Вы находитесь на странице: 1из 9

1.

UVOD

Kriminalistika (po pragmatičkoj definiciji) je ona nauka koja proučava,


pronalazi i usavršava naučne i na praktičnom iskustvu zasnovane metode i
sredstva, koja su najpogodnija da se otkrije i razjasni krivično delo, otkrije i
privede krivičnoj sankciji učinilac, obezbjede i fiksiraju svi dokazi radi
utvrđivanja (objektivne) istine, kao i da se spriječi izvršenje budućih planiranih
i neplaniranih krivičnih dela.

1
2. KRIMINALISTIČKE DISCIPLINE

Kriminalistika se bavi izučavanjem (pronalazi, usavršava i primenjuje)


odgovarajućih metoda i sredstava u cilju sprečavanja i otkrivanja krivičnih dela
i učinilaca i obezbeđenja ličnih i materijalnih dokaza. Samim tim, u sadržaju
svoje definicije kriminalistika obuhvata preventivnu i represivnu komponentu
suprotstavljanja kriminalitetu. U tom cilju kriminalistika pronalazi, usavršava i
primenjuje naučne i praktične metode, kako sopstvene, tako i metode drugih
društvenih, prirodnih i tehničkih nauka, koje stalno usavršava i prilagođava
svojim potrebama u suprotstavljanju savremenom kriminalitetu, tako da oni
vremenom postaju kriminalistički metodi.1

Kriminalistika, kao nauka, deli se na sledeće kriminalističke discipline:

- kriminalistička taktika;

- kriminalistička tehnika;

- kriminalistička metodika;

- kriminalistička operativa.

Pod metodikom spadaju otkrivanje I dokazivanje krivičnih dela kao što su:

-Terorizam

- Sabotaža

- Ubistvo

- Silovanje

- Krađa

- Teška krađa

- Razbojništvo I razbojnička krađa

- Iznuta

- Neovlašćena proizvodnja, držanje I stvljanje u promet opojnih droga


1
Bošković, M.; Osnovi kriminalistike; Prometej;Novi Sad;2008.
2
- Zloupotreba službenog položaja

- Pronevera

- Primanje I davanje mita

- Krivična dela ekološkog kriminala

- Krivična dela organizovanog kriminala2

2
sr.wikipedia.org
3
3.POJAM IZNUDE

Krivično delo iznude, shodno kvalifikacijama ovog krivičnog dela u oba


krivična zakonika, sastoji se u nameri pribavljanja protivpravne imovinske
koristi prinuđivanjem drugog lica silom ili ozbiljnom pretnjom da nešto učini
na štetu svoje ili tuđe imovine, s tim što su predviđeni i odgovarajući teži oblici
ovog krivičnog dela. Kod nas se često ovo krivično delo poistovećuje sa
reketom, što se, bez obzira na njihovu sličnost u pojedinim elementima, ne
može u potpunosti prihvatiti, imajući u vidu sve karakteristike klasičnog reketa
kojeg primenjuje organizovani kriminalitet i koji u sebi upravo i sadrži bitna
obeležja tog kriminaliteta. Učinioci krivičnog dela iznude uglavnom su
muškarci, dok se žene retko pojavljuju u toj ulozi, mada u kontekstu
organizovanog delovanja mogu da odigraju značajnu ulogu. Ovo krivično delo
se najčešće vrsi neposredno, naročito ako se nastupa organizovano i primenom
sile, dok u situacijama kada se radi o ozbiljnoj pretnji, može se izvršiti i
anonimnim i pseudonimnim pismima ili korišćenjem telefona.3

Osnovni izvor saznanja o izvršenom krivičnom delu iznude je prijava


oštećenog, tj. lica nad kojim je izvršeno ovo krivično delo, dok kod
organizovanog oblika iznude, gde se sila grubo manifestuje a pretnja je
izgledna, na strani oštećenog postoji strah da prijavi krivično delo i učinioca, pa
je u takvim slučajevima osnovni izvor saznanja operativna delatnost organa
unutrašnjih poslova, odnosno policije, sto ukazuje na činjenicu da postoji i
jedan broj neotkrivenih krivičnih dela ove vrste, odnosno da je prisutna „tamna
brojka" i kod ovog imovinskog krivičnog dela. Takođe, kao način saznanja
mogu se pojaviti i prijave pojedinih članova porodice ili šire rodbine oštećenog,
prijave građana, javna pogovaranja, a u pojedinim slučajevima kao izvor
saznanja mogu se pojaviti i sredstva javnog informisanja.

3
Bošković, M.; Osnovi kriminalistike; Prometej;Novi Sad;2008.
4
4.OTKRIVANJE UČINIOCA

Sa oštećenim, koji prijavljuje ovo krivično delo, treba obaviti detaljan


razgovor vezan za sve okolnosti izvršene iznude, vodeći računa o njegovom
psihickom stanju, uzbuđenosti i prisustvu određene doze straha. Razgovor treba
usmeriti na mesto, vreme i način izvršenja iznude, te posebno insistirati na
razjašnjenju činjenica koje ukazuju na to da li je iznuda izvršena pismom,
telefonom ili neposrednim putem, na koji način je dostavljeno pismo, na čiju
adresu i u koje vreme, na koji broj telefona i u koje vreme se javija učinilac
iznude. U razgovoru je neophodno obratiti pažnju na oblike ispoljene sile i
sadržaj pretnje, te da li ostećeni poznaje učinioca, odnosno, ako ga ne poznaje
da, po mogućnosti, pruži njegov što detaljniji opis, koliki je iznos protivpravne
imovinske koristi koju je pribavio učinilac, bilo u novcu ili u nekim vrednim
stvarima, da li je to prvi slučaj takvog davanja i da li je učinilac od ostećenog
tražio, uz upotrebu sile i ozbiljne pretnje, da mu i ubuduće daje određenu
vrednost, koliku, kada, gde i u kojem obliku. Izneta kriminalistička pravila
razgovora sa licem koje je ostećeno krivičnim delom iznude odnose se ne samo
na slučajeve kada oštećeni sam prijavi krivično delo, nego i na slučajeve kada
je krivično delo otkriveno operativnom delatnošću policije ili nekim drugim
izvorom saznanja.

U zavisnosti od načina izvršenja, nastalih posledica i drugih bitnih


činjenica, kao i od raspoloženja oštećenog da sarađuje sa policijom, preduzeće
se i adekvatne kriminalističke radnje i mere. Pri tome treba voditi računa da li
je delo izvršeno neposredno, jer u takvom slučaju pažnju treba obratiti i na
mogućnost postojanja očevidaca i korišćenja MOS-evidencije. Ukoliko je delo
prijavljeno odmah posle njegovog izvršenja, a radi se o primeni sile, onda se
pristupa kriminalističkoj obradi lica mesta, vršenju uviđaja i pronalaženju
tragova i predmeta u vezi sa učiniocem i krivičnim delom, naročito ako je
ostećeni pružao otpor. Preduzimaju se mere na pronalaženju protivpravno
pribavljene imovinske koristi, kao kijučnog materijalnog dokaza.

Kada je učinilac prinudio oštećenog na davanje neke imovinske koristi i


adekvatnom silom ili pretnjom izdejstovao njegovu saglasnost i za buduća
imovinska davanja u utvrđenim vremenskim rokovima i iznosima, potrebno je
insistirati na dobrovoljnoj saradnji oštećenog sa policijom u otkrivanju i
hvatanju učinioca. Bitno je razjasniti sledeće činjenice: da li oštećeni poznaje
5
učinioca, da li su mu poznati njegovi lični podaci, ili ga poznaje po nadimku,
odnosno fizičkom izgledu, posto je imao priliku da ga i ranije vidi.

Ako je krivično delo iznude izvršeno posrednim putem, u njegovom


razjašnjavanju koristiće se pisma i vršiti analiza njihovog sadržaja, stila pisanja
i si. Takođe, uspostaviće se kontrola telefona, a po potrebi biće postavljena i
zaseda na mestu koje je učinilac oštećenom odredio za ostavljanje novca ili
drugih vrednosti. Ujedno ce se sprovoditi odgovarajuće kriminalističke radnje i
mere, a među njima najčešće: praćenje, provera, prikupljanje obaveštenja,
osmatranje, tajno fotografisanje, hemijske klopke, provera alibija, kao i
odgovarajuće specijalne istražne tehnike i operativne veze. Od istražnih radnji,
pored uviđaja, najčešće ce se koristiti pretresanje, privremeno oduzimanje
predmeta, veštačenje i prepoznavanje.4

Nije lako, ni jednostavno, niti je u svakoj kriminalističko-taktičkoj


situaciji moguće ostvariti hvatanje učinioca u izvršenju krivičnog dela, tj. u
primeni sile ili pretnje, odnosno u momentu primanja protivpravne imovinske
koristi. Stoga je u otkrivanju učinioca i prikupljanja odgovarajudih ličnih i
materijalnih dokaza potrebno koristiti indicijalni metod otkrivanja,
razjašnjavanja i dokazivanja krivičnog dela.

4
www.24sata.info
6
5. PRIMER

Četvorica prevaranata koji su, predstavljajući se kao zaposlenici Vlade,


svoje žrtve prevarili za 4,5 miliona eura. U akciji su uhapšeni 38-godišnji
Todor Puletić i njegov brat 35-godišnji Nebojša iz Beograda te dvojica
muškaraca čiji identitet nije otkriven.5

Braća Puletić su predstavljajući se kao visoko pozicionirani zaposlenici


Vlade Srbije prevarili više pojedinaca i firmi i od njih iznudili 4,5 miliona eura.

"Ova grupa je sa prevarama počela još u januaru 2004. godine i vršila ih


je sve do hapšenja", kazao je izvor blizak istrazi za Press.

U pet godina, koliko su se bavili kriminalnim radnjama, Todor Puletić i


njegov brat su se lažno predstavljali kao "ljudi iz Vlade". Todor Puletić se
predstavljao kao visoki pozicioniran u Vladi i to u kabinetu predsjednika
republike kao pomoćnik ministra unutrašnjih poslova zadužen za koordinaciju
između Ministarstva odbrane i MUP-a i kao pomoćnik ministra vanjskih
poslova. Nebojša Puletić se svojim žrtvama predstavljao kao policijski
službenik MUP-a i to kao službenik Ministarstva pravde i visoki funkcioner
kabineta predsjednika.

Iz policije kažu da su braća za nešto više od pet godina "svog rada" u


zabludu doveli desetine pravnih i fizičkih osoba na teritoriju Srbije i od njih
iznudili više od 4,5 miliona eura.

Uhapšenim je određen pritvor, nakon čega će biti saslušani pred


istražnim sudijom Specijalnog suda u Beogradu. Ivica Dačić, ministar
unutrašnjih poslova, precizirao je da je akcija hapšenja četvorice prevaranata
izvedena u saradnji sa Specijalnim tužilaštvom za borbu protiv organizovanog
kriminala i najavio nastavak ove policijske akcije.6

5
www.javno.com
6
www.24sata.info
7
6.ZAKLJUČAK

Iz ovoga možemo zaključiti da je iznuda jako unosan kriminal i da ne


može svako da se sa tim bavi. Glavne žrtve su im osobe sa “dubokim
džepom” , ali mogu se I naći oni koji imaju malo više para. “Tamna
brojka”ovih zločina je velika ,jer jako malo ljudi ovo prijavljuje.

8
7.LITERATURA

1. www.24sata.info

2. www.javno.com

3. Bošković, M.; Osnovi kriminalistike; Prometej;Novi Sad;2008.

4. sr.wikipedia.org