You are on page 1of 14

LI M U

tip cn tnh hnh sn xut kinh doanh ca doanh nghip, i


vi cc i tng nh c quan nh nc hay nh u t, bo co ti chnh
l knh thng tin quan trng bc nht.
c bit l i vi nh u t nhng ngi khng c bt c
quyn lc no cng ch doanh nghip cung cp thng tin, th bo co
ti chnh l ngun thng tin ng tin cy nht a ra cc quyt nh
kinh t.
Tuy nhin, gian ln bo co ti chnh c th lm sai lch nhn thc
ca nh u t i vi tnh hnh thc t ca doanh nghip. Hu qu ca
vic ny c th dn ti nhng quyt nh sai lm, hoc t hn nhng cng
ty phi ph sn, thit hi nng n v kinh t.
Nhn thc c s cn thit ca vic hiu r v bit cch pht hin
gian ln bo co ti chnh, nhm chng em, da trn nhng nghin cu
ca ngi i trc, tng hp c mt s nhng kin thc c bn v
vn ny.
Hy vng phn nghin cu tng hp di y s gip ch phn no
cho cc nh u t trong tng lai.

PHN I: NHNG LI THNG GP TRONG


BO CO TI CHNH
I/ Gian ln bo co ti chnh v nhng vn chung:
-

Gian ln trn bo co ti chnh l s bp mo thng tin trn bo co ti chnh,


phn nh khng trung thc tnh hnh ti chnh mt cch c nhm la gt
ngi s dng thng tin (nh nc, nh u t,).

L mt trong 3 loi hnh vi gian ln, sai phm in hnh: bin th ti sn, tham
, gian ln trn bo co ti chnh.

Theo kt qu nghin cu ca ACFE - Cng trnh nghin cu gian ln ca


Hip hi cc nh iu tra gian ln M, sau nhiu nm nghin cu v nh gi,
cc gian ln trn bo co ti chnh, tuy chim t l thp nht nhng hu qu gy
ra cho nn kinh t li l ln nht.

II/ Phn loi gian ln trong bo co ti chnh:


1. Gian ln Doanh thu
Th thut gian ln thng c s dng l: Ghi nhn doanh thu khng c tht
hay khai cao doanh thu
a. Khi nim:
-

L vic ghi nhn vo s sch mt nghip v bn hng ho hay cung cp dch v


khng c thc. K thut thng s dng l to ra cc khch hng gi mo
thng qua lp chng t gi mo nhng hng ha khng c giao v u
nin sau s lp bt ton hng bn b tr li.

Khai cao doanh thu cn c thc hin thng qua vic c ghi tng cc nhn
t trn ha n nh s lng, gi bn hoc ghi nhn doanh thu khi cc iu
kin giao hng cha hon tt, cha chuyn quyn s hu v chuyn ri ro
i vi hng ho dch v c bn.

Tng tn dng, gim gi hng bn cho khch hng vo cui nm, vic ny c
th gy nh hng gim n doanh thu sang nm ca doanh nghip.

b. V d:
- Cng ty C phn Kinh doanh Kh ha lng Min Bc (PVG)
cng b Bo co ti chnh hp nht kim ton nm 2010.
Li nhun rng trn bo co hp nht sau kim ton ca PVG
t 35,83 t ng, gim 1,2 t ng so vi bo co trc kim
ton. ng ch l n v kim ton c kin lo tr vic ghi
nhn c tc t li nhun nm 2010 ca Cng ty c phn Phn
phi kh thp p (PGD), PVG tm ghi nhn khon c tc 9,28 t
ng ca PGD vo doanh thu hot ng ti chnh nm 2010.
Ti ngy 31/12/2010, vic phn phi c tc ni trn cha c
i hi c ng ca PGD ph duyt. Theo chun mc k ton
Vit Nam s 14 (VAS 14)-Doanh thu v thu nhp khc, c tc v
li nhun c chia c ghi nhn khi c ng c quyn nhn
c tc. Nu cng ty p dng VAS 14, doanh thu t hot ng ti
chnh v li nhun trc thu cho nm 2010 s gim mt
khon tng ng l 9,28 t ng.

2. Che du cng n v chi ph


a. Khi nim:
- Che du cng n a n gim chi ph l mt trong nhng k thut gian ln ph
bin trn bo co ti chnh nhm mc ch khai khng li nhun. Khi , li
-

nhun trc thu s tng tng ng vi s chi ph hay cng n b che du.
y l phng php d thc hin v kh b pht hin v thng khng li
du vt. C ba phng php ch yu thc hin giu gian ln v chi ph:

Khng ghi nhn cng n v chi ph, c bit khng lp y cc


khon d phng;
Vn ho chi ph;
Khng ghi nhn hng bn tr li cc khon gim tr v khng trch
trc chi ph bo hnh;
b. V d:
-

Cng ty c phn Tp on Thp Tin Ln (TLH) m mn cho


hoang mang ca nhiu nh u t vi vic cng b li nhun
rng sau kim ton gim gn 30%. So vi kt qu trc kim
ton, chi ph ti chnh ca TLH tng thm 30,3 t ng do
phi trch thm d phng gim gi u t chng khon dn
n li nhun trc thu gim mt lng tng ng. D
phng gim gi u t chng khon ban u l 27,74 t
ng tng ln thnh hn 58 t ng. Li nhun sau thu
ca c ng cng ty m t 55,97 t ng, gim 22,8 t (29%) so vi kt qu ban u l 78,8 t ng.

Bo co ti chnh nm 2010 ca Cng ty c phn Basa c m chng khon


BAS, cng ty vn ha chi ph i vay s tin 1,04 t ng vo gi tr cng
trnh xy dng c bn, trong khi cng trnh ny ngng xy dng trong
nm 2010. Nu p dng ng nh VSA 16, th chi ph i vay ny phi tm
ngng vn ha v tnh vo chi ph kinh doanh trong k. Nu thc hin ng
nh VSA 16, cng ty s gia tng thm khon l vi s tin tng ng 1,04
t ng.

3. nh gi sai ti sn:
a. Khi nim:
-

Vic nh gi sai ti sn c thc hin thng qua vic khng ghi gim gi
tr hng tn kho khi hng h hng, khng cn s dng c hay khng
lp y d phng gim gi hng tn kho, n phi thu kh i, cc
khon u t ngn, di hn.

Cc ti sn thng b nh gi sai nh l: cc ti sn mua qua hp nht kinh


doanh, ti sn c nh, khng vn ho y cc chi ph v hnh, phn loi
khng ng ti sn.

b. V d:
-

Cng ty C phn Thy in Nm Mu (HJS) thng bo Bo co ti chnh


kim ton nm 2010. Theo bo co sau kim ton, li nhun sau thu ca
HJS t 4,78 t ng trong li nhun rng thuc c ng cng ty m t
4,54 t ng. So vi mc 6,48 t ng trc kim ton, li nhun rng sau
kim ton gim 30%. L do l khi quyt ton chi ph nh my thy in
Nm Ngn cng ty cn c vo chi ph u t xy dng c bn thc t, tm
tnh nguyn gi hch ton tng ti sn c nh.

4. Ghi nhn sai nin - ph php thi gian


a. Khi nim:
-

Doanh thu hay chi ph c ghi nhn khng ng vi thi k m n pht


sinh. Doanh thu hoc chi ph ca k ny c th chuyn sang k k tip hay
ngc li lm tng hoc gim thu nhp theo mong mun.

Vo nhng ngy cui nm, cng ty c th ghi nhn doanh


thu trc khi thc s xut hng t ch tiu doanh thu.
Vic hch ton doanh thu c thc hin ngay khi xut ha
n vo ngy cui nm trong khi sang nm mi, sau nhiu
ngy, hng mi c xut i.

i vi cc cng ty xut khu, chnh lch thi gian ni trn


thng rt ln, y doanh thu tng ln ng k. Th thut
ny cng c th d dng p dng i vi doanh thu cung
cp dch v bng cch thay i thi gian v mc hon
thnh dch v.

Mt hnh thc khc l phn b chi ph hoc thu nhp cho

nhiu k, thay v ghi nhn ton b mt ln hay ngc li.


b. V d:
-

Trng hp cng ty c phn a c Lt (DLR) ghi nhn 31,15 t ng


doanh thu vi gi vn 27,98 t ng t D n xy dng Cm dn c - Khu
chung c Yersin thnh ph Lt. Theo k kt, cng ty s bn giao tng
phn hng mc cng ty ca d n sau khi hon thnh v iu kin b
tr ti nh c. UBND s thanh ton cho cng ty khi quyt ton d n v
c c quan c lp kim ton. Tuy nhin, ti Bo co ti chnh nm 2010,
cng ty c tnh v ghi nhn doanh thu, gi vn nh trn theo s liu
hon thnh gia cng ty v i thi cng ca cng ty trong khi UBND tnh
Lm ng cha c vn bn ch nh UBND thnh ph Lt nghim thu.
n v kim ton cho bit, ngy 22/2/2011, UBND tnh Lm ng c
cng vn thng nht giao cho UBND thnh ph Lt l n v tip nhn
tng hng mc cng trnh theo tng giai on gi tr cng trnh hon thnh
DLR ghi nhn doanh thu.
- Qua y cho thy DRL ghi nhn doanh thu v gi vn D n xy dng
Cm dn c - Khu chung c Yersin thnh ph Lt sai nin , doanh thu v
gi vn ny phi c ghi nhn nin nm 2011, nhng c doanh
nghip ghi nhn vo nm 2010.

5. Khng khai bo y thng tin


a. Khi nim:
-

Doanh nghip thng khng khai bo y cc thng tin nhm mc ch


hn ch kh nng phn tch ca ngi s dng bo co ti chnh.

Cc thng tin thng khng c khai bo y trong thuyt minh: n


tim tng, cc s kin pht sinh sau ngy kha s k ton, thng tin v bn
c lin quan, cc nhng thay i v chnh sch k ton

C th hn v hai sai phm thng gp:

Che giu giao dch. Vi nhiu mc ch khc nhau,


nhiu giao dch b che giu bng cch khng hch ton
hoc

hch

ton

di

ni

dung

khc.

Doanh thu bn ph phm, hoa hng v chit khu


nhn t nh cung cp khng c ghi vo s sch
nhm

em

li

li

ch

cho

nhn.

Nhng cng ty m hot ng xut khu l chnh c th


khng xut ha n v ghi nhn doanh thu vi hng
bn

trong

nc

nhm

trn

thu.

Nhng khon chi hoa hng, tin hi l, chi ph cho c


nhn c hp thc ha bng cc hp ng t vn.
Cc chi ph cha nhn c ha n vn khng c
trch trc d pht sinh trong k bo co, nhm lm
tng li nhun v gim n phi tr. Thu khng c
tnh v k khai y . Cc khon n xu v hng
chm lun chuyn, tr cp thi vic khng c trch
lp d phng
Thay i chnh sch k ton. Cc chnh sch k ton
thng xuyn b bin ha bao gm phng php xc
nh gi thnh sn phm, chnh sch lp d phng,
phng php khu hao. Chi ph sn xut c th khng
c phn b vo thnh phm m treo ti chi ph
sn phm d dang, dn n gi vn hng bn gim v
li nhun tng. Ngc li, chi ph sn xut c th b
hch ton thng vo gi vn hng bn hay chi ph khc
lm gim gi tr thnh phm tn kho v gi vn
hng bn trong nm ti.
T l n xu v hng hng cn lp d phng c gim
i ci thin tnh hnh li nhun trong nm. Thi gian
khu hao ca ti sn c ko di gim chi ph khu
hao.
b. V d:

Trong bo co kim ton v bo co ti chnh nm 2010 ca Cng ty C phn


Container Pha Nam (VSG), kim ton vin lu ngi s dng n khon l chnh
lch t gi cha thc hin do nh gi li s d c gc ngoi t cui nm ca khon
vay di hn vi s tin 33,16 t ng ang c ghi nhn trn ch tiu chnh lch t
gi hi oi. iu ny gip cho ngi s dng hiu c, vic p dng TT 201/2009
gip cho cng ty gim l 33,16 t ng. Nu p dng VSA 10 th ch tiu li nhun
sau thu trn bo co ti chnh ca cng ty nm 2010 khng phi con s l 40,66 t
ng m l con s l 73,82 t ng. Qua cho ngi s dng thy mt phn li
nhun c to ra (hoc mt phn gim l) l do s thay i cch hch ton m c ch
khng phi do bn thn hot ng sn xut kinh doanh ca cng ty to ra.
Bo co kim ton v bo co ti chnh nm 2010 ca Cng ty c phn nha tn
Ho c m chng khon VKP, kim ton vin pht hnh kin kim ton ngoi tr,
ng thi kim ton vin ch ra rng mt khon hng tn kho thiu vi gi tr 5,36 t
ng xy ra nm 2009, cng ty trnh by s tin ny trn khon mc phi thu khc
ca bo co ti chnh nm 2010 v ang nh c quan php lut lm r. Nu cng ty
khng th tm ra nguyn nhn cho s hng mt ny (v hn 1 nm), th iu ny s lm
cho khon l trn khon mc li nhun cha phn phi ct u nm v cui nm s gia
tng tng ng.

PHN II: P DNG THC T VO PHN TCH


CASE LEHMAN BROTHERS

I.

S lc v cuc khng hong ti chnh th gii


Nguyn nhn trc tip v r rng nht ca cuc khng hong ti chnh ln ny l
s suy sp ca th trng bt ng sn. M, gn nh hu ht ngi dn khi mua nh
l phi vay tin ngn hng v tr li li ln vn trong mt thi gian di sau . Do ,
c mt s lin h rt cht ch gia tnh hnh li sut v tnh trng ca th trng bt
ng sn. Khi li sut thp v d vay mn th ngi ta x i mua nh, y gi nh
ca ln cao; khi li sut cao th th trng gim chn, ngi bn nhiu hn ngi mua,
y gi nh xung thp.
C ba yu t chnh khi to nn bong bng trong th trng bt ng sn:
-

Th nht, bt u t nm 2001, gip nn kinh t thot khi tr tr, Cc D tr


lin bang M (Fed) lin tc h thp li sut, dn n vic cc ngn hng cng
h li sut cho vay tin mua bt ng sn (mc d nhng loi li sut cho vay tin
mua nh do cc ngn hng thng mi n nh bao gi cng cao hn nhiu so vi
li sut c bn ca Fed, nhng mc cao hay thp ca chng bao gi cng ph
thuc vo li sut c bn). Vo gia nm 2000 th li sut c bn ca Fed l trn
6% nhng sau li sut ny lin tc c ct gim, cho n gia nm 2003 th
ch cn 1%.

Th nh, v phng din s hu nh ca, chnh sch chung ca chnh ph lc by


gi l khuyn khch v to iu kin cho dn ngho v cc nhm dn da mu c
vay tin d dng hn mua nh. Vic ny phn ln c thc hin thng qua hai
cng ty c bo tr bi chnh ph l Fannie Mae v Freddie Mac.
Hai cng ty ny gip vn vo th trng bt ng sn bng cch mua li cc
khon cho vay ca cc ngn hng thng mi, bin chng thnh cc loi chng t
c bo m bng cc khon vay th chp (mortgage-backed securities - MBS),
ri bn li cho cc nh u t Ph Wall, c bit l cc ngn hng u t khng
l nh Bear Stearns v Merrill Lynch.

Th ba, bi v c s bin i cc khon cho vay thnh cc cng c u t cho nn th


trng tn dng phc v cho th trng bt ng sn khng cn l sn chi duy nht
ca cc ngn hng thng mi hoc cc cng ty chuyn cho vay th chp bt ng sn
na. N tr nn mt sn chi mi cho cc nh u t, c kh nng huy ng dng
vn t khp ni vo, k c dng vn ngoi quc.
im c bit y l bi v vic hnh thnh, mua bn, v bo him MBS l v
cng phc tp cho nn n din ra gn nh l ngoi tm kim sot thng thng ca
chnh ph. Bi v thiu s kim sot cn thit cho nn lng tham v tnh mo him
tr nn ph bin cc nh u t. Bn cnh , bi v c th bn li phn ln cc
khon vay cc cng ty khc bin chng thnh MBS, cc ngn hng thng mi
tr nn mo him hn trong vic cho vay, bt chp kh nng tr n ca ngi vay.
Vi ba l do trn, th trng bt ng sn tr nn rt nhn nhp, c rt nhiu ngi
thu nhp thp hoc khng c tn dng tt nhng vn x i mua nh. c th c
vay, nhm ngi ny thng phi tr li sut cao hn v thng c cho mn di
hnh thc li sut iu chnh theo thi gian (v d, nu tha thun l c vay vi li
sut 6% v iu chnh sau 3 nm th ng ba nm sau li sut mi s c n nh
theo thi im ). Tm li, nhm ngi ny thuc vo thnh phn c cho vay vi
loi li sut di chun (subprime rate).
Bt k kh nng tr c n ca nhm vay di chun, khon tin cho vay dnh
cho nhm ny tng vn vt. Theo cc c tnh th n tng t 160 t USD nm
2001 ln 540 t vo nm 2004 v trn 1.300 t vo nm 2007. Fannie Mae mnh tay
hn trong vic mua li cc khon cho vay y mo him do phi i u vi cnh
tranh nhiu hn t cc cng ty khc, chng hn nh Lehman Brothers.
Bn cnh , nhu cu mua li MBS ca cc nh u t vn cao bi v cho ti
trc nm 2006 th th trng bt ng sn vn cha c du hiu n bong bng. Hn
na, h cng phn no c trn an khi vn c th mua thong th cc hp ng bo
him CDS t cc cng ty bo him v u t khc. Vic ny dn n cc cng ty bn
bo him cng mnh tay hn trong vic bn CDS ra th trng, bt chp kh nng bo
m ca mnh.

V d vay cho nn nhu cu mua nh ln rt cao, ko theo vic ln gi bt ng sn


lin tc. Gi nh bnh qun tng n 54% ch trong vng bn nm t 2001 (nm bt
u ct mnh li sut) n 2005. Vic ny cng dn n vn u c v li l gi
nh s tip tc ln. H qu l ngi ta sn sng mua nh vi gi cao, bt k gi tr thc
v kh nng tr n sau ny v h ngh nu cn s bn li tr n ngn hng m vn c
li. Do , mt bong bng thnh hnh trong th trng bt ng sn.
Cn a chn ti chnh thc s n ra vo ngy 7/9 khi hai nh cho vay cm c
khng l ca M l Freddie Mac v Fannie Mae buc phi c Chnh ph tip qun
trnh khi nguy c ph sn. S kin ny tip tc chm ngi cho v v vi nhng
tn tui ln khc. Vo ngy 15/9, Ngn hng u t ln th 4 nc M Lehman
Brothers sau 158 nm tn ti tuyn b ph sn.

II.

PHN TCH NGUYN NHN DN TI S PH SN CA


LEHMAN BROTHERS

1.Nguyn nhn ch quan


C rt nhiu nguyn nhn c a ra sau s ra i ca mt i gia lng danh
vi mn ti sn khng l 639 t USD. Trong , ni bt ln ba nguyn nhn chnh t
bo co iu tra dy khong 2200 trang vi chi ph 38 triu USD ca Anton Wolukesi
vo thng 1/2009.
-

Th nht, Lehman mc phi nhng khon n bt ng sn c hi. Nhn thy th


trng bt ng sn ang nng Lehman Brother d di cho vay cc khon vay th
chp bng bt ng sn. Sau , chuyn i cc giy n thnh chng khon (c s ca
cc chng khon ny l khon th chp bt ng sn), chng khon ny c cc nh
u t a thch nn c tnh thanh khon cao, gi nhanh chng c y ln cao v lan
truyn i rng ri. Khi ngi i vay khng tr c n th nhng ngi nm gi chng
khon (giy n) c quyn bn bt ng sn thu hi vn. Khi bong bng nh t
M v, nn kinh t suy gim, ngi i vay khng tr c n, nh u t ua nhau
bn bt ng sn thu hi tin lm cho gi chng khon ny st gim nghim trng.

C ngn hng v nh u t ang nm gi nhng chng khon ny u b thua l. Hn


na, bt ng sn khng bn c ngn hng phi gnh cc khon n xu ny.
-

Th hai, l do JPMorgan Chase v Citigroup, hai trong s nhng t chc cho vay
ngn hn ca Lehman. Mc d bit Lehman ang ri vo tnh trng thiu thanh khon
nhng hai ngi hng xm ny a ra nhng i hi qu ng, h yu cu nhng
khon t cc i ly nhng khon vay nn Lehman cng lc cng lm vo tnh
trng khn cng.
Theo bo co di 2.200 trang c np ln ta n Manhattan, ngoi vic b
mc kt bi nhng khon n xu trong lnh vc cho vay a c, Lehman cn b y
vo tnh trng t lit thanh khon do nhng i hi qu ng ca JPMorgan v
Citigroup, hai trong s nhng t chc cho vay ngn hn chnh ca Lehman. Cc nh
iu tra cho rng, kh nng thanh khon ca Lehman chu tc ng trc tip t vic
JPMorgan v Citigroup ra yu cu t cc i ly cc khon vay.

Th ba, sai lm thuc v chnh bn thn Lehman, h dng nhng th thut k


ton che du s tht v tnh hnh ti chnh tht s ti t lc by gi. Nm 2001, hp
ng repo 105 c s dng gm nhng giao dch nhm dch chuyn hng t USD
khi s sch ca Lehman vo thi im ngn hng ny b cc c quan chc nng theo
di. V mt ln na lch s c lp li, ch trong vng vi thng trc khi sp ,
Lehman mau chng ch bin s sch v cc con s a hn 50 t USD tin n ra
khi s sch. y khng khc g mt hnh vi t st. iu ng trch khng th b qua
na l chnh Fuld - mt CEO ca Lehman ph duyt nhng bo co ti chnh ny,
mt quyt nh gp phn a Lehman n ng ct ph sn khng li thot.
Cc bo co buc ti Lehman c nhng hnh vi sai tri lm tn hi ti chnh
bn thn. Theo cc iu tra vin, Lehman h bin khong 50 t USD tin n khi
s sch k ton trong vng vi thng trc khi sp nhm che giu s ph thuc vo
cc n by ti chnh.
Bo co cho bit, cc quan chc cao cp ca Lehman v cc k ton vin ca
Ernst&Young lm vic cho ngn hng ny bit r hnh ng trn. Chnh Richard Fuld,
cu Gim c iu hnh (CEO) ca Lehman, l ngi ph chun nhng ti liu k
ton ny.

Nhng th thut che y n nn v nh bng kt qu kinh doanh nh vy


c ni b Lehman gi l Repo 105. c s dng ln u tin vo nm 2001, rt
lu trc khi khng hong n ra, Repo 105 bao gm nhng giao dch nhm dch
chuyn hng t USD khi s sch ca Lehman vo thi im khi ngn hng ny b cc
c quan chc nng theo di cht ch.
Bo co nhn nh, t nht th cu CEO Fuld cng mc li cu th khi ph chun
nhng ti liu nh vy. Theo bo co ny, cc quan chc ca Lehman tham gia vo
nhng hnh vi thao tng bng cn i k ton c th kin ra ta.
Mt nguyn nhn khc cng c nhc ti l vic Lehman b qua nhng c
hi t cu mnh. Ln th nht, sau khi Bears Stearns b sp , tng vn Lehman
pht hnh c phiu u i nhng ch dng li mc 4 t USD do nh gi sai tnh
trng thiu ht vn ca mnh trong khi nhu cu c phiu ca th trng vn rt cao.
Ln th hai, ln u tin bo co kt qu kinh doanh l sau hai qu lin tip, Lehman
tip tc pht hnh c phiu v vn ch dng li 6 t USD. Ln th ba, khi sp phi
i mt vi qu th 3 l lin tc, Lehman c gng tm kim l thot song bt ng
quan im gia cc nh qun tr c hi t cu mnh cui cng ny vut mt.
2.

Nguyn nhn khch quan


FED v nhng nh u t b ri Lehman, Chnh ph M khng cu

Lehman, c l l do thi im khng thch hp. Thng 3/2008, khi Bear Stean lm vo
tnh trng nguy kch, FED dn xp cho JP Morgan mua li, cu Bear Stean khi b
vc ph sn. Nu lc Bear Stearns sp th s l mt c sc ln cho h thng ti
chnh M v th gii bi Bear nm gi 9.000 t USD cc cng c ti chnh - cc
nghip v phi sinh, nhng ti sn ny c mc chia s v rng buc cao vi cc t
chc ti chnh khc. Trong khi , mc nm gi cc cng c phi sinh ca Lehman
ch bng 1/10 so vi Bear nn ri ro h thng m Lehman c th to ra khng qu
nghim trng v FED cng nh chnh ph M quyt nh khng cn cu Lehman.
FED cng mun nhn gi mt iu rng khng phi bt k mt ngn hng u t no
gp nguy h cng ra tay cu gip. Cc ngn hng phi c chin lc kinh doanh hiu
qu v phi t tm cch thot nn khi gp khng hong. Hn th, nhng nh u t
quay lng li vi Lehman. Bt u t nhng nh u c, h bn khng c phiu ca

Lehman khi d on c phiu s gim gi, hu qu l to ra mt ln sng bn khng


mnh m, khin gi tr th trng ca Lehman gim mnh, thp hn nhiu so vi gi
tr s sch. Mt kh nng thanh ton, i n b vc ph sn vi Lehman lc ny ch
cn l vic sm hay mun.