Вы находитесь на странице: 1из 457

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.

pl

Liliana Madelska

Liliana Madelska

55,00 z z VAT
ISBN 97883-242-1762-5

www.universitas.com.pl

9 788324 217625

universitas

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

PODRCZNIK DO NAUKI
JZYKA POLSKIEGO
DLA CUDZOZIEMC W

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Liliana Madelska

Krakw

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Copyright by Liliana Madelska and Towarzystwo Autorw


i Wydawcw Prac Naukowych UNIVERSITAS, Krakw 2012

ISBN 9788324218219
TAiWPN UNIVERSITAS

Projekt okadki i stron tytuowych


Sepielak

Przekad
Olga Leshkova

www.universitas.com.pl

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1. ...................................................
2. .................................
.2. ...............................................
3. , : WYMOWA I ORTOGRAFIA.......
3.1. ......................................................
3.2. ..................................................
3.3. .............................................
3.4. ...................................................
3.5. ............................................
3.6. ...............................................
X.3. ...............................................
4. : CZASOWNIK.............................................
4.1. ...........................
4.2. : ............................
4.3. : .........................
4.4. ..........................................
4.5. ..............................................
4.6. ..............................................
4.7. ...........................................
4.8. ........................
4.9. ..................................
4.10. .................................
4. 11. ...................................
4.12. .......................................
4.13. - .............
4.14 : ...........................
4.15. ...................................
. 4. ..............................................
5. : RZECZOWNIK............................
5.1. : .............................................
5.2. : ...............
5.3. : ...............................................
5.4. : ......................
5.5. : ..............................
5.6. : .............................
5.7. ....................
5.8. ......................
5.9. : ................................

Praktyczna gramatyka.indb 5

9
11
17
19
19
28
31
39
40
43
47
61
61
70
73
77
83
87
92
97
103
108
112
114
118
120
124
164
191
191
196
200
203
206
218
228
231
232

2012-06-19 19:55:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.10. ?......................... 234


X.5. .............................................. 237
6. : PRZYMIOTNIK ............................. 248
6.1. .................................................. 248
6.2. ........................... 256
6.3. () ........................ 262
6.4. .......................... 264
.6. .............................................. 267
7. : ZAIMEK......................................... 276
7.1. ........................................... 276
7.2. ........................................ 280
7.3. ................................ 283
7.4. .................................... 291
7.5. ................................... 294
7.6. ,
............................................... 296
7.7. nikt, nic, aden.................... 301
.7. .............................................. 303
8. : LICZEBNIKI ...................................... 311
8.1. ............................... 311
8.3.
: ................. 314
8.4. , .............. 315
8.5. ................................... 318
8.6. :
................................................. 320
8.7. :
? ............................................... 326
8.8. :
? ............................................... 328
8.9. , .... 329
8.10. - ............. 331
8.11. ............................... 334
8.12. : .................................. 336
8.13. ...................................... 338
.8. .............................................. 341
9. : PRZYSWEK .......................................... 349
.9. ............................................... 357
10. : PRZYIMEK............................................ 359
10.1. ................................ 359
10.2. ............................ 367
.10 .............................................. 369
11. : SPJNIK ................................................ 371
11.1 ...................................... 371

Praktyczna gramatyka.indb 6

2012-06-19 19:55:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

11.2. .................................................... 375


11.3. ......................... 377
.11. ............................................. 380
12. A: PARTYKUA .......................................... 381
X.12. ............................................. 386
13. : WYKRZYKNIK .................................... 388
X.13. ............................................. 392
14. : IMIESOWY........................ 393
14.1. .......................... 393
14.2. ... 395
14.3. ................................... 398
14.4. ............................. 400
14.5. : ....................... 401
14.6. ....................................... 402
.14. ............................................. 406
15. ........................................... 411
X.15. ............................................. 412
16. ............................................... 414
Q()....................................................... 419
Q.1. .................................................. 419
Q.2. ................................. 419
Q.3. , ............................. 420
Q.4. : Czasownik ........................................... 428
Q.5. : rzeczownik................................. 436
Q.6. : przymiotnik ................................. 437
Q.7. : zaimek....................................... 437
Q.8. : liczebniki ..................................... 439
Q.11. : spjnik.............................................. 439
Q.12. : partykua.......................................... 440
Q.14. : imiesowy......................... 441
Q.16. ............................................ 443
Q.17. - ................................. 450
() ............................. 450
....................................................... 454

Praktyczna gramatyka.indb 7

2012-06-19 19:55:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Praktyczna gramatyka.indb 8

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1 |

. , .

, .
,
, ,
, , , , , , , , , ,

. .1, , ,
.1. , ,
.
, , ,
, . , , ,
, .
; ,
. ,
, ; ,
, .
, ; M K .

1.

Praktyczna gramatyka.indb 9

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(Madelska 2008):
, , ,
, .

, ,
. ()
.
lilianamadelska.com

10

Praktyczna gramatyka.indb 10

1.

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

2 |

? ?
.
( )
:
, , , , ,
. ,
,
;
, ,
;
, , 1 (Odkrywamy jzyk polski)
.
: , .
, . , ,
.
, . , , , ,

. , ; , ,
-,
. , , : ,
Madelska 2007, 2008 a; 2008 b.

2.

Praktyczna gramatyka.indb 11

11

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

2, ,
, , , hotel, parking, komputer.
, , 3.


( )
, .
. , , ,
,
.
(, , ).
, .
.
, ,
,
. , , , ,
.
, , , , , ,
4.
, :
Zgkowa 1983, Kurzowa i Zgkowa 1993, Mizerski 2000, Madelska 2004.
3
, , , , .. . ., 1988; .. .
. 2006; .., .. / . , 2001;
: Bartnick i Satkiewicz 1990 Foland-Kugler 2006, , : Bartnicka i inni
2004, Bielec 2008, Kotyczka 1976, Laskowski 1972, Lewicki 2002.
4
, .
.
,
. .
2

12

Praktyczna gramatyka.indb 12

2.

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, .
, , ; .
,
, .
.
: ; , , ,
, .
: Hurra! , , ,
(. www.hurra.edu.pl).
, , Uczymy si polskiego5, 6,
7, , - 8.
. Uczmy si polskiego: (2006) DVD (2007).
, , 30
, ,

.
Universitas (www.universitas.com.

5
Bartnicka B. i in. . Warszawa, 1999.
...
6
.., .., .. . Pozna,
1998.
7
.. / . ., 2002; ..
/ . ., 2005; .. / . ., 2009.
8
.. . , 1988.

2.

Praktyczna gramatyka.indb 13

13

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

pl): .
: . Polish Explorer. Jzyk polski. 1997 (The Rosetta
Stone
Language Library. Fairfield

Language Technologies).
GrampolP 2000 ( )9.
:
. , , , (),
, , ,
( ), ,
.
: , , . ,
, . DVD , ,
. , . , , .
, :
; , -.
:
, , , ( )
.
,
. ,
,

9
, , Tewi (1998), : -
-. , .

14

Praktyczna gramatyka.indb 14

2.

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
, , ,
, , .
: , , , , ,
.
. , , , .
,
, ,
() , , : czas (= ),
rodzina (= ), uroda (= ).

, ( ), .
, .
. , , ,
, . , ,

(..), , , .
, (..), (nie chc mleka, nie lubi
szkoy).
, ,
(..), , .

2.

Praktyczna gramatyka.indb 15

15

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(..), , ,
lubi, kocha uwielbia, .
interesuj si
(..), .
(..) ,
(mwi o, opowiada o, plotkowa o),
.
,
, ,
, -, .
- , , , (),
(),
() ( dziecko ) , , ,
, . , .

16

Praktyczna gramatyka.indb 16

2.

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.2. |

, X.2.a.
, Q () Q.2.a.
.
2.
X.2.a.

?

(
komputer)
( kapusta, cebula, rka, morze, chodzi)?
( o DVD
) , ?
?
,
?
?
?
-?
- ?
? ,
?

X.2.

Praktyczna gramatyka.indb 17

17

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

- ?
?
?
- ?
, ,
?
,

?

18

Praktyczna gramatyka.indb 18

X.2.

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3 | , :
wymowa i ortografia

3.1.
, , , ,
, . 1, .
3.1.a.
, , .
3.1.a.

dyskutowa

discuss

diskutieren

discuter

informowa

inform

informieren

informer

eksportowa

export

exportieren

exporter

uniwersytet

university

Universitt

universit

gara

garage

Garage

garage

komputer

computer

Computer

ordinateur

komunikacja

communication Kommunikation communication

socjalizm

socialism

Sozialismus

socialisme

misja

mission

Mission

mission

,
.
1

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 19

19

2012-06-19 19:55:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

akwarium

aquarium

Aquarium

aquarium

dinsy

jeans

Jeans

jeans

dungla

jungle

Dschungel

jungle

dentelmen

gentleman

Gentleman

gentleman

filozofia

philosophy

Philosophie

philosophie

wirus

virus

Virus

virus

hotel

hotel

Hotel

htel

interesujcy

interesting

interessant

intressant

fantastyczny

phantastic

fantastisch

fantastique

elegancki

elegant

elegant

lgant

, , ,
, .
, telephone / tlpho

ne, ph,
) Telephone/
Telefone, telefon.
i

: ,
i, y j. (J), s,
c, z () ,

)
i
, ., Twoja misja to pilnowa misia; po pierwszym akcie kup akcje; kup frezje
i pamitaj o frezie. , c [k], k (cp. komputer).

, , , komunikacja. ,
,
., Anna [an:a].
x, v, q(u) ks, w, k(u), x, v, q(u) , , Quo vadis, requiem, video
( rekwiem, video), TVN ( [tefauen]
), Volkswagen, Express).

20

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 20

2012-06-19 19:55:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

[ ], d, g,
j (. dungla, dentelmen). g
[g] [ ], garage;
[ ] . , , , , , (
Lipisk 1999).
,
: 45
24-26 . , cz, dz,
: , .
3.1..
. ,
. ( )
, ).
,
, - ,
,
,
, ,
.
( , ,

), : , , .

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 21

21

2012-06-19 19:55:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3.1..

(.) (.)

.
2
IPA

Aa

Aa

mama, brat, . [],


aktor
; . ,
,

oni id

[ ],

bon

Bb

Bb

bar, bank,
kobra

. []
(, , )

Cc

ts

centrum,
cena

. []

, ,

pi

. [] , ;

Dd

Dd

data, dom

. []
(, )

Ee

Ee

element,
metro,
miecz

[]
,
; . .

.
(, , )

mski

[ ],

vin

Ff

Ff

faks, fokus

. []
(, )

Gg

Gg

grupa

. []
(, )

2
IPA (International
Phonetic Alphabet), . Kara i Madejowa 1977. ,
.

22

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 22

2012-06-19 19:55:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(.) (.)

IPA

Hh

Hh

hotel

. []
(, )

Ii

Ii

idealista,
ich, pia

. [] (,
, , );

Jj

Jj

ja, jajko,
jod, zjazd

. [ j]
(, , , )

Kk

Kk

kawa, kot,
mak

. [ ]
(, , )

Ll

Ll

lekcja, pole, .. ,
lampa,

balon
. ; . [l]
, . [] (,
) , .
[] (, ),
;
. .
cole

azienka,
awka, st

.
; .
. wine, what

Mm

Mm

moment,
mama,
astronom

. []
(, , )

Nn

Nn

numer,
nora, plan

. []
(, , )

taczy,
ko

, .
[];
;
. .
gnocchi

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 23

23

2012-06-19 19:55:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(.) (.)

IPA

Oo

Oo

okno,
organizacja

., [] , ,
;
(cp. , )

gra, bl,
ogrek

[],
u

Pp

Pp

pan, pole,
plan

. []
(, , )

Rr

Rr

referat

. []
(, , , )

Ss

Ss

system, sl

. []
(, )

roda

.
[] (, )

Tt

Tt

test, tort,
kot

. []
(, , )

Uu

Uu

puls, ucho

. [y]
(, )

Ww

Ww

wanna, w, . []
zabawa
(, , )

Yy

Yy

my

Zz

Zz

zapis, zupa, . []
(, )

le

ona, poar . []
(, )

24

. [],
.[ ]
,
[]

.
;
[];

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 24

2012-06-19 19:55:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(.) (.)

IPA

ch

ch

charakter

h i ch ,
, .
. Loch Ness

ci

ci

ciocia

i ci

cz

cz

czekolada

.
;
;
..

dz

dz

rodzaj

.
; ; .. ,

dzi

dzi

dziecko

dwik

d dzi ; /ci

dentelmen cz; . . gentleman

ni

ni

nic

ni

rz

rz

rzecz

rz

si

si

siedem

si

sz

sz

szal

. []
(, , )

zi

zi

zima

zi

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 25

25

2012-06-19 19:55:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
. . , .
,
, . ,
. ,
,
,
, , ,
. , - , .
, , , . , rz
[ ] u [u], , rz , -
, , , rz,
, , .:
rz

morze

moe

grzyb

mija

rzeka

ona

rycerz

baga

-, -, - prze-, przy- : przejcie , przepikny , przerwa , przyroda , przepisa , przypisa , przysta


.
u : ,
- ,
[u], [o]:

26

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 26

2012-06-19 19:55:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

gruby

. 3

ogrd

buka

bl

sutan

sl

kura

gra

mu

ml

burza

ra

pusty

pny

, [s, z, t, d]
, , , , d,
, siwy, sito, kosi, zima, zielony, ma, cichy, pi, cienki,
cie, dzie, dziki, dziewczyna4;
: id / idziesz /; kot / o kocie
/ ; gos / o gosie / ; koza / kozie / ; krtki /
krciutki /.
,
- , , , ,
,
: soma, wrota, mleko, ptno,
gos, wos, kos, grd, mrz, zoto,
srebro, brzeg, brzoza, rodek.

, - 5, , obiad, las,
lato, miara, wiara, piasek, ciao, ciasto, anio, koci, siostra .
3
, ,
. , , , ,
, , . , gruby = , ogrd = , st = , krzeso = , zapomnie = .
4
. (. ), , , , , , , , , , (. ).
5
, ( *) , ( *) ; . / /, , ,
.. ..: miasto : miecie, wiara : wierze, lato : lecie .

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 27

27

2012-06-19 19:55:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3.2.
, ,
. ( , , , ) . , ,
. , , , ,
( ) ,
, , .
3.2.1.
3.2..

p f
b w

t
d
s
z
c
dz

sz
rz,
cz
drz,
d

k
g
ch, h

,
.
(
, ), .
3.2.. ,
( ), .

28

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 28

2012-06-19 19:55:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , ,
() , , , d, sz, , cz, d. , , ( ,
, , , , , , ).
() , , , .


()6

-
()

()

pb

()

.-
()

-.
()

-
()

-
()

.-

3.2.. ( )67

td
fv

sz

-
()

kg

()7

: l:,
r

()

, .
.

6
7

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 29

29

2012-06-19 19:55:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3.2.2.

; 3.2..
3.2.. 8

i [i]

y[]

u [u]

e[ ]

o[ ]

[ ]

[ ]

a [a]


, , ,

,
, [ ] (

](
, []) [
[],

[]).
[] e []. ,
,
, ,
, ,

3.2.3.

.
w [v] [w].

.
- -
.
(

).

,
.
8

30

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 30

2012-06-19 19:55:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
, ,
:

,
Chrzszcz brzmi w trzcinie.
,

), .

3.3.

,
.

, ; ,
, .

. 9.
(
2-3 ), ;
- , , -,
.
,
. , szyny : siny, ,
() sz
() ; ,
- .

, , . (.. ),
.
9

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 31

31

2012-06-19 19:56:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

10 (
3.3..).
,
, , Kasia kasza kasa kasza Kasia,

, ,

, :

,
, Kasia,
- Kaszja (
Kasia kasza). , :

.
.,

- ,

) ;
- ,
.
(,
Lilia Lila, [l]

);


, . Madelska 2010.

, :
:
:
:

.
Styczek 1982;
, ,
., tom : dom .
10

32

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 32

2012-06-19 19:56:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
3.2.a., : s, z, c, dz , , , d, sz, , cz, d, , 1. , 2. 3.
. (
, ) ,
. , ,
, /, ,
, , , . ,
, , sz,
, .
, .

3.3.a.,
, ,
.

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 33

33

2012-06-19 19:56:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3.3..

11

. . 12

. .
kasa : kasza : Kasia
prosz : prosi
(w) barze : bazie
wiee : wiezie


!
uczesz : uciesz
leczy : leci
pacz : pac
zaczyna si : zacina
si
puszczy : puci

szyny : siny
(w) Rzymie :
(w) zimie
burza : buzia

kos : kosz : ko
wiesz : wie

czapki : ciapki
czyha : cicha
czy : ci
czwartek : wiartek
szczera : ciera

lecz : le
gracz : gra
miecz : mie
wieszcz : wie


. :
.

pacy : paci

cenie : cienie
cao : ciao

pa : pac

uszy : uczy
grozi : grodzi

szyja : czyja
siao : ciao

:
grasz : gracz
dziaasz : dziaacz

- oczyma : otrzyma demy : drzemy


rozpacza : rozpatrza czy ma : trzyma

13
czy : trzy
czysta : trzysta
Czech : trzech

wypacz : wypatrz :
rozpacz : rozpatrz +

, ,
,
.
12
.
13
+ , ; ,
. + /
, , .
, , ,
.
11

34

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 34

2012-06-19 19:56:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

misie : misje
akcie : akcje
podjli : podzieli
zdjli : zdzieli
Lila : lilia
bale : balie

.
stek : ciek
zdycha : dzicha
cis : cis (.)

.
list : li
jest : je

( : s; : )

kasa : kasza : Kasia


prosz : prosi

ciapki : czapki

oczyma : otrzyma

czy : trzy
leczy : leci

szyny : siny

kos : ko : kosz

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 35

35

2012-06-19 19:56:01

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

kody : koty
(o) rogu : (o)
roku
przebada :
przepada

buka : pka
gra : kura
dom : tom

____

koza : kosa
wiea : wiesza
duy : duszy

uka : szuka
yj : szyj
sioo : zioo

____

____

(na) nodze : noce demu : czemu


budziki : buciki dziao : ciao
siedzi : sieci
dzie : cie

budziki : buciki

demu : czemu

kody : koty
koza : kosa

dziao : ciao

36

dom : tom

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 36

2012-06-19 19:56:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
.
szczura : szura
mieszczanie :
szczyty : szyty
mieszanie
cina : sina
niszczy : niszy
koci : kosi
proci : prosi
goci : Gosi
paszczy : paszy

podany : poddany
pana : panna
z lasem : z lassem

leki : lekki
piem : piwem
:
lay : lawy

umyam : umywam
! byam : bywam
yy : ywy

mia : mya : mea
wije : wyje : wieje
bi : by
:
puka : pka
14
koki : koki

14

.
paszcz : pacz
wieszcz : wiesz
ple : ple
nie : nie
usi : usid
i : id
ko : ko
jed : jed : jedz

+ :

___

___

ata : wata
d : wd
o : wo
am : wam
j : wuj
___

___

ono : ono
owi : owi

podany : poddany

ata : wata

grubi : gruby : grube


nowi : nowy : nowe
mi : my : me
da nam : da nam

wije : wyje : wieje

ywy : yy

dar : da

puka : pka ( ) , , , .
14

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 37

37

2012-06-19 19:56:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

r15

karta : kata
warta : wata

kosa : ksa
- proszki : prki
16 te : t

. .

___

zator : za to
dar : da

r
,

___

drogo : drog
pisze : pisz17

.
3.5..

drogo : drog

karta : kata

proszki : prki

, , ,
,
, , , adna : adne : adni : adny. ,
, .

15
r ( ) r. , , , , r,
, ., katar : kata.
16
- -e -, .
17
,
; .

38

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 38

2012-06-19 19:56:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3.4.
( ), , Macie sownik? Nie, nie mamy sownika
(= ? , ).
, , ,
( , , ).
(, ) ,
, ., dla ciebie dla mnie; nie
czytaj nie pisz (= ; ). 3.4..
.
3.4..
.

czterysta

gramatyka

PKP (Polskie Koleje


Pastwowe)

chciaybycie

siedemset

uniwersytet

USA

robilimy

dziewiset

fizyka

UE (Unia
Europejska)

robilibymy

. , , ,
-sta -set ( ).
. (), -ika -yka,
( ), ., matematyka.
. ,
, ., PKP ( pekape).
. , , : chodzilimy, chodziycie;
, ., robibym, robiaby, ,
, ., robilibymy, robiybycie. , : bymy, bycie .

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 39

39

2012-06-19 19:56:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
(
, , ,
, , , , ).

3.5.
, 18.
, , , ,
.
, ,
. , ,
. ,
,
;
.
, .
i .
3.5.. i
.

.
(IPA)

.
ile

inny

il

inn

. ( + )

siostra

ciocia

zima

stra

ima

. +(j)+i

nosi

moi

stoi

n i

m ji

st ji

. i i, , , ile
inny.
. ( -i
) i ; siostra , *ostra ( , , , d, ).

marzn r i z [],
mar-zn.
18

40

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 40

2012-06-19 19:56:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. -i , i
() , ., zima, nosi.
. -i , -ji,
j . (
-j , ., mj : moi; stj : stoi).
, ,
,
.
3.5..

w domu

v d mu

podgrza

p dg a

w sali

f sali

podpisa

p tpisa

od brata

d brata

odwaga

dvaga

od syna

t s na

odpowied

tp vje
.

t g b

chleb

xl p

jak rzeka

jag

lekarz

l ka

w Rzymie

objazd

bjast

trzy grzyby

ka
mj

+ . , . , , , . ,
, ., podpisa [p tpisa ], , ,
, ., odwaga [ dvaga].
.

rz, /
; , rz
sz[ ], ., trzy grzyby [t g b ]. -

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 41

41

2012-06-19 19:56:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

w,
kwiat [kfjat], twj [tfuj], Moskwa [moskfa], . rz w
rz w , jak rzeka [jag eka], jak woda [jag v da].
.

( ),
, .

3.5.. , , . .

3.5.. H :

19

20

(oni) id

id

(ja) id

id / id

zby

z mb

/ + m + p/ b

implozja, imbecyl /
,

wwz

v vus

/ +f/v

informacja, inwalida /
,

mdry

m ndr

/ +n+t/d

intonacja, indukcja, /
,

wsy

v s

/ +s/z

instytut /

rce

rn e

/ +n+

ksiyc

/ + /

inkasowa, ingerowa /

Wgry

v gr

/ ++k/g

inkognito, ingredient/
,

wcha

v xa

/ +x

inhalator

incydent /

- , -
. , , , i .
20
. Kara i Madejowa 1977.
19

42

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 42

2012-06-19 19:56:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, ., Ewa pisze (= ) (ja) pisz ( ) . , , ,
- , , .
, , . ( ) , .
, [m, n, ] .
: [] -k -g, ., bank ingerencja , , , .
, , . .
, . 21.

3.6.
, , , ., bogat-y mczyzn-a:
bogac-i mczyn-i.
,
. 3.6.. , . ,
(. 3.2..)? ?

21

Lipisk 1999.

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 43

43

2012-06-19 19:56:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

3.6.. : , ,
./
..

..
..
.. (+ )

..

..

. .
+ 22

akomy

akomi

sabo

sabiej

sklep

sklepie

p, b, m

pi, bi, mi

ciekawy

ciekawi

wawo

wawiej

szafa

szafie

f, w

fi, wi

bogaty

bogaci

zimno

zimniej

weekend

weeken
dzie

t, d, n

ci, dzi, ni

ysy

ysi

bardzo

bardziej

kasa

kasie

s, dz

si, dzi

may

mali

mio

milej

maso

male

stary

starzy

staro

starzej

teatr

teatrze

rz

duy
lepszy

duzi
lepsi

sz,

si, zi

wysoki

wysocy

szybko

szybciej

drogi

drodzy

dugo

duej

droga

drodze

guchy

gusi

cicho

ciszej

mucha

musze

k
g
ch

c / ci
dz /
si / sz

sekretarka sekretarce

i :
, . 3.6..
3.6.. t, i

t [t]

/ ci [t ]

i [i]

, . . , -(i)e, .,
malarz : malarzu, ; . 5.5.5.
22

44

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 44

2012-06-19 19:56:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, i
, i ( , ): -t -ci, -d -dzi, -s -si, -z -zi ( :[t ],
[d ], [s ], [z ]) . (.,
-ej -e) () . , ( p, b, m f, w) , ,
; .
, ,
; ,
, , (. 3.6..).
3.6.. ()

szybki

troch

mzg

st

szybciutki
szybciuteki

troszk
troszeczk

mdek

stolik,
stoliczek

( ); .
3.6.. :

nie

bra

prosi

grozi

drze

mc

1 . ..

id

nios

bior

prosz

gro

dr

mog

drzesz

moesz

rrz

2 . ..

idziesz niesiesz bierzesz prosisz grozisz

ddzi

ssi

rrz

oe

oe

ssi

zi

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 45

45

2012-06-19 19:56:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

- ,
, .
, , . , ,
, ,
- .

46

3. , : WYMOWA IORTOGRAFIA

Praktyczna gramatyka.indb 46

2012-06-19 19:56:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.3. |

.3.1.
X.3.1.a. ,
. ? : 3.1. .
X.3.1.a.

sympatyczny

uniwersytet

dyskutowa

.3.1..
3.1.. .
.

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 47

47

2012-06-19 19:56:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.3.1..

(.) (.)
Aa

IPA
a

mama, brat,


, ,

oni id

Bb

kobra

centrum, cena

pi

Dd

data, dom,

Ee

element, metro,
miecz

mski

Ff

faks; fokus

Gg

grupa

Hh

hotel

Ii

idealista, ich,
pia

Jj

ja, jajko, jod,


zjazd

Kk

kawa, kot, mak

Ll

lekcja, pole,
lampa, balon

azienka, awka,
st

Mm

moment, mama, , astronom

Nn

numer, nora,
plan

, ,

taczy, ko

Oo

okno,
organizacja

gra, bl, ogrek ,

48

Praktyczna gramatyka.indb 48

X.3.

2012-06-19 19:56:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Pp

pan, pole, plan

, ,

Rr

referat

Ss

system, sl

, ,

roda

Tt

test, tort, kot

, ,

Uu

puls, ucho

Ww

wanna, w,
zabawa

Yy

my

Zz

zapis, zupa,

le

ona, poar


ch

charakter

ci

ciocia

cz

czekolada

dz

rodzaj

dzi

dziecko

dwik

dentelmen

ni

nic

rz

rzecz

si

siedem

sz

szal

, ,

zi

zima

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 49

49

2012-06-19 19:56:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(, )
, , . .3.1.. , , ( ).
.
, ,
Q () Q.3.1.. . ;
3.1.. 3.1..
, 23, ,
, , artysta
, aktor.
X.3.1.. : internacjonalizmy
Jedzenie i picie /
1.

awokado

mandarynki

saata

grejpfrut

ananas

2.

szparagi

brokuy

pizza

zupa

marmolada

3.

restauracja

bar

kakao

jogurt

kawa

4.

alkohol

din

szampan

wdka

koniak

5.

keczup

papryka

czekolada

sos

deser

Toaleta /
1.

perfumy

dezodorant

puder

moda

2.

masa

szampon

el

yletka

krem

3.

manicure

fryzjer

kosmetyki

perfumeria

lakier

Ubranie /
1.

sanday

teniswki

szal

sweter

szorty

2.

bluzka

dinsy

bikini

stringi

body

3.

pulower

smoking

legginsy

piama

elegancki

. , Kopaliski 2004 www.slownik-online.pl/kopalinski/.

23

50

Praktyczna gramatyka.indb 50

X.3.

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Sport /
1.

dudo

dokej

hokej

surfing

golf

2.

karate

trening

slalom

tenis

faul

3.

boks

trener

alpinista

basen

fitnes

Apteka, choroby / ,
1.

doktor

neurolog

psycholog

infekcja

szpital

2.

pacjent

antybiotyk

grypa

angina

tomografia

3.

antykoncepcja

prezerwatywa

plaster

astma

alergia

4.

epidemia

depresja

hipochondryk

migrena

termometr

Podre, wakacje / ,
1.

hotel

adres

rezerwacja

recepcja

apartament

2.

takswka/taxi

autobus

tramwaj

auto

metro

3.

gara

parking

tunel

turysta

kemping

4.

parkowa

dyskoteka

dokument

paszport

wiza

Biuro /
1.

komputer

monitor

finansowa

Internet

kopiowa

2.

skaner

klawiatura

faks

laptop

instalowa

3.

mailowa

wirus

konferencja

telefon

kalendarz

Zawody, praca / ,
1.

architekt

kompozytor

elektryk

reyser

aktor

2.

inynier

fotograf

policjant

etnolog

specjalista

3.

prezydent

muzyk

gitarzysta

masaysta

poeta

4.

szef

dyrektor

inspekcja

kariera

sukces

Psychologia, cechy charakteru / ,


1.

sympatyczny

optymista

spontaniczny

flegmatyk

agresywny

2.

temperament

despotyczny

pesymista

energiczny

aktywny

3.

tolerancyjny

pedantyczny

psychiczny

nerwowy

naiwny

4.

inteligentny*

erotyczny

punktualny

charakter

seks

24

, *, :
inteligentny ; lekcja ; lektor ; nauka , , .
24

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 51

51

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.

homoseksualista prowokowa

emocje

flirt

szok

6.

interesowa si

flirtowa

panika

humor

7.

dyskryminowa subjektywny

subtelny

ironicznie

egoista

objektywny

Kultura /
1.

biblioteka

muzeum

teatr

kino

opera

2.

interpretacja

festiwal

kompozycja

muzyka

tekst

3.

instrument

orkiestra

koncert

balet

chr

4.

gitara

tango

walc

dez

radio

5.

literatura

encyklopedia

poezja

reporta

komiks

Nauka* / ,
1.

uniwersytet

analizowa

referat

lekcja*

klasa

2.

matematyka

fizyka

dyskutowa

profesor

lektor*

3.

geografia

stypendium

historia

biologia

chemia

4.

filozofia

egzamin

eksperyment

analiza

teoria

5.

socjolog

hipoteza

certyfikat

test

teza

Religia /
1.

protestant

katolik

ateista

Koran

Biblia

2.

teologia

islam

judaizm

buddyzm

hinduizm

Polityka /
1.

demokracja

terroryzm

faszyzm

socjalizm

komunizm

2.

polityk

premier

parlament

problem

manifestacja

3.

emigracja

imigracja

konstytucja

anektowa

traktat

4.

konflikt

internowa

ewakuowa

militarny

intrygowa

Pastwa /
1.

Austria

Brazylia

Chiny

Czechy

Egipt

2.

Estonia

Finlandia

Francja

Grecja

Holandia

3.

Dania

Indie

Indonezja

Irak

Iran

4.

Irlandia

Izrael

Japonia

Kanada

Kuba

5.

Litwa

otwa

Norwegia

Rosja

Sowacja

6.

Szwecja

Turcja

Ukraina

Wenezuela

USA

52

Praktyczna gramatyka.indb 52

X.3.

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Ekonomia /
1.

kredyt

firma

kapita

produkcja

potencja

2.

finansowa

importowa

eksportowa

inwestowa

ekonomniczny

3.

marketing

deficyt

procent

inflacja

licencja

4.

bank

dewaluacja

akcja

emisja

czek

5.

euro

dolar

rubel

jen

funt

Natura /
1.

atmosfera

klimat

astronomia

kontynent

oaza

2.

katastrofa

huragan

dungla

ekologiczny

ocean

3.

Europa

Azja

Ameryka

Afryka

Australia

4.

Mars

Wenus

Jupiter

Merkury

Saturn

Zwierzta /
1.

krokodyl

papuga

pingwin

yrafa

goryl

2.

delfin

jaguar

foksterier

buldog

pudel

Roliny, kwiaty / ,
1.

ra

kaktus

tulipan

magnolia

mimoza

2.

frezje

narcyz

gerbera

forsycja

fuksja

.3.1..
,
- (. 3.1..
). ,
. : Q.3.1.. ().
.3.1..

1.

2.

3.

4.

5.

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 53

53

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

37.

38.

54

Praktyczna gramatyka.indb 54

X.3.

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.3.4.
?
? ? , 3.4. .
X.3.4.a. , . : 3.4.a. .
.3.4..

czterysta

400

700

900

.3.5.
? , 3.5 . 24
.3.6.
X.3.6.a , . , 25? ( ) . :
3.6.. . : , , , .

25
, ,
( ). , ,
( , , student : o studencie),
. ,
, . ,
(., ., 5.5.5).

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 55

55

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.3.6.. : , ,
./
..
..
..

..
(+
)

akomy

akomi

/
.. -

.

. . .. . .

ciekawy

sabo

sabiej

sklep

sklepie

p, b, m

wawo

szafa

f, w

bogaty

zimno

weekend

t, d, n

ysy

bardzo

kasa

s, dz

may

mio

maso

stary

staro

duy
lepszy

wysoki

szybko

drogi

dugo

droga

guchy

cicho

mucha

teatr

pi, bi, mi

sekretarka

sz,
k
g
ch

X.3.6.. , , ( ) .
: 3.6.. .
.3.6.. ()

szybki

szybciutki

troszk

mdek

stolik

X.3.6.. 1 (., my idziemy) 3 (.,


oni id)? ? 26? : Q.3.6. ().

; ( ), (
: / : / ; / .).
, (
).
26

56

Praktyczna gramatyka.indb 56

X.3.

2012-06-19 19:56:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.3.6.. :

rrz

niesiemy

3 . ..

grozi

1 . ..

bior
ddzi

ssi

rrz

oe

oe

ssi

zi

. ,
( ) ,

. ,
( , , ..).
, , , , , ( , , , ) .
,
: , , guitars, , . :
,
, , ,
. ,
,
,
. ,
(, Spotkajmy si po weekendzie , weekend),
. , ,
, -

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 57

57

2012-06-19 19:56:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , , .
.
, (, , , , ).
, , , .

.
X.3.6. ,
. ? (
), . : Q.3.6.e. ().
X.3.6.e. :

p : pi

r : rz

Europa : w Europie t : ci

kobieta : o kobiecie

opera : w operze

Kuba : na _______

woda : na _______

szkoa : o ______

forma : o _______

prasa : w _______

apteka : w ______

katastrofa : ______

hipnoza : w _______

synagoga : w ______

kawa : w ________

ikona : o _______

cecha : o ________

X.3.6.. , , . , ,
. , . , sz : si (nasz : nasi
), st : ci (list : licie ), sn : ni (rosn : on ronie ) lub zd
: dzi (gniazdo : gniedzie ).

58

Praktyczna gramatyka.indb 58

X.3.

2012-06-19 19:56:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.3.6.. ,
. , Q.3.6.. .
?
?
X.3.6.. :

2829

28

27

1.

a:e

miasto : w miecie

chciay : chcieli

2.

o:e

________ : anielski

_________ : niesie

3.

o:

________ : gwka

_________ : rb

4.

________ : bdy

_________ : wzia

5.

e:

________ : sidemka

_________ : nis

6.

e:

________ : psa

_________ : ni

29

1.
2.
3.

p : pi

________ :
o sklepie

b : bi

________ :
w niebie

4.

m : mi

f : fi

________ :
o mamie
________ :
w szafie

. ; ; ; ; ; .
. ; ; ; ; ; .
29
. 1. ; 2. ; 3. ; 4. ; 5. ; 6. : ; 6. ; 6. ; 7. : ; 7. ; 7. ; 8. : ; 8. ; 8. : ; 9. : ; 9. : ;
9. : ; 10. ; 10. : ; 11. ; 12. ; 12. : ; 13.. ; 13. : ; 13. ; 14. ; 14. : ; 14.
; 15. ; 15. : .
27
28

X.3.

Praktyczna gramatyka.indb 59

59

2012-06-19 19:56:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.

15.

w : wi

________ :
na gowie

t:c

________ :
powraca

t : ci

_______ :
studenci

t:

_______ :
gnie

d : dz

________ :
ogrodzenie

d : dzi

_________:
na wodzie

d : d

_______ :
id

s : sz

________ :
kwaszony

s : si

________ :
w kasie

s:

_______ :
ko

z:

________ :
mroonka

z : zi

________ :
mrozi

z:

_______ :
mrony

n : ni

________ :
o onie

n:

_______ :
py

n
r

r : rz

________ :
w biurze

:l

________ :
w szkole

: li

________ :
szkoli

k : cz

________ :
rczka

k : ki

________ :
z rolnikiem

ch

60

Praktyczna gramatyka.indb 60

k:c

_______ :
dwie rce
_______ :
na nodze

g:

ch : sz

________ :
drka

g : gi

_________ :
ch : si
muszka

________ :
psychologiem
________ :
gusi

X.3.

2012-06-19 19:56:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4 | : czasownik

4.1.
4.1.1.
, , , , .
, , , , -
.
, st , Tisch, table
table. . ,
: , sztuka , ; ,
- soik, , puszka,
, baka. ,
. , , st ,
biurko. ,
: ,
palc urki fingers, palec unogi
toe, digit.
. ,
- . ,
(., ., Morciniec iinni 1995). , : ( )
.
,
. , , , , , .

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 61

61

2012-06-19 19:56:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.1.a. mie . . mie


.
4.1.a. mie

Mam starego kota.

I have an old cat.

Mam dwadziecia lat.

I am twenty (years old).

Ona ma na imi Anna.

Her name is Anna.

Tutaj nie ma nikogo.

There is nobody here.

- Masz pewno?
-Mam nadziej.

- ?
-.

- Are you sure?


-Ihope.

mie ,
, -, - -,
, ,
.
4.1..
. , .
4.1..
.

Mama daa dziecku lekarstwo.

Czy moesz mi poyczy pienidze?

Wadze miasta zorganizoway uroczysty


obiad.

On zoy zeznania przed sdem.

Kiedy ona nadaa telegram?

Ona nie wyglda na swoje lata!

. ,
!

62

Praktyczna gramatyka.indb 62

Ja ci poka, jeli bdziesz tak okropnie


si zachowywa.

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.1.2.
- studiuj jzyk polski, ucz si jzyka polskiego.
studiowa , , uczy si
. ( ) ,
. ,
, . , , ( ) , .
, , , ,
,
,

, . 4.1..
.
, 4.1..
. , .
4.1..

Ojciec przedstawi Ewie


Adama.

Ojciec przedstawi Adamowi


Ew.

Adam przedstawi ojcu Ew. .. + + .. .


Adam przedstawi Ewie ojca. + ..
.
Ewa przedstawia ojcu
Adama.

Ewa przedstawia Adamowi


ojca.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 63

63

2012-06-19 19:56:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

przedstawi, , .
, .
,
( , , ), .
4.1..? . ?
4.1..

Nie odpowiadaj
niegrzecznie rodzicom.

..

Czy lubisz odpowiada na


jego pytania?

.. ..

On bdzie odpowiada
przed sdem za kradzie.

.. ..

Odpowiada mi twoja
propozycja.

.. ..

odpowiada . , , , ,
.
odpowiada na pytania (= ) odpowiada
przed sdem (= ). ,
,
, , (- )
, (.Odpowiada mi twoja
propozycja ( ) ). , , ,
.

64

Praktyczna gramatyka.indb 64

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. pyta kogo oco


dzikowa komu
mierzy co =
mierzy do celu
obchodzi dom =
obchodzi urodziny
mnie to nie obchodzi
obchodzi si zbroni = .
15 , ,
, ,
, , , -.
4.1.3.
, , . , 4.1..
4.1.. budowa

Pan Nowak dugo budowa swj dom. .

Zbudowali swj dom dwa lata temu.

Potem dobudowa dodatkow


azienk.
Pniej przebudowa cay dom.

.
.

Zamierza zabudowa cay teren.

Po poarze odbudowaa cay dom.


() .

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 65

65

2012-06-19 19:56:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, .

, (.).
, (
), , budowa, ( ), , zbudowa. ( ) , , robi : zrobi.
,

, , () budowa. , , , ,
(), ., zbudowa. 4.1..
, budowa.
: z-, prze-, do-, za-, od-. budowa (. : , , ), z- ,
budowa, , , ().
. , . (-)
. , , )
- (siedzie, czyta, nie), )
(siadywa, czytywa, nosi).
: ) (odsiedzie) )
(przeczyta, dojecha, zmarzn), )
(krzykn, kopn), ) (zapiewa, popyn).
: , . . ,
. (, ) -

66

Praktyczna gramatyka.indb 66

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. , .
.
, :
. () ,
: , (,
).
4.1.4.
( .,
--, .Saloni 2001) , , , , ( , 1 2 ) . ,
1 2 . . , ( Id
ipiewam; ? Co czytasz?; Ju zjedlimy
niadanie). ,
, ,
, (Ja czytam, aty co robisz? = ,
?).
4.1.. 4.1.. (.) , ; ,
( -, -l), ,
, : -li oni (3 . .. / .), - on (3 . .. ..), -a
ona (3 ... ..).
() , ;
. , daj mi 2 ... , da mi 3 ... .. ..
4.1.. by (,
).
4.1.. ,
.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 67

67

2012-06-19 19:56:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Panowie

Panie

Pastwo

T 4.1.. by



.
.

by

ja

jestem

w domu

ty

jeste

w Warszawie

(
/ )
(
/ )

on
ona
ono

my

jestemy w Berlinie

wy

jestecie

+/ (

)

..

oni

. 1
.
2
3

-/

pan
pani

w Rosji
jest

pastwo
panowie s

w Szwecji

w szkole

;
one
.. - panie

, , , ( : 1, 2 3 .)
( : . . ).
3
: on , ona , ono . ( ) (on / ona / ono jest, ma, czyta, bdzie,

68

Praktyczna gramatyka.indb 68

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

wrci). . -
+/ ( , ,
) - / (
-; () ). 4.1.. , .
4.1.. ()
Anna

Co robilicie wczoraj?

Konrad

Byem wkinie, aMarek co


czyta . Potem pisalimy
referat.
A co sycha uciebie iu Ewy?

, -
. .
?

Anna

Ju przedwczoraj napisaymy
referat. Wczoraj uczyymy si
matematyki.


.
.

Konrad

A co robi Piotr iPawe?

Anna

Oni dzisiaj pracuj . Referat


bd pisali jutro. AEwa ija
bdziemy jutro
odpoczyway .

.
.
.

, - / -l.
,
: , .
, , , ,
- +/ ( , ), .,
byli, kupili, - / ( ,
), ., byy, kupiy. , (! ),
,
(robi; robiem, robiam 1 ...; robisz; robie, robia 2 ... ; robimy;
robilimy, robiymy 1 ...; robicie; robilicie, robiycie 2.. ..).
3 (robi), , 3
(robi, robili,
robiy). , , ,

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 69

69

2012-06-19 19:56:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ,
,
( Mizerski 2000, s.99).

4.2. :
4.2.1.
, 4.2..
?
,
?
4.2.. :

.
.

.
.

1
-, -esz

studiowa

-, -isz

-, -ysz

myle

liczy

3
-m, -sz
mieszka

ja

studiuj

myl

licz

mieszka

-m

ty

studiuj

-esz

myl

-isz

licz

-ysz

mieszka

-sz

on,ona,ono

studiuj

-e

myl

-i

licz

-y

mieszka

my

studiuj

-emy

myl

-imy

licz

-ymy

mieszka

-my

wy

studiuj

-ecie

myl

-icie

licz

-ycie

mieszka

-cie

oni, one

studiuj

myl

licz

mieszka

-j

, , ( )
1:
(1) -, -esz, (2) -, -isz/ysz, (3) -m, -sz.
.
, . 4.2..

, . ,
, .
1

70

Praktyczna gramatyka.indb 70

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.2..
1 . ..

2 . ..

3 . ..

1 . ..

2 . ..

3 . ..

- /-m

-sz

2 (-e, -i, -y, -a)

-my

-cie

4.2.. ,
studiowa ( ) , . , 3.
-owa. -uj-,
,
-uj-, . studiowa , -wa (., dyskutowa,
cytowa, eksperymentowa, kompromitowa ). (! )
1 -iwa / -ywa: -uj- (.zapisywa zapisuj;
odamywa odamuj; wyrwnywa wyrwnuj; opracowywa opracowuj;
zatrzymywa zatrzymuj; dowiadywa si dowiaduj si :
, , ; ).

m, 1 . .. (mam : maj, czytam :
czytaj, mieszkam : mieszkaj).
1 . .. -m
-. , , -,
; , 1 . .. -m. , umie, zrozumie (
): umiem umiesz, zrozumiem zrozumiesz,
je (jem jesz) wiedzie (wiem wiesz)4.
2
-e, -i, -y, - 3 . .. , ;
.
3
:
( ), , , .
: , , czytanie, picie, malowanie.
4
3 . ..: jedz, wiedz.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 71

71

2012-06-19 19:56:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.2.2.
4.2.. 4.2.. ?
4.2.. :

1
-, -esz

.
.

.
.

2
-, -isz5
sta

3
-m, -sz
nosi

je

ja

id

stoj

nosz

je

-m

ty

idzi

-esz

sto

-isz

nos

-isz

je

-sz

on, ona, ono

idzi

-e

sto

-i

nos

-i

je

my

idzi

-emy

sto

-imy

nos

-imy

je

-my

wy

idzi

-ecie

sto

-icie

nos

-icie

je

-cie

oni, one

id

stoj

nosz

jedz

-j

(
) .
.
. 4.2..,

: 1 2
1 ... 3 . .. ( i id-), (idzi-) ,
( ). 3 ()
3 . .., .
: , 1 ( -, -sz) 2
(-, -isz) , 1 2 ..;
, 3 ( -am, -asz -em, -esz), 1 . .. 3 . .., ; 4.15.
, -, -ysz, .
5

72

Praktyczna gramatyka.indb 72

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.3. :
4.3.1.
, , ,
: , , , .
, mona, naley, trzeba, wolno. , ,
, .
- .
. ,
.
4.3.. . ( , ). ?
4.3..

umie

Umiem pywa, ale teraz nie


mog, bo nie mam czasu.
Nie umiem ci tego powiedzie.
Ju umiem ten wiersz.

potrafi6
mie

,
,
.
.
(
)

().

On potrafi chodzi na rkach.

/
.

Co ona ma zrobi?

potrafi , - - , ,
: Maria potrafi chodzi na rkach (= / ).
6

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 73

73

2012-06-19 19:56:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


powinien

Powinna zrobi porzdek.


Powinnimy jej podzikowa.

/
.
.

trzeba

Trzeba duo czyta.

wolno

W lesie nie wolno krzycze.

naley

Latem naley duo pi.

/ .

mona

Czy mona tu paci kart?

musie

Musisz mi to powiedzie.

chcie

Chc ci pomc.
Chciabym /
chciaabymzapaci.

.
/ .

wole

Wol kaw ni herbat (wol


kaw od herbaty).

,
/ ( ,
).

mc

Mog ci pomc.

. , .
4.3.., , .

74

Praktyczna gramatyka.indb 74

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.3.2.
4.2.., 4.2. 4.3.. ?
4.3.. :

chcie

mc

wole

-, -esz

potrafi

musie

-, -isz / -, -ysz

umie
-m, -sz

ja

chc

mog

wol

potrafi

musz

umiem

ty

chcesz

moesz

wolisz

potrafisz

musisz

umiesz

on, ona, ono

chce

moe

woli

potrafi

musi

umie

my

chcemy

moemy

wolimy

potrafimy

musimy

umiemy

wy

chcecie

moecie

wolicie

potraficie

musicie

umiecie

oni, one

chc

mog

wol

potrafi

musz

umiej

Chcie mc 1 ( -, -sz); wole, potrafi imusie 2 (-, -isz); umie 3 (


-em, -esz).
,
(.chcie, wole, potrafi, umie ); mc musie
: mog / moesz musz / musisz.

Potrafi
chodzi
na rkach.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 75

75

2012-06-19 19:56:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.3.3. : powinienem / powinnam


powinien,
, ( , ),
, , . , , .
powinien :
powinien , powinna powinn .;
, , - (powinni) - (powinny). , powinien by
(powinienem, powinnam . . 4.3..).
4.3.. powinien, powinna, powinn
,


( , )

. .

ja

powinienem

powinnam

ty

powiniene

powinna

on, ona, ono

powinien

powinna

powinno


( , )

+/

my

powinnimy

powinnymy

wy

powinnicie

powinnycie

oni, one

powinni

powinny

4.3.., powinienem, powinnam.


, , , ?

76

Praktyczna gramatyka.indb 76

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.3.. powinien

: Powinienem
:

Powinnam

Powiniene

Powinna

Powinno

(+ /)

wczoraj /
/
teraz / jutro
(+ /-)
pomc matce.

/
/

, , ,
powinien , , . Dlaczego to jeszcze
nie jest gotowe?! To powinno by ju dawno zrobione! = ?
. Dobrze zrobilicie, e j wypucilicie.
Dawno powinnicie j wypuci. = , . .

4.4.
4.4.. , kupi, by, rozmawia ,
: , , ,
.
4.4.. ()
Ewa

1. Kupie gazety?

Adam

2. Nie, nie kupiem. Aty kupia


piwo?

, . ?

Ewa

3. Tak, kupiam. Bye udentysty? , . ?

Adam

4. Tak, byem. Adziecko byo


wszkole?

Ewa

5. Tak, byo . Aja byam usiostry. , . . .


Rozmawiaymy oprzyjacikach.

Adam

6. O, aja byem ubrata imy te


rozmawialimy oprzyjacikach.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 77

, . ?

, .

77

2012-06-19 19:56:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(
, , ). ( - ) . ,
, , .
4.4..

ja

ty

ona,o

.. ..

-em

-am

.. ..

-e

-a

-a

.. ..

-o

my

wy

oni/one

+/.. .. -limy

-licie

-li

-/....

-ycie

-y

-ymy

: / l, , ., , ( , ,
3 ..., ., on robi-); -i ( l), -y ( ).
,
(-m, -, ; -my, -cie, ). , (.Bartnicka, Satkiewicz 1990, s.99).
-o. , , : Moje dziecko byo wszkole. , - ( -). , ,
, : , . 4.4.. , (
by ).

78

Praktyczna gramatyka.indb 78

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.4.. by:
//
/
(ja)

byam
,
. . (ty)
bya

ona bya
(my)

byymy


,
.. (wy)
byycie

one byy


//
+ /
(ja)

byem
(ty)
,

bye

on by

ono byo
(my)
()
bylimy



(wy)
,

bylicie

oni byli

-
z/robi
imie 4.4..?
4.4.. z/robi mie

z/robi

mie


.. ..
ja
z/robiem

ty
z/robie

ona

on
z/robi

ono

z/robio

.. .. ..
z/robiam miaem

z/robia
miae

z/robia

mia

miao

..
miaam
miaa
miaa


+/..

my
wy
one
oni

z/
robilimy
z/
robilicie

z/robili

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 79

/..

+/..

/..

z/robiymy

mielimy

miaymy

z/robiycie

mielicie

miaycie

z/robiy

mieli

miay

79

2012-06-19 19:56:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, - .
z/robi . , , : () robi ( ) zrobi.
mie (). ,
: .
- mia-, -
mi-.
, ,
. . , -, - .
, .., . 4.4..
4.4..

bye m:

(1) byem

..

(2) byam

..

byea:

(1) bye

..

(2) bya

..

bya,o:

(1) by

..

(2) bya

..

(3) byo

..


byliymy

(1) by-li-my

+/..

by-y-my

/..

4.4.. 4.4.. .
, mwi, chodzi, pojecha, 7.
- (., zacz). 1 , .
? 1 . , ?

-, - -c (. zje, znale, biec).


, ., ., Saloni 2001.
7

80

Praktyczna gramatyka.indb 80

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.4.. :
.

mwi

chodzi

pojecha

ja

mwieam

chodzieam

ty

mwiea

ona,o

zacz
..

.. ..

pojechaeam

zaczem

zaczam

chodziea

pojechaea

zacze

zacza

mwia,o

chodzia,o

pojechaa,o

zacz

zaczao

my

mwiliymy

chodziliymy

pojechaliymy

zaczliymy

wy

mwiliycie

chodziliycie

pojechaliycie

zaczliycie

oni
one

mwiliy

chodziliy

pojechaliy

zaczliy

. , mwi, chodzi (, ,
), . ,
(jechaeam / pojechaeam ), , .
. -
, ;
zacz . -,
-. : wzi : wzi wzia; zdj :
zdj zdja. , ,
l .
, -e, widzie,
myle, sysze, zapomnie, umie, lecie, chcie, oniemie .,
(. mie
4.4..). 4.4.. ,
.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 81

81

2012-06-19 19:56:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.4.. : -e
A. widzie

B. myle


ja

widziaeam

mylaeam

ty

widziaea

mylaea

widziaa,o

mylaa,o


+/..

/..

+/..

/..

my

widzielimy

widziaymy

mylelimy

mylaymy

wy

widzielicie

widziaycie

mylelicie

mylaycie

oni

widzieli

one

myleli
widziay

mylay

-e
// : , ,

; l, ; , -el -a. 4.4..
widzie myle (.: zapomnie : zapomnia// zapomnieli; sysze : sysza//syszeli; krzycze :
krzycza//krzyczeli).
1
, - -c (. zje, znale, biec).
4.4..
.

82

Praktyczna gramatyka.indb 82

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.4.. : -, - -c (., zje,



znale, biec)

z/je

znale

biec

ja

z/jade m

znalazeam

biegeam

ty

z/jadea

znalazea

biegea

ona,o

z/jada,o

znalaza,o

biega,o


+ /

+ /

+ /
/

my

z/jedlimy

z/jadymy

znalelimy

znalazymy

biegliymy

wy

z/jedlicie

z/jadycie

znalelicie

znalazycie

biegliycie

oni, one

z/jedli

z/jady

znaleli

znalazy

biegliy

. , - .

4.5.
4.5.1.
, . . ,
- ,
, ( ).
( ) , , , , , .
( ) ( ),
.
: (I) (II). ,
4.5..:
?

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 83

83

2012-06-19 19:56:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.5.. :

I II pisa ()
. I

. II

ja

bd

bd

bd

ty

bdziesz

bdziesz

bdziesz

on,
ona,
ono

pisa
bdzie


my

bdziemy

wy

bdziecie

oni,
one

bd

on bdzie

pisa

bdziecie
oni bd

pisaa

ono
bdzie
pisao

/..

+/..
bdziemy

pisa

bdzie

bdziemy
pisali

bdziecie

one bd

pisay

. I by , , , ., Bd pisa list.
Bdziemy gra wpik (= . )8.
. II

-/l- ( 3
): Bd pisaa list. Bdziemy graliy wpik. . 4.5..

. ,
. , (., )
II
( ).
: bd musia ( *bd musie...), bd prbowa za/dzwoni (: *bd
prbowa za/dzwoni).
by
, : *bd napisa, *bd napisa.
8

84

Praktyczna gramatyka.indb 84

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.5.. , II .
4.5.. , II


3 ... 3 ...

by (
)
(ty)

bdziesz

pisaa,o

(my)

bdziemy

pisaliy

by, , . ,
by 3
,
.
4.5.2.
4.5.. 4.2. ?
4.5.. / :

.
.

1
-, -esz

-, -isz

-, -ysz

3
-m, -sz

prbowa
sprbowa

dzieli
podzieli

uczy
nauczy

czeka
poczeka

ja

s/prbuj

po/dziel

na/ucz

po/czeka

-m

ty

s/prbuj

-esz

po/dziel

-isz

na/ucz

-ysz

po/czeka

-sz

ona,o

s/prbuj

-e

po/dziel

-i

na/ucz

-y

po/czeka

my

s/prbuj

-emy

po/dziel

-imy

na/ucz

-ymy

po/czeka

-my

wy

s/prbuj

-ecie

po/dziel

-icie

na/ucz

-ycie

po/czeka

-cie

oni,
one

s/prbuj

po/dziel

na/ucz

po/czeka

-j

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 85

85

2012-06-19 19:56:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
. , , , , . ( )
(
, ,
.4.6.).
4.5.. ? , , ?
4.5.. / :


1
-, -esz

2
-, -isz

3
-m, -sz

. .

. .

jecha,
pojecha

paci
zapaci 9

prosi
poprosi

wiedzie
powiedzie

ja

po/jad

za/pac

po/prosz

po/wie

-m

ty

po/jedzi

-esz

za/pac

-isz

po/pros

-isz

po/wie

-sz

ona,o

po/jedzi

-e

za/pac

-i

po/pros

-i

po/wie

my

po/jedzi -emy

za/pac

-imy

po/pros

-imy

po/wie

-my

wy

po/jedzi -ecie

za/pac

-icie

po/pros

-icie

po/wie

-cie

za/pac

po/prosz

po/wiedz

oni, one

po/jad

, , , , .

9
za/paci ,
.
: , i ,
[], i , []. , //.

86

Praktyczna gramatyka.indb 86

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

: Teraz
robimy pranie / Jutro zrobimy pranie (= /
).
wiedzie / wiem (= / ) po/wiedzie / powiem (= / ) : , . . wiedzie
; powiedzie
,
mowi, : ., On bdzie trzy
godziny mwi, ale nic konkretnego nie powie (= ,
).
, 4.2.. ( ) 4.5.. ( ), ,
. , , ( );

( ).

4.6.
, , .
, . (): ,
robi (= ), ( ),
zrobi (= ), ( ) (on czyta ksik: on co robi? on czyta =
: ? ; on przeczyta ksik: on co zrobi?
on przeczyta = : ? ). , ., ofiarowa, kaza, anulowa. , , , mie, mc,
dysze ( ), opa, owdowie ( ).

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 87

87

2012-06-19 19:56:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, 4.6.. ,
.
(/ ).
4.6..

z/je
(/)


Jada ijada , a wszystko
zjada.
Dugo jedlimy, jednak nie
wszystko zjedlimy


-, .
,
.

5 .
Ten dom budowano 5 lat.
z/budowa
(/) Hotel Forum zbudowano w2002
2002 .
roku.
Bd czyta t ksik tak dugo,
prze/czyta
,
(/) a j przeczytam do koca.
.

.
. ,
: eni si//oeni si; organizowa//zorganizowa; ,
, (//: obowiza//zobowiza, //:
tumaczy//przetumaczy) : przygotowa//przygotowywa: //.
, :
Zaraz wracam (= ).
Nigdy nie podpisaem umowy, nie czytajc jej (=
).
Kiedy si spniam, zawsze co zego mi si przytrafi (= ,
- ).
4.6.. ,
. ?
?

88

Praktyczna gramatyka.indb 88

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Kiedy byeam na wakacjach,


napisaeam do ciebie list.

Kiedy byeam na wakacjach, codziennie


pisaeam listy do przyjaciki.

Kiedy pojad na wakacje,


napisz raz do mamy.
Do ciebie bd pisa codziennie.

Telefon zadzwoni ,
kiedy pisaeam list.

Telefon dzwoni i dzwoni ,


ale ja spaeam .

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 89

89

2012-06-19 19:56:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.6.. :

. 1. Moe mye rce, ale


dobrze nie umye.
2. Budziam go dugo, ale
by tak zmczony, e go
nie obudziam.
3. Czyci buty, ale
wszystkich nie wyczyci.
. 4. Czsto kupowaam
Wprost, ale wczoraj
kupiam Forum.
5. Nie dawaj mi codziennie
po dwa euro, daj mi raz
sto euro.
6. Nasz pies zawsze trafia
do domu, ale wczoraj nie
trafi.

my umy

1. , ,
.
2. ,
,
.
3. ,
.

budzi obudzi
czyci wyczyci
kupowa kupi

4. ,
.

dawa da

5.
,
.
6.
,
.

trafia trafi

. 7. Czsto bra prysznic rano,


bra wzi
7.
ale wczoraj nie wzi.
, .
8. Nie mw godzinami, tylko mwi powiedzie 8. ,
powiedz, oco chodzi.
, .
9. Ogldalimy ten film,
oglda obejrze 9. ,
ale nie obejrzelimy do
.
koca.

.
.
, ( ): na/pisa, u/gotowa, wy/pra, s/chowa, z/
organizowa. na-, o-/ob-/obe-, po-,
prze-, s-, u-, wy-, za-, z(e)-. , , .
.
,
, . ,

90

Praktyczna gramatyka.indb 90

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. -a-,-ja-, -owa-,
-ywa-, -iwa-, -ewa- -wa-: nauczy naucza, dopi dopija, pokaza- pokazywa,
wysucha wysuchiwa. ,
, n- : krzycze krzykn, kiwa kiwn, kopa kopn.
: posa posya,
zbra zabiera, :
wrci wraca, dogoni dogania, odetchn oddycha. , .
. ( )
, .
, , ,
bra wzi, ka pooy, mwi powiedzie, oglda obejrze.
4.6.. :

bra

oglda

ka

mwi

widzie

szuka

wzi

obejrze

pooy

powiedzie

zobaczy

znale

(, , , ) ( //je zje, //
wsta wstawa, //zebra zbiera, // robi
zrobi, // pisa napisa, // bra wzi). , , ,
.
kupi kupowa: , my umy: , dzwoni
zadzwoni: , budzi obudzi: , szy
uszy: , woa zawoa: .
,
: // widzie zobaczy, //
oglda obejrze.
: // mc , // chcie .
,
,
, *uwidzie, *zmc, *zachcie, *pokupi .

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 91

91

2012-06-19 19:56:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.6.. .
,
?
4.6.. : / (., kupowa

kupi )

..

..

..

1 ...

kupowa

kupowaeam

kupuj

bd kupowa/
bd kupowaa

kupi

kupieam

kupi

.
,
. (, )
. ,
.
.

4.7.
pojecha 4.4..
, . , , jecha jedzi.
4.7.. ?
4.7.. : jecha, jedzi, pojecha,

pojedzi
. Kiedy jechaem do Krakowa, spotkaem
Basi.

,
.

. Latem czsto jedziem do Krakowa.

. Pojechaem do Krakowa, eby spotka


Basi.

,
.

Pojedziem (sobie) troch po Krakowie. .

92

Praktyczna gramatyka.indb 92

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. + . , jecha jedzi, ,
. jedzi ( .) , . , -
,
(iter).
, , , , .
Czsto (od czasu do czasu / tylko wponiedziaek) jedzilimy do Warszawy.
(= / / ).
. + . pojecha jedzi ; ,
, . -, ,
:
pojecha .
. pojedzi - . (= - ) . Pojedziem,
pospacerowaem, potaczyem, popisaem : troch
spacerowaem, troch taczyem itp. : = , = / .
, . . ,
(biec biega, i chodzi, pyn
pywa, wie wozi). .
,
(wie przywie),
(wozi przywozi).
4.7.. ,
( ).

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 93

93

2012-06-19 19:56:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.7..

pj

chodzi

pojecha

jecha

jedzi

pobiec

biec

biega

polecie

lecie

lata

popyn

pyn

pywa

zanie

nie

nosi

zawie

wie

wozi

, 4.7..,
, ,
.
, . , ,
-, .
.

i odej

jecha wyjecha

biec uciec

lecie odlecie

pyn odpyn

nie za/od nie

wie za/od-wie

, - . 4.7.. , , chodzi :
chodziem, jedzi : jedziem, lata : lataem . i, poj
, 4.7..

94

Praktyczna gramatyka.indb 94

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

i pj , , odej?
4.7.. : i, pj, odej
pj/ i

odej

.. .. ..

.. .. ..

ja

po/szedem

po/szam

od/szedem

ode/szam

ty

po/szede

po/sza

od/szede

ode/sza

on

po/szed

od/szed

ona, ono

po/szao

ode/szao

+/.. // /..

+/.. // /..

my

po/szliymy

ode/szliymy

wy

po/szliycie

ode/szliycie

oni, one

po/szliy

ode/szliy

i ( : ja szedem, : ja szam, ono szo). , pj, i, :


odej: odszedem / odeszam, wyj: wyszedem / wyszam, przej: przeszedem /
przeszam. , ,
, .. .., (
--: podszed
podesza, podeszo, podeszli, podeszy; wszed wesza .).
4.7.. , .
.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 95

95

2012-06-19 19:56:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.7..

jad

autem / rowerem / pocigiem

/ /

lec

samolotem / balonem /
sterowcem

/ /

pyn

statkiem / dk

jad

lec

pyn


, , :

jedzi

pywa

na ywach
na sankach
na nartach
dk
statkiem

, 4.7.. , .

96

Praktyczna gramatyka.indb 96

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.7.. ()
Ewa

, ?

Moe pjdziemy do kina?

Adam Id sama.
Ewa

Mylaam, e lubisz chodzi do


kina.

,
.

Adam Lubi, ale dzisiaj wol i popywa. ,


.
Ewa

Czy moesz zawie psa do babci?

Adam Czemu ja zawsze musz go wozi ?


Ewa

No dobrze, ja go zawioz . Aczy


moesz pj po zakupy?

Adam Czemu ja mam i po zakupy?


Wiesz, e nie lubi chodzi po
sklepach.
Ewa

No dobrze, to ja pjd. Amoe


zaniesiesz listy na poczt?

?
?
, . ?

? , .
, . ,
?

Adam Ju raz zaniosem . Aty nie moesz .


?
zanie?
Ewa

Hmmm... Mog. Aty moesz si


wynie (. ).

.
!

4.8.
4.8.. : pisa
pisa

napisa

opisa

podpisa

rozpisa

wpisa

dopisa

(.).
, . ,
(pisa / napisa pi / wypi),
,
(podpisa, wpisa).
4.8..

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 97

97

2012-06-19 19:56:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.8.. , :

na/pisa, podpisa, opisa

pisaeam

pisz

bd pisa

napisaeam

napisz

opisaeam

opisz

podpisae m

podpisz

wpisaeam

wpisz

dopisaeam

dopisz

, , .
.
, .
, , -a-, -wa-, -ywa-,
-iwa-. ,
, . . 4.8..

podpisuje umowy

98

Praktyczna gramatyka.indb 98

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.8.. :
pisa

pisa

pisywa

napisa

pisa

podpisa

rozpisa

wpisa

dopisa

opisywa

podpisywa rozpisywa wpisywa dopisywa

, , . ,
(jada, czytywa, pisywa, siadywa),
, (Zwykle czytuj kryminay; jadam obiady tylko
na miecie; od czasu do czasu on pisuje wiersze10).
4.8.. .
4.8..
do-

na-

nad-

o-, ob-

od-

po-

pod-

dojecha
dopyn
dopi
doje
dopisa
domy
dorobi

najecha
naoy
nasypa
nacisn
naje si
naoliwi
narobi si

nadjecha
nadlecie
naduy
nadbudowa
nadpisa
nadama
nadrobi

objecha
opyn
opa
okra
opisa
obama
obrobi

odjecha
odpyn
odpa
odbudowa
odpisa
odespa
odrobi

pojecha
popyn
popa
pomalowa
posoli
pochwali
policzy

podjecha
podpyn
podpa
podbudowa
podpisa
podsucha
podrobi

u-

w-

przeprzejecha
przewie
przemyle
przemalowa
przegapi
przesoli
przerobi

przy-

roz-

wy-

z-/s-

za-

przyjecha rozjecha si uprowadzi


wjecha
wyjecha
zjecha
zajecha
przywie
roznie
uprasowa
wej
wybiec
zlecie zamieszka
przysun
rozbi
ugotowa
wpisa
wybudowa
zklei
zamwi
przyklei
rozadowa
upi
wklei
wygra
zmy
zasypa
przysa rozchorowa si urobi si wsucha si wykoczy spuka
zabi
przywoa
rozbudowa
usiedzie
wyspa si zniszczy zanudzi
przyoy
wyrobi si
zuy
zarobi

.: ; ;
.
10

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 99

99

2012-06-19 19:56:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl




, .
. ,
, . ,
? .
, .
; , , jecha , (.,
spa) .
,
. ,
//
jecha (.. , , , , , ,
, , , , ) (., nadjecha . ). // robi (narobi si, nadrobi,
obrobi, odrobi, wyrobi si, urobi si . ). , , , 11.
. , 4.8.. ?
(
). .

,
.
. P. Garncarek, Czas na czasownik. Krakw, 2002.
11

100

Praktyczna gramatyka.indb 100

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.8.. :

donao- (ob-)

odpo-

pod-

prze-

przy-

roz(e)w(e)-

wy-

z(e)-;
s-

//

dojecha

dojeda

dopisa

dopisywa

naoy

nakada

objecha

objeda

opisa

opisywa

odjecha

odjeda

odpisa

odpisywa

pojecha

(po)jedzi

/ ()

podoy

podkada

podkreli

podkrela

podpisa

podpisywa

przejecha

przejeda

przepisa

przepisywa

przyjecha

przyjeda

przynie

przynosi

przywie

przywozi

rozej (si)

rozchodzi (si)

rozda

rozdawa

wej

wchodzi

wyj

wychodzi

wynie

wynosi

wybiec

wybiega

zjecha

zjeda

spa

spada

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 101

101

2012-06-19 19:56:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.8.. . ,
.
4.8.. :
Mama

Syneczku, kiedy przyjedziesz, eby


zobaczy nasz nowy dom?

, ,
?

Syn

A jak do was dojecha? Moesz mi


opisa drog?

?
?

Mama

Najpierw musisz jecha prosto, a


dojedziesz do leniczwki. Najlepiej
objecha j z prawej strony. Potem
bdzie rzeka, musisz przejecha przez
most ijecha dalej, a dojedziesz do
nowego osiedla. Mieszkamy na rogu
gwnej ulicy, moesz podjecha
pod sam bram.

,
.
.
, ,
.
,
, .

Syn

A co mam ci przywie?

Mama

Co mwisz? Nic nie sysz, malarze


wchodz iwychodz, jakie drabiny
wnosz i wynosz, cigle jeszcze mamy
remont wdomu...

? , , - ,

Syn

Babcia mi napisaa, e przepisaa


testament. Podobno tym razem mnie
te dopisaa. Ciekaw jestem, co ona mi
zapisaa wtestamencie.

, .
. ,
.

Mama

No widzisz, syneczku, mwiam ci,


eby odpisywa babci na listy.

, , ,

.

Sucham?
Kto mwi?
A z kim
Pani chce
rozmawia?

102

Praktyczna gramatyka.indb 102

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.9.
4.9.1.
, ; , , .
.
( 4.2.. 4.5..). ?
Nie stj tak. Id do kuchni. Jedz niadanie.
Powiedz, co byo wszkole. Zrb lekcje. Daj mi spokj12.
, (, ) .
.
4.9.., 2
pisa, pi, z/robi, po/prosi, bra, powiedzie, je icign.
4.9.. , 2 .
.

-, -esz; -, -isz

-, -esz; -, -isz

-m, -sz

pisa
.

myle

bra

po/prosi

z/robi

/ /

powiedzie

je

cign

by

mie

1 .

pisz

myl

bior

po/prosz

z/robi

powiem

jem

cign

jestem

mam

3 .

pisze

myli

bierze

po/prosi

z/robi

powie

je

cignie

jest

ma

3 .

pisz

myl

bior

po/prosz

z/robi

powiedz

jedz

cign

maj

pisz!

myl!

bierz!

po/pro!

z/rb!

powiedz!

jedz!

cignij!

bd!

miej!

. . . . , . . .
12

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 103

103

2012-06-19 19:56:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. .
( ), 2 . ..,
.
. ,
, . 1 (-, -esz) 2 (-, -isz; -,-ysz) , 2 3 ... 1 2 ... ( ). ,
( 4.9..
3 . ..), .
( p, b, w, f , m),
, , on prosi pro!, on jedzie jed!, on idzie id!, on pynie
py! ,
, , ( : , ..
, , , : siedem, osiem, gob,
krew), , on mwi mw!, on kupi kup!, on z/amie z/am!
, o:, ( ) ( ):
c , 2 . .. , , , on
kroi krj!, on stoi stj!, on si boi bj si!, ,
on chodzi chod!, on prosi pro!
: przywozi przywo//przyw!
. 3 ( -m, -sz) 3 ,
.
3 . ..-, , ,
ja kocham / oni kochaj kochaj!, ja piewam / oni piewaj piewaj!,
ja szukam / oni szukaj szukaj! oni powiedz powiedz!, oni jedz jedz!
. , -(i)j
, ,
on zamknie zamknij!, on biegnie biegnij!, on zdejmie zdejmij!
. ,
. :
by bd (grzeczny)!, mie miej (cierpliwo)!, widzie patrz!

104

Praktyczna gramatyka.indb 104

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.9.2.
pisa, z/robi, powiedzie, by ( 4.9..) , .
4.9.. , 2 3 . 1 2

.
pisa

z/robi

powiedzie

by

2 . ..

pisz!

z/rb!

powiedz!

bd...!

3 . ..

niech ona,o pisze!

1 . .

piszmy!

z/rbmy!

powiedzmy!

bdmy...!

2 . ..

piszcie!

z/rbcie!

powiedzcie!

bdcie...!

3 . ..
/

niech oni/
one pisz!

niech oni/one
z/robi!

niech oni/
one powiedz!

niech oni/
one bd...!

niech ona,o z/robi! niech ona,o powie!

niech ona,o
bdzie...!

13. 1 2 -my -cie 2 .


3 : niech (niechaj)
3 . . :
Niech yje nam! (on, ona, ono) Niech yj nam! (oni, one).
, , , ,
: No dobrze, niech (on) przyjdzie.
,
.
. 4.9..
.
1 powinnam (pisa),
. 4.3.3.
13

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 105

105

2012-06-19 19:56:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.9.. :

14. ..

15. ..
16. ,


+/..


/..

(Prosz) niech pan sprbuje wina.

(Prosz) niech pani sprbuje


wina.

(Prosz) niech panowie usid.

(Prosz) niech panie usid.

(Prosz) niech pastwo usid.

Dzie dobry pastwu. Prosz siada/ usi.


Prosz otworzy podrcznik na stronie trzydziestej.
Prosz przeczyta tekst oletnich kursach jzykowych wPolsce.

3 : pan,
panowie , pani, panie
pastwo, ,
.
, prosz, .

.
: prosz + ; ,
, , .
Prosz
usi.

(Prosz)
niech panie
usid.

(Prosz) niech
pastwo usid.

. .: ( /).
. .: , ( /).
16
. .: ! . () . () .
14
15

106

Praktyczna gramatyka.indb 106

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.9.3.
4.9.. ; , .
?
4.9..

.17
.18

1.

Rb lekcje!

Zrb to jutro!

Nie rb tego!

2.

Pisz do mnie czasami!

Napisz do niej list!

Nie pisz do niej listu!

1.

Wracaj szybko!

Wr za tydzie!

Nie wracaj tu nigdy!

Kup mi piwo!

Nie kupuj tego domu!

Mw zawsze prawd!

Powiedz to wreszcie!

Nie mw tego!

Bierz regularnie
lekarstwa!

We jutro moj torebk!

Nie bierz mojej torebki!

2. Kupuj tylko wiey chleb!

1.
.19 2.

- ,
.
(.), (.) (.).
- (
: , ).
. -
, , : Tylko nie
zrb bdu ortograficznego! (= , !); Nie
przestaw czasem tego kwiatu na oknie moe uschn! 20 (
!)21. , .. .., , kup dom!, nie kupuj domu!
. .1 !; !; !; .2 !; !; !.
18
. .1 !; !; !; .2 !; !; !.
19
. .1 !; !; !; .2 !; !; !.
20
. Nowy sownik poprawnej polszczyzny PWN, pod red. A. Markowskiego. W., 2003.
21
, , . // , !
17

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 107

107

2012-06-19 19:56:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.9.4.
-e -no. daj no!, chode tu!, rbe! (= !
! ()!).

4.10.
4.10.. ?
4.10.. ()
.
.
.
.

.
.

Ewa

Mgby ze mn porozmawia?

Adam A oczym chciaaby rozmawia?


Ewa

Chciaabym i do kina.

Adam Moglibymy pj do kina, gdyby


nie padao.
Ewa

Gdybymy pojechali takswk,


to bymy nie zmokli.
(= Jakbymy pojechali takswk,
to nie zmoklibymy.)

Adam Gdybymy nie kupili domu, to


mielibymy pienidze na samochd
i nie musielibymy jedzi
takswkami.
(= ... to bymy mieli pienidze
na samochd ibymy nie musieli
jedzi takswkami).
Ewa

Mona by sprzeda dom ikupi


samochd...

Adam Najpierw sprzedawabym twoj


biuteri, zanim sprzedabym ten
dom.

108

Praktyczna gramatyka.indb 108

?
?
.
,
.
,
.

,


.


...

,
.

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , ( ..), , ( .) , .
( .), ( ., .), ( .) , ( .).
, .- by. :
1) -/-l (,
. - - . .). 3 . .
; 2) by-; 3) (,
).
4.10.. by

ja

bym

my

bymy

ty

by

wy

bycie

on, ona, ono

by

oni, one

by

4.10.., by ( )
, , , .: mielibymy bymy
mieli; nie musielibymy bymy nie musieli.
. ,
, ,
, , eby, aby .: gdybymy pojechali
(. 11.3).
, : , ,
, /l; , (pisabym, ebycie,
gdybymy) (pisalibycie) (. 3.4).

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 109

109

2012-06-19 19:56:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(, -no, -to, ) by , , mona by, warto by,


trzeba by, kupiono by, pojecha by.
4.10.. z/robi mie . 4.10.. 4.4..
?
4.10.. z/robi mie
z/robi

mie

..

ja
ty

..

..

..

.. ..

z/robibym

z/robiabym

miabym

miaabym

z/robiby

z/robiaby

miaby

miaaby

ona
on

z/robiaby

miaaby

z/robiby

ono

miaby
z/robioby

miaoby


+/..

-/..

+/..

-/..

my

z/robilibymy

z/robiybymy

mielibymy

miaybymy

wy

z/robilibycie

z/robiybycie

mielibycie

miaybycie

oni

z/robiliby

one

mieliby
z/robiyby

miayby

: by .

.
:
( chciabym, chcielibycie) ,
, .

110

Praktyczna gramatyka.indb 110

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.10.. , chcie mc.


, .
4.10.. chcie mc
chcie

mc

..

ja

..

..

..

.. ..

chciabym

chciaabym

mgbym

mogabym

ty

chciaby

chciaaby

mgby

mogaby

on

chciaby

mgby

ona

chciaaby

ono

mogaby

chciaoby

mogoby


+/..

/..

+/..

/..

my

chcielibymy

chciaybymy

moglibymy

mogybymy

wy

chcielibycie

chciaybycie

moglibycie

mogybycie

oni

chcieliby

one

mogliby
chciayby

mogyby

, , , Czy mogaby
mi pani pomc? Czy mgby mi pan powiedzie...? Czy mgbym / mogabym
zapyta? 22

. ? ? / (/ )?
22

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 111

111

2012-06-19 19:56:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. 11.
, 4.11.. si, siebie, sobie?
Umyj si.

Rozbierz si.

Andrzej zakocha si wBasi.

Ciesz si, e przyszede.

, .

Nasz pies te si cieszy. Wszyscy


si cieszymy.

().
().

Nasze dzieci cigle si kc.

Ewa nazywa si Kowalska.

Ona si czsto mieje.

Koncert zaczyna si za 5 minut.

5 .

Rozbierz si ipo (si) do ka.

Czy si stoi, czy si ley, dwa


tysice si naley.

, ,
.

Myj siebie, anie tylko lalk!

, !

Zrb sobie herbat.

Wymyj sobie rce.

() .

Jak sbie dajesz rad?

..

si

..

sobie

si ( ) - ,
si ,
. (my co?
my si; rozebra co, kogo? rozebra si; krci co? krci si: wosy si krc; mruy
oczy mruy si; czu zimno czu si; urodzi dziecko urodzi si23 . ).
.
. ; ; , : ; ; ; .
23

112

Praktyczna gramatyka.indb 112

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(/ wrci/wraca; sta si;


uczy si jzyka). , si
(ba si, domyli si, mia si, kci si24).
,
3 ... (zdaje si, chce si25).
, (pyta / pyta si, spieszy / spieszy
si26).
sibie,
.. . (
). , , , si
.. . ,
(,
, . .), si
siebie: Myj siebie, anie tylko lalk!
, si
, ( .).
() si ,
, : Co robisz? Myj si.
si. si 3 ... ( ) ( , )
-
- , , robi si, czyta si, mwi si.
, -
, , , ,
(. .: czy si stoi... , ; Nasz
wiat jest wiatem, wktrym si paci za wszystko = ,
// ) . 4.13.
: : Mwi
si./ : Mwio si./ : Bdzie si mwio.

24
25
26

. , , , .
. , .
. , .

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 113

113

2012-06-19 19:56:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.12.
, 4.12.. ( )?
by zosta?
?
4.12..
. Byem dugo badany w centrum
zdrowia, wic myl, e zostaem
dobrze zbadany, aty?


,
,
, ?

Te chciaabym by solidnie zbadana.


Bd badana dopiero za miesic,
za to zostan zbadana przez zesp
specjalistw.

,
.
,
.

Kady czowiek powinien by regularnie


badany , tak jak nasi rodzice.
Oni s co roku dokadnie badani .


, , .
.

byem dugo badany

, ,
: . ( ),
. .Lekarze dugo mnie badali Byem dugo badany (przez
lekarzy) wcentrum zdrowia.
( przez lekarzy)
(. .).

114

Praktyczna gramatyka.indb 114

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.12.. ,
.
4.12.. : by z/badanym


.. .. .. +/.. /..

ja
byeam / jestem / bd

ty
byea / jeste / bdziesz
z/badany z/badana
a,o
a,o
by / jest / bdzie

on

my byliymy / jestemy / bdziemy

wy byliycie / jestecie / bdziecie


z/badani z/badane
byliy / s / bd

onie
: /
/


by .
-ny,-ony -ty, ; ; . 14.3. , by, , .
zosta.
.
4.12.. 4.12..?
4.12.. : zosta zbadanym
: /


..

..

ja

zostaeam / zostan

ty

zostaea / zostaniesz

ona,o

zostaa,o / zostanie

my

zostaliymy / zostaniemy

wy

zostaliycie / zostaniecie

onie

zostaliy / zostan

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 115

..

zbadany zbadana
z/badane

+/..

-/..

zbadani

zbadane

115

2012-06-19 19:56:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

zosta
. , by,
by, zosta:
by zosta:
by + , , on jest badany; list jest pisany;
dom jest budowany (= ; ; );
by + , , on jest zbadany; list jest napisany;
dom jest zbudowany (= ; ; );
zosta + , , on zosta zbadany; list zosta
napisany; dom zosta zbudowany (= ; ;
).
, by , , zosta 27.
4.12..
4.12.. ,
ta ksika...

bya dugo pisana .



zostaa napisana w1999 roku.
jest opisana wkatalogu.
zostaa podpisana przez autora.

zostaa wpisana na list lektur.


.
1999 .
.
.

.

: , - + , :
ta ksika zostaa podpisana przez autora
ta ksika zostaa podpisana przez autora nowym pirem.

.. . / , . ., 2006.
27

116

Praktyczna gramatyka.indb 116

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, 4.12..
? , ?
4.12.. :


przez + ..

..

..

Dziecko zostao przez matk


nakarmione

du yk,
kasz

Portret zosta
namalowany

przez malarza

akwarel,

nowym pdzlem

List zosta
napisany

przez dziadka

pirem,
czarnym
atramentem

Naczynia
zostay zmyte

przez crk

gbk,
specjalnym
pynem

Pka zostaa
przybita

przez stolarza

motkiem

Zupa zostaa
przyprawiona

przez
gospodyni

sol ipieprzem

Chleb zosta
pokrojony

przez babci

ostrym noem

Buty zostay
wyczyszczone

przez
pokojwk

czarn past do
butw

,

. .( ; ), : przez + .., . .

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 117

117

2012-06-19 19:56:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.13. -
, - - ( )
( ,
).
, 28.
, , grzmi
() ; zmierzcha si ; byska si , , , zaczo pada
; drog zawiao niegiem ; zebrao jej si na pacz
. ; jest, robi si, staje si
3 . .. (..) , , Robi si ciemno ; Wstyd mi mojego zachowania .
,
sycha, wida, czu, zna,
sta; , .Co (upana / upani) sycha?
? / ?; Sycha, jak woda szumi , ;
Wida plam ; Wida, e jeste zmczony , ;
Kowalskiego sta na nowy samochd /
; Sta ci tylko na pikne sowa .
, :
Mona ju zaczyna? Nie wolno uywa windy wczasie poaru. Naley my owoce
przed jedzeniem. Trzeba wreszcie skoczy ten rozdzia.
, ( ) :
Trudno (jest) powiedzie. Najwyszy czas jecha do domu. Ciko nie ial porzuci29.
C ,
.
28
: .., .. . . , 2001.
29
. . / . ,
.

118

Praktyczna gramatyka.indb 118

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

-, - -no -to. -n- -t- - (p. 14.3). ( )


,
. -no -to , . , .
, , , tu zbudowano pierwszy koci
; Ameryk odkryto w1492 roku 1492 ./ 1492 ; duo otym rozmawiano
; ju podano herbat / .
-no, -to : robiono zrobiono,
podano podawano; si,
, mia si miano si gono zpowodu jego zachowania (= () ), , , : proszono wszystkich obecnych oniepalenie
(= ), wsklepie kupiono dziewczynce
nowe buciki (= ).
3 ... -
: (1) opracowano now metodyk badania (2) // (3) .
- .
(1) (2) : , , - -no,
-to (.) 3 . .. (.),
..
(1) (3) ,
: (3) ..
-no, -to , , ,
-no, -to - . .

3 ( ) si,
, , -

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 119

119

2012-06-19 19:56:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , (Chorego si pyta, zdrowemu si daje; Jak si nie ma, co


si lubi, to si lubi, co si ma30).

/
, ,
(jak si ma katar, to si nie je lodw; psy kpie si raz na miesic31).
,
:
Utwory klasykw s kupowane rzadko// Utwory klasykw byy kupowane rzadko
Utwory klasykw kupuje si rzadko //Utwory klasykw kupowao si rzadko

Utwory klasykw kupowano rzadko

= //
// .
.
si - .
.., - (.:
; ).
si 3 ( ), (tu buduje si /
budowao si dom tu buduje si / budowao si domy).

4.14 :
4.14.. ( , : Zgkow
1983). .
? ,
?

. , ; , ,
, .
31
. ; / .
30

120

Praktyczna gramatyka.indb 120

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.14..

1
2
3
4
5

6
7
8
9
10

11
12
13
14
15

16
17
18
19
20

by
mie
wiedzie
mwi
powiedzie

mc
musie
chcie
robi
znaczy

zrobi
mona
chodzi
widzie
trzeba

myle
pj
przyj
zacz
i

znaczy . : to znaczy, e, : co to znaczy? :


? , :
Ty duo dla mnie znaczysz (= ).
15 200
.

By
albo
nie by...

Hmm ...
Co on mwi?
Bi albo nie bi?
Pi albo nie pi?

by albo nie by

4.14.. . , 14.
z/rozumie.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 121

121

2012-06-19 19:56:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.14..

rozumiem

rozumiaeam

zrozumiaeam

bd rozumie

zrozumiem

II

bd rozumiaa

() rozumiejc

()

zrozumiawszy

rozumiejcya,e

rozumianya,e

zrozumianya,e

zrozum

rozumia bym
a

zrozumiaabym

. , ,
wszystko rozumiem.
. , ;
, - , , Dugo nie rozumiaeam
matematyki, ale wkocu j zrozumiaeam.
.
I
by .
II -/-l,
, .
II
(bd musiaa), I , , Jeli bdziesz duo czyta, to bdziesz coraz
wicej rozumie32.
. , . , , , Rozumiejc rosyjski, moesz czyta Lwa
Tostoja woryginale33.

. , .
. -, .

32
33

122

Praktyczna gramatyka.indb 122

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
, . ,
, , , , Zrozumiawszy swj bd, przeprosia crk34.
.
, ( ), , Osoba
rozumiejca (czowiek rozumiejcy) podstawy gramatyki atwiej si uczy jzykw
obcych35.
. ,
, Biblia bya rozumiana na rne sposoby, ale nie zostaa zrozumiana
do koca36.
.
, . rozumie/ zrozumie,
, ., Zrozum wreszcie, e nie mam teraz
czasu37.
.
by .
, , , , ,
,
. , , , Moe bym ci lepiej zrozumia,
gdyby mi dokadniej wytumaczya, oco ci chodzi38.
Dobrze,
kotku.

Zrozum,
e nie moesz
mwi do mnie
misiu!

. , .
. , , .
36
. -, .
37
. , .
38
. , , ,
.
34
35

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 123

123

2012-06-19 19:56:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.15.

()

39

(
)

15 200 ,
(),
.
(, , ) , . , .
,
, , . ,
: , (
-, -esz) ( -, -isz) 1 3 ,
2 3 1 2 ( , ); ( -m, -sz) 3 :
-, -esz; -, -isz
.

-m, -sz

1.

1.

2.

2.

3.

3.

1.

1.

2.

2.

3.

3.

(. zakoczenie) , , , , Bartnicka i Satkiewicz


1990.
39

124

Praktyczna gramatyka.indb 124

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

15 : 1 2
, 1 3 ( ), ,
,
. 4.2..
, , . 4.4. 4.5.
, 3 ; , , ., on nis, ona niosa;
, ., bya. ,
- -.
, , , . ,
, , ., pod-pisa.
( : NOM, GEN,
DAT, ACC, INST, LOC), .

Mam wszystko: pienidze,


urod, mio.
A inni nie maj nic.
Nie ma sprawiedliwoci
na tym wiecie.

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 125

125

2012-06-19 19:56:18

126

Praktyczna gramatyka.indb 126

z-

bada

ba si

ACC

1. Gen
2. ACC

* badam, badaj
( bada/a

* boj, boisz si
( ba/a si

..( :
3 . .b/ .c

. :
..) :
1 2 .:
1 .+ 2 .
3 .:
1 . + 3 .

.. (
3 . .b/ .c

. . *
-/-esz
-/-isz, -/-ysz:
1 . + 2 .
-m:
1 . + 3 . .

15.

lekarz zbada pacjenta

1. boj si Anny
2. boj si o Ann

1.
2.

-.,
,

-.,
-.; ,

-., -.

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:19

bawi si

bi (si)

biec

biega ,
biec

bole

bra

budowa

po-

po-

po-

za-

wzi

z-

po-

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 127

ACC

1. Gen,
ACC,
ACC
2. ACC

ACC, Nom

Adv, Loc

Gen, ACC

*buduj, budujesz
( budowa/a

* bior, bierzesz
( bra/a
)wezm, wemiesz
( wzib, wziac

* 3 Sg boli, 3 Pl bol
( bola/a

* biegam, biegaj
( biega/a

* biegn, biegniesz
( bieg/a

1.ACC, Inst * bij, bijesz


2. si
( bi/a

1. Inst, ACC * bawi, bawisz si


2. Inst
( bawi/a si
3. Inst

3
;
;

1.
, ,

2.

1.

2.
(.:
z .)
3. /
(. :
..

)

buduj dom

1. wzi ode mnie


1.
/
pienidze na komputer
2. we moje auto
2.

boli mnie gowa

czsto biegam po parku

pobiegnij do sklepu po
piwo

1. zodziej pobi
policjanta kijem
2. nie bijcie si

1. bawi si z dziemi
w chowanego
2. bawi si z bratem
3. bawi si lalk

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

127

2012-06-19 19:56:19

128

Praktyczna gramatyka.indb 128

chodzi ,
i
.4.4.
4.8.

chorowa

chowa

za-

s-

ACC, Inst

ACC

1. Gen
2. Loc
3. Gen

* chowam, chowaj
( chowa/a

* choruj, chorujesz
( chorowa/a

* chodz, chodzisz
( chodzi/a

* chc, chcesz
( chcia/a

,
,

, ,

1. ; ;

2. ()

3.

1.
2.

1. /
,
/

2. / /

3.
/ /

1.

2.

schowaj lekarstwa przed


dziemi

chorowa na gryp

1. ju dwa lata chodz


do szkoy
2. chc (po)chodzi po
parku
3. pochodz z Polski

1. chc spa
2. chc ten samochd /
to auto

1. Inf
2. ACC

chcie

1. obud mnie o pitej


2. czsto budz si za
pno

1. pan Nowak jest /by/


bdzie lekarzem
2. on jest/by/ bdzie
dobry
3. on jest/by/ bdzie
dobrym lekarzem

1. ACC, Adv * budz, budzisz


2. Adv, Adv ( budzi/a

by
1. Nom, Inst * jestem, jeste
.4.1., 4.9. 2. Adv
( by/a
3. Inst

budzi (si)

1.
2. po3. po-

o-

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:20

cieszy (si)

czeka

czesa (si)

czstowa
(si)

czu

czu si

po- / za-

u-

po-

po-

po-

u-

Praktyczna gramatyka.indb 129

4. : CZASOWNIK
* czekam, czekaj
( czeka/a

* ciesz, cieszysz
( cieszy/a

Adv

1. ACC
2. ..., e

ACC, Inst

* czuj, czujesz si
( czu/a si

* czuj, czujesz
( czu/a

*czstuj, czstujesz
( czstowa/a

1. ACC, Inst * czesz, czeszesz


2. si, Adv
( czesa/a

ACC

1. Gen
2. ..., e
3. ..., e

1.

2. ,

3. ,

jak si pan / pani czuje?

1. czuj zapach kawy


2. czuj, e bdzie burza

1.
?

1.

2. ,

1. poczstuj goci
1.
bigosem
/
2. prosz si poczstowa
2. ,

1. czesaa swoje dugie


1.
wosy drewnianym

grzebieniem

2. on si czesze tylko raz

w tygodniu
2.

(po)czekaj na mnie /
zaczekaj na mnie

1. ciesz si z twojego
sukcesu
2. ciesz si, e wygrae
3. cieszy mnie (to), e ...

,
,

(),

,
()

-.,
-.

-.

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

129

2012-06-19 19:56:20

130

Praktyczna gramatyka.indb 130

dawa

denerwowa ACC, Inst,


Nom

denerwowa 1. (Inst), ...,


(si)
e
2. ACC

dostawa

dowiadywa 1. Gen, Loc


si
2. ..., e

da

z-

z-

dosta

dowiedzie
si

* czytam, czytaj
czyta/a

* czyszcz, czycisz
( czyci/a

ACC, Gen

1. denerwuj si (tym),
e dzieci jeszcze nie
wrciy do domu
2. on mnie denerwuje

denerwujesz mnie tym


swoim gadaniem (.)

1. daam ojcu gazet


2. daj mi pi

lubi czyta dzieciom


wiersze

moja babcia czycia


zamszowe buty skrk
od chleba

* dowiaduj,
dowiadujesz si
( dowiadywa/a si
) dowiem, dowiedz
si
( dowiedzia/a si

1. dowiedzia si od niej
czego nowego
o wypadku
2. dowiedziaam si, e
palisz papierosy

dostaem prezent od
* dostaj, dostajesz
ony
( dostawa/a
) dostan, dostaniesz
( dosta/a

* denerwuj
denerwujesz

* denerwuj,
denerwujesz

1. Dat, ACC * daj, dajesz


2. Dat, Inf
( dawa/a
) dam, dadz
( da/a

ACC, Dat

czyta

prze-

ACC, Inst

czyci

wy-

1.

2. ,

,


2.



(.)

1.
2.

,
,

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:21

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 131

dzikowa

dzwoni

gada

po-

za-

po-

* dziaam, dziaaj
( dziaa/a

* 3 Sg: dzieje si
( 3 Sg dziao si

Inst, Loc

1. Nom
2. Gen

Dat, ACC

* gadam, gadaj
( gada/a

* dzwoni, dzwonisz
( dzwoni/a

* dzikuj, dzikujesz
( dzikowa/a

1. ACC, ACC * dziel, dzielisz


2. Nom,
( dzieli/a
ACC,
3. Inst, Inst

1. ACC,
Nom
2.
3. Loc, Gen

dziaa

dzieli (si)

dzia si

po-

pogadaam troch z
przyjacik
o znajomych (.)

1. telefon dzwoni
2. zadzwo do mnie

dzikuj ci za pomoc

1. on dzieli ludzi na
kulturalnych
i barbarzycw
2. 6 podzielone przez 2
jest 3
3. podziel si czekolad
z koleank

1. na Ew alkohol le
dziaa
2. to nie dziaa
3. on dziaa w partii od
dwch lat

co si dzieje? co si tu
dziao?

(.)

(),

,
,

,
,

1.
2.

1.


2. 6 2
3
3.

1.

2.
3.

?
?

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

131

2012-06-19 19:56:21

132

Praktyczna gramatyka.indb 132

istnie

informowa
(si)

po-

za-

gra

za-

interesowa
si

gotowa

u-

za-

gniewa si

po-

Nom

Inst

* istniej, istniejesz
( istnia/a

* interesuj,
interesujesz si
( interesowa/a si

UFO (nie) istnieje

interesuj si literatur
i sportem

,
(),
,

,
,
)

,
(),

()

1.

()

2.
,

1. musz poinformowa
studentw o terminie
egzaminu
2. prosz si
poinformowa w
kasie, czy s jeszcze
bilety

/ -
?

1. ACC, Loc * informuj,


2. si
informujesz
( informowa/a

na obiad ugotuj ry
z grzybami

dlaczego / o co si na
mnie gniewasz?

1. lubi gra na gitarze


1.
2. gram z Ann w tenisa

2.

* gotuj, gotujesz
( gotowa/a

* gniewam, gniewaj
si
( gniewa/a si

1. Loc
* gram, graj
2. Inst, ACC ( gra/a

ACC, Inst

ACC, ACC

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:21

Praktyczna gramatyka.indb 133

je

jedzi ,
jecha,
. 4.7.

kpa (si)

ka (si)

kci si

z-

4. : CZASOWNIK

po-

wy-

pooy

po-

Inst, ACC

1. si
2. ACC

1. ACC, Loc
2. si, Loc

1. INST
2. Loc, Adv

ACC, ACC,
Inst

* kc, kcisz si
( koci/a si

* kad, kadziesz
(( kad/a)
) poo, pooysz
( pooy/a

* kpi, kpiesz
( kpa/a

* jed, jedzisz
( jedzi/a

* jem, jedz
( jad/a

1.

2.

1.

2.

1.

2.

czemu tak czsto kcisz


si z kolegami

o drobiazgi?
?

1. po si
1.
2. po swoje ksiki na 2.
pk

1. kpiemy dziecko
w wannie
2. lubi si kpa
w morzu

1. lubi jedzi
samochodem
2. jed na nartach
cakiem dobrze

na niadanie jem chleb


z serem

1. jad do Polski na
wakacje
2. pojad do rodzicw
na obiad

1. id z bratem do
1.
* id, idziesz
muzeum / na wystaw
/
( szedemb,
2. idziemy do mojego
2.
szamc
brata

) pjd, pjdziesz
(poszedb, poszac

1. Gen, ACC * jad, jedziesz


2. Gen, ACC ( jecha/a

jecha
. 4.5.
4.8.

po-

i
1. Inst, Gen
(chodzi ,) / ACC
. 4.4. 2. Gen
4.8.

pj

()

(do +..:
; na
+..: );

,
,
(do
+..:
; na
+..: )

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

133

2012-06-19 19:56:21

134

Praktyczna gramatyka.indb 134

kroi

po-

koczy si

s(za-)

kosztowa

koczy

s-

(s-)

kocha (si)

1.
2. si
3. za4. po5. si

ACC, Inst

1. Nom
2. Gen

Nom

1. czsto kocz prac


o godzinie 15.00
2. ju skoczyam pisa
referat

1. kocham swojego syna


i swoj crk
2. kocham si w twoim
bracie
3. zakochaam si w nim
dwa dni temu
4. pokochaam go na cae
ycie
5. ssiedzi kochaj si co
wieczr

1.

2.

1.

2.

3.

4.

5.

,
,
,

* kroj, kroisz
( kroi/a

* 3 Sg kosztuje, 3 Pl
kosztuj
( kosztowa/a

( );
,
( )
, ;
()

1. ?
2.

?

1. ile to kosztuje?
2. skosztuj (= sprbuj)
wina
dlaczego kroisz chleb
brudnym noem?

,
* kocz, koczysz si w Polsce komunizm
skoczy si w 1989 roku 1989
( koczy/a si

1. ACC, Loc * kocz, koczysz


2. Inf
( koczy/a

1. ACC
* kocham, kochaj
2. si, Loc
( kocha/a
3. si, Loc
4. ACC, Adv
5. si, Adv

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:21

Praktyczna gramatyka.indb 135

4. : CZASOWNIK

lecie

leczy (si)

wy-

lubi lata helikopterem

Inst

lata ,
lecie

po-

1. oblaam sobie kaw


now sukienk
2. obla egzamin (.)

1. Dat, Inst, * lej, lejesz


ACC
( la/a
2. ACC

la
oblewa ,

1. ACC,
ACC
2. si, ACC

1. (Inst),
Gen
2. ACC

* lecz, leczysz
( leczy/a

* lec, lecisz
( lecia/a

* latam, lataj
( lata/a

1. on leczy chorych na
raka
2. nie lecz si sama, id
do specjalisty

1. lecisz jutro
(samolotem) do
Krakowa?
2. le po wino (.)

1. kup prezent
przyjacice
2. kup prezent dla
przyjaciki

ob-

1. ACC, Dat * kupuj, kupujesz


2. ACC, Gen ( kupowa/a
) kupi, kupisz
( kupi/a

kupowa

1. nie krzycz tak


* krzycz, krzyczysz
2. dlaczego krzyczysz na
( krzycza/a
) krzykn, krzykniesz dziecko?
( krzyknb,
krzyknac

kupi

1.
2. ACC

krzycze

krzykn

1.

2. ,
/

1. (
)
?
2. /
(.)

1.

2. /

(.)

1.

2.

1.
2.

()

; ,

, ;

()

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

135

2012-06-19 19:56:22

136

Praktyczna gramatyka.indb 136

lubi

czy (si)

po-

1. po2. w-

malowa
(si)

liczy

po-

1. na2. po3. u-

lee

po-

* lubi, lubisz
( lubi/a

* licz, liczysz
( liczy/a

* le, leysz
( lea/a

1. ACC, Inst * maluj, malujesz


2. ACC, Adv ( malowa/a
3. si, Adv

1. ACC
* cz, czysz
2. ACC, Inst ( czy/a

ACC, ACC

1. ACC
2. ACC /
ACC
3. Inst

1. Loc, Inst
2. Loc

1. namalowa ten obraz


grubym pdzlem
2. pomaluj pokj na
biao
3. umalowaa si za
mocno (= masz za
mocny makija)

1. wcz radio
2. prosz mnie poczy
z dyrektorem!
3. na wiosn ptaki cz
si w pary

lubi Grzegorza za jego


poczucie humoru

1. policz pienidze
2. na pomoc Anny / na
Ann zawsze mog
liczy
3. licz si ze sowami

1. lubi lee z ksik


na kanapie
2. ksiki leay na stole

;
;

-., -.;

,

1. /


2.

3.
(=

)

1.
2. ,
,

3.

,
;
,
();

;
(),
()

/ ,

1.
2. /

3.

1.

2.

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:22

Loc

1. ACC
2. ACC
3. ACC
4. ACC

Loc

Inf

Inf

marzy

mie

mieszka

mona

mc

po-

martwi (si) 1. si, ACC


2. si, Inst

z-

Praktyczna gramatyka.indb 137

4. : CZASOWNIK
* mog, moesz
( mgb, mogac

* mieszkam,
mieszkaj
( mieszka/a

* mam, maj
( mia/a

* marz, marzysz
( marzy/a

* martwi, martwisz
( martwi/a

czy mog pastwu


w czym pomc?

czy tu mona pali

mieszkam
w akademiku

1. mam kaw, herbat,


piwo i sok
2. mam na imi Anna
( ,
. nazywam si)
3. masz szczcie
4. mam metr
siedemdziesit
5. masz to zrobi do
jutra

zawsze marzya
o karierze w filmie

1. nie martw si o mnie


2 nie martw si
drobiazgami

-
?

1. , ,

2.
3.
4. ()

5.

1.

2. -

, -.
(, );
-. ,
(, , ,
) ;

(),
(),
(),
()

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

137

2012-06-19 19:56:22

138

Praktyczna gramatyka.indb 138

nazywa
(si)

1. Nom
2. ACC,
Nom

1. Gen
2. Gen
3. Inf, ACC

nalee

nazwa

1. Loc
2. ..., e

myle

po-

1. /
,
,

(.)
2.
3.
-

1. to naley do mnie
2. ona naley do naszej
grupy
3. naley czsto chwali
dzieci

1. myl o nim
2. myl, e masz racj

1. rano myj rce


pachncym mydem
2. umyj si do czysta!
3. codziennie myj zby
rano i wieczorem

();
:

1.

2.

1.
2.

3.

-., -.;
;
,
(.)

1.
, ,
2. ,

1.

2. !
3.

musisz sobie kupi nowy


paszcz

1. mwisz o niej
gupstwa (Koll)
2. powiedz prawd
3. Michael mwi
wietnie po polsku

* nazywam, nazywaj 1. nazywam si Anna


Nowak
( nazywa/a
2. chc nazwa mojego
) nazw, nazwiesz
psa Dudi
( nazwa/a

* nale, naleysz
( nalea/a

* myl, mylisz
( myla/a

1. ACC, Inst * myj, myjesz


2. si, Adv
( my/a

my (si)

* musz, musisz
( musia/a

Inf

musie

1. Loc, ACC * mwi, mwisz


2. ACC
( mwi/a
3. Adv
) powiem, powiedz
( powiedzia/a

mwi

u-

powiedzie

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:22

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 139

oddawa

odpoczywa 1.
2. Adv, Loc

odda

odpocz

Dat, ACC

odchodzi
1. Gen
(. chodzi, 1. Adv
wychodzi)

* odpoczywam,
odpoczywaj
( odpoczywa/a
) odpoczn,
odpoczniesz
( odpoczb,
odpoczac

* oddaj, oddajesz
( oddawa/a
) oddam, oddadz
( odda/a

* odchodz,
odchodzisz
( odszedemb,
odeszamc
) odejd, odejdziesz

(-/-)

1. musz odpocz
1.
2. najlepiej odpoczywam 2.
w grach

oddaj mi moje skarpetki

1. nie odchod ode mnie 1.


2. pocig odchodzi o
2.
godzinie 9.30
() 9.30

,
;

1.
,
2. ( );

1. nosi dinsy
2. nosi j na rkach

1. ACC
* nosz, nosisz
2. ACC, Loc

nosi ,
nie

5
1. zanie paczk do
1. /
hotelu

2. przynie
2.
potwierdzenie odbioru

1. ACC, Gen * nios, niesiesz


2. ACC
( nisb, niosac

nie

odej

1. za2. przy-

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

139

2012-06-19 19:56:23

odpowiada

odwiedza

oglda

okazywa
(si)

opiekowa
si

odpowiedzie

odwiedzi

obejrze

okaza (si)

za-

140

Praktyczna gramatyka.indb 140

Inst

..., e

1. ACC
2. ACC

ACC

* opiekuj, opiekujesz opiekuj si modszym


bratem
si
( opiekowa/a si

1. ,
2. ,
,

1. lubi oglda telewizj 1.


2. mog godzinami

oglda nasze zdjcia 2.


czsto odwiedzamy
babci

(-)

;
,
,

,
,

1. prosz odpowiedzie 1. , ;
nam na pytanie

;
2. nie chcia odpowiada 2.
przed sdem za

morderstwo

3. twoja propozycja mi
3.
odpowiada

1. okazao si, e ...


* 3 Sg okazuje
(
( 3 Sg Neut
3 .
okazywao
..)
) 3 Sg okae
( 3 Sg Neut okazao 2. prosz okaza swoj
przepustk

* ogldam, ogldaj
( oglda/a
) obejrz, obejrzysz
( obejrza/a

* odwiedzam,
odwiedzasz
( odwiedzi/a
) odwiedz,
odwiedzisz
( odwiedzi/a

1. Dat, ACC * odpowiadam,


2. Inst, ACC
odpowiadaj
3. Nom, Dat ( odpowiedzia/a
) odpowiem,
odpowiesz
( odpowiedzia/a

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:23

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 141

otwiera

pada

pali (si)

otworzy

pa
s-

za-

* organizuj,
organizujesz
( organizowa/a

firma organizuje

wycieczk pracownikom
/ dla pracownikw
/

wieczorem naley
* opowiadam,
opowiada dzieciom
opowiadaj
pikne bajki
( opowiedzia/a
) opowiem, opowiesz
( opowiedzia/a

1. ACC
2.
3. si

1. Nom
2. Nom
3. Gen
* pal, palisz
( pali/a

* padam, padaj
( pada/a

1. czy palisz papierosy


czy cygara?
2. ju nie pal
3. zapal wiece
4. pali si!

1. pada (deszcz)
2. kurs dolara spada
3. spadam kiedy ze
schodw

, ;
( )

,
,

1. ; ,
?
;
2.
3.
4. !

1.
2.
3. -

1. ACC
1.
* otwieram, otwieraj 1. otwrz mi drzwi
2. ACC, Loc ( otwiera/a
2. pan Kowalski otworzy 2.
konto w Szwajcarii

) otworz, otworzysz

( otworzy/a

organizowa ACC, Dat /


Gen

z-

Dat, ACC

opowiada

opowiedzie

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

141

2012-06-19 19:56:23

pamita

patrzy (si)

pi

pisa (si)
(pod /
pisywa ,)
. 4.5.
4.8.

po-

wy-

1. na2. o3. od4. pod5. za- (si)

za-

1
* pamitam,
pamitaj
( pamita/a

1. pamitasz jeszcze swj 1.


pierwszy pocaunek?

2. pamitaj o mnie
?
3. pamitaj, e masz
2.
kupi chleb
3. ,

1. ACC
1. nie patrz tak na mnie 1.
* patrz, patrzysz
2. si, ACC ( patrzy/a
2. na co (si) patrzysz?

2. ?
ACC
pij kaw z mlekiem, ale ,
* pij, pijesz
bez cukru

( pi/a
1. Gen, ACC * pisz, piszesz
1. wczoraj napisaem do 1.
2. ACC
ciebie list

( pisa/a
3a. ACC
2. umie pan opisa
2.
* pisuj, pisujesz
3b. Gen
podejrzanego?

( pisywa/a
3a. musz odpisa na list 3. /
(pisuj
4a. ACC
3b. na egzaminie


odpisywa od

pisz;
5a. ACC
kolegw
3.


4a. chciabym podpisa
5b. ACC
umow o prac z
4.
opisuj,
firm zagraniczn

podpisuj ..)
5c. ACC
4b. prosz si tu

osobicie podpisa

5a. zapisa / przepisa
4. ,
lekarstwo

5b. zapisa si na studia 5.
5c. chc sobie zapisa

(= zanotowa) twj 5.
numer telefonu
5.

1. ACC
2. Loc
3. ..., e

142

Praktyczna gramatyka.indb 142

, ,
;
( );
;
;
;
()

(),

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:23

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 143

paka

pywa ,
pyn

za-

po-

podkrela

podoba si

podkreli

s-

1. nie pacz
2. pakaa przez ciebie
ca noc

1. znowu zapaciem
za ciebie rachunek
telefoniczny
2. robotnikom
sezonowym nie paci
si za urlop

Nom, Dat

ACC, Inst

prosz podkreli
czasowniki czerwon
kredk

moesz podpisywa te
listy w moim imieniu

* podobam, podobaj Krakw bardzo mi si


podoba
si
( podoba/a si

* podkrelam,
podkrelaj
( podkrela/a
) podkrel,
podkrelisz
( podkreli/a

* podpisuj,
podpisujesz
( podpisywa/a

1.
1. lubi pywa
* pywam, pywaj
2. Inst, Loc, ( pywa/a
2. pyn statkiem
Gen
po Dunaju / do
* pyn, pyniesz
( pynb, pynac Budapesztu

1.
* pacz, paczesz
2. ACC, Adv ( paka/a

1. ACC,
* pac, pacisz
ACC
( paci/a
2. ACC, Dat

pod/pisywa ACC, Adv


,
podpisa

paci

za-

1.
/
2.
/

1.
2. -

1.
(-),

2.

/

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

143

2012-06-19 19:56:24

144

Praktyczna gramatyka.indb 144

pozwoli

powtrzy

Inf

potrafi
. 4.3.1.

pozwala

powtarza
(si)

poka mi rk

* potrzebuj,
potrzebujesz
( potrzebowa/a

* potrafi, potrafisz
( potrafi/a

1. ,

2.

1. ACC, Dat * pozwalam, pozwala 1. nie pozwalam ci na to 1.


2. Dat, Inf
2. pozwl mi spa

( pozwala/a
u koleanki
2. /
) pozwol, pozwolisz

( pozwoli/a

1. powtrz mi to jeszcze
raz
2. nie powtarzaj si

/ (-), (-)

potrzebuj szybko twojej /


pomocy

(
)

potrafi chodzi na
rkach

* pomagam, pomagaj 1. pom mi w budowie 1.


domu

( pomaga/a
2.
) pomog, pomoesz 2. pom mi budowa
dom

( pomgb
pomogac

* . okazywa

1. ACC, Dat * powtarzam,


2. si
powtarzaj
( powtarza/a
) powtrz,
powtrzysz
( powtrzy/a

potrzebowa Gen, Adv

1. Dat, Loc
2. Dat, Inf

pomaga

pomc

ACC, Dat

pokazywa

pokaza

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:24

Praktyczna gramatyka.indb 145

prasowa

4. : CZASOWNIK

proponowa 1. ACC, Dat * proponuj,


2. ..., eby
proponujesz
( proponowa/a

prosi

za-

po-

1. ACC,
ACC
2. ACC
3.

ACC

* prosz, prosisz
( prosi/a

* prasuj, prasujesz
( prasowa/a

* pior, pierzesz
( pra/a

wy-

ACC, Inst

pra

* pracuj, pracujesz
( pracowa/a

wy-

1. Loc
2. jako Nom

pracowa

po-

1. poprosi rodzicw o
pomoc finansow
2. (po)prosz o kaw
3. prosz, tu jest kawa

1. jakie warunki
proponuje panu nowy
pracodawca?
2. proponuj, ebymy
spdzili wakacje w
Polsce

on sam prasuje swoje


koszule

()

1.

2. , ,

3. ,

; (/
),

1.


?
2.
/,

wen zawsze pior



rkoma w zimnej wodzie /

1. pracuj w duej firmie 1. ,


2. pracuj jako

koordynator tego
2.
projektu

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

145

2012-06-19 19:56:24

146

Praktyczna gramatyka.indb 146

przebiera
(si)

prbowa

s-

przebra

prowadzi
(si)

1. po2. za3. w4. wy5. od6. prze- si

1. si
2. ACC,
ACC
3. si

1. Gen
2. Inf

* przebieram,
przebieraj,
( przebiera/a
) przebior,
przebierzesz
( przebra/a

* prbuj, prbujesz
( prbowa/a

1. ACC
* prowadz,
2. ACC, Gen
prowadzisz
3. si, Gen
( prowadzi/a
4a. si, Gen
4b. ACC,
Gen
5. ACC, Gen
6. si

1. musz si przebra
2. przebierz dziecko
w suche rzeczy
3. przebraa si za kota

1. sprbuj troch wina


2. sprbuj wsta
wczeniej

1. chc (po)prowadzi
wasn firm
2. zaprowad mnie do
domu
3. mj syn si do nas
wprowadzi
4a. mj syn wyprowadzi
si z domu
4b. wyprowad psa do
parku
5. czy mog pani
odprowadzi do
domu?
6. jutro si
przeprowadzamy
7. bardzo dobrze
prowadzisz samochd

1.

2.

3.
/

1.

2. /

1.

2. /

3.

4.
(=

)
4. (
)
5.
?
6.

7.

();

;
;
,
;
;
;

()

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:24

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 147

przeszkadza Dat, Loc

przeszkodzi
* przeszkadzam,
przeszkadzaj
( przeszkadza/a
)przeszkodz,
przeszkodzisz
( przeszkodzi/a

* przepraszam,
przepraszaj
( przeprasza/a
) przeprosz,
przeprosisz
( przeprosi/a

przeprasza

przeprosi

ACC, ACC

przedstawia 1. si
* przedstawiam,
(si)
2. ACC, Dat
przedstawiaj
3. ACC, Dat ( przedstawia/a
) przedstawi,
przedstawisz
( przedstawi/a

nie przeszkadzaj mi
w pracy

1. Adam przeprosi Ew
za spnienie
2. on mnie nigdy za to
nie przeprosi

(),

; ,
,
;
;
,

1.

2.

1. czy mog si
1.
przedstawi
?
2. przedstaw mi swoj
2.
rodzin
/
3. przedstaw mnie swojej

rodzinie

3.

1. tu mona przej przez 1.


* przechodz,
ulic

przechodzisz
2.
( przechodziemb, 2. ona wiele przesza
/
przechodziamc

) przejd, przejdziesz
( przeszedemb,
przeszamc

przedstawi

1. ACC
2. Adv

przechodzi

przej

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

147

2012-06-19 19:56:25

148

Praktyczna gramatyka.indb 148

przyjeda

przyjecha

przyjmowa

przygotowywa

przygotowa

przyj

przychodzi

przyj

* przygotowuj,
przygotowujesz
( przygotowywa/a
) przygotuj,
przygotujesz
( przygotowa/a

1. ACC, Gen * przyjmuj,


2. Nom, Adv
przyjmujesz
( przyjmowa/a
) przyjm,
przyjmiesz
( przyjb,
przyjac

(),
()

1.


2.
(
)?

1. przyj propozycj
1.
(zaproszenie) od szefa

2. lekarz przyjmuje we
()
wtorki i w rody
/
2.
,

1. Anna przyjechaa do
rodzicw na tydzie
2. czy ten pocig
przyjedzie
punktualnie?

1. przygotowaem si do 1. -/wyjazdu

2. przygotowaam referat 2. -/-

przyjd do nas na
* przychodz,
kolacj
przychodzisz
( przychodziemb,
przychodziamc
) przyjd, przyjdziesz
( przyszedemb,
przyszamc

1. ACC, Gen * przyjedam,


2. Adv
przyjedaj
( przyjeda/a
) przyjad,
przyjedziesz
( przyjecha/a

1. si, Gen
2. ACC

ACC, Gen

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:25

przynosi

pyta

robi

rodzi (si)

rozbiera
(si)

za- / s-

z-

u-

rozebra

przynie

4. : CZASOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 149

1. si
2. ACC

1. ACC
2. Gen
3. Loc

1. ACC
2. Adv
3. ACC

ACC, ACC

ACC, Dat

* rozbieram,
rozbieraj,
( rozbiera/a
) rozbior,
rozbierzesz
( rozebra/a

* rodz, rodzisz
( rodzia

* robi, robisz
( robi/a

* pytam, pytasz
( pyta/a

* przynosz,
przynosisz
( przynosi/a
) przynios,
przyniesiesz
( przynisb,
przyniosac

1.
?
2.
?
3.

, ,
,
,

1. rozbierz si
2. rozbierz dziecko

1.
2.

()/
()

1. urodzia bliniaki
1.
(),
2. urodzi si drugiego


maja tysic dziewiset 2.
szedziesitego roku

3. urodzi si w maju

3.

1. jak robisz t saatk?


2. co robisz wieczorem?
3. musz zrobi zadanie
domowe

zapytaj / spytaj profesora ()


o termin egzaminu
/

czsto przynosz jej


kwiaty

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

149

2012-06-19 19:56:25

150

Praktyczna gramatyka.indb 150

rysowa

rzuca

rzuci
1. wy2. po3. w-

rusza (si)

ruszy

na-

rozumie

z-

1. ACC
2. ACC
3. ACC
4. Inst

ACC, Inst

1. ACC
2. si
3.

1. ACC
2. Adv

rozpoczyna 1. ACC
(si)
2. si, Loc

rozpocz

Inst, Loc

rozmawia

po-

* rzucam, rzucaj
( rzuca/a

* rysuj, rysujesz
( rysowa/a

* ruszam, ruszaj
( rusza/a
) rusz, ruszysz
( ruszy/a

* rozumiem,
rozumiej
( rozumia/a

* rozpoczynam,
rozpoczynaj
( rozpoczyna/a
) rozpoczn,
rozpoczniesz
( rozpoczb
rozpoczac

* rozmawiam,
rozmawiaj
( rozmawia/a

1. wyrzuciam stare listy


2. on j (po)rzuci
3. wrzucali kamienie do
wody

narysuj auto nowym


owkiem

1. kto rusza moje


rzeczy
2. rusz si, zrb co!
4. ruszaj, ju jest zielone

1. rozumiem ci
2. rozumiem troch po
polsku

1.

2.
3.

1. -

2. /
,
-!
3. (),

1.
2.
-

1. pi razy rozpoczynaa 1.
studia

2. przedstawienie

rozpoczo si o
2.
dwudziestej

,
;

(),
;
,

()/
()

chtnie rozmawiam z

teciow o mczyznach //

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:25

siedzie

skaka

skada (si) 1. ACC


2. Nom, si
3. DAT, ACC
4. si, Gen
5. ACC

po-

Praktyczna gramatyka.indb 151

skoczy

4. : CZASOWNIK

zoy (si)

1. (Loc)
2. Gen
3. ACC

1. Inst
2. Loc
3. (Loc)

1.
2. Loc

siada

(u)si

* skadam, skadaj
( skada/a
) zo, zoysz
( zoy/a

* skacz, skaczesz
( skaka/a
* skocz, skoczysz
( skoczy/a

* siedz, siedzisz
( siedzia/a

* siadam, siadaj
( siad/a
) usid, usidziesz
( usiad/a

4
1.
2.

1. z swoje rzeczy
2. to si dobrze skada
3. zoymy Ewie yczenia
na urodziny
4. ta sztuka skada si
z trzech aktw
5. chopcy zoyli si na
piwo

1. nie skacz (po ku)!


2. lubi skaka do wody
3. skocz po piwo (.)

1.
2.

3.

4.

5.
/

1. //

2. /

3.
(.)

1. lubi tu z tob siedzie 1.


2. ona tylko siedzi

w domu
2.
3. on siedzi ju dwa lata

(w wizieniu)
3.
( )

1. prosz usi
2. nie siadaj na moim
miejscu

,
;

,
;
,

;
-.;
,

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

151

2012-06-19 19:56:25

152

Praktyczna gramatyka.indb 152

spotyka
(si)

1. ACC
2. Inst, si
si, Loc

Gen

spodziewa
si

spotka

1.
2. Inst, Loc

spa

po-

ACC, Gen

1.
2. ACC

sycha

sysze

1. Gen
2. Gen
3.

sucha

u-

po-

1. nie mog spa


2. spaam z kotem na
fotelu
1. spodziewamy si
dziecka
2. spodziewam si
nagrody

syszaam to wczoraj od
ssiadki

1. suchamy koncertu
fortepianowego
2. nie suchaj go
3. sucham?
(

)
1. co sycha?
2. tu sycha morze

* spotykam, spotykaj 1. spotkaam listonosza


()
( spotyka/a
) spotkam, spotkaj 2. spotkaam si
z przyjacielem (
( spotka/a
)
3. spotkajmy si
w kawiarni

* spodziewam,
spodziewaj si
( spodziewa/a si

* pi, pisz
( spa/a

* sysz, syszysz
( sysza/a

* sucham, suchaj
( sucha/a

1.
2.

1. ()

2.
/

1.

2.

3.

()/
()

, ;
,

1. ?/

?
2.

1.

2.
3. ?

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:25

Praktyczna gramatyka.indb 153

4. : CZASOWNIK

studiowa

szkodzi

ACC, Loc

stawa si

sta si

za-

1. Inst, Adv * staj, stajesz si


3. Nom, si ( stawa/a si
) stan, staniesz si
( 3 Sg stao si

sta

sprzedaj mi swoje auto

posprztaj swj pokj

* studiuj, studiujesz
( studiowa/a

1. (to) nic nie szkodzi


2. szkodzi mi czerwone
wino

studiuj histori
na uniwersytecie w
Poznaniu

1. nagle sta si
wampirem
2. nic si nie stao

1. co tak stoisz?
* stoj, stoisz
2. samochd stan
( sta/a
przed skrzyowaniem
) stan, staniesz
( stanb, stanac 3. stoimy w kolejce

1.
* szkodz, szkodzisz
2. Dat, ACC ( szkodzi/a

1.
2. Inst
3. Loc

* sprzedaj,
sprzedajesz
( sprzedawa/a
) sprzedam,
sprzedadz
( sprzeda/a

stan

ACC, Dat

sprzedawa

* sprztam, sprztaj
( sprzta/a

sprzeda

ACC

sprzta

po-

1. , ,
(=
)
2. /

1. /


2. /

1. ?
2.

3.

,
,

, ,
;
,

;
,

(),

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

153

2012-06-19 19:56:26

154

Praktyczna gramatyka.indb 154

taczy

tskni

traci

traktowa

trwa

za -

za-

s-

po-

po-

* piewam, piewasz
( piewa/a

* smiej, miejesz si
( mia/a si

* szukam, szukaj
( szuka/a

* tskni, tsknisz
( tskni/a

Adv

1. ACC,
ACC
2. Adv
* trwam, trwaj
( trwa/a

* traktuj, traktujesz
( traktowa/a

1. ACC, Gen * trac, tracisz


2. Loc, ACC ( traci/a

Inst

1. ACC, Inst * tacz, taczysz


2. Adv
( taczy/a

ACC, Dat

Gen

mia si

piewa

Gen

szuka

za-

po-

1.

2.

1.

2.

1. jak dugo trwa ten


egzamin?
2. to nie potrwa dugo

1.

?
2.

,
,

1. traktowaa go jak psa 1.


2. potraktuj to powanie

2.

1. stracia zaufanie do
matki
2. straciem na giedzie
wszystkie pienidze

tskni za tob

1. taczya tango tylko


z nim
2. on wietnie taczy

czy to ty piewaa
dziecku t piosenk?

nie miej si ze mnie

szuka wszdzie swoich


kluczy

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:26

Praktyczna gramatyka.indb 155

4. : CZASOWNIK

ucieka

uczy

uciec

na-

* ubieram, ubieraj,
( ubiera/a
) ubior, ubierzesz
( ubra/a

* trzymam, trzymaj
trzyma/a

1. Gen
2. Loc
* ucz, uczysz
( uczy/a

1.

1. ubierz si ciepo
2. w grudniu ubieramy
choink

1. ucz geografii
2. on uczy na
Uniwersytecie
Jagielloskim

();

();
;

, ,

1.
(=
)
2.

1. , ,

,
2. /
-
/
/
3.

1.
2.

1. (po)trzymaj dziecko 1. ()
za rk

2. zatrzymaj auto
2.
3. wytrzymasz to? nie, ja 3. ?
tego nie wytrzymam
,
/

trzeba to zrobi

1. Gen
1. Ewa znw ucieka z
* uciekam, uciekaj
2. Nom, Dat ( ucieka/a
domu
) uciekn, uciekniesz 2. autobus / tramwaj mi
uciek
( uciek/a
3. czas ucieka

1. si, Adv
2. ACC

ubiera (si)

ubra

Inf

trzyma (si) 1. ACC,


ACC
2. ACC
3. ACC
(Gen)

trzeba

1. po2. za3. wy-

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

155

2012-06-19 19:56:26

156

Praktyczna gramatyka.indb 156

zobaczy

wej

umrze

na-

ACC

..., e

wiadomo

widzie

1. Gen
2.
3.

1. ACC
2. ..., e

uwaa

wchodzi

1. ACC
2. Gen

Inf

umie

umiera

Gen

uczy si

wiadomo, e on kamie

widziaem ten film ju


* widz, widzisz
trzy razy
( widzia/a
) zobacz, zobaczysz
( zobaczy/a

1. /-

2.

1.
2. ,
!
3.

,
,

;
-.,
; ,
;
,

1. ,
,
,

1. /

2.

1. uwaaj na siebie!
1. !
2. uwaam, e to ty masz 2. ,
uwaa, a nie ja

,

1. dawniej ludzie
umierali na choler
2. umieram z godu

umiem pywa, ale


na razie nie mog, bo
jestem przezibiony

1. ucz si gramatyki
2. ona dobrze si uczy

* wchodz, wchodzisz 1. wszed do pokoju


2. prosz wej!
( wchodzi/a
3. nie wchod!
) wejd, wejdziesz
( wszedb, weszac

* uwaam, uwaaj
( uwaa/a

* umieram, umieraj
( umiera/a
) umr, umrzesz
( umar/a

* umiem, umiej
( umia/a

* ucz, uczysz
( uczy/a

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:26

Praktyczna gramatyka.indb 157

4. : CZASOWNIK

wraca

wstawa

wsta

1.
2. Gen
3. Adv

, Gen

Inf

wolno

wrci

1. ACC,
* wol, wolisz
ACC
( wola/a
2. ACC, Gen

wole
. 4.3.a

* wstaj, wstajesz
( wstawa/a
) wstan, wstaniesz
( wsta/a

* wracam, wracaj
( wraca/a
) wrc, wrcisz
( wrci/a

* witam, witaj
( wita/a

1. (ACC,
Adv)
2. Inst

wita (si)

przy-

* wiem, wiedz
( wiedzia/a

1. ACC, Dat * wierz, wierzysz


2. Dat
( wierzy/a
3. ACC
4. ..., e

..., e

wierzy

wiedzie

u-

1+2.

3.

1.

2.
?

1. ,

2.
3.
4. ,

1. wsta!
1. !
2. wsta z ka!
2.
3. nie lubi rano wstawa 3.

wr (do domu)

tu (nie) wolno pali

1. wol wino ni piwo


2. wol wino od piwa
3. wol kaw

1. witam (Pastwa
serdecznie)
2. przywitae si
z cioci?

1. wierzy w Boga, ale nie


wierzy duchownym
2. nikomu nie wierz
3. w nic nie wierz
4. wierz, e on mnie
kocha

wiem, e ty to zrobie

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

157

2012-06-19 19:56:26

158

Praktyczna gramatyka.indb 158

1. Gen, Gen * wymagam,


2. ..., eby
wymagaj
( wymaga/a

wymaga

1. od onierza wymaga
si posuszestwa
2. wymagam, eby
studenci pracowali
systematycznie

1.

2.
1989
3. ,

1.

2. /
,

()

1. ;
2. /

;
;
,

; ;

1. /

2.

1. w tej czapce wygldasz 1.


jak idiota / na idiot

2. dobrze wygldasz
/

2.

1. lubi wydawa
pienidze
2. Gazet Wyborcz
wydaje si od 1989
roku
3. wydaje mi si, e ...

1. wysza z domu za
pno
2. wysza za mc za
ssiada
( : oeni si)

1. wyjedam z garau
* wyjedam,
2. chc wyjecha za
wyjedaj
granic
( wyjeda/a
) wyjad, wyjedziesz
( wyjecha/a

1. Gen
2. ACC

* wygldam,
wygldaj
( wyglda/a

* wydaj, wydajesz
( wydawa/a
) wydam, wydadz
( wyda/a

* wychodz,
wychodzisz
( wychodzi/a
) wyjd, wyjdziesz
( wyszedemb,
wyszamc

wyjeda

1. Nom /
ACC
2. Adv

wyglda

wyjecha

1. ACC
2. ACC
3. Dat
+ si, e ...

wydawa
(si)

wyda

1. Gen
2. ACC

wychodzi

wyj

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:26

wynosi

wyobraa
(sobie)

wysiada

wystarcza,
(= starcza)

wynie

wyobrazi
(sobie)

Praktyczna gramatyka.indb 159

wysi

4. : CZASOWNIK

wystarczy

* wysiadam,
wysiadaj
( wysiada/a
) wysidzie,
wysid
( wysiad/a

* wyobraam,
wyobraaj
( wyobraa/a
) wyobra,
wyobrazisz
( wyobrazi/a

* wynosz, wynosisz
( wynosi/a
) wynios,
wyniesiesz
( wynisb,
wyniosac

1. ACC,
* wystarczam,
ACC, Gen
wystarczaj
2.
( wystarcza/a
3. Inf, ACC ) wystarcz,
wystarczysz
( wystarczy/a

Gen, Adv

1. ..., e
2. ACC

1. ACC
2. ACC

1. /
,
2.

1.
2. 200

1. jedna porcja frytek nie 1.


wystarczy na obiad dla

naszych dzieci

2. dzikuj, wystarczy

(= starczy)
2. ,
3. wystarczy napisa
(= )
krtki komentarz
3.

wysiad z tramwaju za
wczenie

1. wyobra sobie, e ...


2. zim wyobraa sobie
lato

1. wynie mieci
2. rachunek wynosi 200
euro

(
),

();

/
;
,

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

159

2012-06-19 19:56:27

160

Praktyczna gramatyka.indb 160

zabija

zaczyna

zakada
(si)

zabi

zacz

zaoy

zalee

zabiera

zabra

1. Gen
2. Loc

1. ACC, Dat
2. ACC
3. ..., e
4. si, e

1. ACC
2. Inf

1. ACC
2.

1. w czasie wojny zabija


si niewinnych ludzi
2. nie zabijaj

* zale, zaleysz
( zalea/a

1. to zaley od ciebie
2. nie zaley mi na
bogatym mu

* zakadam, zakadaj 1. za dziecku buty


2. chcemy zaoy firm
( zakada/a
3. zakadam, e on
) zao, zaoysz
przyjdzie sam
( zaoy/a
4. zakadam si, e on
przyjdzie sam

1.

2. (=
)

1.
2.

1.

2.
/

3. ,

4. / ,

;
,

;
,
;
;
,

1.
,

;
2. / ( )

1.
* zaczynam, zaczynaj 1. zaczynamy lekcj
2. zaczyna studiowa ju 2.
( zaczyna/a
pi razy

) zaczn, zaczniesz

( zaczb, zaczac

* zabijam, zabijaj
( zabija/a
) zabij, zabijesz
( zabi/a

1. Dat, ACC * zabieram, zabieraj, 1. zabraa mi wszystkie


2. ACC, Gen ( zabiera/a
pienidze
) zabior, zabierzesz 2. zabierz mnie do kina
( zabra/a

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:27

zaatwia
(si)

zamawia

zapomina

zaprasza

zbiera

zamwi

zapomnie

zaprosi

zebra

zaatwi

Praktyczna gramatyka.indb 161

4. : CZASOWNIK

1. ACC
2. ACC

ACC, ACC

1. Loc
2. Gen
3. Inf

ACC

* zbieram, zbieraj,
( zbiera/a
) zbior, zbierzesz
( zebra/a

1.

2.

1.
2.

1. zbieram znaczki
2. zbieramy grzyby

1.
2.

1. zapomnij o kopotach 1.
2. zapomniaem klucza 2.
3. zapomniaem
3.
zadzwoni

1. zamwi pokj
dwuosobowy
2. zamwi kaw

1. ja ci to zaatwi
2. dziecko musi si
zaatwi

zapraszam ci na moje
* zapraszam,
urodziny
zapraszaj
( zaprasza/a
) zaprosz, zaprosisz
( zaprosi/a

* zapominam,
zapominaj
( zapomina/a
)zapomn,
zapomnisz
( zapomnia/a

* zamawiam,
zamawiaj
( zamawia/a
) zamwi,
zamwisz
( zamwi/a

1. Dat, ACC * zaatwiam,


2. si
zaatwiaj
( zaatwia/a
) zaatwi, zaatwisz
( zaatwi/a

,
;
,

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

161

2012-06-19 19:56:27

162

Praktyczna gramatyka.indb 162

zna

1. Nom
* znacz, znaczysz
2. Nom, Adv ( znaczy/a
3. ..., e

znaczy

po-

1. ACC
2. ACC
3. si

zmienia
(si)

ACC
* znam, znaj
( zna/a

* zmieniam,
zmieniaj
( zmienia/a
) zmieni, zmienisz
( zmieni/a

* zdejmuj,
zdejmujesz
( zdejmowa/a
) zdejm, zdejmiesz
( zdjb, zdjac

zmieni

ACC

zdejmowa

zdj

1. ACC
* zdaj, zdajesz
2. Dat si, e ( zdawa/a
) zdam, zdadz
( zda/a

zdawa (si)
(= wydawa
si)

zda

Czy znasz Barbar?


Poznaem j wczoraj.

1. co to znaczy?
2. on duo dla mnie
znaczy
3. to znaczy, e nie
przyjd

1. chciaabym zmieni
prac
2. chc zmieni
nazwisko
3. on si zmieni

zdejmij buty!

1. jutro zdaj egzamin /


jutro zdam egzamin
2. zdaje mi si / wydaje
mi si, e pada

1. ?
2.

3. ,

1.

2.

3.

1.
/

2. ,

,
,

(),
;
,

; ,

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4. : CZASOWNIK

2012-06-19 19:56:27

znajdowa

znajdowa
si

zostawa ,
zosta

zostawia

znale si

zosta

zostawi

znale

Praktyczna gramatyka.indb 163

4. : CZASOWNIK

1. ACC, Loc
2. ACC, Loc

1. Inst
2. Loc
3. Nom

1. si, Loc
2. si, Adv

ACC, Loc

1. /

2.

* zostawiam,
zostawiaj
( zostawia/a
) zostawi,
zostawisz
( zostawi/a

* zostaj, zostajesz
( zostawa/a
) zostan,
zostaniesz
( zosta/a

1.
2.
3. -
?

1. zostaw ksiki w domu 1.


2. zostaw go w spokoju

2.

1. zostan pisarzem
2. zostan w domu
3. czy co zostao?

1. toaleta znajduje si na 1. ;
* znajduj,
,
parterze

znajdujesz si

( znajdowaa/a si 2. znalelimy si dopiero 2.


wieczorem

) znajd, znajdziesz

si
( znalaz/a si

1. znalaz dokumenty w
* znajduj,
szufladzie
znajdujesz
2. tu czsto
( znajdowa/a si
znajdowalimy grzyby
) znajd, znajdziesz
( znalaz/a

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

163

2012-06-19 19:56:27

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.4. |

X.4.1.
, 4.1.a.,
. ? , 4.1.1.
, 4.1.., .
? ? , 4.1.1.
, 4.1.., . ? , 4.1.3.
X.4.1.. ? 4.1.. .

X.4.1.. by



.
.

ja

by

jestem

w domu

w Warszawie

(
/
)
(
/
)

w Rosji

164

Praktyczna gramatyka.indb 164

.4.

2012-06-19 19:56:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
.

w Berlinie

w Szwecji

3 +/

(

)

..
;
..

w szkole

panie

X.4.2. :
, X.4.2.a.? . , 4.2.1.
.4.2.. :

ja
studiuj
.
ty
.
on,ona,ono

myl

licz

mieszka

-m

my
.
wy
.
oni, one

-owa-,
-ywa- .
.
? , 4.2.1.

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 165

165

2012-06-19 19:56:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1. .., 3 ...

1. .., 3 ...

rysowa

rysuj, rysuje

praktykowa

parkowa

zapisywa

odamywa

konfliktowa

fabrykowa

wyrwnywa

opracowywa

krytykowa

ryzykowa

zimowa

zatrzymywa

dowiadywa si

drukowa

nurkowa

studiowa

obiecywa

pokonywa

plotkowa

odbudowywa

skupywa

166

Praktyczna gramatyka.indb 166

.4.

2012-06-19 19:56:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


X.4.2.. X.4.2.a. X.4.2.. ? ,
4.2.2. 4.15. .
.4.2.. :

.
.

.
.

ja
ty
on,ona,ono

id

-
sto

-isz
nos

-i

my
wy
oni, one

jedz

( ., ., Pietkiewicz 1997). , , .
, , .

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 167

167

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.3. :
4.3.a., , . , 4.3.a.
. 4.3.a.,
.

X.4.3.. ? , 4.3.2.
.4.3.. :

wole

-, -isz
-, -ysz

ja

musie

chc

mog

potrafi

umiem

ty
on, ona, ono
my
wy
oni, one

powinienem / powinnam? ? ,
. X.4.3.. , 4.3..
.4.3.. powinien, powinna, powinn
,

ja

powinienem

ty
on, ona, ono

168

Praktyczna gramatyka.indb 168

.4.

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl



+/

my
wy
oni, one

, 4.3.., . 4.3.., .
, 4.4.a., .
? , 4.4.
X.4.4.. by
? by ? , 4.4.
.4.4.. by:
//
/

.
.

(ja)
byam

..

(ja)

byem

()

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 169

//
+ /

169

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.4.., . , z/robi, , mie?


z/robi? ,
X.4.4.., ( )? , 4.4.
.4.4.. z/robi mie

z/robi

mie


..
ja

z/robiem

.. ..
z/robiam

..
miaem

.. ..
miaam

ty
ona
on
ono

+/..

/..

+/..

/..

my
wy
one
oni

X.4.4.., .
: mwi, chodzi, pojecha? , zacz? ,
X.4.4.. ( )? , 4.4.

170

Praktyczna gramatyka.indb 170

.4.

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.4.. :
.

ja

mwi

chodzi

pojecha

mwieam

chodzieam

pojechaeam

zacz
..

.. ..

zaczem

zaczam

ty
ona,o
my
wy
oni
one

.
, X.4.4..,
. ?
? , 4.4.
.4.4.. : -e

..
..

ja

widziaeam

mylaeam

ty

+/..

/..

+/..

/..

my
wy
oni
one

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 171

171

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


( ). , X.4.4.., . ? ?
, 4.4.
.4.4.. : , - -c


z/jade m

ja

znalazeam

biegeam

ty
ona,o

/

+ /

+ /

+ / /

my
wy
oni, one

X.4.5.
X.4.5.a. .
( I II )? II ? , 4.5.
.4.5.. :

I II pisa ()
.
I

ja

bd

ty
on,
ona,
ono

172

Praktyczna gramatyka.indb 172

.
II

bd

pisa

bd
pisa

ono bdzie pisao

.4.

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

/..

+/..

my
wy

pisa

oni,
one

pisali

X.4.5.. 1 .
? . 4.5..
.4.5.. / :


1
-, -esz

ja

po/czeka
s/prbuj

po/dziel

na/ucz

- (si)

po/czeka

-m

ty
ona,o
my

.
.

wy
oni,
one

X.4.5.. X.4.5.. ?
, ? (
) ? ? , 4.5..

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 173

173

2012-06-19 19:56:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.4.5.. / :


1
-, -esz

.
.

ja

po/jecha
po/jad

za/pac

po/prosz

po/wie

-m

ty
ona,o
my

.
.

wy
oni,
one

X.4.6.
, 4.6.a., .
? , 4.6..
, 4.6.., . , ?
, 4.6..
.4.6..
? (/ )
? 4.6.. .
.4.6.. :

bra

oglda

mwi
pooy

widzie
znale

.4.6..
? ? 4.6. .

174

Praktyczna gramatyka.indb 174

.4.

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.4.6.. : /

..

..

..

1 ...

kupowa

kupi

tumaczy

przetumaczy

wraca

wrci

je

zje

mwi

powiedzie

kupuj
kupi

X.4.7.
, 4.7.a., . jecha (
)? , 4.7..
, X.4.7.. .
X.4.7.., 1 . , 4.7..,
Q.4.7.. ().

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 175

175

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.4.7..

id

pjd

chodz

X.4.7.. : i, pj odej? ,
, ( )? ? , 4.7..
.4.7.. : i, pj, odej

ja

pj/ i

odej

.. .. ..

.. .. ..

po/szam

od/szedem

ty
on
ona, ono
+/.. // /..

+/.. // /..

my
wy
oni, one

176

Praktyczna gramatyka.indb 176

.4.

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

4.7. . . , - ? 4.7.. .
X.4.7.., 1 .
. Q.4.7 ().
.4.7.. :

chodzieam

szedem/szam
pojechaeam

/
/

lataeam
pyneam
nioseam
zawiozeam

4.7.. . ? 4.7..

X.4.8.
X.4.8.a. , . pisa: 1- . , 2. . , 3.
. , 4. . . . ? Q.4.8.a. ().

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 177

177

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.8.a. pisa
1

..

.. opisywa
.

..

opisuj

..

opisz

opisa

.4.8.. .
. . ( ). ,
, .,
kaza, pokaza, skaza, zakaza, przekaza, nakaza, okaza, wskaza, ukaza
(si), wykaza (si), przykaza, rozkaza. ?
Q.4.8.. ().
X.4.8..
. j

. wie/ wodzi

. trzyma

1. wynaj / wynajmowa

zawie si / zawodzi si

trzyma si

2. zaj / _____________

________ / obwodzi

zatrzyma / ___________

3. zaj si / ____________

przewodzi

podtrzyma / __________

4. obj / _______________

________ / dowodzi

przetrzyma / __________

5. podj / ______________ ________ / powodzi si

otrzyma / ___________

6. zdj / _______________

________ / uwodzi

dotrzyma / ___________

7. przej / _____________

przywie / przywodzi

potrzyma

8. przej si / __________

________ / wywodzi si

przytrzyma / __________

9. poj /______________

________ / zwodzi

wstrzyma / ___________

10. wyj / ______________

_______ / rozwodzi si (1) utrzyma / ___________

11. przyj / _____________

rozwodzi si (2)

178

Praktyczna gramatyka.indb 178

wytrzyma / ___________

.4.

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.8.., X.4.8.. Q.4.8.. ().


.4.8..
. j

0.

Czasownik j syszy si coraz rzadziej.

1.

Studenci chcieli jak najtaniej _________________ due mieszkanie.

2.

Kto ___________ moje miejsce, musiaam usi gdzie indziej.

3.

Nie __________ tylko sob, pomyl te oinnych.

4.

Kiedy zauway, e Ewa pacze, _____________ j ramieniem.

5.

Wczoraj ________________ wreszcie t wan decyzj.

6.

Dzi jest bardzo gorco, pozwoli pan, e ______________ marynark?

7.

By jeszcze bardzo mody, kiedy _____________ od ojca ca firm.

8.

Nie _____________, wszystko bdzie dobrze.

9.

Nie mog ______________, jak moge wyda wkasynie ca pensj.

10. Magda ______________ zkieszeni malutki prezencik.


11. Nie mog ______________ takiego drogiego prezentu.

. wie/ wodzi

0.

Jak zobaczy t pikn kobiet, to pomyla, e chyba jaki diabe chce go ______ na
pokuszenie.

1.

Poniewa silnik znw ____________, nie mogli jecha samochodem.

2.

Mimo i rodzice prbowali go od tego ____________, zosta bokserem.

3.

To sowo ma dwa znaczenia: kabel _______ prd, ana statku ________ kapitan.

4.

Historyk __________, e Napoleon dobrze _____________ wielk armi.

5.

Wygra wtotolotka iteraz dobrze mu _________________.

6.

Mateusz mia takie pikne oczy, e bez problemu ______________ imodsze,


istarsze kobiety.

7.

Jego uzalenienie od narkotykw ____________ mnie do rozpaczy.

8.

Moja rodzina ______________ ze Wschodu.

9.

Skrzyda tego motyla wygldaj jak oczy sowy, dziki czemu on moe __________/
___________ swoich wrogw.

10. Magda iPiotr ju nie s maestwem; ________________ rok temu.


11. Tak dugo _____________ nad swoimi problemami, e wszyscy zasnli.

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 179

179

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. trzyma

0.

W czasie wykadu nie naley _________ rk wkieszeni.

1.

Chocia byli dawno po lubie, na spacerach zawsze _____________ za rce.

2.

______________, przecie jest czerwone wiato!

3.

Jest bardzo serdeczna iumie przyjaci ________________ na duchu.

4.

W czasie stanu wojennego internowani byli _____________ wwizieniach razem


zkryminalistami.

5.

_____________ list polecony, musz go odebra na poczcie osobicie.

6.

Mona na nim polega, on zawsze _____________ obietnic.

7.

Musz wyj klucze ztorebki, moesz ____________ mj parasol?

8.

Jak przyjdzie listonosz, musisz _____________ tego psa, bo znowu bd problemy.

9.

Na jak dugo potrafisz _________________ oddech?

10.

Rodzice byli chorzy, wic musiaa sama _____________/ ______________ ca


rodzin, chocia zarabiaa niewiele.

11. Przesta na mnie krzycze, bo ju tego duej nie _________________ !

X.4.8.., ,
. , (. 4.8..
). - -em, -am ., ?
4.8.. . . Q.4.8..
X.4.8.. :
1 .. .

donao- (ob-)

180

Praktyczna gramatyka.indb 180


dojecha


dojechaeam


dojedaeaam

1 ..
.
dojedam

dopisa
naoy
objecha
opisa

.4.

2012-06-19 19:56:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

odpo-

odjecha
odpisa
pojecha
podoy

pod-

podkreli
podpisa

prze-

przejecha
przepisa
przyjecha

przy-

przynie
przywie

roz(e)w(e)-

rozej (si)
rozda
wej
wyj

wy-

wynie
wybiec

z(e)-;
s-

zjecha
spa

4.8.. , . 4.8.e.

, . , , (
, ). ,
,
, , .

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 181

181

2012-06-19 19:56:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, .
, . , , X.4.8..
, . (
) . Q.4.8. .().

Moja kochana Anno,


udao mi si poyczy samochd, wic chciaem Ci zaprosi na wycieczk.
Oto mj plan:
Z domu wyjedziemy oszstej rano. _____________ na wschd. Najpierw
_______________ przez most na Wile, potem musimy
______________ rondo. Za rondem jest gra, awic
_____________ na t gr, bo stamtd jest pikny widok.
Nastpnie _______________ zgry, ajak bdzie gorco,
________________ pod jakie drzewo. Moe sobie
wypijemy tam kaw ztermosu. Dalej jest tunel; musimy do niego
___________________. Za tunelem jest hotel; myl, e
_______________ do niego okoo siedemnastej. Ajak ju tam
____________, to zaprosz Ci na dobr kolacj.
Co Ty na to?
Pozdrawiam Ci serdecznie.
Janek

,
X.4.8..?

182

Praktyczna gramatyka.indb 182

.4.

2012-06-19 19:56:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.8..
zj e

ha
ec
j
w

a
ch

wjecha
wyjecha

jecha obok
dojecha

objecha
przejecha przez

X.4.9.
X.4.9.a., , ( ). ?
X.4.9.a. . .?
. 4.9.1.
X.4.9.a. , 2 .
.

pisa

1 .

pisz

3 .

pisze

3 .

pisz

pisz!

myle bra po/prosi z/robi powiedzie je cign by

, .

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 183

mie

183

2012-06-19 19:56:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.9.., , (
). 4.9..
.4.9.. , 2 3 . 1 2

.

pisa

2 . ..

pisz!

3 . ..

niech ona,o pisze!

1 . .

piszmy!

2 . ..

piszcie!

3 . ..

niech oni pisz!

3 . ..

niech on pisz!

z/robi

powiedzie

by

:
/, .
?
? Q.4.9.. ().
X.4.9.. . .
4.9.. .
.4.9..

.1

robi

Rb lekcje!

Zrb to jutro!

Nie rb tego!

.2

pisa

_______ do mnie czasami!

________ do niej list!

Nie _____ do niej listu!

.1

wraca

_______ szybko!

_________ za tydzie!

Nie ______ tu nigdy!

.2

kupowa

________ tylko wiey chleb!

________mi piwo!

Nie _______tego domu!

184

Praktyczna gramatyka.indb 184

.4.

2012-06-19 19:56:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.1

mwi

_______ zawsze prawd!

________ to wreszcie!

Nie _____ tego!

.2

bra

______ regularnie lekarstwa!

________
jutro moj torebk!

Nie _______ mojej torebki!

No daj
co
jeszcze!

X.4.10.
4.10.a. . 4.10.a. .
X.4.10.. ,
, , .: Oczym by chcia / chciaby
porozmawia?
.4.10.. by

ja

bym


my

ty

wy

on, ona, ono

oni, one

by

X.4.10.. ( ) . 4.10.c.
.

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 185

185

2012-06-19 19:56:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.4.10.. z/robi mie


z/robi

mie


.. ..

..

..

.. ..

ja

z/robibym

________

_________

_______

ty

_________

________

_________

________

on

_________

_________

on

_________

ono

________

________

miaoby


+/..

-/..

my

________

wy

_________

oni

_________

one

+/..

-/..

z/robiybymy

mielibymy

____________

___________

__________

____________

__________
____________

_____________

X.4.10.. ( ) . 4.10..
.
.4.10.. chcie mc
chcie

mc

..

ja

_________

__________ ________

________

ty

__________

_________

________

on

chciaby

..

..

..

________

..

_________

ona
ono

..

__________
chciaoby

mogaby
_______


+/..

-/..

+/..

-/..

my

_________

_________

_________

__________

wy

__________

__________

_________

__________

oni

__________

one

186

Praktyczna gramatyka.indb 186

mogliby
chciayby

__________

.4.

2012-06-19 19:56:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.4.11.
, 4.11.a., .
4.11.a., .

X.4.12.
, 4.12.a.
, . 4.12.a.,
.
X.4.12..
( ) . 4.12..
.
.4.12.. : by z/badanym
: /
/
..
/..
.. .. +/..

ja

_______

ty

_______

on

by / jest / bdzie

ona

_______

ono

_______

my

_______

wy

_______

oni

byli / s / bd

one

_______

z/badany _______

_______
_______

z/badani

_______

X.4.12..
( ) . 4.12..
.

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 187

187

2012-06-19 19:56:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.4.12.. : zosta zbadanym


:
/


..

..

.. +/.. /..

ja
ty
on
ona
ono

zostao / zostanie

my
wy
oni
one

zostay / zostan

zbadane

, X.4.12.. .
? . .?
? Q.4.12.. ().
X.4.12.. :

1.

;
2005 .

2.

, , .

3.

, .

4.

,
.

188

Praktyczna gramatyka.indb 188

.4.

2012-06-19 19:56:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.


100 .

6.

8.

, 2 3 .4.12., ,
. 4.12.. .
.4.12.. :



1.

2.

3.

Dziecko zostao nakarmione (matka)

(dua yka), (kasza)

Portret zosta namalowany

(malarz)

(akwarela), (nowy pdzel)

List zosta napisany

(dziadek)

(piro)
(czarny atrament)

Naczynia zostay zmyte

(crka)

(gbka), (specjalny pyn)

Pka zostaa przybita

(stolarz)

(motek)

Zupa zostaa przyprawiona

(gospodyni)

(sl ipieprz)

Chleb zosta pokrojony

(babcia)

(ostry n)

Buty zostay wyczyszczone

(pokojwka)

(czarna pasta do
butw)

X.4.14. :
:
? ,
4.14.. .

.4.

Praktyczna gramatyka.indb 189

189

2012-06-19 19:56:33

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, 4.14.. , .4.14.
z/robi ( ) . Q.4.14.. ().
.4.14..

II


()


()

zrobieam

robionya

X.4.15.
, 4.15 ( 6),
. 4.15 ( 5) .
kocha, lubi,
szanuje,
nie chce, nie dba,
artuje.

190

Praktyczna gramatyka.indb 190

.4.

2012-06-19 19:56:33

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5. | : rzeczownik

5.1. :
,
,
, , Ewa kupia Piotrowi auto (=
) , Ewa
kupia auto Piotra (= ).
, , .
,
, , ,
.
, , ; , , Student sprezentowa profesorowi ksik
,
() :
Student sprezentowa ksik profesorowi ( , - );
Student profesorowi ksik sprezentowa ( , );
Ksik student sprezentowa profesorowi ( , ).

Profesor da studentowi ksik.

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 191

Student da profesorowi ksik.

191

2012-06-19 19:56:34

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, .
,
(
, , , , ).
5.1.. , . (),
, , ..: to jest... telefon, okno, lampa (Mian. ), ..
brakuje... telefonu, okna, lampy (Dop. ).
5.1.. ,

. .

.. Mian.

Mianownik

kto? co?

to jest... / to s...

.. Dop.

Dopeniacz

kogo? czego?

brakuje...

.. Cel.

Celownik

komu? czemu?

dziki2...

.. Bier.

Biernik

kogo? co?

lubi...

.. Narz.

Narzdnik

(z) kim? czym?

interesuj si...

.. Msc.

Miejscownik

(o) kim? czym?

mwi o...

.. Wo.

Woacz

o!...

, .
, , kupi: Kupi + kogo? co? ..
: Ewa kupia ksik; Kupi + komu? czemu? ..
: Ewa kupia ksik ojcu.
, , , . 5.1.. .
. 1. (? ?); 2. (? ?); 3. (? ?); 4.
(? ?); 5. (? ?); 6. ( ? ?); 7. () !.
2
, .. , ,
, , - dziki, ,
, , Dziki ojcu / i dziki komputerowi mog dalej pracowa.
1

192

Praktyczna gramatyka.indb 192

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:34

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.1..
3
./
Mian.


to
(jak)
./
Dop.

4
,
-

(
)
,
,

pan Kowalski dobrze



gotuje

Mateusz to dobry syn

zdrowy jak ko; gupi


;
jak but

dom ojca;
;
Hamlet Szekspira

nie mam czasu; nie ma ;
jej tu; nie znam tej pani ;

brakuje mi pienidzy;
;
szukam klucza

urodzony drugiego

maja; od pitej do smej ;
p chleba; duo ludzi; ;
;
pi osb5
ycz wam szczcia;
;
chc / potrzebuj

spokoju
ucz si jzyka
;
polskiego; boj si

pajkw
bez, blisko, dla, do,
, , , ,
dookoa dokoa, koo ,
obok,
naprzeciw(ko),
, , ,
niedaleko, od, okoo,
oprcz, podczas,
, ,
sprzed, u, wczasie,
, , ,
wcigu, wrazie, wrd, ,
z, zpowodu, zza
, , ,
, -

Pyzik 2003.
,
.. .., , lubi
sok, piwo i kaw / nie lubi soku, piwa ani kawy. :
, / , (, ).
5
, 5 , ..
.., , tu s dwa mae koty / tu jest pi maych kotw (= /
; . 8).
3
4

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 193

193

2012-06-19 19:56:35

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

./
Cel.

./
Bier.

, :

kup mi / sobie / mu / jej / / /


co; daj dziecku pi
-.;

mio mi; dziecku jest za


ciepo; dobrze mu tam

;

;

,
6

przeszkadzasz ojcu;
zazdroszcz wam;
wierny onie; pomagam
przyjacielowi; wierz
ci; przygldam si temu
obrazowi

;
;
;
; ;

dziki, na przekr,
przeciw(ko), wbrew

, ,
()

kupi nowy komputer;


daj spokj


; /


()

spaa ca noc; przyszed ;


na chwil; przez cay
;
dom

Bier
+Bier
(
+
)

lubi Ew za jej poczucie


humoru; zapraszam was
na obiad; wybrali go na
skarbnika za uczciwo

,

Bier

przez, bez wzgldu na, ze , ,


wzgldu na, wzamian za, , ,
z uwagi na

,

Bier 7

midzy, na, nad, o, po,


, , , , ,
pod, ponad, poza, przed, , , ,
w, za
, ,


;

;

6
, , , , , on jest wdziczny rodzicom (= ).
7
, ., id na wykad (Bier)
(= ) / byam na wykadzie (Msc) (= ).

194

Praktyczna gramatyka.indb 194

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:35

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

./
Narz.

on jest policjantem,
aona jest bibliotekark

, pisz owkiem; jad

rowerem / takswk8

;
/

pani zpsem rozmawia


ztakswkarzem

, ,

babcia kieruje du
firm irzdzi ca
rodzin

midzy, (po)nad,
pod, poza, przed, z,
za, wporwnaniu z,
wzwizku z, zgodnie z

, , ,
, , , ,
,
,

bd wdomu o/ po
dwunastej; mam
urodziny
w maju; masz plam na
spodniach; dyskutujemy
o Ewie ijej problemach;
nie przeklinaj przy
dzieciach


/
;
;
;

;

na, o, po, przy, w

, ,, ,

Szanowna Pani
Profesor!
Drogi Dziadku!
Kochana Mamo!
Prosz Pastwa!
Skarbie! Ty leniu!


!
!
!
!
!
, !

./
Msc. ,
,
, ,


./
Wol. 9, .,
,

jad rowerem (= ) jad z rowerem


(= ) , , , , , .
9
, .. , , mama! mamo!
8

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 195

195

2012-06-19 19:56:36

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.2. :
,
, , , , ,
.


, , , - /
.
, (. 5.2.).
?
5.2.. :

.. -

.. -

.. o, , e

Mateusz

teatr

Maria

opera

dziecko

nazwisko

syn

film

crka

poezja

niemowl

imi

ojciec

brzuch

matka

gowa

prosi

soce

brat

nos

siostra

rka

ciel

serce

dentysta
Jzio

sprzedawczyni mio

muzeum

.
, , (-),
.
,
-, ., ten artysta, poeta, dentysta, sdzia, pianista, gitarzysta, socjalista,
komunista10. , ., ,

, , ta
artystka, ta dentystka, ta gitarzystka.
10

196

Praktyczna gramatyka.indb 196

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:36

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
, , , -ista ( - , .: , / ekonomista,
artysta .). ,
- - Zagoba, Wasa, Kociuszko, Koodko. - -
dziadzio, wujcio, Rysio ( Ryszard).
. -,
-i, ., pani, bogini, sprzedawczyni,
mio, ko, noc, mysz, brew.
. (okno, niebo; pole, morze, pytanie). -11 (imi, niemowl,
zwierz). -um , ., muzeum, liceum,
gimnazjum.
, , , , . ( ) : ,
- - - (nasz Kociuszko, wielki poeta, wysoki
mczyzna),
- (naszego Kociuszki, wielkiego poety). ,
, , , 12.
(, , , ); , 13: twoja pikna gowa (
), twj dugi nos ( ), twoje wysokie czoo ( );
studentka czytaa, student czyta, dziecko czytao.

11
:
ciel
, szcze
ni, prosi, orl, piskl (= , , , , ).
12
, , auto samochd , auto ,
samochd .
13
.

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 197

197

2012-06-19 19:56:36

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , ,
, : //telegram (m), //problem (m), //
dramat (m), //detal (m), //bl (m), //piec (m).
(, ,
), - , ( ). 5.2..
.. . . ( ).
?
5.2..
lubi...

Piotra iPawa

naszego
maego brata

mojego kota

twojego psa

teatr, cyrk isport

twj nowy
samochd

sok pomidorowy

nasz dom

. ,
(. ). . .
.. - ( -ego).

(-. ); ,
.. ..
/
. : , duch ,
nieboszczyk , trup ;
() (.mam duy, czerwony kwiat).
, , ., ,
, , , .
. , ..
.. : zapaliem papierosa, znalazem rydza, zataczyem
walca, kupiem mercedesa, dostaem dolara.

198

Praktyczna gramatyka.indb 198

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:37

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, /
.
/ , .

. 5.2.. .
? .?
5.2.. - +/ - /
/

+/
. ..
ci mili panowie
nasi nowi ssiedzi
twoi starzy rodzice
adni chopcy

. ..

. ..
te mie koty
nasze nowe kwiaty
twoje stare domy
adne samochody

te mie dzieci
nasze nowe biurka
twoje stare auta
adne drzewa

. ..
te mie panie
nasze nowe ssiadki
twoje stare ciotki
adne dziewczynki

. , ., ,
(, ,
); - (+/).
-
: studenci
, , , .
, , (.lekarze,
dziennikarze, poeci, Polacy).
. . . ( , , ), ; - (/, -, -, ).
, : Te studentki s zdolne ipracowite;
, , : Ci
studenci s zdolni ipracowici.

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 199

199

2012-06-19 19:56:37

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. ..
, , , .

5.3. :

, , . 5.3.. 5.3..
.
5.3.. : ( )

(++)
..
+ .

Mian

..

..

to ciekawe miejsce

ta ciekawa osoba

ten ciekawy czowiek, temat

Dop

tego ciekawego czowieka, tematu, miejsca

tej ciekawej osoby

Cel

temu ciekawemu czowiekowi, tematowi, miejscu

tej ciekawej osobie

= Mian

t ciekaw osob

Bier

= Dop

Narz

tym ciekawym czowiekiem, tematem, miejscem

t ciekaw osob

Msc

o tym ciekawym czowieku, temacie, miejscu

o tej ciekawej osobie

Wo

200

Praktyczna gramatyka.indb 200

o, ciekawy czowieku, temacie!

= Mian

o, ciekawa osobo!

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:37

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14, - .
, .
. . . ( .. - ).
/
.. (
-u, a; ,
w, baw , .. .. ), ..: .., ..
(. 5.5..).
, , . . : Mama! Gdzie s klucze? Cze, Marek! Co
sycha? Mamo! Gdzie s klucze? Cze, Marku! Co sycha?
, - : Drodzy
rodacy! Panie prezydencie! Droga ciociu!
5.3.. :

..
+/

Mian ci ciekawi ludzie

.. ..

te ciekawe filmy, miejsca, osoby

Dop

tych ciekawych ludzi, filmw, miejsc, osb

Cel

tym ciekawym ludziom, filmom, miejscom, osobom

Bier

= Dop

om

= Mian

Narz

tymi ciekawymi ludmi, filmami, miejscami, osobami

ami

Msc

o tych ciekawych ludziach, filmach, miejscach, osobach

ach

Wo

.. Wo = Mian

14
.. .. .. (ta) -, -; ,
. widz t kobiet
widz t kobiet; , t , .

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 201

201

2012-06-19 19:56:37

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. :
: .. .. om, .. .. ami ( ,
.. .. mi: ludmi, limi, brami, przyjacimi),
.. .. ach. .. .. .. ..

. - .. .. .., - (
,
) .. ..
5.3.. : ,
,
, .
Lubi tego nowego ssiada, tego duego psa

i ten nowy komputer.

, .
Lubi tych nowych ssiadw,

te due psy i te nowe komputery.

5.3.. - -:

,

-

ssiad, pisarz, kolega

pies, kot, so
kwiat, karp, dom

ssiadka, koleanka,
owca, ryba, sosna

dziecko, zwierz,
pole

Bier pl = Dop pl

Bier pl = Mian pl

widz tych nowych


ssiadw
pisarzy
kolegw

widz te nowe

202

Praktyczna gramatyka.indb 202

psy, koty
sonie, karpie
kwiaty, domy

ssiadki, koleanki
owce, ryby
sosny

dzieci
zwierzta
pola

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:37

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


/ . , 5.3..
5.3.. - -:

-

Bier pl = Dop
pl

widz tych nowych


ssiadw

Bier pl = Mian
pl

widz te nowe
ssiadki, dzieci
koty, krowy, zwierzta
kwiaty, sosny
domy


.. = ...

, ,
, ,

.. . =
.. .


, ,

5.4. :
, , 5.4..?
5.4..
.

ksigarnia

kwiaciarnia

pralnia

pracownia

siownia

murarz
nauczyciel

pisarz
germanista

kontroler
polonista

trener
psycholog

dyrektor
neurolog

czytanie

pisanie

mwienie

bicie

picie

domek
drzewko

stolik
oczko

synu
uszko

syneczek
siostrzyczka

braciszek
mamusia

prezentacja

publikacja

agresja

komunizm

socjalizm

pod-

pra-

auto-

wice-

super-


. ( )
.

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 203

203

2012-06-19 19:56:37

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. -nia.
. , : -arz, -er, -or, -ciel,
-ta, -nik, -ik /-yk.
. ,
,
-anie, -enie -cie, ., czyta : czytanie, pisa : pisanie, pi : picie.
. (). -ek, -ik, -u ; -ko ; -usia, -ka .
, ., ucho uszko, oko oczko (. 3.6).
. , ., -acja, -sja, -izm.
, , .
,
, .
. powiecio
pisarz, dusigrosz, obieywiat .
: podtytu, podporucznik,
pradziadek, Prasowianin. 30 , , ,
,
( , ), ., autoportret, wiceprezes, superimpreza,
supermarket, hipermarket, antyfaszysta, decentralizacja, hiperpoprawno,
minigolf, postmodernizm, eksm.

-ka, .
?
5.4.. -ka
.

aktor

aktorka

student

studentka

dentysta

dentystka

Polak

Polka

Niemiec

Niemka

Austriak

Austriaczka

szafa

szafka

Ewa

Ewka

rka

rczka

saata

saatka

kanapa

kanapka

woda

wdka

204

Praktyczna gramatyka.indb 204

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:38

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

-ka .
(. .) (..).
-ka () , ., ..: szafa : szafka, lampa : lampka.

-ek -ik, ., kot : kotek, fotel : fotelik; -ko, ., piwo : piwko, zdrowie : zdrwko.
,
., rka : rczka, noga : nka (p. 3.6).
( -ka , . -sia), , .,
Liliana: Lil + -ka = Lilka; Katarzyna: Ka + -ka = Kaka; Mirosawa: Mir + -ka = Mirka,
Barbara: Basia, Katarzyna: Kasia).
(Krzysztof: Krzy, Krzysiek).
(..). , , saata : saatka; saatka
; kanapa ,
kanapka , , ,
; woda : wdka, wdka (
), .

, .

.
,

(przedszkolanka
, nauczycielka ).
, pani doktor, pani profesor, pani rektor, pani prezes,
*doktorka, *profesorka,*rektorka, *prezeska. ,
, , . Dyrektor ,
, .
, , .,
ten nowy (pan) dyrektor ta nowa (pani) dyrektor. ,
, , ( , , ). 5.4..

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 205

205

2012-06-19 19:56:38

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
pan pani, ., Pani profesor, czy mgbym zpani (profesor) porozmawia po
wykadzie? .
5.4.. :

Mian

pan profesor

nauczyciel

nauczycielka

pani dyrektor

Dop

pana profesora

nauczyciela

nauczycielki

pani dyrektor

Cel

panu profesorowi

nauczycielowi

nauczycielce

pani dyrektor

Bier

pana profesora

nauczyciela

nauczycielk

pani dyrektor

nauczycielk

pani dyrektor

panem profesorem nauczycielem

Narz
Msc

panu profesorze

nauczycielu

nauczycielce

pani dyrektor

Wo

panie profesorze!

nauczycielu!

nauczycielko!

pani dyrektor!

5.5. :
5.5.1
5.5. . ?
5.5.. ,

Mian

kolega

czowiek

kot

problem

piwo

siostra Basia

mio

Dop

kolegi

czowieka

kota

problemu

piwa

siostry

Basi

mioci

Cel

koledze czowiekowi

kotu

problemowi

piwu

siostrze Basi

mioci

Bier

koleg

kota

problem

piwo

siostr Basi

mio

czowieka

Narz koleg czowiekiem kotem problemem

piwem

siostr Basi mioci

Msc koledze

czowieku

kocie

problemie

piwie

siostrze Basi

kolego

czowieku

kocie

problemie

piwo

siostro Basiu mioci

Wo

206

Praktyczna gramatyka.indb 206

mioci

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:38

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

15. 5.5.. . , ?
?
? ?
5.5.. : ,

I
.

II
.
..

.
+ . .

czowiek, kot
dom
sowo
S(-o)17
-o, -e, -
Mian16
-a
-u/-a
-a
Dop
Cel

-owi(-u)

-u

Narz

= Mian
= Dop
-em (-kiem, -giem)

Msc

+ (i)e; -(i)u

Bier

Wo

= Msc

III
.

./


siostra
Basia
noc
-a
-a (-i)
S
-y/-ki, -gi
-i, -y

+ (i)e
-

= Mian

= Mian
-

-o

= Cel
-u, -o, (-i)

-i, -y




()

15
, ,
,
.
16
, , - .. i .. .. .
17

.. , S; , .. .. , , .

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 207

207

2012-06-19 19:56:38

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
, .
(dom, st, ogrd, koza,
wiosna, niebo, miso), (sl, ko, ziemia, pani,
pytanie, stulecie), .
, sz, , rz, cz, d, c, dz,
,
18. . .
, k, g, ch ( )
( .).
5.5.2.
, 5.5.. ? ?
5.5.. , , :

+ .
Mian ojciec
Dop

ojca

Cel

ojcu

Bier

aktor

Jasio

ko

chleb

st

mczyzna

aktora

ma

Jasia

konia

chleba

stou

mczyzny

aktorowi mowi Jasiowi koniowi chlebowi stoowi mczynie


Bier = Dop

Bier = Mian

Narz ojcem aktorem mem Jasiem koniem chlebem


Msc

ojcu

Wo ojcze!

..

aktorze

mu

Jasiu

koniu

Wo = Msc

chlebie

mczyzn

stoem

mczyzn

stole

Msc=
Cel
mczyzno!

( )
, , , () .
18

208

Praktyczna gramatyka.indb 208

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:39

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(Dop ). -. .. ,
, , -u
-a. ..
.. -u: bez adresu, telefonu, biletu, celu.
-, -u, : krawatu / krawata fotelu / fotela. -u ,
, :
sens, uniwersytet, cukier, las, PAN: bez sensu, uniwersytetu, cukru, lasu, PAN-u; -u (wtorku, czwartku, pitku).
- :
(bez dolara, rubla, litra,
metra), (bez banana, pomidora, ogrka), (pierwszego
maja, stycznia, lipca), (nie lubi tenisa, bryda,
hokeja), (bez motka, gwodzia), (nie ma
mercedesa, fiata, poloneza), (zaprosi do walca, mazurka),
(zbrzucha, jzyka),
, , -or, -er, -ik -ek (uywam komputera,
noyka, stolika, podrcznika).
(Cel )
-owi. -u , , (daj to panu,
Bogu, ksidzu, bratu, ojcu, chopcu, diabu, psu ikotu, wiatu).
(Bier ) ,
.
.
Jak si mwi:
bez krawata
czy bez krawatu?

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 209

209

2012-06-19 19:56:39

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.5.. :
.

+ . Bier = Dop

. Bier = Mian

Mian

to jest pan Adam, kot ikrasnoludek

tu jest prezent, alkohol ikwiat

Bier

widz pana Adama, kota


ikrasnoludka

widz prezent, alkohol ikwiat

, , , (., ),
(., anio ), (., pajac ,
bawan ), , , .

(., widzisz ten kwiat?). , ,
, .. .. , ,
.. .. .. .. -;
, , , , ., mam nowy samochd ( ),
mam nowego mercedesa.
(Narz ) em, -k, -g ,
-i -em: ., rokiem, rogiem.
(Msc ) : -e -u.
5.5..

.
, ?

210

Praktyczna gramatyka.indb 210

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:39

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.5.. : , ,

. Mian // Msc

. Mian // Msc
u

./
Mian

19
-p, -b, -m, -f, -w,
-t, -d, -n, -s, -z

-pi, -bi, -mi, -fi, -wi,


-ci, -dzi, -ni, -si, -zi

-r, -

-rz, -l

-, -, -, -d,
-


-sz, -rz, -,
-cz, -d, -c, -dz

-k, -g, -ch
-l, -j

./
Msc

ie

iu

o reyserze

o tatusiu

o lekarzu

o ledziu

w garau

w sklepie

w instytucie

o grzybie

w listopadzie o komputerze

o telegramie

o telefonie

w teatrze

o gociu

na kocu

o szefie

w nosie

w artykule

w Poznaniu

o Polaku

o motywie

o wyrazie

na stole

o misiu

o przyjacielu

:
, (
palatum).
( , . .),
- ( , ) .
,
(), . ., - () (t :ci, d :dzi . .).
-iu ( :siu, :ziu,
:niu).

: ..: pan, dom, syn; .: o panu, domu, synu.

19

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 211

211

2012-06-19 19:56:39

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

-l, -j, -u,


.
-u , -k, -g, -ch, (ptak : optaku, brzeg : na
brzegu, dach : na dachu).
20 (Wo ) , .
, -, -, -, 21 (
).
- , .,
dziadek : dziadzio, Jan : Jasio, Tadeusz : Tadzio (Tadziu), Kazimierz : Kazio (Kaziu),
: .. .. : Tadzia,
..: Tadziowi, ..: Tadziem, .. ..: Tadziu.
:
:

.:

m, zb, db, gob

..:

ma, zba, dbu, gobia

e :22 .:

ojciec, Niemiec, chopiec, pies, wujek, ucze, Pawe, sen

..:

ojca, Niemca, chopca, psa, wujka, ucznia, Pawa, snu

o :

.:

st, rg, Bg, Krakw

..:

stou, rogu, Boga, Krakowa

a :e

.:

ssiad, obiad

..:

ossiedzie, oobiedzie

: .: pan, Bg, chopiec; ..: panie, Boe, chopcze!



ojciec: tata tato (..: taty, .. ..: tacie, ..: tat, ..: tat, ..:
tato!).
22
. -- , . dzie : dnia, kwiecie : kwietnia, . 5.8.a.
20
21

212

Praktyczna gramatyka.indb 212

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:39

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.5.3.
(. 5.5..). ?
5.5.. :

Mian

sowo

serce

imi

zwierz

-o, -e, -, (-um)

Dop

sowa

serca

imienia

zwierzcia

-a

Cel

sowu

sercu

imieniu

zwierzciu

-u

Bier

sowo

serce

imi

zwierz

= Mian

Narz

sowem

sercem

imieniem

zwierzciem

-em

Msc

sowie

sercu

imieniu

zwierzciu

. 5.5.i.

Wo

sowo

serce

imi

zwierz

= Mian

.
-
(.., .., .., ..)
-eni- -ci- (-eni: imi / imienia23, rami / ramienia; -ci:
niemowl /niemowlcia, kurcz / kurczcia, prosi / prosicia). ,
-ak,
-, .,kurcz : kurczak, prosi : prosiak. ,
-ak
( ). , - (
, ), -ak,
.
-um (muzeum, centrum, liceum) , 5.5..
, .
: : , : , : ..
23

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 213

213

2012-06-19 19:56:39

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , . 5.5..
5.5.. , ,

./Mian //
./Msc

-p, -b, -m, -f, -w,


-t, -d, -n, -s, -z

-r, -

Mian Msc Mian Msc


ie
e

./ Mian //
./Msc u

-ci, -si, -dzi, -zi, -ni


-sz, -rz, -,
-cz, -d, -c, -dz

-k, -g, -ch -l, -j

Mian

Msc
iu

Mian

Msc
u

sowo

sowie

biuro

biurze

zdjcie

zdjciu

morze

morzu

lato

lecie

ciao

ciele

szczcie

szczciu

pole

polu

maso

male

niadanie

niadaniu

biurko

biurku

miasto miecie

( ) , ., ciasto : ciecie, ciao : ciele, lato : lecie, kwiat : kwiecie24.


5.5.4.

. : -, -i .
-. - , , , - . -i
.
24
(obiad : obiedzie,
wiara : wierze), (zapomnieli : zapomniay; widzie : widziany).
, ; .

214

Praktyczna gramatyka.indb 214

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:40

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.5.. , . ?
5.5.. , ,


(-)

-p, -b, -m, -f, -k, -g, ch .

-w, -t, -d, -n,


-s, -z

. .

Mian dziewczyna

matka

ciocia Austria

ra

sprzedawczyni wolno

noc

Dop

dziewczyny

matki

cioci

ry

wolnoci

nocy

Cel

dziewczynie

matce

Austrii

Bier

= Mian

Narz

Msc

= Cel

Wo

dziewczyno

matko

ciociu Austrio

ro

sprzedawczyni wolnoci

nocy

: -i -y. -k, -g -i (., matki, cioci, sprzedawczyni, wolnoci).


( -k, -g) () -y. -ia -ja (
) -ii -ji, .,
Austria, Dania, Rosja, Francja jestem zAustrii, zDanii, zRosji, z Francji.
ciocia, Kasia, kuchnia : nie ma tu cioci, Kasi, kuchni.
, -i -
-j, -i
, -i -i -j (armi+:
zarmi+i). kuchnia, ziemia,
-i , (ziem+a: ziem+i), : armia ziemia: armii ziemi.
( -k, -g, -ch/h) - (dziewczynie, mamie); -

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 215

215

2012-06-19 19:56:40

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(., Agata : Agacie,


woda : wodzie, Barbara : Barbarze, przyjacika : przyjacice, droga : drodze,
mucha : musze; . 5.5..).
, .
- (kobieta kobiet)25
, .
, , .. .. (., to jest wielka mio czekam na wielk mio).

-.
.
, .. -i -i - (
.. ..).
-u (Basiu, Marysiu, Gosiu, ciociu, mamusiu); - (droga mamo! kochana Danuto!
Pani Izabelo!).
- , : , ., dentysta, artysta, pianista,
poeta, humanista, komunista, socjalista, demokrata, kolega ( -ka: dentystka, artystka,
pianistka, poetka, humanistka, komunistka, koleanka). 26, (, , )
(ten nowy dentysta ta
nowa dentystka).

, :
..: wie, sl, ga; ..: wsi, soli, gazi.
5.5.5.
- , , ,
.

! : pani .. .. -: widz
pani Iren.
26
.
25

216

Praktyczna gramatyka.indb 216

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:40

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.5.. , .
,
, ?
5.5..
.+ .+ .
.+ .
.

()

-p, -b, -m, -f, -w,


-t, -d, -n, -s, -z

-r, -

-k, -g, -ch

.. ..

-pi, -bi, -mi, -fi, -wi,


-ci, -dzi, -ni, -si, -zi

-rz, -l

-c, -dz, -sz

. , , (, ),
- .
.
, ,
t, d, ci, dzi27.
,
, ., lato / lecie; kwiat / kwiecie.
27

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 217

217

2012-06-19 19:56:40

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

r : -
r rz, a l ().
(
) k, g, ch, ( ) ; k c, g dz, ch sz.
, ,
.
-k, -g, -ch (-u)
, ., ten chopak / otym chopaku, ta matka / otej matce.
. + .+ .,
: , .
, , .

5.6. :

ci biznesmeni...

te biznesmeny....

5.6.1. :
, , ( );
, , ,
, .
5.2.. ?

218

Praktyczna gramatyka.indb 218

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:40

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.6.. , ,

-

.
./
Mian
..


+ /: i, / : y


+ /: y, / :i

pi ci

p
t

py ty

cy

ki

dzi ni

d
n

dy ny

dzy

gi

.
.
+/

..

chop

biznesmen

Polak

neurolog

..

chopi studenci Szwedzi biznesmeni

Polacy

neurolodzy

Szwed


.
/

student

..

sklep

akt

obiad

plan

sownik

pocig

..

sklepy

akty

obiady

plany

sowniki

pocigi


. 5.6.. , ,
: - student / studenci, -
, ., akt / akty. - , , i, .. - -k, -g -y (
c dz i ). - : -y, -k, -g i.
- - y ( ) - ;
, , ., ., ci dumni Polacy, Szwedzi, Francuzi - te dumne
Polaki, Szwedy, Francuzy. -

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 219

219

2012-06-19 19:56:41

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

- : ., Gdzie s te prawdziwe chlopy?


, ( -,
-y -),
- : te leniwe Polaki, tamte
wesoe chopy, te mode biznesmeny28.
5.6.. , ?
5.6.. , ,

()
/

+ /

./
Mian
sg

,
,

-k, -g,
-c, -r

pan
syn
ojciec

Austriak
kolega
Niemiec
profesor

owie

./
Mian
pl

()

,
( .:
,
-k, -g, -c, -r) ( .:
-k, -g)
poeta
kuzyn
Francuz
Woch

temat
melon
wyraz
dach

-k, -g

ptak
parking


:
-,-,-sz, -/-rz,
,-d,-,
-cz -d,
-l, -j,
-c,-dz
-anin29
kamie
nauczyciel
Sowianin
Amerykanin

lekarz
gara
tumacz
koc

(i)e

panowie
synowie
ojcowie

Austriacy
koledzy
Niemcy
profesorzy

tematy
melony
wyrazy
dachy

ptaki
parkingi

profesorowie

poeci
kuzyni
Francuzi
Wosi

kamienie
nauczyciele30
Sowianie
Amerykanie

lekarze
garae
tumacze
koce

28
, -
,
, - .
29
.. -anin
-in. : : , : .
30
-l -;
-ie .. ..

220

Praktyczna gramatyka.indb 220

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:41

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

./
Dop

panw
synw
ojcw

Austriakw
kolegw
Niemcw

profesorw

poetw
kuzynw
Francuzw
Wochw

tematw
melonw
wyrazw
dachw

i, (w, )

y, w

ptakw
parkingw

kamieni
nauczycieli
Sowian
Amerykanw

lekarzy
garay
tumaczy
kocw

ptakom
parkingom

kamieniom
nauczycielom
Sowianom
Amerykanom

lekarzom
garaom
tumaczom
kocom

om

./
Cel

panom
synom
ojcom

Austriakom
kolegom
Niemcom

profesorom
./
Bier

panw
synw
ojcw

Austriakw
kolegw
Niemcw

poetw
kuzynw
Francuzw
Wochw

tematy
melony
wyrazy
dachy

ptaki
parkingi

kamienie
nauczycieli
Sowian
Amerykanw

lekarzy
garae
tumaczy
koce

ami
panami
synami
ojcami

Austriakami
kolegami
Niemcami

profesorami
./
Msc

tematom
melonom
wyrazom
dachom

+ / = Dop ; / = Mian

profesorw
./
Narz

poetom
kuzynom
Francuzom
Wochom

poetami
kuzynami
Francuzami
Wochami

tematami
ptakami
kamieniami
melonami parkingami nauczycielami
wyrazami
Sowianami
dachami
Amerykanami

lekarzami
garaami
tlumaczami
kocami

ach
panach
synach
ojcach

Austriakach
kolegach
Niemcach

profesorach
./
Wo

poetach
kuzynach
Francuzach
Wochach

tematach
melonach
wyrazach
dachach

ptakach
parkingach

kamieniach
nauczycielach
Sowianach
Amerykanach

lekarzach
garaach
tumaczach
kocach

Wo = Mian

.. ,
:
-, -y -i.
, -owie , -

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 221

221

2012-06-19 19:56:41

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , ( ),
., synowie, ojcowie, mowie, ministrowie, uczniowie, Belgowie, Persowie,
Arabowie31.
, : profesorowie / profesorzy, inynierowie
/ inynierzy.
-ec -c(a) .. .. -y,
.. morderca : morderc, wykadowca : wykadowcy, znawca : znawcy, ; -ec Niemiec, Ukrainiec, mieszkaniec -
( e :): Niemcy, Ukraicy, mieszkacy.
-
( ); , kolega, poeta, przestpca , , -g, -t -c.
, ( ), -i -y;

-w32. -w ..,
.. -j, -c, -dz -a, .,
kraj : krajw, poeta : poetw.
, .. -(i)anie ( , , , .) .. -w
(Amerykanie : Amerykanw), (
), ., warszawianie : warszawian.
, ;
, .
5.6.. .

.. ..: syn, ojciec, m, minister, ucze, Belg, Pers, Arab.


w .. .. ..
31
32

222

Praktyczna gramatyka.indb 222

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:41

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.6.. . .. ..


./Mian sg33

./
Mian
pl

p, b, m, f, w, t,
d, s, z

k, g

, , , d,

sz, /rz, cz, d

+/

+ i

+ y

ie

-/

i
i

./Dop pl

- ;
- .
.
-om,
-ami, -ach;
.
, -i , ., kamie : kamienie : kamieniom, kamieniami,
kamieniach; cie : cienie : cieniom, cieniami, cieniach; niedwied : niedwiedzie :
niedwiedziom, niedwiedziami, niedwiedziach. , .. -ami
-mi: ludzie / ludmi, gocie / gomi, bracia / brami, licie / limi,
konie / komi.
5.6.2. :
, .
. 5.6.. .
?
, ..
33

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 223

223

2012-06-19 19:56:41

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.6.. , ,


a, i
a34

./
Mian
sg
./
Mian
pl

odpowied
przyja
i / e
odpowiedzi
przyjanie
i
odpowiedzi
przyjani

./
Dop
./
Cel

babcie
lekcje
fobie
i;
bab
lekcji
fobii

rzecz
mysz
podr
e / y
rzeczy
myszy
podre
y
rzeczy
myszy
podry

tablice
dusze
panie

tablic
dusz
pa

babciami
lekcjami
fobiami
babciach
lekcjach
fobiach

tablicach
duszach
paniach

babciom
lekcjom
fobiom

odpowiedzi
przyjanie

babcie
lekcje
fobie

./
Narz odpowiedziami
przyjaniami

tablica
dusza
pani

om
tablicom
rzeczom
duszom
myszom
paniom
podrom
Bier = Mian
tablice
rzeczy
dusze
myszy
panie
podre
ami
tablicami
rzeczami
duszami
myszami
paniami
podrami

odpowiedziom
przyjaniom

./
Bier

./
Msc

babcia
lekcja
fobia

p, b, t, d, ka, ga
f, w, s, z,
m, n, r,
gazeta
crka
strona
noga
siostra
y
i
gazety
crki
strony
nogi
siostry

gazet
crek
stron
ng
sistr
gazetom
stronom
siostrom

crkom
nogom

gazety
strony
siostry

crki
nogi

gazetami
stronami
siostrami

crkami
nogami

gazetach
stronach
siostrach

crkach
nogach

ach
odpowiedziach
przyjaniach

./
Wo

rzeczach
myszach
podrach

Wo = Mian

, -pia, -bia, -mia, -cja, -la, ., Kasia, kopia, fobia, mumia,


instrukcja, kula.
34

224

Praktyczna gramatyka.indb 224

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:42

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, .
: -y,
-i -e. , .
-y, -ka -ga, -i35. (-a, -i) .. . -
(babcie, ulice, sale, panie).
, -, -i, .
. ,
-, -i, ., rozmowa : rozmw,
tablica : tablic, pani : pa.
--, , ., matki :
matek, crki : crek, panna : panien, gra : gier. o:, ( ), ., drogi : drg, nogi : ng, rozmowy : rozmw.
, -nia, -arnia, -alnia ( ,
) .. .. -i, ., kuchnia : kuchni, latarnia : latarni, uczelnia : uczelni, pralnia : pralni.
, , -ii, ., filozofia : filozofii, filharmonia : filharmonii; ironia : ironii (.
).

.. .. .. .. -y, ., twarz :
twarzy, noc : nocy.

-om, -ami36,
-ach.
.
*ky *gy .
.. . -mi, ., do : domi, ko :
komi.
35
36

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 225

225

2012-06-19 19:56:42

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.6.3. :
5.6.. .

.
5.6.. ,
o, e

./
Mian sg
./
Mian pl
./
Dop pl
./
Cel pl

biurko

serce

stulecie

imi

zwierz

muzeum

imiona

zwierzta

muzea

a
biurka

serca

stulecia
, (-i)

biurk

serc

stuleci

w
imion

biurkom

sercom

stuleciom

imionom

Bier = Mian

./
Narz pl

ami

./
Wo pl

zwierzt

muzew

zwierztom

muzeom

zwierztami

muzeami

zwierztach

muzeach

om

./
Bier pl

./
Msc pl

um

biurkami

sercami

stuleciami

imionami
ach

biurkach

sercach

stuleciach

imionach

Wo = Mian

: -om; -ami; -ach; ,


-a,
., okno : okna, pole : pola, mieszkanie : mieszkania, jajo : jaja, koo : koa; ( ). - , ., biurko : biurek;
jabko : jabek, okno : okien. , , ,
o :(morze : mrz, pole : pl), - :(wito : wit).

226

Praktyczna gramatyka.indb 226

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:42

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

-w
-um, ., centra : centrw, muzea : muzew.
-um, ., centrum : centra, centrw, centrom, centra,
centrami, centrach, centra.
- . , -eni-,
-on-; ,
-ci-, -t-,
., rami : ramienia : ramiona, niemowl : niemowlcia : niemowlta.
5.6.4. , :
.
? 5.6.. ( , -).
- , ? -
, , ?
, , .
5.6.. : ,

+/

Mian

to s

-owie, -i, -y, -e

-i, -y, -e

-a

Dop

brakuje

(-), -w, -i, -y

-, -i, -y

-, -w, (-i)

Cel

dziki

Bier

lubi

Narz

interesuj si

-ami

Msc

mwi o

-ach

Wo

o!

= Mian

-om
= Dop

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 227

= Mian

227

2012-06-19 19:56:42

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.7.
, prosz pana, prosz pani, prosz pastwa.
pan, pani +
, ., pani Ewo, panie Adamie (
). pan, pani, pastwo ,
-. 5.7..
. Nowak
, Kowalski; Kowalska
.
, -ski, -ska ? Nowak?
5.7.. , ,

Mian

pan Adam / Nowak / Kowalski

pani Ewa / Nowak37 / Kowalska

Dop

pana Adama / Nowaka / Kowalskiego

pani Ewy Nowak / Kowalskiej

Cel

panu Adamowi / Nowakowi /


Kowalskiemu

pani Ewie / Nowak / Kowalskiej

Bier

= Dop

pani Ew / Nowak / Kowalsk

Narz

panem Adamem / Nowakiem /


Kowalskim

pani Ew / Nowak / Kowalsk

Msc

panu Adamie / Nowaku / Kowalskim

= Cel

Wo

o, panie Adamie38!

o, pani Ewo!

Pan Nowak , -n -k ( , pan


: -u , panie! ).
pani Nowakowa, , Nowakwna, , ; ,
.
38
pan, pani, pastwo (
. mister Brown . Herr Mller) ; . ,
prosz pana, prosz pani.
37

228

Praktyczna gramatyka.indb 228

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:43

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Pani , - (
, , -).
, , ,
( , , . 5.4..).
, -ski () -ska (), -cki -cka, -dzki dzka , , ., mwi otej miej pani, Ewie Kowalskiej / Basi
Zawadzkiej (= , / ). , , ,
teciowa, synowa, bratowa (= / , , ), , ., krawcowa, krlowa (= , ), .
,
, ,
,
, 5.7..
5.7.. : ,
+ / ()

/
()

+ / ( :
/ + /)

Mian

szanowni panowie

szanowne panie

szanowni pastwo Kowalscy

Dop

szanownych panw

szanownych pa

szanownych pastwa
Kowalskich

Cel

szanownym panom

szanownym paniom

szanownym pastwu
Kowalskim

Bier

= Dop

= Mian

= Dop

Narz szanownymi panami

szanownymi paniami

szanownymi pastwem
Kowalskimi

szanownych panach

szanownych paniach

szanownych pastwu
Kowalskich

Msc
Wo

Wo = Mian 39

(ci, te).

39

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 229

229

2012-06-19 19:56:43

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

( )

, , 5.7..,
, .
5.7.. , ,
, , , ?
5.7..
.

Jaki sownik moe mi pani poleci?

Czy mamy jutro wiczenia?

Czy sprawdzia ju mj referat?

Czy macie wprzyszym tygodniu dyur?


?

.. . . , , , . . , .
, : ,
.. . ;
, 2 , -,
, -, . ,
- 2 , 2 .
,
.

230

Praktyczna gramatyka.indb 230

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:43

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.8.

. (
)
, dziecko : dzieci, czowiek : ludzie, brat : bracia, rok : lata,
tydzie : tygodnie, dzie : dni. , .
, ., oko

oko : oczy ( , ) oka (
); ucho : uszy
(, ) ucha ( ).
(singularia tantum); .,
(zoto, mleko), (szlachta,
modzie) (zo, duma).

(pluralia tantum), ., drzwi, imieniny, wakacje, urodziny;
pluralia tantum , .,
noyczki, okulary, spodnie.
, . , ,
, , sdzia.
, ,
.Mdak 2003.
, ,
, .
5.8.. .
, , -o, ., euro, kakao, Tokio, , ., guru, kamikadze,
hobby, Monachium, ( , , ., UE (Unia Europejska), USA, NASA)
.

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 231

231

2012-06-19 19:56:43

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.8..

Mian

dzie

tydzie

Ola

gob40

rce

przyjaciele

pienidze

Dop

dnia

tygodnia

Oli

gobia

rk

przyjaci

pienidzy

Cel

dniowi

tygodniowi Oli

gobiowi rkom

przyjacioom

pienidzom

Bier

dzie

tydzie

gobia

przyjaci

pienidze

Narz

dniem

tygodniem Ol

gobiem rkami,
przyjacimi
rkoma41

pienidzmi

Msc

dniu42

tygodniu

Oli

gobiu

rkach

przyjacioach

pienidzach

Wo

dniu

tygodniu

Olu

gobiu

rce

przyjaciele

pienidze

Ol

rce

5.9. :
, .
/ ; .
- -, . ,
, . 5.9..

40
..
.. (gob, jastrzb, karp, paw .) ,
-i : karp, karpia,
karpiowi, karpia, karpiem, karpiu, karpiu! . .: karpie, karpi, karpiom, karpie, karpiami,
karpiach.
41
, .
42
We dnie , , .,
we dnie i w nocy.

232

Praktyczna gramatyka.indb 232

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.9..

+ .

Mian
to jest...

mj nowy partner,
pies

mj nowy plan

moje nowe
mieszkanie

moja nowa
koleanka

Bier
lubi...

mojego nowego
partnera, psa

mj nowy plan

moje nowe
mieszkanie

moj now
koleank

+ /
Mian
to s...

moi nowi
partnerzy

moje nowe plany,


psy

moje nowe
mieszkania

moje nowe
koleanki

Bier
lubi...

moich nowych
partnerw

moje nowe plany,


psy

moje nowe
mieszkania

moje nowe
koleanki

? ? , , , . , ,
,
. , ( ), , , .

, , , , ,
, , .,
. 5.9.. ( . ,
).
: teatr, kino, opera iaktor.

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 233

233

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5.9.. :


+ .

Mian

to jest

dobry aktor, teatr

dobre kino

dobra opera

Dop

brakuje

dobrego aktora, teatru

dobrego kina

dobrej opery

Cel

dziki

dobremu aktorowi, teatrowi

dobremu kinu

dobrej operze

Bier

lubi

dobrego aktora43 dobry teatr

dobre kino

dobr oper

dobrym aktorem, teatrem

dobrym kinem

dobr oper

Narz interesuj si
Msc

mwi o

dobrym aktorze, teatrze

dobrym kinie

dobrej operze

Wo

o!

dobry aktorze, teatrze!

dobre kino!

dobra opero!

5.9.. ,

,


+ .

Mian

to jest

Dop

brakuje

Cel

dziki

Bier

lubi

Narz

interesuj si

Msc

mwi o

Wo

o!

5.10. ?
-
, , ,
. , , ,

(, ) (, ), . 6.
43

234

Praktyczna gramatyka.indb 234

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , : , , ,
, , . , , .
, , , .
, ,
.
5.10.. , .
? ?
5.10..

Uwaajemaja enszczina!
Ja jest Poliakom. Ja u umiejem troszku pa russki, no ja nie
znajem bukwy, potamu ja piszu kak umiejem. Proischou iz
poudennoj Polszy, interesuju sia literaturoj rosijskoj i historioj.
Ja wybieraju sia do Moskwy za dwa miesiacy. Moj kolljega
u Was proiwa i jemu nrawios a. Ja by toe chocie u Was
proiwa w awgustu etowa goda. Choczem Was pyta, skolka
tjepier stoit u Was gostjeprimnaja komnata? Ili ona budziet
wolnaja?
Czas plywiet ocze bystro, dlatogo proszu napiszycie do mienja
od razu mail na etot temat. Ja ochotno zaplaczu s gory.
S sowami uwaenja
Jan P.
, , .

.
,
, ,

5. : RZECZOWNIK

Praktyczna gramatyka.indb 235

235

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ,
. , .

, .
-,
, . , , , , .
-. , .

236

Praktyczna gramatyka.indb 236

5. : RZECZOWNIK

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.5. |

X.5.1. :
X.5.1.a. , . : 5.1.a. (
, . , ).
.5.1.. ,

. .

.. Mian.

Mianownik

kto? co?

to jest... / to s...

.. Dop.

Dopeniacz

.. Cel.

Celownik

.. Bier.

Biernik

.. Narz.

Narzdnik

.. Msc.

Miejscownik

.. Wo.

Woacz

,
5.1.., . : 5.1.. .

X.5.2. :
,
. : 5.2.a. .
, X.5.2..? ?
., ..? -

X.5.

Praktyczna gramatyka.indb 237

237

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

?
( )
.5.2..
1.

2.

ci mili panowie
nasi nowi ssiedzi
twoi starzy rodzice
adni chopcy

te mie koty
nasze nowe kwiaty
twoje stare domy
adne samochody

te mie dzieci
nasze nowe biurka
twoje stare auta
adne drzewa

te mie panie
nasze nowe ssiadki
twoje stare ciotki
adne dziewczynki

X.5.3. :
X.5.3.a. , , ( ) . : 5.3.a. .
.5.3.. :

(++)
..
+ .

to jest

..

..

to ciekawe miejsce

ta ciekawa osoba

ten ciekawy czowiek, temat

brakuje
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

238

Praktyczna gramatyka.indb 238

X.5.

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.5.3.. , , ( ) . : 5.3.. .
.5.3.. :

+/
to s

..

..

..

ci ciekawi ludzie

te ciekawe
filmy, miejsca, osoby

brakuje
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

.5.4. :
5.4.a. . : 5.4.a. .
( ) , .
, , .
-ka , X.5.4.., ( ) . :
5.4.. .
.5.4.. -ka
.

aktor

student

dentysta

Polak

Niemiec

Austriak

szafa

Ewa

rka

saata

kanapa

woda

X.5.

Praktyczna gramatyka.indb 239

239

2012-06-19 19:56:44

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.5.4.. , ,
( ) . :
5.4.. .
.5.4.. :

to jest

pan profesor

nauczyciel

nauczycielka

pani dyrektor

brakuje
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

. 5.5. :
X.5.5.. , , ( ) .
: 5.5.. .
.5.5.. : ,

to jest

kolega czowiek kot problem

piwo

siostra Basia mio

brakuje
dziki
lubi
interesuj
si
mwi o
o!

240

Praktyczna gramatyka.indb 240

X.5.

2012-06-19 19:56:45

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.5.5.. , , ( ) . : 5.5.. .
.5.5.. : , ,

to jest

..

+ .
ojciec

aktor

Jasio

ko

chleb

st

mczyzna

brakuje
dziki
lubi
interesuj
si
mwi o
o!

X.5.5.. ( ) , , ( ) . ? : 5.5..
.
.5.5.. : , ,

Mian :
to jest

.
sklep

instytut

reyser

tatu

lekarz

grzyb

listopad

komputer

led

gara

telegram

telefon

teatr

go

koniec

szef

nos

artyku

Pozna

Polak

motyw

wyraz

st

mi

przyjaciel

X.5.

Praktyczna gramatyka.indb 241

241

2012-06-19 19:56:45

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Msc :
mwi o

w sklepie

__ instytucie

o reyserze

__tatusiu

__ lekarzu

w _________

w ________
na_________
w __________

o _________

X.5.5.. , , ( ) .
-? : 5.5.. .
.5.5.. : , ,

to jest

sowo

serce

imi

zwierz

brakuje
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

X.5.5.. , , ( ) .
? : 5.5..
.
.5.5.. : , ,

Mian

Msc

Mian

sowo

sowie

biuro

zdjcie

morze

lato

lecie

ciao

szczcie

pole

maso

niadanie

biurko

miasto

242

Praktyczna gramatyka.indb 242

Msc

Mian

Msc

Mian

Msc

X.5.

2012-06-19 19:56:45

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.5.5.. , , ( ) .
? : 5.5.. .
.5.5.. : , ,

to jest

dziewczyna matka ciocia Austria ra sprzedawczyni wolno

noc

brakuje
dziki
lubi
interesuj
si
mwi o
o!

.5.6. :
, 5.6..,
( ) . ? : 5.6.. .
, 5.6..,
( ) . ? : 5.6.. .
, 5.6..,
( ) . ? : 5.6.. .

.5.7.
X.5.7.. , , ( ) .
, Nowak Kowalski?

X.5.

Praktyczna gramatyka.indb 243

243

2012-06-19 19:56:45

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.5.7.. : ,

to jest

pan Adam / Nowak / Kowalski

pani Ewa / Nowak / Kowalska

brakuje
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

X.5.7. , , ( ) .
: 5.7.. .
.5.7.. : ,

+ /

- /

+ / ( :
/ + /)

to s

szanowni panowie

szanowne panie

szanowni pastwo Kowalscy

brakuje
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

5.7..
. : 5.7.. .

244

Praktyczna gramatyka.indb 244

X.5.

2012-06-19 19:56:45

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.5.8.
X.5.8.. , , . , ? : 5.8.. , X.5.8..
X.5.8..

Mian

dzie

pienidze

Dop
Cel
Bier
Narz
Msc
Wo

: , -la,
o, Ola 5.8.a.
, sala, aureola, Izabela, (Olu!,
Izabelo!), : u.
, Ola , 5.5..: , , .

, ,
, ( ) 44. , , On ma zote
serce (= ) , ,
, , , ,

( ), , .
44

X.5.

Praktyczna gramatyka.indb 245

245

2012-06-19 19:56:45

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. ,
, , . ,
,

,
:
, .
.
, Ostatnie
poegnanie. ostatnie poegnanie.
45

, . : Q.5.8.
o n ma wa wkieszeni
co ma wmaym palcu
chyba ma dwie lewe rce
on ma olej wgowie
brakuje mu pitej klepki
nie zasypia gruszek wpopiele

.5.9. :
X.5.9. , , ( ) .

? : 5.9..
.

, , Ostatnie poegnanie (= ) .
45

246

Praktyczna gramatyka.indb 246

X.5.

2012-06-19 19:56:46

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.5.9..


Mian
to jest...
Bier
lubi...

.
mj nowy
partner

Mian
to s...
Bier
lubi...

mj nowy
pies

mj nowy
plan

moje nowe
mieszkanie

moja nowa
koleanka

X.5.9.. , , ( ) .
: 5.9.. .
.5.9.. : :
dobry aktor, dobry teatr, dobre kino, dobra opera

Mian
to jest
brakuje
Dop
dziki
Cel
lubi
Bier
Narz interesuj si
mwi o
Msc
o!
Wo

X.5.

Praktyczna gramatyka.indb 247



+ . .
dobry aktor, dobry teatr
dobre kino
dobra opera

247

2012-06-19 19:56:46

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6 | : przymiotnik

6.1.
, , , . , ,
- ,
. - .
.
sympatyczny, 6.1..,
.
6.1.. : ,


/
Mian
.
./sg

. To jest sympatyczny

student.

. To jest sympatyczna

studentka.

To jest sympatyczne

dziecko.

.
./ pl

+ /

To s sympatyczni

studenci.

To s sympatyczne

studentki.

.
./sg

Ten student jest

sympatyczny.

Ta studentka jest

sympatyczna.

To dziecko jest

sympatyczne.

+ /

Ci studenci s

sympatyczni.

.
./pl

248

Praktyczna gramatyka.indb 248

Te aktorki i dzieci s sympatyczne.

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:48

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, . ,
, , (. // On jest wysoki
isilny). ,
, ..,
, - . .: . // () Zawsze
bya//bdzie adna.

, .
(), () () ; - (+ / ), , - ( / ), -, , ,
- (
).
, 6.1.., ,
.
6.1.. : , ,


syn
. / Mian dobry, wysoki, gupi


dziecko


crka

nowe, wysokie,
gupie

dobra, wysoka, gupia

. / Dop

dobrego, wysokiego, gupiego

dobrej, wysokiej, gupiej

. / Cel

dobremu, wysokiemu, gupiemu

dobrej, wysokiej, gupiej

. / Bier

= .

= .

dobr, wysok, gupi

. / Narz

dobrym, wysokim, gupim

dobr, wysok, gupi

. / Msc

dobrym, wysokim, gupim

dobrej, wysokiej, gupiej

. / Wo

= Mian .

= Mian

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 249

dobra, wysoka, gupia

249

2012-06-19 19:56:48

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ( ; , . 5) .
k, g.

-, (nowy, duy); (gupi, ostatni) k, g
-i (wysoki, dugi).
-, (nowe, due), (gupie, ostatnie), k, g, k, g (wysokie, dugie). -,
, k, g
(wysoka, duga).
k, g ,
, -,-i, .
, k, g ,
., . . . , - -, ., . . . -iej.
, ,
.. . .
6.1.. ?
6.1.. : ,


.
+ .
(: (:
)
)

nowe
auto

nowa
studentka

./
Mian

to jest

./
Dop

nie ma

nowego studenta, auta

nowej
studentki

./
Cel

dziki

nowemu studentowi, autu

nowej
studentce

250

Praktyczna gramatyka.indb 250

nowy student

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:48

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

B./
Bier

lubi

./ interesuj
Narz
si
./
Msc

mwi o

./
Wo

o!

nowego studenta

nowy komputer

nowe
auto

now
studentk

nowym studentem, autem

now
studentk

nowym studencie, aucie

nowej
studentce

nowy studencie!

nowe
auto!

nowa
studentko!

(, , )
.
- (
, + . ,
, . ,
; .: 5.2.).
, , -ego, ,
(mam
nowego kota). , , (to jest
mj nowy komputer / lubi swj nowy komputer). 5.5.2,
( , ,
, , , ,
..) .. .., ., lubi taczy walca wiedeskiego.
6.1.. (mj) (starszy). .
?

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 251

251

2012-06-19 19:56:48

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.1.. :

, ,


.
+ .
(: (:
)

moje
starsze
dziecko

moja
starsza
siostra

./
Mian

to jest

./
Dop

nie ma

mojego starszego brata, komputera, dziecka

mojej
starszej
siostry

./ Cel

dziki

mojemu starszemu bratu, komputerowi, dziecku

mojej
starszej
siostrze

./
Bier

lubi

mojego
starszego brata

moje
starsze
dziecko

moj
starsz
siostr

moim starszym bratem, komputerem, dzieckiem

moj
starsz
siostr

moim starszym bracie, komputerze, dziecku

mojej
starszej
siostrze

mj starszy bracie, komputerze!

moja
starsza
siostro!

./ interesuj si
Narz
./
Msc

mwi o

./
Wo

o!

mj starszy brat, komputer

mj starszy
komputer

moje
starsze
dziecko!

, .
1.
6.1.. 6.1.. .
; . .
1

252

Praktyczna gramatyka.indb 252

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:48

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.1.. : ,

+ /
(
)

/
( )

Mian

to s

nowi studenci

nowe studentki, koty, dzieci

Dop

nie ma

nowych studentw istudentek

Cel

dziki

nowym studentom istudentkom

Bier

lubi

Narz

interesuj si

nowymi studentami istudentkami

Msc

mwi o

nowych studentach istudentkach

Wo

o!

nowych studentw

nowi studenci!

nowe studentki, koty, dzieci

nowe studentki!

, 2. , ,
, : te nowe studentki. (),
: ci nowi studenci.
- , - ,
.
- , , , -,
, ..

: , , , , , , , ,
(-ego). , ,
, , , , , .
,
,
, ., Nie wiem, jacy studenci przyjd (= , ).
2

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 253

253

2012-06-19 19:56:49

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.1.. - -
: ? , (. 3.6)? ,
, . . .

6.1.. : ,

gupi

gruby czysty mody adny duy dobry

niski

drogi

guchy zy

gupia gruba czysta moda adna dua dobra

niska

droga

gucha za

gupie grube czyste mode adne due dobre

niskie drogie guche ze

.
.

gupie grube czyste mode adne due dobre

niskie drogie guche ze

.
.

gupi

grubi czyci modzi adni duzi dobrzy niscy

drodzy gusi

li


-, -. - -i ( -k -g3); -ia
-ie (gruby, gruba, grube, gupi, gupia, gupie); -ie -k-, -g-,
- -k- -g-
(niski, niskie, niska, drogi, drogie, droga) (. 6.1..)4.
- . . . . (- p, b, m, ., - w)
. ,

( ) , : -- , ., -i (gupi), -y (tpy).
, .
4
ciekaw :
ciekawy, wes : wesoy, zdrw : zdrowy,
.
3

254

Praktyczna gramatyka.indb 254

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:49

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(. . .), : ,
- ( ,
), (. 3.6..).
, - : adne
dziecko (.. .. ..) / adne dziewczyny (.. .. -. .)
6.1..
. ? , , ,
?
6.1.. : ,

Mian gupi

gupie

grubi

adni

duzi

dobrzy

niscy

drodzy li

lepsi

grube

adne

due

dobre

niskie

drogie

lepsze

ze

Dop

gupich grubych adnych duych dobrych niskich

drogich zych lepszych

Cel

gupim grubym adnym duym dobrym niskim

drogim zym

Bier

lepszym

Dop
Mian

Narz gupimi grubymi adnymi duymi dobrymi niskimi drogimi zymi lepszymi
Msc

Dop

Wo

Mian

, - .
- , ;
- .
, . -ymi -imi.

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 255

255

2012-06-19 19:56:49

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, -ski () -ska (), -cki -cka, -dzki -dzka5,


, , .,
Czarny, Cudny, Karol Wielki, .

6.2.
, ,
,
, .
, : ,
.
. , , (, ) .
6.2.1.
, 6.2.., - .
6.2.. :

, ,

mody

modszy

adny

adniejszy

gruby

grubszy

pikny

pikniejszy

saby

sabszy

silny

silniejszy

nowy

nowszy

smaczny

smaczniejszy

stary

starszy

smutny

smutnieszy

bogaty

bogatszy

trudny

trudniejszy

ciekawy

ciekawszy

wany

waniejszy

(., Nowicki / Nowicka) , -


.
5

256

Praktyczna gramatyka.indb 256

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:49

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

-sz- , . -ejsz-
(2 ). st rd, -sz- (prosty : prostszy; twardy :
twardszy); (czysty : czystszy /
czyciejszy, gsty : gstszy/ gciejszy).
6.2..
, .
- ?
6.2.. : ,

, ,

brzydki

brzydszy

szeroki

szerszy

sodki

sodszy

gboki

gbszy

szybki

szybszy

daleki

dalszy

krtki

krtszy

wysoki

wyszy

ciki

ciszy

niski

niszy

wesoy

weselszy

biay

bielszy

miy

milszy

ciepy

cieplejszy

tani

taszy

jasny

janiejszy

drogi

droszy

mdry

mdrzejszy

-ki, -eki, -oki ,


, -sz- , ., szeroki : szer- + sz : szerszy. ,
,
sz :l, n :, g :, s :(wys(oki) + -szy : wyszy; nis(ki) + szy : niszy).
sz sz. () -ejsz-, .,
-py : -plejszy, -sny : -niejszy, -dry : -drzejszy

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 257

257

2012-06-19 19:56:50

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(ciepy : cieplejszy, jasny : janiejszy, mdry : mdrzejszy).


, , ., wesoy : weselszy, wski : wszy.
6.2.. :

, , ,

dobry

lepszy

zy

gorszy

interesujcy

bardziej/mniej
interesujcy

may

mniejszy

chory

bardziej/mniej
chory

lekki

lejszy

kobiecy

bardziej/mniej
kobiecy

duy,
wielki

wikszy

mski

bardziej/mniej
mski

konsekwentny

bardziej/mniej
konsekwentny

, 6.
, , , 7,
, ., elegancki, interesujcy, pasjonujcy,
fantastyczny, znany8. , , ., chory :
bardziej chory, anie *chorszy.
6.2.. , .
7
e,
: ukochany bardziej ukochany najukochaszy /
najbardziej ukochany.
8
. , , , , .
6

258

Praktyczna gramatyka.indb 258

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:50

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , (, ) . , , // , jest mdrzejszy i silniejszy;


// = przeprowadzia si do mniejszego mieszkania.

.
.
. / = wybraam drosz torebk
/ = ciesze ksiki
leay na wierzchu
/ = tu
zbieraj si kulturalniejsi ludzie.
6.2.2.
6.2..
, .
, ,
?
6.2.. : ,

,
.

naj-

modszy

naj-

weselszy

adniejszy

bielszy

milszy

lepszy

mdrzejszy

gorszy

naj-

bardziej konsekwentny
bardziej zajty

naj-

mniej konsekwentny
mniej zajty

;
naj-: najnowszy, najstarszy. , .
() , (): naj- +bardziej kompetentny, naj+mniej kompetentny.

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 259

259

2012-06-19 19:56:50

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.2.3. ()



.
6.2.. :


Mj syn jest

mdry.

Moja crka jest

mdra.

Moje dziecko
jest

bardzo szczeglnie

niezwykle,
wyjtkowo

do,
dosy

mdre.

Moi synowie
s

mdrzy.

Moje crki s

mdre.

Mj syn jest

mdrzejszy

Moja crka jest

mdrzejsza

Moje dziecko
jest

jeszcze

o wiele

znacznie

Moi synowie
s

mdrzejsi
mdrzejsze

Moje crki s

mdrzejsze

, , , , . jeszcze, owiele, znacznie . ,

260

Praktyczna gramatyka.indb 260

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:51

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

coraz, ., ona jest coraz adniejsza, on jest coraz


sabszy (= () ; () ).
, ( ) ( -),
, .
6.2.4.


. ( ,
) , : super-, hiper-, ekstra-,
mega-. -
,
6.2.. .
, 6.2.., ,
.
6.2.. :

(

)
.

ekstramocny

supernowoczesny

przepikny

hiperaktywny

przeokropny

ultrakonserwatywny

przykrtki

arcyzabawny

prastary

szybki jak byskawica

gupi jak but

miluchny

zdrowy jak ryba

cieplutki

godny jak wilk

sodziutki

silny jak ko

malusieki

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 261

261

2012-06-19 19:56:51

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , , ,
( ..).
, ( .),
, , . , ,
, , : , ,
(jasne jak soce), ,
.? ( 9).
, , ,
(zdrowy jak ryba),
(gupi jak but).
,

(. 6.3.).

szybki jak byskawica

silny jak ko

6.3. ()
. , , ,
-utki, -uchny, -uki, -uteki, -usieki. .

. .

262

Praktyczna gramatyka.indb 262

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:51

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.3.. :

may

malutki

maluchny

maluki

maluteki

malusieki

miy

milutki

miluchny

miluki

miluteki

milusienki

ciepy

cieplutki

ciepluchny

ciepluki

ciepluteki

cieplusieki

sodki

sodziutki sodziuchny sodziuki sodziuteki sodziusieki

maa

malusieka

-utki, , ., krciutka sukienka (bardzo


krtka), suchutkie ubranie (bardzo suche), malutki piesek (bardzo may).
, , , , . -utki , gupiutki
, , ; : mj ty maleki , .
, , ., -awy, (sodkawy, tawy,
brudnawy = , , ).

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 263

263

2012-06-19 19:56:51

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.4.
6.4.1.
. ( );
6.4.. ?
6.4.. :
Mian + od/z + Dop

Ewa jest tak adna jak Anna


(Ewa jest tak samo adna
jak Anna)

____

( ,
)

____

Ewa jest najadniejsza


znich (wszystkich)


( )

Ewa jest starsza


ni Adam

Ewa jest starsza


od Adama

to piwo jest lepsze ni tamto

to piwo jest lepsze


od tamtego

uczniowie s modsi
ni studenci

uczniowie s modsi
od studentw

Ewa nie jest starsza


ni Adam

Ewa nie jest starsza


od Adama

Mian + ni Mian

- ,
(Xjest lepsze
ni Y) (Xjest lepsze
od Y). , , .
+ . ., ., Ewa jest starsza ni Adam//od Adama
opi lat (= // ); ( X Y) .. : Ta torebka jest dwa razy drosza ni twoja (=
// ).

264

Praktyczna gramatyka.indb 264

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:51

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, Ewa jest tak adna jak Anna (= , ) Ewa jest


tak samo adna jak Anna (= , ). - ,
Xjest + + z(e) (spord) +
. .. ., ., Ewa jest najadniejsza ze wszystkich dziewczyn wklasie. Ewa
jest najadniejsza spord wszystkich dziewczyn wklasie (=
. ).
6.4.2.
,
, , , ,
. , ,
, ( , ..) :

.
, 6.4.. , ?
6.4..
zielony dzicio

dzicio zielony

czarna sosna

sosna czarna

czerwony buk

buk czerwony

brunatny niedwied

niedwied brunatny

,
, .
,
,
, ., czarny dzicio ; dzicio czarny , , ,
( biay dzicio czarny).

6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 265

265

2012-06-19 19:56:51

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

6.4.3. : X jest + (+ Y)
6.4.. ?
6.4.. : X jest + (+ Y)10
. Mian

. Narz

. Narz

Ona jest sympatyczna.

Ona jest aktork.

Ona jest sympatyczn aktork.

On jest zdolny.

On jest muzykiem.

On jest zdolnym muzykiem.

Oni s modzi.

Oni s malarzami.

Oni s modymi malarzami.

One s pracowite.

One s studentkami.

One s pracowitymi studentkami.

6.4.. ,
, (,
) .
, ( ): interesujca
ksika, ciekawy czowiek, dobry ucze.

(), ., ona jest sympatyczna.
, ,
, .
X jest Y () , ,
, (ona jest aktork), . (ona jest sympatyczn aktork).
X to Y
- by. , ., Ewa to sawna aktorka. Krakw to stare miasto. Polska to
fascynujcy kraj11.

10
. .: . . (). . .:
. . . . . .
. . .
11
. . () . () .

266

Praktyczna gramatyka.indb 266

6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:52

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.6. | : przymiotnik

.6.1.
6.1.a. . : 6.1.a. . ( )
?
X.6.1.. ,
, . :
6.1.. .
.6.1.. : ,

nowe auto

nowa
studentka

.
+ .
(: (:
)
)
./
Mian

to jest

./
Dop

nie ma

./
Cel

dziki

B./
Bier

lubi

nowy student

./ interesuj
Narz
si
./
Msc

mwi o

./
Wo

o!

X.6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 267

267

2012-06-19 19:56:52

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.6.1.. ,
, . :
6.1.. .
.6.1.. :

, ,


+ .
(:
)

./
Mian

to jest

./
Dop

nie ma

./
Cel

dziki

./
Bier

lubi

.
(:
)

mj starszy brat, komputer

moje
starsze
dziecko

moja
starsza
siostra

./ interesuj
Narz
si
./
Msc

mwi o

./
Wo

o!

X.6.1.. ,
, . ..? ? : 6.1.. .

268

Praktyczna gramatyka.indb 268

X.6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:52

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.6.1.. : ,

to s

nowi studenci

nowe studentki, koty, dzieci

nie ma
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

X.6.1.. ,
, . ? : 6.1.. .
.6.1.. : ,


.
on
jest

gupi

gruby czysty mody adny

.
duy

dobry

.
niski

drogi guchy

.
zy

ona
jest
ono
jest
one s
oni s

?
Mamo, co to?
Czarne porzeczki.
Adlaczego one s czerwone?
Bo s jeszcze zielone12.
.: , ? . ?
(= ).
12

X.6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 269

269

2012-06-19 19:56:52

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, . X.6.1..
;
, ,
(, ). : Q.6.1.. ().
X.6.1..

niebo, szyba, powietrze, morze, pomaracza, trawa, saata, truskawki, krew, ogrek,
wgiel, orzechy laskowe, tusz do rzs, cytryna, nieg, mleko, banan, tko, woda, mka,
czekolada, r, prosiaczek, mandarynka, orzech kokosowy, porzeczki, krzew13

1.

biay

biay nieg, biae mleko, biaa mka

2.

czerwony

3.

zielony

4.

czarny

5.

brzowy

6.

ty

7.

niebieski

8.

pomaraczowy

9.

przezroczysty

10.

rowy

.6.2.
X.6.2.a., , ,
. ,
-szy, -iejszy? : 6.2.a. .

.: , , , , , , , , ,
, , , , , , , , , , , , , , , , .
13

270

Praktyczna gramatyka.indb 270

X.6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:52

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.6.2.. :

, ,

.
mody

modszy

adny

gruby

pikny

saby

silny

nowy

smaczny

stary

smutny

bogaty

trudny

ciekawy

wany

adniejszy

X.6.2.., , ,
. ? : 6.2.. .
.6.2.. :

, ,

,

brzydki

brzydszy

szeroki

sodki

gboki

szybki

daleki

krtki

wysoki

ciki

niski

wesoy

biay

miy

ciepy

tani

jasny

drogi

mdry

X.6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 271

271

2012-06-19 19:56:52

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.6.2.., , ,
. .,
.? : 6.2.. .

.6.2.. :

, , ,


.

dobry

konsekwentny

bardziej / mniej
konsekwentny

zy

interesujcy

may

chory

lekki

kobiecy

duy, wielki

mski

X.6.2..,
, . : 6.2.. .

272

Praktyczna gramatyka.indb 272

X.6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:53

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.6.2.. : ,

,
.

najmodszy

najweselszy

mody

wesoy

konsekwentny

najbardziej
konsekwentny

adny

biay

zajty

miy

dobry

konsekwentny

mdry

zy

zajty

najmniej
konsekwentny

X.6.2.. . ? : 6.2..
.
.6.2.. :

X.6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 273

273

2012-06-19 19:56:53

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.6.2.. .
?
? : 6.2.. .
.6.2.
.

.6.3. ()
.6.3.. . ,
, .
? : 6.3.a. .
6.3.. :

may


malutki

maluchny

maluki

maluteki

malusieki

miy

milusieki

ciepy

cieplusieki

sodki

sodziusieki

274

Praktyczna gramatyka.indb 274

X.6. : PRZYMIOTNIK

2012-06-19 19:56:53

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.6.4.
6.4.a. .
?
: 6.4.a. .
, 6.4.., .
? : 6.4.. .

X.6. : PRZYMIOTNIK

Praktyczna gramatyka.indb 275

275

2012-06-19 19:56:53

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7 | : zaimek

7.1.
, , , , ( ).
, , .
; , , . , .
:
dajmy spokj

daj mi spokj
daj mu spokj
dam wam spokj
daj nam spokj...1
, ,
.
7.1.. , -


Dajmy
spokj.

Daj mi
spokj!

. ; ; ;
; .
1

276

Praktyczna gramatyka.indb 276

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:54

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.1..
Ewa:

Kocham ci,
Janku...

Jan odpowiada:

Ja si te kocham

Interpretacja Ewy:

Ja ci te kocham

7.1.. . .?
7.1.. 2
./Mian

./Dop

Ja chc kota, aty psa.

Ewa nie lubi ani mnie, ani ciebie.

To auto jest nowe, aten motor stary.

Daj mi troch tego wina itej saatki.

Moja siostra jest modsza ni twoja.

Nie znam ani twojego brata, ani twojej


siostry.

Kto tu by?
Co to jest?

Kogo jeszcze nie znasz?


Czego nie rozumiesz?

.3

Powiedz mi, kto tu by.


Powiedz mi, co to jest.

Powiedz mi, kogo jeszcze nie znasz.


Powiedz mi, czego nie rozumiesz.

Kto tu by.
Co tu adnie pachnie.

Szukamy kogo, kto zna japoski.


Szukam czego do pisania.

Kady chce by szczliwy.


Nikt nie chce mi pomc.

Adam si kadego boi.


Ewa si niczego nie boi.

Nie widzisz si / siebie wlustrze?


Przyjrzyj si sobie.

() :
2
. .: , ; , ; .: , ; .: , ;
, ; . ? ? ?
? .: , ? , ? ,
. , . .: - . - .
-, . -, . .:
. . . .
.: ? .
3
, .

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 277

277

2012-06-19 19:56:54

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. ,
, , ., ja,
ty, on4.
.
( , ), ., mj, moja, twj, twoja5.
. , , ., ten, tamten :
tego lubi, atamtego nie!6
. , , : ktry? czyj? jaki?7
. :
, , , ., To jest czowiek, ktremu wierz / to jest
osoba, ktrej wierz8.
. ,
, , : kto, ktokolwiek, co, cokolwiek9.
. () , , : kady, wszyscy, taki sam10.
.
: myj si / myj sobie rce11. - swj.
; ,
, .
, ,
.. , , .
. , , .
. , , , .
6
. , : , .
7
. ?/? ? ?.
8
. , / , .
9
. -, /, -, /.
10
. , , .
11
. / .
4
5

278

Praktyczna gramatyka.indb 278

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:54

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, , .

-, - , .
- 7.1..
7.1..

mj, twj, nasz,


wasz
swj

jego, jej, ich

ten, tamten, taki,


owaki, w,
sam, ten sam, taki
sam

tu, tam, wtedy, tak,


owak, std, dotd,
tdy, tamtdy

kto, co

jaki, ktry, czyj

gdzie, kiedy, gdy,


jak, skd, dokd,
odkd, ktrdy

kto, co
ktokolwiek,
cokolwiek
kto bd, co bd
byle kto, byle co

jeden, jaki, ktry


jakikolwiek,
ktrykolwiek
jak bd... itd.
byle jaki... itd.

jako, gdzie,
kiedy,
gdziekolwiek,
gdzie bd... itd.
byle jak, byle
gdzie... itd.

ja, ty, my, wy,


on, ono, ona

kady, wszystek
nikt, nic

aden, niczyj

nijak, nigdzie, nigdy


(,
, , /, ).
.

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 279

279

2012-06-19 19:56:54

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.2.
, : 1 . ja, my; 2 . ty, wy; 3 . on,
ono, ona; oni, one.
1 2 . .
, , - ; ,
, , ., Ja ju skoczyem prac, aty?;
My zdajemy egzamin wrod, wy za dopiero wprzyszy pitek (=
, ?; , ).
,
. ?
7.2.. ,

1 ...

2 ...

ja

ty

mnie

ci

3 ...

a to...

nie wida

ciebie

jego

prezent dla

ciebie

niego

niej

.1

udao... si
wygra

mi

ci

mu

jej

udao si
wygra...

mnie

tobie

jemu

jej

niemu

niej

Mian

.1
.2

.2

Dop

Cel

on

ono
go

ona
jej

dziki

mnie

tobie

.1

mona...
lubi

mnie

ci

go

je

mona
lubi...

mnie

ciebie

jego

je

licz na

mnie

ciebie

niego nie

ni

mn

tob

.2

Bier

.
.

Narz interesuj si

Msc

mwi o

mnie

tobie

Wo

hej,..

ja

ty

280

Praktyczna gramatyka.indb 280

ni

nim

niej

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:54

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1 2 , 3 . ,
,
, :
(= ); (= ): widz dom (= go); widz okno (= je(!).

(., . . : ciebie / ci; tobie / ci; jemu / mu; jego / go).
, , (
), ., nie widz ciebie / ale jego widz = , ;
lubi j, ale nie jego = , . , ,
., Nie zaprosia go? Jego? Nie! (= ? ? !).
.1/.2, .1/.2, .1/2.
, ,
. , ( ) . ;
, : : Znam go; Widzimy ci. .1
: udao
mi si wygra / udao mu si wygra.
, ., id do ciebie,
szukam ci; czekam na ciebie, kocham ci12.
, 2 ... ty
: . . . ci-: ciebie, ci;
. ci. t-: tobie,
tob, otobie. ,
- . .: 13.
3 n-, , niego, niemu, niej, ni. ., . . : ja go (jego) nie lubi, ale mam dla niego prezent;
podzikuj jej / dziki niej mam mieszkanie; czekam na niego, ju go widz14. .
. n (
): interesowa si nim, ni; i znim, zni; myle onim, oniej.
. ; ; ; .
, - . .
ty. siebie.
14
. , ; /
; , .
12
13

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 281

281

2012-06-19 19:56:55

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
3 j-, , j ni-: jego : niego; jemu : niemu; jej : niej; j : ni.
( ) pan, pani (. . ) pastwo
, ., = dzikuj panu
()/ pani () / panom ( )/paniom (
)/pastwu (+).

, .
., . . , ., Adam da mi r / on mi j da.
On mi nie da ksiki / on mi jej nie da. On mi opowiada obabci / on mi oniej
opowiada15.
7.2..
?
7.2.. ,
1 ... 2 ...

3 ...

./Mian

a to...

my

wy

./Dop

nie wida/
pisz do...

nas

was

ich/
nich

./Cel

udao... si wygra/
dziki

nam

wam

im/
nim

./Bier

mona... lubi/
licz na

nas

was

./Narz

interesuj si

nami

wami

nimi

./Msc

mwi o

nas

was

nich

./Wo

hej,..

my

wy

+/

oni

one

ich/
nich

je/
nie

. / ; / ;
/ .
15

282

Praktyczna gramatyka.indb 282

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:55

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

- - (-) :
,
, , oni;
, one. - . .. .., ., widz
studentw ich: , - .
. je ( . ...,
, . 5.3.): widz
studentki, domy, psy, okna je: , , , .
3
n-, ., . .
: ., . ; = . lubi
je; licz na nie ( . ., ); lubi ich; licz
na nich ( ); . . n- .

7.3.
7.3.1. :
? 7.3.. 7.3.. ?
7.3.. 1 2

16
brata, dom
(ja) mam auto
siostr
brata, dom
(ty) masz

auto
siostr

To mj brat, dom
brata, dom
To moje auto
(my) mamy auto
To moja siostra
siostr
To twj brat,
brata, dom
dom
(wy) macie
To twoje auto
auto
to twoja siostra
siostr

To nasz brat, dom


To nasze auto
To nasza siostra
To wasz brat,
dom
To wasze auto
To wasza siostra

1 2 .., - swj : moja/ma; moje/me; mojego/mego; mojemu/


memu; mojej/mej; moj/m; oswoim/o swym .., , ,
. ,
.
16

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 283

283

2012-06-19 19:56:55

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.3.. ,

.. .. .

(1 2 )

17

to mj/twj rower

-e

to moje/twoje auto

-a

to moja/twoja komrka

mo-/two-

-i

to moi/twoi przyjaciele

+/

moj-/twoj-

-e

to moje/twoje ksiki

nasz/wasz

to nasz/wasz rower

nasz-/wasz-

-e

to nasze/wasze auto

-a

to nasza/wasza komrka

nas-/was-

-i

to nasi/wasi przyjaciele

+/

nasz-/wasz-

-e

to nasze/wasze ksiki

mj/twj
..

ja/ moj-/twojty

my/
..
wy

nasze
auto

moje

. .

..

..

jej

1 2 : ,
(ja mj, moje, moja) (my nasz, nasze, nasza), (ty twj,
twoje, twoja) (wy wasz, wasze, wasza). () , .
. /// ; /// ;
/// (); /// ;
/// .
17

284

Praktyczna gramatyka.indb 284

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:55

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1 2 (. 7.3..) , .
7.3.. 3

n
ono
ona
pan
pani

ma

brata
auto
crk

jego
To

jej
pana
pani

.
.

oni
brat
auto
crka

one

maj

pastwo

brata
auto
crk

ich
To
pastwa

brat
auto
crk

3 (jego, jej on, ono, ona ich oni, one)



(jego / jej / ich ksika; jego / jej / ich ksiki; ojego / jej / ich ksikach).
- . pan / pani /pastw: to s pana / pani / pastwa klucze (=
), . 7.3..
7.3.. 3 :

..

. .

To jest...
//To s...
nie ma

. .

dziki

..

lubi

..

interesuj si

..

mwi o

..

o!

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 285

jego, jej, ich,


pana, pani,
pastwa


(.. .)
brat, pies, dom, okno, ksika
bracia, psy, domy, okna, ksiki
brata, psa, domu, okna, ksiki
braci, psw, domw, okien...
bratu, psu, domowi, oknu, ksice
braciom, psom, domom, oknom
brata, psa, dom, okno, ksik
braci, psy, domy, okna...
bratem, psem, domem, oknem,
ksik
brami, psami, domami, oknami
bracie, psie, domu, oknie, ksice
braciach, psach, domach, oknach
bracie, psie, domu, oknie, ksiko
bracia, psy, domy, okna

285

2012-06-19 19:56:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, 7.3..
? ?
?
7.3.. : , . .

.
.
mj /nasz
starszy
brat

./
Dop.

nie ma

./
Cel.

dziki

./
Bier.

lubi

mj /nasz moje /nasze moja /nasza moi /nasi


moje /nasze
nowy dom drogie auto maa crka starsi bracia starsze crki,
nowe domy
iauta

mojego / naszego
starszego brata, nowego domu,
drogiego auta

mojej /naszej
moich /naszych
maej crki starszych braci, starszych
crek, nowych domw

mojej / naszej
mojemu / naszemu
starszemu bratu, nowemu domowi, maej crce
drogiemu autu
mojego /
naszego
starszego
brata

mj / nasz moje / nasze moj / nasz


nowy dom drogie auto ma crk

moim / naszym
starszym braciom
starszym crkom
moich
starszych
braci

moje starsze
crki

./ interesuj
Narz.
si

moim / naszym
starszym bratem, nowym domem,
drogim autem

moimi / naszymi
moj / nasz
ma crk starszymi brami, starszymi
crkami

./ mwi o
Miejs.

moim / naszym
starszym bracie, nowym domu,
drogim aucie

moje / naszej
moich / naszych
maej crce starszych braciach, crkach

./
Wo.

hej,...

mj / nasz
starszy bracie! nowy
domu!

moje /nasze moja / nasza


drogie auto! maa crko!

= Mian. l.mn

2 twj,
wasz.
1 2 : (

286

Praktyczna gramatyka.indb 286

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , /
) , . ... / , . .
- - .
,
( c
)18, :o (mj : moje : moi;
twj : twoje : twoi). , i, j (moi, moich, twoim, twoimi). - 1 2 . sz : si (nasz brat : nasi bracia; wasz kolega : wasi koledzy).
7.3.3. -
7.1.. , -, , :

ktry, ktre, ktra, ktrzy, ktre
jaki, jakie, jaka, jacy, jakie19
czyj, czyje, czyja, czyi, czyje

ten, to, ta, ci, te
tamten, tamto, tamta, tamci, tamte
taki, takie, taka, tacy, takie

sam, samo, sama, sami, same20
aden, adne, adna, adni, adne21
-
, ., ten, aden, sam, jeden, pewien.
19
Ktry - (ktry, ktra,
ktre zgrupy), .,Ktry student ci si podoba? Mateusz (= /
? ). Jaki , , ., Jakie kobiety ci si podobaj? Sympatyczne (=
? ).
20
Sam , ., Sam

dyrektor przyszed do nas (= ); Andrzej

sam

na
prawi samochd (= , ); Na obiad
bd same ziemniaki (= ). Ten sam, ta sama, to samo (=
): mieszkamy wtym samym domu (= ); taki sam (= ):
mam taki sam sweter jak ty (= , ).
21
aden , .,
nie znam adnego Francuza (= ).
18

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 287

287

2012-06-19 19:56:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

niczyj, niczyje, niczyja, niczyi, niczyje


inny, inne, inna, inni, inne
. : kady, kade, kada
. : wszystk, wszystko, wszystk22; . : wszyscy,
wszystkie

Sg Mask ten sprawny pilot


Pl Pm te sprawne piloty

Sg Mask ten sprawny pilot

ci sprawni piloci
Pl Pm

: , ., kady, ktry, inny, jaki, taki , mody, stary,


adny, niski (. 6). .
- , 7.3.. 7.3.. .

22
Wszystk , , ., wszystek
nabia

, wszystka

zupa

, wszyst
ko mleko (= , , ),
cay: caa zupa, cay cukier. Wszystko :
, -: wszystko wporzdku; wiem wszystko (= ;
). p . wszyscy, wszystkie: czy wszystkie koszule oddano do prania? czy wszyscy studenci zdali ten egzamin? (=
? ?). wszyscy ,
: Wszyscy

go

poprzemy
;
Czy

wszyscy

jedziecie

na

t

wycieczk
?
Wszyscy

zdaj ten egzamin wrod (= ; ?


).

288

Praktyczna gramatyka.indb 288

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:56

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.3.. -: ,


to, tamto,
samo, jedno,
wszystko

-e

adne, pewne

-a

ta, tamta, sama,


jedna, wszystka,
adna, pewna

tego, tamtego, samego, jednego,


wszystkiego, adnego, pewnego

-ej

tej, tamtej, samej,


jednej, wszystkiej,
adnej, pewnej

-emu

temu, tamtemu, samemu, jednemu,


wszystkiemu, adnemu, pewnemu

-ej

tej, tamtej, samej,


jednej, wszystkiej,
adnej, pewnej

.
= ..

sam, jedn,
adn, pewn

- (-)

t (t), tamt
(tamt)

-
-

= ..

-ego

.
= ..

-ym /
-im

tym, tamtym, samym, jednym, wszystkim,


adnym, pewnym

t, tamt, sam,
jedn, adn,
pewn

-ym /
-im

tym, tamtym, samym, jednym, wszystkim,


adnym, pewnym

-ej

tej, tamtej, samej,


jednej, wszystkiej,
adnej, pewnej

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 289

-o

-ego

-
.

ten, tamten,
sam, jeden,
wszystek
aden, pewien

= ..

289

2012-06-19 19:56:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.3.. -: ,


- +/

.

-i
(-y)

-ych /
-ich

-ym /
-im

ci, tamci, sami, jedni,


wszyscy, adni, pewni

- /

-e

te, tamte, same, jedne, wszystkie,


adne, pewne

tych, tamtych, samych, jednych, wszystkich, adnych, pewnych


tym, tamtym, samym, jednym, wszystkim, adnym, pewnym

= ..

= ..

-ymi /
-imi

tymi, tamtymi, samymi, jednymi, wszystkimi, adnymi, pewnymi

-ych /
-ich

tych, tamtych, samych, jednych, wszystkich, adnych, pewnych

= ..

, - .
. . (): sam, wszystek, ten, jeden,
aden, pewien, mj, twj, swj, nasz, wasz, czyj.
. . . c -: to, tamto, samo, jedno, wszystko.
, e :, o :, ., aden, adne, adna; mj, moje, moja.
ten,
tamten: ( .-.. .. ..)
t- (., to, tamto; ta, tamta; tego, tej; tym, t), . .. t- : c(i): ci studenci, ci
mczyni. ta, tamta .. . . -( -; . . 7.5.)
.. .. - wszystek k (k :c), ,
( t),
wszyscy.

290

Praktyczna gramatyka.indb 290

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.4.
7.4.1. - swj
, , - swj , , , ., Adam ma swj samochd; Daam mu swoje
klucze (= ; ).
7.4.. - swj23
. =

ja mam swj / mj klucz


Adam ma swj klucz

ja mam twj klucz


Adam ma jego klucz

ty masz swj / twj klucz


Ewa ma swj klucz

ty masz jej klucz


Ewa ma jej klucz

Adam ma
swj klucz.

Ja mam
twj klucz.

Ty masz
jego klucz.

Ewa ma
swj klucz.

Adam ma
jego klucz.

Ty masz swj
klucz.

Profesor ma
jej klucz.

Ewa ma
jej klucz.

7.4.. 7.4..
- swj?
. . / ; ; / ;
; . ; ; ; .
23

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 291

291

2012-06-19 19:56:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.4.. - swj;

: 24

X nie zna

X wierzy

X lubi

X rozmawia
z(e)
mwi o
.
.


+ .
.
(
)

swojego starszego brata, domu, dziecka


swojemu starszemu bratu, domowi, dziecku
swojego
starszego brata

swj() starszy
dom

swoje starsze
dziecko

swoim starszym bratem, domem, dzieckiem


swoim starszym bracie, domu, dziecku

swojej starszej
siostry
swojej starszej
siostrze
swoj starsz
siostr
swoj starsz
siostr
swojej starszej
siostrze

swj , mj.
, . swj . ,
, , -, :
To mj m, to moja ona (= , ), : * to swj
m, *to swoja ona * to swoi rodzice.
7.4.. - swj;

:

.
.
.
.
.

/

+ /
X nie zna
swoich nowych studentw ani studentek
oni / one nie znaj
X wierzy
swoim nowym studentom istudentkom
oni / one wierz
X lubi
swoich nowych studentw
swoje nowe studentki
oni / one lubi
X rozmawia z(e)
swoimi nowymi studentami istudentkami
oni / one rozmawiaj z(e)
X mwi o
swoich nowych studentach istudentkach
oni / one mwi o

24
swj . . ,
. , , , . .: to jest swj czowiek (to jest swj chop) (= ( )); - , : Kto tam? (= ?)
: Swj (= /) ( : -, , ).

292

Praktyczna gramatyka.indb 292

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:57

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.4.2. si, siebie


(. 4.11.), si, 25. () si
. . siebie. ,
( 4.11.), .

, . ,
si siebie? siebie?
7.4.. si/ siebie

.
.
.
.
.

. si

. siebie

nie widz si

nie widz siebie, lecz ciebie

kup co sobie, anie tylko mnie

- ,

umyj si

myj siebie, anie lalk

rozmawiali ze sob dugo

Adam czsto mwi osobie

si, siebie , , . ,
(. 7.1.): siebie
si ,
, ., czy chcesz si / siebie zabi?! (=
?!); nie widz si / siebie wtej roli (= /
). siebie: ona to zrobia
dla siebie (= ); nigdy nie pozwala czeka na siebie ( ). , si / siebie
- , si , -
: robi si, buduje si, pisze si.
25

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 293

293

2012-06-19 19:56:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ., Adam iEwa patrz na siebie;


wszyscy s do siebie podobni; ministrowie podali sobie rce (. : ;
; ).
Sobie (..) : , , , : popij sobie
duej izjedz sobie niadanko (= - - )
, popij duej izjedz niadanie.

7.5.
7.3.3.
-. , ten, ta, to, , .
7.5.. . ?
7.5.. , : ten, ta, to26

to jest

ten chopak, ten dom

to mieszkanie

ta kobieta

brakuje

tego chopaka, domu, mieszkania

tej kobiety

dziki

temu chopakowi, domowi, mieszkaniu

tej kobiecie

lubi

.
.

tego chopaka
ten dom

to mieszkanie

interesuj si tym chopakiem, domem, mieszkaniem


mwi o

tym chopaku, domu, mieszkaniu

t kobiet
t kobiet
tej kobiecie

ten, to, ta : ( .-.. .. ..)


t- (., to, ta, tego, tej, tym, t).

, : . . . , ; ; .

26

294

Praktyczna gramatyka.indb 294

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

t, t. t .. .. ( -),
(
).
(, )
t. : lubi t twoj now
dziewczyn, : lubi t twoj now dziewczyn.
7.5.. ci
te? ?
7.5.. , : ci, te

+ /

to s

ci chopcy

te mieszkania, kobiety
(te chopaki)

brakuje

tych chopcw, mieszka, kobiet

dziki

tym chopcom, mieszkaniom, kobietom

lubi

tych chopcw

interesuj si

tymi chopcami, mieszkaniami, kobietami

mwi o

tych chopcach, mieszkaniach, kobietach

te mieszkania, kobiety


,
t-, - .. ..
t-: c(i): ci studenci, ci mczyni.

, - .
,
, , , .,
ci gupi studenci te gupie studenty.
,
- , .

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 295

295

2012-06-19 19:56:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.6. ,

1. 7.6.. ,
2. 3. , 4. .
?
2. 3.?
?
7.6.. ,

1.

2.

3.

4.

Kto to jest?

Kto

Ktokolwiek...

Ten, kto ci lubi.

2.

Co to jest?

Co.

Cokolwiek...

To, co chciaa.

3.

Kogo brakuje?

Kogo.

Kogokolwiek...

Tego, kogo nie zaprosie.

4.

Czego brakuje?

Czego.

Czegokolwiek...

Tego, czego nie kupie.

Komu dae prezent? Komu.

Komukolwiek...

Temu, komu chciaem.

Czemu. Czemukolwiek...

Temu, czemu ty te si
dziwisz.

5.
6.

Czemu si dziwisz?

7.

Kogo widzisz?

Kogo.

Kogokolwiek...

Tego, kogo wczoraj


poznaem.

8.

Co mi kupie?

Co.

Cokolwiek...

To, co chciaa.

9.

Z kim rozmawiasz?

Z kim.

Z kimkolwiek...

Z tym, zkim bd
pracowa.

10.

Z czym masz
problem?

11.

O kim piszesz?

O kim.

O kimkolwiek...

O tym, okim pisaem


wczoraj.

12.

O czym piszesz?

O czym. O czymkolwiek...

O tym, oczym pisaam


wczoraj.

296

Praktyczna gramatyka.indb 296

Z czym. Z czymkolwiek...

Z tym, zczym ty te
masz problem.

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


(. 7.1.), . ,
(kto) (co). -, -kolwiek, bd, byle27.
, 1. 4. :
.1.
? , .
2.
? , .
.3.
() ? , .
4.
() ? , .
.5.
? , .
6.
? , .
.7.
? , .
8.
? , .
.9.
? , .

10. ? , .
.11. ? , .
12.
? , .
2.
1. ,
(kto kto, kogo kogo, kogokolwiek, kogo bd, byle
kogo ..), ,
.
, , : - (. -, -); -kolwiek ,
(. , ); bd
kolwiek (. -, -) byle (. , ). ,
: , . , .,
: Zkim idziesz do kina? Zkim. Gdzie idziesz? Gdzie. (.. ?
/ . ? -/ ).
: -
-, -kolwiek , bd byle .

27

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 297

297

2012-06-19 19:56:58

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

-, kolwiek
, ., Zkim chciaaby i do kina? Zkimkolwiek (byle nie
sama!). Kupi cokolwiek (= ?
( !). ) (. 7.6..).
7.6..
kto
kto
-,
-

co

jaki

gdzie

ile

co
jaki
gdzie
ile
-,
-,
-, - -
- -

ktokolwie
cokolwiek
jakikolwiek
gdziekolwiek
, , , ,
-kolwiek
,

bd
byle

kto bd

co bd

jaki bd

byle kto
byle co
,
,

gdzie bd

ile bd

byle jaki
byle gdzie
, ,

7.6..
- i-kolwiek
. .

. .

. .
.

. .

ktry, ktre, ktra

ktrego

ktrej

ktrykolwiek, ktrekolwiek,
ktrakolwiek

ktregokolwiek

ktrejkolwiek

jaki, jakie, jaka

jakiego

jakiej

, , 7.6.., -,
, ,
.

298

Praktyczna gramatyka.indb 298

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.6.. 4 1. , , , .
7.6..: ?
.
7.6..
1.

2.

3.

Daj prezent temu,

kogo lubisz.

,
.

Spotkam t,

ktrej dawno nie


widziam.

,
.

Porozmawiaj ztymi,

o ktrych ci wczoraj
mwiam.

,
.

Nie lubi tych,

ktrzy mnie nie szanuj.

,
.

Zapytaj te,

ktre skoczyy kurs.

(),
/
/ .

7.6.. , 1 4 . :
, , .
7.6.. 7.6..
1

..

..

..

..

..

..

..

..

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 299

299

2012-06-19 19:56:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.7. nikt, nic, aden


nikt, nic, aden.
?
7.7.. nikt, nic, aden
nikt

nic

. .


nikt tu nie
,
pracuje, aden

czowiek.

nic tu nie
dziaa / tu nic
nie
funkcjonuje.

nikogo tu nie
ma, adnego ,
czowieka.

niczego tu nie
ma / tu nic
nie ma.

nikomu
nie wierz,
adnemu
czowiekowi.

niczemu si nie
dziwi.

Nie,...

. .

z nikim nie
rozmawiam,
z adnym
czowiekiem.

. .

o nikim
nie mwi,
oadnym
czowieku.

300

Praktyczna gramatyka.indb 300


, niczym si nie

interesuj.

o niczym nie
myl.

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

A ju sobie mylaam, e nikt mi nigdy niczego nie da ani adnej


niespodzianki, ani adnego prezentu...

aden (adna, adne) (.: 7.3.). nic inikt , kto, co: kogo, czego//nikogo, niczego .. nic niczego,
. ,
, :
mam samochd, will ipienidze / nie mam (adnego) samochodu, (adnej) willi,
(adnych) pienidzy.
( , ,
- ). aden (adna, adne), nic inikt
nie: Nie znam tutaj nikogo. Nikomu
niczego nie daam (= . ).

7. : ZAIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 301

301

2012-06-19 19:56:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , , ,
, : ., : nikt, nic; , : znikim, zniczym;
, : onikim, oniczym .
12..

302

Praktyczna gramatyka.indb 302

7. : ZAIMEK

2012-06-19 19:56:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.7.

.7.1.
, 7.1..,
. ? :
7.1.. .
.7.2.
.7.2.. . .
,
. : 7.2.. 7.2.. .
.7.2.. :

1 ...

2 ...

a to...
nie widz

3 ...
.. .. ..
on

ona

ci

prezent dla
udao... si wygra

mi

udao si wygra...

mnie

dziki
mona... lubi
mona lubi...
licz na

niego

nie

interesuj si
mwi o
hej...

X.7.

Praktyczna gramatyka.indb 303

303

2012-06-19 19:56:59

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, pan, pani, . !
Szanowni Pastwo.
, , ., (. mister Brown .
Herr Muller .: Frau Kowalska, haben Sie heute etwas vor? Herr (Magister) Nowak, wissen Sie, wo ich Ihr Buch kaufen kann?):
.: , .

, ?
/ , ,
?
- :

Prosz pani//Pani profesor, pani referat odbdzie si wponiedziaek.

Prosz pani, jakie pani ma plany na dzisiaj?

Panie magistrze, czy pan wie, gdzie mog kupi pana ksik?

(. 5.7.)
X.7.2.. , . , . pastwo ( ):

to pastwo = (. .: te pastwa, ) Drodzy (ci


mili) pastwo , ( - . .).

: Q.7.2.. ()
X.7.2.. pan, pani

.
to jest/to s
brakuje
.
dziki
.
lubi
.
. interesuj si
mwi o...
.
o!
.

prosz...

304

Praktyczna gramatyka.indb 304

/sg
pan
pani

/ pl
panowie panie pastwo

pastwo
=
..
pastwo

X.7.

2012-06-19 19:57:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.7.3.
.7.3.., . . ,
. : 7.3. .
.7.3.. 1 2


brata, dom To mj brat, dom
(ja) mam

auto

brata, dom
(my) mamy

auto

siostr

siostr

brata, dom

brata, dom

(ty) masz

auto

(wy) macie

siostr

auto
siostr

.7.3..,
.
.
3 ? : 7.3.. .
X.7.3.. 3

.
- .

oni

ono
ma
ona

brata
auto
crk

To

pan
pani

X.7.

Praktyczna gramatyka.indb 305

one

maj

brata
auto
crk

To

pastwo

305

2012-06-19 19:57:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.7.3..,
.. .
: 7.3. .
.7.3.. 3 :

To jest...
//To s...


(.. .)
brat, pies, dom, okno, ksika//
bracia, psy, domy, okna, ksiki

nie ma
dziki
lubi
interesuj si
mwi o
o!

.7.3.. , . mj / nasz twj


/ wasz. ? : 7.3.. .
.7.3.. : , . .




.
.
to jest

mj / nasz
starszy
brat

mj / nasz
nowy dom

moje /
moja /
nasze
nasza maa
drogie auto
crka

nie ma
dziki
lubi
interesuj si
dyskusja o
hej,...

306

Praktyczna gramatyka.indb 306

X.7.

2012-06-19 19:57:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.3.3. , , ktry, jaki, aden. ,


ktry -
(ktry, ktra, ktre zgrupy), .Ktry student ci si podoba? Mateusz (= / ? ). Jaki , , ., Jakie
kobiety ci si podobaj? Sympatyczne (= ? ). :
Jakich aktorw lubisz? Profesjonalnych, charyzmatycznych, zsilnym charakterem.
= ? ,
).
Ktrych aktorw lubisz? Lubi Daniela Olbrychskiego iKrystyn Jand. =
( ) ? .
X.7.3.. , . , . ,
. . .? : Q.7.3.. ()
X.7.3.. ktry, jaki, aden

.
1.

()? ?

2.

3.

? ?

4.

5.

6.

7.

8.

: , , ,
?

9.

10.

11.

12.

( ) ?
. :
Ktra zbliniaczek jest wysza? Anna czy Maria?

1.

X.7.

Praktyczna gramatyka.indb 307

adna nie jest wysza

307

2012-06-19 19:57:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.7.4.
, 7.4.a., . : 7.4.a. .
X.7.4.. : 7.4..
.
.7.4.. - swj;

:

X nie zna

X wierzy

X lubi

X rozmawia z(e)

mwi o

+ .
(
)

swojego starszego brata, domu, dziecka


swojej starszej
siostry

X.7.4.. : 7.4..
.
.7.4.. - swj;

:

X nie zna
oni / one nie znaj

X wierzy
oni / one wierz

X lubi
oni / one lubi

X rozmawia z(e)
oni / one rozmawiaj z(e)

X mwi o
oni / one mwi o

308

Praktyczna gramatyka.indb 308

+ /

swoich nowych studentw ani studentek

X.7.

2012-06-19 19:57:00

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

( .) 7.4..
. : 7.4.. .
.7.5.
X.7.5.. : 7.5..
.
.7.5.. , : ten, ta, to

to jest

ten chopak, ten


dom

to mieszkanie

ta kobieta

brakuje

dziki

lubi

interesuj si

mwi o

X.7.5.. : 7.5..
.
.7.5.. , : ci, te

+ /

to s

ci chopcy

te mieszkania, kobiety
(te chopaki)

brakuje

dziki

lubi

interesuj si

mwi o

X.7.

Praktyczna gramatyka.indb 309

309

2012-06-19 19:57:01

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.7.6. ,
,
7.6.a. ( 1. 4.)
.
3. 7.6.. . : 7.6.. .
.7.7. nikt, nic, aden
, 7.7.a.,
. : 7.7.a. .

310

Praktyczna gramatyka.indb 310

X.7.

2012-06-19 19:57:01

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8 | : liczebniki

, - . ,

. :
1) (jeden, pi, dwadziecia trzy, szedziesit siedem, sto trzydzieci
cztery, tysic piset czterdzieci osiem); 2) (dwoje, czworo, jedenacioro);
3) (pierwszy, dwunasty, trzydziesty pierwszy).
- (duo, wiele, tyle, kilka).
( ). .

8.1.
.
. ?
8.1.. (3
10 12 20 ).
8.1.. 0 20000000
0 10
11 19
20 90
zero
jedenacie
jeden1
dwa
dwanacie
dwadziecia
trzy
trzynacie
trzydzieci
cztery
czternacie
czterdzieci
pidziesit
pi
pitnacie2
sze
szesnacie
szedziesit
siedem siedemnacie siedemdziesit
osiem
osiemnacie
osiemdziesit
dziewi dziewitnacie dziewidziesit
dziesi

22, 33, 44, 55

100 900

dwadziecia dwa
trzydzieci trzy
czterdzieci cztery
pidziesit pi
szedziesit sze
siedemdziesit siedem
osiemdziesit osiem
dziewidziesit dziewi

sto
dwiecie
trzysta
czterysta
piset
szeset
siedemset
osiemset
dziewiset

jeden raz.
pitnacie dziewitnacie .

1
2

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 311

311

2012-06-19 19:57:01

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1000 10 000

100000 900 000

tysic

sto tysicy

1000000
10000 0003
milion

dwa tysice

dwiecie tysicy

dwa miliony

trzy tysice

trzysta tysicy

cztery tysice

czterysta tysicy

pi tysicy

piset tysicy

sze tysicy

szeset tysicy

siedem tysicy

siedemset tysicy

osiem tysicy

osiemset tysicy

dziewi tysicy

dziewiset tysicy

dziesi tysicy

pi milionw

11000000
20000 0004
jedenacie milionw

pitnacie milionw

, (.
sze, siedem; . , ; . sechs, sieben; . six, seven),
.
.
( , sto 100), ( , , : jedenacie 11, szesnacie 16, szedziesit 60, trzysta 300) (dwadziecia trzy 23, dwiecie pidziesit cztery 254).
10 19 -nacie (jedenacie 11, dwanacie 12). -dzieci(a) dziesit. .
, : tysic piset trzydzieci dziewi 1539. tysic, milion, miliard,
,
.
(, , ) ,
4 5, , : trzy, cztery miliony / sze, siedem, osiem, dziewi milionw.
: dwanacie, trzynacie, czternacie, szesnacie, siedemnacie, osiemnacie,
dziewitnacie, dwadziecia milionw.
3
4

312

Praktyczna gramatyka.indb 312

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. , , 2, 3 4, , ,
, 5, 6, 7, 8 9, 1 0. , ., milion:
2, 3, 4 miliony (. .. ) 5, 6, 7, 8, 9 milionw (.. . ).

8.2.
, 8.1..,
-.
.. : ?
8.2..
.

jest / rwna si / wynosi

doda / plus
Ile jest

odj / minus
razy
(podzielone) przez

: .+ .+ .+ .+ .
:
. + .+ .+ .+ .
. + .
.
:
2 3 = ?: Ile jest dwa razy trzy? Dwa razy trzy jest sze.
8: 2 = ?: Ile jest osiem (podzielone) przez dwa? Cztery.
;
, .

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 313

313

2012-06-19 19:57:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.3.
:
8.3.. . .?
8.3..

Tam byli aktorzy, ale te politycy Tam byli dwaj aktorzy, ale byo tam te piciu
i prezydent zdziemi.
politykw iprezydent zdwojgiem dzieci5.

1.

Na wsi byy zwierzta: papugi,


psy ikoty.

Na wsi byo duo zwierzt: dwie papugi,


dwa psy ipi kotw6.

(duo, mao, troch, kilo, kostka, tabliczka, paczka , , , , / , , / .. ),


; , , 7.
, (!) . . mam
dwch braci idwie siostry, *dwa bracia i*dwa siostry, , . ,
, : , , , ,
, ,
, , . ,
.
6
. : , .
7
,
, ().
5

314

Praktyczna gramatyka.indb 314

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, - .. , , . ,
,
; , ,
, 8.
, : , , .
, : (., dwa domy, pi domw)
(., pi studentek, piciu studentw).
, :
- ,
- ,
,
- ,
:
, , , ., dziecko,
szczeni,
, (pluralia tantum), .okulary, drzwi,
, , ., oczy, uszy,
, , ., ludzie,
studenci.

8.4. ,
8.4.. , ? ?

. : Mdak 2004.

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 315

315

2012-06-19 19:57:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.4.. , ,

.

Trzeba jecha pitk.


Pitk?
Tramwajem numer pi,
apotem dwjk.
Tramwajem numer dwa?
Tak.

.
?
, .

Prosz dwjk zazienk.


Zazienk s tylko
trjki, dwjka moe by
zprysznicem.
To prosz trjk, na tydzie.

, .
, .

Stukna mi trzydziestka
(.), wic zapraszam was
na urodziny.
Trzydziestka? Wygldasz na
dwadziecia...

,
.

Co dostae zhistorii?
Szstk, aty?
Pitk.
Te niele.

?
, ?
.
.

?
.

, , .

Ile Kowalscy maj dzieci?


?
Czworo?
?
Nie wiem dokadnie, czwrk , , ?
albo pitk, awy?
My mamy dwjk, chopca
, .
idziewczynk.
Hurra! Nasza jedenastka
! .
wygrywa. Stawiam wszystkim
/.
set (.).
Zao si ostw (.), e
, 3:2.
wygramy trzy do dwch.
Ale gdzie tam... Na razie jest
1:0,
jeden do zera, ale moecie
3:1
jeszcze przegra trzy do
jednego...
Poprosz te sanday, rozmiar
czterdzieci.
Czyli sidemk?
Tak, prosz.

316

Praktyczna gramatyka.indb 316

, , ,
.
?
, .

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, . -ka,
(dwjki
dawno nie byo < 2> ,
(dwjka zazienk: < >), (znw dostae dwjk:
< 2>),
, (polska jedenastka, 11 ),
(Ewa obchodzi wkwietniu osiemnastk: < 18 ; >; Jankowi stukna
trzydziestka: < ; . >),
, , , ,
(. 8.4..).
, , -ka (, matka. . 5.5.
.). , , (. 8.11).
8.4.. ,
jedynka

jedenastka

dwjka

dwunastka

dwudziestka

trjka

trzynastka

trzydziestka

czwrka

czternastka

czterdziestka

pitka

pitnastka

pidziesitka

szstka

szesnastka

szedziesitka

sidemka

siedemnastka

siedemdziesitka

semka

osiemnastka

osiemdziesitka

dziewitka

dziewitnastka

dziewidziesitka

dziesitka

setka9 / seta10 / stwa11

9
, ., setka = szybko 100 km/h
100 /; kieliszek wdki ; sto zotych 100 ;
stuprocentowa wena .
10
(100 ).
11
100 .

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 317

317

2012-06-19 19:57:02

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, , :
S(small), M(medium) iL (large), : eska,
emka, elka ( pitka). ; :
prosz szesnastk, ale prosz rozmiar czterdziesty drugi (= , ; , )12.

8.5.

, ( 14)
. 8.5..
. ?
8.5..
.

1 10

11 20, 30, 40

50 90

.
-
-

.
-

.
-

jeden

pierwszy

jedenacie

jedenasty

dwa

drugi

dwanacie

dwunasty

trzy

trzeci

trzynacie

trzynasty

cztery

czwarty

czternacie

czternasty

pi

pity

pitnacie

pitnasty

pidziesit

pidziesity

sze

szsty

szesnacie

szesnasty

szedziesit

szedziesity

siedem

sidmy

siedemnacie

siedemnasty

siedemdziesit

siedemdziesity

osiem

smy

osiemnacie

osiemnasty

osiemdziesit

osiemdziesity

dziewi

dziewity

dziesi

dziesity

dziewitnacie dziewitnasty dziewidziesit dziewidziesity


dwadziecia

dwudziesty

trzydzieci

trzydziesty

czterdzieci

czterdziesty

, .

12

318

Praktyczna gramatyka.indb 318

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
100 1000
.
-

sto

setny

dwiecie

dwusetny, dwchsetny

trzysta

trzechsetny

czterysta

czterechsetny

piset

pisetny

szeset

szesetny

siedemset

siedemsetny

osiemset

osiemsetny

dziewiset

dziesisetny

tysic

tysiczny


( .):
:, o :, :s, :t;
.
. , -cie,
-sty. ( 50: .), ,
-y. -setny; 200, 300, 400
. ,
.
, , 2
, (dwunasty, dwudziesty,
dwusetny).
, , , ., dwudziesty drugi, pidziesity czwarty,
sto trzydziesty szsty,
tysic dziewiset dziewidziesity pierwszy, dwa tysice
dziewity.

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 319

319

2012-06-19 19:57:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

;
, , , . , , (wtysic
dziewiset czterdziestym pitym roku: ;
1945 .).
, .
? ( godzina):
Jest godzina pierwsza; jest godzina trzecia. ; . Spotkamy
si opierwszej// godzinie trzeciej. - //
, : Jest godzina druga pitnacie (minut). () ();
Spotkamy si odrugiej pitnacie.- .

( , !) .
: Dzi jest smy marca. . Przyjeda smego
marca. .

8.6. :

8.6.1. : jeden
8.6.. jeden?
8.6.. jeden: ,

jedno ko

jedna azienka

tu jest

brakuje

jednego redaktora, pokoju, ka

jednej azienki

dziki

jednemu redaktorowi, pokojowi, ku

jednej azience

lubi

jednego
redaktora

jedn azienk

interesuj si

jednym redaktorem, pokojem, kiem

jedn azienk

mwi o

jednym redaktorze, pokoju, ku

jednej azience

320

Praktyczna gramatyka.indb 320

+ .

jeden redaktor, pokj

jeden
omputer

jedno ko

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Jeden, jedna, jedno


. Jeden ,
jaki (. 7), ., spotkaem wczoraj jednego redaktora, ktry opowiada,
e...; jedna pani mi mwia... (= , , ; ) niektrzy:
Jedni wchodz, inni wychodz (= , ).
8.6.. jeden , -
?
8.6.. jeden13
:
.. + jeden

2, 3, 4

..
- ..

..
- .
..

.. - .
..

..

tu jest jeden
dokument

tu s dwa
dokumenty

tu jest dwadziecia jeden


dokumentw

..

tu jest jedno okno

tu s trzy okna

tu jest trzydzieci jeden okien

..

tu jest jedna bluzka

tu s cztery bluzki

tu jest czterdzieci jeden bluzek

, jeden , ,
. , , 8.6.., jeden, .

. ; ; ; ;
; ; ;
; .
13

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 321

321

2012-06-19 19:57:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.6.2. : dwa
8.6..? ?
8.6.. dwa

tu s

brakuje

dwch rolnikw, psw, sokw, ciastek, herbat

dziki

dwom rolnikom, psom, sokom, ciastkom, herbatom

widz

.
.

+ /
dwaj rolnicy

dwch
rolnikw

dwa psy, soki, ciastka

dwa psy, soki, ciastka

interesuj si dwoma rolnikami, psami, sokami, ciastkami,


mwi o

dwie herbaty

dwie herbaty
dwoma/
dwiema
herbatami

dwch rolnikach, psach, sokach, ciastkach, herbatach

, dwa dwu, .
2
... . - dwa. dwie. .. .: dwiema.
- dwaj ( -
.).
..: -
.., - 2 ..
2 , 8.6..
,
.
.

322

Praktyczna gramatyka.indb 322

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.6..
Kelner

Co pastwo zamawiaj?

Poprosimy dwie kawy, jedn


zmlekiem, ajedn bez. Idwa soki
pomaraczowe.
Albo nie poprosz jeden sok
pomaraczowy ijedn wod
mineraln. Idwa ciastka zbit
mietan. Adla dzieci cztery cole.

, ,
.
.
,
.

.
.

Niestety, mamy tylko pepsi.

, .

Ale ja chc red bulla! Ja te!

! !

To prosz dwa red bulle idwie


pepsi.

Icztery porcje lodw pistacjowych:


dwie porcje zbit mietan, jedn
zsosem czekoladowym ijedn
zowocami.


:
,

.

Kelner

Adla pastwa?

Klienci

Dwie due wdki, cztery piwa, dwa () ,


kieliszki czerwonego wina ibutelk

szampana.
. ,
Aha, ilampk koniaku dla szefa.
.

Klienci

Kelner

Klienci

8.6.3. : trzy, cztery


trzy, cztery 8.6..
2 ( 8.6..). 2 3, 4 ?

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 323

323

2012-06-19 19:57:03

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.6.. trzy, cztery:


tu s

brakuje

trzech/czterech rolnikw, psw, sokw, ciastek, herbat

dziki

trzem/czterem rolnikom, psom, sokom, ciastkom, herbatom

widz

interesuj si

trzema/czterema rolnikami, psami, sokami, ciastkami,


herbatami

mwi o

trzech/czterech rolnikach, psach, sokach, ciastkach, herbatach

+ /
trzej/ czterej
rolnicy

trzech/czterech
rolnikw

trzy/ cztery psy, soki, ciastka, herbaty

trzy/cztery psy, soki, ciastka, herbaty

trzy cztery . , 2, ... .


2 , 3 4
, : - j(trzej, czterej)
-/- (trzy, cztery). . .: -
. ., -/- ..
8.6.4. 5 ( 5)
8.6..
5. ,
2, 3 4. ?
8.6.. 5:

tu jest

brakuje

piciu rolnikw, psw, sokw, ciastek, herbat

dziki

piciu rolnikom, psom, sokom, ciastkom, herbatom

324

Praktyczna gramatyka.indb 324

+ /
piciu
rolnikw

pi psw, sokw, ciastek, herbat

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

widz

. interesuj si
.

mwi o

piciu
rolnikw

pi psw, sokw, ciastek, herbat

piciu14 rolnikami, psami, sokami, ciastkami, herbatami


piciu rolnikach, psach, sokach, ciastkach, herbatach

, 5
: () -u,
-
. .
5 ( 5). -u .
5 900
.
8.6.. -u 5 900.
.
8.6.. 5: - / ., .,

., . .
5-10

11 19

20 90

jedenastu

100 900
stu

dwunastu

dwudziestu

dwustu

trzynastu

trzydziestu

trzystu

czternastu

czterdziestu

czterystu

piciu

pitnastu

pidziesiciu

piciuset15

szeciu

szesnastu

szedziesiciu

szeciuset

siedmiu

siedemnastu

siedemdziesiciu

siedmiuset

omiu

osiemnastu

osiemdziesiciu

omiuset

dziewiciu

dziewitnastu

dziewidziesiciu

dziewieciuset

dziesiciu

. . -oma (picioma).
500-900
: piciuset, osiemset, dziewiciuset.
14
15

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 325

325

2012-06-19 19:57:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

5-10 siedem
osiem, u -m (osiem
omiu).
11-20, 30, 40, 200 -- -u st-,., jedenacie jedenastu, czterdzieci
czterdziestu.
12, 20, 200, 2 , -u: dwanacie dwunastu; dwadziecia dwudziestu; dwiecie
dwustu.
50-90 -t: -ciu, .,
pidziesit pidziesiciu; osiemdziesit osiemdziesiciu.
100, 300, 400 , -u .
500 900
: piciuset, dziewiciuset.

8.7. :
?
, 8.7..
..?
.?
8.7.. 4 5

. 2, 3, 4

. 5

Tu s dwa kina.

Tu jest pi kin.

2 / 5 .

Tu s sto dwa kina.

Tu jest sto dwadziecia pi


kin.

102 / 125
.

Tu s trzy teatry.

Tu jest sze teatrw.

3 / 6 .

Tu s cztery sale.

Tu jest czternacie sal.

4 / 14 .

Tu s dwie restauracje.

Tu jest dwadziecia
restauracji.

2 / 20 .

326

Praktyczna gramatyka.indb 326

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Tu s owoce.

Tu jest duo owocw.

/
.

Tu jest sok.

Tu jest mao soku.

/ .

Tu jest jabko.

Tu jest wier jabka.

/ .

Tu jest chleb.

Tu jest p chleba.

/ .

, 216, 3, 4, . ; ( , -nacie, -
) . , , 17 (. 8.7..).
8.7..

(...) 2
(...) 3
(...) 4

: .. .:
. ..

: .. .:
. ..

tu s dwa swetry
tu s trzy czapki
tu s cztery paszcze

tu jest pi swetrw
tu jest dwanacie czapek
tu jest trzydzieci paszczy
tu jest duo jabek
tu jest p chleba

(...) 5
(...) -nacie
(...) 0
duo
p

, dwa . . , . dwie.
17
: 4 , ., (),
; . . : 2, 3, 4 studenci s ( . ),
5, 6, 7, 8... studentw jest, grupa studentw jest ( . ).
16

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 327

327

2012-06-19 19:57:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.8. :
?
8.8.. ., .?
..?
.
8.8.. :

Anna ma dwa lata.

Artur ma pi lat.

- 2 / 5 .

Barbara ma trzy lata.

Bogdan ma osiem lat.

- 3 / 8 .

Ta ksika ma tysic sto


szedziesit cztery lata.

Ta ksika ma tysic sto


szedziesit siedem lat.

1164 / 1167
.

Beata ma cztery koty.

Krzysztof ma dziewi
kotw.

- 4 /9 .

Znam ju dwadziecia trzy


studentki.

Znam ju dwadziecia jeden


studentek.

23 /
21 .

Zjedlimy dwa jabka.

Zjedlimy jedenacie jabek.

2 /
11 .

To kosztuje osiemdziesit
dwa zote.

To kosztuje dwa miliony


dwadziecia zotych.

82 /
2 000020 .

Kupiam owoce.

Kupiam duo owocw.

/
.

Daj mi sl.

Daj mi troch soli.

/
.

Poprosz chleb.

Poprosz p chleba.

, , /

,
. 2,
3, 4, : Beata ma (dwa) koty. 2, 3, 4: Znam ju (dwadziecia trzy) studentki.

328

Praktyczna gramatyka.indb 328

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
- ,
, .: , , . ,
,
5-21, 25-31 .. .. . , - ,
. ,
(wier jabka//jabek =
// ).
8.8.. : ..,


widz...
mam...
prosz...
znam...
kupiam...

(...) 2
(...) 3
(...) 4
(...) 5
(...) -nacie
(...) 0
.-.

+ ..

(sto) dwa18 soki


trzy herbaty
cztery kawy, wina, chleby

+ ..

(sto) pi sokw
dwanacie herbat
dwadziecia kaw
troch wina
p chleba

8.9. ,
19

-, - , , , -,
, .
, .

18
: (sto) dwie herbaty; , 2
.. dwie.
19
-
.

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 329

329

2012-06-19 19:57:04

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.9.. 2 3 4? ?
8.9.. + ,


. / . 20
.
.

tu s
tu bd

dwie

kobiety

dwa

komputery,
okna

trzy
cztery

tu byy

komputery,
kobiety, okna

sze

tu bdzie

...
-nacie

kobiety

dwa

komputery, okna

trzy

komputery,
kobiety, okna

cztery

pi
tu jest

dwie

pi
komputerw,
kobiet, okien

tu byo
!

sze
...

komputerw,
kobiet, okien

-nacie

2, 3, 4
. + .+ .
(tu bd / tu s /tu byy). 2 , : dwa komputery / dwa
psy / dwa okna / dwie kobiety.
x 5
. , 2, 3, 4,
.
, ,
, ,
., tu byo jedno dziecko / tu byo sze pa/ tu byo sze samochodw (=
/ / ).

: Tu bd dwa komputery / dwie kobiety; Tu bdzie pi komputerw / kobiet.


20

330

Praktyczna gramatyka.indb 330

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.10. -
:
, , ; - , , 8.10.. ?
8.10.. - -:


:
/

: + /

Tu s dwie ciocie.

Tu jest dwch wujkw.

Tu s dwaj wujkowie.

Tu s trzy auta.

Tu jest trzech
policjantw.

Tu s trzej policjanci.

Tu s cztery lalki.

Tu jest czterech
chopcw.

Tu s czterej chopcy.

Tu jest pi sistr.

Tu jest piciu braci.

Tu jest sze kuzynek.

Tu jest szeciu kuzynw.

Tu jest tysic studentek.

Tu jest tysic studentw.

2 :
: .. -:
..,

- (= ..),
. 8.10..

2 4 ( -j):
: .. -:
..

24

x5

2 4:
: .. -:
..
x 5:
: .. -: ..

x 5:

, ( ) ,
, .,
. 5 . , - , 999. - . ( , 2, 3, 4,
-u, . 8.6.2, 8.6.3., 8.6.4.).
tysic, milion, miliard .. -
.

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 331

331

2012-06-19 19:57:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.10..


2, 3, 4

/ dwa / dwie
trzy, cztery
+ /

dwaj

/.

..
..

. .
..

. . .
( . . :
(. . )

pi

..
/.

dwch

x 5:

. .
..

..

piciu

, , , ., dom, samochd, wilk, biurko, zadanie, crka, syn, student, mapa,


zabawka .
,
2, 3, 4.
..,
8.10.. , ? ?
8.10.. -

332

Praktyczna gramatyka.indb 332

.:
..

.:
..

tu jest dwch lekarzy

tu s dwaj lekarze

tu jest (stu) trzech


lekarzy

tu s trzej lekarze

tu jest (stu) siedmiu


lekarzy

()

widz (trzystu) trzech


lekarzy

()

w grupie jest trzydziestu


omiu studentw

w grupie brakuje
dwudziestu omiu
studentw

()

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

tu byo dwch lekarzy


tu byo piciu lekarzy

tu byli dwaj lekarze

tu przyjdzie dwch
lekarzy

tu przyjd dwaj
lekarze

tu przyjdzie piciu
lekarzy


- ,
.
:
. 2, 3, 4,
- .
. ( 2, 3, 4), .
( .)
, ., tu nie ma omiu studentw.
4 ( 5)
,
: tu byo (stu pidziesiciu) szeciu lekarzy. . , 2 ,
.
2, 3, 4.
; : tu bdzie (stu pidziesiciu) szeciu
lekarzy.
- -
,
. . - ,
. , - . , ., widz dwie studentki idwch studentw; znam tych pi
studentek ipiciu studentw.
8.10..

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 333

333

2012-06-19 19:57:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.10..

widz...

. -

dwie
dwa

/
= ..


..
..

pi
..
..

dwch
piciu

+/
= . .

kobiety, ksiki
domy, koty, auta
kobiet, ksiek,
domw, kotw, aut
mczyzn

8.11.
8.11..
: . .? ?
8.11.. dwoje

dwjka
.
. -
dwoje

dwjka21

tu jest

dwoje

miych dzieci

dwjka

nie ma

dwojga

miych dzieci

dwjki

wierz

dwojgu

miym
dzieciom

dwjce

lubi

dwoje

miych dzieci

dwjk

rozmawiam z

dwojgiem

miych dzieci

dwjk

mwi o

dwojgu

miych
dzieciach

dwjce

o!

dwoje

miych dzieci

dwjko

miych
dzieci

. -ka, ., ., matka,
5.5..
21

334

Praktyczna gramatyka.indb 334

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

(dwoje, troje, czworo) .


:
dziecko, , .,
jedno zwierztko / troje zwierztek (= / ),
,
, ., dwoje rodzicw, dwoje ludzi (= , ),
, ., jedno oko / dwoje oczu, jedno ucho / dwoje
uszu (= / , / ),
, ,
pluralia tantum, ., dwoje drzwi, dwoje spodni ( ,
).
8.11.., dwoje
: -g- (dwoj- / dwojg-), ..
(dwojgi-). ,
dwjka. szuka dwojga dzieci (, ,
, ) szuka dwjki
dzieci ( ).
, ,
picioro noyc / spodni,
pi par noyc / spodni.
:
1 para... + .. .., ., jedna para butw
2, 3, 4 pary... + .. .., ., trzy pary butw
x 5... par... + .. .., ., pi par butw.
, dwoje; cztery -oro: czworo, picioro,
szecioro (..: dwojga, trojga, czworga, piciorga, szeciorga ..).
8.11.. , , , .

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 335

335

2012-06-19 19:57:05

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.11.. 22
troje aktorw*

czworo studentw*

picioro politykw*

szecioro dziewczt

siedmioro kocit

omioro skrzypiec

dziewicioro drzwi

dziesicioro uszu

* .

8.12. :
, .
, , 5 5 ,
: 24 59, :

) 2 4

) 5 21, 25 31

, .
, :

) - ,

) - 23
) , 8.11..

, , (, ) :
bracia - ,
siostry - ,
dzieci , .

22
. , , , ; /
, , , .
23
, ,
- , ,
2. 8.12 .

336

Praktyczna gramatyka.indb 336

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.12.. .
, ,
, . , .
.:
.: ; , ,
.
8.12..
. : ()

Przed lustrem s trzej bracia, trzy siostry,


no itroje dzieci tam stoi;
Jest niby szeciu braci, sze sistr iszecioro
dzieci,
Bo si wszystko dwoi24.
Brakuje dwch braci idwch sistr, czyli dzieci
czworga.
Bdziemy wytrwali.
Rymujmy dalej:
Brakuje piciu braci ipiciu sistr, czyli dzieci
dziesiciorga...25
Pocztek testamentu:
Zapisuj dwom braciom, dwom siostrom
i piciorgu ich dzieciom:
trzem wnukom, dwom wnuczkom iinnym
spadkobiercom...26

.:
trjka dzieci
szstka dzieci

czwrki dzieci
dziesitki dzieci

pitce dzieci

24
. ..: , , ,
, , , .
25
. ..: , , .
, : , .
26
. ..: : ,
: , .

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 337

337

2012-06-19 19:57:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. : ()

Mam dwch braci, dwie siostry, dwoje dzieci


idwie ony,
ale ten wierszyk nie jest skoczony.
Masz piciu braci, pi sistr, pi on ipicioro
dzieci,
A tu ju nastpny bocian leci...27

Z dwoma brami, zdwoma siostrami


i zdwojgiem kochanych dzieci
mio czas leci28.

.:
dwjk dzieci
pitk dzieci

dwjk dzieci

Bajk pisaam odwch siostrach io piciu


braciach,
.
czyli osiedmiorgu dzieciach
i bardzo szybko czas mi zlecia29.

sidemce dzieci

8.12..
; . , .

8.13.
, 100, .
,
; , , 13 30 14 40 , .

( ), . , , , .
, , , .
. ..: , , ,
. , , ,
28
. ..: ,
29
. ..: ,
, .
27

338

Praktyczna gramatyka.indb 338

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.13..

masz Xna Y? ( )

nieznaleziony ()

trafiony (niecay, cay) (//)

znaleziony ()

co mwisz? ()

,
.
, : Masz dziewi na dwadziecia? ( ?)
: Nietrafiony. ().
, .
, , , : Masz dziewi na
dwadziecia? ( ?)
: Tak, mam. Trafiony (, , ).
, 920
- . ,
, .
, ,
. , , .
, ,
( )
.

8. : LICZEBNIKI

Praktyczna gramatyka.indb 339

339

2012-06-19 19:57:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

:
.: ( )

.: ( )

340

Praktyczna gramatyka.indb 340

8. : LICZEBNIKI

2012-06-19 19:57:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.8 |

.8.1.
, -, 8.1.a.

.8.2.
, -,
8.2.a.

.8.3.
:
, 8.3..,
. : 8.3.. .
, , .

.8.4. ,
. 8.4.. .
: 8.4.. .
, , ( jedynka, dwjka, trjka...), ,
8.4..

.8.5.
.8.5..
. : 8.5.. .

X.8.

Praktyczna gramatyka.indb 341

341

2012-06-19 19:57:06

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.8.5..
.

1 10

11 20, 30, 40

50 90

jeden

pierwszy

jedenacie

dwa

dwanacie

trzy

trzynacie

cztery

czternacie

pi

pitnacie

pidziesit

sze

szesnacie

szedziesit

siedem

siedemnacie

siedemdziesit

osiem

osiemnacie

osiemdziesit

dziewi

dziewitnacie

dziewidziesit

dziesi

dwadziecia
trzydzieci
czterdzieci

.
100 1000
sto
dwiecie
trzysta
czterysta
piset
szeset
siedemset
osiemset
dziewiset
tysic

342

Praktyczna gramatyka.indb 342

X.8.

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.8.6. :

.8.6.1. : jeden
X.8.6.a. : 8.6..
.
.8.6.. jeden: ,

tu jest

brakuje

dziki

lubi

interesuj si

mwi o


+ .

jeden redaktor, pokj

jedno ko

jedna azienka

, 8.6..,
. : 8.6.. .
.8.6.2. : dwa
X.8.6... : 8.6..
.
.8.6.. dwa

tu s

brakuje

dziki

widz


+ /
dwaj rolnicy

dwa psy, soki, ciastka


dwie herbaty

. interesuj si
.

mwi o

X.8.

Praktyczna gramatyka.indb 343

343

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
8.6.., . : 8.6.. .
.8.6.3. : trzy, cztery
X.8.6.. : 8.6..
.
.8.6.. trzy, cztery:

tu s

brakuje

dziki

widz

interesuj si

mwi o


+ /
trzej / czterej
rolnicy

trzy / cztery psy, soki, ciastka, herbaty

.8.6.4. 5 ( 5)
X.8.6... : 8.6..
.
.8.6.. 5:

tu jest

brakuje

dziki

widz

interesuj si

mwi o

344

Praktyczna gramatyka.indb 344


+ /
piciu rolnikw

pi psw, sokw, ciastek, herbat

X.8.

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.8.6.., - /
5. . : 8.6.. .
.8.6.. 5: - / ., .,

., . .
5-10

11 19

20 90

11: jedenastu

100 900
100:

12:

20:

200: dwustu

13:

30: trzydziestu

300:

14:

40:

400:

5: piciu

15:

50: pidziesiciu

500: piciuset

6:

16:

60:

600:

7:

17:

70:

700:

8:

18:

80:

800:

9:

19:

90:

900:

10:

.8.7. :
?
. 8.7.a.
. : 8.7.. .

.8.8. :
?
. 8.8.a.
. : 8.8.. .

X.8.

Praktyczna gramatyka.indb 345

345

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.8.9. ,

. :
8.9.. .
/ /
/ / /
/ / / / /
/ / / / / /

.8.10. -
.8.10.. .
: 8.10.. .

24

x5

. (2- )

. .

. .

. .

: Jeden, dwch,
trzech,... , . ( 8.6.. ), .
. 8.10.. .
: 8.10.. .

346

Praktyczna gramatyka.indb 346

X.8.

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.8.11.

.8.11.. : Q.8.11.
().
.8.11.. czworo
.

czwrka

. -
czworo

tu jest

czworo dzikich zwierzt

nie ma

wierz

lubi

rozmawiam z

mwi o

o!

.8.11.b. . :
8.11.. .
.8.11..

()

.8.12.:
, 8.12.a., . : 8.12.. .
? :
Q.8.12.. ().

X.8.

Praktyczna gramatyka.indb 347

347

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.8.12.b.

Ile jest dwa


idwa?
Dwa idwa
jest
dwadziecia
dwa.

348

Praktyczna gramatyka.indb 348

X.8.

2012-06-19 19:57:07

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

9 | : przyswek

9.. . , . ?
?
9..

Szybki samochd szybko jedzie.

Szybkim samochodem mona szybko


jecha.

Dobry pracownik dobrze zarabia.

Dobra pralka dobrze pierze.

Inteligentni politycy mwi inteligentnie.

Aktywne dzieci aktywnie si zachowuj.

Ewa bardzo szybko mwi, ale bardzo wolno , pisze.


.
Twoja crka jest bardzo sympatyczna.

Masz bardzo sympatyczn crk.

, . ,
; . , - . : , .
, , , ,
, 9.., ( : po polsku, na zo) .

9. : PRZYSWEK

Praktyczna gramatyka.indb 349

349

2012-06-19 19:57:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

9..

jak?
(= ?)

Cakiem dobrze wygldasz.


Lepiej nic nie mw.
On mwi naprawd do dobrze
(wyranie, bezbdnie) po polsku,
ale gorzej po niemiecku.
Powiedz mu po prostu prawd.
Nawet niele mi poszo.

.
.
(, ) -, -
.
.
.

kiedy?
(= )

Myl otobie czsto: rano,


wpoudnie, wieczorem iw nocy.
Wanie teraz otobie myl.

: ,
, .
.

gdzie?
(= )

Byam tu itam, blisko idaleko,


wszdzie go szukaam, nigdzie go
nie znalazam.

,
, ,
.

ile?
(= ?)

Miaem bardzo duo pienidzy,


ateraz mam bardzo mao.

,
.

dlaczego?
(= ?)

Uciekam zdomu na zo
rodzicom. Nie szukali mnie ze
zoci. (Ze zoci powiedzieli mi
par przykrych sw.)

. ,
. (
.)

, -(i)e -o, ., adn/y : adnie, wysok/i : wysoko.


, , , .:
po -u: po polsku, po angielsku, po rosyjsku (= -, -, -)
po -emu: po staremu, po nowemu (= -, -)
do -a: do czysta, do pna, do upadego (= , , )
z -a: zdaleka, zlewa, zfrancuska (= , , /
)
na -o: na krtko, na czczo, na twardo (= , , ).
: , , .

350

Praktyczna gramatyka.indb 350

9. : PRZYSWEK

2012-06-19 19:57:08

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ,
, :
.
, 9.. ?
?
9.. ,
- -



(.)
(.)
(.)
(.)
.

serdecznie

serdeczniej

bardzo

bardziej

adnie

adniej

czsto

czciej

dokadnie

dokadniej

trudno

trudniej

ciekawie

ciekawiej

atwo

atwiej

wczenie

wczeniej

pno

pniej

piknie

pikniej

cicho

ciszej

wyranie

wyraniej

gono

goniej

(.)

fajnie

fajniej

dugo

duej

duo, wiele

wicej

szybko

szybciej

mao

mniej

blisko

bliej

dobrze

lepiej

daleko

dalej

le

gorzej

wysoko

wyej

lekko

lej

gboko

gbiej

, . . ,
// , . Jest
wysoka, ajej siostra jest jeszcze wysza//Skoczy wysoko, ajego brat skoczy wyej.

9. : PRZYSWEK

Praktyczna gramatyka.indb 351

351

2012-06-19 19:57:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. , -, -ny, .serdeczny : serdecznie, adny : adnie, pikny : piknie. -ej.



- -j, ., adnie + j.
. (. ), : dobrze : lepiej, mao : mniej, duo : wicej, le: gorzej.
. - , , ., dugi : dugo, tygodniowy : tygodniowo, duy : duo, stary : staro,
, , -ny, ., trudny : trudno,
brudny : brudno.
. + . , -, (. 3.6).
-(i) ej : -sto : -ciej (czysto : czyciej); -cho : -szej (cicho : ciszej)1. , -ko, -eko -oko
, , ., blis(ko) : bliej.
, , 9..
? ?
9.. :
ni + ..

od + ...

Zaczem czyta wczeniej


ni ty.

Zaczem czyta wczeniej


od ciebie.


/ .

Jed na nartach szybciej


ni wy.

Jed na nartach szybciej


od was.


/ .

piewam lepiej ni Beata.

piewam lepiej od Beaty.

/
.

ni + .. , ,
od + . .

ch : sz .
1

352

Praktyczna gramatyka.indb 352

9. : PRZYSWEK

2012-06-19 19:57:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ,
naj- . ( ) , , ., (naj)bardziej / (naj)mniej punktualnie,
uroczo; . , 9..,
.
9.. :

Ktry ztych obrazw najbardziej ci si


podoba?

/
?

Kto zwas najlepiej mwi po polsku?

/
-?

Ewa najczciej odwiedza rodzicw,


bo najbliej mieszka.

,
.

Z kim najchtniej rozmawiasz oswoich


problemach?

Kto najszybciej pisze SMS-y?

Chciaabym jak najwicej zarabia


ijak najmniej pracowa.

Chc, eby jak najszybciej przyjecha


ijak najduej tu zosta.

,

.

Dowiedziaam si otym najpniej


ze wszystkich.

Wygldaa najpikniej ze wszystkich.

Nasze dzieci zachowuj si coraz


bardziej tajemniczo.

Adam przychodzi do biura coraz mniej


punktualnie.

9. : PRZYSWEK

Praktyczna gramatyka.indb 353

353

2012-06-19 19:57:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
( , : najlepiej mwi, najbardziej si podoba).
. .
. , , : + z(e), spord, wrd + .. . . ., ., Ewa
piewa najadniej zcaej rodziny. Adam mwi najlepiej po polsku spord wszystkich
studentw (= ; - ).
. : coraz +
c , , ., Ona wyglda coraz modziej (=
).
. () 9..
9.. :

1-

2-

mao

malutko, maleko

maciupeko

szybko

szybciutko

szybciuteko

krtko

krciutko

krciuteko

troch

troszk

troszeczk2

2
troszeczk.
, ., ;
, ., , .
, ., Woski obcinamy na krciutko?

354

Praktyczna gramatyka.indb 354

9. : PRZYSWEK

2012-06-19 19:57:09

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

9.. ,
.
.
9..

Przy stole:

Mama
i syn:

Tata
i crka:

Moe jeszcze troszk saatki? ,


?
,
No dobrze, ale tylko
.
troszeczk .
?
Awinka ?
.
Chtnie, ale tylko
/ -,
maciupeko , jestem
.
zmczony.
Mamuniu , mog i do
kolegi?
No dobrze, ale wr
szybciuteko , bo zaraz
bdzie obiadek .

, ?

Tatu , mog wzi


samochd?
Nie.
Tatulku...
Daj spokj.
Tatuleku , prosz, na
krciutko .

,
?
.

.
, ,
-/
.

Hmmm...

9. : PRZYSWEK

Praktyczna gramatyka.indb 355

,
,
- .

355

2012-06-19 19:57:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

: , ,
. (.,
, ) ,
szybciuteko, maciupeko, 2- .

356

Praktyczna gramatyka.indb 356

9. : PRZYSWEK

2012-06-19 19:57:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.9. |

9.. . : 9.. .
9.. . : 9.. .
X.9..
: A., ., ..? : 9.. .
.9.. ,
-
(.)
(.)

-
(.)
(.)

serdecznie

.
serdeczniej

(.)

Praktyczna gramatyka.indb 357

bardzo

bardziej

X.9.

357

2012-06-19 19:57:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

9.. . : 9.. .
9.. . : 9.. .
X.9.. ? : 9.. .
.9.. :


1-


2-

mao

malutko, maleko

maciupeko

-

-

9.. .
: 9.. .

358

Praktyczna gramatyka.indb 358

X.9.

2012-06-19 19:57:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

10 | : przyimek

10.1.
.
, ,
.
, , , . ,
dla ..: kwiaty dla mamy, to dla twojego dobra (= , ). ; , .id na wystaw (= ) .., jestem na
wystawie (= ) ..
, .
, , obok, naprzeciwko,
, , ., podczas, okoo,
, , ., dziki, zpowodu.
, , 10.1.. 10.1.. ,
,
.
, ., z :ze, w :we,
bez : beze. - : , ,
, ., ztob, ze mn (.. , ).

, : , , ., spod.

10. : PRZYIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 359

359

2012-06-19 19:57:10

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
.
, .
10.1.. , (kogo?
czego?)

do

bd czeka do czwartej

dookoa
dokoa,
wok,
naokoo

pies biega d(o)okoa / wok /


naokoo stou

podr dookoa wiata w80 dni


80

znalazam tego kota koo dworca

usid koo / obok mnie

basen jest koo / obok hotelu

mimo

pracuj mimo choroby

naprzeciw
naprzeciwko

szpital jest naprzeciw(ko) ratusza

od(e)

to prezent od taty iode mnie

od czego boli ci gowa?

pracuj od smej do dwunastej

od dzisiaj bd pracowa porzdnie

znam go od wczoraj

jeste starszy od Ewy iode mnie

syrop od kaszlu

koo1
obok

Koo obok , . koo / obok stou (= /


); koo / okoo , ., koo / okoo pnocy (= ).
1

360

Praktyczna gramatyka.indb 360

10. : PRZYIMEK

2012-06-19 19:57:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

wrci (o)koo pnocy

to wino ma (o)koo piciu lat

oprcz

wszyscy oprcz mnie tam byli


ten hotel jest zaniedbany, aoprcz
tego za drogi

, , .

, ,

podczas

podczas lekcji nie naley spa

podczas koncertu zadzwoni telefon

przytyam podczas wakacji

cz Holandii ley poniej


poziomu morza

sprzeda dom poniej jego wartoci

mieszkaj powyej mostu

(
)

To film dla dzieci powyej szeciu


lat

wyjmij walizk spod ka

pochodz spod Moskwy

(
- /
)
- /

spomidzy

wycignij mj zeszyt spomidzy


ksiek

spord

spord twoich znajomych


najbardziej lubi Jana

spoza
zza

ksiyc wyszed spoza chmury

kot nie mg wyj zza szafy

on pochodzi spoza Polski

/
/

pocig mi uciek sprzed nosa

to zdjcia / fotografie sprzed wojny

okoo koo

poniej

powyej

spod

sprzed

10. : PRZYIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 361

361

2012-06-19 19:57:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

mieszkamy urodzicw

podpisz si tu ugry

poznalimy si wczasie urlopu


w cigu trzech lat nakrcia osiem
filmw


/
/

wedug prawa

wedug mnie

-/

wrd

dobrze si czuj wrd modych


ludzi

wzdu

szlimy wzdu rzeki

z(e)

jestem zPolski, aon ze Szwecji

mam zegarek ze zota

u
w czasie
w cigu

wedug

moje mieszkanie skada si ztrzech /


pokoi

nie lubi zdj zbliska
zamiast

nie masz soku? daj mi zamiast tego ?


herbat

zamiast ryu poprosz ziemniaki

znad

jutro wracamy znad morza

z powodu

odwoa referat zpowodu choroby

- /

10.1.. (komu? czemu?)

dziki

nauczyam si pywa dziki twojej


pomocy

naprzeciw

Ala wysza naprzeciw matce

na przekr
na zo

nie chcia studiowa na przekr


rodzicom

przeciw
przeciwko

i ty, Brutusie, przeciw(ko) mnie?

, , ?

362

Praktyczna gramatyka.indb 362

10. : PRZYIMEK

2012-06-19 19:57:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

10.1.. (kogo? co?)

midzy
pomidzy

schowaj pienidze (po)midzy dwie


ksiki

musisz i midzy ludzi

po gazet na st

on jest chory na gryp

id na gr, nie schod na d

id na uniwersytet, apotem na
poczt ina koncert

sto kilometrw na godzin

idziemy na zebranie

chc wyjecha tylko na tydzie,


anie na zawsze

ptaki lec na poudnie

id nad rzek

jad nad morze, aty nad jezioro

/ ,

kcimy si odrobiazgi

/ -

znw pyta ociebie

oprzyj si omnie

prosz osok pomaraczowy

, ,

prosz dwa lody po trzy zote

przyjed po mnie na lotnisko

(
)

kot wszed pod szaf

przyjd pod wieczr

zdrowe ryby pyn pod prd

podjed pod gara

na

nad

po

pod

10. : PRZYIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 363

363

2012-06-19 19:57:11

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

ponad
poza

czekam ju ponad godzin

to drzewo wyroso ponad inne

nigdy nie wyjeda poza Warszaw

przed(e)

wyjd przed dom

( )

przez(e)

nie przechod sama przez ulic

trzeba przejecha przez centrum

przeze mnie masz teraz kopoty

kcili si (przez) trzy lata

jed wlewo, apotem wprawo

przyjad we wtorek albo wpitek

biegalimy wd iw gr

zrobimy to wtrjk

ma sukienk wkratk, abluzk


wpaski

schowaj si za szaf

za bilet zapaciam osiem zotych

przyjd za godzin

w(e)

za

10.1.. (zkim? zczym?)

(po)midzy

chc siedzie (po)midzy crk


isynem

nad

lecimy nad Warszaw

jestem nad rzek

jestem nad morzem, aty nad


jeziorem

/ , /

zasnam dopiero nad ranem

364

Praktyczna gramatyka.indb 364

10. : PRZYIMEK

2012-06-19 19:57:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

pod

kot pi pod szaf

pracuj pod Krakowem

godzin stali pod gr

pod warunkiem, e tego wicej nie


zrobisz

ponad

lecimy ponad chmurami

poza

mieszkamy poza Warszaw


( )

a poza tym wszystko wporzdku

/
/ ,

czekam przed domem

przyjd do nas przed dziewit

przede wszystkim przesta paka

w zwizku z

dostaem list wzwizku


zwypadkiem

zgodnie z

nie umiesz jedzi zgodnie


zprzepisami?

z(e)

ssiadka ze starym psem kci si


zssiadk zkotem

za

schowa si za drzewem

detektyw szed za podejrzanym

przed(e)

Pika jest...

pod stoem

na stole

midzy stoami
przed stoem

nad stoem

za stoem

10. : PRZYIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 365

obok / koo stou

365

2012-06-19 19:57:12

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

10.1.. (okim? oczym?)

na

po

przy

gazeta jest na stole

jeste na uniwersytecie czy na


poczcie?

chc mieszka na grze, anie na


dole

mieszka na wsi, na Ukrainie

mwi osynu i(o) crce

()

wr odziesitej

opowiedz mi oswoim przyjacielu

myl owas

po pracy przyjd do domu

nie skacz po kanapie

mam czas po poudniu

usid przy mnie

()

chce pani siedzie przy drzwiach


czy przy oknie?

mgby to przy okazji zaatwi?

przy tej okazji chc ci pogratulowa

w(e)

w nocy pracuj wbarze

bylimy wgrach, wTyrolu,


wAustrii iwe Woszech

, ,

pom mi wpracy

jestem wdelegacji

urodzi si wsierpniu albo we


wrzeniu, wroku 1979


, 1979

: , , , ,
. , .
, , . ,
,
. , do , , . (-

366

Praktyczna gramatyka.indb 366

10. : PRZYIMEK

2012-06-19 19:57:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

) , , , .,
za : id za
dom (= ); , : jestem za domem ( ).

10.2.
10.2.. 4.8.. (
). - ?
10.2..

naklej znaczek na kopert

odejd od mojego auta

zejd zdrzewa

pod serwetk pod talerz

przechod ostronie przez ulic

odejd od
przechod przez

naklej na

zejd z

10. : PRZYIMEK

Praktyczna gramatyka.indb 367

pod pod

367

2012-06-19 19:57:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ,
, (
). ?
, , - ,
. , .,
podczas whrend,
pendant, during. , ,
, , . : .
,
. .
- , , , , , .
( ).

368

Praktyczna gramatyka.indb 368

10. : PRZYIMEK

2012-06-19 19:57:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.10

.10.1.
10.1..- 10.1. .
: 10.1.. 10.1.. .
, , ., pika jest na stole. 10.1..

.10.2.
10.2.. . : 10.2.. .
X.10.2.. : Q.4.8..
().
X.10.2.. :
Moja kochana Anno,
udao mi si poyczy samochd, wic chciaem Ci zaprosi ____ wycieczk.
Oto mj plan:
____ domu wyjedziemy ____ szstej rano. Pojedziemy ____ wschd. Najpierw
przejedziemy ____ most ____ Wile, potem musimy objecha rondo. ____
rondem jest gra, awic wjedziemy ____ t gr, bo stamtd jest pikny widok.
Nastpnie zjedziemy ___ gry, ajak bdzie gorco, podjedziemy ____ jakie
drzewo. Moe sobie wypijemy tam kaw ____ termosu. Dalej jest tunel; musimy
____ niego wjecha. ____ tunelem jest hotel; myl, e dojedziemy ____ niego ____
siedemnastej. Ajak ju tam przyjedziemy, to zaprosz Ci ____ dobr kolacj.
Co Ty ____ to?
Pozdrawiam Ci serdecznie.
Janek

X.10.

Praktyczna gramatyka.indb 369

369

2012-06-19 19:57:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
, , , .
( w, we, z, ze, do,
na, ze, o, od, bez, przez, pod, u, dla) . .
,
. .
.

370

Praktyczna gramatyka.indb 370

X.10.

2012-06-19 19:57:13

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

11 | : spjnik

11.1
, .
, (. 11.3.). , , ;
. , - . ,
, , .
11.1.. , , . , . () ,
, .
, ., , .?
11.1..
.
a

Ja mam pidziesit lat, ,


amj m czterdzieci. .

albo lub

Kup buki albo / lub


chleb.

albo..., albo Mog ci pomc albo


wniedziel, albo we
wtorek.


,
.

ale lecz


,
.

; ; ;

Chciaabym ci pomc,
ale / lecz nie mam
czasu.

11. : SPJNIK

Praktyczna gramatyka.indb 371

371

2012-06-19 19:57:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

ani..., ani

Ani siostra, ani brat


nie pomogli mi przy
przeprowadzce.

,

.

czyli

Nie przyszed, czyli


, , ; ;
musz wszystko zrobi
sama.
.

dlatego
tote

Pomoglicie mi,
,
dlatego / tote mam

dla was niespodziank. .

i oraz

Chciabym mie mae


mieszkanie wmiecie
i/ oraz domek nad
jeziorem.



(/
/ )
.

i..., i

Widziaam iEw,
iAdama.

,
.

jednak(e)

Chciaam by
ratownikiem, jednake
ojciec mi na to nie
pozwoli.


/ ;
,

()
.

tak..., jak i Zarwno Niemcy, jak


zarwno..., iZwizek Radziecki
jak i
napady na Polsk we
wrzeniu
1939 roku.

,


1939 .

te take / Siostra mi pomoga,


rwnie
brat te / take /
rwnie.
Pomagaam ci wrod
iw czwartek, atake
wsobot.

,
.

natomiast

Siostra mi pomoga,
natomiast brat nawet
nie zadzwoni.

,

.

nie tylko...
lecz take /
ale take /
ale i

Nie tylko brat isiostra,


,
ale take wszyscy
, ()
ssiedzi nam pomagali. .

372

Praktyczna gramatyka.indb 372


,
.
;

11. : SPJNIK

2012-06-19 19:57:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

to znaczy
(tzn.)

Przymiotniki mona
odmienia, to
znaczy nale one do
deklinabiliw.

(..);
,
,

.

wic
zatem

Bardzo mi pomoglicie, , ;
wic chciaabym was

; ;
zaprosi na kolacj.

.

.
a

Pi ipi, a wszystko
wypi.

, (); ()
.

bo
poniewa /
gdy /
bowiem

Zamknij okno, bo mi
zimno.
Powstanie
warszawskie upado,
gdy / bowiem /
poniewa alianci nie
udzielili Polakom
obiecanej pomocy.

, ;
.
;


,
//


.

czy

Nie wiem, czy on mi


pomoe.

, ;
.

chocia /
cho

Chocia / cho wzia / (); ()


takswk, nie zdya , -
na pocig.
.

chociaby /
choby

Chociaby / choby
();
wzia takswk, nie
,
zdysz ju na ten
.
pocig.

dopki...,
dopty

Bd ci pomaga
finansowo dopty,
dopki nie znajdziesz
dobrej pracy.

11. : SPJNIK

Praktyczna gramatyka.indb 373



,

.

, ; ;

373

2012-06-19 19:57:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

gdyby... (to)

Zadzwoniby, gdyby
potrzebowa pomocy.
Gdyby potrzebowa
pomocy, to
zadzwoniby.

,

.

,
.

, ()

jakby

Wyglda, jakby by
pijany.

,
.

; ;

jeeli jeli

Jeli chcesz, mog


ci pomc. Mog ci
pomc, jeeli chcesz.

,
.
,
.

kiedy
gdy... (to)

Pomog ci, kiedy /


gdy bd mia czas.
Kiedy bd mia czas,
to ci pomog.

,
.

,
.

; , ()

chocia
mimo e

Mimo e / chocia
by chory, pomg mi
wprzeprowadzce.

, (, );
,

mimo to

By chory; mimo
to pomg mi
wprzeprowadzce.

;
,

.

pomimo1

Pomg mi
wprzeprowadzce
pomimo choroby
(pomimo e by
chory).



,
.

ni

Wol pomaga tobie


ni jemu.


,
/
,
.

odkd

Odkd mi pomagasz,
zdaj wszystkie
egzaminy.

;
,
.

Chocia, pomimo, mimo e, mimo to ,


: pomimo .., ., pomimo deszczu, zimna imgy
(= , ); mimo to .
1

374

Praktyczna gramatyka.indb 374

11. : SPJNIK

2012-06-19 19:57:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

tak..., e

Mwi tak
niewyranie, e nikt
go nie rozumia.


,
,
.

zanim

Zanim ci pomog,
musz co zje.


,
.

;
; ;

e i

Miaam nadziej, e /
i mi pomoesz.

,
.

eby (a)by Chciaam, eby /


,
aby / by mi pomg. .

, ., ,
. i, oraz, lub, albo ,
, ., Kup ibuki, ichleb!
(= , !). Pjd albo do kina, albo do teatru (= ,
). , ,
.
. :
-
. , . , ., a, bo, gdy, ni, e, i . : Jeeli chcesz, pjdziemy do kina (= , ),
: Pjdziemy do kina, jeeli chcesz (= , ).
jeli jeeli,
to: Jeeli chcesz, (to)
pjdziemy do kina (= , ).

11.2.
11.2.. i, a ale.
, .
, . . ?

11. : SPJNIK

Praktyczna gramatyka.indb 375

375

2012-06-19 19:57:14

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

11.2..
.

Lubi kaw iherbat.


Lubi kaw *a herbat.
To mj brat imoja siostra.

Ja lubi kaw, amj m herbat.


Ja lubi kaw, *i mj m herbat.

, .

Ja lubi pywa, a/ ale ty lubisz taczy.

, /
.

, .

Ja lubi pywa, *i ty lubisz taczy.


To (jest) mj brat, ato (jest) moja
siostra.
.

teoria apraktyka

i (A.),
a ( ) ,
ale, lecz (. .).
: ,
; ale : nie umiem gotowa, ale sprbuj (=
, ).
, albo, .,
kawa albo herbata; albo ona, albo ja (= ; , ).
a , , . ; , : To moja babcia idziadek, ato moi rodzice, ato moje
rodzestwo (= , , ). a , , . , ,
a( , , ).
versus ( .);
: ; , ., Faszyzm akomunizm2.
2
,
.
: : : .

376

Praktyczna gramatyka.indb 376

11. : SPJNIK

2012-06-19 19:57:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

11.3.
, 11.3..
?
11.3..

Ojciec chcia,

ebym mu pomg /
pomoga.

eby mu pomg /
pomoga.

eby syn mu pomg.

eby crka mu pomoga.


ebymy mu pomogli /
pomogy.
ebycie mu pomogli /
pomogy.
eby oni mu pomogli.
eby one mu pomogy.

Chciaabym, eby / aby nie pali(a).

, ().

ycz wam, ebycie / abycie byli zdrowi /


byy zdrowe.

, .

Wtpi, eby / aby jeszcze zdy na ten


pocig.

,
( ) .

Kupiam wam nowe ko, ebycie /


abycie mogli lepiej spa.

,
() .

eby , ,
, , , .
, e -by- ( . 4.10), : Chc, eby mia
dobre stopnie (= , ).

11. : SPJNIK

Praktyczna gramatyka.indb 377

377

2012-06-19 19:57:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, : (ja) chc, e + by+ (ty) mia dobre stopnie (ja


, ty ), .
, : Chc mie
lepsze stopnie (= ). *Chc, ebym
miaa lepsze stopnie .
11.3.. eby3
Chc,

eby miaa dom.

ebycie mieli dom.

ebycie miay dom.

miaaby

mielibycie

miaybycie

, :
-by- e,
, : chc, eby mia / chc, eby miaa.
(. 4.10).
11.3.. , 4.
11.3..

ja
ty
on, ona,
ono

.
(a)bym,
gdybym,
chociabym
(a)by,
gdyby,
chociaby
(a)by,
gdyby,
chociaby

.
(a)bymy,
my
gdybymy,
chociabymy
(a)bycie,
wy
gdybycie,
chociabycie
(a)by,
oni, one
gdyby,
chociaby

Chc, eby miaa dom / ebycie mieli dom / ebycie miay dom = ,
/ (- ) / (- ).
4
,
, ., Chciaam, by nie pali (= , ). , .
3

378

Praktyczna gramatyka.indb 378

11. : SPJNIK

2012-06-19 19:57:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

chocia / cho chociaby / choby . Chocia cho


, , ,
, ( ), ,
: Nie zda egzaminu, chocia duo si uczy (= , ). -by
;
, , ., Chociabym si duo uczy, itak nie zdam
tego egzaminu (= , // , ).
chociaby, choby
.
11.3.. chociaby5

Nie przeczytamy caej tej


ksiki,
Nie przeczytalibymy
caej
tej ksiki,

chociaby +

chociabymy czytali cay


dzie.

. : .
. : , .

. , .
. , .

11. : SPJNIK

Praktyczna gramatyka.indb 379

379

2012-06-19 19:57:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.11 |

.11.1
11.1.a. (A.i.) .
: 11.1.. .

X.11.2.
11.2.a. . : 11.2.. .
.11.2.. , , , . :
Q.11.2.a ().
X.11.2.a. : i, a, ale?
1.

On duo zarabia __________ ona te

2.

On jest inteligentny __________ ona te

3.

On ma ciekaw prac __________ ona te

4.

On ma duo przyjaci __________ ona te

5.

On jest fascynujcy __________ ona te

.11.3.
11.3.a. . :
11.3.. . eby?
, 11.3.. : 11.3.. .

380

Praktyczna gramatyka.indb 380

X.11.

2012-06-19 19:57:15

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

12 | a: partykua

,
. , , .,
.
, 12..
.
12.. nie

(Nie,)

nie Jan poszed do teatru, lecz Pawe.

, .

Jan nie poszed do teatru, lecz


pojecha.

, .

Jan poszed nie do teatru, lecz do


kina.

, .

nie . nie , : nie poszed (


); nie Jan, lecz Pawe ( ) ..
nie , , .
, nie .. .., ., Lubi teatr,
kino ioper, Nie lubi teatru, kina ani opery; . 7.7. ( : //
).
, 12.. 1 2?

12. A: PARTYKUA

Praktyczna gramatyka.indb 381

381

2012-06-19 19:57:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Czy znowu nie


zdalicie egzaminu?

Czybycie
znowu nie zdali
egzaminu?

Czy si znowu
spnia?

Czy ty si znowu
spnia?

A to mi zrobie
niespodziank!

A to mi zrobi
niespodziank!

by,
,
, . . , , ,
.
12.. ( ). ,
? ? ?
12..
.

Czy wiesz, czy on przyjdzie?


Tak, na pewno.

, ?
, .

Awaciwie to gdzie ty mieszkasz?


Chciaaby wiedzie, nie?

?
, ?

Jeste moe godny?


Oczywicie, skd wiesz?
No bo ci znam.

, ?
, ?
.

On si pewnie zni oeni.


Ale skd!

.
.

Czy ty czasem nie masz gorczki?


Chyba nie.


?
, .

382

Praktyczna gramatyka.indb 382

12. A: PARTYKUA

2012-06-19 19:57:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Ide wreszcie do lekarza!


!
Przecie ci mwi, e nie mam czasu! ,
!
Daj no piwko.
Rzekomo przestaa pi.
Ale piwo to aden alkohol!
Wanie tak si zaczyna...

- .

.

!

Podobno ma znowu pada...


Aniech sobie spokojnie pada,
po prostu zostaniemy wdomu.


, .

Dopiero co schude, aju znowu


przytye, czy nie?
Owszem, niestety tak ju jest.

,
, ?
, , .

Kupimy sobie domek, ibdziemy


sobie piewa, iposadzimy sobie
kwiatki w ogrdku, ikupimy sobie
pieska, a moe nawet dwa...
Aprzede wszystkim wylemy dzieci
na wakacje...

,
,
, ,

Dopiero co ci poznaam, akocham


ci nawet, kiedy pisz. Aty? Czy ty
mnie w ogle kochasz?
Mhm.

,
,
. ?
?
.

Co za pech! Nie zabraem ani


pienidzy, ani kluczy, ani karty
kredytowej, ani komrki... A mi
sabo...
Tylko si nie denerwuj!

! ,
, ,

Podobno ma
znowu pada...

12. A: PARTYKUA

Praktyczna gramatyka.indb 383

A niech sobie spokojnie


pada, po prostu
zostaniemy w domu.

383

2012-06-19 19:57:16

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, ., , ,
, , . ( ) , . ,
tak nie (= ), , ,
czy: Czy pisz? (= ?); , : pisz? (= ?).
czy (, ), . 12..: czy (Czy wiesz),
(czy on przyjdzie).

, , : tak
nie, na pewno, oczywicie, naturalnie,
prawdopodobnie, czciowo, niestety nie, bynajmniej. .
12.. nie ( Chciaby wiedzie, nie?) . Nie nieprawda? (= ?) czy
nie tak? (= ?) ( , ).
: . ()
, ;
, ,
.
, , , .
: , ., li: Znaszli ten
kraj? (= ?). e, no . e ,
no : chode, powiedz no! (= ! !).
no ;
tak: Jade ju obiad? No, jadem (= ? , ).

384

Praktyczna gramatyka.indb 384

12. A: PARTYKUA

2012-06-19 19:57:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


, dopiero, dopiero co (= , ),
nawet (= ), zwaszcza (= ), , . , ale
(= ), chyba (= ), moe (= ), niby (= , ),
podobno (= ), po prostu (= ), przecie (= ), rzekomo (= ), wanie (= ) . ,
.
,
,
. , , .
12..: a niech sobie spokojnie pada; spokojnie , ( , spokojnie), ,
, .

:
, , , .
, :
, , , , . ,
,
. , .
(
-): po prostu (= ), waciwie (= ), wanie
(= ).
, ,
, , ,
. ,
, , .

12. A: PARTYKUA

Praktyczna gramatyka.indb 385

385

2012-06-19 19:57:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.12. |

, 12.., . : 12.. .
, .12.. . ( , ,
5.1..). , ,
Q.12.. (). , .
.12..

..

Kto dobrze gotuje?

Pan Kowalski dobrze gotuje.


To nowy stadion.

Czyj to dom?

To jest dom ojca.


Jej tu nie ma.

Kogo nie znasz?

Nie znam tej pani.


Brakuje mi pienidzy.

..

Szukam klucza.
Lekcje s od pitej do smej.
Mama kupia p chleba.
ycz wam szczcia.
Potrzebuj pokoju.
Ucz si polskiego.
Boj si pajkw.

386

Praktyczna gramatyka.indb 386

X.12.

2012-06-19 19:57:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Daj pi dziecku.
..

Dziecku jest za ciepo.


Przeszkadzasz ojcu.
Pomagam przyjacielowi.
Przygldam si temu obrazowi.
Kupi nowy komputer.
Spaa ca noc.
Przyszed na chwil.

..

Lubi Ew za jej poczucie humoru.


Wybrano go na skarbnika za
uczciwo.
Adam poszed do mamy na obiad,
apotem do kina na polski film.
On jest policjantem, aona
bibliotekark.
Pisz owkiem.

..

Jad rowerem.
Jad takswk.
Pani zpsem rozmawia
ztakswkarzem.
Babcia kieruje du firm irzdzi
ca rodzin.
Bd wdomu odwunastej.
Mam urodziny wmaju.

..

Dyskutujemy oEwie ijej


problemach.
Adam by umamy na obiedzie,
apotem wkinie na polskim filmie.

X.12.

Praktyczna gramatyka.indb 387

387

2012-06-19 19:57:17

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

13 | : wykrzyknik

. , (,
, , , ); - , , ,
. , , , .,
Hola, hola! Stop! (= , ! !). , ,
. ,
, ., OJezu, zapomniaam klucza!
(= , !).
, -, , , , .,
.
. , , ,
. , , , 1.
, 13.., (/ ) , .
,
- . , ,
, , , . ?

., To ci, cholera, nic nie obchodzi (= , , ) cholera () .


1

388

Praktyczna gramatyka.indb 388

13. : WYKRZYKNIK

2012-06-19 19:57:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

13..
Anna

No to ci opowiem, jak Hugo si na


mnie pogniewa. Oj, jakie to byo
straszne!
Hej, suchasz mnie?

,
. ,
!
, ?

Marta

Mhm...

Anna

Ach, nie mwiam ci, bylimy


, ,
wtedy na... na tej wyspie, aha, na
,
Rodos, no i ja staam na takiej
, ,
desce nad wod itak sobie skacz,

hopsasa, atu nagle trach, deska
, -,
si zamaa, aja bc! do wody. Ej,

ty, aty mnie suchasz?
, .
, ?

Marta

Mhm...

Anna

No to Hugo hop, wskoczy do tej


,
wody icignie mnie za nogi, no
,
to ja krzycz aua, nie wygupiaj
-, ,
si, no ihops, wstaj na nogi, aon
,
nagle, oJezu, tak mnie przytuli
, ,
inic nie mwi... Suchasz?

?

Marta

Mhm...

Anna

No to ja te si przytuliam itak
,
fajnie byo, no imwi ojejku ze
,
szczcia tego, aty wiesz, co on na

to, hmm? Wiesz, co on na to? To
, ,
on si pyta: Kto to jest ten Jejku?
, ? , ?
Iju wicej nie zadzwoni.
:
?.
.

Marta

Jak moga zamiast Hugo nazwa


go Jejku?!
?!

Anna

Ojejku, przecie jejku to nie


aden Jejku, tylko tak si mwi,
nie rozumiesz?

13. : WYKRZYKNIK

Praktyczna gramatyka.indb 389

,
,
, ?

389

2012-06-19 19:57:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

( ), , , , .
, 13.., ( .), , , ,
( .); ., 1. .
13.. , ,

, ,

2
.
1. obrzydzenie
(= )
2. zawoanie (= ,
)
3. zaskoczenie (= )
4. bl (= )
5. potakiwanie
(= ,
)
6. uciszenie (=
)
7. brak chci, ochoty
(= )
8. przypomnienie sobie
(= )

. aha
. e, eh, etam
. pst, c, sza
. mhm, aha, no
. aua, aj, oj
. oh, och, ach, oj,
ojoj, ojej, jejku
. halo, hej
. brr, fuj, fe, e

. ,

1. pies (= )
2. kot (= )
3. kogut
(= )
4. kukuka
(= )
5. krowa
(= )
6. owca (= )

a. beee
. muuu
. ku ku
. kukuryku
. miau
. hau hau

, , ,
. ,
. ,
, ,

: . . 13.. , .:1-, 2-, 3-, 4-, 5-,


6-, 7- i 8-a; .: 1-, 2-, 3-, 4-, 5-, 6-.
2

390

Praktyczna gramatyka.indb 390

13. : WYKRZYKNIK

2012-06-19 19:57:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, . , , . , ., kurcze / kurcz kurde, kurka


(wodna), kurna (chata) kurwa (!3). . ,
. -,
()
; -, , .

3

, -, , -, -, ., .

13. : WYKRZYKNIK

Praktyczna gramatyka.indb 391

391

2012-06-19 19:57:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.13. |

13.. : ,
, 13.., ., mhm, no / aha.
, , .13..? ( ) ? : 13.. .
.13.. , ,

/ (.)

uczucie/ czynno (pol.)

wykrzykniki

obrzydzenie
zawoanie
zaskoczenie
bl
potakiwanie
uciszenie
brak chci, ochoty
przypomnienie sobie

392

Praktyczna gramatyka.indb 392

X.13.

2012-06-19 19:57:18

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14 | :
imiesowy

14.1.
,
14.1..?
( )?
14.1.. ,
1.

2.1

Osoby, ktre studiuj za granic, s


bardziej niezalene.

Osoby studiujce za granic s bardziej


niezalene.

.1

Nie znosz, gdy kto rusza ksiki, ktre Nie znosz, gdy kto rusza czytane
czytam.
przeze mnie ksiki.

.2

Ksiki, ktre si przeczytao, mona


komu odda.

Przeczytane ksiki mona komu


odda.

Lubi si kpa, ajednoczenie sucha


muzyki lub piewa.

Lubi si kpa, suchajc muzyki lub


piewajc.

Zakocha si wniej po tym, jak


zobaczy j w bikini.

Zakocha si wniej, zobaczywszy j


w bikini.

(
) . ,
.
( , , , ) ( )2.
. ., , ; .1. ,
- , ( ); .2. - ; . ,
; . , .
2
,
, imiesowy,
(imiesowy przymiotnikowe) (imiesowy przyswkowe).
1

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 393

393

2012-06-19 19:57:19

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


:
. 3, ., czytajca kobieta, piszcy czowiek,
piewajce dziecko, nieobawiajcy si aresztowania zodzieje4; .
. 5, ., czytana gazeta, przeczytany artyku, wypite
piwo6. ,
.
, :
. 7, ., mwic, taczc, paczc, czytajc,
widzc8. . ,
, . , piewa itaczy
: (a) piewajc taczy (b)
piewa taczc9;
: (a) piewajc taczy (b) piewa taczc10.
, , ., Ewa czyta ipacze: Ewa pacze, czytajc Ewa czyta, paczc11.
. 12: napisawszy, przeczytawszy, zjadszy,
.Napisawszy referat, poszed spa13.
:
,
,
.
14, . ,
= Imiesw przymiotnikowy czynny.
. , , , .
5
= Imiesw przymiotnikowy bierny.
6
. , , .
7
= Imiesw przyswkowy wspczesny.
8
. , , , , .
9
. , //,
10
. , // ,
11
. : , ,
12
= Imiesw przyswkowy uprzedni.
13
. , , . ,
14
.
3
4

394

Praktyczna gramatyka.indb 394

14. : IMIESOWY

2012-06-19 19:57:19

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
- .
,
.

14.2.

14.2.. ,
.
14.2..


.

15

16

czytaj

czytajc

czytajca dziewczyna

pacz

paczc

paczce dziecko

mwi

mwic

mwicy robot

wiedz

wiedzc

wszystkowiedzcy
szefowie

+ /

kochaj

kochajc

kochajcy rodzice

(bd)

bdc

osoby bdce
wniebezpieczestwie

.

..

..

+ /
/

. . : by
, : .bd : bdc / bdcy.
.
- , ., czytaj + -c = czytajc, jad + -c = jadc ..

. , , , , , .
. ; ; ; ; ; , .
15
16

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 395

395

2012-06-19 19:57:19

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
: -,
: - , - ;
.
14.2.. ,
. ?
14.2.. , . ,

17

..
..
..

-a
czytajca
dziewczyna

-e
czytajce dziecko

-y
czytajcy chopiec,
poncy wieowiec

- -
(- / )

-
(+/ )

-
czytajce dziewczyny, dzieci; ponce wieowce

-
czytajcy chopcy

, . . ,
- (czytajce dziecko / czytajce dzieci). .
. -
(czytajcy chopiec / czytajcy chopcy).

Tacz, piewajc wesoo.


piewaj, taczc wesoo.

. , , , .

17

396

Praktyczna gramatyka.indb 396

14. : IMIESOWY

2012-06-19 19:57:19

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

:
Spacerujc po parku, zapomnij owszystkich drczcych ci problemach.
S dziewczyny czytajce ipiszce tylko wiersze.
Nie znosz osb zadajcych pytania iod razu na nie odpowiadajcych.
miejc si ikrzyczc, kibice przywitali wyjcie na boisko ich druyny.
Kochajcy rodzice, szanujc prawo dzieci do samodzielnoci, nie zachowuj si,
jakby byli wszystkowiedzcymi bogami.18
, ,
, ,
; , , , () (*?Piszc te sowa, przypomniaa
mi si zeszoroczna rozmowa19) , , ; ,
(.*? Ulotki zostay rozesane poczt,
wzywajc do walki; *? Suchajc zezna wiadkw, ogarnia czowieka przeraenie20)21.

. , ; ,
; ,
; , ; , , ,
.
19
. * , .
20
. * , ; *
, .
21
. Kultura jzyka polskiego, W. 1973. S. 412 i dal.; Nowy sownik
poprawnej polszczyzny. W.2003. S.1738-39.
18

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 397

397

2012-06-19 19:57:20

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14.3.
, 14.3.., .
14.3..
.
A.1.:
-ny

A.2.:
-ony23

.1

.2

.22

prze-czyta-

przeczytany

czytany

przeczytany artyku

z-rozumia-

zrozumiany

rozumiany

niezrozumiana teza

u-gotowa-

ugotowany

gotowany

rozgotowany makaron

da- / dawa-

dany

dawany

dane przykady

z-robi-

zrobiony

robiony

zrobiony porzdek

na-uczy-

nauczony

uczony

nauczeni porzdku

z-mczy-

zmczony

mczony

zmczeni ludzie

po-chwali-

pochwalony

chwalony

chwaleni chopcy

kupi- /
kupowa-

kupiony

kupowany

dzi kupione auto

po-bi-

pobity

bity

bita mietana

wy-pi-

wypity

pity

chtnie pite piwo

u-my-

umyty

myty

nieumyci sportowcy

bra- / wzi-

zabrany

wzity

niezabrane rzeczy

mwi- /
powiedzia-

powiedziany

mwiony

niewypowiedziane
sowa

zacz- /
zaczyna-

zaczty

zaczynany

zaczta praca

A.3.:
-ty

A.4.:
rne

24.
. ; ; ; ; ; ; , ;
; ; , ; ; ; .
23
. , ., / : z/robione,
z/mczone; +/ : zrobieni, zmczeni.
24
. , , . ,
22

398

Praktyczna gramatyka.indb 398

14. : IMIESOWY

2012-06-19 19:57:20

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.
.
.1. -ny --.
.2. -ony -i-
-y-, , ., nie : nis / niesiony
( , . 14.6).
.3. -ty -i-, -y-, -u-, - -n.
. , .1-.3.,
.
.
(.1), (.2),
.
. , , , , ; ( ....) , , ., -ny//-ni, -ty//-ci (pytany//pytani,
bity//bici), -ony//-eni (zaproszony//zaproszeni). d, dz, c, - .. ..:
rozwie (si) rozwiedli rozwiedziony// rozwiedzeni, sple spletli spleciony//
spleceni.
, , (. dom jest zbudowany).
, , ., : zdziwiony = , przekonany = . ,
, , ., ukochany najukochaszy.

,
. . , ; ., , .. . /
..., . 121-125, , .

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 399

399

2012-06-19 19:57:20

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14.4.
, 14.4.., .
14.4..
.

przeczyta-

przeczyta-wszy

zrozumia-

zrozumia-wszy

zrobi-

zrobi-wszy

kupi-

kupi-wszy

wyszed-

wyszed-szy

znalaz-

znalaz-szy

schud-

schud-szy

zjad-

zjad-szy

. + .

.
. ,
- -wszy.
. , -szy25.
( ) , (), , ( ).
, .
:
, -szy.
25

400

Praktyczna gramatyka.indb 400

14. : IMIESOWY

2012-06-19 19:57:20

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

:
Schudszy, kupia sobie szorty.
Znalazszy na ulicy pienidze, szybko je schowa do kieszeni.
Zrobiwszy zakupy, pojechay na wakacje.
Nauczywszy si imiesoww, poszli spa 26.

14.5. :
14.5.. 14.5..
. ?
14.5.. : , ..,


pisa (= )
..


kocha (= ), zrobi (= )
u/my (= /)

. . .

..

.
. .

. .

. .

..

+/

. .

+/

-ca

-ce

-cy

-na
-ta

-ny
-ty

-ne
-te

-ni
-ci

piszca

piszce

piszcy

kochana
zrobiona
u/myta

kochany
zrobiony
u/myty

kochane
zrobione
u/myte

kochani
zrobieni
u/myci

,
, .,
, - . (. 14.2..).

. , ; ,
; , ; ,
.
26

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 401

401

2012-06-19 19:57:20

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14.5.. ,

.
pisa (= )

.
napisa (= ), wyj (= )

-c

+ -wszy

+ -szy

piszc

napisawszy

wyszedszy

Umiecha si, stojc na rkach.


Sta na rkach, umiechajc si.

14.6.
14.6.. 14.6.. .
: u/myty
pies; zepsuty / psujcy si komputer; pice dziecko iznudzona wnuczka27 ( , . 6).

27
,
.. umyty pies = ; myty pies = ; zepsuty komputer = ; psujcy si komputer = (. ;
. - ); pice dziecko = // ; znudzona wnuczka
= // .

402

Praktyczna gramatyka.indb 402

14. : IMIESOWY

2012-06-19 19:57:20

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14.6.. ,

. .


+ .

pice
dziecko

znudzona
wnuczka

umyty pies, psujcy si


komputer

. .

umytego psa, psujcego si


komputera, picego dziecka

znudzonej
wnuczki

. .

umytemu psu, psujcemu si


komputerowi, picemu dziecku

znudzonej
wnuczce

. .

umytego
psa

zepsuty, psujcy
si komputer

pice
dziecko

znudzon
wnuczk

. .

umytym, picym psem / dzieckiem, psujcym si


komputerem

znudzon
wnuczk

. .

umytym, picym psie / dziecku, psujcym si


komputerze

= Cel

. .

umyty, picy psie!

umyte, pice
dziecko!

znudzona
wnuczko!

. , ,
., mczcy si czowiek (= ), caujcy si, nienawidzcy si
ludzie (= , )
(. 14.6..).
si
: mczcy ludzie , (, -)
, , , , ,
; mczcy si ludzie , , , . Mczone
zwierzta , - ; zmczone zwierzta
, , , .

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 403

403

2012-06-19 19:57:21

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14.6.. ,

+ /

- /

mczcy si, z/mczeni ludzie

pracujce, z/mczone zwierzta

mczcych si, z/mczonych ludzi / zwierzt

mczcym si, z/mczonym ludziom / zwierztom


z/mczonych, mczcych si ludzi

pracujce, z/mczone zwierzta

mczcymi si, z/mczonymi ludmi / zwierztami

mczcych si, z/mczonych ludziach / zwierztach


mczcy si, zmczeni ludzie!

pracujce, zmczone zwierzta!

, -ony, , . ..:
+ / : mczcy si, z/mczeni ludzie
/: pracujce, z/mczone zwierzta
14.6.. (/ )
. ,
?
14.6..

Jeste zmczony?

Tak, miaem bardzo mczcy dzie.


Wkocu jestem pracujcym
czowiekiem.
A co uciebie?

,
.

.
?

Kiedy wrciam do domu, wszystko


byo posprztane: naczynia
pozmywane, ubrania wyprasowane.
Nawet okna byy wymyte! Prawd
mwic, przestraszyam si,
zobaczywszy ten porzdek.

,
: ,
.
! ,
,
.

Kto to mg zrobi?!

?!

Tylko nasze kochane dzieci.

, , , .

404

Praktyczna gramatyka.indb 404

14. : IMIESOWY

2012-06-19 19:57:21

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14.6.. (
-) , -no, -to. ?
14.6.. -no, -to:

No ijak byo na weselu?

Panna moda bya pikna.


Jej sukni uszyto wParyu,
kwiaty zamwiono
wHolandii. Najpierw
przeczytano yczenia od
tych, ktrzy nie mogli
przyjecha. Potem podano
egzotyczne przystawki.
Specjalnie na t okazj
upieczono trzy dziki.
Wypito te to iowo.
Wyobra sobie, e Anny nie
zaproszono.

.
,
.
,
.
.

.
. ,
.

Dlaczego?

Chyba oniej zapomniano.

, .

-no -to ( ),
, , . 14.3..: prze/czytany :
prze/czytano, wy/pity : wy/pito. -no -to ,
: , :
mia si miano si, chodzi chodzono.

.
, (zaczto je = ) (zorganizowano wystaw = ). .
, , 3
-
(sztuk pokazano po raz pierwszy = // ;
. 14.6..).

14. : IMIESOWY

Praktyczna gramatyka.indb 405

405

2012-06-19 19:57:21

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.14 |

.14.1.
, .14.1..,
( ) . : 14.1..
.14.1.. ,
1.
.

Osoby, ktre studiuj


za granic, s bardziej
niezalene.

2.

Osoby studiujce za
granic s bardziej
niezalene.

Nie znosz, gdy kto rusza


.1 ksiki, ktre
czytam.
Ksiki, ktre si
.2 przeczytao, mona
komu odda.
.

Lubi si kpa,
ajednoczenie sucha
muzyki lub piewa.

Zakocha si wniej po
tym, jak zobaczy j
w bikini.

.14.2.

,
14.2.a. : 14.2.a .

406

Praktyczna gramatyka.indb 406

X.14.

2012-06-19 19:57:21

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.14.3.
X.14.3.a. . , (. ).
1. 2. , , .( , .,. bra / (za)brany, wzi / wzity).
. ( ) . : 14.3.a .
.14.3..
.
A.1.:
-ny

prze-czyta-

.1
przeczytany

.2
czytany

.
przeczytany artyku
niezrozumiana teza
rozgotowany makaron
dane przykady

A.2.:
-ony

zrobiony porzdek
nauczeni porzdku
zmczeni ludzie
chwaleni chopcy
dzi kupione auto

A.3.:
-ty

bita mietana
chtnie pite piwo
nieumyci sportowcy

A.4.:
rne

niezabrane rzeczy
niewypowiedziane sowa
zaczta praca

X.14.

Praktyczna gramatyka.indb 407

407

2012-06-19 19:57:21

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.14.4.
X.14.4.a. .. ,
,
.. ..? :
14.4.. .
.14.4..
.
przeczyta-

przeczyta-wszy

.14.5. :
14.5.. :
Q.14.5.b. ().
Umiecha si, stojc na rkach.
Sta na rkach, umiechajc si.

.14.6.
14.6.a.,
. : 14.6.a. .
X.14.6..
( ) . : 14.6.. .

408

Praktyczna gramatyka.indb 408

X.14.

2012-06-19 19:57:22

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

.14.6.. ,

+ /

mczcy si, z/mczeni ludzie

pracujce, z/mczone zwierzta

.
.
.
.
.
.

14.6.., . : 14.6.. .
14.6..,
-no -to. : 14.6.. .
, X.14.6.. (
).
? ( Q.14.6..)
X.14.6.e.
.

Zdajcy rozumiej najwaniesze treci iintencje dotyczce tematw oglnych,


konkretnych iabstrakcyjnych wcznie ztematami specjalistycznymi cile
zwizanymi zich zainteresowaniami. (...) Potrafi wypowiada si obszernie
na interesujce ich tematy, relacjoniowa zdarzenia zprzeszoci, atake bra
ograniczony udzia wdyskusji, take wsytuacji oficjalnej. Braki zdajcych wzakresie
wymowy iintonacji, sownictwa, poprawnoci gramatycznej oraz ortografii nie
maj wpywu na skuteczno komunikacji. Zdajcy stosuj odmian oficjaln
inieoficjaln jzyka polskiego odpowiednio do sytuacji, uywaj te popularnych
wyrae idiomatycznych. Znaj wikszo konwencji socjokulturowych stoso
wanych wkomunikacji wjzyku polskim28.

Pastwowa Komisja Powiadczania Znajomoci Jzyka Polskiego jako Obcego. 2003.

28

X.14.

Praktyczna gramatyka.indb 409

409

2012-06-19 19:57:22

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

No isi pyta jeden, oczym by ten tekst. Kurcze, no niby rozumiaem, nawet tak
oglnie wiedziaem, oco im chodzi. Aw gowie nic, pusto. Zgry wiedziaem,
e tak bdzie. Ainny si pyta, jakie pan ma hobby. No to si patrz, jaki pan, no
nie, ato znaczy on do mnie, nie. No tak siedz imyl, co tu powiedzie, ataka
jedna pyta, co czytaem. No imwi, e Harry Pottera, nie, aona na to, co ja po
polsku czytaem. No to ja, e gazety sportowe, nie. Zobacz, to ten profesor, co
mnie latem uczy.
(Mwicy odwraca si wstron profesora imwi dalej).
Dzie dobry, panie profesorze. Czy zdaem? No nie wiem, troch si
zdenerwowaem, ale przypomniaem sobie referat kolegi osporcie, ito mi
bardzo pomogo.

Nareszcie zdaem ten egzamin! Profesor mi nawet zoy gratulacje. Wiesz,


najpierw wydawao mi si, e nic nie pamitam. No ju mnie nie poprawiaj,
wiem, wiem, e si mwi niczego nie pamitam, ale tak te mona, lektorka
nam to tumaczya. Na ustnym najduej mwiem osporcie, bo mi si taki
referat przypomnia. No tak, to mi bardzo pomogo. Szkoda tylko, e tak mao
po polsku czytaem. Wiem, zawsze mwisz, e mamy wdomu takie ciekawe
ksiki. Szkoda, e tak mao czytaem. Lema jeszcze nie bd czyta, bo science
fiction trudno zrozumie, jak si rednio zna jzyk. Wszkole nam lektor poleci
Stasiuka, ale nie Mury Hebronu, bo to te dla nas na razie za trudne, lepiej Jak
zostaem pisarzem. Poyczysz mi? Fajnie, dzikuj zgry.

410

Praktyczna gramatyka.indb 410

X.14.

2012-06-19 19:57:22

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

15 |
, : , , ()
.
, , .
15., (, , ..) .
15. 1
2

1.

pies

gul gul

16. osio

. kra kra

2.

kot

hau hau

17. komar

iha iha

3.

kogut

miau miau

18. niedwied / mi

4.

kukuka

kukuryku

19. gob

brum brum

5.

krowa

ku ku, ku ku

20. koza

. gruhu gruhu

6.

ryba

muuu

21. g

. mee mee

7.

may ptak,
np. wrbel

. nie mwi
(= )

22. winia,
prosi / prosiak

. g g

8.

mysz,
myszka

wir wir

23. kura

. chrum chrum

9.

w, mija

pi pi pi

24. mucha

. ko ko ko

10. wilk

ssssssssss

25. papuga

. zzzzzzz

11. aba, abka

auuuuuuu

26. baran, owca

. moe mwi jak

12. pszczoa

. kum kum

13. kaczka

bzzzzzzzz

27. bocian

14. ko

kwa kwa

28. sowa, puchacz

. kle kle

15. wrona

ihaha

29. indyk

. uhu uhu

ludzie (,
)

beeeeee

15. : 1- , 2 ., 3 , 4 .
.. 29 .
2
. 1. ; 2. ; 3. ; 4. ; 5. ; 6. ; 7. , . ; 8. , ; 9. , ; 10. ; 11. ; 12. ; 13. ; 14. ;
15.; 16. ; 17. ; 18. , ; 19. ; 20. ; 21. ; 22. , ; 23. ; 24. ; 25. ; 26. , ; 27. ; 28. , ; 29. .
1

15.

Praktyczna gramatyka.indb 411

411

2012-06-19 19:57:22

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

X.15. |

X.15. , . : 15. .
, .
.15.

1.

indyk

gul gul

2.

pies

hau hau

3.

miau miau

4.

kukuryku

5.

ku ku, ku ku

6.

muuu

7.

nie mwi
(= )

8.

wir wir

9.

pi pi pi

10.

ssssssssss

11.

auuuuuuu

12.

kum kum

13.

bzzzzzzzz

14.

kwa kwa

15.

ihaha

16.

kra kra

17.

iha iha

18.

19.

brum brum

20.

gruhu gruhu

21.

mee mee

412

Praktyczna gramatyka.indb 412

( )

X.15.

2012-06-19 19:57:23

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

22.

g g

23.

chrum chrum

24.

ko ko ko

25.

zzzzzzz

26.

moe mwi jak


ludzie (,
)

27.

beeeeee

28.

kle kle

29.

uhu uhu

, , , ,
, , .
, , .
, , , .

Cze, kotku,
dzi jest
Boe Narodzenie,
nareszcie moemy
pogada3.

No dobrze, myszko,
tylko w jakim jzyku?

, , ,
?

, , ,
- .
, . ?
3

X.15.

Praktyczna gramatyka.indb 413

413

2012-06-19 19:57:23

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

16 |

16.a. 50 ,
,
.
, ; ( , , .).
1:
: , .
2:
, ? , (
), 1
, :
A. wstaeam rano; B.wstaj rano; C.wstan rano
,
, ., wstaeam rano, ale: (prze)czytaeam notatki.
: Q.16.a.1. (). ,
, .
3:
, , - - ?
2 ( - ), ( , - ),
( );
:
A.wstawaj rano; B.nie wstawaj rano; C.wstaabym rano

414

Praktyczna gramatyka.indb 414

16.

2012-06-19 19:57:23

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

? : Q.16.a.2. ().
!
.
(, 48 , 40 ..). ,
,
, .
16..

1.

wstawa rano

2.

pj do toalety

3.

my si

4.

my zby

5.

czesa si

6.

szuka okularw

7.

chodzi po caym mieszkaniu

8.

robi makija

9.

goli si

10. sprzta mieszkanie

11. zapomina kluczy

12. musie si spieszy

13. za pno wychodzi zdomu

14. je niadanie

15. i do pracy

16. jecha na uniwersytet

17. czyta notatki

18. pj na wykad

19. chcie zje co dobrego

20. wiedzie wszystko

16.

Praktyczna gramatyka.indb 415

415

2012-06-19 19:57:23

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

21. zaprasza koleank na obiad

22. pi kaw

23. paci za rachunek

24. zaatwia bilety do teatru

25. robi zakupy

26. kupowa chleb

27. przyj do domu

28. dzwoni do kolegi

29. zacz pisa referat

30. pomaga bratu wlekcjach

31. organizowa wycieczk

32. bawi si zdziemi

33. gra wtenisa

34. przebiera si

35. mc wyj wieczorem

36. spotyka si zprzyjacielem / zprzyjacik /


37. by wteatrze

38. widzie Emigrantw Mroka

39. pisa listy / maile

40. pra skarpetki

41. bra prysznic

42. caowa swoje dziecko

43. dawa mamie buzi

()

44. mwi dobranoc

45. sucha muzyki

46. myle oswoich problemach

47. by zmczonym / zmczon

48. mie gorczk

49. trzeba i spa

()

50. wiedzie, co znaczy wasny sen

416

Praktyczna gramatyka.indb 416

16.

2012-06-19 19:57:24

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
16..

. . . : tu jest... / tu
s... witaj... / witajcie... ?
?
( ) . : Q.16.b. ().

16..

. Zobacz, tu jest / tu s...

Dawno nie widziaam...

1.

ten obcy czowiek

2.

twj jasny pokj

3.

moje czarne biurko

4.

jej kochana babcia

5.

nasi sympatyczni koledzy

6.

wasze ulubione zabawki

1.

tego obcego czowieka

2.

...

3.
4.
5.
6.
1.
2.

Zawdziczam wiele...

3.
4.
5.
6.

16.

Praktyczna gramatyka.indb 417

417

2012-06-19 19:57:24

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

1.
2.
.

Wczoraj widziaam...

3.
4.
5.
6.
1.
2.

Pan Kowalski
interesowa si...

3.
4.
5.
6.
1.
2.

Wczoraj rozmawialimy
o...

3.
4.
5.
6.
1.
2.

. Witaj,... / witajcie,...

3.
4.
5.
6.

418

Praktyczna gramatyka.indb 418

16.

2012-06-19 19:57:24

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q()

Q.1.
, .
, -
. ,
. : , , (, ),
, , .

Q.2.

. ; , : , ,
. X.2.a., ,
,
.

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 419

419

2012-06-19 19:57:24

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.3. ,
Q.3.1.
Q.3.1.. : internacjonalizmy
Jedzenie ipicie /
1.

()

2.

3.

4.

5.

Toaleta /
1.

()

2.

()

3.

Ubranie /
1.

2.

3.

Sport /
1.

2.

3.

Apteka, choroby / ,
1.

2.

3.

4.

420

Praktyczna gramatyka.indb 420

Q()

2012-06-19 19:57:24

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Podre, wakacje / ,
1.

2.

3.

4.

Biuro /
1.

2.

3.

Zawody, praca / ,
1.

2.

3.

4.

Psychologia, cechy charakteru / ,


1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Kultura /
1.

2.

3.

4.

5.

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 421

421

2012-06-19 19:57:25

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Nauka / ,
1.

2.

3.

4.

5.

Religia /
1.

2.

Polityka /
1.

2.

(-)

3.

4.

Pastwa /
1.

2.

3.

4.

5.

6.

Ekonomia /
1.

2.

3.

4.

5.

422

Praktyczna gramatyka.indb 422

Q()

2012-06-19 19:57:25

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Natura /
1.

2.

3.

4.

Zwierzta /
1.

2.

Roliny, kwiaty / ,
1.

2.

Q.3.1..

1.

przyprawa

2.

przeprawa

3.

przysza

4.

przesza

5.

przesza

6.

krzemie

7.

rzemie

8.

rzeka

9.

grzech

10.

groch

11.

mrz

12.

ogrd

13.

ptno

14.

brzoza

15.

mleko

16.

zoto

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 423

423

2012-06-19 19:57:25

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

17.

srebro

18.

19.

oso

20.

go

21.

ko

22.

zima

23.

siedem

24.

silny

25.

siatka

26.

miay

27.

kozio

28.

dzie

29.

niedziela

30.

ciasto

31.

cichy

32.

ciasny

33.

rodzi

34.

chodzi

35.

nieg

36.

dzieci

37.

cie

38.

koci

424

Praktyczna gramatyka.indb 424

Q()

2012-06-19 19:57:26

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.3.6.
Q.3.6.. :

nie

bra

1 ...


prosi

grozi

drze

mc

idziemy niesiemy bierzemy prosimy grozimy drzemy moemy

3 ...

id

- ddzi

nios

bior

prosz

gro

dr

mog

ssi

rrz

ssi

zi

rrz

oe

oe

Q.3.6.e. :

kobieta :
okobiecie

r : rz

opera : woperze

d : dzi

woda : na wodzie

:l

szkoa : oszkole

forma : oformie

s : si

prasa : wprasie

k:c

apteka : waptece

f : fi

katastrofa :
okatastrofie

z : zi

hipnoza :
whipnozie

g : dz

synagoga :
wsynagodze

w: wi

kawa : wkawie

n : ni

ikona : oikonie

ch : sz

cecha : ocesze

p : pi

Europa : wEuropie

t : ci

b : bi

Kuba : na Kubie

m : mi

.. , , , ,
. , , , / ,
. , , , , e.

;
. 5.5.5.
, , ( ) , : miasto :
wmiecie. Q.3.6.., ( ..), 1 .
:
- .
1

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 425

425

2012-06-19 19:57:26

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.3.6.. :

1.

a:e

miasto : wmiecie

chciay : chcieli

2.

o:e

anio : anielski

nios : niesie

3.

o : 4

gowa : gwka

robi : rb

4.

bd : bdy

wzi : wzia

5.

e:

siedem : sidemka

niesie : nis

6.

e:

pies : psa

sen : ni

1.
2.
3.

5.
6.
7.

p : pi

sklep :
o sklepie

b : bi

niebo :
w niebie

m : mi

4.

mama :
omamie

f : fi

szafa :
w szafie

w : wi

gowa :
na gowie

t:c

powrt :
(po)wraca

t : ci

student :
studenci

t:

gniot :
gnie

d : dz

ogrd :
ogrodzenie

d : dzi

woda :
na wodzie

d : d

id : id

. ; ; ; ; ; .
. ; ; ; ; ; .
4
o: , ; , .: moja : mj, samochody : samochd, stoi : stj!
2
3

426

Praktyczna gramatyka.indb 426

Q()

2012-06-19 19:57:26

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.

15.

s : sz

kwas :
kwaszony

s : si

kasa : w kasie

z:

mrz :
mroonka

z : zi

mrz : mrozi

z:

mrz :
mrony

n : ni

ona :
o onie

n:

pyn :
py

n
r

r : rz

biuro :
w biurze

:l

szkoa :
w szkole

: li

szkoa :
szkoli

rka :
rczka

k : ki

rolnik :
z rolnikiem

k
g

k:c

rka :
k : cz
dwie rce
noga :
na nodze

ch

g:

droga :
drka

ch :
sz

mucha :
muszka

g : gi
ch : si

psycholog :
psychologiem
guchy :
gusi


, , (. 3.6.a.). , , biay : bielusieki mzg : mdek;
3.6. 4.9. ,
.:

: mrz

: bd

: mroonka

: bdnie

: mrozi

: bdzi

: mrony

, , . :
,
. .

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 427

427

2012-06-19 19:57:26

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.4. : Czasownik
Q.4.7..

id

pjd

chodz

jad

pojad

jed

biegn

pobiegn

biegam

lec

polec

latam

pyn

popyn

pywam

nios

zanios

nosz

wioz

zawioz

wo

Q.4.7.. :

szedem/szam

poszedem/poszam

chodzieam

jechaeam

pojechaeam

jedzieam

biegeam

pobiegeam

biegaeam

leciaeam

poleciaeam

lataeam

pyneam

popyneam

pywaeam

nioseam

zanioseam

nosieam

wiozeam

zawiozeam

wozieam

428

Praktyczna gramatyka.indb 428

Q()

2012-06-19 19:57:27

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.4.8.a. pisa
1

..

..
.

..

opisuj

podpisuj

dopisuj

rozpisuj

wpisuj

..

opisz

podpisz

dopisz

rozpisz

wpisz

opisa

podpisa

dopisa

rozpisa

opisywa podpisywa dopisywa rozpisywa

/ / / /

wpisa
wpisywa

Q.4.8.. 5

. j6

. wie /
wodzi7

. trzyma

1.

wynaj /
, ,
wynajmowa

zawie (si) / ;
zawodzi si ,
()

trzyma si

2.

zaj /
zajmowa

odwie /
odwodzi

zatrzyma /
zatrzymywa

3.

zaj si /

zajmowa si (;
)

przewodzi

,
;

(.)

podtrzyma /
podtrzymywa

4.

obj /
obejmowa

dowie /
dowodzi

; przetrzyma /
przetrzymywa

5.

podj /

podejmowa ();

()

powie si / ,
powodzi si

otrzyma /
otrzymywa

zdj /
zdejmowa

uwie /
uwodzi

dotrzyma /
dotrzymywa

()

6.

(; )

,
()

();

;
.
6
j ( -) ,
().
7
zawie, przywie, , zawie
(), przywie ( - -.); , .
5

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 429

429

2012-06-19 19:57:27

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

7.

przej /
przejmowa

przywie /
przywodzi

potrzyma

()

8.

przej si /
przejmowa
si

, wywie si / ,
wywodzi si

przytrzyma /
przytrzymywa

9.

poj /
pojmowa

zwie /
zwodzi

, wstrzyma (si) / (),


wstrzymywa

(si)
(
)

10.

wyj /
wyjmowa

rozwie si
/ rozwodzi
si (1)8

(. )

utrzyma /
utrzymywa

();

()

11.

przyj /
przymowa

rozwodzi
si (2)

(-.)

wytrzyma /
wytrzymywa

Q.4.8..

0.

j .

1.

wynaj

2.

zaj

- , .

3.

zajmowa si

, .

4.

obj

, , .

5.

podj

6.

zdejmowa

, , ?

7.

przej

, .

8.

przejmowa si

, .

9.

poj

, .

10.

wyj

11.

przyj

. j

8
rozwodzi si . : ( , ),
, -., . , , . X.4.8..

430

Praktyczna gramatyka.indb 430

Q()

2012-06-19 19:57:27

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

. wie / wodzi

0.

wodzi

, ,
.

1.

zawie

,
.

2.

odwie/ odwodzi

3.

przewodzi;
przewodzi

4.

dowodzi;
dowodzi

5.

si powodzi

6.

uwodzi

,
, .

7.

przywodzi

8.

wywodzi si

9.

zwie / zwodzi

10.

rozwie si

11.

rozwodzi si

,
, .
: ,
() .
,
.
,
( ).

.
,
.
;
.
,
.

. trzyma

trzyma

trzyma si

-,
.

2.

zatrzyma si

, !

3.

podtrzyma

przetrzymywa

otrzyma

() ,
.

dotrzymywa

,
( ).

0.
1.

4.
5.
6.

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 431

431

2012-06-19 19:57:27

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

potrzyma

,
?

przytrzyma

, ,
.

9.

wstrzyma

10.

utrzyma /
utrzymywa

,
, .

11.

wytrzymam

, !

7.
8.

Q.4.8.. :
1 .. .

donao- (ob-)
odpopod-

dojechaeam

dojedaeaam

dojedam

dopisaeam

dopisywaeam

dopisuj

naoyeam

nakadaeam

nakadam

objechaeam

objedaeam

objedam

opisae m

opisywae m

opisuj

odjechaeam

odjedaeam

odjedam

odpisaeam

odpisywaeam

odpisuj

pojechaeam

pojedzieam

jad

podoyeam

podkadaeam

podkadam

podkrelie m

podkrelae m

podkrelam

podpisaeam

podpisywaeam

podpisuj

przejechae m

przejedae m

przejedam

przepisaeam

przepisywaeam

przepisuj

przyjechaeam

przyjedaeam

przyjedam

przynioseam

przynosieam

przynosz

przywiozeam

przywozieam

przywo

prze-

przy-

432

Praktyczna gramatyka.indb 432

1 .. .

Q()

2012-06-19 19:57:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

roz(e)-

w(e)-

wy-

z(e)-;
s-

rozszedem si
rozeszam si

rozchodzieam si

rozchodz si

rozdaeam

rozdawaeam

rozdaj

wszedem
weszam

wchodzie m

wchodz

wyszedem
wyszam

wychodzieam

wychodz

wynioseam

wynosieam

wynosz

wybiegeam

wybiegaeam

wybiegam

zjechaeam

zjedaeam

zjedam

spadeam

spadaeam

spadam

-, -, - , , ,
-eam, ,
., -a (czyta, ba si, bra, jecha) -i, -y
(mwi, prosi, tumaczy).
Q.4.8.. jecha
Moja kochana Anno,
udao mi si poyczy samochd, wic chciaem Ci zaprosi na wycieczk.
Oto mj plan:
Z domu wyjedziemy oszstej rano. Pojedziemy na wschd. Najpierw przejedziemy
przez most na Wile, potem musimy objecha rondo. Za rondem jest gra, awic
wjedziemy na t gr, bo stamtd jest pikny widok. Nastpnie zjedziemy zgry,
ajak bdzie gorco, podjedziemy pod jakie drzewo. Moe sobie wypijemy tam kaw
ztermosu. Dalej jest tunel; musimy do niego wjecha. Za tunelem jest hotel; myl,
e dojedziemy do niego okoo siedemnastej. Ajak ju tam przyjedziemy, to zaprosz
Ci na dobr kolacj.
Co Ty na to?
Pozdrawiam Ci serdecznie,
Janek

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 433

433

2012-06-19 19:57:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

,
,
.
:
. .
, .
, , .
() , , - .
, . ,
. ; ,
. ,
.
?
,
.

Q.4.8..
1. wyjecha

2. przejecha przz

3. objecha

4. wjecha

5. zjecha

6. jecha obok

7. wjecha

8. wyjecha

Q.4.9.
Q.4.9.. :
pan
pani
Prosz, niech

panowie
panie
pastwo

434

Praktyczna gramatyka.indb 434

wejdzie

..

. .

..
..

wejd

..

..

Q()

2012-06-19 19:57:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.4.12.
a Q.4.12. :

1.

Ta ksika bya dugo pisana; dopiero ;


w2005 zostaa napisana do koca.
2005 .

2.

Mimo e ten hotel by dugo


budowany, nigdy nie zosta
zbudowany do koca.

,
,
.

3.

Dziecko zostao nakarmione, umyte


ipooone do ka.

,
.

4.

Dziecko byo dugo karmione imyte, ,


ale nie zostao pooone do ka.
.

5.

Te komentarze zostay dopisane sto


lat pniej.


100 .

6.

W czasie targw nowe ksiki


byy podpisywane przez sawnych
autorw.

Ten testament nie zosta podpisany


przez ojca.

8.

Ten wypadek by przez wiele lat


opisywany wgazetach.

. ( ), ., pisana : napisana. . ,
, ., podpisywane : opisywan.

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 435

435

2012-06-19 19:57:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.4.14. :
Q.4.14..

robi

____________

robieam

zrobieam

I
II

bd robi
bd robia

zrobi


()

robic

__________


()

__________

zrobiwszy

robicya

___________

robionya

zrobionya

rb!

zrb!

robiabym

zrobiabym

Q.5. : rzeczownik
Q.5.8.

on ma wa wkieszeni

n to ma wmaym palcu

chyba ma dwie lewe rce

on ma olej wgowie

brakuje mu pitej klepki

nie zasypia gruszek


wpopiele

436

Praktyczna gramatyka.indb 436

Q()

2012-06-19 19:57:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.6. : przymiotnik
Q.6.1.
Q.6.1..

1.

biay

biay nieg, biae mleko, biaa mka

2.

czerwony

czerwona krew, czerwone truskawki

3.

zielony

zielona trawa, zielona saata, zielony ogrek, zielony krzew

4.

czarny

czarny wgiel, czarny tusz do rzs, czarne porzeczki

5.

brzowy

brzowe orzechy laskowe, brzowy orzech kokosowy, brzowa


czekolada

6.

ty

ta cytryna, ty banan, te tko

7.

niebieski

niebieskie niebo, niebieskie morze

8.

pomaraczowy

pomaraczowa pomaracza, pomaraczowa mandarynka

Q.7. : zaimek
Q.7.2.. pan, pani, pastwo

pastwo
=

/sg

/ pl

..

to jest /
to s

pan

pani

panowie

panie

pastwo

pastwo

brakuje

pana

pani

panw

pa

pastwa

pastwa

dziki

panu

pani

panom

paniom

pastwu

pastwu

lubi

pana

pani

panw

panie

pastwa

pastwo

interesuj
si

panem

pani

panami

paniami pastwem

pastwem

mwi o...

panu

pani

panach

paniach

pastwie

o!

prosz...

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 437

pastwu

panie X! pani X! panowie X panie X pastwo X


pana

pani

panw

panie

pastwa

pastwo
____

437

2012-06-19 19:57:28

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.7.3.. ktry, jaki, aden

:
.

1.

Ktry zbliniakw jest wyszy? Piotr czy


Pawe?

aden nie jest wyszy.

2.

Jakich kolegw chciaaby mie?

Nie chc (mie) adnych kolegw.

3.

Ktrym samochodem pojechali? Moim czy Nie pojechali adnym samochodem.


twoim?

4.

O jakim urlopie marzysz?

Nie marz oadnym urlopie.

5.

Z ktrym dzieckiem ztej grupy masz


problemy?

Nie mam problemw zadnymi


dziemi.

6.

Ktrej koleance poyczya ksiki?

Nie poyczaam ksiek adnej


koleance.
.

7.

Jaki prezent mam Ci kupi na gwiazdk?

Nie kupuj adnych prezentw!

8.

Ktr zabawk zgubie t od taty czy t


od mamy?

Nie zgubieam adnej zabawki.

9.

Jaki samochd chciaby mie?

Nie chc adnego samochodu.

10. Jak sukienk chciaaby sobie kupi na


bal?

Nie chc sobie kupi adnej sukienki.

11. Ktr sukienk zaoysz na bal t


czerwon czy t czarn?

Nie zao adnej sukienki.

12. Jakie sery mam kupi?

Nie chc adnych serw.

, .. .., , . . ,
.

438

Praktyczna gramatyka.indb 438

Q()

2012-06-19 19:57:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.8 : liczebniki
Q.8.11.
Q.8.11.. czworo

. -
czworo

czwrka

tu jest

czworo dzikich zwierzt

czwrka dzikich zwierzt

nie ma

czworga dzikich zwierzt

czwrki dzikich zwierzt

wierz

czworgu dzikim zwierztom

czwrce dzikich zwierzt

lubi

czworo dzikich zwierzt

czwrk dzikich zwierzt

rozmawiam z

czworgiem dzikich zwierzt

czwrk dzikich zwierzt

mwi o

czworgu dzikich zwierztach

czwrce dzikich zwierzt

o!

czworo dzikich zwierzt!

czwrko dzikich zwierzt!

Q.8.12. :
Q.8.12.b.
: ?
: ( ).

Q.11. : spjnik
Q.11.2.
Q.11.2.a. : i, a, ale?
,
- .
i, :
, , ,
.
a,
, , .
ale, , , , .

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 439

439

2012-06-19 19:57:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.12. : artykua
Q.12..

.. Kto dobrze gotuje?

Co to jest?

..

..

..

Pan Kowalski dobrze gotuje.


To nowy stadion.

Czyj to dom?

To jest dom ojca.

Kogo tu nie ma?

Jej tu nie ma.

Kogo nie znasz?

Nie znam tej pani.

Czego ci brakuje?

Brakuje mi pienidzy.

Czego szukasz?
Co szukasz? (.)

Szukam klucza.

Kiedy s lekcje?

Lekcje s od pitej do smej.

Ile chleba kupia mama?

Mama kupia p chleba.

Czego nam yczysz?

ycz wam szczcia.

Czego potrzebujesz?

Potrzebuj spokoju.

Czego si uczysz?

Ucz si polskiego.

Czego si boisz?

Boj si pajkw.

Komu mam da pi?

Daj pi dziecku.

Komu jest za ciepo?

Dziecku jest za ciepo.

Komu przeszkadzam?

Przeszkadzasz ojcu.

Komu pomagasz?

Pomagam przyjacielowi.

Czemu si przygldasz?

Przygldam si temu obrazowi.

Co kupi?

Kupi nowy komputer.

Jak dugo spaa?

Spaa ca noc.

Na jak dugo przyszed?

Przyszed na chwil.

Kogo lubisz?

Lubi Ew za jej poczucie humoru.

Kogo wybrano na skarbnika?

Wybrano go na skarbnika za uczciwo.

Dokd poszed Adam?


Gdzie poszed Adam? (.)
Na jaki film on poszed?

Adam poszed do mamy na obiad, apotem


do kina na polski film.

440

Praktyczna gramatyka.indb 440

Q()

2012-06-19 19:57:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

..

Kim on jest?
Kim ona jest?

On jest policjantem, aona bibliotekark.

Czym mam pisa?

Pisz owkiem.

Czym jedziesz?

Jad rowerem.

Czym jedziesz?

Jad takswk.

Z kim rozmawia pani zpsem?

Pani zpsem rozmawia ztakswkarzem.

Czym kieruje babcia?


Kim ona rzdzi?

Babcia kieruje du firm irzdzi ca


rodzin.

O ktrej bdziesz wdomu?

Bd wdomu odwunastej.

Kiedy masz urodziny?


..
O czym dyskutujecie?

Gdzie by Adam?
Na jakim filmie by Adam?

Mam urodziny wmaju.


Dyskutujemy oEwie ijej problemach.
Adam by umamy na obiedzie, apotem
wkinie na polskim filmie.

Q.14. : imiesowy
Q.14.5.b.

Sta na rkach, umiechajc si.

, .

Umiecha si, stojc na rkach.

, .

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 441

441

2012-06-19 19:57:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.14.6
Q.14.6.e. ()
.

, ( ),
X.14.6.e.,
. , , , , ,
, .
, .
, ,
. ( ) , .
, temat, konkret, abstrakt, specjalistyczny, interesujcy, dyskusja,
sytuacja oficjalna, intonacja, gramatyka, ortografia, komunikacja nieoficjalna,
popularny, idiomatyczny konwencje socjokulturowe. ,
, rozumiej, zwizany, bra, zna, take, wymowa, wyraenie.

, .
, .
, ( B2
, (), ).

(., tekst,
interesuj, hobby, gazety sportowe, profesor, referat).
, . . , ,
, . , , , , kurcze, ,
; . ,
, .

( ), , , ,
( ).

442

Praktyczna gramatyka.indb 442

Q()

2012-06-19 19:57:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

, ,
( ). , , ,
. ,
, .

Q.16.
Q.16.a.1.

,

1. .
(./.)

1. .

1. .

1.

wstaeam rano

wstaj rano

wstan rano

2.

poszedem / poszam do
toalety

id do toalety

pjd do toalety

3.

umyeam si

myj si

umyj si

4.

umyeam zby

myj zby

umyj zby

5.

uczesaeam si

czesz si

uczesz si

6.

szukaeam okularw

szukam okularw

poszukam okularw

7.

chodzieam po caym
mieszkaniu

chodz po caym
mieszkaniu

bd chodzi po caym
mieszkaniu

8.

zrobieam makija

robi makija

zrobi makija

9.

ogolieam si

gol si

ogol si

10. posprztaeam mieszkanie sprztam mieszkanie

posprztam mieszkanie

11. zapomniaeam kluczy

zapominam kluczy

zapomn kluczy

12. musiaeam si spieszy

musz si spieszy

bd musiaa si spieszy

13. za pno wyszedem /


wyszam zdomu

za pno wychodz
zdomu

za pno wyjd zdomu

14. zjadeam niadanie

jem niadanie

zjem niadanie

15. poszedam / poszam do


pracy

id do pracy

pjd do pracy

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 443

443

2012-06-19 19:57:29

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

16. pojechaeam na
uniwersytet

jad na uniwersytet

pojad na uniwersytet

17. (prze)czytaeam notatki

czytam notatki

bd czyta/ przeczytam
notatki

18. poszedem / poszam na


wykad

id na wykad

pjd na wykad

19. chciaeam zje co


dobrego

chc zje co dobrego

bd chciaa zje co
dobrego

20. wiedziaeam wszystko

wiem wszystko

bd wiedzie wszystko

21. zaprosieam koleank na


obiad

zapraszam koleank na
obiad

zaprosz koleank na
obiad

22. (wy)pieam kaw

pij kaw

bd pi / wypij kaw

23. zapacieam za rachunek

pac za rachunek

zapac za rachunek

24. zaatwieam bilety do


teatru

zaatwiam bilety do teatru zaatwi bilety do teatru

25. (z)robieam zakupy

robi zakupy

zrobi zakupy

26. kupieam chleb

kupuj chleb

kupi chleb

27. przyszedem / przyszam


do domu

przychodz do domu

przyjd do domu

28. zadzwonieam do kolegi

dzwoni do kolegi

zadzwoni do kolegi

29. zaczem / zaczam pisa zaczynam pisa referat


referat

zaczn pisa referat

30. pomogaeam / pomogeam pomagam bratu wlekcjach pomog bratu wlekcjach


bratu wlekcjach
31. (z)organizowaeam
wycieczk

organizuj wycieczk

bd organizowa /
zorganizuj wycieczk

32. bawieam si zdziemi

bawi si zdziemi

bd si bawi zdziemi

33. graeam wtenisa

gram wtenisa

bd gra wtenisa

34. przebraeam /
przebieraeam si

przebieram si

bd si przebiera /
przebior si

444

Praktyczna gramatyka.indb 444

Q()

2012-06-19 19:57:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

35. mogeam wyj wieczorem mog wyj wieczorem

bd mg / moga wyj
wieczorem

36. spotkaeam si
zprzyjacielem /
przyjacik

spotykam si
zprzyjacielem /
przyjacik

spotkam si zprzyjacielem
/ przyjacik

37. byeam wteatrze

jestem wteatrze

bd wteatrze

38. widziaeam Emigrantw widz Emigrantw


Mroka
Mroka

zobacz Emigrantw
Mroka

39. (na)pisaeam listy


elektroniczne / maile

pisz listy elektroniczne /


maile

napisz listy elektroniczne


/ maile

40. wypraeam skarpetki

pior skarpetki

wypior skarpetki

41. wziem / wziam


prysznic

bior prysznic

wezm prysznic

42. pocaowaeam swoje


dziecko

cauj swoje dziecko

pocauj swoje dziecko

43. daeam mamie buzi

daj mamie buzi

dam mamie buzi

44. powiedziaeam dobranoc

mwi dobranoc

powiem dobranoc

45. suchaeam muzyki

sucham muzyki

posucham muzyki

46. mylaeam oswoich


problemach

myl oswoich
problemach

bd myle oswoich
problemach

47. byeam zmczony /


zmczona

jestem zmczony /
zmczona

bd zmczony /
zmczona

48. miaeam gorczk

mam gorczk

bd mie gorczk

49. trzeba byo i spa

trzeba i spa

trzeba bdzie i spa

50. wiedziaeam, co znaczy


mj sen

wiem, co znaczy mj sen

bd wiedzie, co znaczy
mj sen

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 445

445

2012-06-19 19:57:30

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.16.a.2. ,

10

2. .

2. .

1. .

1.

wsta / wstawaj rano

nie wstawaj rano

wstaabym rano

2.

id do toalety

nie chod do toalety

poszedbym/ poszabym
do toalety

3.

umyj si

nie myj si

umyabym si

4.

umyj zby

nie myj zbw

umyabym zby

5.

uczesz si

nie czesz si

uczesaabym si

6.

(po)szukaj okularw

nie szukaj okularw

szukaabym okularw

7.

chod po caym
mieszkaniu

nie chod po caym


mieszkaniu

chodziabym po caym
mieszkaniu

8.

zrb makija

nie rb makijau

zrobiabym makija

9.

ogol si

nie gol si

ogolibym si

10. posprztaj mieszkanie

nie sprztaj mieszkania

posprztaabym
mieszkanie

11. zapomnij kluczy

nie zapominaj kluczy

zapomniaabym kluczy

12. musisz si spieszy

nie musisz si spieszy

musiaabym si spieszy

13. wyjd za pno zdomu

nie wychod za pno


zdomu

za pno wyszdbym /
wyszabym zdomu

(., ) .
, , .., .., ., mam komputer / nie mam
komputera (= / ). ,
, , , ., napisz / pisz referat,
: nie pisz referatu (= / , : ).
9

10

446

Praktyczna gramatyka.indb 446

Q()

2012-06-19 19:57:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

14. zjedz niadanie

nie jedz niadania

zjadabym niadanie

15. id do pracy

nie id do pracy

poszedbym / poszabym
do pracy

16.

nie jed na uniwersytet

pojechaabym na
uniwersytet

17. (prze)czytaj notatki

nie czytaj notatek

(prze)czytaabym natatki

18. id na wykad

nie id na wykad

poszedbym / poszabym
na wykad

19. (nie ma takiej formy)

(nie ma takiej formy)

chciaabym zje co
dobrego

20. (nie ma takiej formy)

(nie ma takiej formy)

wiedziaabym, gdzie
mona dobrze zje

jed na uniwersytet

21. zapro koleank na obiad nie zapraszaj koleanki na zaprosiabym koleank na


obiad
obiad
22. pij kaw

nie pij kawy

(wy)piabym kaw

23. zapa za rachunek

nie pa za rachunek

zapaciabym za rachunek

24. zaatw bilety do teatru

nie zaatwiaj biletw do


teatru

zaatwiabym bilety do
teatru

25. zrb zakupy

nie rb zakupw

zrobiabym zakupy

26. kup chleb

nie kupuj chleba

kupiabym chleb

27. przyjd do domu

nie przychod do domu

przyszedbym /
przyszabym do domu

28. zadzwo do kolegi

nie dzwo do kolegi

zadzwoniabym do kolegi

29. zacznij pisa referat

nie zaczynaj pisa referatu zaczbym / zaczabym


pisa referat

30. pom / pomagaj bratu


wlekcjach

nie pomagaj bratu


wlekcjach

pomgbym /
pomogabym bratu
wlekcjach

31. (z)organizuj wycieczk

nie organizuj wycieczki

(z)organizowaabym
wycieczk

32. baw si zdziemi

nie baw si zdziemi

bawiabym si zdziemi

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 447

447

2012-06-19 19:57:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

33. graj wtenisa

nie graj wtenisa

graabym wtenisa

34. przebierz si

nie przebieraj si

przebraabym /
przebieraabym si

35. (nie ma takiej formy)

(nie ma takiej formy)

mgbym / mogabym
wyj wieczorem

36. spotkaj si zkoleg

nie spotykaj si zkoleg

spotkaabym si zkoleg

37. bd wteatrze

nie id do teatru11

byabym wteatrze

38. (nie ma takiej formy)

(nie ma takiej formy)

zobaczyabym
Emigrantw Mroka

39. pisz listy / maile

nie pisz listw / maili

(na)pisaabym listy / maile

40. wypierz skarpetki

nie pierz skarpetek

wypraabym skarpetki

41. we prysznic

nie bierz prysznica

wzibym / wziabym
prysznic

42. (po)cauj swoje dziecko

nie cauj swojego dziecka

pocaowaabym swoje
dziecko

43. daj mamie buzi

nie dawaj mamie buzi

daabym mamie buzi

44. powiedz dobranoc

nie mw dobranoc

powiedziaabym dobranoc

45. suchaj muzyki

nie suchaj muzyki

posuchaabym muzyki

46. myl oswoich problemach nie myl oswoich


problemach

mylaabym oswoich
problemach

47. bd zmczony /
zmczona

nie bd zmczony /
zmczona

byabym zmczony /
zmczona

48. miej gorczk

nie miej gorczki

miaabym gorczk

49. trzeba i spa

nie trzeba i spa

trzeba by byo i spa

50. powinna / powiniene


wiedzie, co oznacza twj
sen12

nie powinna / powiniene wiedziaabym, co oznacza


wiedzie, co oznacza twj twj sen
sen

Nie id do teatru (= ) ,
( ) Nie bd wteatrz (=
). by , , ., nie bd smutna (= / ).
12
a wiedzie wiedz , ., Wiedz, e ju ci nigdy wicej nie pomog (= ,
).
11

448

Praktyczna gramatyka.indb 448

Q()

2012-06-19 19:57:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.16..

Zobacz, tu jest / tu s...

Dawno nie widziaam...

Zawdziczam wiele...

Wczoraj widziaam...

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 449

1.

ten obcy czowiek

2.

twj jasny pokj

3.

moje czarne biurko

4.

jej kochana babcia

5.

nasi sympatyczni koledzy

6.

wasze ulubione zabawki

1.

tego obcego czowieka

2.

twojego jasnego pokoju

3.

mojego czarnego biurka

4.

jej kochanej babci

5.

naszych sympatycznych kolegw

6.

waszych ulubionych zabawek

1.

temu obcemu czowiekowi

2.

twojemu jasnemu pokojowi

3.

mojemu czarnemu biurku

4.

jej kochanej babci

5.

naszym sympatycznym kolegom

6.

waszym ulubionym zabawkom

1.

tego obcego czowieka

2.

twj jasny pokj

3.

moje czarne biurko

4.

jej kochan babci

5.

naszych sympatycznych kolegw

6.

wasze ulubione zabawki

449

2012-06-19 19:57:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Pan Kowalski
interesowa si...

Wczoraj rozmawialimy
o...

Witaj,... / witajcie,...

1.

tym obcym czowiekiem

2.

twoim jasnym pokojem

3.

moim czarnym biurkiem

4.

jej kochan babci

5.

naszymi sympatycznymi kolegami

6.

waszymi ulubionymi zabawkami

1.

tym obcym czowieku

2.

twoim jasnym pokoju

3.

moim czarnym biurku

4.

jej kochanej babci

5.

naszych sympatycznych kolegach

6.

waszych ulubionych zabawkach

1.

ty obcy czowieku!

2.

jasny pokoju!

3.

moje czarne biurko!

4.

kochana babciu!

5.

nasi sympatyczni koledzy!

6.

ulubione zabawki!

Q.17. -
, , . uttler 2001.
( / ) ,

Czy kurator
to hodowca kur?

450

Praktyczna gramatyka.indb 450

Q()

2012-06-19 19:57:31

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Q.7. .

sadystka

oponent

kurator

autoportret

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 451

451

2012-06-19 19:57:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

()


Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

..

Osoba, np.2. osoba


liczba pojedyncza

, ., 2.

., ., 2 ...

Rodzaj mski

..

Rodzaj eski

..

Rodzaj nijaki

..

/. .

Rodzaj mskoosobowy -

..

Rodzaj
niemskoosobowy

- /..

ywotno

Nieywotno

Mianownik

..

Dopeniacz

..

Celownik

..

Biernik

..

Narzdnik

..

Miejscownik

..

Woacz

..


Przeszy

..

Teraniejszy

..

Przyszy

..


Niedokonany

./

Dokonany

./

Iteratywny
(wielokrotny)

()

452

Praktyczna gramatyka.indb 452

Q()

2012-06-19 19:57:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl


Rzeczownik

c.

Przymiotnik

Czasownik

Przyswek


Morfem zerowy

Zdrobnienie
(deminutyw)

()

Warianty, np.z/robi:
robi lub zrobi

, .: z/
robi: robi zrobi

Tumaczenie dosowne

<>

Podobiestwo

Synonim

Potocyzm

Konstrukcja
niepoprawna
gramatycznie

*()

Kontekst

Jzyk rosyjski
(tumaczenie)


()

Rady ikomentarze

Polecenie

wiczenie

Odpowied, rozwizanie ,

Q()

Praktyczna gramatyka.indb 453

., X.4.2..

., Q.4.2.

453

2012-06-19 19:57:32

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Bako Mirosaw, Komosiska Dorota, Stankiewicz Anna. 2003. Indeks a tergo do


Uniwersalnego sownika jzyka polskiego. Warszawa.
Bartnicka Barbara, Jekiel Wojciech, Jurkowski Marian, Tichomirowa Tatiana, Wasilewska
Danuta, Wrocawski Krzysztof 1999. . . Warszawa.
Bartnicka Barbara, Satkiewicz Halina. 2004. Gramatyka jzyka polskiego. Podrcznik dla
cudzoziemcw. Warszawa.
Buttler Danuta. 2001. Polski dowcip jzykowy. Warszawa.
Dbrowska Anna, Burzyska Anna, Dobesz Urszula, Pasieka Magorzata. 2005. Zadania
testowe zjzyka polskiego dla cudzoziemcw. Wrocaw.
Engel Ulrich. 2000. Deutsche-polnische kontrastive Grammatik. Warszawa.
Flynn Suzanne, ONeil Wayne. 1988. Linguistic theory in secondlanguage acquisition.
Dordrecht.
Foland-Kugler Magdalena. 2006. Zwiza gramatyka polska dla cudzoziemcw. Londyn.
Garncarek Piotr. 2002. Czas na czasownik. wiczenia gramatyczne z jzyka polskiego.
Krakw.
Gass Susan M., Selinker Larry. 2002. Second language acquisition. Mahwah.
Kaleta Zofia. 1995. Gramatyka jzyka polskiego dla cudzoziemcw. Krakw.
Kara Mieczysaw, Madejowa Maria. 1977. Sownik wymowy polskiej. Warszawa Krakw.
Kopaliski Wadysaw. 2004. Sownik wyrazw obcych i zwrotw obcojzycznych
zalmanachem. Warszawa.
Kotyczka Josef. 1976. Kurze polnische Sprachlehre. Berlin.
Kultura jzyka polskiego. 1973. Warszawa.
Kurzowa Zofia, Zgkowa Halina. 1993. Sownik minimum jzyka polskiego. Pozna.
Laskowski Roman. 1972. Polsnische Grammatik. Leipzig.
Lewicki Roman. PONS Grammatik Polnisch kurz & bndig. Stuttgart.
Lipiska Ewa. 1999. Nie ma ry bez kolcw. Krakw.
Madelska Liliana. 2003. Norm versus Pathologie im phonetisch-phonologischen
Spracherwerb. Zielsprache Deutsch // Sprache(n) Lernen. Chancen und Probleme bei
Mehrsprachigkeit, Interkulturalitt und Fremdspracherwerb. Wien: GSI. 123-128.
Madelska Liliana. 2004. Sownik wariantywnoci fonetycznej wspczesnej polszczyzny.
Krakw.
Madelska Liliana. 2005. Sownik wariantywnoci fonetycznej wspczesnej polszczyzny.
Krakw.
Madelska Liliana. 2007. Polnisch entdecken. Krakw.
Madelska Liliana. 2008a. Odkrywamy jzyk polski. Gramatyka dla uczcych (si) jzyka
polskiego. Krakw.
Madelska Liliana. 2008b. Praxis-Grammatik Polnisch. Das groe Lern- und bungswerk.
Pozna.

454

Praktyczna gramatyka.indb 454

2012-06-19 19:57:33

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Madelska Liliana. 2010. Posuchaj, jak mwi: Podrcznik ucznia. Poradnik dla rodzicw
inauczycieli, film dydaktyczny Powiedz mi, co widzisz. Wiede.
Madelska Liliana, (). Discovering Polish. ALearners Grammar. Krakw.
Mdak Stanisaw. 2003. Sownik odmiany rzeczownikw polskich. Krakw.
Mdak Stanisaw. 2004. Liczebnik te si liczy! Krakw.
Miodunka Wadysaw. 2006. Uczymy si polskiego. Lets learn polish. Tt 1-2. zkasetami
wideo. Warszawa.
Miodunka Wadysaw. 2007. Uczymy si polskiego. Lets learn polish. Tt. 1-2 z DVD.
Warszawa.
Mizerski Witold. 2000. Jzyk polski. Encyklopedia wtabelach. Warszawa.
Morciniec Norbert, Cirko Lesaw, Ziobro Ryszard. 1995. Sownik walencyjny czasownikw
niemieckich ipolskich. Wrocaw.
Nagrko Alicja. 1998. Zarys gramatyki polskiej (ze sowotwrstwem). Warszawa.
Nowy sownik poprawnej polszczyzny. 2003. Warszawa
Pastwowa Komisja Powiadczania Znajomoci Jzyka Polskiego jako Obcego. 2003.
Pastwowe Egzaminy Certyfikatowe z Jzyka Polskiego jako Obcego. Standardy
wymaga egzaminacyjnych. Warszawa.
Pietkiewicz Edward. 1997. Savoir vivre dla kadego. Warszawa.
Poracki Jerzy. 1993. Sownik interpunkcyjny zzasadami przestankowania. Warszawa.
Poracki Jerzy, Gazka Alina. 2004. Sownik interpunkcyjny. Warszawa.
Pyzik Jzef. 2006. (wyd.3.). 2006. Przygoda zgramatyk. Krakw.
Saloni Zygmunt. 2001. Czasownik polski. Warszawa.
Styczek Irena. 1982. Badanie iksztatowanie suchu fonematycznego. Warszawa.
Zgka Halina, Zgka Tadeusz. 2002. Mwi, wic jestem. Krakw.
Zgkowa Halina. 1983. Sownictwo wspczesnej polszczyzny mwionej. Pozna.
Zgkowie Halina iTadeusz. 2004. Jzykowy savoir-vivre. Warszawa.
ydek-Bednarczuk Urszula, Kowalikowa Jadwiga. 1999. Jzyk polski. Wspczesna
polszczyzna podrcznik. Szkoa rednia. Krakw.
., .1980. - , .1-2.
.
.., .. 2001. . . .
.. . 2005. (. 2., ). . .
., ., - ., .1970. - , .1-2. .
.. 2002. . .
..2005. / . .
..1988. . .
.. 2006. . , . .
.., .., .. 1998. / , .12. Pozna.

Praktyczna gramatyka.indb 455

455

2012-06-19 19:57:33

zam: 1047220, produkt: 381072, klient: 623342, www.gandalf.com.pl

Liliana Madelska

Liliana Madelska

www.universitas.com.pl

universitas