,8m3), a po
zapreminskom prirastu sa 90,3% (8.451,9m3). Vetaki podignute sastojine su zastupljene po povrini sa 1,7% (37,50ha), po zapremini sa 2,9% (7.854,5m3)
i po zapreminskom prirastu sa 2,6% (244,5m3). ikare zauzimaju povrinu od 237,50ha to ini 10,6% od ukupne obrasle povrine privatnih uma optine
Vodovac. Moe se zakljuiti da je stanje uma po poreklu nepovoljno zbog velikog uea izdanakih uma koje se nalaze na mnogo veoj povrini u
odnosu na visoke sastojine.
Stanje uma po ouvanosti je povoljnije poto se ouvane sastojine nalaze na 1.412,50ha (62,8%), sa ukupnim ueem zapremine od 83,2%, sa prosenom
zapreminom od 156,9m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,5m3/ha. Razreene sastojine zauzimaju povrinu od 462,50ha (20,6%), sa ukupnim
ueem zapremine od 15,3%, sa prosenom zapreminom od 88,1m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,2m3/ha. Devastirane sastojine su izdvojene
na 137,50ha (6,1%) od ukupno obrasle povrine privatnih uma, sa ukupnim ueem zapremine od 1,5% i prosenom zapreminom od 28,8m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 0,8m3/ha. ikare se nalaze na 237,50ha (10,6%) obrasle teritorije.
Meovite sastojine su zastupljene na 50,6% povrine (1.137,50ha), po zapremini meovite sastojine obuhvataju 64,9% (172.704,4m3), a po zapreminskom prirastu
60,8% (5.692,5m3). iste sastojine su zastupljene na 38,9% povrine (875,00ha), sa ueem od 35,1% (93.607,1m3) po zapremini, a po zapreminskom
prirastu 39,2% (3.665,3m3). ikare obuhvataju ukupno 10,6% (237,50ha) obrasle povrine privatnih uma.
Meovite sastojine su sa veim vrednostima zapremine i tekueg zapreminskog prirasta, kao i sa veim povrinskim ueem, a kako su meovite sastojine bioloki
stabilnije i otpornije na fitopatoloka oboljenja i entomoloka oteenja, meovite sastojine se moraju podravati i poveavati njihovo uee u ukupnom
umskom fondu u skladu sa ekolokim optimumom.
U privatnim umama optine Vodovac ukupno je evidentirano 29 vrsta drvea, od toga 26 liarskih vrsta i tri etinarske vrste. Ukupna zapremina ovih uma je
266.311,5m3, a ukupni zapreminski prirast je 9.357,9m3. Po vrstama drvea najzastupljeniji je cer koji u ukupnoj zapremini uestvuje sa 34,3%, zatim sledi
bagrem sa 15,3%, krupnolisna lipa sa 10,7%, sladun sa 9,4%, bukva sa 8,5%, grab sa 6,5%, klen 2,3%, lunjak 2,0%, ostali liari 1,9%, crni jasen 1,8%,
jasika 1,4%, poljski brest 1,2%, to ukupno ini 95,3% ukupne zapremine privatnih uma optineVodovac. Sve ostale liarske vrste zajedno imaju 4,3%
uee u ukupnoj zapremini privatnih uma ove optine i njihovo pojedinano uee je od 0,9% do 0,0%. etinarske vrste drvea u ukupnoj zapremini
uestvuju sa 0,3% i to su crni bor i ostali etinari.
U okviru ovih uma nailazimo na prisustvo svih razvojnih faza od mladika do zrelih sastojina. Po strukturnom obliku sve sastojine su jednodobne strukture.
Po debljinskoj strukturi dominiraju stabla tankih dimenzija sa 75,6%, dok su stabla srednje jakih dimenzija zastupljena sa 22,9%, a jakih dimenzija sa 1,5%.
Najdominantniji debljinski razred je 11 do 20 cm, koji ima uee mase 34,7% od ukupne zapremine privatnih uma, a zatim debljinski stepen 21 do 30 cm,
koji ima 30,6% uee.
Privatne ume na teritorija optine Vodovac prostiru se na 7 katastarskih optina, u nekima je znaajna povrina privatnih uma, a u nekima je zastupljenost
simbolina. Povrina privatnih uma po katastarskim optinama na teritoriji optine Vodovac kree se od 25,00ha, u katastarskoj optini Jajinci, do
1.762,50ha koliko je registrovano u katastarskoj optini Ripanj. Najmanja dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Pinosava i iznosi
3.462,6m3 ili 1,3% od ukupne zapremine optine Vodovac, a najvea dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Ripanj i ona iznosi
227.621,1m3 ili 85,5% od ukupne zapremine optine Vodovac. U katastarskoj optini Kumodra su mlade sastojine ispod taksacione granice. Prosena
zapremina po jedinici povrine kree se od 21,5m3/ha u katastarskoj optini Beli potok do 230,1m3/ha koliko je konstatovano u katastarskoj optini Jajinci.
Prosean tekui zapreminski prirast kree se od 1,1m3/ha koliko je utvreno u katastarskoj optini Beli potok do 7,7m3/ha koliko je utvreno u katastarskoj
optini Jajinci.
Ukupno gledajui zdravstveno stanje privatnih uma na teritoriji optine Vodovac je zadovoljavajue i ne treba preduzimati represivne mere u cilju saniranja takvog
stanja. Ugroenost od poara je mala.
Ukupna povrina privatnih uma na teritoriji optine Rakovica iznosi 243,75ha, sa prosenom zapreminom od 21,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od
0,9m3/ha, dok je procenat zapreminskog prirasta 4,3%. Ukupna dubea zapremina privatnih uma na celoj povrini iznosi 5.323,6m3, dok je ukupni tekui
zapreminski prirast 227,9m3.
U okviru privatnih uma utvrena je jedna osnovne namene:
1. Namenska celina 98 - ume u okviru urbanizovanih zona, na povrini od 243,75ha (100,0%), sa prosenom zapreminom od 21,8 m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 0,9m3/ha.
Na teritoriji optine Rakovica izdvojeno je 8 gazdinskih klasa, od kojih su 6 klasa izdanake ume, jedna klasa vetaki podignute sastojine i jedna klasa ikare. Na
osnovu tabelarnog pregleda moe se zakljuiti da su po povrini najzastupljenije gazdinske klase: 98.325.000 - izdanaka uma bagrema sa 35,9%,

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

47

Mihaila Pupina 113


Beograd

98.266.000 ikara sa 28,2%, 98.326.000 izdanaka meovita uma bagrema sa 12,8%, 98.329.000 devastirana uma bagrema koja u ukupno obrasloj
povrini uestvuje sa 10,3%, dok je zastupljenost ostalih gazdinskih klasa (pojedinano) ispod ovog procenta.
U okviru privatnih uma optine Rakovica, izdanake sastojine zastupljene po povrini sa 69,2% (168,75ha), po zapremini 87,4% (4.650,4m3), a po zapreminskom
prirastu sa 88,4% (201,4m3). Vetaki podignute sastojine su zastupljene po povrini sa 2,6% (6,25ha), po zapremini sa 12,6% (673,1m3) i po
zapreminskom prirastu sa 11,6% (26,5m3). ikare zauzimaju povrinu od 68,75ha to ini 28,2% od ukupne obrasle povrine privatnih uma optine
Rakovica. Moe se zakljuiti da je stanje uma po poreklu nepovoljno zbog nedostatka uea visokih uma.
Stanje uma po ouvanosti je povoljnije poto se ouvane sastojine nalaze na 93,75ha (38,5%), sa ukupnim ueem zapremine od 66,4%, sa prosenom zapreminom
od 37,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,5m3/ha. Razreene sastojine zauzimaju povrinu od 56,25ha (23,1%), sa ukupnim ueem zapremine
od 25,7%, sa prosenom zapreminom od 24,3m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,4m3/ha. Devastirane sastojine su izdvojene na 25,00ha (10,3%)
od ukupno obrasle povrine privatnih uma, sa ukupnim ueem zapremine od 7,9% i prosenom zapreminom od 16,8m3/ha i tekuim zapreminskim
prirastom od 0,4m3/ha. ikare se nalaze na 68,75ha (28,2%) obrasle teritorije.
iste sastojine su zastupljene na 41,0% povrine (100,00ha), sa ueem od 51,3% (2.733,4m3) po zapremini, a po zapreminskom prirastu 67,4% (153,5m3).
Meovite sastojine su zastupljene na 30,8% povrine (75,00ha), po zapremini meovite sastojine obuhvataju 48,7% (2.590,1m3), a po zapreminskom prirastu
32,6% (74,4m3). ikare obuhvataju ukupno 28,2% (68,75ha) obrasle povrine privatnih uma.
Meovite sastojine su sa manjim vrednostima zapremine i tekueg zapreminskog prirasta, kao i sa manjim povrinskim ueem, a kako su meovite sastojine bioloki
stabilnije i otpornije na fitopatoloka oboljenja i entomoloka oteenja, meovite sastojine se moraju podravati i poveavati njihovo uee u ukupnom
umskom fondu u skladu sa ekolokim optimumom.
U privatnim umama optine Rakovica ukupno je evidentirano 9 vrsta drvea i sve su liarske vrste. Ukupna zapremina ovih uma je 5.323,6m3, a ukupni
zapreminski prirast je 227,9m3. Po vrstama drvea najzastupljeniji je bagrem koji u ukupnoj zapremini uestvuje sa 45,0%, zatim sledi cer sa 17,6%, javor sa
12,6%, ostali liari sa 10,4%, sladun sa 6,8%, klen sa 2,8%, orah sa 2,5%, grab 1,6% i bela vrba 0,6%.
U okviru ovih uma nailazimo na prisustvo svih razvojnih faza od mladika do zrelih sastojina. Po strukturnom obliku sve sastojine su jednodobne strukture.
Po debljinskoj strukturi dominiraju stabla tankih dimenzija sa 92,3%, dok su stabla srednje jakih dimenzija zastupljena sa 7,7%. Najdominantniji debljinski razred je
11 do 20 cm, koji ima uee mase 45,1% od ukupne zapremine privatnih uma, a zatim debljinski stepen 21 do 30 cm, koji ima 27,5% uee.
Privatne ume na teritorija optine Rakovica prostiru se na 3 katastarskih optina. Povrina privatnih uma po katastarskim optinama na teritoriji optine Rakovica
kree se od 25,00ha, u katastarskoj optini Stara Rakovica, preko KO Kneevac sa 56,25ha, do 162,50ha koliko je registrovano u katastarskoj optini Resnik.
Najmanja dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Stara Rakovica i iznosi 156,3m3 ili 2,9% od ukupne zapremine optine Rakovica, a
najvea dubea drvna zapremina utvrena je u katastarskoj optini Resnik i ona iznosi 3.064,6m3 ili 57,6% od ukupne zapremine optine Rakovica. Prosena
zapremina po jedinici povrine kree se od 6,2m3/ha u katastarskoj optini Stara Rakovica do 37,4m3/ha koliko je konstatovano u katastarskoj optini
Kneevac. Prosean tekui zapreminski prirast kree se od 0,2m3/ha koliko je utvreno u katastarskoj optini Stara Rakovica do 1,5m3/ha koliko je utvreno
u katastarskoj optini Kneevac.
Ukupno gledajui zdravstveno stanje privatnih uma na teritoriji optine Rakovica je zadovoljavajue i ne treba preduzimati represivne mere u cilju saniranja takvog
stanja. Ugroenost od poara je mala.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

48

Mihaila Pupina 113


Beograd

6.0. DOSADANJE GAZDOVANJE


Gazdovanje privatnim umama, na teritoriji posavsko-podunavskog umskog podruja, povereno je JP"Srbijaume" odnosno G "Beograd" iz Beograda. Struna
sluba u gazdinstvu u ovim umama vri sledee poslove: radi planove, programe i godinje planove gazdovanja umama; prua strunu pomo u gazdovanju
privatnim umama; vri poslove doznake stabala za seu; vri obraun naknade za poseeno drvo; vri igosanje poseenog drveta; vri izdavanje
propratnica; vri strune uviaje; vri kontrolu sprovoenja planiranih radova; vodi evidenciju u vezi sa gazdovanjem privatnim umama; obavlja ostale
poslove utvrene Zakonom o umama i vaeim pravilnicima u vezi sa gazdovanjem privatnim umama.
U dosadanjem periodu za privatne ume na teritoriji optine Vodovac gazdovalo se na osnovu Privremenih godinjem programa gazdovanja umama sopstvenika
koji su obuhvatili podatke o stanju uma, povrinama, obimu i nainu rada na gajenju uma, kao i vreme i koliina planiranih sea.
Uporedni prikaz obraslih povrina po katastarskim optinama (optina Vodovac) po Privremenom godinjem programu i ovom Programu gazdovanja umama
prikazan je u sledeoj tabeli:
Katastarska optina
1. Vodovac
2. Jajinci
3. Kumodra
4. Rakovica selo
5. Beli potok
6. Zuce
7. Pinosava
8. Ripanj
Ukupno Vodovac

Povrina - Privremeni godinji plan - 2012


(1)
ha
%
/
/
6,0
0,4
68,0
4,5
4,0
0,3
67,0
4,4
73,0
4,9
50,0
3,3
1.237,0
82,2
1.505,0
100,0

Povrina - Program privatne ume - 2012


(2)
ha
%
56,25
2,5
25,00
1,1
37,50
1,7
37,50
1,7
168,75
7,5
81,25
3,6
81,25
3,6
1.762,50
78,3
2.250,00
100,0

Razlika
(2-1)
ha

%
56,25
19,00
-30,5
33,5
101,75
8,25
31,25
525,5
745,00

/
316,7
-44,8
837,5
151,9
11,3
62,5
42,5
49,5

Ukupna povrina privatnih uma u optini Vodovac na osnovu premera iz 2012 godine iznosi 2.250,00ha, to je za 745,00ha (49,5%) vie u odnosu na podatke iz
privremenog godinjeg plana. U prethodnoj tabeli date su povrine po katastarskim optinama i razlike povrina izmeu Privremenog godinjeg plana i
Programa gazdovanja umama za optinu Vodovac.
Uporedni prikaz dubee drvne zapremine po katastarskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:
Katastarska optina
1. Vodovac
2. Jajinci
3. Kumodra
4. Rakovica selo
5. Beli potok
6. Zuce
7. Pinosava
8. Ripanj
Ukupno Vodovac

Zapremina - Privremeni godinji plan - 2012


(1)
m3
%
m3/ha

Zapremina - Program privatne ume - 2012


(2)
m3
%
m3/ha

m3

Razlika
(2-1)
%

m3/ha

/
393,0
2.086,0
282,0
5.048,0
4.577,0
2.875,0
98.737,0

/
0,4
1,8
0,3
4,4
4,0
2,5
86,6

/
66,0
30,7
70,5
75,3
62,7
57,5
79,8

11.262,7
5.752,4
/
8.170,8
3.627,2
6.414,7
3.462,6
227.621,1

4,2
2,2
/
3,1
1,4
2,4
1,3
85,5

200,2
230,1
/
217,9
21,5
79,0
42,6
129,1

11.262,7
5.359,4
-2.086,0
7.888,8
-1.420,8
1.837,7
587,6
128.884,1

/
1.363,7
/
2.797,4
-28,1
40,2
20,4
130,5

202,2
164,1
-30,7
147,4
-53,8
16,3
-14,9
49,3

113.988,0

100,0

75,7

266.311,4

100,0

118,4

152.323,4

133,6

42,7

Ukupna dubea drvna zapremina u privatnim umama na teritoriji optine Vodovac poveala se za 152.323,4m3 ili 133,6% u odnosu na zapreminu po privremenom
godinjem planu na povrini od 1.505,0ha.
Do uveanja ukupne zapremine je dolo zbog uveanja povrine pod umom i prosena zapremina se uveala za 42,7m3/ha.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

49

Mihaila Pupina 113


Beograd

Uporedni prikaz tekueg zapreminskog prirasta po katastarskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:
-

Katastarska optina
m3

Zapreminski prirast
Privremeni godinji plan - 2012
(1)
%
m3/ha

m3

Zapreminski prirast
Program privatne ume - 2012
(2)
%
m3/ha

Razlika
(2-1)
m3

1. Vodovac

280,8

3,0

5,0

280,8

2. Jajinci
3. Kumodra

9,0
95,0

0,2
2,3

1,5
1,4

192,0
/

2,1
/

7,7
/

183,0
-95,0

4. Rakovica selo
5. Beli potok
6. Zuce
7. Pinosava
8. Ripanj

10,0
192,0
178,5
90,0
3.630,0

0,2
4,6
4,2
2,2
86,3

0,4
2,9
2,4
1,8
2,9

223,1
181,2
234,1
136,9
8.109,8

2,4
1,9
2,5
1,5
86,7

6,0
1,1
2,9
1,7
4,6

213,1
-10,8
55,6
46,9
4.479,8

/
2.033,
2
/
2.131,
0
-5,6
31,1
52,1
123,4

Ukupno Vodovac

4.204,5

100,0

2,8

9.357,9

100,0

4,2

5.153,4

122,6

m3/ha
5,0
6,2
-1,4
5,6
-1,8
0,5
-0,1
1,7
1,4

Ukupni tekui zapreminski prirast, u odnosu na prethodni period, u privatnim umama na teritoriji optine Vodovac poveao se za 5.153,4m3.
Realniju sliku promene umskog fonda po tekuem zapreminskom prirastu, pokazuju vrednosti tekueg zapreminskog prirasta po jedinici povrine. Proseni tekui
zapreminski prirast privatnih uma, na teritoriji optine Vodovac, poveao se sa 2,8m3/ha na 4,2m3/ha.
Uporedni prikaz obraslih povrina po katastarskim optinama (optina Rakovica) po Privremenom godinjem programu i ovom Programu gazdovanja umama
prikazan je u sledeoj tabeli:
Katastarska optina
1. Kneevac
2. Resnik
3. Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

Povrina - Privremeni godinji plan - 2012


(1)
ha
%
/
/
59,0
100,0
/
/
59,0
100,0

Povrina - Program privatne ume - 2012


(2)
ha
%
56,25
23,1
162,50
66,7
25,00
10,3
243,75
100,0

Razlika
(2-1)
ha

%
56,25
103,5
25,00
184,75

/
175,4
/
313,1

Ukupna povrina privatnih uma u optini Rakovica na osnovu premera iz 2012 godine iznosi 243,75ha, to je za 184,75ha (313,1%) vie u odnosu na podatke iz
privremenog godinjeg plana. U prethodnoj tabeli date su povrine po katastarskim optinama i razlike povrina izmeu Privremenog godinjeg plana i
Programa gazdovanja umama za optinu Rakovica.
Uporedni prikaz dubee drvne zapremine po katastarskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:
Katastarska optina

Zapremina - Privremeni godinji plan - 2012


(1)
m3
%
m3/ha

Zapremina - Program privatne ume - 2012


(2)
m3
%
m3/ha

m3

Razlika
(2-1)
%

m3/ha

1. Kneevac
2. Resnik
3. Stara Rakovica

/
2.892,0
/

/
100,0
/

/
49,0
/

2.102,7
3.064,6
156,3

39,5
57,6
2,9

37,4
18,9
6,2

2.102,7
172,6
156,3

/
6,0
/

37,4
-30,1
6,2

Ukupno Rakovica

2.892,0

100,0

75,7

5.323,6

100,0

21,8

2.431,6

84,1

-53,9

Ukupna dubea drvna zapremina u privatnim umama na teritoriji optine Rakovica poveala se za 2.431,6m3 ili 84,1% u odnosu na zapreminu po privremenom
godinjem planu na povrini od 59,0ha.
Do uveanja ukupne zapremine je dolo zbog uveanja povrine pod umom, a prosena zapremina se smanjila za 53,9m3/ha zato to je povrina pod umom uveana
za 313,1%.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

50

Mihaila Pupina 113


Beograd

Uporedni prikaz tekueg zapreminskog prirasta po katastarskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:
-

Katastarska optina
m3

Zapreminski prirast
Privremeni godinji plan - 2012
(1)
%
m3/ha

m3

Zapreminski prirast
Program privatne ume - 2012
(2)
%
m3/ha

Razlika
(2-1)
m3

m3/ha

1. Kneevac
2. Resnik
3. Stara Rakovica

/
177,0
/

/
100,0
/

/
3,0
/

86,9
137,2
3,8

38,1
60,2
1,6

1,5
0,8
0,2

86,9
-39,8
3,8

/
-22,5
/

1,5
-2,2
0,2

Ukupno Rakovica

177,0

100,0

3,0

227,9

100,0

0,9

50,9

28,8

-2,1

Ukupni tekui zapreminski prirast, u odnosu na prethodni period, u privatnim umama na teritoriji optine Rakovica poveao se za 50,9m3.
Realniju sliku promene umskog fonda po tekuem zapreminskom prirastu, pokazuju vrednosti tekueg zapreminskog prirasta po jedinici povrine. Proseni tekui
zapreminski prirast privatnih uma, na teritoriji optine Rakovica, smanjio se sa 3,0m3/ha na 0,9m3/ha zato to se obrasla povrina poveala za 313,1% i deo
povrine je pod mladim sastojinama ispod taksacione granice i pod ikarama.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

51

Mihaila Pupina 113


Beograd

7.0. PLANIRANJE GAZDOVANJA UMAMA


7.1. Mogui stepen i dinamika unapreivanja stanja uma
Stepen i dinamika unapreivanja stanja uma u osnovi zavisi od zateenog stanja uma i ocenjenog u odnosu na funkcionalni optimum.
Funkcionalni optimum se po pravilu vezuje za stanje uma umskog kompleksa kojim se u njaveoj moguoj meri obezbeuje funkcionalna trajnost konkretnih ciljeva
gazdovanja umama.
U optini Vodovac, to se tie privatnih uma, problemi su istaknuti u prikazu i oceni stanja uma koje se moe oceniti osrednjim, a iji je uzrok znatno uee
kategorije izdanakih uma 1.875,00ha (83,3%).
Kako je osnovno opredeljenje visoki uzgojni oblik, realno optereenje izraeno prethodnom povrinom i stanjem ovih kategorija uma, upuuje na dugorono
konverziono i rekonstrukciono razdoblje.
Takoe, ouvane sastojine su zastupljene na 1.412,50ha (62,8%), razreene na 462,50ha (20,6%), devastirane na 137,50 (6,1%) i ikare na 237,50ha (10,6%), to je u
manjoj meri problem od velikog uea izdanakih uma.
Osnovni dugoroni zadatak vezan za privatne ume optine Vodovac vezan je za:
-

potrebu prevoenja zateenog stanja ka optimalnijem, u odnosu na strukturu po broju stabala i na visinu zapremine
potrebu pribliavanja i odravanja optimalnog razmera smese navedenih vrsta, posebno titei retke i vredne vrste u ovim umama

U optini Rakovica, to se tie privatnih uma, problemi su istaknuti u prikazu i oceni stanja uma koje se moe oceniti osrednjim, a iji je uzrok znatno uee
kategorije izdanakih uma 168,75ha (69,2%).
Kako je osnovno opredeljenje visoki uzgojni oblik, realno optereenje izraeno prethodnom povrinom i stanjem ovih kategorija uma, upuuje na dugorono
konverziono i rekonstrukciono razdoblje.
Takoe, ouvane sastojine su zastupljene na 93,75ha (38,5%), razreene na 56,25ha (23,1%), devastirane na 25,00 (10,3%) i ikare na 68,75ha (28,2%), to na
istovetan nain istie prethodni problem.
Osnovni dugoroni zadatak vezan za privatne ume optine Rakovica vezan je za:
-

potrebu prevoenja zateenog stanja ka optimalnijem, u odnosu na strukturu po broju stabala i na visinu zapremine
potrebu pribliavanja i odravanja optimalnog razmera smese navedenih vrsta, posebno titei retke i vredne vrste u ovim umama

Svi navedeni problemi su zbog istaknutih karakteristika dugoronog karaktera, u ovom ureajnom periodu reavae se u meri usklaenoj sa procenjenim
mogunostima kako u odnosu na zateeno stanje uma tako i u odnosu na raspoloive kadrovske i materijalne potencijale.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

52

Mihaila Pupina 113


Beograd

Optina Vodovac

7.2. Ciljevi gazdovanja umama


7.2.1. Opti ciljevi gazdovanja umama
Opti ciljevi gazdovanja umama ustanovljeni su Zakonom o umama. Prema Zakonu, ume su dobro od opteg interesa koje se moraju odravati, obnavljati i koristiti
tako da se ouva i povea njihova vrednost i optekorisne funkcije, obezbedi trajnost i zatita, kao i trajno poveanje prinosa i prirasta.
Imajui u vidu napred navedeno, kao i odredbe Pravilnika ... opti ciljevi gazdovanje umama su:
-

zatita i stabilnost umskih ekosistema


sanacija opteg stanja degradiranih umskih ekosistema
obezbeenje optimalne obraslosti
obezbeenje funkcionalne trajnosti
ouvanje trajnosti prinosa i poveanje prinosa, ukupne vrednosti uma i optekorisnih funkcija uma

7.2.2. Posebni ciljevi gazdovanja umama


Posebni ciljevi gazdovanja umam s obzirom na privatno vlasnitvo i utvrenu osnovnu namenu su sledei:
-

maksimalna kvantitativna i kvalitativna proizvodnja drveta


zatita zemljita od vodne erozije
zadovoljenje sopstvenih potreba sa proizvodima iz ume
odravanje saobraajnica i objekata koji slue gazdovanju umama

Posebni ciljevi gazdovanja umama proistiu iz optih ciljeva i uslovljeni su osobenostima umskog kompleksa.
Posebni ciljevi gazdovanja umama prema duini vremena potrebnog za ostvarenje planiranih zadataka ili ciljeva mogu biti:
1.
2.

Kratkoroni ciljevi (za jedan ureajni period)


Dugoroni ciljevi (za vie ureajnih perioda)

Namenska celina 10 - Proizvodnja tehnikog drveta


a) Dugoroni ciljevi

Postepeno dovoenje sastojina u optimalno (normalno) stanje u skladu sa definisanom funkcijom (osnovnom namenom)
Rekonstrukcija devastiranih sastojina
Odgovarajuim uzgojnim merama veaki podignute sastojine prevesti u kvalitetne odrasle sastojine
Nega mladih, srednjedobnih i dozrevajuih sastojina odgovarajuim merama nege
Postizanje optimalne umovitosti

b) Kratkoroni ciljevi

Obnavljanje zrelih visokih i izdanakih jednodobnih sastojinama oplodnim seama (Gazdinske klase: 10.191.000, 10.351.000, 10.196.000)
Obnavljanje zrelih sastojina bagrema istim seama (Gazdinske klase 10.325.000 10.326.000)
Nega visokih sastojina proredama (GK: 10.191.000, 10.193.000, 10.211.000, 10.281.000, 10.351000)
Nega izdanakih sastojina proredama (GK: 10.135.000, 10.175.000, 10.176.000, 10.195.000, 10.196.000, 10.215.000, 10.270.000, 10.287.000,
10.288.000, 10.319.000, 10.360.000, 10.361.000)
Nega mladih sastojina odgovarajuim merama nege

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

53

Mihaila Pupina 113


Beograd

Rekonstrukcija devastiranih sastojina u skladu sa odreenim rekonstrukcionim razdobljem (GK: 10.197.000, 10.271.000, 10.289.000)
Poumljavanje neobraslih povrina

Namenska celina 26 - Zatita zemljita od erozije


a) Dugoroni ciljevi

Prevoenje ikara u visoki uzgojni oblik

b) Kratkoroni ciljevi

U ovom ureajnom periodu nisu planirani radovi u ikarama

Namenska celina 83 Predeo izuzetnih odlika - III stepen zatite

u okviru ove namene nisu planirani radovi

Namenska celina 98 ume u okviru urbanizovanih zona


a) Dugoroni ciljevi

Dovoenje sastojina u optimalno stanje


Rekonstrukcija devastiranih sastojina
Nega mladih, srednjedobnih i dozrevajuih sastojina odgovarajuim merama nege
Postizanje optimalne umovitosti
Prevoenje ikara u visoki uzgojni oblik

b) Kratkoroni ciljevi

Obnavljanje devastiranih sastojina OTL istim seama (Gazdinska klasa 98.271.000)


Nega visokih sastojina proredama (GK: 98.122.000, 98.151.000, 98.153.000 i 98.285.000)
Nega izdanakih sastojina proredama (GK: 98.195.000, 98.196.000, 98.287.000, 98.288.000)
Nega vetaki podignutih sastojina proredama (GK: 98.469.000, 98.475.000 i 98.479.000)
U ovom ureajnom periodu nisu planirani radovi u ikarama

7.2.3. Mere za postizanje ciljeva gazdovanja umama

7.2.3.1. Mere uzgojne prirode


Izbor sistema gazdovanja
Sistem gazdovanja umama podrazumeva usklaen skup radnji na nezi uma, korienju uma, obnavljanju uma, zatiti uma i planiranju i organizaciji gazdovanja
umama s ciljem da se obezbedi funkcionalna trajnost, a svoje ime (naziv) dobija po nainu see obnavljanja stare sastojine.
Na osnovu konkretnih sastojinskih prilika i dosadanjeg gazdovanja umama, a uvaavajui bioloke osobine vrste drvea, usvojeni su sledei sistemi gazdovanja
umama:

Sastojinsko - ista sea, kao redovni vid obnavljanja, primenjivae se u sledeim gazdinskim klasama: 10.114.000 i 10.115.000 (Izdanake ume vrba),
10.325.000, 10.326.000, 83.325.000, 83.326.000, 98.325.000 i 98.326.000 (Izdanake ume bagrema), 10.175.000 i 10.176 (Izdanake ume graba)
Sastojinsko - ista sea, primenjivae se u devastiranim sastojinama: 10.197.000, 10.216.000, 10.271.000, 101.289.000, 10.329.000, 83.271.000,
98.271.000 i 98.329.000)
Sastojinsko - ista sea, kao redovni vid obnavljanja primenjivae se u vetaki podignutim sastojinama u sledeim gazdinskim klasama: 10.469.000,
98.469.000, 98.475.000 i 98.479.000.
Sastojinsko gazdovanje oplodna sea kratkog perioda za obnavljanje, primenjivae se u sledeim gazdinskim klasama: 10.191.000, 10.193.000,
10.211.000, 10.281.000, 10.351.000, 10.135.000, 10.195.000, 10.196.000, 10.215.000, 10.270.000, 10.287.000, 10.288.000, 10.319.000, 10.360.000,
10.361.000, 98.195.000, 98.196.000, 98.270.000, 98.287.000, 98.288.000.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

54

Mihaila Pupina 113


Beograd

Sastojinsko gazdovanje (proredne see), do zrelosti za seu primenjivae se u sledeim gazdinskim klasama: 10.135.000, 10.175.000, 10.176.000,
10.191.000, 10.193.000, 10.195.000, 10.196.000, 10.211.000, 10.215.000, 10.270.000, 10.281.000, 10.287.000, 10.288.000, 10.319.000, 10.351.000,
10.360.000, 10.361.000, 98.122.000, 98.151.000, 98.153.000, 98.195.000, 98.196.000, 98.285.000, 98.287.000, 98.288.000, 98.469.000, 98.475.000,
98.479.000.

Izbor uzgojnog oblika


Osnovni uzgojni oblik (ciljna uma) kome dugorono treba teiti je visoka uma (nezavisno od naina obnove prirodnim - prioritetnim ili vetakim iznuenim
putem). Niski uzgojni oblik zadrati samo u umama bagrema i umama graba, dok se ibljaci kao edafski i orografski uslovljene biljne zajednice i dalje se
zadravaju i stavljaju izvan tretmana.
Izbor strukturnog oblika
U svim umama izgraivati jednodobne sastojine.
Izbor vrste drvea
Osnovne (autohtone) vrste drvea su: bukva, sladun, kitnjak, cer, gorski javor, planinski brest, mle, trenja, lipa, beli jasen itd. i one se kao takve i dalje zadravaju
kao glavne vrste.
Kod poumljavanja neobraslih povrina i nakon izvrenih rekonstrukcionih-istih sea, prvenstveno treba koristiti autohtone vrste. Od ovoga se moe odstupiti samo
na povrinama gde je konstatovana degradiranost zemljita i pri tome je nuno koristiti pionirske vrste drvea (bagrem i dr.), ali se na tim povrinama moraju
iskoristiti mikrolokaliteti i na njima koristiti autohtone vrste drvea.
Izbor naina nege
Izbor naina nege je u najveoj meri uslovljen zateenim stanjem sastojina: starou i razvojnom fazom, strukturom, vrstom drvea, ouvanou i dosadanjim
uzgojnim postupkom.
Polazei od prethodnih odrednica osnovni nain nege sastojina bie:
1.
2.
3.

sea izbojaka i uklanjanje korova runo


okopavanje i praenje u kulturama
prorede kao mere nege uma u razvojnim fazama od starijeg mladika do za seu zrelih sastojina

Izbor naina see i korienja


U zrelim jednodobnim visokim umama cera (10.191.000), meovitim umama cera (10.196.000) i visokim umama bukve (10.351.000), kao glavne see,
primenjivati oplodne see kratkog podmladnog razdoblja. U zrelim umama bagrema kao glavne see primenjivati iste see. U devastiranim sastojinama
primenjivati iste see nakon ega seine treba poumiti. U svim umama do zrelosti za seu primenjivati proredne see.

7.2.3.2. Mere ureajne prirode


Odreivanje ophodnje i duine podmladnog razdoblja
Za visoke ume cera, kitnjaka i sladuna (GK 10.193.000), visoke ume sladuna (10.211.000), visoke ume lipa (10.281.000), visoke ume bukve (10.351.000), visoke
ume lunjaka (98.151.000), visoke ume lunjaka i poljskog jasena (98.153.000), visoke ume lipa i hrastova (98.285.000) odreuje se ophodnja od 120
godina i duina podmladnog razdoblja u trajanju od 20 godina.
Za visoke ume cera (GK 10.191.000) odreuje se ophodnja od 100 godina i duina podmladnog razdoblja u trajanju od 20 godina.
Za visoke ume topola (98.122.000), za izdanake ume jasike (10.319.000) odreuje se ophodnja od 60 godina.
Za izdanake ume vrba (GK 10.114.000 i 10.115.000) odreuje se ophodnja od 40 godina.
Za izdanake ume poljskog jasena (10.135.000), izdanake ume cera (10.195.000, 10.196.000, 98.195.000 i 98.196.000), izdanake ume sladuna (10.215.000),
izdanake ume OTL (10.270.000 i 98.270.000), izdanake ume lipa (10.287.000, 10.288.000, 98.287.000 i 98.288.000), izdanake ume bukve
(10.360.000 i 10.361.000) odreuje se ophodnja od 80 godina i duina podmladnog razdoblja u trajanju od 20 godina.
Za izdanake ume graba (GK 10.175.000 i 10.176.000) odreuje se ophodnja od 50 godina.
Za ume bagrema (GK 10.325.000, 10.326.000, 83.325.000, 83.326.000, 98.325.000 i 98.326.000) odreuje se ophodnja od 30 godina.
Za vetaki podignute sastojine (GK 10.469.000, 98.469.000, 98.475.000 i 98.479.000) odreuje se ophodnja od 80 godina.
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

55

Mihaila Pupina 113


Beograd

Izbor rekonstrukcionog razdoblja


Za devastirane sastojine u kojima treba izvriti rekonstrukciju (Gazdinske klase: 10.197.000, 10.216.000, 10.271.000, 10.289.000, 10.329.000, 83.271.000, 98.271.00
i 98.329.000) odreuje se rekonstrukciono razdoblje od 40 godina.
Izbor konverzionog razdoblja
Za izdanake satojine koje emo konverzijom prevesti u visoki uzgojni oblik odreuje se konverziono razdoblje u trajanju:

70 godina - GK:10135000
od 10 - 80 godina - GK: 10195000
od 10 - 80 godina - GK: 10196000
od 30 - 70 godina - GK: 10215000
od 50 - 90 godina - GK: 10270000
od 40 - 90 godina - GK: 10287000
od 40 - 90 godina - GK: 10288000
od 30 - 90 godina - GK: 10360000
od 40 - 60 godina - GK: 10361000
od 40 - 70 godina - GK: 98195000
30 godina - GK: 98196000
80 godina - GK: 98270000
50 godina - GK: 98287000
50 godina - GK: 98288000

Period za postizanje optimalne umovitosti u okviru privatnih uma


Optimalna umovitost u okviru privatnog poseda e biti kada se poumi 406.25ha umskog zemljita.
Odreuje se period od 100 godina za postizanje optimalne umovitosti u okviru privatnih uma.

7.2.4. Planovi gazdovanja

7.2.4.1. Plan gajenja uma

7.2.4.1.1. Plan sea obnavljanja i podizanja novih uma


Na osnovu utvrenih uzgojnih potreba uraen je Plan obnavljanja i podizanja novih uma koji je prikazan u sledeoj tabeli:

Gazdinska klasa

10191000
10196000
10197000
10271000
10289000
10325000
10326000

Obnavljanje
oplodnim
seama

Obnavljanje
istim seama

6.25
12.50

Prosta
reprodukcija

Popunjavanje

Poumljavanje
neobraslog
zemljita
ha

Rekonstrukcija

Proirena
reprodukcija

6.25
12.50
2.50
1.25
1.25
68.75
31.25

68.75
31.25

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

12.50
6.25
6.25

15.00
7.50
7.50

Ukupno

6.25
12.50
15.00
7.50
7.50
68.75
31.25

56

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa

10351000
98271000
istine
Ukupno Vodovac

Obnavljanje
oplodnim
seama

Obnavljanje
istim seama

6.25

25.00

Prosta
reprodukcija

Popunjavanje

Poumljavanje
neobraslog
zemljita
ha

Rekonstrukcija

Proirena
reprodukcija

6.25

100.00

2.50
10.00
17.50

125.00

12.50
50.00
50.00

15.00
60.00
105.00

37.50

Ukupno

6.25
15.00
60.00
230.00

Planom sea obnavljanja i podizanja novih uma planirani su sledei radovi:


-

obnavljanje oplodnim seama planirano je na 25,00ha radne povrine i to u gazdinskim klasama: 10.191.000 (6,25ha); 10.196.000 (12,50ha); i
10.351.000 (6,25ha)
obnavljanje istim seama planirano je na 100,00ha radne povrine i to u gazdinskim klasama: 10.325.000 (68,75ha) i 10.326.000 (31,25ha);
popunjavanje vetaki podignutih kultura sadnjom je planirano na 17,50ha radne povrine.
poumljavanje neobraslog zemljita planirano je na 50,00ha (istine);
rekonstrukcija devastiranih uma planirana je na 37,50ha radne povrine i to u gazdinskim klasama: 10.197.000, 10.271.000, 10.289.000 i
98.271.000.

Ukupan Plan sea obnavljanja i podizanja novih uma je 230,00ha radne povrine, od ega prostoj reprodukciju pripada 125,00ha, a proirenoj reprodukciji 105,00ha
radne povrine.

7.2.4.1.2. Plan rasadnike proizvodnje


Za realizaciju planiranih radova na obnavljanju i podizanju novih uma potrebno je obezbediti ukupno 311.625 sadnica i to: 45.000 sadnica cera, 22.500 sadnica lipe ,
22.500 sadnica javora i bagrema 221.625 sadnica. U nedostatku predvienog sadnog materijala mogu se koristiti i alternativne vrste (crveni hrast, poljski
jasen, crni i beli bor, topole).

7.2.4.1.3. Plan nege uma

Gazdinska
klasa

Prorede

Prosta
reprodukcija

Sea izbojaka i
uklanjanje
korova runo
513

Okopavanje i
praenje u
kulturama
518

Proirena
reprodukcija

ha
10135000
10175000
10176000
10191000
10193000
10195000
10196000
10197000
10211000
10215000
10270000
10271000
10281000

6.25
12.50
75.00
25.00
6.25
125.00
243.75
6.25
43.75
43.75
6.25

ha

6.25
12.50
75.00
25.00
6.25
125.00
243.75
12.50

25.00

37.50

6.25

12.50

18.75

6.25
43.75
43.75
6.25

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Ukupno

6.25
12.50
75.00
25.00
6.25
125.00
243.75
37.50
6.25
43.75
43.75
18.75
6.25

57

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska
klasa

Prorede

Prosta
reprodukcija

Sea izbojaka i
uklanjanje
korova runo
513

Okopavanje i
praenje u
kulturama
518

Proirena
reprodukcija

ha
10287000
10288000
10289000
10319000
10351000
10360000
10361000
98122000
98151000
98153000
98195000
98196000
98271000
98285000
98287000
98288000
98469000
98475000
98479000
Cistine
Ukupno Vodovac

56.25
25.00

18.75
6.25
50.00
31.25
6.25
6.25
12.50
12.50
6.25

6.25
6.25
12.50
18.75
6.25
6.25

6.25
6.25
12.50
18.75
6.25
6.25

881.25

ha

56.25
25.00

18.75
6.25
50.00
31.25
6.25
6.25
12.50
12.50
6.25

881.25

Ukupno

6.25

12.50

18.75

12.50

25.00

37.50

37.50

100.00
175.00

100.00
212.50

56.25
25.00
18.75
18.75
6.25
50.00
31.25
6.25
6.25
12.50
12.50
6.25
37.50
6.25
6.25
12.50
18.75
6.25
6.25
100.00
1093.75

Planom nege uma planirani su sledei radovi:


- proredne see planirane su na 881,25ha radne povrine;
- okopavanje i praenje u kulturama planirano je na 175,00ha radne povrine.
- sea izbojaka i uklanjanje korova runo planirano je na 37,50ha radne povrine.
Ukupan Plan nege za optinu Vodovac iznosi 1.093,75ha radne povrine. Prosta reprodukcija iznosi 881,25ha (prorede). Proirena reprodukcija iznosi 212,50ha i
podrazumeva seu izbojaka i uklanjanje korova runo na 37,50ha i okopavanje i praenje u kulturama (na povrinama posle iste see devastiranih sastojina i
istinama) na 175,00ha radne povrine.
Ukupan Plan gajenja (obnavljanje i nega) za optinu Vodovac iznosi 1.323,75ha radne povrine, od toga na prostu reprodukciju otpada 1006,25ha, dok na
proirenu otpada 317,50ha.
Plan obnavljanja i podizanja novih uma po katastraskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:

Gazdinska klasa

Obnavljanje
oplodnim
seama

Obnavljanje
istim seama

Prosta
reprodukcija

Popunjavanje

8105.Vodovac
8110.Jajinci
8113.Kumodra
8126.Rakovica Selo
8144.Beli Potok
8145.Zuce

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

2.50

Poumljavanje
neobraslog
zemljita
ha

Rekonstrukcija

12.50

Proirena
reprodukcija

15.00

Ukupno

15.00

58

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa

Obnavljanje
oplodnim
seama

8146.Pinosava
8147.Ripanj
Ukupno Vodovac

Obnavljanje
istim seama

25.00
25.00

Prosta
reprodukcija

100.00
100.00

Popunjavanje

Poumljavanje
neobraslog
zemljita
ha

15.00
17.50

125.00
125.00

Rekonstrukcija

50.00
50.00

Proirena
reprodukcija

25.00
37.50

Ukupno

90.00
105.00

215.00
230.00

Plan nege po katastraskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:

Prorede

Gazdinska
klasa

Prosta
reprodukcija

Sea izbojaka i
uklanjanje
korova runo
513

Okopavanje i
praenje u
kulturama
518

Proirena
reprodukcija

ha
8105.Vodovac
8110.Jajinci
8113.Kumodra
8126.Rakovica Selo
8144.Beli Potok
8145.Zuce
8146.Pinosava
8147.Ripanj
Ukupno Vodovac

50.00
18.75

50.00
18.75

18.75
12.50
18.75
18.75
743.75
881.25

18.75
12.50
18.75
18.75
743.75
881.25

Ukupno
ha
50.00
18.75

12.50

25.00

37.50

25.00
37.50

150.00
175.00

175.00
212.50

18.75
50.00
18.75
18.75
918.75
1093.75

Plan gajenja uma po katastarskim optinama razvrstan po gazdinskim klasama prikazan je u tabelarnom delu Programa.

7.2.5. Plan korienja uma


Prinos u ovom Programu kalkulisan je po gazdinskim klasama (planiranje iz velikog u malo), uvaavajui stanje uma gazdinske klase po dobnim razredima i
katastarskim optinama. Trajnost prinosa obezbeuje se u okviru gazdinske klase, politike optine i u okviru katastarske optine kao celine.
Planirani prinos razvrstan na prostu i proirenu reprodukciju prikazan je sledeom tabelom:

Gazdinska klasa

ha
Prosta reprodukcija
10191000
10193000
10211000
10281000
10351000
Visoke sastojine
10114000
10115000
10135000
10175000
10176000

STANJE

Povrina

37.50
6.25
6.25
6.25
12.50
68.75
6.25
6.25
6.25
25.00
93.75

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS

Tekui zapreminski prirast


m3
m3/ha

12588.8
2049.9
1154.7
600.1
2859.5
19253.0

335.7
328.0
184.8
96.0
228.8
280.0

304.1
54.7
30.4
22.2
67.2
478.7

8.1
8.8
4.9
3.6
5.4
7.0

755.9
1162.0
3434.7
18073.5

121.0
185.9
137.4
192.8

27.2
50.8
98.7
513.7

4.3
8.1
3.9
5.5

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Glavni
m3
820.0

761.2
1581.2

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

1050.0
187.5
125.0
75.0
143.8
1581.3

1870.0
187.5
125.0
75.0
905.0
3162.4

14.9
9.1
10.8
12.5
31.6
16.4

61.5
34.3
41.2
33.7
134.7
66.1

131.3
312.5
1881.3

131.3
312.5
1881.3

11.3
9.1
10.4

25.8
31.7
36.6

59

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa

STANJE

Povrina
ha

10195000
143.75
10196000
293.75
10215000
43.75
10270000
162.50
10287000
68.75
10288000
43.75
10319000
31.25
10325000
418.75
10326000
193.75
10360000
56.25
10361000
37.50
Izdanake sastojine
1631.25
10469000
6.25
VPS
6.25
NC 10
1706.25
26266000
156.25
ikare
156.25
NC 26
156.25
83325000
6.25
83326000
6.25
Izdanake sastojine
12.50
NC 83
12.50
98122000
6.25
98151000
6.25
98153000
12.50
98285000
6.25
Visoke sastojine
31.25
98195000
12.50
98196000
6.25
98270000
6.25
98287000
12.50
98288000
18.75
98325000
12.50
98326000
25.00
Izdanake sastojine
93.75
98469000
18.75
98475000
6.25
98479000
6.25
VPS
31.25
98266000
81.25
ikare
81.25
NC 98
237.50
Ukupno prosta
2112.50
Proirena reprodukcija
10197000
18.75

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS

Tekui zapreminski prirast


m3
m3/ha

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

26453.4

1531.3
743.8
18587.5

2800.0
9481.4
1287.5
337.5
1362.5
418.8
387.5
17779.7
6586.0
1531.3
743.8
45040.9

11.7
13.3
11.1
8.6
10.3
7.5
7.5
77.5
65.7
10.6
10.9
21.2

33.4
40.0
35.2
19.4
25.6
17.9
13.5
140.6
141.4
40.7
32.9
57.6

28034.6

20168.8

48203.3

20.7

57.6

206.3
187.5
437.5
43.8
875.0
381.3
387.5

206.3
187.5
437.5
43.8
875.0
381.3
387.5

9.4
8.8
12.0
13.2
10.5
13.4
13.3

58.1
38.3
49.5
43.8
47.9
48.5
50.9

23853.6
71038.7
11639.5
3918.9
13282.7
5548.1
5138.2
22934.2
10031.9
14486.7
6831.1
212129.8
1224.7
1224.7
232607.5

165.9
241.8
266.0
24.1
193.2
126.8
164.4
54.8
51.8
257.5
182.2
130.0
196.0
196.0
136.3

839.0
2369.6
366.2
174.3
531.9
233.8
287.8
1264.5
465.6
376.5
226.0
7825.6
67.3
67.3
8371.6

5.8
8.1
8.4
1.1
7.7
5.3
9.2
3.0
2.4
6.7
6.0
4.8
10.8
10.8
4.9

662.5
466.9
1129.4
1129.4
2191.3
2140.1
3645.5
331.3
8308.2
2855.4
2919.4
129.4
1956.1
3796.3
231.9
1786.3
13674.8
5551.6
750.1
328.1
6629.8

106.0
74.7
90.4
90.4
350.6
342.4
291.6
53.0
265.9
228.4
467.1
20.7
156.5
202.5
18.6
71.5
145.9
296.1
120.0
52.5
212.2

42.1
27.1
69.2
69.2
35.5
48.9
88.4
10.0
182.8
78.6
76.1
5.4
73.1
118.8
17.3
75.8
445.1
136.6
17.3
23.3
177.2

6.7
4.3
5.5
5.5
5.7
7.8
7.1
1.6
5.9
6.3
12.2
0.9
5.8
6.3
1.4
3.0
4.7
7.3
2.8
3.7
5.7

268.8
268.8

268.8
268.8

13.7
7.1

36.8
22.6

1306.3
568.8
75.0
43.8
687.5

1306.3
568.8
75.0
43.8
687.5

9.6
10.2
10.0
13.3
10.4

29.3
41.7
43.3
18.8
38.8

28612.8
262349.6

120.5
124.2

805.1
9245.9

3.4
4.4

28034.6

2868.8
23037.5

2868.8
51072.1

10.0
19.5

35.6
55.2

406.3

21.7

8.3

0.4

315.2

315.2

77.6

381.2

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

2087.7

2800.0
7393.8
1287.5
337.5
1362.5
418.8
387.5

17779.7
6586.0

60

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa

ha
10216000
10271000
10289000
10329000
83271000
98271000
98329000
Devastirane sastojine
Ukupno proirena
Ukupno Vodovac

STANJE

Povrina

6.25
12.50
6.25
56.25
6.25
18.75
12.50
137.50
137.50
2250.00

Tekui zapreminski prirast


m3
m3/ha

Zapremina
m3
m3/ha
672.7
424.7
125.0
1293.8
93.8
593.8
351.9
3961.8
3961.8
266311.4

107.6
34.0
20.0
23.0
15.0
31.7
28.2
28.8
28.8
118.4

Intezitet see

PRINOS

27.8
14.2
2.9
27.8
2.1
12.8
16.2
112.0
112.0
9357.9

Glavni
m3

4.4
1.1
0.5
0.5
0.3
0.7
1.3
0.8
0.8
4.2

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

195.6
132.2

195.6
132.2

46.1
105.8

138.2
459.8

361.9

361.9

60.9

283.8

1004.9
1004.9
29039.4

1004.9
1004.9
52076.9

25.4
25.4
19.6

89.8
89.8
55.7

23037.5

Ukupan plan sea u privatnim umama optine Vodovac iznosi 52.076,9m3, to predstavlja intenzitet see od 19,6% po zapremini i 55,7% po zapreminskom
prirastu. Ukupno planirani prinos po hektaru iznosi 23,1m3 (godinje 2,31m3).
U prostoj reprodukciji (sastojine za redovno gazdovanje) planiran prinos iznosi 51.072,1m3 (98,1%), a u proirenoj reprodukciji (sastojine za rekonstrukciju)
planirani prinos iznosi 1.004,9m3 (1,9%).
Od ukupno planiranog prinosa od 52.076,9m3, glavni prinos je zastupljen sa 29.039,4m3 (55,8%), a prethodni prinos (proredne see) zastupljen je sa 23.037,5m3
(44,2%).
Realizacija prinosa: u prethodnoj tabeli navedeno je do kojih vrednosti je mogue koristiti umu na podruju optine Vodovac, sama realizacija e zavisiti
od broja podnetih zahteva za doznaku (seu).
Plan sea uma po katastarskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:
STANJE
Katastarska optina

Povrina
ha

8105. Vodovac
8110. Jajinci
8113.Kumodra
8126. Rakovica Selo
8144. Beli Potok
8145. Zuce
8146. Pinosava
8147. Ripanj
Ukupno Vodovac

56.25
25.00
37.50
37.50
168.75
81.25
81.25
1762.50
2250.00

Tekui zapreminski
prirast

Zapremina
m3

m3/ha

Intezitet see

PRINOS

m3

m3/ha

11262.7
5752.4

200.2
230.1

280.8
192.0

5.0
7.7

8170.8
3627.2
6414.7
3462.6
227621.1
266311.4

217.9
21.5
79.0
42.6
129.1
118.4

223.1
181.2
234.1
136.9
8109.8
9357.9

6.0
1.1
2.9
1.7
4.6
4.2

Glavni

Prethodni

Ukupno

Iv

m3

m3

m3

1075.0
537.5

1075.0
537.5

9.5
9.3

38.3
28.0

825.0
81.3
656.3
256.3
19606.3
23037.5

825.0
443.1
656.3
256.3
48283.8
52076.9

10.1
12.2
10.2
7.4
21.2
19.6

37.0
24.5
28.0
18.7
59.5
55.7

361.9

28677.6
29039.4

Plan korienja uma po katastarskim optinama razvrstan po gazdinskim klasama prikazan je u tabelarnom delu Programa.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

61

Mihaila Pupina 113


Beograd

7.2.6. Plan zatite ume


Zakonom o umama (Sl. gl. RS: 30/2010, 93/12 od 07.05.2010.), propisano je da vlasnici uma imaju obavezu zatite uma (l. 42), da sprovode zatitu uma od
biljnih bolesti i tetoina (l.43), da prate zdravstveno stanje uma (l.44), da sprovode mere zatite i sanacije u sluaju elementarnih nepogoda (l.45), da
preduzimaju mere radi zatite uma od poara (l. 47), odlaganja otpada u umi (l. 49) i zatitu uma od pae, brsta ili irenja (l. 52) i divljai (l. 53).
Ovim planom utvruje se obim mera i radova na preventivnoj i represivnoj zatiti uma od oveka, stoke i divljai, biljnih bolesti, tetnih insekata i drugih tetoina,
elementarnih nepogoda, poara, odravanju i obnavljanju umskih oznaka itd.
Kako u privatnim umama nije konstatovano suenje uma, odnosno ugroenost uma od biljnih bolesti i entomoloka i druga oteenja, te se ovim planom i ne
planiraju radovi i mere na represivnoj zatiti uma.
U cilju preventivne zatite uma planiraju se sledee mere:

pratiti eventualne pojave suenja uma i kalamiteta insekata i u sluaju pojave istog blagovremeno obavestiti specijalistiku slubu koja e postaviti
tanu dijagnozu i propisati adekvatne mere suzbijanja;
uspostavljanje umskog reda;
tititi i zatiti umu od poara, posebno u prolee i leto i u tom smislu postavljati znake obavetenja i zabrane loenja vatre, organizovanje deurstva u
kritinom periodu u cilju blagovremenog otkrivanja poara i blagovremenih intervencija i dr.

Na podruju optine Vodovac izdvojeno je Ztieno prirodno dobro "Avala".


Na zatienom prirodnom dobru sa ustanovljenim reimom zatite III stepena (osnovna namena 83: predeo izuzetnih odlika III stepen zatite), utvruju se opte
mere zatite i korienja kojima se zabranjuje:

izgradnja industrijskih objekata;


izgradnja poljoprivrednih i drugih privrednih objekata i objekata komunalne, saobraajne i energetske infrastrukture ije graenje i rekonstrukcija ili rad
moe negativno uticati na kvalitet vazduha, voda, zemljita, ivog sveta, uma, lepote predela, kulturnih dobara ili moe imati druge znaajne uticaje na
ivotnu sredinu;
izgradnja i rekonstrukcija stambenih, ekonomskih i pomonih objekata poljoprivrednih domainstava i vikend objekata izvan graevinskih reona za koje
nisu doneti planovi i drugi akti kojima se ureuje graenje izvan postojeih graevinskih parcela;
eksploatacija mineralnih sirovina;
razgradnja i drugi vidovi oteivanja i unitavanja objekata koji po svojim arhitektonsko-graevinskim odlikama, vremenu nastanka i nameni
predstavljaju spomenike narodnog graditeljstva;
prekomerno, nestruno i nepropisno korienje i sea ume;
unitavanje, oranje ili sakupljanje biljaka i ivotinja koje su zatiene kao prirodne retkosti;
preoravanje zemljita, krenje uma i obavljanje drugih radnji na mestima i na nain koji mogu izazvati procese jake i ekscesivne vodne erozije i
nepovoljne promene izgleda predela;
odlaganje i bacanje komunalnog otpada i otpada iz poljoprivrednih domainstava izvan mesta odreenog za tu namenu, odlaganje otpadnih vozila,
otpadnog graevinskog materijala, ambalae, industrijskog i drugog otpada, kao i neregulisano skladitenje stajskog ubreta;
rukovanje hemikalijama, naftnim derivatima i drugim opasnim i otrovnim materijama i proizvodima, na nain koji moe prouzrokovati udes ili
zagaivanje zemljita i voda;
neregulisano isputanje otpadnih voda iz domainstava, turistiko-ugostiteljskih, ugostiteljskih, uslunih i drugih objekata;
zaputanje i zakorovljavanje obradivog poljoprivrednog zemljita, puteva, vodotoka, povrina namenjenih za rekreaciju ili narodne svetkovine i druge
skupove, zemljita u putnom i vodnom pojasu, okolini kulturnih dobara, istorijskih spomenika i javnih esama.

Na podruju zatienog prirodnog dobra dozvoljavaju se mere zatite i korienja i to:

nega i unapreenje ambijentalne raznovrsnosti i estetskih vrednosti predela i kvaliteta inilaca ivotne sredine;
planska izgradnja novih objekata, utvrivanje graevinskih reona i pravila graenja;
izgradnja, infrastrukturno opremanje i ureenje prostora za potrebe rekreacije i turizma, obrazovnog i naunog rada i planinarskih aktivnosti;
praenje stanja, ouvanje i uveanje raznovrsnosti autohtonog ivog sveta, posebno retkih i znaajnih biljnih i ivotinjskih vrsta, njihovih populacija i
stanita;
primena mera upravljanja umama kojima se osigurava umereno poveanje povrina pod umskim ekosistemima i poboljanje njihove strukture,
vitalnosti i zdravstvenog stanja, posebno u pogledu zastupljenosti viih uzgojnih tipova i veih debljinskih razreda, koliine i kvaliteta drvne mase,
raznovrsnosti i autohtonosti floristiko-dendrolokog sastava;
odravanje javnih, seoskih i umskih puteva;
poboljanje fonda lovne divljai, postavljanje namenskih objekata i opreme za potrebe prihrane, uvanja i nadzora lovne divljai;

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

62

Mihaila Pupina 113


Beograd

ureenje, odravanje i rekonstrukcija zatienih i drugih kulturno-istorijskih objekata, javnih esama, javnih i drugih objekata i njihove okoline;
ouvanje i obnavljanje objekata narodnog graditeljstva (kua, vajata, bunara, ambara/koeva, senika, kaara, vodenica i dr) i ureenje njihove okoline,
kao i sakupljanje, konzervacija i uvanje predmeta, alata i opreme tradicionalnog seoskog ivota;
sakupljanje, ouvanje i plansko gajenje starih sorti voa, vinove loze i drugih biljnih kultura i autohtonih rasa domaih ivotinja;
ureenje i odravanje dvorita i okunica poljoprivrednih domainstava i vikendica;
odravanje ivica na granicama parcela (meama) i ouvanje usamljenih primeraka ili grupa umskog drvea na livadama, njivama, pored puteva i u
dvoritima.

7.2.7. Plan izgradnje umskih saobraajnica


Odravanje i izgradnja puteva planirae se u godinjim planovima gazdovanja umama.

Optina Rakovica

7.3. Ciljevi gazdovanja umama


7.3.1. Opti ciljevi gazdovanja umama
Opti ciljevi gazdovanja umama ustanovljeni su Zakonom o umama. Prema Zakonu, ume su dobro od opteg interesa koje se moraju odravati, obnavljati i koristiti
tako da se ouva i povea njihova vrednost i optekorisne funkcije, obezbedi trajnost i zatita, kao i trajno poveanje prinosa i prirasta.
Imajui u vidu napred navedeno, kao i odredbe Pravilnika ... opti ciljevi gazdovanje umama su:
-

zatita i stabilnost umskih ekosistema


sanacija opteg stanja degradiranih umskih ekosistema
obezbeenje optimalne obraslosti
obezbeenje funkcionalne trajnosti
ouvanje trajnosti prinosa i poveanje prinosa, ukupne vrednosti uma i optekorisnih funkcija uma

7.3.2. Posebni ciljevi gazdovanja umama


Posebni ciljevi gazdovanja umam s obzirom na privatno vlasnitvo i utvrenu osnovnu namenu su sledei:
-

maksimalna kvantitativna i kvalitativna proizvodnja drveta


zatita zemljita od vodne erozije
zadovoljenje sopstvenih potreba sa proizvodima iz ume
odravanje saobraajnica i objekata koji slue gazdovanju umama

Posebni ciljevi gazdovanja umama proistiu iz optih ciljeva i uslovljeni su osobenostima umskog kompleksa.
Posebni ciljevi gazdovanja umama prema duini vremena potrebnog za ostvarenje planiranih zadataka ili ciljeva mogu biti:
1. Kratkoroni ciljevi (za jedan ureajni period)
2. Dugoroni ciljevi (za vie ureajnih perioda)

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

63

Mihaila Pupina 113


Beograd

Namenska celina 98 ume u okviru urbanizovanih zona


a) Dugoroni ciljevi

Dovoenje sastojina u optimalno stanje


Rekonstrukcija devastiranih sastojina
Nega mladih, srednjedobnih i dozrevajuih sastojina odgovarajuim merama nege
Postizanje optimalne umovitosti
Prevoenje ikara u visoki uzgojni oblik

b) Kratkoroni ciljevi

Obnavljanje zrelih sastojina bagrema istim seama (GK: 98.325.000)


Nega izdanakih sastojina proredama (GK: 98.196.000)
Nega vetaki podignutih sastojina proredama (GK: 98.469.000)
U ovom ureajnom periodu nisu planirani radovi u ikarama

7.3.3. Mere za postizanje ciljeva gazdovanja umama

7.3.3.1. Mere uzgojne prirode


Izbor sistema gazdovanja
Sistem gazdovanja umama podrazumeva usklaen skup radnji na nezi uma, korienju uma, obnavljanju uma, zatiti uma i planiranju i organizaciji gazdovanja
umama s ciljem da se obezbedi funkcionalna trajnost, a svoje ime (naziv) dobija po nainu see obnavljanja stare sastojine.
Na osnovu konkretnih sastojinskih prilika i dosadanjeg gazdovanja umama, a uvaavajui bioloke osobine vrste drvea, usvojeni su sledei sistemi gazdovanja
umama:

Sastojinsko - ista sea, kao redovni vid obnavljanja, primenjivae se u gazdinskoj klasi 98.325.000 (Izdanake ume bagrema)
Sastojinsko gazdovanje (proredne see), do zrelosti za seu primenjivae se u sledeim gazdinskim klasama: 98.196.000 i 98.469.000

Izbor uzgojnog oblika


Osnovni uzgojni oblik (ciljna uma) kome dugorono treba teiti je visoka uma (nezavisno od naina obnove prirodnim - prioritetnim ili vetakim iznuenim
putem). Niski uzgojni oblik zadrati samo u umama bagrema i umama graba, dok se ibljaci kao edafski i orografski uslovljene biljne zajednice i dalje se
zadravaju i stavljaju izvan tretmana.
Izbor strukturnog oblika
U svim umama izgraivati jednodobne sastojine.
Izbor vrste drvea
Osnovne (autohtone) vrste drvea su: bukva, sladun, kitnjak, cer, gorski javor, planinski brest, mle, trenja, lipa, beli jasen itd. i one se kao takve i dalje zadravaju
kao glavne vrste.
Kod poumljavanja neobraslih povrina i nakon izvrenih istih sea, prvenstveno treba koristiti autohtone vrste. Od ovoga se moe odstupiti samo na povrinama gde
je konstatovana degradiranost zemljita i pri tome je nuno koristiti pionirske vrste drvea (bagrem i dr.), ali se na tim povrinama moraju iskoristiti
mikrolokaliteti i na njima koristiti autohtone vrste drvea.
Izbor naina nege
Izbor naina nege je u najveoj meri uslovljen zateenim stanjem sastojina: starou i razvojnom fazom, strukturom, vrstom drvea, ouvanou i dosadanjim
uzgojnim postupkom.
Polazei od prethodnih odrednica osnovni nain nege sastojina bie:
1. okopavanje i praenje u kulturama

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

64

Mihaila Pupina 113


Beograd

2. prorede kao mere nege uma u razvojnim fazama od starijeg mladika do za seu zrelih sastojina
Izbor naina see i korienja
U zrelim izdanakim umama bagrema (98.325.000) kao glavne see primenjivati iste see. U svim umama do zrelosti za seu primenjivati proredne see: izdanake
meovite ume cera (98.196.000) i vetaki podignute sastojine ostalih liara (98.469.000).

7.3.3.2. Mere ureajne prirode


Odreivanje ophodnje i duine podmladnog razdoblja
Za izdanake ume cera (GK 98.196.000), izdanake ume OTL (GK 98.270.000) odreuje se ophodnja od 80 godina i duina podmladnog razdoblja u trajanju od 20
godina.
Za izdanake ume graba (GK 98.176.000) odreuje se ophodnja od 50 godina.
Za izdanake ume bagrema (GK 98.325.000 i 98.326.000) odreuje se ophodnja od 30 godina.
Za vetaki podignute sastojine (GK 98.469.000) odreuje se ophodnja od 80 godina.
Izbor rekonstrukcionog razdoblja
Za sastojine bgrema koje se vode kao devastirane (GK 98.329.000) u stvari se nalaze izmeu stanja razreenosti i devastiranosti, pa u ovom ureajnom periodu
propisuje se prelazno gazdovanje da bi se na kraju ureajnog perioda utvrdilo da li emo ih voditi kao razreene ili devastirane.
Izbor konverzionog razdoblja
Za izdanake satojine koje emo konverzijom prevesti u visoki uzgojni oblik odreuje se konverzioni razdoblje u trajanju:

10-90 godina - GK: 98196000


90 godina - GK: 98270000

Period za postizanje optimalne umovitosti u okviru privatnih uma


Optimalna umovitost u okviru privatnog poseda e biti kada se poumi 100.00ha umskog zemljita.
Odreuje se period od 50 godina za postizanje optimalne umovitosti u okviru privatnih uma.

7.3.4. Planovi gazdovanja

7.3.4.1. Plan gajenja uma

7.3.4.1.1. Plan sea obnavljanja i podizanja novih uma


Na osnovu utvrenih uzgojnih potreba uraen je Plan obnavljanja i podizanja novih uma koji je prikazan u sledeoj tabeli:

Gazdinska klasa

98325000
Cistine
Ukupno Rakovica

Obnavljanje
istim seama

Prosta
reprodukcija

Popunjavanje

ha

ha

ha

6.25
6.25

Poumljavanje
neobraslog
zemljita
ha

Proirena
reprodukcija

Ukupno

ha

ha

6.25
6.25

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

3.75
3.75

18.75
18.75

22.50
22.50

6.25
22.50
28.75

65

Mihaila Pupina 113


Beograd

Planom sea obnavljanja i podizanja novih uma planirani su sledei radovi:


- obnavljanje istim seama planirano je na 6,25ha radne povrine i to u gazdinskoj klasi: 98.325.000;
- popunjavanje istina sadnjom je planirano na 3,75ha radne povrine.
- poumljavanje neobraslog zemljita planirano je na 18,75ha (istine);
Ukupan Plan sea obnavljanja i podizanja novih uma je 28,75ha radne povrine, od ega prostoj reprodukciju pripada 6,25ha, a proirenoj reprodukciji 22,50ha
radne povrine.

7.3.4.1.2. Plan rasadnike proizvodnje


Za realizaciju planiranih radova na obnavljanju i podizanju novih uma potrebno je obezbediti ukupno 65.500 sadnica bagrema

7.3.4.1.3. Plan nege uma

Gazdinska klasa

Prorede

Prosta
reprodukcija

Okopavanje i
praenje u
kulturama
518

Proirena
reprodukcija

Ukupno

ha

ha

ha

ha

ha

98196000
98469000

12.50
6.25

Cistine
Ukupno Rakovica

12.50
6.25

18.75

37.50
37.50

18.75

12.50
6.25
37.50
56.25

37.50
37.50

Planom nege uma planirani su sledei radovi:


- proredne see planirane su na 18,75ha radne povrine;
- okopavanje i praenje u kulturama planirano je na 37,50ha radne povrine.
Ukupan Plan nege za optinu Rakovica iznosi 56,25ha radne povrine. Prosta reprodukcija iznosi 18,75ha (prorede). Proirena reprodukcija iznosi 37,50ha i
podrazumeva okopavanje i praenje u kulturama.
Ukupan Plan gajenja (obnavljanje i nega) za optinu Rakovica iznosi 85,00ha radne povrine, od toga na prostu reprodukciju otpada 25,00ha, dok na
proirenu otpada 60,00ha.
Plan obnavljanja i podizanja novih uma po katastraskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:

Gazdinska klasa
8111 - Kneevac
8127 - Resnik
8129 - Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

1.25
2.50

Poumljavanje
neobraslog
zemljita
ha
6.25
12.50

3.75

18.75

Obnavljanje
istim seama

Prosta
reprodukcija

Popunjavanje

ha

ha

ha

6.25
6.25

6.25

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

Proirena
reprodukcija

Ukupno

ha

ha
7.50

7.50

22.50

28.75

66

Mihaila Pupina 113


Beograd

Plan nege po katastraskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:

Gazdinska klasa

Prorede

Prosta
reprodukcija

Okopavanje i
praenje u
kulturama
518

Proirena
reprodukcija

Ukupno

ha

ha

ha

ha

ha

8111 - Kneevac
8127 - Resnik
8129 - Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

12.50
6.25

12.50
6.25

12.50
25.00

12.50
25.00

25.00
31.25

18.75

18.75

37.50

37.50

56.25

Plan gajenja uma po katastarskim optinama razvrstan po gazdinskim klasama prikazan je u tabelarnom delu Programa.

7.3.5. Plan korienja uma


Prinos u ovom Programu kalkulisan je po gazdinskim klasama (planiranje iz velikog u malo), uvaavajui stanje uma gazdinske klase po dobnim razredima i
katastarskim optinama. Trajnost prinosa obezbeuje se u okviru gazdinske klase, politike optine i u okviru katastarske optine kao celine.
Optina Rakovica
Planirani prinos razvrstan na prostu i proirenu reprodukciju prikazan je sledeom tabelom:

Gazdinska klasa

ha
Prosta reprodukcija
98176000
98196000
98270000
98325000
98326000
98329000
Izdanake sastojine
98469000
VPS
98266000
ikare
NC 98
Ukupno prosta
Ukupno Rakovica

STANJE

Povrina

6.25
12.50
6.25
87.50
31.25
25.00
168.75
6.25
6.25
68.75
68.75
243.75
243.75
243.75

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS

Tekui zapreminski prirast


m3
m3/ha

Glavni
m3

146.9
1845.6

23.5
147.6

6.5
48.6

1.0
3.9

1997.8
241.4
418.8
4650.4
673.1
673.1

22.8
7.7
16.8
27.6
107.7
107.7

125.6
11.2
9.6
201.4
26.5
26.5

1.4
0.4
0.4
1.2
4.2
4.2

773.8

5323.6
5323.6
5323.6

21.8
21.8
21.8

227.9
227.9
227.9

0.9
0.9
0.9

773.8
773.8
773.8

Prethodni
m3

V
%

Iv
%

231.3

12.5

47.6

773.8

38.7

61.6

231.3

1005.1

21.6

49.9

81.3

81.3

12.1

30.6

312.6
312.6
312.6

1086.4
1086.4
1086.4

20.4
20.4
20.4

47.7
47.7
47.7

231.3

773.8

Ukupno
m3

Ukupan plan sea u privatnim umama optine Rakovica iznosi 1.086,4m3, to predstavlja intenzitet see od 20,4% po zapremini i 47,7% po zapreminskom prirastu.
Ukupno planirani prinos po hektaru iznosi 4,5m3 (godinje 0,45m3).
U prostoj reprodukciji (sastojine za redovno gazdovanje) planiran prinos iznosi 1.086,4m3 (100,0%), a to je i ukupan planirani prinos za optinu Rakovicu.
Od ukupno planiranog prinosa od 1.086,4m3, glavni prinos je zastupljen sa 773,8m3 (71,2%), a prethodni prinos (proredne see) zastupljen je sa 312,6m3 (28,8%).
Realizacija prinosa: u prethodnoj tabeli navedeno je do kojih vrednosti je mogue koristiti umu na podruju optine Rakovica, sama realizacija e zavisiti
od broja podnetih zahteva za doznaku (seu).

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

67

Mihaila Pupina 113


Beograd

Plan sea uma po katastarskim optinama prikazan je u sledeoj tabeli:


STANJE
Katastarska optina

Povrina
ha

8111 - Kneevac
8127 - Resnik
8129 - Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

56.25
162.50
25.00
243.75

Tekui zapreminski
prirast

Zapremina
m3
2102.7
3064.6
156.3
5323.6

m3/ha
37.4
18.9
6.3
21.8

Intezitet see

PRINOS

m3
86.9
137.2
3.8
227.9

m3/ha
1.5
0.8
0.2
0.9

Glavni

Prethodni

Ukupno

Iv

m3

m3

m3

773.8

162.5
150.0

162.5
923.8

7.7
30.1

18.7
67.3

773.8

312.5

1086.3

20.4

47.7

Plan korienja uma po katastarskim optinama razvrstan po gazdinskim klasama prikazan je u tabelarnom delu Programa.

7.3.6. Plan zatite ume


Zakonom o umama (Sl. gl. RS: 30/2010, 93/12 od 07.05.2010.), propisano je da vlasnici uma imaju obavezu zatite uma (l. 42), da sprovode zatitu uma od
biljnih bolesti i tetoina (l.43), da prate zdravstveno stanje uma (l.44), da sprovode mere zatite i sanacije u sluaju elementarnih nepogoda (l.45), da
preduzimaju mere radi zatite uma od poara (l. 47), odlaganja otpada u umi (l. 49) i zatitu uma od pae, brsta ili irenja (l. 52) i divljai (l. 53).
Ovim planom utvruje se obim mera i radova na preventivnoj i represivnoj zatiti uma od oveka, stoke i divljai, biljnih bolesti, tetnih insekata i drugih tetoina,
elementarnih nepogoda, poara, odravanju i obnavljanju umskih oznaka itd.
Kako u privatnim umama nije konstatovano suenje uma, odnosno ugroenost uma od biljnih bolesti i entomoloka i druga oteenja, te se ovim planom i ne
planiraju radovi i mere na represivnoj zatiti uma.
U cilju preventivne zatite uma planiraju se sledee mere:

pratiti eventualne pojave suenja uma i kalamiteta insekata i u sluaju pojave istog blagovremeno obavestiti specijalistiku slubu koja e postaviti
tanu dijagnozu i propisati adekvatne mere suzbijanja;
uspostavljanje umskog reda;
tititi i zatiti umu od poara, posebno u prolee i leto i u tom smislu postavljati znake obavetenja i zabrane loenja vatre, organizovanje deurstva u
kritinom periodu u cilju blagovremenog otkrivanja poara i blagovremenih intervencija i dr.

7.3.7. Plan izgradnje umskih saobraajnica


Odravanje i izgradnja puteva planirae se u godinjim planovima gazdovanja umama.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

68

Mihaila Pupina 113


Beograd

8.0. SMERNICE ZA SPROVOENJE PROPISANIH MERA I PLANOVA


GAZDOVANJA UMAMA
8.1. Smernice za realizaciju planiranih radova
1. Uputstva za odabiranje stabala za seu kod proreda
Prorede kao mere nege uma sprovode se u doba kasnog mladika, srednjedobnim i dozrevajuim sastojinama. U ovim sastojinama sea je strogo usmerena na
pomaganje kvalitetnih stabala, uklanjanjem njihovih loijih suseda koji ih neposredno ugroavaju tj, vri se "pozitivna selekcija".
Glavni ciljevi prorednih sea ogledali bi se u sledeem:

negovanje kronji i debala odabranih stabala tj, intenzivno negovanje onih stabala za koje se pretpostavlja da e u doba zrelosti za seu biti najvrednija
uklanjanjem svih stabala koja ometaju pravilan razvoj odabranih stabala - stabala budunosti
uklanjanje svih onih stabala koja bi usled slabe ivotne snage propala u sastojini
nega visinskog i debljinskog prirasta.

Prilikom izbora i obeleavanja stabala za seu kod selektivnih proreda, najpre treba identifikovati najvrednija stabla - stabla budunosti, koja su vitalna i mogu
reagovati na proredu. Dalji postupak pri obeleavanju stabala za seu ide u pravcu oslobaanja identifikovanih stabala - stabala budunosti od njihovih
najeih konkurenata. Prvenstveno se uklanjaju stabla iz gornjeg sprata sastojine sa nepravilno formiranim deblom, nepravilno formiranom i granatom
krunom ili su pak krndeljastog izgleda, a istovremeno ometaju normalan razvoj stabala budunosti. Ovakva stabla se uklanjaju i kad ne ometaju razvoj
stabala budunosti, a njihovim uklanjanjem nee se previe naruiti sklop sastojine. Takoe iz sastojine se vade i sva ona stabla iji opstanak u sastojini niim
nije opravdan (indifirentna stabla), a usled slabe ivotne snage bi propala u sastojini. Pri svemu ovome mora se voditi rauna da se sklop trajno ne prekine.
Kod izvoenja svih vrsta proreda najpre treba za seu doznaiti sva ona stabla koja iz higijensko - zdravstvenih razloga moraju biti uklonjena, a tek kasnije pristupiti
obeleavanju stabala po napred navedenim principima.
U razreenim sastojinama iz sastojine se vade samo stabla koja su suva, stabla koja su u procesu suenja (suhovrha i bolesna) i oteena stabla.
2. See kao mere nege hrastovih uma (visoke ume)
a)

Proredne see - nega starijeg mladika i srednjedobne sastojine

Kada su izvoenjem prethodnih sea nege ostvareni postavljeni ciljevi, u periodu starijeg mladika poinje se sa izvoenjem prorednih sea. Tada su se ve donji
delovi debla oistili od grana a u sastojini je izvreno diferenciranje stabala u navedene tri grupe. Dominantna i vladajua stabla ine gornji sloj ili glavnu
sastojinu a suvladajua i nadvladana stabla (srednji i donji sloj) sporednu sastojinu.
U tom periodu nove ivotne faze sastojine neophodni su i drugaiji uzgojni zahvati, pa se sa masovne nege prelazi na individualnu, odnosno vri se pozitivna
selekcija.
Glavni zadatak prve prorede je da se iz postojee sastojine identifikuju i odaberu kandidati za stabla budunosti, kojima se, izvoenjem sea proreda, obezbeuje
formiranje pravilne krune, debla i dobra vitalnost. Kandidati se biraju iz dominantnog sprata a njihov broj treba da iznosi 300 - 400 (500) po ha, ravnomerno
rasporeenih po povrini. Sva ostala stabla se dalje tretiraju kao pomona - sporedna. Proredom se tom malom broju odabranih stabala pomae, uklanjanjem
veih konkurenata, bez obzira da li su dobri ili loi. Na isti nain se izvodi i naredna proreda, kada se opet pronalazi najbolji a uklanja jai konkurent.
U periodu srednjedobne sastojine, najdalje do 30 - 40 god. starosti od postojeih kandidata bira se i trajno obeleava oko 200 stabala budunosti po ha. Sve budue
proredne see vre se u njihovu korist, pri emu svako to stablo, po principu edelinove selektivne prorede, predstavlja zajedno sa okolnim stablima jednu
"prorednu eliju".
Stabla budunosti, pored ostalih uslova (da su semenog porekla, zdrava, prava, da imaju simetrinu i pravilno razvijenu krunu), treba da su najmanje 10 - 20 % via i
30 - 50 % deblja od ostalih stabala dominantnog sprata, i da im je koficijent vitkosti nii od 120.
Prorede su, po pravilu, nastavak kontinuelne nege mlade sastojine i izvode se 3 - 4 godine posle poslednje see ienja, odnosno u starosti od 20 do 30 gdina.
Poto se visokom proredom, uglavnom, seku stabla iz dominantnog sprata, jaina zahvata po pravilu ne treba da bude velika, u ranije negovanim sastojinama iznosi 15
- 20 % po zapremini.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

69

Mihaila Pupina 113


Beograd

Efekti izvrene prorede u hrastovim umama oseaju se vrlo brzo i kroz 5-8 godina sastojina se ponovo sklopi i odabrana stabla ponovo budu ometana od svojih
konkurenata. Tada se izvodi naredna proreda, tako da proredni interval iznosi po pravilu u mlaem periodu 5-6 godina, a u starosti sastojine od 40 do 50 god.
i starijim, 8-10 godina.
Izvoenje prorednih sea u hrastovim umama posebno je komplikovano (teko) u nenegovanim sastojinama, u kojima nisu vrene see osvetljavanja i see ienja,
jer je u njima dolo do pogoravanja uslova za normalnu realizaciju prorednog zahvata, koji se ogledaju u sledeem:
-

smanjena je vitalnost stabala i otpornost sastojine na tetne uticaje abiotikih inilaca. Poveana je zastupljenost potitenih stabala i stabala sa loe
formiranom i redukovanom krunom, to sve zajedno sa velikom vitkou stabla doprinosi da se povea tetni uticaj snega;
nepovoljan je sastav vrsta i smea u meovitim sastojinma, tako da ostale bioloki jae vrste ugroavaju i potiskuju hrast;
pogoran je kvalitet stabala i sastojine, tako da nadrasla stabla hrasta, stabla izdanakog porekla i drugih brzorastuih vrsta, kao najvitalnija, negativno utiu
na razvoj ostalih stabala.

U ovakvim sastojinama ne mogu da se realizuju svi ciljevi osvetljavanja i ienja jer se naknadno ne moe i ne sme vriti negativno odabiranje i proputeno se ne
moe u potpunosti nadoknaditi. Zato proredni zahvati moraju biti slabiji a ei nego obino, da bi se stabla postepeno prilagoavala na ivot u reem
sklopu.
3. See kao mere nege bukovih uma (visoke ume)
a) Prorede - nega kasnog mladika i srednjedobnih sastojina
S obzirom na injenicu da bukva, kao sciofilna vrsta, gradi guste mlade sastojine, sa velikim brojem stabala po ha, izraenom diferenciranou stabala po visini,
samoproreivanje u znaajnoj meri utie na smanjivanje broja stabala. Zbog toga je to odluujui period razvoja sastojine, kada se uzgojnim zahvatima u
podjednakoj meri utie na osnovne ciljeve gazdovanja bukovim sastojinama - na kvalitet stabala, stabilnost, strukturu sastojine, stvaranje dobre genetske
osnove za prirodno obnavljanje sastojine. Ostvarenje navedenih ciljeva obezbeuje se prorednim seama, kojima se regulie izgraenost i razvijenost krune.
Proredni zahvati treba da budu takvi da sastojina bude stabilna, sa pravilno razvijenom i vitalnim stablima, odgovarajuih dimenzija. Stepen vitkosti u
srednjedobnoj sastojini mora biti neto iznad 100, a kasnije, u fazi zrelosti sastojine, ispod 100, da kruna zahvata oko polovine visine stabala a da je njena
duina oko 2 puta vea od irine i da je udeo krune svetlosti oko 40 % njene duine.
Cilj prorednih sea je da se do kraja ophodnje odgaji 200-300 kvalitetnih stabala po hektaru, istih od donjih grana do visine 12-15 m, odnosno 50 po ha veoma
kvalitetnih i ravnomerno rasporeenih po povrini.
U bukovim sastojinama se ne preporuuju ematske prorede. Meutim, u savremenoj tehnologiji izvoenja prorednih sea, radi olakane primene mehanizovanog
tehniko - tehnolokog postupka izvlaenja poseenog prorednog materijala, sastojina se moe linijama za izvlaenje, irine 3-3,5 m, podeliti na radna polja
irine 60-80 m. U okviru radnih polja, od linija za izvlaenje projektuju se linije za privlaenje irine 1,5-2 m. One se postavljaju u vidu riblje kosti, pod
uglom od 45, na meusobnom rastojanju 10-15 m.
Poetak izvoenja prorednih sea u bukovim sastojinama, zavisi od staninih uslova i sastojinskog stanja u periodu starijeg mladika, obino u treoj deceniji ivota
sastojine. Poto u ovim sastojinama najee nisu izvoene see osvetljavanja podmlatka, a esto ni see ienja, sa proredom treba poeti to ranije. Na
najboljim stanitima prvu prorednu seu treba izvesti oko 15-20. godine starosti, a na najloijim oko 25-30. godine. Ako seama ienja nije regulisano
pitanje sastava i zdravstvenog stanja sastojine i dr., prvom prorednom seom se i ti ciljevi ostvaruju. Prelaskom sa negativne na pozitivnu - individualnu
selekciju, u sastojini se identifikuju najkvalitetnija stabla - kandidati za stabla budunosti i see se vre u njihovu korist, u cilju obezbeivanja njihovog
pravilnog razvoja. Njihov broj je 600-900 po ha, odnosno 2-3 puta vei od potrebnog broja stabala budunosti.
Oko 40. godine starosti, u sastojini se od kandidata biraju stabla budunosti. Njihov broj po ha iznosi 200-300. Stabla budunosti izdvajaju iz dominantnog sprata i
preporuuje se da imaju 25-50 % vei prenik od srednjeg sastojinskog stabla.
Jaina (intenzitet) prorednog zahvata je 15-20 % po zapremini, odnosno sklop sastojine posle see ne treba da bude ispod 0,7 -0,8. U ovim sastojinama najpovoljnija
je visoka selektivna proreda umerene jaine zahvata: 15-25 % po broju stabala i zapremini.
Vreme izvoenja naredne prorede na istoj povrini odreuje se na osnovu toga da li je izvrenim zahvatom postignut eljeni cilj u tom periodu na veem delu
povrine. U zavisnosti od gustine sastojine (broja stabala po ha), starosti sastojine i stanita, proredni interval iznosi u mladim i srednjedobnim sastojinama 56 godina, a posle 50 godine 8-10 godina.
4. See kod mere nege u izdanakim umama
Prorede u kvalitetnim (negovanim) sastojinama
Najee se ovakve sastojine praktino malo razlikuju od sastojina semenog porekla. Stabla su pretenim delom izdanci iz ila, ili su izbojci iz zdravih relativno
mladih panjeva. Dobrim delom su pravih debala, visoko oienih od grana, sa umereno razvijenim krunama. Visinom i habitusom stabla glavnog sprata su
veoma slina stablima semenog porekla.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

70

Mihaila Pupina 113


Beograd

Zato se nega u ovakvim ve negovanim i vrednim sastojinama izvodi na analogan nain kao i u visokim umama istog uzrasta. Primenjuje se selektivna proreda sa
pozitivnim individualnim odabiranjem stabala (nosilaca proizvodnje).
Odaberu se i trajno obelee najkvalitetnija stabla, nadprosenih dimenzija sa dobro ouvanom, vitalnom krunom, sposobna da reaguju na proredne zahvate,
preuzimajui na sebe prirast odstranjenih konkurenata. Broj izabranih stabala zavisi od uzrasta sastojine i najee se kree izmeu 250 i 400 po jednom
hektaru. On je osetno vei nego u visokim umama jer je ophodnja u izdanakim umama znatno kraa.
Dalji postupak je jednostavan. Sve je podreeno razvoju izabranih stabala. I pri svakoj proredi uklanjaju se stabla koja svojim krunama neposredno ugroavaju ili
ometaju izabranike, bez zahvatanja proredom meu ostala stabla koja su na drugi nain korisna ili indiferentna, a koja ne utiu na razvoj izabranih stabala.
Izuzetak su jae oteena, gljivama napadnuta ili na drugi nain propadanju izloena stabla. Od see treba uvek potedeti stabla divlje trenje, gorskog
javora, belog jasena, brekinje i drugih ekonomskih vrednih vrsta, koja treba da poslue kao semenjaci pri podmlaivanju.
Ako su ranijim merama nege izdanake sastojine dovedene u dosta stabilno stanje, mogue je sprovoenje prvih selektivnih proreda jaeg inteziteta (30-40 %),
zavisno od stepena vitkosti stabala, odnosno od visine i gustine glavnog sprata.
Pri ovome treba imati u vidu da bukva brzo i energino reaguje na razmicanje kruna, popunjavajui nastale praznine, dok su reakcije hrastova dosta usporene, te pri
prejakim zahvatima proredom moe doi do izbijanja takozvanih vodenih izbojaka (iz uspavanih pupoljaka du debla), kao i do zakorovljavanja tla
drvenastom i zeljastom vegetacijom, to kasnije oteava podmlaivanje. Ako su pak sastojine usled slabih zahvata suvie guste, sa jako izduenim i vitkim
stablima, prorede moraju biti slabijeg intenziteta (15-20 %), s tim da se ponavljaju esto, u razmaku 5-6 godina.
Prorede pregustih nenegovanih sastojina
Glavne karakteristike nenegovanih, jako zgusnutih izdanakih sastojina jesu:

izrazita izduenost stabala sa koeficijentom vitkosti preko 100, a esto i znatno vie;
rigorozna redukovanost kruna, koja se u veine stabala zavravaju biasto ili u vidu metlice, meusobno jako stenjenih;
priguen debljinski prirast stabala, pa time i ukupan tekui zapreminski prirast usled redukcije asimilacione povrine kruna;
zastupljenost bokora sa vie izbojaka iz panja;
prisutnost krndelja i drugih deformisanih vidova ostataka stare sastojine;
opta labilnost sastojine, posebno osetljivost na pritisak vlanog snega, leda, inja, kao i na jake udare vetra, koja je jae izraena to je visina stabala
vea.

Glavni i prioritetni cilj prorede u ovakvim sastojinama je njihova postepena stabilizacija. To se postie postepenim oslobaanjem stabala jaih prenika sa vitalnijom
krunom, koja preuzimaju ulogu nosilaca proizvodnje i stabilizatora (armature) sastojine. Svako stablo nadprosenog kvaliteta sa makar i skromnom, ali jo
uvek vitalnom krunom, oslobaa se (u 2-3 navrata) od suseda koji svojom krunom stenjavaju njegov razvoj. tiena stabla se ne obeleavaju, ve se kao
takva identifikuju (kao zamiljena jedra prorednih elija) pri svakoj proredi, sve dok im se ne obezbedi uzgojna prednost, da se sama mogu uspeno
suprostavljati svakoj novoj konkurenciji. Pri prvoj proredi izvri se prosecanje proseke za privlaenje drveta irine najee 9-15 metara. Ujedno se izvri i
sea krndelja i drugih zaostalih stabala iz stare sastojine. Ako bi pri tom nastale vee praznine (usled grupne zastupljenosti krndelja), onda se stara stabla
seku samo ukoliko ometaju razvoj perspektivnim stablima.
Smatra se da je sastojina dovedena u stabilno stanje, kad se broj stabala po hektaru pri visini glavnog sprata izmeu 15-20 metara, viekratnim proreivanjem svede
na 800-1.200. Dalja nega se sprovodi ve prema kvalitetu sastojina, ali se prorede izvode uvek u korist kvalitetnijih individua.
Ako se iz bilo kojih razloga ne uspe sa stabilizacijom sastojine, te ako nastanu prelomi ili izvale veih razmera, treba se opredeliti na neposrednu konverziju, istom
seom i sadnjom (rekonstrukcijom).
Postupak sa jae proreenim sastojinama
Jako razreene sastojine prepoznaju se najee po sledeim pojavama:

manje ili vie isprekidan sklop sastojine;


u prizemnom spratu dolo je do invazije korova (drvenaste, poludrvenaste i zeljaste vegetacije);
u hrastovim panjaama masovno je izraena pojava sekundarne krune (vodenih izbojaka du debla);
pojavljuju se novi izbojci na panjevima i u pridancima stabala;
krune mnogih stabala su jako uvaene, sa debelim granama.

Prvo to treba uiniti u ovakvom sluaju jeste obustava prorede dok se ne uspostavi priblino normalan sklop sastojine, to e u bukovim panjaama biti znatno lake i
bre, nego u hrastovim.
Ujedno treba vee progale uobliiti seom rubnih jako granatih stabala i na njima zasaditi vrste kojima odgovaraju konkretni stanini uslovi, a koje mogu podneti
izvesnu lateralnu zasenu.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

71

Mihaila Pupina 113


Beograd

Ako, naroito u hrastovim umama, nema izgleda da e se sklop uspostaviti prirodnim putem u doglednom vremenu, treba pristupiti rekonstrukciji takvih delova
uma, pre nego to bi dolo do jo jae bioloke degradacije stanita (zakorovljavanjem).
Na delovima sastojina gde se sklop normalizovao, treba zapoeti sa postepenim proredama u korist kvalitetnijih i perspektivnijih stabala.
5. Uputstva za odabiranje stabala za seu kod oplodnih sea
Pripremni sek oplodne see
Cilj pripremnog seka oplodne see je da se u sastojini stvore povoljni uslovi za osemenjavanje i nicanje semena to jest da se pripremi sastojina i zemljite.
Smanjenjem broja stabala u sastojini poveava se reim osvetljavanja usled ega dolazi do poveavanja kronji i korenovog sistema onih stabala koja u sastojini
ostaju posle izvoenja pripremnog seka, ime se odupiru uticaju vetra. Izvoenjem pripremnog seka do preostalih stabala dopire vie direktne suneve
svetlosti zbog ega ona bogatije i ee plodonose.
Vaenjem odreenog broja stabala u pripremnom seku do zemljita dopire vie suneve svetlosti, a time i toplote, to dovodi do ubrzanja razlaganja mrtve umske
prostirke, humifikacije, humizacije, ime se zemljite priprema za klijanje semena.
Zemljite je pripremljeno za obnavljanje sastojine, kada izdaleka ima zelenu boju, a izbliza smeu, odnosno kada se na njemu pojavljuju trave kao znak da su uslovi
zemljita pogodni za klijanje semena.
Pripremnim sekom iz sastojine se vade 30% drvne zapremine sastojine to zavisi od biolokih karakteristika vrsta drvea, stanja sastojina u uslovima sredine.
Pripremnim sekom oplodne see iz sastojine se prvenstveno vade stabla nepoeljnih vrsta drvea, sva bolesna stabla loih feno i genotskih karakteristika. Pored ovih
stabla vade se i stabla V i I biolokog razreda. Stabla I biolokog razreda se vade zato to su jako granata, te kao takva, pored toga to imaju malu tehniku
vrednost, ometaju proces prirodnog obnavljanja, a stabla V biolokog razreda zato to u vremenu od pripremnog do zavrnog seka i to u najpovoljnijim
sastojinskim uslovima ne mogu da evoliraju u vii bioloki razred, a najee i ne plodonose.
Oplodni sek oplodne see
Cilj ovog seka ogleda se u sledeem:

da se postojei podmladak oslobodi zasene postojeih stabala


da se postojei podmladak zatiti od mraza i prevelike insolacije
da se izvri dopunsko osemenjavanje seine na mestima gde podmlatka nema ili je nedovoljne brojnosti
da se iskoristi prirast na svetlost tj, prirast kvaliteta.

Na delovima sastojine gde je podmladak obilno zastupljen, a nije ugroen od mraza i insolacije, sva stabla stare sastojine treba doznaiti za seu, a na delovima
sastojine gde je podmladak obilno zastupljen, a ugroen je od mraza i insolacije (prve godine svog razvoja), na seini je potrebno ostaviti odreen broj
stabala stare sastojine koja e do podmlatka proputati dovoljno svetlosti, a istovremeno i titi mladi podmladak od izmrzavanja i prevelike insolacije.
Najbolji indikator za ocenu kada stabla stare sastojine vie ne treba zadravati u sastojini je to kada kronje pojedinanih mladih stabalaca u sastojini poinju
dobijati kiobranast izgled, to je znak da stabla stare sastojine previe zasenjuju podmladak, a on je istovremeno u razvojnoj fazi kada je ve otporan na
mraz i direktnu sunevu svetlost. Pri sei, obaranju i privlaenju stabala mora se voditi rauna o tome da se podmlatku naini to manja teta.
Na delovima sastojine gde se podmladak nije pojavio ili je on nedovoljan za formiranje nove sastojine, treba izvriti oplodni sek oplodne see ime se sklop stare
sastojine praktino prekida, ime se omoguuje dovoljno proputanje koliine svetlosti do zemljita za nesmetan razvoj mladih biljaka. Ovim sekom se
praktino vadi polovina zapremine na tom delu sastojine u trenutku izvoenja. Iz sastojine se prvenstveno vade stabla sa jako razvijenijim krunama da ne bi
zasenjivao budui podmladak. Takoe se vade stabla podrasta ako ona nisu uklonjena u pripremnom seku. Posle see u sastojini ostaju stabla sa pravilno
razvijenom krunom koja istovremeno mogu odolevati negativnom delovanju vetra, po pravilu to su najkvalitetnija stabla stare sastojine, pa se na njima do
maksimuma intenzivira debljinski prirast - prirast kvaliteta.
Na razreenim delovima sastojine bez podmlatka gde je sklop praktino prekinut intenzitet zahvata je manji i iznosi do 30% zapremine na tom delu sastojine u
trenutku izvoenja, praktino vade se stabla koja se iz sanitarno-higijenskih razloga moraju ukloniti iz sastojine i stabla sa nepravilno formiranim deblom i
krunom iji fenotipski izgled pokazuje da e se od tih stabala dobiti slino potomstvo. Na ovim delovima sastojine potrebno je izvriti vetaku pripremu
zemljita, kako bi seme moglo doi do mineralnog sloja zemljita. Ova priprema moe se izgredno obaviti privlaenjem poseenih stabala kroz delove
sastojine ime se humusni sloj zemljita mea sa mineralnim slojem zemljita.
Izbor stabala za seu (doznaku) treba vriti po napred navedenim principima i to u godini punog uroda semena, pri emu treba teiti da u sastojini ostanu stabla koja
nisu plodonosila, a koja e svakako plodonositi u narednim godinama i po potrebi izvriti dopunsko osemenjavanje seine, ali pri tome mora se voditi rauna
da na doznaavanje stabala koja nisu plodnosila ne remeti napred navedene principe.
Najvaniji momenat za uspeh prirodnog obnavljanja je taj da se sea doznaenih stabala na delovima sastojine bez podmlatka ili sa nedovoljno podmlatka po
brojnosti izvri u godini posle punog uroda semena, znai onda kada je zrelo seme palo na zemlju. Sea stabala, na delovima sastojine gde podmladak po
brojnosti i kvalitetu zadovoljava, ne zavisi od punog uroda semena i nju treba izvriti prema uzgojnim zahtevima sastojine.
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

72

Mihaila Pupina 113


Beograd

Napred navedeno odnosi se na oplodne see kratkog podmladnog razdoblja (do 20 godina). Kod oplodnih sea dugog podmladnog razdoblja (preko 20 godina),
oplodne see se izvode na veim ili manjim grupama, prugama, na krugove itd, prema zateenim uzgojnim potrebama sastojine po istim principima kao i
oplodne see na velikim povrinama. Pri ovome treba voditi rauna da oplodne see ne preu 1/4 povrine odseka u jednom ureajnom periodu.
Zavrni sek oplodne see
Zavrni sek izvodi se kada je podmladak dovoljno odrastao da mu vie nije potrebna zatita matine sastojine, ije bi dalje zadravanje predstavljalo smetnju
njegovom pravilnom razvoju. Kriterijumi za odreivanje vremena izvoenja zavrnog seka su izgled (stanje) i visina podmlatka. Zaostajanje u rastu,
zakrivljenost u pravcu dopiranja svetlosti, kiobranast izgled podmlatka, mozaian - horizontalan raspored listova i bledo - zelenkasta boja lia su pouzdan
znak da treba podmladak osloboditi zasene. U povoljnim uslovima se zavrni sek obino izvodi 6-8 godina posle oplodnog seka, kada podmladak dostigne
visinu 1,0m.
U delovima ume gde postoji opasnost od ekstremnih temperatura vazduha, moe se u cilju osvetljavanja podmlatka izvriti naknadni sek oplodne see. Izvodi se 4-6
godina posle oplodnog seka, pri visini podmlatka 0,5-0,6m, ime se sklop svodi na 0,3-0,4, jer podmladak treba osloboditi prevelike zasene (uklanja se 4050% drvne zapremine), a u isto vreme pruiti dalju zatitu podmatku.
6. Obnova bagrema resurekcijom
Bagrem se odlikuje neobino jakom izbojnom snagom i brzim rastom. Obnavljanje bagrema je mogue izvoenjem istih (resurekcionih sea), kada izdanci izbijaju iz
panja, ile sranice i bonog ilja.
Takoe obnavljanje je mogue izvriti kada se umesto see provodi krenje, koje je poznato pod imenom "kotlienje", kada iz krajeva ila koji ostanu u tlu naredne
godine se javljaju mnogobrojni izdanci. Obnavljanje bagremovih sastojina na ovaj nain je bolje, jer svaki izbojak razvija vlastiti korenov sistem koji nije
deformisan u rastu. Izbojci se ne "odvaljuju", dovoljno su gusti, ravni i jednako rasporeeni.
7. Podizanje i nega plantaa mekih liara
Poumljavanje topolama planira se na mestu postojeih plantaa i domaih vrba i topola. Na mestu postojeih uma potrebno je izvriti pripremu terena koje
podrazumeva unitavanje (tarupiranje) postojee vegetacije, sakupljanje reijskog otpada, vaenje ili iveranje panjeva i iznoenje ili spaljivanje reijskog
otpada. Nakon pripreme terena potrebno je izvriti pripremu zemljita, odnosno razoravanje i tanjiranje. Posle ovoga potrebno je izvriti razmeravanje i
obeleavanje mesta sadnje sadnica i pri ovome se preporuuje trougaona sadnja umesto pravougaone, zbog bolje iskorienosti prostora za raenje buduih
plantaa. Buenje rupa moe se izvoditi runo i mainski (svrdlima).
Najpogodnije vreme za sadnju sadnica je period mirovanja vegetacije, a najbolja je jesenja sadnja. Jesenja sadnja moe poeti krajem meseca oktobra, a trajae sve do
pojave snenog pokrivaa i zamrzavanja zemljita. Prolena sadnja poinje kada se sneg otopi i zemlja otkravi, a trajae do pred otvaranje pupoljaka
(poetak vegetacije), a to je plovina meseca aprila.
Samo poumljavanje mora se izvoditi sa kvalitetnim sadnim materijalom. Manipulacija sa sadnicama od rasadnika pa do same sadnje mora biti takva da sadnice
najbezbolnije pretrpe "ok" promene stanita (rasadnik - objekat poumljavanja), od ega u najveoj meri zavisi i uspeh poumljavanja. Manipulacija sa
sadnicama u najveoj meri odnosi se na sledee:
prilikom prevoza koren sadnica mora biti u vlanoj sredini
na objektu poumljavanja sadnice se moraju staviti u zasenu i utrapiti (ako se ne koriste odmah)
sadnice prilikom samog izvoenja sadnje, nijednog trenutka ne smeju biti direktno izloene suncu ili vetru, kako ne bi dolo do isuivanja korena
Popunjavanje plantaa
Popunjavanje plantaa mekih liara treba izvriti posle prve vegetacije od podizanja plantae, sa sadnim materijalom koji je za godinu dana stariji od sadnog
materijala sa kojim je izvreno osnivanje plantae. Kako je gustina sadnje 6m x 6m svaku neprimljenu sadnicu treba zameniti novom.
Nega plantaa
Meuredna obrada - odnosno tarupiranje sprovodi se do 5 godine po potrebi i dva puta godinje. Tarupiranjem se spreava zaikarenje cele povrine i naseljavanje
nepoeljnih vrsta, takoe omoguiti pristup sadnicama radi okopavanja.
Okopavanje plantaa - izvodi se nakon osnivanja plantae, prvenstveno radi regulisanja vodnog reima zemljita i otklanjanja konkurencije korovske vegetacije tj.
poboljanju staninih uslova za rastenje i razvoj mlade plantae. Najpogodnije vreme za okopavanje je neposredno posle kie.
Ispravljanje i uvrivanje sadnica - izvodi se po potrebi nakon eventualnih poplava.
8. Rekonstrukcija devastiranih sastojina
Rekonstrukcija devastiranih sastojina poinje uklanjanjem svih stabala iz sastojine sprovoenjem iste see.
Priprema terena za poumljavanje svodi se na uspostavljanje umskog reda na povrinama gde su izvrene rekonstrukcione (iste) see. Nakon izvrenih
rekonstrukcionih (istih) sea, grane i reijski otpad je potrebno isti sloiti u gomilice (redove), izmeu kojih e se vriti sadnja sadnica, tako da ne budu
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

73

Mihaila Pupina 113


Beograd

smetnja prilikom kopanja jama i sadnje sadnica, kao i izvoenja uzgojnih mera (praenje i okopavanje). Razlaganjem granja i reijskog otpada obogauje se
zemljite, a istovremeno u prvoj godini ono slui kao smetnja razvoju korova, smanjuje isuivanje zemljita, a takoe slui i kao zasena posaenim
sadnicama. Sve ovo treba uraditi ovako oko povrine gde se vre rekonstrukcione see da nisu ugroene od poara, u suprotnom grane i reijski otpad treba
sakupiti i spaliti, to se preputa izvoau da o ovome odlui.
Posebna priprema zemljita nije potrebna. Ona se svodi na kopanje jama prenika 30 - 40cm i isto toliko duboke, merene na nioj strani.
Najpogodnije vreme za sadnju sadnica je period mirovanja vegetacije. Za podruje ove optine, jesenja sadnja moe poeti polovinom meseca oktobra, a trajae sve
do pojave snenog pokrivaa i zamrzavanja zemljita. Prolena sadnja poinje kada se sneg otopi i zemlja otkravi, a u ovoj optini to je polovina meseca
aprila, a trajae do pred otvaranje pupoljaka (poetak vegetacije).
Samo poumljavanje mora se izvoditi sa kvalitetnim sadnim materijalom. Klasino proizvedene sadnice treba da su zdepaste, jake i sa bogato oiljenim korenom koji
svojom masom prevazilaze masu nadzemnog dela sadnice. Manipulacija sa sadnicama od rasadnika pa do same sadnje mora biti takva da sadnice
najbezbolnije pretrpe "ok" promene stanita (rasadnik - objekat poumljavanja), od ega u najveoj meri zavisi i uspeh poumljavanja. Manipulacija sa
sadnicama u najveoj meri odnosi se na sledee:

prilikom prevoza koren sadnica mora biti u vlanoj sredini


na objektu poumljavanja sadnice se moraju staviti u zasenu i utrapiti (ako se ne koriste odmah) i povremeno se prskaju vodom
sadnice prilikom samog izvoenja sadnje, nijednog trenutka ne smeju biti direktno izloene suncu ili vetru, kako ne bi dolo do isuivanja korena
za raznoenje sadnica po terenu koristiti kofe, korpe, torbe od nepromoivog platna u kojima se nalazi vlana mahovina ili vlana zemlja kako bi koren
sadnica u njima bilo stalno vlaan.

9. Poumljavanje neobraslih povrina


Za poumljavanje neobraslih povrina u privatnom vlasnitvu u obzir dolaze sve kategorije zemljita sa bonitetnim klasama V, VI i VII.
Napred date preporuke u vezi s rekonstrukcijom devastiranih uma, dobrim delom se odnose i na poumljavanje neobraslih povrina.
U pogledu izbora vrsta za sadnju, treba se pridravati toga unutar koje grupe ekolokih jedinica se nalaze neobraslih povrina.
Osnovno, najkrae saeto, pravilo je da se pionirske vrste, kao to su dvoigliasti borovi i bagrem, koriste za poumljavanje kserotermnih stanita, znai, jae
insoliranih poloaja sa plitkim, skeletnim i suvim zemljitem.
Pravilo je da se za poumljavanje koriste sadnice neto manjeg uzrasta (mlae) od onih za melioraciju uma (etinari 20 - 40cm; liari 40 - 60cm.), jer ne postoji
konkurencija od izbojaka, a uslovi za prijem su neto nepovoljniji (vea insolacija i isuivanje od vetra). Takoe je pravilo da je sadnja na neobraslim
povrinama neto gua nego na seinama (dvoigliasti borovi cca 3.000 sadn./ha, smra i jela cca 2.500 kom/ha, kao i plemeniti liari, bukva 4.000
kom./ha, bagrem 3000kom/ha i EA topola 625kom/ha).
Po pravilu, to su stanini uslovi povoljniji (zemljite dublje, rastresitije i sveije) sadnice treba da su krupnije i ree razmetene, a to su uslovi nepovoljniji (plie i
suvlje, kamenitije zemljite) sadnice treba da su manjeg uzrasta, zdepastije forme i gue zasaene. Kad se radi o neobraslim povrinama na aluvijalnim ili
deluvijalnim nanosima ili o dubokim, rastresitim, sveim zemljitima vee proizvodne snage, preporuuje se osnivanje intenzivnih kultura, primenom vrsta
breg rasta, uz intenzivniju obradu zemljita i dodavanje mineralnih ubriva.
U posebno nepovoljnim edafskim uslovima krenjake rendzine, skeletni sirozemi ili slina suva zemljita, preporuuje se upotreba sadnica sa busenom. U ovu svrhu
najbolje su "kontejnerski" proizvedene sadnice.
10. Praenje i okopavanje u umskim kulturama
Praenje ima za cilj da prekidanjem kapilarnosti umanji isparavanje zemljine vlage iz dubljih slojeva i da ascedentne tokove vode zaustavi u zoni zakorenjavanja
sadnica. Razbijanjem pokorice oko sadnica poveava se infiltracija vode i pri slabijim, a pogotovu pri plahim kiama. Osim toga, praenjem se odstranjuje
konkurentska vegetacija koja crpi vodu iz istog horizonta zemljita odakle se i sadnice ovom snabdevaju.
Praenje se obavlja uglavnom u prve dve, a u nepovoljnim staninim uslovima i tri, godine nakon sadnje i to najbolje pri kraju ili odmah posle izrazitog kinog
perioda, tj. u drugoj polovini juna pa do polovine jula. Posao se najuspenije obavlja lakom motikom. Zahvata se plitko (4-7cm dubine), koliko da se polomi
(razbije) pokorica i ukloni (pokree) trava oko sadnice, obino na radijusu 20-30cm. Treba obratiti panju da se pri ovome ne odgrne zemlja od sadnica, ime
se izlae isuivanju dublji sloj zemljita u zoni zakorovjavanja biljke. Zato je bolje da se praenje izvodi blagim prigrtanjem zemljita i poseene trave ka
sadnici.
Zemlju ne treba suvie sitniti, jer se u tom sluaju bre povezuje u pokoricu posle kie a i brzina infiltracije vode slabi sa stepenom usitnjenosti zemljita. Na jae
zakorovljenim povrinama treba motikom okresati korov (paprat, aptovinu, kupinu i sl.) okolo sadnica, da ih ne bi do jeseni prekrio i pod teretom snega
polomio.
Na kamenitim, insoliranim goletima treba koristiti staro, dobro provereno iskustvo, da se polaganjem komadia kamena (ploica) okolo sadnice umanji isparavanje
vode, kao i da se uspravljanjem oveeg komada kamena sa june strane obezbedi zasena tek zasaenoj sadnici.
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

74

Mihaila Pupina 113


Beograd

U novije vreme za konzervaciju vlage oko sadnica koriste se komadi tamno obojenih polietilenskih (PVC) folija, (poput vrea za otpatke), koji se rasprostru i pritisnu
kamenjem ili zemljom, odmah po zavrnoj sadnji. Time se istovremeno eliminie i travna konkurencija, pa je praenje praktino nepotrebno. Dovoljno je
samo da se krajem prolea pregleda kultura i obnove mestimino oteene folije, ili popravi zastor stavljanjem kamena.
Treba napustiti nepotrebnu revnost u kampanjskom okopavanju kultura i kada za to nema objektivne potrebe. To su praktino sva poumljavanja izvrena na sveim
zemljitima veih nadmorskih visina, zatim na osojnim stranama i na rahlim, humoznim dubokim i sveim tlima u nizinama, kao i veina zasada pri
rekonstrukciji uma, izuzev na ekstremno kserotermnim stanitima.
Ovde ne dolazi do izraaja nedostatak vlage u zemljitu, jer je ovo sa njom dobro opskrbljeno. Zato se i ne postavlja potreba za konzervisanjem vlage okopavanjem.
Kritian faktor na ovako bogatim i sveim zemljitima je konkurentska vegetacija (korov i izbojci) koja gui zasaene biljke, te se protiv ovih treba i boriti.
Po pravilu, okopavanje nije neophodno ni na povrinama gde je izvrena prethodna priprema zemljita podrivanjem, a pogotovu ako je pri tome izvreno i skidanje
(ljutenje) travnog busena na trakama.
11. Sea izbojaka i uklanjanje korova runo
Intenzitet zakorovljavanja direktno je povezan sa ekolokim i proizvodnim karakteristikama zemljita. Ukoliko je proizvodna snaga zemljita jaa, utoliko je vei i
rizik od tetnog delovanja kako zeljaste, tako i drvenaste vegetacije, te ako se zanemari odravanje dolazi do ometanja razvoja pa i uguivanja kultura. Za
intenzitet razvoja izbojaka, pored plodnosti zemljita, presudna je i izbojna snaga panjeva koja, opet, zavisi od vrste drvea, starosti poseene ume i panjeva,
od vremena i naina izvoenja see i naina pripreme zemljita za sadnju, klimatskih i drugih faktora.
Kad se radi o vrstama koje teraju bujne izbojke kao to su grab, bagrem, kesten, lipe, hrastovi i sline, ne treba za rekonstrukciju uzimati mlade panjae koje su u
optimumu izbojne snage. Rekonstrukciju sastojina gde preovlauju ove vrste treba odloiti dok im starenjem ne oslabi izbojna snaga.
Treba nastojati da se sea obavi u vreme kada je glavnina rezervi u hrani iz ilita iscrpljena za stvaranje najmlaih granica i lia, a jo nije izvreno deponovanje
novih rezervi u korenu za naredni vegetacioni period. Za veinu naih umskih stanita to je period od poetka juna do sredine avgusta, zavisno od
nadmorske visine objekta. Dovoljno je da se u ovo vreme izvri sea ume, a izrada i iznoenje drveta moe se obavljati i kasnije, sve do poetka sadnje.
tetnom delovanju korova i izbojaka moe se dosta uspeno parirati ako se koriste snane, dobro oiljene sadnice, vrste koje brzo startuju i porastu (ari, duglazija,
borovac, smra, beli jasen, crni orah, gorski javor, trenja i sl.). Preporuljiva je rana jesenja sadnja, nakon prve jae kie, kako bi sadnice koristei jesenji
porast korena obezbedile jai porast u prvoj godini.
Ako se dovoljno vodilo rauna o svemu to je napred reeno, borba protiv korova se najee moe uspeno i ekonomino sprovesti mehanikim putem. Koriste se
kosiri ili jo bolje kratke i ojaane (putarske) kose kojima se saseca konkurentska vegetacija okolo sadnica, u preniku 0,70-1,00m. Na ostalom (veem) delu
prostora izmeu sadnica korov i izbojci se ne diraju. Ovo prvenstveno u cilju redukcije radne povrine, a zatim to ovaj vegetacioni omota titi sadnice od
suvie toplih kao i ledenih vetrova, mraza i pripeke, a smanjuje i tete od zeeva i srnee divljai.
Oslobaanje se, prema potrebi, obavlja u drugoj i treoj vegetaciji nakon sadnje, a samo izuzetno i u prvoj odnosno i u etvrtoj godini. U prvom vegetacionom
periodu sadnicama pogoduje zasena koja utie na smanjenje transpiracije i poveava procenat prijema i preivljavanja sadnica. Izuzetno, visoka paprat moe
prekriti sadnice i pod teretom snega ih oboriti na tlo ili polomiti.
Zato u septembru,oktobru treba osloboditi prekrivene sadnice, pre nego to doe do snegoloma. Ve u drugom vegetacionom periodu sadnice su se zakorenile i tee
brem porastu, u emu ih konkurentska vegetacija ometa ili ih potpuno potiskuje i gui. Zato ih tada treba energino osloboditi, omoguujui im da
maksimalno rastu u visinu, kako bi to pre prerasle kritinu zonu.
Uostalom, unapred se sa dosta sigurnosti moe proceniti gde e invazija konkurentske vegetacije, posebno izbojaka iz panjeva, biti kritina za opstanak kulture. To su
pre svega mlae i vitalnije izdanake ume na stanitima kitnjaka i graba, niziske i brdske bukove ume, kao i na boljim bonitetima stanita sladuna i cera, te
u jae obraslim umama na stanitima belog graba i crnog jasena.
Starije, kao i jae proreene, krljave i uopte slabo vitalne ume, pogotovu one na degradiranim, erodiranim, plitkim i suvim zemljitima, retko kada teraju bujne
izbojke. To vai i za izdanake ume vie puta obnovljene na prestarelim, deformisanim i natrulim panjevima. U ovakvim umama izbojci se dosta uspeno
suzbijaju prevrivanjem (kosirom, srpom ili putarskom kosom).
Visina prevrivanja zavisi od visine i blizine zasaenica koje titimo. Bitno je da tiena stabalca imaju otvoren prostor za rast u visinu, da ih konkurentska vegetacija
ne natkriljuje, niti im suvie stenjava krune. Obino se izbojci prekrauju u prvim godinama na 40-80cm od zemlje, a kasnije na visini donje treine do
polovine krune tienih stabala, sea izbojaka ili izdanaka "na ep" (do dna pridanka) pogoduje bujnom teranju novih iba, te se ne preporuuje.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

75

Mihaila Pupina 113


Beograd

8.2. Smernice za realizaciju programa gazdovanja privatnim umama na


katastarskoj parceli
Da bi se sproveo Program gazdovanje privatnim umama na katastarskoj parceli ili njenom delu (ako su razlike u stanju uma bitne) prvo treba utvrditi stanje uma na
katastarskoj parceli ili njenom delu. Ovo podrazumeva sledee:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Identifikovanje gazdinske klase - odreuje se na osnovu osnovne namene i sastojinske celine konkretne sastojine
Utvrivanje ouvanosti sastojine (ouvane, razreene, devastirane)
Odreivanje strukturnog oblika sastojine (jednodobne, raznodobne, prebirne)
Odreivanje razvojne faze sastojine (podmladak, mladik, srednjedobna sastojina, dozrevajua sastojina, zrela sastojina)
Utvrivanje starosti sastojine (kod jednodobnih uma), odnosno pripadnosti dobnom razredu
Utvrivanje stepena obnovljenosti sastojine (brojnost podmlatka)
Utvrivanje uzgojne potrebe sastojine (proreda, obnavljanje, konverzija, rekonstrukcija itd)

Na osnovu utvrenog stanja uma na katastarskoj parceli prema napred navedenim pokazateljima utvruje se i konkretna vrsta rada na katastarskoj parceli.
Prorede se planiraju kod sastojina u fazi kasnog mladika do za seu zrelih sastojina. Intenzitet proreivanja zavisi od stepena ouvanosti sastojine i razvojne faze
(starosti sastojine). Kod sastojina u fazi kasnog mladika intenzitet proreivanja je najvei i opada sa starou. Kod gusto sklopljenih sastojina intenzitet
proreivanja je najvei i opada sa stepenom sklopljenosti, tako da kod sastojina sa sklopom ispod 0,7 intenzitet proreivanje sveden je na seu samo
polusuvih i suvih stabala (sanitarna sea). Kod razreenih sastojina u izuzetnim sluajevima moe se dozvoliti i ista sea uz obavezu poumljavanja
navedenih povrina.
See obnavljanja oplodnim seama planiraju se u visokim i izdanakim zrelim sastojina prema odabranoj ophodnji.
See obnavljanja istim seama planiraju se u zrelim sastojina bagrema i vrbe prema odabranoj ophodnji.
Rekonstrukcija se planira u devastiranim sastojina, uz obavezno poumljavanje navedenih povrina.
Intenzitet sea po gazdinskim klasama u zavisnosti od stepena ouvanosti sastojina i dobnog razreda (starosti) prikazae se u daljem tekstu.
Optina Vodovac
Visoke sastojine optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa

Visoke sastojine
10191000
10193000
10211000
10281000
10351000
Visoke sastojine

Povrina
ha
37.50
6.25
6.25
6.25
12.50
68.75

Zapremina
m3
m3/ha
12588.8
2049.9
1154.7
600.1
2859.5
19253.0

335.7
328.0
184.8
96.0
228.8
280.0

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha
304.1
54.7
30.4
22.2
67.2
478.7

8.1
8.8
4.9
3.6
5.4
7.0

Glavni
m3
820.0

761.2
1581.2

Prethodni
m3

Ukupno
m3

1050.0
187.5
125.0
75.0
143.8
1581.3

1870.0
187.5
125.0
75.0
905.0
3162.4

V
%

Iv
%

14.9
9.1
10.8
12.5
31.6
16.4

61.5
34.3
41.2
33.7
134.7
66.1

Namenska celina 10
Gazdinska klasa: 10.191.000 (Visoka uma cera)
Gazdinska klasa 10.191.000 (Visoka uma cera) prostire se na 37,50ha, sa prosenom zapreminom od 335,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 8,1m3/ha. Za
ovu gazdinsku klasu ophodnja iznosi 100 godina, a irina dobnog razreda 20 godina.
Na povrini od 6,25ha (VI dobni razred) je planirano obnavljanje oplodnim seama i glavni prinos iznosi 820,0m3. Za proredne see planirana je povrina od
25,00ha, a prethodni prinos iznosi 1.050,0m3. Za ovu gazdinsku klasu ukupni prinos je 1.870,0m3, to predstavlja intezitet see 14,9% po zapremini i 61,5%
po zapreminskom prirastu.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

76

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa: 10.193.000 (Visoka uma cera, kitnjaka, sladuna, medunca i graba)
Gazdinska klasa 10.193.000 (Visoka uma cera, kitnjaka, sladuna, medunca i graba) prostire se na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 328,0m3/ha i tekuim
zapreminskim prirastom od 8,8m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda 20 godina.
Na celoj povrini planirane su proredne see i prethodni prinos iznosi 187,5m3, to predstavlja intezitet see 9,1% po zapremini i 34,3% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa: 10.211.000 (Visoka uma sladuna)
Gazdinska klasa 10.211.000 (Visoka uma sladuna) prostire se na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 184,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 4,9m3/ha.
Za ovu gazdinsku klasu ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda 20 godina.
Po dobnoj strukturi sastojine su svrstane u IV dobni razred i predviene su proredne see na celoj povrini. Ukupnim prethodnim prinosom iznosi 125,0m3, to
predstavlja intezitet proreivanja 10,8% po zapremini i 41,2% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa: 10.281.000 (Visoka uma lipa)
Gazdinska klasa 10.281.000 (Visoka uma lipa) prostire se na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 96,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,6m3/ha. Za
ovu gazdinsku klasu ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda 20 godina.
Po dobnoj strukturi sastojine su svrstane u V dobni razred. Planirane su proredne see na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 75,0m3, intezitetom
proreivanja 12,5% po zapremini i 33,7% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa: 10.351.000 (Visoka jednodobna uma bukve)
Gazdinska klasa 10.351.000 (Visoka jednodobna uma bukve) prostire se na 12,50ha, sa prosenom zapreminom od 228,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od
5,4m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda 20 godina.
Po dobnoj strukturi sastojine su svrstane u IV i VI dobni razred. Planirano je obnavljanje oplodnim seama na povrini od 6,25ha, sa ukupnim glavnim prinosom od
761,2m3. Proredne see su planirane na povrini od 6,25ha, sa ukupnim prethodnim prinosom od 143,8m3. Za ovu gazdinsku klasu ukupni prinos je 905m3,
to predstavlja intezitet see 31,6% po zapremini i 134,7% po zapreminskom prirastu.
Izdanake sastojine optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa
Izdanake sastojine
10114000
10115000
10135000
10175000
10176000
10195000
10196000
10215000
10270000
10287000
10288000
10319000
10325000
10326000
10360000
10361000
Izdanake sastojine

Povrina
ha
6.25
6.25
6.25
25.00
93.75
143.75
293.75
43.75
162.50
68.75
43.75
31.25
418.75
193.75
56.25
37.50
1631.25

Zapremina
m3
m3/ha

755.9
1162.0
3434.7
18073.5
23853.6
71038.7
11639.5
3918.9
13282.7
5548.1
5138.2
22934.2
10031.9
14486.7
6831.1
212129.8

121.0
185.9
137.4
192.8
165.9
241.8
266.0
24.1
193.2
126.8
164.4
54.8
51.8
257.5
182.2
130.0

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

27.2
50.8
98.7
513.7
839.0
2369.6
366.2
174.3
531.9
233.8
287.8
1264.5
465.6
376.5
226.0
7825.6

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

4.3
8.1
3.9
5.5
5.8
8.1
8.4
1.1
7.7
5.3
9.2
3.0
2.4
6.7
6.0
4.8

Glavni
m3

2087.7

Prethodni
m3

131.3
312.5
1881.3
2800.0
7393.8
1287.5
337.5
1362.5
418.8
387.5

17779.7
6586.0

26453.4

1531.3
743.8
18587.5

Ukupno
m3

131.3
312.5
1881.3
2800.0
9481.4
1287.5
337.5
1362.5
418.8
387.5
17779.7
6586.0
1531.3
743.8
45040.9

V
%

Iv
%

11.3
9.1
10.4
11.7
13.3
11.1
8.6
10.3
7.5
7.5
77.5
65.7
10.6
10.9
21.2

25.8
31.7
36.6
33.4
40.0
35.2
19.4
25.6
17.9
13.5
140.6
141.4
40.7
32.9
57.6

77

Mihaila Pupina 113


Beograd

Namenska celina 10
Gazdinska klasa 10.114.000 (Izdanaka uma vrba)
Izdanaka uma vrba se nalazi na 6,25ha i to su mlade sastojine bez zapremine. Za ove sastojine ophodnja je 40 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Gazdinska klasa 10.115.000 (Izdanaka meovita uma vrba)
Izdanaka meovita uma vrba se nalazi na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 121,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 4,3m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 40 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Gazdinska klasa 10.135.000 (Izdanaka meovita uma poljskog jasena)
Izdanaka meovita uma poljskog jasena se nalazi na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 185,9m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 8,1m3/ha. Za ove
sastojine ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Na celoj povrini planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 131,3m3, to predstavlja intezitet see 11,3% po zapremini i 25,8% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.175.000 (Izdanaka uma graba)
Izdanaka uma graba se nalazi na 25,00ha, sa prosenom zapreminom od 137,4m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,9m3/ha. Za ove sastojine ophodnja je
50 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Na povrini od 12,50ha, planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 312,5m3, to predstavlja intezitet see 9,1% po zapremini i 31,7% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.176.000 (Izdanaka meovita uma graba)
Izdanaka meovita uma graba se nalazi na 93,75ha, sa prosenom zapreminom od 192,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,5m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 50 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Na povrini od 75,00ha, planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 1.881,3m3, to predstavlja intezitet see 10,4% po zapremini i 36,6% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.195.000 (Izdanaka uma cera)
Gazdinska klasa izdanake ume cera se nalazi na 143,75ha, sa prosenom zapreminom od 165,9m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,8m3/ha. Za ove
sastojine ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane u ouvanim sastojinama na povrini od 125,00ha, sa ukupnim prethodnim prinosom od 2.800,0m3, intezitetom proreivanja 11,7% po
zapremini i 33,4% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.196.000 (Izdanaka meovita uma cera)
Izdanaka meovita uma cera se nalazi na 293,75ha, sa prosenom zapreminom od 241,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 8,1m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Planirano je obnavljanje oplodnim seama na povrini od 12,50ha, sa ukupnim glavnim prinosom od 2.087,7m3. Proredne see su planirane na povrini od 243,75ha,
sa ukupnim prethodnim prinosom od 7.393,8m3. Za ovu gazdinsku klasu ukupni prinos je 9.481,4m3, to predstavlja intezitet see 13,3% po zapremini i
40,0% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.215.000 (Izdanaka meovita uma sladuna)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 43,75ha, sa prosenom zapreminom od 266,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 8,4m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 1.287,5m3, intezitetom proreivanja 11,1% po zapremini i 35,2% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.270.000 (Izdanaka uma otl.)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 162,50ha, sa prosenom zapreminom od 24,1m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,1m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Planirane su proredne see (prethodni prinos) na povrini od 43,75ha u ukupnom iznosu od 337,5m3, to predstavlja intezitet proreivanja 8,6% po zapremini i 19,4%
po zapreminskom prirastu.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

78

Mihaila Pupina 113


Beograd

Gazdinska klasa 10.287.000 (Izdanaka uma lipa)


Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 68,75ha, sa prosenom zapreminom od 193,2m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 7,7m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Planirane su proredne see (prethodni prinos) na povrini od 56,25ha u ukupnom iznosu od 1.362,5m3, to predstavlja intezitet proreivanja 10,3% po zapremini i
25,6% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.288.000 (Izdanaka meovita uma lipa)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 43,75ha, sa prosenom zapreminom od 126,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,3m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na povrini od 25,00ha, sa ukupnim prethodnim prinosom od 418,8m3, intezitetom proreivanja 7,5% po zapremini i 17,9% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.319.000 (Izdanaka uma jasike)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 31,25ha, sa prosenom zapreminom od 164,4m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 9,2m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 60 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na povrini od 18,75ha, sa ukupnim prethodnim prinosom od 387,5m3, intezitetom proreivanja 7,5% po zapremini i 13,5% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.325.000 (Izdanaka uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 418,75ha, sa prosenom zapreminom od 54,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,0m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
U ovoj gazdinskoj klasi see su planirane u zrelim sastojinama kod odreene ophodnje od 30 godina. Zrele sastojine su izdvojene na povrini od 68,75ha, pa su na
ovoj povrini planirane see obnavljanja, odnosno iste see (glavni prinos). Na ostaloj povrini predvieno je prelazno gazdovanje. Planirani prinos za ovu
gazdinsku klasu iznosi 17.779,7m3, to predstavlja intezitet see 77,5% po zapremini i 140,6% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.326.000 (Izdanaka meovita uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 193,75ha sa prosenom zapreminom od 51,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 2,4m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Na povrini od 31,25ha je planirano obnavljanje istim seama kao redovni vid obnove. Planirani prinos (glavni prinos) za ovu gazdinsku klasu iznosi 6.586,0m3, to
predstavlja intezitet see 65,7% po zapremini i 141,4% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.360.000 (Izdanaka uma bukve)
ume ove gazdinske klase zauzimaju povrinu od 56,25ha, sa prosenom zapreminom od 257,5m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 6,7m3/ha. Za ovu
gazdinsku klasu ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Na povrini od 50,00ha planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 1.531,3m3, to predstavlja intezitet proreivanja 10,6% po zapremini i
40,7% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 10.361.000 (Izdanaka meovita uma bukve)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 37,50ha, sa prosenom zapreminom od 182,2m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 6,0m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Na povrini od 31,25ha planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 743,8m3, to predstavlja intezitet proreivanja 10,9% po zapremini i
32,9% po zapreminskom prirastu.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

79

Mihaila Pupina 113


Beograd

Vetaki podignute sastojine optina Vodovac


STANJE
Gazdinska klasa

Povrina
ha

Zapremina
m3

Vetaki podignute sastojine


10469000
6.25
VPS
6.25

1224.7
1224.7

m3/ha

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

196.0
196.0

67.3
67.3

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

10.8
10.8

Namenska celina 10
Gazdinska klasa 10.469.000 (Vetaki podignuta sastojina ostalih liara)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 196,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 10,8m3/ha. Za ovu gazdinsku
klasu ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Sastojine pripadaju V dobnom razredu i planira se prelazno gazdovanje na celoj povrini.
ikare optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa

Povrina
ha

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

ikare
26266000
ikare

156.25
156.25

Namenska celina 26
Gazdinska klasa 26.266.000 (ikara)
ikare zauzimaju povrinu od 156,25ha.
Izdanake sastojine optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa
Izdanake sastojine
83325000
83326000
Izdanake sastojine

Povrina
ha
6.25
6.25
12.50

Zapremina
m3
m3/ha
662.5
466.9
1129.4

106.0
74.7
90.4

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha
42.1
27.1
69.2

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

6.7
4.3
5.5

Namenska celina 83
Gazdinska klasa 83.325.000 (Izdanaka uma bagrema)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 106,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 6,7m3/ha. Za ovu gazdinsku
klasu ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Gazdinska klasa: 83.326.000 (Izdanaka meovita uma bagrema)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 74,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 4,3m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

80

Mihaila Pupina 113


Beograd

Visoke sastojine optina Vodovac


STANJE
Gazdinska klasa

Visoke sastojine
98122000
98151000
98153000
98285000
Visoke sastojine

Povrina
ha
6.25
6.25
12.50
6.25
31.25

Zapremina
m3
m3/ha
2191.3
2140.1
3645.5
331.3
8308.2

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

350.6
342.4
291.6
53.0
265.9

35.5
48.9
88.4
10.0
182.8

Glavni
m3

5.7
7.8
7.1
1.6
5.9

Prethodni
m3
206.3
187.5
437.5
43.8
875.0

Ukupno
m3
206.3
187.5
437.5
43.8
875.0

V
%

Iv
%

9.4
8.8
12.0
13.2
10.5

58.1
38.3
49.5
43.8
47.9

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.122.000 (Visoka meovita uma topola)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 350,6m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,7m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 60 godina, a irina dobnog razreda je 20 godina.
Na celoj povrini planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 206,3m3, to predstavlja intezitet proreivanja 9,4% po zapremini i 58,1% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.151.000 (Visoka uma lunjaka)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 342,4m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 7,8m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda je 20 godina.
Na celoj povrini planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 187,5m3, to predstavlja intezitet proreivanja 8,8% po zapremini i 38,3% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.153.000 (Visoka uma lunjaka i poljskog jasena)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 12,50ha, sa prosenom zapreminom od 291,6m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 7,1m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda je 20 godina.
Na celoj povrini planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 437,5m3, to predstavlja intezitet proreivanja 12,0% po zapremini i 49,5% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.285.000 (Visoka uma lipa, crnog jasena, hrasta virgilijane i otl)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 53,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,6m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 120 godina, a irina dobnog razreda je 20 godina.
Na celoj povrini planirane su proredne see (prethodni prinos) u ukupnom iznosu od 43,8m3, to predstavlja intezitet proreivanja 13,2% po zapremini i 43,8% po
zapreminskom prirastu.
Izdanake sastojine optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa
Izdanake sastojine
98195000
98196000
98270000
98287000
98288000
98325000

Povrina
ha
12.50
6.25
6.25
12.50
18.75
12.50

Zapremina
m3
m3/ha
2855.4
2919.4
129.4
1956.1
3796.3
231.9

228.4
467.1
20.7
156.5
202.5
18.6

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha
78.6
76.1
5.4
73.1
118.8
17.3

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

6.3
12.2
0.9
5.8
6.3
1.4

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

381.3
387.5

381.3
387.5

13.4
13.3

48.5
50.9

268.8
268.8

268.8
268.8

13.7
7.1

36.8
22.6

81

Mihaila Pupina 113


Beograd

STANJE
Gazdinska klasa

98326000
Izdanake sastojine

Povrina
ha
25.00
93.75

Zapremina
m3
m3/ha
1786.3
13674.8

71.5
145.9

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha
75.8
445.1

3.0
4.7

Glavni
m3

Prethodni
m3
1306.3

Ukupno
m3
1306.3

V
%
9.6

Iv
%
29.3

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.195.000 (Izdanaka uma cera)
Gazdinska klasa izdanake ume cera se nalazi na 12,50ha, sa prosenom zapreminom od 228,4m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 6,3m3/ha. Za ove
sastojine ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 381,3m3, intezitetom proreivanja 13,4% po zapremini i 48,5% po zapreminskom
prirastu.
Gazdinska klasa 98.196.000 (Izdanaka meovita uma cera)
Izdanaka meovita uma cera se nalazi na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 467,1m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 12,2m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 387,5m3, intezitetom proreivanja 13,3% po zapremini i 50,9% po zapreminskom
prirastu.
Gazdinska klasa 98.270.000 (Izdanaka uma otl.)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 20,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 0,9m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Gazdinska klasa 98.287.000 (Izdanaka uma lipa)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 12,50ha, sa prosenom zapreminom od 156,5m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 5,8m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na povrini od 6,25ha, sa ukupnim prethodnim prinosom od 268,8m3, intezitetom proreivanja 13,7% po zapremini i 36,8% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.288.000 (Izdanaka meovita uma lipa)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 18,75ha, sa prosenom zapreminom od 202,5m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 6,3m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na povrini od 12,50ha, sa ukupnim prethodnim prinosom od 268,8m3, intezitetom proreivanja 7,1% po zapremini i 22,6% po
zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.325.000 (Izdanaka uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 12,50ha, sa prosenom zapreminom od 18,6m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,4m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Gazdinska klasa 98.326.000 (Izdanaka meovita uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 25,00ha sa prosenom zapreminom od 71,5m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,0m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

82

Mihaila Pupina 113


Beograd

Vetaki podignute sastojine optina Vodovac


STANJE
Gazdinska klasa
Izdanake sastojine
98469000
98475000
98479000
VPS

Povrina
ha
18.75
6.25
6.25
31.25

Zapremina
m3
m3/ha
5551.6
750.1
328.1
6629.8

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

296.1
120.0
52.5
212.2

136.6
17.3
23.3
177.2

Glavni
m3

7.3
2.8
3.7
5.7

Prethodni
m3
568.8
75.0
43.8
687.5

Ukupno
m3
568.8
75.0
43.8
687.5

V
%

Iv
%

10.2
10.0
13.3
10.4

41.7
43.3
18.8
38.8

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.469.000 (Vetaki podignuta sastojina ostalih liara)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 18,75ha, sa prosenom zapreminom od 296,1m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 7,3m3/ha. Za ovu gazdinsku
klasu ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 568,8m3, intezitetom proreivanja 10,2% po zapremini i 41,7% po zapreminskom
prirastu.
Gazdinska klasa 98.475.000 (Vetaki podignuta sastojina crnog bora)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 120,0m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 2,8m3/ha. Za ovu gazdinsku
klasu ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 75,0m3, intezitetom proreivanja 10,0% po zapremini i 43,3% po zapreminskom
prirastu.
Gazdinska klasa 98.479.000 (Vetaki podignuta sastojina ostalih etinara)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 52,5m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,7m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 43,8m3, intezitetom proreivanja 13,3% po zapremini i 18,8% po zapreminskom
prirastu.
ikare optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa

Povrina
ha

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

ikare
98266000
ikare

81.25
81.25

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.266.000 (ikara)
ikare zauzimaju povrinu od 81,25ha.
Devastirane sastojine optina Vodovac
STANJE
Gazdinska klasa

Povrina
ha

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

Devastirane sastojine

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

83

Mihaila Pupina 113


Beograd

10197000
10216000
10271000
10289000
10329000
83271000
98271000
98329000
Devastirane sastojine

18.75
6.25
12.50
6.25
56.25
6.25
18.75
12.50
137.50

406.3
672.7
424.7
125.0
1293.8
93.8
593.8
351.9
3961.8

21.7
107.6
34.0
20.0
23.0
15.0
31.7
28.2
28.8

8.3
27.8
14.2
2.9
27.8
2.1
12.8
16.2
112.0

0.4
4.4
1.1
0.5
0.5
0.3
0.7
1.3
0.8

315.2

315.2

77.6

381.2

195.6
132.2

195.6
132.2

46.1
105.8

138.2
459.8

361.9

361.9

60.9

283.8

1004.9

1004.9

25.4

89.8

Devastirane sastojine se nalaze na 137,50ha povrine, sa prosenom zapreminom od 28,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 0,8m3/ha. Na povrini od
37,50ha planirane su iste see, uz obavezno poumljavanje posle izvrenih istih sea (prema utvrenom rekonstrukcionom razdoblju od 40 godina).
Ukupni planirani prinos za devastirane sastojine (glavni prinos) iznosi 1.004,9m3 i planiran je u gazdinskim klasama: 10.197.000 devastirana uma cera (prinos
315,2m3), 10.271.000 devastirana uma otl. (prinos 195,6m3), 10.289.000 devastirana uma lipa (prinos 132,2m3), 98.271.000 devastirana uma otl
(prinos 361,9m3).
Optina Rakovica
Izdanake sastojine - optina Rakovica
STANJE
Gazdinska klasa
Izdanake sastojine
98176000
98196000
98270000
98325000
98326000
98329000
Izdanake sastojine

Povrina
ha
6.25
12.50
6.25
87.50
31.25
25.00
168.75

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

146.9
1845.6

23.5
147.6

6.5
48.6

1.0
3.9

1997.8
241.4
418.8
4650.4

22.8
7.7
16.8
27.6

125.6
11.2
9.6
201.4

1.4
0.4
0.4
1.2

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

231.3
773.8

773.8

231.3

V
%

Iv
%

231.3

12.5

47.6

773.8

38.7

61.6

1005.1

21.6

49.9

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.176.000 (Izdanaka meovita uma graba)
Izdanaka meovita uma graba se nalazi na 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 23,5m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,0m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 50 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Gazdinska klasa 98.196.000 (Izdanaka meovita uma cera)
Izdanaka meovita uma cera se nalazi na 12,25ha, sa prosenom zapreminom od 147,6m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 3,9m3/ha. Za ove sastojine
ophodnja je 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Planirane su proredne see, sa ukupnim prethodnim prinosom od 231,3m3, intezitetom proreivanja 12,5% po zapremini i 47,6% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.270.000 (Izdanaka uma otl.)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 6,25ha i to su mlade sastojine bez zapremine. Za ove sastojine planirana je ophodnja od 80 godina, a irina dobnog razreda
10 godina.
Gazdinska klasa 98.325.000 (Izdanaka uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 87,50ha, sa prosenom zapreminom od 22,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 1,4m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
ophodnja iznosi 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

84

Mihaila Pupina 113


Beograd

U ovoj gazdinskoj klasi see su planirane u zrelim sastojinama kod odreene ophodnje od 30 godina. U zrelim sastojinama planirane su see obnavljanja, odnosno
iste see (glavni prinos). Na ostaloj povrini predvieno je prelazno gazdovanje. Planirani prinos za ovu gazdinsku klasu iznosi 773,8m3, to predstavlja
intezitet see 38,7% po zapremini i 61,6% po zapreminskom prirastu.
Gazdinska klasa 98.326.000 (Izdanaka meovita uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 31,25ha, sa prosenom zapreminom od 7,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 0,4m3/ha. Za ovu gazdinsku klasu
planirana je ophodnja od 30 godina, a irina dobnog razreda je 5 godina.
Gazdinska klasa 98.329.000 (Devastirana uma bagrema)
Ova gazdinska klasa zauzima povrinu od 25,00ha, sa prosenom zapreminom od 16,8m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 0,4m3/ha.
Vetaki podignute sastojine optina Rakovica
STANJE
Gazdinska klasa

Povrina
ha

Vetaki podignute sastojine


98469000
6.25
VPS
6.25

Zapremina
m3
m3/ha
673.1
673.1

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

107.7
107.7

26.5
26.5

Glavni
m3

4.2
4.2

Prethodni
m3

Ukupno
m3

81.3

81.3

V
%

Iv
%

12.1

30.6

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.469.000 (Vetaki podignuta sastojina ostalih liara)
Ukupna povrina ove gazdinske klase iznosi 6,25ha, sa prosenom zapreminom od 107,7m3/ha i tekuim zapreminskim prirastom od 4,2m3/ha. Za ovu gazdinsku
klasu ophodnja iznosi 80 godina, a irina dobnog razreda je 10 godina.
Proredne see su planirane na celoj povrini, sa ukupnim prethodnim prinosom od 81,3m3, intezitetom proreivanja 12,1% po zapremini i 30,6% po zapreminskom
prirastu.
ikare optina Rakovica
STANJE
Gazdinska klasa

Povrina
ha

Zapremina
m3
m3/ha

Intezitet see

PRINOS
Tekui zapreminski prirast
m3
m3/ha

Glavni
m3

Prethodni
m3

Ukupno
m3

V
%

Iv
%

ikare
98266000
ikare

68.75
68.75

Namenska celina 98
Gazdinska klasa 98.266.000 (ikara)
ikare zauzimaju povrinu od 68,75ha.

8.3. Uputstva za izradu Privremenog godinjeg plana gazdovanja privatnim


umama
Godinji plan (Zakon o umama l. 30) za ume sopstvenika kojima se gazduje u skladu sa Programom donosi pravno lice najkasnije do 30. novembra tekue godine
za narednu godinu.
Izuzetno od odredbe stava 1.ovog lana, korisnik nije duan da donese godinji izvoaki plan za radove koji se finansiraju uz uee sredstava Budeta Republike.
Godinji plan iz stava 1.ovog lana mora da bude u skladu sa programom gazdovanja privatnim umama.
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

85

Mihaila Pupina 113


Beograd

Godinji plan se izrauje za jednu ili vie optina, po katastarskim optinama.


Godinji plan sastoji se iz prikaza stanja uma i planova gazdovanja (zatite, gajenja i korienja uma).

8.4. Uputstvo za voenje evidencije gazdovanja umama


Zakon o umama (Sl. gl. RS: br. 30/10) lan 34: "Sopstvenik uma koji umama gazduje u skladu sa osnovom, odnosno korisnik uma duan je da evidentira izvrene
radove najkasnije do 28. februara tekue godine za prethodnu godinu".
Evidenciju izvrenih radova vode korisnici uma.
Evidenciju izvrenih radova u privatnim umama vre preduzea koja u njima obavljaju upravne i struno tehnike poslove.
Evidentiraju se provereni podaci o izvrenim umsko-uzgojnim radovima, seama po vrsti drvea, izraenim umskim saobraajnicama i ostalim objektima i
iskorienim drugim umskim proizvodima.
Radovi na gajenju uma (poumljeno neobraslo zemljite, rekonstruisane degradirane i devastirane ume, ikare i ibljaci, poumljene neobrasle povrine nastale
istom seom ili dejstvom elementarnih nepogoda, plantae i sl.), izgraene umske saobraajnice i drugi objekti koji imaju karakter investicionih ulaganja i
infrastrukturnih radova, evidentiraju se na osnovu dokumentacije o izvrenom prijemu tih radova (kolaudacija).
U programu, evidentiranje izvrenih radova na gajenju i sei uma vri se po katastarskim parcelama.
Ostvareni prinos razvrstava se prema vrsti prinosa na glavni prinos (redovni, vanredni i sluajni) i prethodni prinos (redovni i sluajni) i prema sortimetnoj strukturi na
oblo i prostorno.
Glavni prinos obuhvata poseenu drvnu zapreminu stabla po planu sea obnavljanja jednodobnih i raznodobnih uma, kao i drvnu zapreminu sluajnih prinosa iz ovih
uma i poseenu drvnu zapreminu sluajnih prinosa u sastojinama dva najstarija dobna razreda kod odabrane ophodnje.
Prethodni prinos obuhvata poseenu drvnu zapreminu stabala koja su predviena planom prorednih sea i sluajne prinose u sastojinama koje su planirane za proredne
see.
Redovan prinos obuhvata poseenu drvnu zapreminu stabala koja su predviena planom prorednih sea i planom sea obnavljanja (jednodobne i raznodobne ume).
Vanredni prinos obuhvata poseenu drvnu zapreminu stabala sa povrina koje e se koristiti za druge svrhe osim za proizvodnju drvne zapremine.
Sluajni prinos obuhvata poseenu drvnu zapreminu stabala koja nije predviena za seu planom sea obnavljanja (jednodobne i raznodobne ume) i planom
prorednih sea, a potreba za njihovom seom je sluajnog karaktera i rezultat je elementarnih nepogoda ili drugih nepredvidivih okolnosti.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

86

Mihaila Pupina 113


Beograd

9.0.EKONOMSKO - FINANSIJSKA ANALIZA


9.1. Obraun vrednosti uma - optina Vodovac
Vrednost uma utvrena je metodom sadanje seive vrednosti.
Radi utvrivanja procene vrednosti drvne zapremine po ovoj metodi uraeno je sledee:

izraunata neto drvna zapremina;


utvrena je sortimentna struktura;
utvrene su trine cene 1 m3 neto drvne zapremine po vrstama drvea i sortimentima ostvarene u 2012 godini.

9.1.1. Kvalifikaciona struktura ukupne drvne zapremine


SORTIMENTI
Vrsta
drvea

Bruto

Otpad

Neto

m3

m3

m3

I klasa

II klasa

III klasa

Ukupno
tehnika

Ogrevno
drvo

Celuloza

Ukupno
prostorno

m3

m3

m3

m3

m3

m3

m3

Cer

91455.0

13718.2

77736.7

77736.7

77736.7

Bag

40701.0

6105.2

34595.9

34595.9

34595.9

KrLip

28401.9

4260.3

24141.6

24141.6

24141.6

Slad

24905.6

3735.8

21169.8

21169.8

21169.8

Bk

22667.2

3400.1

19267.1

19267.1

19267.1

Gr

17310.0

2596.5

14713.5

14713.5

14713.5

Kln

6125.0

918.8

5206.3

5206.3

5206.3

Luz

5207.3

781.1

4426.2

2213.1

2213.1

Otl

5186.3

777.9

4408.4

4408.4

4408.4

Cjas

4779.4

716.9

4062.5

4062.5

4062.5

Jas

3723.3

558.5

3164.8

3164.8

3164.8

PBres

3120.6

468.1

2652.5

2652.5

2652.5

Pjas

2330.6

349.6

1981.0

1981.0

1981.0

SLip

1759.5

263.9

1495.6

1495.6

1495.6

Mle

1553.9

233.1

1320.8

1320.8

Bjas

1269.3

190.4

1078.9

32.4

64.7

323.7

755.2

151.0

755.2

25.9

51.7

258.6

603.3

120.7

603.3

221.3

442.6

442.6

2213.1

1320.8

Jav

1014.0

152.1

861.9

Tres

873.5

131.0

742.5

BlTop

839.4

125.9

713.5

BVrb

750.7

112.6

638.1

Orah

750.6

112.6

638.0

638.0

638.0

Pjav

218.8

32.8

185.9

185.9

185.9

Gled

191.4

28.7

162.7

162.7

162.7

Kest

135.3

20.3

115.0

115.0

115.0

Mles

68.1

10.2

57.9

57.9

57.9

Brek

40.0

6.0

34.0

34.0

34.0

Ukupno liari

742.5

279.5

442.6

2795.3

221423.9

713.5

638.1

638.1

265377.4

39806.6

225570.8

1623.3

222775.5

Cbor

527.5

79.1

448.4

448.4

448.4

OCet

328.1

49.2

278.9

278.9

278.9

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

559.1

742.5
713.5

87

Mihaila Pupina 113


Beograd

SORTIMENTI
Vrsta
drvea

Smr

Bruto

Otpad

m3

m3

m3

78.4

Ukupno etinari
Ukupno Vodovac

Neto

11.8

I klasa

II klasa

III klasa

Ukupno
tehnika

Ogrevno
drvo

Celuloza

Ukupno
prostorno

m3

m3

m3

m3

m3

m3

m3

66.7

934.1

140.1

794.0

266311.5

39946.7

226364.7

66.7
279.5

559.1

442.6

2795.3

221423.9

66.7

794.0

794.0

2417.2

223569.4

9.1.2. Vrednost drveta na panju


JEDININA VREDNOST SORTIMENATA

SORTIMENTI
Vrsta
drvea

I klasa

II klasa

III klasa

m3

m3

m3

Ogrevno
drvo

Celuloza

I klasa

II klasa

III klasa

Ogrevno
drvo

Celuloza

m3

m3

din/m3

din/m3

din/m3

din/m3

din/m3

Cer

77736.7

2867.5

Bag

34595.9

2867.5

KrLip

24141.6

2867.5

Slad

21169.8

2867.5

Bk

19267.1

2867.5

Gr

14713.5

2867.5

Kln

5206.3

2867.5

Luz

221.3

442.6

442.6

2213.1

15228.0

10963.0

7309.0

2867.5

Otl

4408.4

2867.5

Cjas

4062.5

2867.5

Jas

3164.8

2867.5

PBres

2652.5

2867.5

Pjas

1981.0

2867.5

SLip

1495.6

2867.5

Mle

1320.8

2867.5

Bjas

32.4

64.7

755.2

151.0

11075.0

6645.0

2867.5

Jav

25.9

51.7

603.3

120.7

10188.0

7974.0

2867.5

Tres

742.5

2867.5

BlTop

713.5

BVrb

638.1

2528.5
2528.5

Orah

638.0

2867.5

Pjav

185.9

2867.5

Gled

162.7

2867.5

Kest

115.0

2867.5

Mles

57.9

2867.5

Brek

34.0

Ukupno liari

279.5

559.1

442.6

221423.9

2867.5
1623.3

Cbor

448.4

2408.0

OCet

278.9

2408.0

Smr

66.7

2408.0

Ukupno etinari
Ukupno Vodovac

794.0
279.5

559.1

442.6

221423.9

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

2417.2

88

Mihaila Pupina 113


Beograd

UKUPNA SORTIMENTNA VREDNOST


Vrsta
drvea

I klasa

II klasa

III klasa

Ukupno
tehnika

Ogrevno
drvo

Celuloza

Ukupno
prostorno

Ukupno

din

din

din

din

din

din

din

din

Cer

222910057.5

222910057.5

222910057.5

Bag

99203599.9

99203599.9

99203599.9

KrLip

69226032.3

69226032.3

69226032.3

Slad

60704335.5

60704335.5

60704335.5

Bk

55248442.2

55248442.2

55248442.2

Gr

42190961.3

42190961.3

42190961.3

14928921.9

14928921.9

14928921.9

6346010.5

6346010.5

17803574.7

Otl

12640953.1

12640953.1

12640953.1

Cjas

11649129.1

11649129.1

11649129.1

Jas

9074956.5

9074956.5

9074956.5

PBres

7606133.4

7606133.4

7606133.4

Pjas

5680456.0

5680456.0

5680456.0

SLip

4288561.3

4288561.3

4288561.3

Mle

3787529.6

3787529.6

3787529.6

Kln
Luz

3370080.1

4852401.9

3235082.2

11457564.2

Bjas

358452.1

430142.5

788594.5

2165546.8

2165546.8

2954141.3

Jav

263431.1

412367.4

675798.6

1730048.8

1730048.8

2405847.3

2129047.1

2129047.1

2129047.1

1804005.7

1804005.7

1804005.7

1613396.3

Tres
BlTop
BVrb

1613396.3

1613396.3

Orah

1829402.3

1829402.3

1829402.3

Pjav

533175.8

533175.8

533175.8

Gled

466452.6

466452.6

466452.6

Kest

329807.3

329807.3

329807.3

Mles

166046.2

166046.2

166046.2

Brek

97495.0

97495.0

97495.0

Ukupno liari

3417402.1

638350503.9

651272461.2

Cbor

3991963.3

5694911.9

3235082.2

12921957.3

634933101.8

1079687.0

1079687.0

1079687.0

OCet

671606.3

671606.3

671606.3

Smr
Ukupno etinari
Ukupno Vodovac

Ukupna proizvodna vrednost Ukupni trokovi proizvodnje Ukupna vrednost uma

3991963.3

5694911.9

3235082.2

12921957.3

634933101.8

160545.9

160545.9

160545.9

1911839.1

1911839.1

1911839.1

5329241.2

640262343.0

653184300.3

653184300.3din
316729488.2din
336454812.1din

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

89

Mihaila Pupina 113


Beograd

9.1.3. Vrednost mladih sastojina (bez zapremine)


Poreklo sastojina

Mlade izdanake sastojine


Ukupno

Povrina

Starost
godina
1 - 10
11 - 20

ha
75.00
156.25
231.25

Trokovi podizanja
din/ha
455.66
455.66

Ukupno dinara
34174.5
71196.9
105371.4

Faktor
1,0 P

1.6386
1.6386

Ukupna vrednost
uma
din
55998.3
116663.2
172661.5

9.1.4. Ukupna vrednost uma


Ukupna vrednost uma
Ukupna vrednost mladih sastojina
Ukupno:

336454812.1din
172661.5din
336627473.7din

9.1.5. Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama


Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama sastoje se iz:
1.
2.

Pruanja struno tehnikih usluga


Obezbeivanja sredstava za infrastrukturne radove

Utvrivanje stanja na katastarskoj parceli


Doznaka stabala za seu
igosanje poseenog drveta
Pruanje struno-tehnikih poslova
Rekonstrukcija devastiranih sastojina
Poumljavanje istina
Infrastrukturni radovi

2.250,00ha
52.076,9m3
52.076,9m3

x
x
x

80,00din/ha
70,00din/m3
50,00din/m3

=
=
=

180.000,00din.
3.645.383,00din.
2.603.845,00din.
6.429.228,00 din.

37,50ha
50,00ha

x
x

45.000,00din/ha
40.000,00din/ha

=
=

1.687.500,00din.
2.000.000,00din.
3.687.500,00 din.

UKUPNO

10.116.728,00 din.

9.1.6. Ukupni trokovi

Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama


UKUPNO

10.116.728,00din.
10.116.728,00din.

Desetogodinji trokovi iznose 10.116.728,00dinara, odnosno proseni godinji trokovi iznose 1.011.672,80 dinara.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

90

Mihaila Pupina 113


Beograd

9.2. Obraun vrednosti uma - optina Rakovica


Vrednost uma utvrena je metodom sadanje seive vrednosti.
Radi utvrivanja procene vrednosti drvne zapremine po ovoj metodi uraeno je sledee:

izraunata neto drvna zapremina;


utvrena je sortimentna struktura;
utvrene su trine cene 1 m3 neto drvne zapremine po vrstama drvea i sortimentima ostvarene u 2012 godini.

9.2.1. Kvalifikaciona struktura ukupne drvne zapremine


SORTIMENTI
Vrsta
drvea

Bruto

Otpad

Neto

m3

m3

m3

I klasa

II klasa

III klasa

Ukupno
tehnika

Ogrevno
drvo

Celuloza

Ukupno
prostorno

m3

m3

m3

m3

m3

m3

m3

Bag

2397.2

359.6

2037.6

2037.6

Cer

938.6

140.8

797.8

797.8

Jav

673.1

101.0

572.2

17.2

34.3

171.6

2037.6
797.8

400.5

80.1

400.5

Otl

555.9

83.4

472.5

472.5

472.5

Slad

363.9

54.6

309.3

309.3

309.3

Kln

147.2

22.1

125.1

125.1

125.1

Orah

130.8

19.6

111.2

111.2

111.2

Gr

85.6

12.8

72.8

72.8

BVrb

31.3

4.7

26.6

Ukupno liari

5323.6

798.5

4525.0

17.2

34.3

171.6

Ukupno Rakovica

5323.6

798.5

4525.0

17.2

34.3

171.6

72.8
26.6

26.6

4326.8

106.7

4353.4

4326.8

106.7

4353.4

9.2.2. Vrednost drveta na panju


JEDININA VREDNOST SORTIMENATA

SORTIMENTI
Vrsta
drvea

I klasa

II klasa

III klasa

Ogrevno
drvo

Celuloza

I klasa

II klasa

III klasa

Ogrevno
drvo

Celuloza

m3

m3

m3

m3

m3

din/m3

din/m3

din/m3

din/m3

din/m3

Bag

2037.6

2867.5

Cer

797.8

2867.5

Jav

17.2

34.3

400.5

80.1

10188.0

7974.0

2867.5

Otl

472.5

2867.5

Slad

309.3

2867.5

Kln

125.1

2867.5

Orah

111.2

2867.5

Gr

72.8

2867.5

BVrb

26.6

Ukupno liari

17.2

34.3

4326.8

106.7

Ukupno Rakovica

17.2

34.3

4326.8

106.7

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

2528.5

91

Mihaila Pupina 113


Beograd

UKUPNA SORTIMENTNA VREDNOST


Vrsta
drvea

I klasa

II klasa

III klasa

Ukupno
tehnika

Ogrevno
drvo

Celuloza

Ukupno
prostorno

Ukupno

din

din

din

din

din

din

din

din

Bag

5842846.1

5842846.1

5842846.1

Cer

2287628.8

2287628.8

2287628.8

1148460.6

1148460.6

1597076.9

Jav

174873.8

273742.4

448616.3

Otl

1355028.2

1355028.2

1355028.2

Slad

886899.8

886899.8

886899.8

Kln

358751.1

358751.1

358751.1

Orah

318839.1

318839.1

318839.1

Gr

208700.2

208700.2

208700.2

67163.3

67163.3

67163.3

BVrb
Ukupno liari

174873.8

273742.4

448616.3

12407154.0

67163.3

12474317.3

12922933.5

Ukupno Rakovica

174873.8

273742.4

448616.3

12407154.0

67163.3

12474317.3

12922933.5

Ukupna proizvodna vrednost Ukupni trokovi proizvodnje Ukupna vrednost uma

653184300.3din
316729488.2din
336454812.1din

9.2.3. Vrednost mladih sastojina (bez zapremine)


Starost

Poreklo sastojina

Povrina

godina
11 - 20

Mlade izdanake sastojine


Ukupno Rakovica

ha
6.25
6.25

Trokovi podizanja
din/ha
455.66

Ukupno dinara
2847.9
2847.9

Faktor
1,0 P

1.6386

Ukupna vrednost
uma
din
4666.5
4666.5

9.2.4. Ukupna vrednost uma


Ukupna vrednost uma
Ukupna vrednost mladih sastojina
Ukupno:

6591553.5din
4666.5din
6596220.1din

9.2.5. Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama


Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama sastoje se iz:
1. Pruanja struno tehnikih usluga
2. Obezbeivanja sredstava za infrastrukturne radove
Utvrivanje stanja na katastarskoj parceli
Doznaka stabala za seu
igosanje poseenog drveta
Pruanje struno-tehnikih poslova

243,75ha
52.076,9m3
52.076,9m3

x
x
x

80,00din/ha
70,00din/m3
50,00din/m3

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

=
=
=

19.500,00din.
76.048,00din.
54.320,00din.
149.868,00 din.
92

Mihaila Pupina 113


Beograd

Poumljavanje istina
Infrastrukturni radovi

18,75ha

40.000,00din/ha

UKUPNO

750.000,00din.
750.000,00 din.
899.868,00 din.

9.2.6. Ukupni trokovi

Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama


UKUPNO

899.868,00din.
899.868,00din.

Desetogodinji trokovi iznose 899.868,00dinara, odnosno proseni godinji trokovi iznose 89.986,80 dinara.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

93

Mihaila Pupina 113


Beograd

10.0. NAIN PRIKUPLJANJA PODATAKA


10.1. Izbor metoda
Polazne osnove za izbor metoda bile su:

Iskustva dosadanjih inventura privatnih uma


Iskustva inventure dravnih uma
Iskustva nacionalne inventure uma
Iskustva inventure uma u drugim dravama

Osnovni principi kojih smo se rukovodili kod izbora metoda su:

Ekonominost i celishodnost
Pouzdanost (tanost) informacija
Primenljivost

Analizirajui i uvaavajui prethodno nametnulo se nekoliko moguih reenja:

Inventura privatnih uma po katastarskim parcelama (po vaeem Pravilniku ....)


Inventura po odeljenjima i odsecima
Metod uzoraka (na nivou politike - katastarske optine)
Primena fotogrametrije i ortofoto snimaka

Privatni posed u Srbiji karakterie njegova velika usitnjenost. Prosena povrina katastarskih parcela pod umom je oko 0,30ha. Kod ovakve prosene veliine
katastarske parcele da bi se dobili taksacioni podaci u granicama traene tanosti (+; - 8%) u najveem broju sluajeva (preko 95%) bilo bi potrebno
primeniti totalni premer, to ukazuje da bi se inventura privatnih uma po katastarskim parcelama pokazala vrlo neekonomina.
Drugi mogui nain inventure privatnih uma je nain kao to se radi inventura u dravnim umama (formiranjem odeljenja i odseka). Kod ovakve inventure privatnih
uma u kasnijoj fazi mogue je primenom GIS tehnologija dobiti prosene vrednosti taksacionih elemenata po katastarskim parcelama, ali samo iz
homogenijih sastojina (odseka), orjentaciono za sastojine sa stepenom homogenosti 3 i manje, dok kod heterogenijih sastojina (odseka) ovako dobijene
prosene vrednosti po katastarskim parcelama bile bi neupotrebljive. Trokovi inventure privatnih uma na ovakav nain bili bi neto vei nego trokovi kod
inventure dravnih uma.
Sledei mogui nain inventure privatnih uma je primena statistikih metoda - metoda uzoraka. Osnovni skup u okviru kojeg se trai potrebna tanost (+; - 8%) je
politika optina, kao podskupovi u okviru kojih treba zadovoljiti traenu tanost mogu biti katastarske optine i kategorije uma, odnosno oni podskupovi
koji svojom povrinom su znaajni za ocenu stanja uma. Sa ekonomskog aspekta statistiki metod je najprihvatljiviji.
Fotogrametrija u praktinoj inventarizaciji uma u Srbiji u dosadanjem periodu nije primenjivana. U poslednje vreme vre se nauna istraivanja mogunosti primene
fotogrametrije, koja e pokazati u kojoj meri je ona primenjiva u uslovima Srbije. Ortofoto snimci u inventarizaciji uma mogu posluiti kod utvrivanja
povrine i granice uma, izdvajanju sastojina uz adekvatnu proveru na terenu, utvrivanju stepena homogenosti sastojina, sklopljenosti, ouvanosti itd.
Na osnovu prethodno iznetog, za inventarizaciju privatnih uma izabran je Metod uzoraka, u kombinaciji sa ortofoto snimcima, koji je ekonomski najprihvatljiviji.

10.2. Izbor vrste i veliine uzorka


Postavljene su primerne povrine na rastojanju 250x250m, prema tome svaka primerna povrina pokriva povrinu od 6,25ha.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

94

Mihaila Pupina 113


Beograd

10.3. Radovi na inventuri privatnih uma


Faze radova na inventuri privatnih uma bile su sledee:

Priprema radnih karata

Digitalizovanje katastarskih optina


Georeferenciranje topografskih karata
Digitalizovanje dravnih uma

Projektovanje uzorka

Prikupljanje terenskih podataka na primernoj povrini

Opti podaci
Opis stanita
Opis sastojine
Premer

Obrada podataka

Priprema radnih karata, kao i projektovanje uzorka izvrena je upotrebom GIS softvera "WinGIS Profesional 2003".
Na svakoj primernoj povrini od optih podataka pikupljeni su sledei podaci: izvrilac, datum premera, broj klastera, broj kruga, koordinata "X", koordinata "Y",
pripadnost okrugu, politikoj optini, katastarskoj optini, umskoj oblasti, umskom podruju, umskoj celini, gazdinskoj jedinici..
Kod opisa stanita prikupljani su sledei podaci: vrsta zemljita (nain korienja), vlasnitvo, nadmorska visina, nagib terena, ekspozicija, tip zemljita, erozioni
oblici, mrtvi pokriva i proces humifikacije.
Kod opisa sastojine prikupljani su sledei podaci: vrsta drvea na krugu 1-6, sastojinska celina, starost sastojine, redni broj dobnog razreda, poreklo sastojine,
strukturni oblik sastojine, razvojna faza sastojine, meovitost sastojine, ouvanost sastojine, sklop sastojine, zdravstveno stanje sastojine, kvalitet sastojine,
osnovne karakteristike podmlatka, osnovna namena, uzgojna potreba, vrsta see i intenzitet see.
Primerne povrine postavljene su u obliku koncentrinih krugova (1, 2, 5 i 10 ari). Na prvom koncentrinom krugu od 1 ara, merena su sva stabla prenika iznad 5 cm,
na drugom koncentrinom krugu od 2 ara, merena su sva stabla prenika preko 15 cm, na treem koncentrinom krugu od 5 ari, merena su sva stabla iznad 30
cm i na etvrtom koncentrinom krugu od 10 ari, merene su sva stabla prenika preko 50 cm.
Primerna povrina u obliku koncentrinih krugova izgleda:

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

95

Mihaila Pupina 113


Beograd

Svakom premerenom stablu na krugu odreuje se: vrsta drvea, prsni prenik (mm), visina stabla (dm), tehnika klasa i stepen suenja.
Obrada podataka izvrena je softverom "Osnova" koji se koristi za obradu podataka kod sastojinske inventure uma.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

96

Mihaila Pupina 113


Beograd

10.4. Ocena pouzdanosti primenjenog metoda - optina Vodovac


Statistike greke utvrenih zapremina i broja stabala po sastojinskim celinama prikazane su sledeom tabelom:

Sastojinska celina

ha

kom/ha

m3/ha

Broj
primernih
povrina sa
zapreminom
kom.

115.Izdanaka meovita uma vrba

6.25

1000.0

121.0

122.Visoka meovita uma topola

6.25

250.0

350.6

135.Izdanaka meovita uma poljskog jasena

6.25

1570.0

185.9

151.Visoka uma lunjaka

6.25

370.0

342.4

Greka
za N

Greka
za V

Potreban broj
primernih
povrina za
N
kom.

Potreban broj
primernih
povrina za
V
kom.

153.Visoka uma lunjaka i poljskog jasena

12.50

610.0

291.6

42.62

2.51

57

175.Izdanaka uma graba

25.00

1322.5

137.4

10.76

33.26

69

176.Izdanaka meovita uma graba

87.50

1573.9

206.6

14

13.73

20.49

41

92

191.Visoka uma cera

37.50

655.0

335.7

24.15

18.78

55

33

6.25

790.0

328.0

195.Izdanaka uma cera

137.50

1393.2

194.2

22

10.89

13.24

41

60

196.Izdanaka meovita uma cera

275.00

1609.8

268.9

44

6.63

7.49

30

39

193.Visoka uma cera, kitnjaka, sladuna, medunca i graba

197.Devastirana uma cera

18.75

21.7

211.Visoka uma sladuna

6.25

420.0

184.8

43.75

1728.6

266.0

215.Izdanaka meovita uma sladuna


216.Devastirana uma sladuna

15.15

11

24.18

22.44

64

55

6.25

790.0

328.0

270.Izdanaka uma OTL

62.50

1543.0

64.8

10

12.57

16.97

25

45

271.Devasrirana uma OTL

37.50

125.0

29.7

100.00

16.43

938

25

6.25

790.0

328.0

281.Visoka uma lipa


285.Visoka uma lipa, crnog jasena, hrasta virgilijane i OTL

6.25

790.0

328.0

287.Izdanaka uma lipa

68.75

1626.4

221.7

11

23.92

18.39

98

58

288.Izdanaka meovita uma lipa

50.00

1338.8

186.9

34.02

11.51

145

17

289.Devastirana uma lipa

6.25

790.0

328.0

319.Izdanaka uma jasike

31.25

2374.0

164.4

32.05

14.53

80

17

325.Izdanaka uma bagrema

187.50

1816.7

127.1

30

10.13

11.44

48

61

326.Izdanaka meovita uma bagrema

81.25

1869.2

151.2

13

17.36

20.04

61

82

329.Devastirana uma bagrema

68.75

81.8

28.7

11

100.00

18.49

1719

59

351.Visoka (jednodobna) uma bukve

12.50

595.0

228.8

19.33

11.50

12

360.Izdanaka uma bukve

50.00

1362.5

289.7

10.38

24.75

13

77

361.Izdanaka meovita uma bukve

37.50

1493.3

182.2

18.67

29.12

33

79

469.Vetaki podignuta sastojina ostalih li}ara

25.00

912.5

271.1

35.89

27.53

81

47

475.Vetaki podignuta sastojina crnog bora

6.25

790.0

328.0

479.Vetaki podignuta sastojina ostalih etinara

6.25

790.0

328.0

1425.00

1376.0

1168.0

228.0

4.67

4.87

78

85

Ukupno Vodovac

Statistika greka utvrene zapremine i broja stabala po jedinici povrine na nivou optine Vodovac je zadovoljavajua i ona kod zapremine iznosi 4,87 %, a kod
broja stabala je 4.67 %, to je daleko ispod traene tanosti +; - 8,0%. Po sastojinskim celinama statistike greke u granicama traene tanosi (+; - 8,0%)
dobijene su kod sastojinskih celina sa povrinom privatnih uma preko 250 ha (broj primernih povrina preko 60), dok kod sastojinskih celina sa povrinom
privatnih uma ispod 250 ha (broj primernih povrina ispod 60) statistike greke odstupaju od traene tanosti.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

97

Mihaila Pupina 113


Beograd

Statistike greke utvrenih zapremina i broja stabala po katastarskim optinama prikazane su sledeom tabelom:

Katastarska optina

1. Vodovac
2. Jajinci
3. Kumodra
4. Rakovica selo
5. Beli potok
6. Zuce
7. Pinosava
Vodovac

ha
56.25
25.00
31.25
81.25
31.25
50.00
1150.00

kom/ha
432.2
580.0
750.0
961.5
1228.0
680.6
1520.1

m3/ha
200.2
230.1
261.5
44.6
205.3
69.3
197.9

Broj
primernih
povrina sa
zapreminom
kom.
9
4
5
13
5
8
184

1425.00

1376.0

1168.0

228

%
20.00
14.48
31.23
16.57
36.35
31.32
5.11

Potreban broj
primernih
povrina za
N
kom.
72
42
99
105
85
194
64

Potreban broj
primernih
povrina za
V
kom.
56
13
76
56
103
123
75

4.87

78

85

Greka za
N

Greka za
V

%
22.63
25.78
35.65
22.77
32.94
39.41
4.73
4.67

Po katastarskim optinama statistike greke u granicama traene tanosi ( +; - 8,0%) dobijene su kod katastarskih optina sa povrinom privatnih uma preko 250 ha
(broj primernih povrina preko 60), dok kod katastarskih optina sa povrinom privatnih uma ispod 250 ha (broj primernih povrina ispod 60) statistike
greke odstupaju od traene tanosti.

10.5. Ocena pouzdanosti primenjenog metoda - optina Rakovica


Statistike greke utvrenih zapremina i broja stabala po sastojinskim celinama prikazane su sledeom tabelom:

Sastojinska celina

176.Izdanaka meovita uma graba


196.Izdanaka meovita uma cera
325.Izdanaka uma bagrema
326.Izdanaka meovita uma bagrema
329.Devastirana uma bagrema
469.Vetaki podignuta sastojina ostalih liara
Ukupno Rakovica

ha

kom/ha

m3/ha

Broj
primernih
povrina sa
zapreminom
kom.

6.25
12.50
25.00
6.25
25.00
6.25
81.25

800.0
665.0
1437.5
470.0

23.5
147.6
79.9
38.6
16.8
107.7
65.5

1
2
4
1
4
1
13.0

1150.0
730.8

Greka
za N

Greka
za V

2.26
8.91

37.62
5.22

Potreban broj
primernih
povrina za
N
kom.

Potreban broj
primernih
povrina za
V
kom.

0
5

44
2

20.88
23.47

22.74

27
112

105

Statistika greka utvrene zapremine i broja stabala po jedinici povrine na nivou optine Rakovica je zadovoljavajua i ona kod zapremine iznosi 22,74 %, a kod
broja stabala je 23,47 %, to je daleko ispod traene tanosti +; - 8,0%. Po sastojinskim celinama statistike greke u granicama traene tanosi (+; - 8,0%)
dobijene su kod sastojinskih celina sa povrinom privatnih uma preko 250 ha (broj primernih povrina preko 60), dok kod sastojinskih celina sa povrinom
privatnih uma ispod 250 ha (broj primernih povrina ispod 60) statistike greke odstupaju od traene tanosti.

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

98

Mihaila Pupina 113


Beograd

Statistike greke utvrenih zapremina i broja stabala po katastarskim optinama prikazane su sledeom tabelom:

Katastarska optina

1. Kneevac
2. Resnik
3. Stara Rakovica
Ukupno Rakovica

ha
37.50
37.50
6.25

kom/ha
611.7
971.7

m3/ha
56.1
81.7
25.0

Broj
primernih
povrina sa
zapreminom
kom.
6
6
1

81.25

730.8

65.5

13

%
30.42
33.24

Potreban broj
primernih
povrina za
N
kom.
140
64

Potreban broj
primernih
povrina za
V
kom.
87
104

22.74

112

105

Greka za
N

Greka za
V

%
38.70
26.17
23.47

Po katastarskim optinama statistike greke u granicama traene tanosi ( +; - 8,0%) dobijene su kod katastarskih optina sa povrinom privatnih uma preko 250 ha
(broj primernih povrina preko 60), dok kod katastarskih optina sa povrinom privatnih uma ispod 250 ha (broj primernih povrina ispod 60) statistike
greke odstupaju od traene tanosti.

10.6. Uesnici na izradi Programa


Na izradi ovog projekta uestvovali su:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

Vamovi Brano, mr.- rukovodilac projekta


Vukovi edo, dipl.ing.umarstva
eki Radoje, dipl.ing.umarstva
Petrovi Zoran, dipl.ing.umarstva
aldovi Goran, dipl.ing.umarstva
alov Miomir, dipl.ing.umarstva
Bakovi Zvonimir, dipl.ing.umarstva
Kati Dragan, dipl.ing.umarstva
ivanovi Darko, dipl.ing.umarstva
Ivoevi Neboja, dipl.ing.umarstva

10.7. Obrada podataka


Izvrena je kompjuterska obrada podataka po jedinstvenom programu za sve dravne, kojima gazduje JPSrbijaume Beograd, u Birou za planiranje i projektovanje
u umarstvu. Kompjuterska obrada podataka izvrena je u Odseku za informatiku Biroa.
-

Unos terenskih podataka - Mira Medarevi


Obrada podataka i planova dipl.in. Aleksandra Kati
Tekstualni deo osnove dip.in. Svetlana Mihailovi
Priprema za tampu - dipl.in. Aleksandra Kati

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

99

Mihaila Pupina 113


Beograd

11.0. ZAVRNE ODREDBE


Usaglaavanje ovog Programa gazdovanja privatnim umama sa zakonskim propisima, vreno je za sve vreme izrade Programa, a naroito se vodilo rauna o
usaglaavanju sa odredbama Zakona o umama i Pravilnikom o sadrini osnova i programa gazdovanja umama ....
Vanost ovog Programa gazdovanja privatnim umama za optine Vodovac i Rakovicu bie u vremenu 01.01.2012. godine do 31.12.2021. godine, a njeno
sprovoenje poinje od dana davanja saglasnosti od strane Ministarstva poljoprivrede, trgovine, umarstva i vodoprivrede.
Izrada novog Programa gazdovanja privatnim umama na teritoriji optine Vodovac i Rakovice realizovae se u zadnjoj godini vanosti ovog Programa., tj. 2021.
godine.

Projektant:

mr. Brano Vamovi

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

M. P.

Direktor:

dipl.ing. Ljubomir Joka

100

Mihaila Pupina 113


Beograd

Sadraj:
0. UVOD...................................................................................................................................................................................................................................................... 3
1.0. OPTI OPIS ........................................................................................................................................................................................................................................ 4
1.1. GEOGRAFSKI POLOAJ ........................................................................................................................................................................................................................ 4
1.2. POVRINA .......................................................................................................................................................................................................................................... 4
1.2.1. Povrina - optina Vodovac ...................................................................................................................................................................................................... 4
1.2.2. Povrina - optina Rakovica ....................................................................................................................................................................................................... 5
2.0. EKOLOKE KARAKTERISTIKE .................................................................................................................................................................................................. 6
2.1. RELJEF ............................................................................................................................................................................................................................................... 6
2.2. GEOLOKA PODLOGA I TIPOVI ZEMLJITA ........................................................................................................................................................................................... 6
2.2.1. Geoloki sastav .......................................................................................................................................................................................................................... 6
2.2.2. Zemljite .................................................................................................................................................................................................................................... 8
2.3. HIDROGRAFSKE KARAKTERISTIKE ...................................................................................................................................................................................................... 9
2.4. KLIMA ................................................................................................................................................................................................................................................ 9
3.0. PRIVREDNE KARAKTERISTIKE ............................................................................................................................................................................................... 11
3.1. OPTE PRIVREDNE KARAKTERISTIKE ................................................................................................................................................................................................ 11
3.1.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 11
3.1.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 11
3.2. ORGANIZACIJA GAZDOVANJA PRIVATNIM UMAMA .......................................................................................................................................................................... 12
3.3. OTVORENOST PRIVATNIH UMA UMSKIM KOMUNIKACIJAMA .......................................................................................................................................................... 12
4.0. FUNKCIJE UMA ........................................................................................................................................................................................................................... 13
4.1. OSNOVNE POSTAVKE I KRITERIJUMI PRI PROSTORNO - FUKCIONALNOM REONIRANJU UMA I UMSKIH STANITA............................................................................. 13
4.2. FUNKCIJE UMA I NAMENA POVRINA .............................................................................................................................................................................................. 13
4.2.1 Optina Vodovac ..................................................................................................................................................................................................................... 13
4.2.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 13
4.3. GAZDINSKE KLASE ........................................................................................................................................................................................................................... 14
4.3.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 14
4.3.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 15
5.0. STANJE PRIVATNIH UMA ......................................................................................................................................................................................................... 16
5.1. STANJE UMA PO OSNOVNOJ NAMENI ............................................................................................................................................................................................... 16
5.1.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 16
5.1.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 16
5.2. STANJE UMA PO GAZDINSKIM KLASAMA ......................................................................................................................................................................................... 17
5.2.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 17
5.2.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 20
5.3. STANJE UMA PO POREKLU I OUVANOSTI........................................................................................................................................................................................ 22
5.3.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 22
5.3.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 25
5.4. STANJE UMA PO MEOVITOSTI ........................................................................................................................................................................................................ 26
5.4.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 26
5.4.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 28
5.5. STANJE UMA PO VRSTAMA DRVEA ................................................................................................................................................................................................ 29
5.5.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 29
5.5.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 32
5.6. STANJE UMA PO DEBLJINSKOJ STRUKTURI ...................................................................................................................................................................................... 33
5.6.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 33
5.6.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 34
5.7. STANJE UMA PO DOBNOJ STRUKTURI .............................................................................................................................................................................................. 35

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

101

Mihaila Pupina 113


Beograd

5.7.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 35


5.7.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 39
5.8. STANJE UMA PO KATASTARSKIM OPTINAMA ................................................................................................................................................................................. 40
5.8.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 40
5.8.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 41
5.9. ZDRAVSTVENO STANJE SASTOJINA ................................................................................................................................................................................................... 42
5.9.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................... 43
5.9.2. Optina Rakovica ..................................................................................................................................................................................................................... 43
5.10. STANJE KULTURA I VETAKI PODIGNUTIH SASTOJINA ................................................................................................................................................................... 43
5.10.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................. 43
5.10.2. Optina Rakovica ................................................................................................................................................................................................................... 44
5.11. STANJE NEOBRASLIH POVRINA ..................................................................................................................................................................................................... 45
5.11.1. Optina Vodovac .................................................................................................................................................................................................................. 45
5.11.2. Optina Rakovica ................................................................................................................................................................................................................... 45
5.12. STANJE ZATIENIH DELOVA PRIRODE ........................................................................................................................................................................................... 45
5.13. OPTI OSVRT NA ZATEENO STANJE ............................................................................................................................................................................................... 46
6.0. DOSADANJE GAZDOVANJE ..................................................................................................................................................................................................... 49
7.0. PLANIRANJE GAZDOVANJA UMAMA .................................................................................................................................................................................. 52
7.1. MOGUI STEPEN I DINAMIKA UNAPREIVANJA STANJA UMA .......................................................................................................................................................... 52
OPTINA VODOVAC .............................................................................................................................................................................................................................. 53
7.2. CILJEVI GAZDOVANJA UMAMA ....................................................................................................................................................................................................... 53
7.2.1. Opti ciljevi gazdovanja umama............................................................................................................................................................................................. 53
7.2.2. Posebni ciljevi gazdovanja umama......................................................................................................................................................................................... 53
7.2.3. Mere za postizanje ciljeva gazdovanja umama ...................................................................................................................................................................... 54
7.2.3.1. Mere uzgojne prirode .................................................................................................................................................................................................................................. 54
7.2.3.2. Mere ureajne prirode ................................................................................................................................................................................................................................. 55

7.2.4. Planovi gazdovanja .................................................................................................................................................................................................................. 56


7.2.4.1. Plan gajenja uma ........................................................................................................................................................................................................................................ 56
7.2.4.1.1. Plan sea obnavljanja i podizanja novih uma ......................................................................................................................................................................................... 56
7.2.4.1.2. Plan rasadnike proizvodnje ..................................................................................................................................................................................................................... 57
7.2.4.1.3. Plan nege uma ......................................................................................................................................................................................................................................... 57

7.2.5. Plan korienja uma ............................................................................................................................................................................................................... 59


7.2.6. Plan zatite ume ...................................................................................................................................................................................................................... 62
7.2.7. Plan izgradnje umskih saobraajnica ...................................................................................................................................................................................... 63
OPTINA RAKOVICA ............................................................................................................................................................................................................................... 63
7.3. CILJEVI GAZDOVANJA UMAMA ....................................................................................................................................................................................................... 63
7.3.1. Opti ciljevi gazdovanja umama............................................................................................................................................................................................. 63
7.3.2. Posebni ciljevi gazdovanja umama......................................................................................................................................................................................... 63
7.3.3. Mere za postizanje ciljeva gazdovanja umama ...................................................................................................................................................................... 64
7.3.3.1. Mere uzgojne prirode .................................................................................................................................................................................................................................. 64
7.3.3.2. Mere ureajne prirode ................................................................................................................................................................................................................................. 65

7.3.4. Planovi gazdovanja .................................................................................................................................................................................................................. 65


7.3.4.1. Plan gajenja uma ........................................................................................................................................................................................................................................ 65
7.3.4.1.1. Plan sea obnavljanja i podizanja novih uma ......................................................................................................................................................................................... 65
7.3.4.1.2. Plan rasadnike proizvodnje ..................................................................................................................................................................................................................... 66
7.3.4.1.3. Plan nege uma ......................................................................................................................................................................................................................................... 66

7.3.5. Plan korienja uma ............................................................................................................................................................................................................... 67


7.3.6. Plan zatite ume ...................................................................................................................................................................................................................... 68
7.3.7. Plan izgradnje umskih saobraajnica ...................................................................................................................................................................................... 68
8.0. SMERNICE ZA SPROVOENJE PROPISANIH MERA I PLANOVA GAZDOVANJA UMAMA.................................................................................... 69
8.1. SMERNICE ZA REALIZACIJU PLANIRANIH RADOVA ............................................................................................................................................................................ 69
8.2. SMERNICE ZA REALIZACIJU PROGRAMA GAZDOVANJA PRIVATNIM UMAMA NA KATASTARSKOJ PARCELI ........................................................................................ 76
8.3. UPUTSTVA ZA IZRADU PRIVREMENOG GODINJEG PLANA GAZDOVANJA PRIVATNIM UMAMA ......................................................................................................... 85
8.4. UPUTSTVO ZA VOENJE EVIDENCIJE GAZDOVANJA UMAMA ........................................................................................................................................................... 86
Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

102

Mihaila Pupina 113


Beograd

9.0.EKONOMSKO - FINANSIJSKA ANALIZA.................................................................................................................................................................................. 87


9.1. OBRAUN VREDNOSTI UMA - OPTINA VODOVAC......................................................................................................................................................................... 87
9.1.1. Kvalifikaciona struktura ukupne drvne zapremine ................................................................................................................................................................... 87
9.1.2. Vrednost drveta na panju ......................................................................................................................................................................................................... 88
9.1.3. Vrednost mladih sastojina (bez zapremine) ............................................................................................................................................................................. 90
9.1.4. Ukupna vrednost uma ............................................................................................................................................................................................................. 90
9.1.5. Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama ................................................................................................................................................ 90
9.1.6. Ukupni trokovi........................................................................................................................................................................................................................ 90
9.2. OBRAUN VREDNOSTI UMA - OPTINA RAKOVICA .......................................................................................................................................................................... 91
9.2.1. Kvalifikaciona struktura ukupne drvne zapremine ................................................................................................................................................................... 91
9.2.2. Vrednost drveta na panju ......................................................................................................................................................................................................... 91
9.2.3. Vrednost mladih sastojina (bez zapremine) ............................................................................................................................................................................. 92
9.2.4. Ukupna vrednost uma ............................................................................................................................................................................................................. 92
9.2.5. Trokovi realizacije Programa gazdovanja privatnim umama ................................................................................................................................................ 92
9.2.6. Ukupni trokovi........................................................................................................................................................................................................................ 93
10.0. NAIN PRIKUPLJANJA PODATAKA ...................................................................................................................................................................................... 94
10.1. IZBOR METODA .............................................................................................................................................................................................................................. 94
10.2. IZBOR VRSTE I VELIINE UZORKA ................................................................................................................................................................................................... 94
10.3. RADOVI NA INVENTURI PRIVATNIH UMA ....................................................................................................................................................................................... 95
10.4. OCENA POUZDANOSTI PRIMENJENOG METODA - OPTINA VODOVAC ............................................................................................................................................ 97
10.5. OCENA POUZDANOSTI PRIMENJENOG METODA - OPTINA RAKOVICA ............................................................................................................................................. 98
10.6. UESNICI NA IZRADI PROGRAMA.................................................................................................................................................................................................... 99
10.7. OBRADA PODATAKA....................................................................................................................................................................................................................... 99
11.0. ZAVRNE ODREDBE ................................................................................................................................................................................................................. 100
TABELARNI DEO ................................................................................................................................................................................................................................ 104
0. UVOD.................................................................................................................................................................................................................................................. 105

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

103

Mihaila Pupina 113


Beograd

TABELARNI DEO

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

104

Mihaila Pupina 113


Beograd

0. UVOD
Tabelarni deo Programa gazdovanja privatnim umama na nivou Optine i
katastarskih optina dat je u sledeim tabelama:
- iskaz povrina
- tabela debljinskih razreda
- tabela dobnih razreda
- plan gajenja
- plan sea obnavljanja jednodobnih uma
- plan prorednih sea

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

105

Mihaila Pupina 113


Beograd

OPTINA VODOVAC

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

106

Mihaila Pupina 113


Beograd

OPTINA RAKOVICA

Program gazdovanja za privatne sume na teritoriji optina Vodovac i Rakovica

107