You are on page 1of 80

5

LEHEN HEZKUNTZA
Finkatzeko fitxak
1. fitxa 2. fitxa 3. fitxa 4. fitxa 5. fitxa 6. fitxa 7. fitxa 8. fitxa 9. fitxa 10. fitxa 11. fitxa 12. fitxa 13. fitxa 14. fitxa 15. fitxa 16. fitxa 17. fitxa 18. fitxa 19. fitxa 20. fitxa 21. fitxa 22. fitxa 23. fitxa 24. fitxa 25. fitxa 26. fitxa 27. fitxa 28. fitxa 29. fitxa 30. fitxa 31. fitxa 32. fitxa 33. fitxa 34. fitxa 35. fitxa 36. fitxa 37. fitxa 38. fitxa 39. fitxa 40. fitxa Zazpi zifrako zenbakiak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zazpi zifra baino gehiagoko zenbakiak. . . . . . . . . Erromatar zenbakiak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bi zifrako edo gehiagoko zenbakiez biderkatzea . Biderketaren banatze-propietatea . . . . . . . . . . . . . Eragiketa konbinatuak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Iritzirako kalkuluak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bi zifrako zatitzailea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hiru zifrako zatitzailea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aldaketak zatiketa baten gaietan . . . . . . . . . . . . . . Problemak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zatikiak: gaiak, irakurketa eta idazketa . . . . . . . . Zenbaki baten zatikia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zatikia banaketa gisa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zatikiak alderatzea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zatikiak batekoarekin alderatzea . . . . . . . . . . . . . Izendatzaile bereko zatikien arteko batuketa. . . . Izendatzaile bereko zatikien arteko kenketa . . . . Zenbaki arrunt baten zatiki baliokideak . . . . . . . . Zatiki baliokideak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Unitate hamartarrak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zenbaki hamartarrak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zenbaki hamartarrak alderatzea . . . . . . . . . . . . . Zatiki hamartarrak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ehunekoak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ehuneko-problemak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zenbaki hamartarren arteko batuketa . . . . . . . . . Zenbaki hamartarren arteko kenketa . . . . . . . . . . Hamartar bat zenbaki arrunt batez biderkatzea . 10ez, 100ez, 1.000z... zatitzea . . . . . . . . . . . . . . . . Problemak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Angeluen neurriak. Angelu lauak eta osoak . . . . . Angeluak marraztea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ondoz ondoko angeluak eta angelu auzokideak Angeluak eta 90-ko biraketak . . . . . . . . . . . . . . . Zuzenki baten erdibitzailea . . . . . . . . . . . . . . . . . . Angelu baten erdikaria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Poligonoak sailkatzea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Poligono erregularrak eta irregularrak . . . . . . . . . Zirkunferentzia eta zirkulua: elementuak . . . . . . . 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42

FINKATZEKO ETA ZABALTZEKO FITXAK

Matematika
41. fitxa 42. fitxa 43. fitxa 44. fitxa 45. fitxa 46. fitxa 47. fitxa 48. fitxa 49. fitxa 50. fitxa 51. fitxa 52. fitxa 53. fitxa 54. fitxa 55. fitxa 56. fitxa 57. fitxa 58. fitxa 59. fitxa 60. fitxa 61. fitxa 62. fitxa 63. fitxa 64. fitxa Triangeluak sailkatzea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Laukiak eta paralelogramoak sailkatzea . . . . . . . Simetria eta translazioa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Antzekotasuna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Metroaren multiploak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Metroaren azpimultiploak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Luzera-unitateen arteko loturak . . . . . . . . . . . . . . Litroaren multiploak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Litroaren azpimultiploak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Edukiera-unitateen arteko loturak . . . . . . . . . . . . . Gramoaren multiploak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gramoaren azpimultiploak . . . . . . . . . . . . . . . . . . Masa-unitateen arteko loturak . . . . . . . . . . . . . . . Neurri-unitateak lantzeko problemak . . . . . . . . . . Irudi baten azalera, karratua unitatea dela . . . . . Azalera-unitateak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Karratuaren eta laukizuzenaren azalera . . . . . . . Irudi konposatuen azalera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Erlojua . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orduak, minutuak eta segundoak . . . . . . . . . . . . Diruaren erabilera lantzeko problemak . . . . . . . . Aukera gehiago eta gutxiago . . . . . . . . . . . . . . . . Probabilitatea . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Batez bestekoa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66

Zabaltzeko fitxak
1. fitxa 2. fitxa 3. fitxa 4. fitxa 5. fitxa 6. fitxa 7. fitxa 8. fitxa 9. fitxa 10. fitxa 11. fitxa 12. fitxa 13. fitxa 14. fitxa 15. fitxa ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ ........................................ 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81

Erantzunak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

Zubia
Santillana

Finkatzeko

1
Izena
Gogoratu

Zazpi zifrako zenbakiak


Data

Zazpi zifrako zenbakiek milioikoak, ehun milakoak, hamar milakoak, milakoak, ehunekoak, hamarrekoak eta batekoak izaten dituzte.

1. Inguratu adierazitako zenbakia. Milioi bat Hiru milioi eta berrehun mila Bost milioi ehun eta berrogeita hamar mila Bederatzi milioi eta laurogeita hemeretzi mila 2. Idatzi nola irakurtzen diren zenbakiak.

1.000.000 3.020.000 5.150.000 9.990.000

10.000 32.000 515.000 990.000

100.000 3.200.000 5.000.150 9.099.000

3.000.000 7.500.032 4.070.125 6.008.295

c c c c

3. Idatzi zifren bidez.

Bi milioi laurehun eta bost mila ehun eta bat Bost milioi zazpi mila hirurehun eta laurogeita hemeretzi Zortzi milioi laurogeita hamar mila bederatziehun eta bi Bederatzi milioi eta ehun

c c c c

4. Idatzi deskonposizioa eta nola irakurtzen den. 8.905.890


2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

8 milioiko 1 8.000.000 Irakurketa: 1

EM 1

HM 1 1

M1 1

E1

H1 1

Finkatzeko

2
Izena
Gogoratu

Zazpi zifra baino gehiagoko zenbakiak


Data

Zortzi zifrako zenbakiek hamar milioikoak, milioikoak, ehun milakoak, hamar milakoak, milakoak, ehunekoak, hamarrekoak eta batekoak izaten dituzte. Bederatzi zifrako zenbakiek ehun milioikoak, hamar milioikoak, milioikoak, ehun milakoak, hamar milakoak, milakoak, ehunekoak, hamarrekoak eta batekoak izaten dituzte.

1. Irakurri eta inguratu zenbakiak. Horia Berdea Urdina Bederatziehun eta berrogeita hamar milioi eta bost mila. 12.000.202 79.000.099 950.005.000 Hirurogeita hemeretzi milioi eta laurogeita hemeretzi. 12.202.002 Hamabi milioi berrehun eta bi. 950.050.000

2. Idatzi zifren bidez:

Berrogei milioi laurehun eta lau mila eta laurehun Seiehun eta bederatzi milioi bostehun mila eta berrogei Laurogeita hamar milioi seiehun eta hogeita hamar mila eta hiru

c c c

3. Osatu zenbaki bakoitzaren deskonposizioa eta adierazi nola irakurtzen den. 58.150.201

5 H milioiko 1 8 milioiko 1 50.000.000 1 Irakurketa:

707.909.087

E milioiko 1

Irakurketa:

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

3
Izena
Gogoratu

Erromatar zenbakiak
Data

Zenbakiak erromatar zenbakitan idazteko, erabili taulako zazpi letra larriak. Letra bakoitzak zenbakizko balio bat du. I
.

V
.

X
.

L
.

C
.

D
.

M
.

10

50

100

500

1.000

1. Aplikatu adierazitako araua eta idatzi zenbaki bakoitzaren balioa.

Batuketaren araua Letra bat balio handiagoko edo bereko beste baten eskuinean badago, bien balioa batzen da.

XXVI LV CLXII DCCXV

c c c c c c c c c c c c

Kenketaren araua I, X eta C letrak balio handiagoko letren ezkerrean idatzita badaude, letra handien balioari bestearena kendu behar zaio.

MLIV CDXIII XCI MCCXIX

Biderketaren araua Letra baten edo batzuen gainean idatzitako marra batek balioa 1.000z biderkatzen du.

IV IXD CDL XVICI

2. Idatzi erromatar zenbakitan.


75 26 47 98 59

c c c c c

618 524 603 960 409

c c c c c

5.527 4.900 7.701 15.028 11.953

c c c c c
5

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

4
Izena
Gogoratu

Bi zifrako edo gehiagoko zenbakiez biderkatzea


Data

1.427 3 194 biderketa kalkulatzeko, hau egin behar duzu: 1. Egin 1.427 3 4. 2. Egin 1.427 3 9 eta idatzi biderkadura, eskuinaldean hutsune bat utziz. 3. Egin 1.427 3 1 eta idatzi biderkadura, eskuinaldean hutsune bat utziz. 4. Egin biderkaduren arteko biderketa. 1. Kalkulatu biderketa hauek. 277 3437 1 1 3527 3164 1 46813 3 528 1427 3194 5708 128438 1142708 276838

2. Kokatu zenbakiak eta kalkulatu. Kontuan izan biderkagaietako bat zeroz amaitutako zenbakia dela. 3.542 3 890 7.619 3 230

3. Kokatu zenbakiak eta kalkulatu. Kontuan izan biderkagaietako bat tartean zero bat duen zenbakia dela. 12.564 3 406 26.417 3 604

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

5
Izena
Gogoratu

Biderketaren banatze-propietatea
Data

Biderketaren banatze-propietatea batuketarekiko. Batuketa bat zenbaki batez biderkatzeko, batugai bakoitza bider zenbaki hori egin eta lortutako biderkaduren arteko batuketa egin behar da. 2 3 (5 1 8) 5 2 3 5 1 2 3 8 5 10 1 16 5 26

Biderketaren banatze-propietatea kenketarekiko. Kenketa bat zenbaki batez biderkatzeko, kenketako gai bakoitza bider zenbaki hori egin eta lortutako biderkaduren arteko kenketa egin behar da. 3 3 (7 2 4) 5 3 3 7 2 3 3 4 5 21 2 12 5 9

1. Aplikatu biderketaren banatze-propietatea batuketarekiko eta osatu.


4 3 (3 1 7) 5 3 3 (5 1 8) 5 6 3 (4 1 9) 5 7 3 (2 1 6) 5 9 3 (8 1 3) 5

2. Aplikatu biderketaren banatze-propietatea kenketarekiko eta osatu.


3 3 (5 2 4) 5 5 3 (8 2 3) 5 7 3 (7 2 6) 5 9 3 (9 2 2) 5 8 3 (6 2 5) 5

3. Idatzi falta diren zenbakiak eta ikurrak, eta kalkulatu emaitzak.


43(

1 3) 5

3 2 1 4 3 3 5 3 3 9 2 5

3 (5 1 6) 5 7 3 (8 53( 3) 5 2 4) 5

3 3 6 5 3 3 5 4 5 7

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

6
Izena
Gogoratu

Eragiketa konbinatuak
Data

Parentesirik gabeko eragiketa konbinatuetan, biderketak ebazten dira aurrena, eta ondoren, batuketak eta kenketak, eragiketan dauden ordenan. Parentesidun eragiketa konbinatuetan, parentesiaren barruko eragiketak ebatzi behar dira lehenengo; ondoren, biderketak egin behar dira, eta azkenik, batuketak eta kenketak.

1. Kalkulatu parentesirik gabeko eragiketa konbinatu hauek.

72516

53722

91734

2. Kalkulatu parentesidun eragiketa konbinatu hauek.

3. Kalkulatu.

319245 7 1 (3 1 3) 5 518325 12 2 6 1 7 5

4. Begiratu kalkulu hauei eta idatzi zuzen gaizki ebatzita daudenak.

72213572552

6 1 4 3 5 5 10 3 5 5 50

6 1 (1 1 4)

(7 2 5) 3 3

5 3 (8 2 5)

11 2 7 1 8 5 35 2 (10 2 7) 5 6 3 6 1 10 5 5 1 (13 2 8) 5

9 2 (7 1 2) 5 9 2 5 5 4

3 3 (8 2 3) 5 24 2 3 5 21

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

7
Izena
Gogoratu

Iritzirako kalkuluak
Data

Batuketak iritzira kalkulatzeko, batugaiak hurbildu eta batu egin behar ditugu. Kenketak iritzira kalkulatzeko, kenkizuna eta kentzailea hurbildu, eta kenketa egin behar dugu. Biderketak iritzira kalkulatzeko, biderkagaietako bat hurbildu, eta ondoren, beste biderkagaiaz biderkatu behar dugu.

1. Kalkulatu iritzira, adierazitako unitatera hurbilduz. Ehunekoetara Milakoetara

3510 15102

c c
1

45090 198586

c c
1

6743 22678

c c
2

67223 244921

c c
2

5066 3 9

c c
3 3

3674 5

c c
3

2. Irakurri eta kalkulatu. Abeletxe batean, 2.450 litro esne ekoizten dituzte egunero. 1.789 litro saldu eta gainerakoak gazta egiteko erabiltzen dituzte. Zenbat litro inguru erabiltzen dira gazta egiteko? Bordatxo jatetxean, patata-tortilla bat egiteko, 5 arrautza erabiltzen dituzte. Zenbat arrautza beharko dituzte, gutxi gorabehera, 356 patata-tortilla egiteko?

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

8
Izena
Gogoratu

Bi zifrako zatitzailea
Data

Zatikizunaren lehen bi zifrek zatitzailea baino zenbaki handiagoa edo zenbaki bera osatzen badute, zatikizunaren bi zifra horiek hartzen dira zatitzen hasteko. Zatikizunaren lehen bi zifrek zatitzailea baino zenbaki txikiagoa osatzen badute, zatikizunaren lehen hiru zifrak hartzen dira zatitzen hasteko.

1. Idatzi zenbakiak eta kalkulatu. 7.104 : 32 4.325 : 27

9.136 : 42

5.640 : 15

3.216 : 48

6.054 : 63

4.287 : 76

3.772 : 92

10

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

9
Izena
Gogoratu

Hiru zifrako zatitzailea


Data

Zatitzailea hiru zifrako zenbakia bada, zatikizunaren lehen hiru zifrak hartzen dira zatitzen hasteko. 1. Idatzi zenbakiak eta kalkulatu. 23.874 : 213

58969 324 2656 182 0649 001

89.665 : 512

71.534 : 624

58.462 : 158

91.468 : 457

32.247 : 246

66.465 : 315

95.392 : 739

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

11

Finkatzeko

10
Izena
Gogoratu

Aldaketak zatiketa baten gaietan


Data

Zatiketa bateko zatikizuna eta zatitzailea zenbaki beraz biderkatuz edo zatituz gero, zatidura ez da aldatzen, baina hondarra zenbaki horrez biderkatuta edo zatituta geratuko da. 1. Kalkulatu eta erantzun. 52 24 Biderkatu 2z zatikizuna eta zatitzailea.

Aldatu al da zatidura? Aldatu al da hondarra? Nola aldatu da?

327 18

Zatitu 3z zatikizuna eta zatitzailea.

Aldatu al da zatidura? Aldatu al da hondarra? Nola aldatu da?

428 24

Biderkatu 4z zatikizuna eta zatitzailea.

Aldatu al da zatidura? Aldatu al da hondarra? Nola aldatu da?

625 45

Zatitu 5ez zatikizuna eta zatitzailea.

Aldatu al da zatidura? Aldatu al da hondarra? Nola aldatu da?

12

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

11
Izena
Gogoratu

Problemak
Data

Hona hemen problema bat ebazteko urratsak:


Enuntziatua eta horretan proposatzen den galdera ulertzea. Zer eragiketa egin behar diren pentsatzea. Eragiketak egitea. Erantzuna zuzena dela egiaztatzea.

1. Ebatzi problema hauek.

300 litroko andel batetik, 5 litroko 18 ontzi betetzeko olioa atera dugu. Zenbat olio geratzen da andelean?

Erantzuna:

Gozoki-fabrika batean, 16.864 txikle sartu behar dira 124 txikleko poltsatan. Zenbat poltsa beharko dituzte?

Erantzuna:

Auto bat erosteko, Ikerrek 5.833 -ko sarrera ordaindu du, eta 171 -ko 36 kuota ordaindu beharko ditu. Zenbat balio du autoak?

Erantzuna:
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

13

Finkatzeko

12
Izena
Gogoratu

Zatikiak: gaiak, irakurketa eta idazketa


Data

Zatiki baten gaiak zenbakitzailea eta izendatzailea dira: Izendatzaileak batekoa zenbat zati berdinetan zatitzen den adierazten du. Zenbakitzaileak batekotik zenbat zati berdin hartzen diren adierazten du. Zatiki bat irakurtzeko, zenbakitzailearen izena esan behar dugu lehenengo eta behin, eta ondoren, izendatzailearen izena, -(r)en atzizkiarekin.

1. Begiratu eta erantzun.


Zer zatiki adierazten dute lauki grisek? Zein da zatiki horren zenbakitzailea? Zer adierazten du zenbakitzaileak?

Zein da zatikiaren izendatzailea? Zer adierazten du izendatzaileak?

2. Idatzi zer zatikik adierazten duen irudi bakoitzeko zati koloreztatua.

3. Koloreztatu irudi bakoitzean adierazten den zatikia. Ondoren, idatzi nola irakurtzen den zatiki bakoitza. 6 16

c
sei hamaseiren

10 24

7 18

15 27

14

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

13
Izena
Gogoratu

Zenbaki baten zatikia


Data

Zenbaki baten zatikia kalkulatu nahi badugu, hau egin behar dugu: 1. Zenbakia bider zenbakitzailea egin. 2. Biderketa horren emaitza zati izendatzailea egin. Esaterako: 36ren 4 6 36 3 4 5 144 144 : 6 5 24

1. Kalkulatu.

12ren 24ren 18ren 36ren 42ren

2 3 3 4 4 6 2 9 5 7

c c c c c

2. Irakurri eta ebatzi. Ikerrek 80 kromoko bilduma du. Bildumako kromoen bi bosten landareenak dira. Landareen zenbat kromo ditu Ikerrek?

Eleneren ikasgelan, 30 ikasle daude. Ikasleen hiru bostenek igeriketa egiten du. Zenbat ikaslek egiten dute igeriketa?

Aintzanek 72 loreko sorta erosi du. Loreen bost zortziren arrosak dira, eta gainerakoak, zitoriak. Zenbat arrosa eta zenbat zitori daude sortan?
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

15

Finkatzeko

14
Izena
Gogoratu

Zatikia banaketa gisa


Data

Zatikiak zatiketak adierazteko modu bat dira. Zatikiaren zenbakitzailea zatikizuna da, eta izendatzailea, zatitzailea. 3 Adibidez: c 3:4 4

1. Egin marrazkiak eta idatzi zer zatiki dagokion pertsona bakoitzari.

Banatu zati berdinetan 3 tarta 4 pertsonaren artean.

Banatu zati berdinetan 2 enpanada 6 pertsonaren artean.

Pertsona bakoitzari tartaren dagokio.

Pertsona bakoitzari enpanadaren dagokio.

Banatu zati berdinetan 5 pizza 8 pertsonaren artean.

Banatu zati berdinetan 4 flan 5 pertsonaren artean

Pertsona bakoitzari pizzaren dagokio.

Pertsona bakoitzari flanaren dagokio.

Banatu zati berdinetan 6 opil 8 pertsonaren artean.

Banatu zati berdinetan 14 bizkotxo 20 pertsonaren artean.

Pertsona bakoitzari opilaren dagokio. 16

Pertsona bakoitzari bizkotxoaren dagokio.


2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

15
Izena
Gogoratu

Zatikiak alderatzea
Data

Bi zatikik edo gehiagok izendatzaile berbera badute, zenbakitzailerik 5 3 handieneko zatikia da handiena. Esaterako: > 7 7 Bi zatikik edo gehiagok zenbakitzaile berbera badute, izendatzailerik 11 11 txikieneko zatikia da handiena. Esate baterako: > 4 9

1. Lehenik, idatzi irudi bakoitzean koloreztatutako zatiari dagokion zatikia. Ondoren, alderatu eta osatu.

4 6

>

3 6

2. Lehenik, idatzi kolore bakoitzeko zatiari dagokion zatikia. Ondoren, alderatu eta osatu.

4 8

<

4 6

3. Idatzi < edo > dagokion lekuan. 6 8 27 15 7 8 27 11 12 5 14 8 14 5 7 8 24 6 34 17 16 6 34 25 2 23 36 9 2 27 23 9 17

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

16
Izena
Gogoratu

Zatikiak batekoarekin alderatzea


Data

Zatiki baten zenbakitzailea eta izendatzaileak berdinak badira, 3 zatiki hori batekoaren berdina da. Adibidez: 51 3 Zatiki baten zenbakitzailea izendatzailea baino txikiagoa bada, 3 zatiki hori batekoa baino txikiagoa da. Esaterako: <1 5 Zatiki baten zenbakitzailea izendatzailea baino handiagoa bada, 6 zatiki hori batekoa baino handiagoa da. Esate baterako: >1 3

1. Idatzi zer zatikik adierazten duen zati koloreztatua. Ondoren, alderatu batekoarekin.

4 6

4 6

2. Adierazi zatiki bakoitza eta osatu.

12 12

10 8

4 7

12

12

12 12

10

10 8

3. Alderatu eta idatzi dagokion ikurra. 2 4 7 9 18 1 3 3 15 15 1 14 2 10 6 1 12 14 9 9 1

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

17
Izena
Gogoratu

Izendatzaile bereko zatikien arteko batuketa


Data

Izendatzaile bereko bi zatikiren edo gehiagoren arteko batuketa egiteko, zenbakitzaileak batu eta izendatzaile bera utzi behar da. 1. Osatu eta kalkulatu zer zatikik adierazten duen irudi bakoitzean koloreztatutako zatia.

c c
4 8 1 5 1 5

c c

c c c
1 2. Kalkulatu. 10 4 6 9 1 2 4 7 9 5 9 11 2 8 1 15 11 23 8 5 17 8 6 17 1 3 8 12 17 5 1 5 1 1 5

c c c

3. Irakurri eta ebatzi. Anderrek tomateak landatu ditu baratzearen bederatzi hamabostenetan, eta piperrak, hiru hamabostenetan. Baratzearen zer zatiki landatu du guztira?
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

19

Finkatzeko

18
Izena
Gogoratu

Izendatzaile bereko zatikien arteko kenketa


Data

Izendatzaile bereko bi zatikiren arteko kenketa egiteko, zenbakitzaileen arteko kenketa egin eta izendatzaile bera utzi behar da.

1. Margotu, marratu eta kalkulatu kendura. 5 8 2 3 8 4 6 2 1 6 7 9 2 2 9

5 8

3 8

2. Kalkulatu. 6 7 9 10 2 3 7 3 10 5 12 15 27 31 2 9 15 15 31 5 16 28 16 20 2 13 28 5 20 5

3. Idatzi falta den zenbakia. 11 15 2 5 4 15 5 17 36 19 23 2 5 12 23 7 36 51 27 44 2 5 9 44 27 51

15 10 17

23 23 36

44 28 51

17

4. Irakurri eta ebatzi. Gaur goizean, Koldok gaztaren hiru kilo laurden erosi ditu, eta Martak, berriz, Koldok baino kilo laurdena gutxiago. Zenbat gazta erosi du Martak? 20
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

19
Izena
Gogoratu

Zenbaki arrunt baten zatiki baliokideak


Data

Zatiki baten zenbakitzailea zati izendatzailea egitean zatidura zehatza bada, zatiki hori zenbaki arrunt baten baliokidea da. Zenbaki arrunt hori zatiketaren 18 5 18 : 6 5 3 emaitza da. Adibidez: 6 1. Kalkulatu zatiki bakoitzaren zenbaki arrunt baliokidea. 15 5 96 4 5 15 : 5 5 63 7 72 3 5 5 81 9 115 5 5 5

2. Kasu bakoitzean, inguratu zenbaki arrunt baten zatiki baliokideak. 93 68 4 2 84 7 110 5 14 96 8 4 65 3

75 4

91 6

117 9

3. Kalkulatu zatiki bakoitzaren zenbaki arrunt baliokidea.


Hogeita lau heren Hogeita hamar bosten Hirurogeita hamabi seiren Laurogeita hamasei laurden

c c c c

4. Begiratu. Ondoren, erantzun.

Meloia.

18 6

kg

Patatak.

25 5

kg

Laranjak.

4 2

kg

Zein produktuk du 2 kiloko pisua? Zein produktuk du 3 kiloko pisua? 21

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

20
Izena
Gogoratu

Zatiki baliokideak
Data

Bi zatikik edo gehiagok batekoaren zati berbera adierazten badute, zatiki horiek baliokideak dira. Bi zatiki baliokideak diren egiaztatzeko, biderketa gurutzatua egin behar dugu. Bi biderketek emaitza bera badute, zatikiak baliokideak dira. 4 8 eta 16 32

4 3 32 5 128 8 3 16 5 128

1. Idatzi zer zatikik adierazten duen irudi bakoitzeko zati koloreztatua. Ondoren, osatu. . 4 8 Badira baliokideak; izan ere, 1 3 8 5 8 eta 4 3 2 5 8. 1 eta 2

eta

. baliokideak; izan ere

eta

. baliokideak; izan ere

eta

. baliokideak; izan ere

2. Kalkulatu zatiki bakoitzaren hiru zatiki baliokide.

3 10 2 7 9 12

c c c
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

22

Finkatzeko

21
Izena
Gogoratu

Unitate hamartarrak
Data

Hamarrena, ehunena eta milarena unitate hamartarrak dira. 1 bateko 5 10 hamarren 5 100 ehunen 5 1.000 milaren 1. Osatu.

1 bateko 5 3 bateko 5 6 bateko 5 9 bateko 5

hamarren 5 hamarren 5 hamarren 5 hamarren 5

ehunen 5 ehunen 5 ehunen 5 ehunen 5

milaren milaren milaren milaren

2. Adierazi kasu bakoitzean eskatzen den unitate hamartarrean.

2 bateko eta 6 hamarren 5 20 1 6 5 5 bateko eta 31 hamarren 5 7 bateko eta 12 hamarren 5 9 bateko eta 15 ehunen 5 6 bateko eta 5 ehunen 5 3 bateko eta 22 ehunen 5 4 bateko eta 36 milaren 5 2 bateko eta 212 milaren 5 8 bateko eta 705 milaren 5

hamarren

Hamarrenetan

ehunen

Ehunenetan

milaren

Milarenetan

3. Idatzi zatiki gisa eta zenbaki hamartar gisa.


9 hamarren 5 ehunen 6 milaren 3 hamarren 4 ehunen 8 milaren

9
Zatikia Zenbaki hamartarra

10 0,9

4. Idatzi zatiki gisa eta zenbaki hamartar gisa.


30 hamarren 14 ehunen 19 milaren

c c c
23

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

22
Izena
Gogoratu

Zenbaki hamartarrak
Data

Zenbaki hamartar batek bi zati ditu:


Zati osoa, komaren ezkerraldean Zati hamartarra, komaren eskuinaldean

c 5,23 c 5,23

1. Zenbaki bakoitzean, inguratu gorriz zati osoa eta urdinez zati hamartarra. 2,34 12,5 4,08 45,123 6,099 13,098

2. Osatu zenbaki hauen deskonposizioa. 17,8 406,04 3,724

Zati osoa E H B h

Zati hamartarra e m

3. Idatzi nola irakurtzen den zenbaki bakoitza.


24,6 20,86 2,437 132,9 103,09 5,096

c c c c c c

24 koma 6 edo 24 bateko eta 6 hamarren.

4. Idatzi zenbaki hamartar hauek.


9 bateko eta 5 hamarren 53 bateko eta 5 milaren 12 bateko eta 5 ehunen

c c c

7 koma 63 18 koma 015 403 koma 1

c c c

24

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

23
Izena
Gogoratu

Zenbaki hamartarrak alderatzea


Data

Zenbaki hamartarrak alderatzeko, zati osoak alderatu behar dira lehenik. Berdinak badira, hamarrenak, ehunenak alderatu behar dira.

1. Idatzi > edo < dagokion lekuan.


23,5 15,3 32,09

23,7 15,49 32,1

18,62 21,32 47,008

18,23 21,321 47,009

47,025 64,153 56,05

47,125 64,15 56,005

2. Inguratu lauki bakoitzeko zenbakirik handiena.

2,14

2,16

3,01 3,11 8,028

8,018 8,008

9,102 9,012 9,02

2,162

3,12

3. Ordenatu zenbaki hamartar hauek. Txikienetik handienera Handienetik txikienera

6,42
64,2

4,62

11,143
11,13

11,138
11,142

0,642

6,24

11,108

4. Kasu bakoitzean, idatzi hiru zenbaki.


12,8 baino handiagoak, zati osoa 12 dutenak. 23,92 baino txikiagoak, zati osoa 23 dutenak. 27,829tik gorakoak eta 27,86tik beherakoak. 13,1etik beherakoak eta 13,06tik gorakoak.

c c c c
25

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

24
Izena
Gogoratu

Zatiki hamartarrak
Data

Zatiki hamartarrak izendatzailea 10, 100, 1.000 duten zatikiak dira. 1. Inguratu zatiki hamartarrak. 3 9 6 16 1 7 8 100 3 1.000 5 8 7 10.000

2. Idatzi zatiki hamartar bakoitzari dagokion zenbaki hamartarra.


Zatiki Zenbaki hamartarra hamartarra Zatiki Zenbaki hamartarra hamartarra Zatiki Zenbaki hamartarra hamartarra

3.333 1.000 333 1.000 33 1.000 3 1.000 3. Osatu.


Ehunenak

4.230 100 423 100 42 100 4 100

801 10 801 100 801 1.000 8.001 100

Zatiki Zenbaki hamartarra hamartarra

Milarenak

Zatiki Zenbaki hamartarra hamartarra

27 ehunen 275 ehunen 2.756 ehunen 690 ehunen 6.901 ehunen 4. Osatu.
Zenbaki hamartarra Zatiki hamartarra

54 milaren 548 milaren 5.485 milaren 305 milaren 3.505 milaren

1.390 13.900 10

139

13,9

1,39

26

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

25
Izena
Gogoratu

Ehunekoak
Data

Ehunekoak izendatzailea 100 duten zatikiak dira.

1. Osatu kolore bakoitzak adierazten duen ehunekoa.

c c

60 100

5 % 60 5

c ehuneko 60. c

c c

5 5

c c

2. Idatzi zatiki bakoitza ehuneko gisa. 34 100 5 28 100 5 47 100 5 75 100 5

3. Idatzi ehuneko hauek zatiki gisa.

% 12 5 % 23 5

% 38 5 % 64 5

% 81 5 % 96 5

4. Osatu taula hau.


Ehunekoa Irakurtzeko modua Zatikia Zenbaki hamartarra Esanahia

% 10 Ehuneko 10 10 100 0,1 100etik 10

% 27 Ehuneko 63 14 100

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

27

Finkatzeko

26
Izena
Gogoratu

Ehuneko-problemak
Data

Zenbaki baten ehunekoa kalkulatzeko, zenbaki hori ehunekoaz biderkatu eta, ondoren, 100ez zatitu behar da. 10 3 120 Adibidez: 120ren % 10 5 5 12 100 1. Irakurri eta ebatzi.

Kanpaleku batean, 800 pertsona daude. % 30 haurrak dira. Zenbat haur daude kanpalekuan?

Laidaren ikastetxean, 400 ikasle daude. Ikasleen % 18k informatika ikasten du. Zenbat ikaslek ikasten dute informatika?

Parke batean, 200 zuhaitz daude. Zuhaitzen % 35 pinuak dira, eta gainerakoak, makalak. Zenbat makal daude parkean?

Ainarak ontzi-garbigailu bat eta labe bat erosi ditu, 564 -an eta 636 -an, hurrenez hurren. % 12ko deskontua egin diote. Zenbat ordaindu du guztira?

28

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

27
Izena
Gogoratu

Zenbaki hamartarren arteko batuketa


Data

Zenbaki hamartarren arteko batuketak egiteko, ordena bereko zenbakiak zutabe berean idatzi behar dira lehenengo. Ondoren, zenbaki arruntak balira bezala egingo da batuketa, eta emaitzan, koma bat idatzi behar da komen zutabean. 1. Kalkulatu. 3,87 1 12,09 218,7 1 5,136

HBhe 3, 8 7 1 1 2, 0 9

34,8 1 234,08

378,9 1 258,793

385,108 1 2.304,6

18,23 1 694,547

23,28 1 5,123 1 342,7

32,7 1 0,967 1 574,02

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

29

Finkatzeko

28
Izena
Gogoratu

Zenbaki hamartarren arteko kenketa


Data

Zenbaki hamartarren arteko kenketak egiteko, ordena bereko zenbakiak zutabe berean idatzi behar dira, eta beharrezkoa izanez gero, zeroak gehituko dira. Ondoren, zenbaki arruntak balira bezala egin behar da kenketa, eta emaitzan, koma bat idatziko dugu komen zutabean. 1. Kalkulatu. 67,3 2 56,52 325,46 2 6,247

HBhe 6 7, 3 0 2 5 6, 5 2

45,8 2 4,08

156,6 2 107,75

86,73 2 3,096

60,02 2 27,204

963,28 2 45,6

409,238 2 324,23

30

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

29
Izena
Gogoratu

Hamartar bat zenbaki arrunt batez biderkatzea


Data 4,6 4 33 6 2784 13928 1 6 7,0 4

Zenbaki hamartar bat zenbaki arrunt batez biderkatzeko, biak arruntak balira bezala egin behar da biderketa. Gero, emaitzari koma jartzean, zenbaki hamartarrak dituen adina zifra hamartar utzi behar dira komaren eskuinean. 1. Kalkulatu. 6,7 3 6 1,8 3 32

92,45 3 64

1,06 3 43

83,48 3 307

36,423 3 729

8,57 3 354

0,17 3 604

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

31

Finkatzeko

30
Izena
Gogoratu

10ez, 100ez, 1.000z... zatitzea


Data

Zenbaki arrunt bat 10ez, 100ez, 1.000z... zatitzeko, zenbaki horretan komaz bereizi behar dira, eskuinetik hasita, batekoaren atzetik dagoen zero kopurua adina zifra hamartar. Beharrezkoa bada, gehitu zeroak.

1. Kalkulatu.

5 : 10 5 8 : 10 5 63 : 10 5 834 : 10 5 3.015 : 10 5

6 : 100 5 19 : 100 5 83 : 100 5 607 : 100 5 4.823 : 100 5

3 : 1.000 5 54 : 1.000 5 79 : 1.000 5 746 : 1.000 5 8.905 : 1.000 5

2. Kalkulatu.

2,5 : 10 5 3,8 : 10 5 47,86 : 10 5 559,02 : 10 5 0,092 : 10 5

32,6 : 100 5 572,7 : 100 5 824,09 : 100 5 23,86 : 100 5 7,308 : 100 5

626,2 : 1.000 5 503,4 : 1.000 5 682,45 : 1.000 5 7.673,03 : 1.000 5 208,7 : 1.000 5

3. Osatu segida hauek. 6.830 2.652


: 10 : 10 : 10 : 10

: 100

: 100

: 100

4. Irakurri eta kalkulatu

Zaku batean, 25,5 kg arroz ditugu. Arroz hori kilo kopuru bereko 10 paketetan banatu dugu. Zenbat kilo arroz sartu ditugu pakete bakoitzean?

32

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

31
Izena
Gogoratu

Problemak
Data

Problema bat ebazten hasi aurretik:


Irakurri enuntziatua arretaz. Hausnartu eragiketa bat ala gehiago egin behar duzun. Idatzi zer eragiketa egin behar dituzun.

1. Aztertu prezioak eta ebatzi.


PREZIOAK LITROKO Super gasolina Berunik gabeko gasolina A gasolioa B gasolioa C gasolioa 1,10 0,88 0,82 0,64 0,56

Zer balio dute 10 litro gasolinak? Eta 100 litrok?

Zenbat balio dute 8 litro A gasoliok?

Zenbat balio dute 5 litro B gasoliok eta 4 litro C gasoliok?

Zer alde dago gasolina garestienaren eta merkeenaren artean?

2. Ebatzi. Anek 2,5 litro laranja-zuku zuen pitxer batean, eta 0,75 litro beste pitxer batean. Zukua 10 edalontzitan banatu du, eta kantitate bera bota du edalontzietan. Zenbat litro zuku bota du edalontzi bakoitzean?
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

33

Finkatzeko

32
Izena
Gogoratu

Angeluen neurriak. Angelu lauak eta osoak


Data

Angeluak gradutan neurtzen dira, eta horretarako, angelu-garraiagailua erabiltzen da. Angelu lauak 180 ditu, eta haren aldeak zuzen berean daude. Angelu osoak 360 ditu, eta haren aldeek bat egiten dute.

1. Lotu. Angelu zuzena Angelu laua Angelu osoa


180 ditu 360 ditu 90 ditu

Haren aldeek bat egiten dute Haren aldeak elkarzutak dira Haren aldeak zuzen berean daude

2. Neurtu angelu bakoitza angelu-garraiagailu batez eta idatzi zer motatakoa den.

3. Lotu haur bakoitza eta marraztu duen angelua.


90 eta 200 arteko angelua marraztu dut. 60 eta 120 arteko angelua marraztu dut. Ahal den angelurik handiena marraztu dut.

34

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

33
Izena
Gogoratu

Angeluak marraztea
Data

Angelu bat marrazteko, hau egin behar duzu: 1. Marraztu, erregelaz, jatorria A puntuan duen zuzenerdi bat. 2. Kokatu angelu-garraiagailua, zentroa A puntuan duela eta zuzenerdia 0 graduko markatik pasatzen dela. 3. Bilatu, angelu-garraiagailuan, marraztu nahi den angelua adibidez, 0-koa, eta egin marka txiki bat. 4. Marraztu beste zuzenerdi bat, jatorria A puntuan duena eta markatik pasatzen dena.

1. Marraztu 60-ko angelu bat, jarraibideak kontuan harturik.

Marraztu zuzenerdi bat. Kokatu angelu-garraiagailua. Markatu angeluaren neurria. Marraztu beste zuzenerdia.

2. Marraztu angelu hauek. A 5 50 B 5 105 C 5 127

D 5 62

E 5 30

F 5 80

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

35

Finkatzeko

34
Izena
Gogoratu

Ondoz ondoko angeluak eta angelu auzokideak


Data

Ondoz ondoko angeluek erpina eta alde bat komunak dituzte. Angelu auzokideak komunak ez diren aldeak zuzen berean dituzten ondoz ondoko angeluak dira.

1. Osatu.

Komunak ez diren aldeak zuzen berean dituzten ondoz ondoko angeluak: Erpina eta alde bat komunak dituzten angeluak:

c c

2. Idatzi ondoz ondoko angelua edo angelu auzokidea, dagokionean.

3. Gainmarratu. gorriz urdinez Ondoz ondoko bi angelu Bi angelu auzokide

4. Egin bi angelu auzokide eta ondoz ondoko bi angelu.

36

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

35
Izena
Gogoratu

Angeluak eta 90-ko biraketak


Data

90-ko biraketa

180-ko biraketa

270-ko biraketa

360-ko biraketa

angelu zuzena

angelu laua

angelu osoa

1. Begiratu katuari eta esan zein pilota ikusiko duen biraketa bakoitza egitean. Eskuinaldera 90 biratu. Ezkerraldera 90 biratu. Eskuinaldera 180 biratu. Ezkerraldera 270 biratu. Eskuinaldera 360 biratu. Ezkerraldera 360 biratu.

2. Marraztu zer posiziotan egongo den palanka biraketa bakoitza egin ondoren. Eskuinaldera 90 biratu

Eskuinaldera 180 biratu

Eskuinaldera 270 biratu

Ezkerraldera 360 biratu 37

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

36
Izena
Gogoratu

Zuzenki baten erdibitzailea


Data

Zuzenki baten erdiko puntutik pasatzen den zuzen zuta da erdibitzailea.

1. Inguratu zutak diren zuzenak.

2. Adierazi zuzenki bakoitzaren erdiko puntua.

Orain, egin zuzenki horietako bakoitzaren erdibitzailea. 3. Egin zuzenki bakoitza eta haren erdibitzailea, erregela bat eta konpas bat erabiliz.

AB zuzenkia, 5 cm-ko luzerakoa. CD zuzenkia, 7 cm-ko luzerakoa. EF zuzenkia, 9 cm-ko luzerakoa.

38

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

37
Izena
Gogoratu

Angelu baten erdikaria


Data

Angelu baten erpinetik pasatu eta angelua bi zati berdinetan banatzen duen zuzenerdia da erdikaria.

1. Idatzi erdibitzailea edo erdikaria.

2. Neurtu angelu bakoitza angelu-garraiagailuz, adierazi neurriaren erdia marka txiki batez eta egin erdikaria.

c
A B

3. Egin angelu bakoitza eta haren erdikaria, erregela bat eta konpas bat erabiliz.

A 5 70

B 5 140

C 5 190

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

39

Finkatzeko

38
Izena
Gogoratu

Poligonoak sailkatzea
Data

Zenbat alde dituzten, honelakoak izango dira poligonoak: triangeluak, 3 alde badituzte; laukiak, 4 alde badituzte; pentagonoak, 5 alde badituzte; hexagonoak, 6 alde badituzte; heptagonoak, 7 alde badituzte; oktogonoak, 8 alde badituzte; eneagonoak, 9 alde badituzte; eta dekagonoak, 10 alde badituzte.

1. Begiratu poligono honi eta erantzun.


Zenbat erpin ditu poligono horrek? Zenbat alde ditu poligono horrek? Zer izen du?

Orain, gainmarratu gorriz poligonoaren aldeak, eta adierazi urdinez angeluak. 2. Osatu.

Triangelu guztiek 3 alde dituzte, Pentagono guztiek Dekagono guztiek alde dituzte, alde dituzte,

erpin eta erpin eta erpin eta

angelu. angelu. angelu.

3. Inguratu Oihanak egindako poligonoa.


Marraztu dudan poligonoak bederatzi erpin ditu, eta alde guztiak berdinak.

40

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

39
Izena
Gogoratu

Poligono erregularrak eta irregularrak


Data

Poligono erregularrek alde guztiak eta angelu guztiak berdinak dituzte. Poligono irregularrek aldeak edo angeluak desberdinak dituzte.

1. Margotu. gorriz Poligono erregularrak urdinez Poligono irregularrak

2. Marraztu. Alde txikia 1 cm-koa eta alde handia 2 cm-koa dituen laukizuzen bat.

c c

2 cm-ko aldeko heptagono bat.

7 cm-ko perimetroko pentagono bat, lau alde 2 cm, 1 cm, 2 cm eta 1 cm luze dituenak.

8 cm-ko perimetroko lauki bat, alde bat 2 cm-koa duena.

Orain, egindako poligono bakoitzaren ondoan, idatzi erregularra edo irregularra, dagokionaren arabera.
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

41

Finkatzeko

40
Izena
Gogoratu

Zirkunferentzia eta zirkulua: elementuak


Data

diamet

Hauek dira zirkuluen eta zirkunferentzien elementuak: zentroa, erradioa, diametroa, korda eta arkua.

roa

zentroa
korda

1. Osatu.

zirkunferentziako edozein puntu zentroarekin lotzen duen zuzenkia da. zirkunferentziako edozein puntutatik distantzia berera dagoen puntua da. zirkunferentziako bi puntu lotzen dituen zuzenkia da. bi punturen arteko zirkunferentzia zatia da. zentrotik pasatu eta zirkunferentziako bi puntu lotzen dituen zuzenkia da.

2. Begiratu eta osatu.


B A

M D E

M puntua zirkunferentziaren AD zuzenkia zirkunferentziaren MB zuzenkia zirkunferentziaren EC zuzenkia zirkunferentziaren

da. bat da. bat da. bat da.

Orain, egin arku bat zirkunferentzia horretan. 42


2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

er

Zirkunferentzia lerro makur eta itxi bat da; zirkulua, aldiz, zirkunferentzia batek mugatutako irudi laua.

rad

ioa

ar

ku

Finkatzeko

41
Izena
Gogoratu

Triangeluak sailkatzea
Data

Aldeak kontuan hartuta, triangeluak honela sailkatzen dira: Aldeberdinak, 3 aldeak berdinak badituzte. Isoszeleak, 2 alde berdin badituzte. Eskalenoak, 3 aldeak desberdinak badituzte.

Angeluak kontuan hartuta, triangeluak honela sailkatzen dira: Angeluzuzenak, angelu zuzen bat badute. Zorrotzak, hiru angeluak zorrotzak badituzte. Kamutsak, angelu kamuts bat badute.

1. Osatu fitxak. Alde berdinen kopurua Angelu zorrotzen kopurua Angelu zuzenen kopurua Angelu kamutsen kopurua Aldeak kontuan hartuta Angeluak kontuan hartuta

c c c c c c

Alde berdinen kopurua Angelu zorrotzen kopurua Angelu zuzenen kopurua Angelu kamutsen kopurua Aldeak kontuan hartuta Angeluak kontuan hartuta

c c c c c c

Alde berdinen kopurua Angelu zorrotzen kopurua Angelu zuzenen kopurua Angelu kamutsen kopurua Aldeak kontuan hartuta Angeluak kontuan hartuta
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

c c c c c c
43

Finkatzeko

42
Izena
Gogoratu

Laukiak eta paralelogramoak sailkatzea


Data

Aldeak kontua hartuta, laukiak honela sailkatzen dira: Trapezoideak, ez badute alde paralelorik. Trapezioak, bi alde paralelo badituzte. Paralelogramoak, aldeak binaka paraleloak badira. Aldeak eta angeluak kontuan hartuta, paralelogramoak honela sailkatzen dira: Karratuak, 4 aldeak berdinak eta 4 angeluak zuzenak badituzte. Laukizuzenak, aldeak binaka berdinak eta 4 angeluak zuzenak badituzte. Erronboak, 4 aldeak berdinak eta angeluak binaka berdinak badituzte. Erronboideak, aldeak eta angeluak binaka berdinak badituzte.

1. Lotu irudi bakoitza bere izenarekin.

trapezoidea

trapezioa

karratua

laukizuzena

erronboa

erronboidea

2. Osatu taula hau.


Alde paraleloen kopurua Angelu berdinen kopurua Angelu zuzenen kopurua Izena

44

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

43
Izena
Gogoratu

Simetria eta translazioa


Data

Bi irudi ardatz batekiko simetrikoak dira ardatz horretatik tolestean bi irudiek bat egiten badute. Irudi bat lauki-sarean mugitzean, translazioa egiten dugu.

1. Marraztu simetria-ardatzarekiko irudi simetrikoa.

2. Marraztu irudi hau 9 lauki eskuinalderantz mugitzean lortzen den irudia.

3. Irudi simetriko hauek marraztean, hiru akats egin ditugu. Zuzendu.

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

45

Finkatzeko

44
Izena
Gogoratu

Antzekotasuna
Data

Bi irudik forma bera baina tamaina desberdina badute, antzekotasun-erlazioa dago haien artean.

1. Begiratu irudiei eta idatzi simetria, translazioa edo antzekotasuna, dagokionaren azpian.

2. Kopiatu irudiak lauki-sareetan.

46

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

45
Izena
Gogoratu

Metroaren multiploak
Data

Metroaren multiploak dekametroa, hektometroa eta kilometroa dira. 1 dam 5 10 m 1 hm 5 100 m 1 km 5 1.000 m

1. Zer eragiketa egin behar duzu kilometrotatik metrotara igarotzeko? Eta hektometrotatik dekametrotara igarotzeko? Azaldu.

2. Osatu.

4 dam 5 4 3 10 5 13 dam 5 4,3 dam 5 0,6 dam 5

m m m m

3 hm 5 15 hm 5 5,5 hm 5 0,37 hm 5

m m m m

8 km 5 63 km 5 2,7 km 5 0,15 km 5

m m m m

3. Zer eragiketa egin behar duzu metrotatik hektometrotara igarotzeko? Eta dekametrotatik kilometrotara igarotzeko? Azaldu.

4. Osatu.

3 m 5 3 : 10 5 5m5 18 m 5 23 m 5

dam dam dam dam

2m5 7m5 84 m 5 631 m 5

hm hm hm hm

6m5 29 m 5 356 m 5 4.762 m 5

km km km km

5. Adierazi metrotan.

1 km eta 3 dam 5 2 km, 2 hm eta 4 dam 5 1,5 km, 2 hm eta 5,7 dam 5 4,28 km, 0,37 hm eta 1,96 dam 5

m m m m 47

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

46
Izena
Gogoratu

Metroaren azpimultiploak
Data

Metroaren azpimultiploak dezimetroa, zentimetroa eta milimetroa dira. 1 m 5 10 dm 1 m 5 100 cm 1 m 5 1.000 mm

1. Osatu eskema, dagokion ikurra idatziz.


10 10 10

m 2. Osatu.

dm

cm

mm

4 m 5 4 3 10 5 71 m 5 8,9 m 5 3,46 m 5

dm dm dm dm

6m5 17 m 5 4,67 m 5 3,549 m 5

cm cm cm cm

7m5 45 m 5 2,83 m 5 0,26 m 5

mm mm mm mm

3. Osatu eskema, dagokion ikurra idatziz.


10 10 10

m 4. Osatu.

dm

cm

mm

30 dm 5 30 : 10 5 347 dm 5 5,9 dm 5 0,6 dm 5

m m m m

800 cm 5 132 cm 5 3,36 cm 5 6,1 cm 5

m m m m

5.300 mm 5 6.457 mm 5 7,86 mm 5 0,7 mm 5

m m m m

5. Adierazi metrotan.

3 dm, 7 cm eta 46 mm 5 5 m, 9 cm eta 240 mm 5 37 dm, 600 cm eta 1.300 mm 5 38 m, 25 dm, 695 cm eta 6.931 mm 5

m m m m
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

48

Finkatzeko

47
Izena
Gogoratu
3 10 3 10

Luzera-unitateen arteko loturak


Data

3 10

3 10

3 10

3 10

km
: 10

hm
: 10

dam
: 10

m
: 10

dm
: 10

cm
: 10

mm

1. Erantzun.

Zer eragiketa egin behar da dekametrotatik milimetrotara igarotzeko?

Zer zenbakiz zatitu behar dugu hektometrotatik kilometrotara igarotzeko? Eta zentimetrotatik dekametrotara igarotzeko?

Zer eragiketa egin behar da milimetrotatik dezimetrotara igarotzeko?

Zer zenbakiz biderkatu behar dugu hektometrotatik dezimetrotara igarotzeko?

2. Osatu.

5 km 5 7 dm 5 9 dm 5 6 hm 5

m cm mm dm

300 mm 5 8 dam 5 17 m 5 180 cm 5

dam km hm m

24 dam 5 591 cm 5 392 mm 5 2.608 cm 5

hm dm m dam

3. Osatu. Zentimetrotan Milimetrotan Dekametrotan

1 m eta 5 dm 5

2 dm eta 7 cm 5

6 km eta 8 m 5 49

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

48
Izena
Gogoratu

Litroaren multiploak
Data

Litroaren multiploak dekalitroa, hektolitroa eta kilolitroa dira. 1 dal 5 10 1 hl 5 100 1 kl 5 1.000

1. Zer eragiketa egin behar duzu hektolitrotatik litrotara igarotzeko? Eta kilolitrotatik dekalitrotara igarotzeko? Azaldu.

2. Osatu.

4 dal 5 4 3 10 5 13 dal 5 4,3 dal 5 0,6 dal 5

3 hl 5 15 hl 5 5,5 hl 5 0,37 hl 5

8 kl 5 63 kl 5 2,7 kl 5 0,15 kl 5

3. Zer eragiketa egin behar duzu litrotatik kilolitrotara igarotzeko? Eta dekalitrotatik hektolitrotara igarotzeko? Azaldu.

4. Osatu.

75 5 75 : 10 5 256 5 54,6 5 0,8 5

dal dal dal dal

20 5 827 5 140,5 5 1.000 5

hl hl hl hl

6.000 5 95 5 3.950 5 102 5

kl kl kl kl

5. Adierazi litrotan.

1 eta 50 hl 5 25 dal eta 134 5 3 kl, 2 hl eta 54 5 3,2 kl, 107 hl eta 2,1 dal 5


2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

50

Finkatzeko

49
Izena
Gogoratu

Litroaren azpimultiploak
Data

Litroaren azpimultiploak dezilitroa, zentilitroa eta mililitroa dira. 1 5 10 dl 1 5 100 cl 1 5 1.000 ml

1. Esan esaldi hauek zuzenak (Z) ala okerrak (O) diren. -tatik dl-tara igarotzeko, 10ez biderkatu behar da. -tatik cl-tara igarotzeko, 1.000z biderkatu behar da. ml-tatik -tara igarotzeko, 10ez zatitu behar da. cl-tatik -tara igarotzeko, 100ez biderkatu behar da. 2. Osatu.

4 5 4 3 10 5 71 5 8,9 5 3,46 5

dl dl dl dl

65 17 5 4,67 5 3,549 5

cl cl cl cl

75 45 5 2,83 5 0,26 5

ml ml ml ml

3. Osatu.

20 dl 5 20 : 10 5 347 dl 5 5,9 dl 5 0,6 dl 5

800 cl 5 132 cl 5 3,36 cl 5 6,1 cl 5

5.300 ml 5 6.457 ml 5 7,86 ml 5 0,62 ml 5

4. Adierazi ontzi bakoitzaren edukiera litrotan. 58 cl 1.000 ml


Esnea

1,25 dl

560 dl eta 75 cl

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

c
51

Finkatzeko

50
Izena
Gogoratu
3 10 3 10

Edukiera-unitateen arteko loturak


Data

3 10

3 10

3 10

3 10

kl
: 10

hl
: 10

dal
: 10

: 10

dl
: 10

cl
: 10

ml

1. Osatu.

3 kl 5 3,6 hl 5 0,7 dal 5 27 hl 5

dal cl dl

95 11 cl 5 21,5 dl 5 80 dl 5

ml ml cl ml

13.000 5 650 cl 5 753 dl 5 43,9 kl 5

kl dl hl dal

2. Adierazi neurri bakoitza eskatzen den unitatean.


kl hl dal dl cl ml

3 kl hl-tan 8,18 dal cl-tan 25,01 kl-tan 71,2 dl dal-tan 532,2 ml-tan

c c c c c

3. Adierazi ontzi bakoitzaren edukiera eskatzen den unitatean. cl-tan ml-tan hl-tan

2 eta 5 dl

7 dl eta 3,5 cl

10 eta 0,3 kl

52

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

51
Izena
Gogoratu

Gramoaren multiploak
Data

Gramoaren multiploak dekagramoa, hektogramoa eta kilogramoa dira. 1 dag 5 10 g 1. Osatu taula hau.
GRAMOAREN MULTIPLOAK Izena Laburdura Gramoarekiko erlazioa

1 hg 5 100 g

1 kg 5 1.000 g

dekagramoa hg kg

1 dag 5

2. Osatu.

15 dag 5 15 3 10 5 417 dag 5 3,9 dag 5 6,47 dag 5

g g g g

7 hg 5 603 hg 5 2,68 hg 5 3,2 hg 5

g g g g

30 kg 5 485 kg 5 7,1 kg 5 9,26 kg 5

g g g g

3. Osatu.

1,5 hg 5 1,5 dag 5 1,5 kg 5

g g g

0,05 dag 5 5 kg 5 5,3 hg 5

g g g

1,25 hg 5 0,012 kg 5 0,12 dag 5

g g g

Orain, inguratu kasu bakoitzean egokia den pisua.


2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

53

Finkatzeko

52
Izena
Gogoratu

Gramoaren azpimultiploak
Data

Gramoaren azpimultiploak dezigramoa, zentigramoa eta miligramoa dira. 1 dg 5 10 g 1 cg 5 100 g 1 mg 5 1.000 g

1. Osatu eskema, kasu bakoitzean egin behar den eragiketa adieraziz.


10 10 10

g
10

dg
10

cg
10

mg

2. Osatu.

8 g 5 8 3 10 5 17 g 5 3,7 g 5 46,5 g 5

dg dg dg dg

10 g 5 79 g 5 7,64 g 5 5,09 g 5

cg cg cg cg

13 g 5 54 g 5 12,1 g 5 0,07 g 5

mg mg mg mg

3. Irakurri jogurtaren konposizioa eta kalkulatu zure koadernoan. Azukrea: 3,8 g Proteinak: 4,375 g Koipea: 2,375 g Kaltzioa: 0,169 g

Zenbat dezigramo azukre ditu jogurtak?

Zenbat zentigramo proteina ditu?

Zenbat miligramo koipe ditu?

Zenbat miligramo kaltzio ditu?

54

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

53
Izena
Gogoratu
3 10 3 10

Masa-unitateen arteko loturak


Data

3 10

3 10

3 10

3 10

kg
: 10

hg
: 10

dag
: 10

g
: 10

dg
: 10

cg
: 10

mg

1. Osatu.

5g5 27 hg 5 259 dag 5 743,6 kg 5

dag dg cg hg

64 g 5 1.179 mg 5 197,7 cg 5 58,3 dag 5

hg dg g kg

3.682 dg 5 415 kg 5 12,1 g 5 0,07 kg 5

hg g mg dag

2. Adierazi neurri bakoitza eskatzen den unitatean.


kg hg dag g dg cg mg

3,5 hg kg-tan 790 cg g-tan 52,09 dag mg-tan 36,19 dg hg-tan

c c c c

3. Begiratu fruitu bakoitzaren pisuari eta erantzun. 9g 98 g 165 g 2.379 g

Zenbat dekagramo gutxiagoko pisua du aranak platanoak baino?

Zenbat hektogramoko pisua dute 6 platanok?

Zenbat kilogramoko pisua dute 2 angurrik eta 8 marrubik?

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

55

Finkatzeko

54
Izena
Gogoratu

Neurri-unitateak lantzeko problemak


Data

Problema bat ebazteko, hau egin behar duzu:


Irakurri problema arretaz. Pentsatu zer eragiketa egin behar dituzun. Planteatu eragiketak eta ebatzi. Egiaztatu lortutako konponbidea arrazoizkoa dela.

1. Irakurri eta ebatzi.

Egunero, Karmelek eta Anderrek 33 hm-ko paseoa egiten dute. Zenbat kilometro egiten dituzte astero?

Zaku batean, 50 hg arbendol daude. 125 g-ko zenbat pakete egin daitezke?

Olio-andel batek 22,5 kl eta 25 hl-ko edukiera du. Orain arte, 1.487,2 dal olio sartu ditugu. Zenbat litro olio bota behar ditugu andela betetzeko?

50 bonboiko kutxa batek 2.500 dg-ko pisua du. Zenbat gramoko pisua dute 10 bonboik?

56

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

55
Izena
Gogoratu

Irudi baten azalera, karratua unitatea dela


Data

Irudi baten azalera neurtzeko, karratua hartzen da unitatetzat, eta irudiak zenbat karratu dituen zenbatu behar da. Neurri hori irudiaren azalera da.

1. Zenbatu irudi bakoitzak zenbat karratu dituen eta osatu azalera.

Azalera 5 2. Kalkulatu irudi hauen azalera.

Azalera 5

Azalera 5

Azalera 5 3. Marraztu irudi hauek.


Azalera 5

Azalera 5

Karratu erdiak dituen irudi bat, 16 karratuko azalerakoa. Ertz makurrak dituen irudi bat, 12 karratuko azalerakoa. Zirkulu erdiak dituen irudi bat, 18 karratuko azalerakoa.

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

57

Finkatzeko

56
Izena
Gogoratu

Azalera-unitateak
Data

Metro koadroa, dezimetro koadroa eta zentimetro koadroa azalera-unitateak dira. 1 m2 5 100 dm2 1. Erantzun.

1 dm2 5 100 cm2

1 m2 5 10.000 cm2

Zein dira azalera-unitateak?

Zer eragiketa egin behar duzu m2-tatik cm2-tara igarotzeko?

Zer zenbakiz zatitu behar duzu dm2-tatik m2-tara igarotzeko?

2. Osatu.

3 m2 5 3 3 100 5 7 dm2 5 7 3 100 5 5,62 m2 5 9 dm2 5

dm2 cm2 dm2 cm2

6 m2 5 6 3 10.000 5 25,2 dm2 5 8,24 m2 5 17 dm2 5

cm2 cm2 cm2 cm2

3. Osatu.

135 dm2 5 135 : 100 5 478 cm2 5 478 : 100 5 1.673 dm2 5 4.792 cm2 5

m2 dm2 m2 dm2

12.000 cm2 5 12.000 : 10.000 5 750 cm2 5 180.550 cm2 5 26.425 cm2 5

m2 dm2 m2 dm2

4. Kalkulatu irudi bakoitzaren azalera cm2-tan, jakinda karratu bakoitzak 1 cm-ko aldea duela.

Azalera 5 58

cm2

Azalera 5

cm2

Azalera 5

cm2

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

57
Izena
Gogoratu

Karratuaren eta laukizuzenaren azalera


Data

Karratuaren azalera aldea bider aldea da. Laukizuzenaren azalera luzera bider zabalera da.

1. Begiratu poligono bakoitzaren aldeen neurriari eta osatu.

7 cm

8 cm

10 cm

Luzera Zabalera Azalera

c c c
73

cm cm 5 cm2

Aldea Azalera

c c
83

cm 5 cm2

2. Neurtu erregelaz poligono bakoitzaren aldeak eta kalkulatu azalera.

Aldea Azalera

c c

cm 5 cm2

Luzera Zabalera Azalera

c c c

cm cm 5 cm2

3. Irakurri eta ebatzi.

Karratu baten aldea 12 cm luze da. Zer azalera du cm2-tan?

Laukizuzen batek 15 cm-ko luzera eta 6 cm-ko zabalera du. Zer azalera du cm2-tan?

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

59

Finkatzeko

58
Izena
Gogoratu

Irudi konposatuen azalera


Data

Irudi konposatu batek zer azalera duen jakiteko, hura osatzen duten irudietako bakoitzaren azalera kalkulatu behar da. Esaterako:
5 cm

5 cm

Laukizuzenaren azalera: 10 cm 3 3 cm 5 30 cm2. Karratuaren azalera: 5 cm 3 5 cm 5 25 cm2. Irudiaren azalera: 30 cm2 1 25 cm2 5 55 cm2.

3 cm 10 cm

1. Kalkulatu irudi hauen azalera.


6 cm

Laukizuzenaren azalera: 6 cm 3 Karratuaren azalera: Irudiaren azalera

cm 5

cm2. cm2. cm2.

3 cm 5 cm 3 cm

cm 3 3 cm 5 cm 1 cm2 5

12 cm 6 cm

-ren azalera: -ren azalera: Irudiaren azalera:

9 cm 24 cm

-ren azalera: -ren azalera: Irudiaren azalera: cm2 2 cm2 5 cm2.

2 cm 4 cm

7 cm

-ren azalera: -ren azalera: Irudiaren azalera:

2 cm 4 cm 10 cm

4 cm

60

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

59
Izena
Gogoratu

Erlojua
Data

Erloju digitaletan, eguerditik aurrerako ordu bat adierazteko, 12 batu behar zaizkio ordu horri eguerdiaren aurretik dagokion zifrari. Adibidez, arratsaldeko ordu 2ak 14:00ak dira.

1. Osatu erlojuak. 50 minutu geroago 50 minutu lehenago

2 ordu eta 10 minutu geroago

1 ordu eta 20 minutu lehenago

2. Begiratu irudiei eta esan zenbat denbora iraun zuen partidak.

Partidak 3. Idatzi orduak erlojuetan.


3:50ean irten nintzen eta 3 ordu eta erdi izan nintzen kanpoan. 9:20an irten nintzen eta 4 ordu eta laurden izan nintzen kanpoan.

iraun zuen

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

61

Finkatzeko

60
Izena
Gogoratu

Orduak, minutuak eta segundoak


Data

Ordu bat 60 minutu dira. Minutu bat 60 segundo dira. ordua

3 60

3 60

minutua
: 60

segundoa
: 60

1. Kalkulatu.

2h 3h

c c

2 3 60 5

min min s s

1 h eta 25 min c 60 1 25 5 4 h eta 48 min c 1 min eta 3 s c 60 1 3 5 6 min eta 27 s c

min min s s

5 min c 5 3 60 5 9 min c

2. Zenbat ordu dira? Kalkulatu.


120 min 5 120 : 60 5 180 min 5 300 min 5

h h h

780 min 5 1.080 min 5 1.320 min 5

h h h

3. Zenbat minutu dira? Kalkulatu.


180 s 5 180 : 60 5 240 s 5 480 s 5

min min min

900 s 5 1.440 s 5 3.000 s 5

min min min

4. Irakurri eta ebatzi. Zenbat ordu eta minutu dira 92 minutu?

Zenbat minutu eta segundo dira 257 segundo?

62

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

61
Izena
Gogoratu

Diruaren erabilera lantzeko problemak


Data

Problema bat ebatzi aurretik:


Irakurri arretaz. Pentsatu zer eragiketa egin behar dituzun. Ebatzi eragiketak. Egiaztatu emaitzak.

1. Irakurri eta ebatzi.

490,78

169,22

547

Hotel batean, 125 erloju, 4 hozkailu eta 8 kafe-makina erosi dituzte. Zenbat ordaindu dute guztira?

Alaznek hozkailu bat erosi zuen. Hasieran, 175 ordaindu zituen, eta gainerakoa, 6 letra berdinetan. Zenbat ordaindu zuen letra bakoitza?

Laiak erloju bat eta kafe-makina bat erosi zituen. Hileko 12 kuota berdinetan ordaindu zituen. Zenbat ordaindu zuen hileko kuota bakoitza?

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

63

Finkatzeko

62
Izena
Gogoratu

Aukera gehiago eta gutxiago


Data

Adibidez, kutxa batean, bola hori bat, 3 bola gorri, 3 bola berde eta 5 bola urdin daude:

Begiratu gabe, bola urdina ateratzeko aukera gehiago dago horia ateratzeko baino. Begiratu gabe, aukera bera dago bola gorria edo berdea ateratzeko. Begiratu gabe, bola horia ateratzeko aukera gutxiago dago gorria ateratzeko baino.

1. Alderatu kasu bakoitzean bolak ateratzeko aukerak.


ateratzeko aukera ateratzeko aukera ateratzeko aukera edo ateratzeko aukera

dago dago dago

baino. baino. baino. dago.

2. Esan zeinek duen aukera gehien. Dado bat jaurtitzean, bosta ateratzeko aukera gehiago dago. Dado bat jaurtitzean, bost baino zenbaki txikiagoa ateratzeko aukera gehiago dago. Dado bat jaurtitzean, lau baino zenbaki handiagoa ateratzeko aukera gehiago dago. 3. Irakurri zer esaten duen haur bakoitzak eta erantzun.
Beltza ateraz gero, ni irabazle. Zuria ateraz gero, ni irabazle. Grisa ateraz gero, ni irabazle. Marrak ateraz gero, ni irabazle.

Gorka

Elene

Koldo

Irati

Zeinek du irabazteko aukera gehien, Elenek ala Gorkak? Zergatik?

Zein haurrek dute irabazteko aukera bera? Zergatik?

Zeinek du irabazteko aukera gutxien? Zergatik?

64

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

63
Izena
Gogoratu

Probabilitatea
Data

Erruleta hau 6 zati berdinetan zatituta dago:

Zati bat zuria da. 1 zuria da. 6 1 Zuria ateratzeko probabilitatea da. 6 Bi zati grisak dira. Beraz, erruletaren 2 2 grisak dira. Grisa ateratzeko probabilitatea da. 6 6 3 Hiru zati beltzak dira. Beraz, erruletaren beltzak dira. 6 3 Beltza ateratzeko probabilitatea da. 6 Hortaz, erruletaren

1. Osatu eta lotu.


Erruleta zenbat zatitan zatituta dagoen Grisa ateratzeko probabilitatea

Zati grisak

2 8

2. Begiratu eta erantzun.

Zer probabilitate dago bola zuri bat ateratzeko? Zer probabilitate dago bola beltz bat ateratzeko? Zer probabilitate dago bola gris bat ateratzeko? 65

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Finkatzeko

64
Izena
Gogoratu

Batez bestekoa
Data

Datu multzo baten batez bestekoa kalkulatzeko, lehenik datu bakoitza errepikatzen den aldi kopuruaz biderkatu behar dugu, eta jarraian, biderkadura guztiak batu. Gero, batura hori datu kopuruaz zatitu behar da. 1. Kalkulatu kasu bakoitzean eskatzen den batez bestekoa. Batez besteko luzera
250 cm
10 m 2c

Luzeren arteko batuketa Txirrika kopurua Batez besteko luzera

c c

250 1 125 1 102 5

cm.

125 cm

c 477 : c c c c c c

cm.

17 kg

Batez besteko pisua


Pisuen arteko batuketa Pakete kopurua Batez besteko pisua

9 kg

14 kg

20 kg

Batez besteko edukiera


42 cl 33 cl

Edukieren arteko batuketa Ontzi kopurua Batez besteko edukiera

75 cl

50 cl

2. Ebatzi. Zenbatekoa da zuhaitz hauen batez besteko luzera?


25 m 13 m 18 m 24 m 35 m

Zenbatekoa da pertsona hauen batez besteko adina?

45 urte

28 urte

80 urte

15 urte

66

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

1
Izena Data Egiptoarren zenbaki-sisteman, hieroglifo izeneko sinboloak erabiltzen ziren, hamarnaka egindako multzoak adierazteko. Hona hemen:

10

100

1.000

10.000

100.000

1.000.000

1. Idatzi egiptoar zenbakien bidez. Zenbat egun dituen aste batek Zenbat minutu dituen ordu batek

Zenbat egun dituen urte batek

Zer urtetan aurkitu zuten Amerika

Ehun ehuneko

999.999ren ondorengo zenbakia

2. Egiptoko piramiderik handiena Keops da. Erreparatu irudiei eta kalkulatu piramideari buruzko zenbait datu.

Altuera metrotan:

metro.

Zenbat bloke erabili zituzten piramidea egiteko:

bloke.

Pisua tonatan:

tona.

Oinarriko alde bakoitzaren neurria metrotan:

metro. 67

2009 Zubia Editoriala S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

2
Izena 1. Osatu zenbakien gurutzegrama. 15 2 4 1 1 5 23 2 1 2 5 5 1 5 1 1 2 1 17 5 37 5 5 45 5 23 2 5 13 1 Data

2. Egin eragiketak, idatzi letra bakoitza dagokion lekuan eta asmatu ezkutuko hitza.

18 1 2 3 3 2 13 5 27 2 3 3 5 1 6 5 35 2 28 1 12 3 4 =

I E E

16 2 2 3 5 1 9 5 63822175 5 3 10 2 2 3 20 5

R K D

18

10

55

15

53

11

3. Egin eragiketak eta bilatu labirintoko irteera, emaitzen ordenari lerro baten bidez jarraituz.

12 1 9 3 (8 2 5) 5 26 2 2 3 (9 1 3) 5 6 3 5 (12 1 8) 5

2 1 (3 3 8) 2 7 5 (4 1 3) 3 6 1 9 5 5 3 (9 2 3) 2 25 5

68 39 Sarrera 14 75 68

288 2 10 432

33 90 19 51

135 72 Irteera 3 5
2009 Zubia Editoriala S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

3
Izena Data 1. Egin zatiketak eta idatzi zatiketa bakoitzaren zatidura dagokion lekuan. Ondoren, egiaztatu lortutako karratua karratu magikoa dela. A 64279 461 B 18876 143 C 86995 635

D 37789 282

E 42723 314

F 72726 527

G 64273 476

H 92120 658

I 49875 375

A Karratu magiko batean, lerro horizontal, bertikal eta diagonal bakoitzeko zenbakien batura bera da. Kasu honetan, zenbakia 408 da. D G

B E H

C F I

2009 Zubia Editoriala S. L. / Santillana Educacin, S. L.

69

Zabaltzeko

4
Izena 1. Irakurri, pentsatu eta azaldu. Urtebetetze batean, bi poltsa gozoki banatu dira. Bata handia da eta 120 gozoki ditu, eta bestea, txikia, eta 60 gozoki ditu. Gozokiak banatzeko, joko bat antolatu dute: kutxa batean, txartel beltzak sartu dituzte, eta beste batean, txartel grisak. Txarteletan, zatiki bana idatzi dute. Txartel beltzak poltsa handiari dagozkio, eta grisak, berriz, poltsa txikiari. Hauek dira txartelak.
poltsaren 1 10 poltsaren 1 12 poltsaren 1 10 poltsaren 1 10 poltsaren 1 12 poltsaren 1 5 poltsaren 1 10 1 poltsaren 12 poltsaren 1 5 1 poltsaren 10 poltsaren 1 12 poltsaren 1 4 poltsaren 1 10 poltsaren 1 6 poltsaren 1 4

Data

Jokin eta Edurne hizketan ari dira aukerarik onenari buruz.


Txartel beltz bat aukeratuko dut. Zatikiak handiagoak dira, eta gozoki gehiago tokatuko zaizkit. Nik txartel gris bat hartuko dut, eta zuri baino gozoki gehiago tokatuko zaizkit.

Zein dago zuzen? Zergatik? Azaldu zer koloretako txartela aukeratuko zenukeen gozoki gehiago lortzeko.

70

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

5
Izena 1. Ebatzi.

Data

Lau bederatziren gehi bederatziren bat

c c c

Hogeita bost hamahiruren ken hamahiru hamahiruren Hirurogeita zazpi laurden ken hogeita hamar laurden

2. Kalkulatu.

37 18

1 1 5

11 18 5

2 4

1 4 6

3 4

8 4

72 11 25 8

1 1

35 11 12 8

5 5

31

52

3. Margotu 1. eta 2. ariketen erantzunak dituzten hodeiak.


Non hago, 11 haran luzean 22 gerora 37

9
behera 74

8
oroitzapen den 26

8
mendi hegaletan 16

11
etorri zana. 9

6
berandu da 11

5 Urepeleko artzaina 48 18
zer larretan 12

15
ardien bila 117

37 gora 13 4
oroitu gabe 13

4
ihesetan 107

13 joan hintzana. 47 4

11

Orain, ordenatu margotutako hodeien barruko hitzak eta irakurri ahal izango duzu Erramun Martikorenaren Adiskide bat bazen abesti ezagunaren leloa.

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

71

Zabaltzeko

6
Izena 1. Irakurri eta asmatu zer zenbaki izan daitekeen.

Data

4 baino handiagoa eta 5 baino txikiagoa da. Bi zifra hamartar ditu. Bi zifra hamartarren biderkadura 12 da. Bi zifra hamartarren batura 7 da. Zenbaki palindromoa da. Hau da zenbakia:

2. Ordenatu lau produktu hauek pisurik txikienetik handienera.

Aezkoako gazta Pisua: 0,280 kg Prezioa: 3,50

Saltxitxoia Pisua: 0,150 kg Prezioa: 0,96

Urdaiazpikoa Pisua: 0,250 kg Prezioa: 9,45

Bola-gazta Pisua: 0,420 kg Prezioa: 3,57

Orain, ordenatu preziorik altuenetik baxuenera.

3. Osatu segida. 0,5 5,5 1,5 6,5

Ordenatu zenbakiak txikienetik handienera.

Orain, aplikatu kodea eta kanariar artxipelagoko uharte baten izena lortuko duzu.

8,5 6,5 4,5

c c c

E O A

0,5 7,5 1,5

c c c

L T A

5,5 2,5 3,5

c c c

R N Z
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Uhartea:

72

Zabaltzeko

7
Izena 1. Lotu.

Data

% 50 % 20 % 10 % 100 % 25 % 75

laurdena erdia bostena hiru laurden hamarrena dena

2. Gela bateko ikasleen erdiak futbolean aritzen dira. Beste erdiaren lau bosten saskibaloian aritzen dira, eta gainerako ikasleak, boleibolean. Gelako ikasleen zer ehuneko aritzen da kirol bakoitzean?

3. 150 neska-mutili aisialdian zer-nolako jarduerak egiten dituzten galdetu diegu. Eman dituzten erantzunekin grafiko hau egin dugu, baina ehunekoak jartzea ahaztu dugu. Idatzi zeuk ehunekoak. %

% %

Kirola egitea
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Musika entzutea

Lagunekin ateratzea

73

Zabaltzeko

8
Izena 1. Irakurri eta kalkulatu. Martinek 20 baino ez ditu, eta esnea, oliba-olioa, gazta, tomateak, jogurtak, gatza, zerealak eta magdalenak erosi nahi ditu. Ez daki nahikoa diru izango duen, eta horregatik, erabaki du esnekiak eta olioa direla beharrezkoenak. 2,25 1,39
2,56
OLIOA

Data

1,75

ESNE A

0,25

RTA JOGU

A GATZ

9,35

3,18

1,99

Nahikoa diru al du Martinek nahi duen guztia erosteko?

Bai erantzuten baduzu, esan zenbat diru geldituko zaion.

Hau geldituko zaio:

Ez erantzuten baduzu, erabaki zer eros dezakeen ahalik eta gai gehien eramateko. Esan zenbat diru geldituko litzaiokeen.

Hau erosiko luke: Hau geldituko litzaioke: 74

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

9
Izena 1. Marraztu lauki-sarean helikoptero bakoitzaren ibilbidea.
14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 2 lauki aurrera. 90 eskuinalderantz. 3 lauki aurrera. 90 eskuinalderantz. 1 lauki aurrera. 90 ezkerralderantz. 4 lauki aurrera. 2 lauki aurrera. 90 ezkerralderantz. 1 lauki aurrera. 90 eskuinalderantz. 5 lauki aurrera. 90 eskuinalderantz. 4 lauki aurrera. 90 ezkerralderantz. 3 lauki aurrera. 3 lauki aurrera. 90 eskuinalderantz. 2 lauki aurrera. 90 ezkerralderantz. 4 lauki aurrera. 90 eskuinalderantz. 1 lauki aurrera.

Data

Idatzi zer koordenatutan biratu den helikoptero bakoitza.

c c c
Begiratu taulari eta esan zer ibilbide egin duen helikoptero bakoitzak, zenbakiak eta puntu kardinalen letrak erabiliz.

Iparr. Hego. Ekiald. Mend.

c c c c

I H E M

c c c

3 E,

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

75

Zabaltzeko

10
Izena Data 1. Bi irudi hauek ez dira guztiz simetrikoak. Aurkitu bien arteko hamar aldeak.

2. Jarraitu bideei, irakurri galderak eta osatu hutsik dauden laukiak, bakoitzari dagokion irudi geometrikoaren izena idatziz.

erronboidea trapezioa

laukizuzena erronboa

karratua trapezoidea Helmuga

Sarrera 4 alde berdin al ditu?

4 angelu zuzen al ditu?

Bai Ez

Bai Ez Ez

Bai Simetriarik al du? Ez

Aldeak binaka berdinak al ditu?

Bai

Alde paralelorik al du?

Ez

Bai Laukia al da?

76

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

11
Izena 1. Irakurri, pentsatu eta erantzun. Duela hirurogei urte baino gehiagotik hona, Tren Urdinak Hegoafrikako Pretoria eta Lurmutur Hiria arteko 1.540.000 m-ko ibilbidea egiten du. Indian Pacific ere ibilbide luzeko trena da. Australiako ekialdeko eta mendebaldeko kostaldeen arteko 3.968.000 m-ko ibilbidea egiten du. Bidaiarik luzeena, ordea, Transiberiarrak egiten du. Bidaiariak eramaten ditu Errusian zehar, 8 eguneko bidaia batean, Mosku eta Vladivostok arteko 9.297.000 m-ko ibilbidean.

Data

Zenbat kilometro egiten dituzte hiru trenek guztira?

Zenbat kilometro gehiago egiten ditu Indian Pacific trenak Tren Urdinak baino?

Zenbat kilometro gutxiago egiten ditu Tren Urdinak Transiberiarrak baino?

2. Irakurri, pentsatu eta ebatzi. Munduko mendirik garaiena Everest da. Asian dago, eta 8 km eta 848 m-ko garaiera du. Sumendirik garaiena Guallatiri da. Amerikan dago eta 60,60 hm-ko altuera du. Munduko hiru ibairik luzeenak hauek dira: Yangzi, Asian, 63.790 hm luze dena; Amazonas, Amerikan, 402.000 dam eta 30.000 hm-ko ibilbidea duena; eta Nilo, Afrikan, 6.000 km eta 6.950 hm dituena.

Zenbat metroko aldea dago mendirik garaienaren eta sumendirik altuenaren artean?

Zenbat kilometroko aldea dago ibairik luzeenaren eta ibairik laburrenaren artean?

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

77

Zabaltzeko

12
Izena

Data 1 azunbre 1 pinta erdi 1 libera 1 ontza

c c c c

2 litro litro erdi 460 gramo 28 gramo

1. Osatu taula. Azunbretan 20 12 Pinta erditan

LAU LAGUNENTZAKO MENUA Arroza Milango erara Osagaiak: 1 libera arroz, 1 tipula, 3 ontza urdaiazpiko ondu, 3 ontza txorizo, 1 lata ilar, 2 ontza gazta birrindu, 1/2 pinta erdi olio eta 1 azunbre ur. Prestatzeko modua: 1. Sartu ura lapiko batean eta irakiten hasten denean, bota arroza eta egosi 20 minutuz. Behin arroza egosita, iragazi eta garbitu ur hotzez. 2. Zartagin batean, bota olioa eta frijitu tipula xehatua, urdaiazpikoa eta txorizoa. Eman buelta batzuk, eta bota arroza, ilarrak eta gatza. Azkenean, hautseztatu gazta birrinduz.

6 2. Kalkulatu.

15 libera 5 10 ontza 5 7 libera 5 4 ontza 5

g g g g

Oilaskoa pepitoria erara Osagaiak: 2 liberako oilasko bat, 4 baratxuri ale, 2 erramu-hosto, 1/2 ontza piperrauts, gatza, 1/2 pinta erdi olio eta 1 ontza irin. Prestatzeko modua: 1. Zartagin batean, frijitu baratxuri aleak, erramua, irina eta piperrautsa. 2. Eltze batean, sartu oilaskoa, zatikaturik, bota frijitukia gainetik eta estali urez. Utzi 35 minutuz egosten.

3. Kalkulatu gramotan lau lagunentzako menu hori prestatzeko behar diren kantitateak. Arroza Milango erara

Sagar-tarta Osagaiak: 2 ontza margarina, 4 ontza azukre, 2 libera irin, 3 arrautza, limoi baten azal birrindua, 3 libera sagar hori eta legamia. Prestatzeko modua: 1. Nahastu margarina, azukrea eta arrautzak. Ondoren, gehitu irina, limoi-azal birrindua eta koilarakada bete legamia. 2. Zuritu sagarrak eta ebaki lau zatitan. 3. Igurtzi molde bat gurinez eta sartu orea haren barruan. Jarri sagarrak orearen gainean. Sartu moldea labean, 40 minutuz.

Oilaskoa pepitoria erara

Sagar-tarta

78

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

13
Izena Data 1. Begiratu taulari eta adierazi X batez 26 cm-ko perimetroko eta 36 cm2-ko azalerako laukizuzena. LUZERA 1. laukizuzena 2. laukizuzena 3. laukizuzena 4. laukizuzena ZABALERA 4 cm 3 cm 3 cm 2 cm

c c c c

9 cm 10 cm 12 cm 18 cm

2. Kalkulatu lauza karratu honen azalera, kontuan harturik 60 cm-ko perimetroa duela.

3. Kalkulatu 1,2 cm luze eta 2 cm zabal den zigilu angeluzuzen honen azalera.
POSTA

4. Kalkulatu zenbat cm2 kartoi behar diren kutxa hau egiteko. Kutxak 24 cm-ko altuera eta 46 cm-ko zabalera du, eta estalkia eta oinarria laukizuzenak dira, 16 cm-ko luzerakoak eta 10 cm-ko zabalerakoak.
10 cm

24 cm

23 cm 16 cm
2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

79

Zabaltzeko

14
Izena 1. Irakurri eta kalkulatu. Irene, Eba eta Peru lagunak dira, eta Londresen bizi dira. Aurten, Parisa joan nahi dute, eta bakoitzak Frantziako hiriburura joateko erabil daitekeen garraiobide bati buruzko informazioa bilatu du. Data

Irene, trenez eta itsasontziz


Eba trenez

Irteera-ordua: 8:00etan. Londres-Folkestone, trenez: 85 min. Folkestone-Calais, ontziz: 100 min. Calais-Paris, trenez: 1 h eta 45 min.

Irteera-ordua: 8:00etan. Londres-Folkestone: 85 min. Folkestone-Calais: 50 min. Calais-Paris: 1 h eta 45 min.

Peru hegazkinez

Irteera-ordua: 8:00etan. Londres-Gatwickeko aireportua, trenez: 30 min. Gatwickeko itxaronaldia: 40 min. Gatwick-Paris: 50 min.

Denbora minututan

Denbora ordutan

Parisa iristeko ordua

Irene

Eba

Peru

Londres-Paris bidaia egin beharko bazenu, zer aukera hartuko zenuke? Zergatik?

80

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

Zabaltzeko

15
Izena Data

Futbola
Munduko Futbol Txapelketa 1930ean egin zen lehen aldiz. Harrezkero, lau urtetik behin, munduko ia herrialde guztietako selekzioak lehiatzen dira txapelketan nagusitzeko. Selekzio irabazleari urrezko garaikur bat ematen diote. Garaikur horrek Lurrari eusten dioten bi gizaki adierazten ditu. Munduko txapelketaren historian zehar, zazpi herrialdek soilik lortu dute garaikurra: Alemaniak, Argentinak, Brasilek, Frantziak, Ingalaterrak, Italiak eta Uruguaik. 1. Irakurri arrasto hauek eta osatu taula.

Alemaniak hiru aldiz gehiagotan irabazi du munduko txapelketa Herrialdea Frantziak baino, eta Frantziak Uruguaik irabazitakoen erdietan irabazi du. Alemania Brasilgo selekzioak Alemaniak eta Uruguaik adina txapelketa Argentina irabazi ditu. Argentinak bi aldiz gehiagotan irabazi Brasil du munduko futbol-txapelketa Ingalaterrak baino. Frantzia Ingalaterra Italia Uruguai

Irabazitako txapelketa kopurua

Jokatutako txapelketekiko zatikia

Ingalaterrako selekzioak Frantziakoak adina txapelketa irabazi ditu. Italiako selekzioak Argentinakoak eta Uruguaikoak adina txapelketa irabazi ditu.

2. Irakurri eta erantzun. Kutxa batean, aurreko taulako herrialdeen izena idatzita duten txartelak sartu ditugu; hain zuzen, herrialde bakoitzeko selekzioak irabazi dituen txapelketa adina txartel. Txartelak nahasi eta ikasle batek txartel bat atera du, begiratu gabe.

Zenbateko probabilitatea dago txartelean Argentina idatzita egoteko?

Eta zenbatekoa Espainia idatzita egoteko?

Zerk du aukera gehien, Amerikako ala Europako herrialdea ateratzea? Zergatik?

2009 Zubia Editoriala, S. L. / Santillana Educacin, S. L.

81