Вы находитесь на странице: 1из 13

1

ZANIMANJE LOGOPEDA, REGISTAR I NOMENKLATURA

Logoped je profesionalni nosilac rehabilitacije osoba sa patologijom verbalne


komunikacije. Program i proces rehabilitacije se ostvaruje putem logopedske preventive,
logopedske dijagnostika, logopedskog tretmana i logopedske protetike; u okviru
zdravstvene i socijalne zaštite, vaspitanja i obrazovanja, u saradnji sa kadrovima
odgovarajućih stručnih profila radnika iz pomenutih delatnosti zanimanja.

STRUKTURA LOGOPEDSKE PRAKSE

Logoped je nosilac profesionalne delatnosti na području proučavanja


patologije verbalne komunikacije i rehabilitacije logopata, tj.lica sa poremećajima govora
i jezika. Program i proces rehabilitacije se ostvaruje metodima, sredstvima i principima
logopedske prakse, kroz osnovne oblike svoje profesionalne delatnosti: logopedske
preventive, logopedske dijagnostike, logopedskog tretmana i logopedske protetike – na
načelima doktrinarne logopedske nauke, a u okvirima sistema zdravstvene zaštite.(Bez
obzira na lokaciju delatnosti i karakter ustanova gde se ona, kao profesionalna praksa
ostvaruje).
Na nacionalnom i internacionalnom nivou – logopedska praksa se ostvaruje
specijalizovanim logopedskim radom ili organizacijskim jedinicama: radno mesto
logopeda, logopedska ambulanta, kabinet i poliklinika, logopedska klinika, zavod,centar
ili institut. Praksa logopeda, ostvaruje se kroz preventivu, dijagnostiku, tretman i
protetiku, i ima isti status zanimanja bez obzira na to da li su ove jedinice lokalizovane u
zdravstvenim, obrazovnim ili socijalnim ustanovama.
Logopesku praksu sankcionišu pozitivni zakonski propisi, a definišu i
usmeravaju, odredjuju tri osnovna dokumenta:
1) Opis zanimanja logopeda
2) Registar i nomenklatura usluga u logopedskoj delatnosti
3) Normativi u logopedskoj delatnosti
2

1) OPŠTI PODACI O ZANIMANJU

1.1) Opredeljenje zanimanja

Zanimanje logopeda je visoko – stručno zanimanje ( 7/1 stepen obrazovanja).


Radniku sa tim zvanjem je za izvodjenje, ovog visokostručnog rada I radnih zadataka
potrebno opšte I posebno, teoretsko I praktično znanje sa područja patologije verbalne
komunikacije. Rad I radni zadaci zanimanja logopeda, usmereni su na sanaciju svih
vrsta govorno-jezičkih poremećaja u dece I odraslih; a realizuje se putem logopedske
preventive, logopedske dijagnostike, logopedskog tretmana I logopedske protetike;
uključujući I istraživački rad, te ptimenu novih tehnika, metoda I sredstava rada.

1.2) Grupa zanimanja

- Zdravstvena zaštita
- Zaštita dece I omladine –Socijalna zaštita

1.3) Srodna zanimanja

Po sadržaju rada zanimanje logopeda slično je svim zanimanjima koja se bave


osobama sa teškoćama uključivanja u život I rad svakodnevne I šire okoline,
aposebno onih sa uticajem na uključivanje u proces verbalne komunikacije.

1.4) Područje delovanja

Rad I radne zadatke logoped ostvaruje I izvodi individualno ,u tstručnom timu, u


saradnji sa drugim stručnjacima I institucijama, I u kontaktu sa ostalim faktorima
procesa rehabilitacije( porodica, vrtić, škola, radna okolina). U praksi, rad na
rešavanju problema verbalne komunikacije – obavlja se u okviru zdravstva, školstva I
socijalne zaštite.

1.5) Način obrazovanja

Stručna sprema za ovo zanimanje – stiče se putem visokog obrazovanja 7 po


obrazovnom programu sedmog stepena /, logopedskog usmerenja, na Defektološkom
fakultetu . Sadržaj potrebnih teorijskih I praktičnih znanja prikazan je opisom u celini.
U Skladu sa razvojem nauke I društvenim kretanjima, predvidjeni program
obrazovanja se može menjati. Za rešavanje veoma složenih zadataka I poslova,
logoped upotpunjava stručnu spremu putem višeg stepena obrazovanja – programima
poslediplomskih I specijalističkih studija ( magistratura, doktorat, specijalizacija), na
matinoj ili srodnoj grupi predmeta čime stiče 7/2 I 8-mi stupanj obrazovanja.
3

1.6) Specifičnosti zanimanja

Delatnost zanimanja logopeda pripada primarnom, sekundarnom I tercijarnom


delu sistema zdravstvene zaštite /rehabilitacije / osoba sa patologijom verbalne
komunikacije koja se sprovodi u zdravstvenim, obrazovnim I ustanovama socijalne
zaštite.
Bilo gde da je organizovan, rad logopeda zahteva planiran rad, neposredan kontakt sa
pacijentom, saradnju sa ostalim članovima tima / porodica, okolina /, kao I deo za
administrativno – tehnočke poslove / stručni nalazi, usluge, radovi I sl./.
Osim stručnog znanja, rad logopeda zahteva I izražen afinitet prema struci,
sposobnost za timski rad, smisao I potrebu za ličnim usavršavanjem I
unapredjivanjem struke, te pridržavanje stručnih I etičkih normi I širu društvenu
angažovanost.

2) PODACI O RADU I RADNI ZADACIMA ZANIMANJA

2.1) Područje rada I radnih zadataka

2.1.1. Opšti zadaci sa područja logopedske delatnosti

- organizovanje I izvodjenje stručnog rada po područjima


- sudelovanje u izradi koncepta logopedskog rada
- aktivno učešće u izradi godišnjih, srednjoročnih I drugih planova na području
logopedske delatnosti
- praćenje učinka metoda I oblika logopedskog rada I uvodjenje novih
- angažovanje na uvodjenju I primeni inovacija tehnička I druga pomagalau
izvodjenju logopedskog rada
- saradnja sa organizacijama, zavodima, institutima I matičnim obrazovnim
institucijama odgovornim za izvodjenje logopedskog rada
- sudelovanje u pripremi polaznoh osnova za društveno dogovaranje
- proučavanje stručne literature za svoje područje rada, te permanentna stručna
usavršavanja u okviru radne organizacije I drugih nadležnih institucija

2.1.2. Logopedska preventiva

- izvodjenje opšte ( društvo),lične (pacijent) I fundamentalne istraživačke


preventive
- planiranje, programiranje I sprovodjenje logopedskih sistematskih pregleda
dece ranog I kasnijeg predškolskog uzrasta
- savetodavni logopedski rad sa okolinom osobe sa poremećajem verbalne
komunikacije ( porodica, vrtić, škola ), kao oblikom sprečavanja mogućih
dodatnih smetnji
- javna logopedska delatnost ( popularna predavanja, tribine, ostali oblici
informisanja I upućivanja javnosti u problematiku verbalne komunikacije ,
4

značaju prevencije I mogućnostima tretiranja poremećaja verbalne


komunikacije).

2.1.3. Logopedska dijagnostika

- anamneza ( lična,porodična,govorna)
- utvrdjivanje statusa; pregled anatomsko – funkcionalnog stanja govornih
organa, status fonacije i glasa, artikulacije, prozodije, senzornih sposobnosti i
pisanog govora ..uz adekvatnu primenu savremenih sredstava i metoda za
stručnu kliničku procenu i dijagnostiku.
- Utvrdjivanje logopedske dijagnoze i planiranje tretmana
- Sinteza pregleda i pisanje dijagnostičkog zaključka, mišljenja o prognozi i
odredjivanje postupaka u tretmanu
- Rad na području komunikacijske protetike(logo-protetike),protetske indikacije
i odredjivanje pomagala
- Izvodjenje instrumentalnih dijagnostičkih pregleda upotrebom elektro-
akustičkih aparata
- Konzilijarni logopedski pregled
- Rad na registrovanju i deponovanju podataka

2.1.4. Logopedski tretman

Sprovodi se kod osoba sa utvrdjenom patologijom verbalne komunikacije


(govora i jezika):

Patologija vrbalne komunikacije u dece

- Genetska patologija verbalne komunikacije( dislalia, disfazija, disleksija,


disgrafija, specifični poremećaji učenja, tahifemija, mucanje)
- Razvojna patologija verbalne komunikacije ( razvojna dislalija, razvojna
dizartrija, razvojna disfazija, razvojna disleksija, razvojna disgrafija, razvojna
diskalkulija)
- Gnosogena patologija verbalne komunikacije ( alogia, dislogia)
- Psihogena patologija verbalne komunikacije ( dečja šizofrenija, simbiotske
psihoze)
- Pervazivna patologija verbalne komunikacije (autizam, Asperger-ov s., Rett-
ov s.,)
- Sociogena patologija verbalne komunikacije ( bilingvizam, socio-kulturna
deprivacija, ..)
- Neurogena patologija verbalne komunikacije ( dečje afazije, stečene disfazije,
dizartrije..)

Patologija verbalne komunikacije u odraslih

- Neurogena patologija verbalne komunikacije ( afazija, demencija, dizartrija)


5

- Psihogena patologija verbalne komunikacije ( šizofrenija, manično-


depresivna psihoza, histerija, opsesivno ponašanje)
- Patologija verbalne komunikacije u starih lica

Logopedski tretman izvodi se različitim metodskim postupcima i sredstvima,


zavisno o vrsti i stepenu poremećaja, kao i o starosti pacijenata, a realizuje se u
individualnom i grupnom obliku rada.

Savetodavni rad sa okolinom osobe sa poremećajem verbalne


komunikacije(porodica, vrtić, škola, radna sredina), kao oblik aktivnog
uključivanja ostalih faktora u peroces govorne rehabilitacije.

2.1.5. Logopedska protetika

- Organizovanje i sprovodjenje logopedskog protetskog rada, uvodjenje i


instruisanje individualne primene protetskog pomagala.

2.2) SREDSTVA ZA RAD

2.2.1. Dijagnostički materijal

- logopedske skale i testovi ( trijažni , klinički, istraživački)

2.2.2. Radna pomagala i aparature


- AB terapeutska tehnička pomagala, elektroakustične, računarske aparature,
magnetofon, CD player, kasetofon, štoperica, sonde, pano, ogledala, itd.
- Didaktička sredstva za polisenzornu i govornu rehabilitaciju
(igračke,slikovni i testovni materijal, radni listovi za razne uzraste, sitni
muzički instrumenti i sl.).
- Stručna literatura

2.2.3. Dokumentacija

- Dosije pacijenta, stručni nalazi i mišljenja, izveštaji i testovni materijal, te


ostala dokumentacija predvidjena zakonom, društvenim dogovorom i sl.
6

2.3) USLOVI RADA

2.3.1. Radne prilike

- Rad i radne zadatke, logoped obavlja u namenski opremljenoj prostoriji


- Rad izvodi samostalno, u stručnom timu i široj saradnji sa drugima (porodica,
pacijentova okolina)
- Rad se obavlja u jednom ili dva turnusa, po potrebi povremeno na terenu

2.3.2. . Telesna aktivnost

- Rad i radne zadatke logoped izvodi sedeći , stojeći i u pokretu

2.3.3. Psihičke i psihofizičke osobine

- Opšta tellesna spretnost, pravilan govor i dobar sluh, dobra koncentracija


- Izražena samostalnost i odgovornost, objektivnost i preciznost posmatranja,
sposobnost uporedjivanja i pravilne procene

3. PODACI O ZNANJU

3.1) Ranije znanje

- Završena srednja škola ( četvrtog )stepena,medicinskog smera, pedagoškog


smera ili gimnazija.

3.2) Teorijsko znanje

3.2.1. Opšte teorijsko stručno znanje

- Filozofije ( Etike)
- Opte psihologije
- Opšte pedagogije
- Sociologije
- Fiziologije i anatomije čoveka
- Humane genetike
- Defektološke dijagnostike
- Rehabilitacije osoba sa smetnjama u psihofiziškom razvoju
- Socijalne politike i pravne zaštite invalida
- Statistike i tehnike istraživanja u logopediji
- Lingvistike
- Psihopatologije dece i odraslih
- Teorije komunikacija
- Stranog jezika
7

3.2.2. Posebna teorijsko-stručna znanja, sa područja:

- Psihologije ( psihopatologije)
- Psihijatrije ( odnosna patologija i psihodinamika)
- Lingvistike ( psiholingvistika i neurolingvistika)
- Akustike i elektroakustike
- Fonetike
- Neurologije ( klinička neuroogija,neurofiziologija,elektrofiziologija)
- ORL i audiologije
- Anatomije ,fiziologije i patologije govornog mehanizma
- Logopedije ( posebna znanja sa područja etiologije, metoda i tehnika
dijagnostike,i metoda i tehnika rehabilitacije verbalne komunikacije

3.2.3. Praktična znanja

- znanje i osposobljenost za kvantitativnu i kvalitativnu analizu poremećaja


verbalne komunikacije
- poznavanje i primena aparatura i instrumentalnih tehnika u logopedskoj
dijagnostici
- poznavanje i primena temeljnih i savremenih metoda tretiranja poremećaja
verbalne komunikacije u individualnom i grupnom obliku logopedskog rada
- poznavanje i primena aparatura, instrumantalnih tehnika i tehničkih pomagala
u logopedskoj praksi
- znanje i osposobljenost za organizaciju, planiranje, programiranje i obavljanje
logopedske delatnosti po područjima ( preventiva , dijagnostika, tretman i
protetika)
- znanje i osposobljenost za istraživački rad
- poznavanje oblika i davanje stručne pomoći
- poznavanje tehnike vodjenja dokumentacije, te registrovanja i deponovanja
podataka
8

5.5. REGISTRI I NOMRNKLATURE USLUGA U LOGOPEDSKOJ


DELATNOSTI

0.1) LOGOPEDSKA PREVENTIVA

Šifra Usluga Vreme

01.1. Sistematski logopedski pregled 30 min.


01.2. Trijažni logopedski pregled 30 min.
01.3. Logopedski savet u preventivi 20 min.
01.4. Logopedsko predavanje 40 min.

0.2) LOGOPEDSKA DIJAGNOSTIKA

02.1. Logopedska anamneza 30 min.


02.2. Logopedski intervju 20 min.
02.3. Prvi logopedski pregled sa anamnezom i trijažom 60+30
02.4. Ispitivanje i utvrdjivanje statusa govora 40 min.
02.5. Ispitivanje i utvrdjivanje statusa jezika 60 min.
02.6. Ispitivanje i utvrdjivanje statusa glasa 30 min.
02.7. Ispitivanje funkcije čitanja i pisanja 40 min.
02.8. Ispitivanje i utvrdjivanje statusa sluha 40 min.
02.9 Procena razvijenosti govorne pragmatike u procesu komunikacije 30 min.
02.10. Logopedski test 1 kategorije(jednostavne dg.metode,kraći
testovi i instrumenti za govor, jezik, glas, sluh, čitanje i pisanje) 30 min.
02.11. Logopedski testovi 2 kategorije 60 min.
02.12. Instrumentalni dijagnostički postupci 40 min.
02.13. Kontrolni logopedski pregled 30+20
02.14. Logopedski konzilijum 40 min.
02.15. Logopedska ekspertiza 60 min.
02.16. Sinteza nalaza i pisanje Dg.zaključka 30min.
02.17. Odredjivanje rehabilitacijskih mera sa prognostičkim
hipotezama 30 min.
02.18. Registrovanje i deponovanje dijagnostičkih podataka 15 min.

0.3) LOGOPEDSKI TRETMAN

03.1. Utvrdjivanje inicijalnog programa tretmana 20+10


03.2. Logopedski tretman jezika 30+30
03.3. Logopedski tretman govora 30+15
03.4. Logopedski tretman glasa 30+15
03.5. Logopedski tretman čitanja i pisanja 30+15
03.6. Logopedski tretman slušanja 20+20
9

03.7. Savet logopeda 15 min.


03.8. Instrumentalni logopedski tretman 30 min.
03.9. Evalutivni logopedski tretman 15 min.
03.10. Rehabilitacija uz primenu računara 30 min.
03.11. Automatska obrada podataka u tretmanu 20 min.
03.12. Registrovanje i deponovanje podataka o tretmanu 20 min.

0.4) LOGOPEDSKA PROTETIKA

04.1. Logopedsko utvrdjivanje indikacije sa specifikacijom 60 min.


O4.2. Logopedsko protetsko instruisanje 30 min.
04.3. Adaptivna protetska terapija 30 min.

NAPOMENE:

- Jedna logopedska seansa traje u proseku 30 minuta, sa manjim ili većim


odstupanjima, a u zavisnosti od vrste govorno-jezičkog poremećaja i
psihomotornog statusa pacijenta.
- Jedna logopedska seansa ima isto vremensko trajanje i u individualnom i u
grupnom logopedskom tretmanu.
- Grupni trtman se može izvoditi samo ako to dozvoljava klinička slika
govorno-jezičkog poremećaja i mentalni , i motorni status pacijenta.
- Patronažni oblik rada ( rad na terenu),primenjuje usluge pod istim šiframa,
sa jednakim vremenom i dozvoljenim vremenskimodstupanjima za vreme
utrošeno u putu, uz ostale dopunske materijalne troškove.
- Ukupan broj logopedskih seansi, u jednom radnom vremanu(danu),u
primarnoj zdravstvenoj zaštiti (domovi zdravlja i predškolstvo),jeste 6+1
logopat-a.
- Ukupan broj logopedskih seansi, u jednom radnom vremenu(danu), u
sekundarnoj zdravstvenoj zaštiti (zavodi,bolnice i specijalne bolnice,škole do
4-og razreda osnovnog obrazovanja), jeste 5+1 logopat-a.
- Ukupan broj logopedskih seansi, u jednom radnom vremenu(danu) u
tercijarnoj zdravstvenoj zaštiti ( klinike,instituti), jeste 4+1+1; u zavisnosti od
tipa govorno-jezičke patologije kojom se ustanova,tercijarne zdravstvene
zaštite bavi.
1
0
5.6. NORMATIVI U LOGOPEDSKOJ DELATNOSTI

1) Kadrovski normativi

a) Radni

- Logopedsku preventivu obavlja diplomirani logoped, optimalno uz pomoć


medicinske sestre i administrativnog radnika
- Logopedsku dijagnostiku obavlja logoped specijalista, logoped magistar
nauka i diplomirani logoped, uz saradnju elektroničara, fizičara, medicinske
sestre, laboratorijskog tehničara i administrativnog radnika
- Logopedski tretman obavlja logoped specijalist, logoped magistar nauka i
diplomirani logoped, optimalno uz saradnju lekara, elektroničara, fizičara,
medicinske sestre, laboratorijskog tehničara i administrativnog radnika
- Usluge u logopedskoj protetici obavlja logoped specijalist, logoped magistar
nauka i diplomirani logoped uz saradnju lekara, elektroničara, fizičara,
medicinske sestre, laboratorijskog tehničara i administrativnog radnika

b) Kvantitativni

- Logoped je član svakog stručnog tima koji obuhvata i rešava problematiku


patologije vrbalne komunikacije ( medicinski, psihološki, defektološki tim i
dr.)
- Logoped je ravnopravni stručni saradnik svake ustanove za decu
predškolskog uzrasta sa kapacitetom od 300 dece
- Logoped je ravnopravni stručni saradnik svake osnovne škole
- U skladu sa prihvaćenim medjunarodnim normama na 8000 stanovnika
neophodan je jeda diplomirani logoped, a na 50 000 stanovnika jedan
logoped specijalista, logoped sa poslediploskim studijama-magistar nauka.

2) RADNO-VREMENSKI NORMATIVI

- Bez obzira na karater radne organizacije u kojoj radi, logoped ima status
diplomiranog logopeda i njegov rad predstavlja deo delatnosti ustanove
- Radno vreme je identično sa vremenom ostalih radnika ustanove ( 7-og
stepena obrazovanja), a u skladu sa postojećim logopedskim normativima
- Bez obzira na karakter radne organizacije, neprekidni rad logopeda
( terapija, plan tretmana, prikupljanje i deponovanje podataka o
pacijentu)maksimalno iznosi 5 radnih sati
- Opis radnih zadataka radnog mesta logopeda, bez obzira na karakter radne
organizacije, zasniva se na opisu zanimanja i nomenklaturi usluga u
logopedskoj delatnosti, a koji su jedinstveni za celu zemlju.
1
1
3) PROSTORNI NORMATIVI

a) Ambulanta

- radna prostorija, kvadrature 16m2


- čekaonica kvadrature 12m2
- sanitarno-higijenski čvor

b) Kabinet

- dijagnostičko – protetske prostorije kvadrature 18m2


- terapijska,radna prostorija za svakog logopeda,ako se radi u jednoj smeni, a
jedna terapijska prostorija za dva logopeda ako se radi u dve smene
- pomoćna terapeutska šrostorija kvadrature 16m2, na dve terapeutske
prostorije
- instrumentalno tehničke radne prostorije , kvadrature 18m2
- prostorije rukovofdioca kabineta,18m2
- saradničke radne prostorije ,kvadrature 12m2
- administrativno pomoćna radna prostorija sa kartotetekom , kvadrature 20m2
- pomoćna prostorija- ostava-kvadrature 4m2
- sanitarni čvor sa kapacitetom odgovara veličini jednog kabineta
- čekaonica kvadrature 16m2 i poseban sanitarni čvor

4) NORMATIVI TEHNIČKE OPREME

a) Ambulanta

- radna prostorija;magnetofonon, kasetofon,CD pleyer, AB terapijska sredstva,


metronom, AB stimulativna sredstva, štoperica, špatule, sonde, didaktička
sredstve, logopedso ogledalo, sanitetski pribor

b) Kabinet

- dijagnostičko-protetska radna prostorija; logometrijska, logometrijska


tehnička sredstva, testovni materijal, audiološka aparatura i test materijal za
fonetsko-fonološku diskriminaciju
- pomoćna terapeutska prostorija. Auditivna, vizuelna i taktilno-kinestetska
sredstva didaktička i druga sredstva za terapeutske vežbe
1
2
- instrumentalno tehnička radna prostorija; elektroakustikična, elektronska i
procesorska, tehnika sredstva za dijagnostiku, tretman i naučno istraživanje u
oblasti patologije verbalne komunikacije
- saradničke radne prostorije:prema standardima za medicinske ambulante
odredjenog tipa, standardima za psihološke kabinetske ambulante odredjenog
tipa, standardima za psihološke kabinete i standardima za lingvističko-
fonološke radne prostorije.

5) NORMATIVI OPREME

a) Ambulanta

- Radna prostorija; radni sto, radna stolica, 2 stolice za odrasle adekvatan sto i
stolica za decu, ambulantni ležaj, orman, zidna polica, vitrina, telefon, pisaća
mašina, računar.
- Čekaonica; 2 klupe, dečje stolice, sto, vešalica, oglasna tabla

b) Kabinet

- dijagnostičko-protetska radna prostorija; radni sto, radna stolica, tiha


komora, 2 ormana, vitrine, zidne police, stolovi zaaparaturu, stolice, dečje
stolice, računar, pisaća mašina.
- Terapeutska radna prostorija; kao u ambulante
- Instrumentalno-tehnička radna prostorija : radni sto, radna stolica, 2
ormara, 2 vitrine, sto za aparaturu, 4 stolice, 2 dečje, stolice, pisača mašina,
računar, aparat za fotokopiranje
- Pomoćna terapeutska proatorija; kao radna prostorija u ambulanti
- Saradničke prostorije po standardima za medicinske ambulante,
psihodijagnostičke i lingvističko-fonetske kabinete
- Prostorija rukovodioca kabineta; radni sto, radna stolica, mali sto, 2 fotelje,
orman, vitrina, telefon, pisaća mašina, računar.
- Sala za sastanke.: veći sto, stolice, orman za biblioteku, vitrina, slajd aparat,
televizor, telefon i slično.
- Čekaonica kao u ambulanti

Svaka gore navedena prostorija ima protokole, i ostalu dokumentaciju,


predvidjenu zakonom i normativima radne organizacije.
1
3
6) ORGANIZACIJSKO - INSTITUSIONALNI NORMATIVI

Logopedska delatnost ostvaruje se putem neposrednog rada u:

- logopedskoj ambulanti
- logopedskom kabinetu
- logopedskom polikliničkom savetovalištu
- logopedskoj ustanovi ( zavod, institut, centar...)

Svi oblici organizacije logopedske delatnosti imaju status zdravstvene zaštite,


tj. zdravstvene delatnosti.