You are on page 1of 2

Artikel kebudayaan jawa wayang

Miturut para ahli budaya uga panemune penyelidikan para ahli arkeologi sing ana ing
Indonesia, kesenian budaya wayang kuwi saktemene bentuk asline wis ono biyen-biyen,
rikolo isih jaman kuna, yaiku jaman sakdurunge ana agama Hindu Budha. Ing jaman semana
sing diarani budaya wayang wis diduweni karo dening bangsa Indonesia dewe. Dadi wayang
kuwi iya kabudayan asline bangsa. Wektu kuwi, budaya wayang isih cedak hubungane karo
muja-mujine kapercayan animisme sing isih pada dianut para leluhuring bangsa Indonesia.
Miturut kapercayan Animisme roh nenek moyang utawa leluhur bisa dienggo nyenyuwun
petunjuk bantuan kanggo kamulyan uga biso disuwuni kanggo pengayom kasusahaning lan
kacilakane menungsa. Kosok baline ruh kuwi mau iya uga dipercaya sing bisa ndadekake
gangguan utawa kacilakane menungsa. Mula rikala semana, yen ana karep kanggo
nyenyuwun bantuane roh para leluhur, banjur dianakna kaya dening upacara ritual selametan,
sing jarene bisa ngundang, nimbali para rohing leluhur sing wis pada seda kanggo disuwuni
keselametan lan kamulyane menungsa. Upacara ritual mau dianakna dibarengi nganggo cara
gawe pagelaran wayang. Kira-kira awalane tahun masehi, kaya sing dicritakake karo dening
para ahli sejarah mau, bangsa Hindu sing asale soko jazirah India akeh pada teka dadi
imigran menyang Indonesia. Bareng suwening-suwe, gelem ora gelem dadekake pengaruh
kabudayan Hindu-Budha iki akhire iya bisa diterima karo dening penduduk asline Indonesia.
Ing sakjroning jaman kuwi, basa Sansekerta wis dienggo karo kalangan bangsawan sing
sakteruse banjur mempengaruhi basa asli Jawa lan Bali. Ing kene kesenian wayang karo
bangsa Hindu dienggo wadah ngembangake lan wedharake budaya agama Hindu lewat crita
Mahabharata utawa Ramayana. Suwe-suwe kahanan kaya mangkono kuwi sing sakbanjure
ndadekake campur lan manunggale budaya asli bangsa Indonesia karo budaya Hindu.
Kesenian wayang sing budayane wis campur manunggal iki mau sing sakteruse dadi sinebab
agama hindu cepet nyebar, ngresep lan diterima ing masyarakat Indonesia. Mulane ing
jroning crita wayang iku akeh pranatane budaya agama Hindu.Miturut kitab Sastra Centhini
kasebutake mula bukane kesenian wayang purwo kuwi cinipta karo dening Raja Jayabaya
soko Kerajaan Kediri. Kira-kira abad 10 Prabu Jayabaya hanyipta gawe gegambarane roh
leluhure sing terus ditulisake ing godong lontar. Gegambaran sing kaya mangkono mau akeh
sing ditiru soko gambarane relief crita Ramayana, sing wis tinulis ing candi penataran
Blitar. Prabu Jayabaya ing kana mau banget katertarikane marang isine Crita Ramayana
mergo dewekne kuwi termasuk raja sing meyembah dewa Wishnu, sing uga nganti sakprene
karo masyarakat isih dipercaya Prabu Jayabaya dianggep panjelmaane lan titisane Betara
Wishnu. Ing jaman sakwise, yaiku jaman Jenggala kesenian wayang purwa kuwi
disampurnakake wujude karo dening Raja Jenggala Raden Panji Rawisrengga sing bergelar
Sri Suryawisesa. Sakteruse dadi apik lan indahe. Kocap cinarita terus wayang-wayang sing
wis kawujud mau banjur diklumpukake lan disimpen ing jeroning peti khusus sing nyeni
indah. Bebarengan karo kuwi uga diciptakake pakem crita wayang purwa sing pagelarane
dianakake setiap ana upacara-upacara penting ing istana kerajaan lan uga didalangi dewe karo
Sri Suryawisesa. Rikala jaman Majapahit gegambarane kesenian wayang kuwi saya luwih
disampurnaake lan dadi tambah apike, amarga wis ditambah bagian kana-kene sing disikdisikane dadi kekurangane, terus digulung dadi siji. Wayang sing wujude gulungan kuwi, yen
dienggo pagelaran gulungane dibeber. Mulo kuwi jenis wayang sing mangkene terus
diwenehi jeneng Wayang Beber. Wiwit ono panemune wayang beber iki kesenian wayang
banjur diwedharake ngrambah metu soko lingkungane keraton. Lan wiwit kuwi uga
masyarakat saknjabane keraton bisa melu ndeleng keindahane pagelaran kesenian wayang
beber. Sakbanjure nyedaki pungkasaning jaman Majapahit, pengaruh Agama Islam wis wiwit
ngrambyah lan kawedhar ing tanah Jawa. Karo dening para wali lan sunan Kesenian wayang

kuwi uga dienggo media effektif medharake ajaran agama Islam. Kahanan kaya mangkono
kuwi uga sing dadekake kesenian wayang akeh perubahan wujud sing cukup signifikan,
kanggo ngilangake gegambarane manungsa sing ing Agama Islam kuwi diharamake lan uga
kanggo ngilangake gegambaran sing mujudake pengaruh agama Hindu. Ing jaman kuwi,
wujude wayang di owah, digawe soko kulit lan balung sing wujude mung kaya simbol-simbol
supaya gegambarane menungsa dadi samar, sakteruse nganti sakprene wujude wayang mung
kaya lan dadi arupa simbol-simbol wewayangan panguripane menungsa.