Вы находитесь на странице: 1из 3

Deneyin Adı: Çelik Çekme Deneyi.

Deneyin Amacı: Metalleri çekme deneyine tabi tutmamızın nedeni,


malzemelerin çeşitli koşullarda çekme ve basınca karşı dayanıklıklarını
önceden tespit ederek yapılardaki davranışlarını belirlemek aynı zamanda
dizayn esnasında iyi kullanmak çünkü mühendislik hesaplarında
malzemeyi yerinde ve özelliklerine göre kullanmak çok önemlidir malzeme
özelliklerini de yaptığımız deneyle kolayca saptayabiliriz.
Deneyde Kullanılan Malzeme ve Aletler:
1- Uygun boy ve ebatta biri nervürlü biri düz olmak zere iki ayrı çelik.
2- Kumpas.
3- Universal çekme deney cihazı.
Deney Esnasında Yapılanlar: Basma, çekme, eğilme, burulma,
yorulma.
Çekme: Sabit sıcaklıkta TS 135 standartlarına uygun olarak yapılır.
Deney esnasında numune seçimide çok önemlidir. Numune rast gele
alınmaz. Örneğin demir saç üzerinde deney yapıyorsak, saçık dikey ve
yatay özelliklerinin farklı olduğundan dolayı mekanik özellikleri de farklıdır
numuneyi saç üzerinde alacağımız numuneyi seçme yerimiz de önemlidir.
Aksi belirtilmedikçe numuneyi dikey (hadde) yönünde alırız.
TS 135’e göre alınan numunenin ilk çapı ve ilk boyunun ne olacağı
tespit edilir. Bunların hepsi standartlarda belirtilmiştir.

DENEY ÖNCESİ DENEY SONRASI LİNEER ELASTİK ve


PLASTİK BÖLGELER

Deney sonucunda; elastisite modülü, O


REZİLYANS MODÜLÜ
sünme miktarı, akma noktası, maksimum
kopma mukavemeti, yüzde kesit daralması
bulunur. O-A arasında bırakılırsa malzeme
β
eski haline döner çünkü burada enerji birikmesi
oluyor. Tg β= Q/∑=e elastitite modülü (lineer
doğru eğiminden de bulunabilir.) Eğer akma noktası belle değilse, lineer
bölgeye %0,2 lik değerinin olduğu yerden paralel çizilir, eğriyi kestiği yer
elastitite modülü olarak belirlenir.
Grafikte Maksimum Mukavemet B noktasında, Maksimum Kopma noktası
ise C noktası olarak belirlenir.
Tokluk: Başlangıçtan kopana kadar grafik altındaki alan sayesinde
hesaplanabilir.
Yüzde Uzama Miktarı: Çekilen malzemenin uzayan boyu ile yani:
∑k=(Lson-Lilk/Lilk)*100 formülü ile bulabiliriz.
Yüzde Kesit Daralması; Ao çapı biliniyorsa kuvvet artınca çap da
azalacağından, koptuğu miktarda akma değeri belirlenir.
∑k=(Ao-Ak/Ao)*100 olarak bulunabilir.

Deney Sonunda bulunan iki türlü grafik vardır bunlar; Gerçek ve Taknolojik
uzama diyagramı olarak adlandırılır. Gerçek diyagramda anlık kuvvet
değeri anlık alana bölünerek bulunur fakat teknolojik diyagramda ise
toplam kuvvet toplam alana bölünerek bulunur.

Çekme Deneyine Etkiyen Faktörler:


1- Sıcaklık sabit olmalı: Sıcaklık artmasıyla beraber akma noktası
düşer. % uzama ve % kesit daralması artar.
2- Hız sabit olmalı: Çok hızlı çekilirse malzeme mukavemetlenmiş gibi
görünür ve eğri yukarıya gider.
3- Yönlenme (malzeme için): Hadde yönü malzeme üretilmesiyle
alakalıdır.

Deney aşamaları hakkında anlatacağımız bölüm bu kadar, şimdi deneyin


işleyişine geçebiliriz.
Deneyi yapacağımız araç (UNIVERSAL STEEL PULLING MACHINE) ve araç 3
ana kısımdan oluşuyor. Alt çene çekme deneyi, Üst çene eğilme deneyi ve
Üst aparat ise basma deneyi için kullanılır. Araç normal şartlarda 4ton
basınç ve çekme yapabilir fakat eklenilen ağırlıklar la bu 20 ton’a kadar
çıkabilir. Deney yapma hassasiyeti ise 5kg’dır.
Deneyde kullanacağımız malzemeler 15’er mm’lik düz ve nervürlü çeliktir,
ilk kesitleri 15’er mm ve ilk boyları ise 135 mm olarak alıyoruz.
Malzeme alt çeneye yerleştirilir ve deneye başlanır.

Öncelikle düz çelik üzerinde yaptığımız deney sonucunda akma noktasının


3,5mm ve 54 kn yani 5,4 ton olduğunu öğreniyoruz. Pekleşme 7,5 kn ve
36mm olarak belirleniyor. Kopma 5kn ve 50mm ayrıca kesit 8,5 mm
çapındadır.

İkinci olarak Nervürlü demir üzerinde deney yapıyoruz. Akma noktası 75kn
6,5mm Kopma 90kn 42,5 mm olarak bulunuyor.

Şimdi yaptığımız deney sonucunda bulunan değerler doğrultusunda


makinenin çizdiği grafikleri inceleyelim.

F
F

∆ ∆

NORMAL ÇELİK NERVÜRLÜ ÇELİK