Вы находитесь на странице: 1из 2

9.

PRAVI I NEPRAVI ARBITRAŽNI SUDOVI


U pravnom svetu se neke ustanove uspostavljaju neposredno zakonom, sa
ovlašćenjem da vrše sudsku funkciju u određenim trgovačkim
(građanskopravnim) stvarima.
One ne sparaju u red državnih sudova, iako se zbog bliskosti sa arbitražnim
sudstvom često označavaju kao arbitražni sudovi, redovno sa dodatkom uže
pravne oblasti u kojoj deluju. Primer su državne privredne arbitraže koje su
kod nas uspostavljene 1946. godine.

U zakonskim tekstovima se arbitražnim sudovima označavaju i neke


ustanove koje nisu ovlašćene da vrše sudsku funkciju.
To su: posredovanje, mirenje i drugi slični nastupi
sa ciljem da se sporovi i nesporazumi između određenih subjekata otklone
mirnim putem. Takav slučaj je sa našom arbitražom za radne sporove,
uspostavljen 1996. godine.

Sreće se i pojava da se i privatnopravnim aktima formiraju pojedine


ustanove, koje se označavaju kao arbitraže i koje su slične arbitražnim
sudovima, iako im se ne daje ovlašćenje da vrše sudsku funkciju. Tako npr.

• postoje arbitraže za mirenje,


• za procenu visine štete,
• za utvrđivanje kvaliteta i dr.
Izgleda da se u skorije vreme ne može očekivati konvencija da se ove druge
ustanove označavaju posebnim imenom, izbegavajući korišćenje naziva
arbitraža.
Upravo to je dovelo da se u literaturi rasprostrani upotreba oznake „pravi“
arbitražni sud (prava arbitraža) da bi se otklonile moguće pometnje koje bi
mogle nastati.
Upotrebom oznake „nepravi“ arbitražni sud, upravo se saopštava da te
institucije nisu arbitražni sudovi kao oni koji su ovde određeni i prisutni u
oblasti trgovačkog, odnosno građanskog prava. Vidi se da je to iskaz
negacije da su te ustanove arbitražni sudovi i pored nekih bliskosti sa
arbitražnim sudovima, pa i kada deluju u istim pravnim oblastima.
Osnovna karakteristika „pravog“ arbitražnog suda je:
 da se uspostavlja voljom stranaka,
 sa ovlašćenjem da sprovođenjem utvrđenog postupka
 reši određeni spor odlukom koja ima snagu sudske presude.

1
Izostanak bilo koje od ovih bitnih crta čini da formirano telo nije arbitražni
sud, pa i kad je takvo telo uspostavljeno i označeno kao arbitražni sud u
zakonskom tekstu, pravilima ustanove ili u pojedinačnom aktu stranaka.
Međutim, pošto se u ovim aktima koristi naziv arbitražni sud, ta oznaka se
mora koristiti i upravo tu se treba upotrebiti pridev „nepravi“ da bi se
saopštila ograda da ova tela nisu arbitražni sudovi.