You are on page 1of 312

Magnus Ducatus

PoesisDucatus
| 2010Poesis
| facta| 2011
| 12 |1|
Magnus

facta

Magnus Ducatus
PoesisDucatus
| 2010Poesis
| facta| 2011
| 12 |3|
Magnus

facta

Magnus

rib veika | robeu prvarana |


o e

Ducatus

pokonywanie granic |
|

Poesis:

|
surmounting boundaries
20102011

Sudar ir pareng V LA DA S BR A Z I N A S ir V Y TA S D E K NYS

V Vilnius, 2011
Magnus Ducatus Poesis | 2010 | facta | 12 |5

Almanacho leidim parm


Lietuvos Respublikos kultros rmimo fondas
Lietuvos Respublikos usienio reikal ministerija
Almanacho autori usieniei koordinatorius
V ytas D eknys

Sudarymas, parengimas Vladas Brazinas, Vytas Deknys, 2011


Apipavidalinimas, Sigut Chlebinskait, 2011
V Vilnius, 2011
ISSN 2029-8323
Printed in Lithuania
facta

res

Magnus Magnus
DucatusDucatus
Poesis | Poesis
2010 || facta
2011 | 12
res |7|

Poetinis korektikumas
Ko nenupasakosi diplomatinmis formuluotmis, neapskaiiuosi tarptautins teiss
formulmis, ko neaptiksi ufiksuota metraiuose nei ateities pranaystse poezija.
Ir poetai alia: Didiosios poezijos genties atstovai susikalbantys nutyljimais, suprantantys vienas kit i puss odio, susiinantys su kitakalbiais per tarpininkus ir odynus
arba bendraujantys universaliaisiais enklais, gebantys silieti giminikas kultras
kalb kapiliarais.
Prisiminimai apie an laik Magnus Ducatus, anos Kunigaiktysts esm ir form, apie jos
radimosi ir nykimo aplinkybes ir prieastis kai kuriems ms amininkams tebra geliantys
tarsi liest atvir nerv. Tikiu, kad poezija, poetinis korektikumas yra tie nuskausminamieji,
tas vienintelis bdas teisingai pasidalyti tuo, kas nedaloma, sudti dlion, kurios didioji
dalis fragment pamesta.
Eilraiai yra udaviniai, kuri vertimai ir perskaitymai yra sprendimo bdai. Sprsti,
vadinasi, tikrinti save, prisidti, sitraukti didesnius kontekstus. Tokios knygos kaip i tarsi
senamadikos kelions. Prabangios, nes ltos teikianios galimyb siirti, usibti.
Didiai pelnytai iemetini ms kelioni po savas emes daniausias pakeleivis Czesawas
Mioszas. Kadaise pasivadins paskutiniuoju Kunigaiktysts palikuoniu, sodins savo obelis
prie visas an laik pasaulio pabaigas, gerj dvasi apsstas krjas.
Sunku lygiuotis neprilygstam. Gal pakakt dirbti savus darbus bendram labui taip, tarsi
btum paskutinis. Ir viltis, kad paskutinis nebsi.

DO N ATAS P E TR O IU S
Lietuvos raytoj sjungos tarptautini program direktorius

facta
res


,
, ,
. :
, ,
, ,
.
Magnus Ducatus, ,

, . ,
, , ,
, , ,
.
, . ,
, , . , ,
. , ,
, .

. ,
, ,
.
. ,
, . , .

Magnus
Magnus
Ducatus
Ducatus
Poesis
Poesis
| 2010
| 2011
| facta
| res | | 12
8 | |9
9

Poetic Correctness
Poetry inexplicable in diplomatic jargon, immeasurable using the formulas of international
law, not found it in the annals of the past or in the predictions of the future. And then
there are the poets, the best representatives of the poetic tribe speaking in silences,
understanding one another with half a word, becoming acquainted to speakers of other
tongues through mediaries and dictionaries, conversing in universal signs, entering into the
culture of their neighbours through language.
For some of our contemporaries the memory of the Magnus Ducatus of another era, a
Grand Duchy that meant something entirely different and took a very different form, and
the recollection of its discovery and the circumstances of its decline, are still a source of
pain, stinging like a raw nerve touched. I believe that poetry poetic correctness is an
anesthetic; the only way to share the unshareable, to reform something of which most of the
fragments have been lost.
Poems are quandaries, and reading and translating them are ways of finding solutions.
To solve a poem is to examine oneself, to participate, to write oneself into a larger context.
Books like this one are like the journeys of long ago luxurious because of their slow pace,
providing the opportunity to examine closely, to linger.
Czesaw Miosz, greatly honoured this year and a frequent traveller through our lands,
once identified himself as the last remaining descendent of the Grand Duchy. He planted his
orchards here before the most recent end of the world, this eudemon blessed author.
It is hard to compare to the incomparable. Perhaps it would suffice to work on our own works
in the same way: with the belief that we are the last, but with the hope that we are not.

D O N ATA S P E T R O I U S
Director, Lithuanian Writers Union International Program

facta
res

Magnus
MagnusDucatus
DucatusPoesis
Poesis| |2010
2011| |facta
res | | 10
12 | |11
11

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2010 | facta | 12 |13

in memoria

Magnus
| 12 |15|
MagnusDucatus
DucatusPoesis
Poesis | | 2010
2011 | | facta
in memoria

in memoria

Juris Kronbergs

Milos
Acs atspd
Lietuvas ezeri, Polijas ielas
pa kurm soo cerbas
un klusums, kas prtapis dziesm
Un kaut kas puicisks
it k vi taistos laist savu pirmo
plakano akmeni, savu dzeju
pr esambas visdzikajiem deiem
Paskaties tuvk: t Nobela prmija ir ps
trsdesmit gadu ilgs atvziens
No Kalifornijas vienaldzgs saules
ldz
Gdaskas fabriku vrtiem
1980

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 16 | 17

Juris Kronbergs

Miosz
Akyse atsispindi
Lietuvos eerai, Lenkijos gatvs,
kuriomis ingsniuoja viltys
ir tyla, pereisianios dain
Ir kai kas vaikika
lyg kad jis taisytsi sviesti savo pirm
paploki akmen, savo poezij,
per bties giliausius vandenis
Pavelk ariau: toji Nobelio premija yra ietis,
trisdeimties met ilgumo atsivdjimas
Nuo Kalifornijos abejingos sauls
ligi
Gdansko fabrik vart
1980

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

in memoria

Juris Kronbergs

Miosz
W oczach odbijaj si
litewskie jeziora, polskie ulice,
po ktrych chodz nadzieje
i cisza, ktra obrci si w pie.
I co dziecinnego
jakby szykowa si puci swj pierwszy
paski kamyk, swoj poezj
po najgbszych wodach bytu.
Przyjrzyj si bliej: ta nagroda Nobla to spisa,
rozbieg dugoci trzydziestu lat.
Od kalifornijskiego obojtnego soca
do
gdaskich fabrycznych bram.
1980

Z otewskiego przeoy B ohdan Z adura

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 18 | 19


, ,

, .


,
.
: ,
.

.
1980

in memoria

Eugenijus Alianka

gyvats mediokl
rayti apie gyvats mediokl
ne lengviau czesawai
negu apie dvasios nutikimus
nuotykio vietoj dvasia i iekovo
tampa tariamuoju
j tampo po teismus
ryki proektori viesoj
reikalauja prisiekti
padjus rank ant dienoraio
ant moters krtins ar panardinus
herakleito up
rayti ties ir tik ties
meluoja
net ir tada kai sako ties
graudina prisiekusiuosius
paprastai j iteisina
byla udaroma
patenka bibliotekos saugyklas
alia kit dvasios fenomenologij
tada ir sdi rayti
apie gyvats mediokl
apie tai ko neubaigei gyvenime
ko neubaigsi

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 20 |21

in memoria

Eugenijus Alianka

polowanie na mij
pisa o polowaniu na mij
nie jest czesawie atwiej
ni o duchowych przygodach
na miejscu zdarzenia powd
wnosi przeciw duszy skarg
wlok j po sdach
w jaskrawym wietle reflektorw
daj eby przysiga
rk kadc na swoim dzienniku
na piersi kobiety lub zanurzajc
w rzece Heraklita
e bdzie pisa prawd ca prawd tylko prawd
kamie
nawet kiedy mwi prawd
wzrusza aw przysigych
po prostu j uniewinniaj
sprawa zamknita
trafia do bibliotecznych magazynw
obok innych fenomenologii ducha
wtedy dopiero siadasz do pisania
o polowaniu na mij
o tym czego nie zdye
czego ju nie dokoczysz

Z litewskiego przeoya Z uzanna M rozikowa

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 22 | 23

in memoria

Romuald Mieczkowski

Pogrzeb Miosza
Jesie dojrzewaa przenikliwoci soca
co z ciemnych obokw rozwietla licie
paskie cienie zebranych na Rynku ostrzy
gobie na jego obrzeach nie s dzi godne
cicho i godnie podrywaj si do lotu
nie sycha nawoywa handlarzy
ludzie z gonikw suchaj mszy aobnej
na telebimach rozpoznaj rodzin poety
politykw co potem na t okoliczno
bd przy zmarym usiowali wydoby
sw obecno oraz inne sowa
i przez uamek chwili bd niemiertelni
Teraz wszyscy suchaj homilii o drodze
dugiej i znaczonej bolesnymi wyborami
wraz z rowerzyst z plecakiem i w czapce
ze lepym ebrakiem i jego psem
z grajkiem ulicznym trzymajcym skrzypce
z namaszczeniem jakby to bya hostia
wraz z towarzystwem przy kawie i ciastkach
w ogrdku kawiarnianym przy kociele
ktremu przewodzi dama w kapeluszu
z epoki somek i kolorowych wstek
Przy Mickiewiczu zobaczyem swego ojca
ktry wiem dobrze zna Adama
ale nie zna Czesawa ani jego wierszy
wic przed powitaniem go w niebie
zszed z zawiatw zbada sytuacj
tak na wszelki wypadek
jego to przecie pokolenie i czowiek z Litwy

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 24 | 25

Czy zrobi nam pan wanie tutaj zdjcie


dosiga mnie raptem ciche pytanie
trzymajcej si za rce pary zakochanych
chc upamitni sw mio w Krakowie
bez wzgldu na odejcie poety
Kiedy wolno ulicami miasta ruszy kondukt
byem krysztaem powietrza w nozdrzach idcych
kostk jezdni pod ich stopami na Grodzkiej
przy Paulinw klasztorze listkiem na drzewie
27 sierpnia 2004

in memoria

Romuald Mieczkowski

Mioszo laidotuvs
Ruduo brendo sauls skvarbumu
pro tamsius debesis nuviet lapus
galando plokius susibrusij aiktje elius
balandiai jos pakraiuose iandien neialk
tyliai ir oriai pakyla skristi
negirdti aukiant gatvs prekiautoj
mons klausosi geduling mii i garsiakalbi
atpasta ekranuose poeto artimuosius
politikus kurie vliau ta proga
mgins pabrti savo buvim
alia velionio kitus odius igauti
ir akimirkos dal bus nemirtingi
Dabar visi klausosi homilijos apie ilg
keli nuymt skaudaus pasirinkimo
kartu su kuprine neinu kepurtu dviratininku
su aklu elgeta ir jo unimi
su gatvs grieju laikaniu smuik
pamaldiai lyg bt ostija
kartu su kompanija geriania kav su sausainiais
lauko kavinje prie banyios
kuriai diriguoja dama su skryblaite
i iaudeli ir spalvot kaspinli epochos
Prie Mickeviiaus ivydau savo tv
kuris gerai inojau skait Adom
bet nepainojo nei Czesawo, nei jo eili
taigi prie pasveikindamas j danguje
nusileido em itirti padties
iaip dl visa ko
juk jo kartos mogus ir dar i Lietuvos

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 26 | 27

Gal galit mus ia nufotografuoti


staiga mane pasiekia tylus susikibusi
u rank simyljli klausimas
jie nori aminti Krokuvoje savo meil
nepaisani Poeto ijimo
Kai miesto gatvmis i lto pajudjo eisena
buvau oro kristalas einanij nervse
Grodzkos gatvs grindinio akmuo po j kojomis
prie paulin vienuolyno medio lapelis
20 0 4 m. rugpjio 27 d.

I lenk kalbos vert VY TAS DEKNYS

in memoria


,
-







,
,


, ,










,
,
, :
- , -

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 28 | 29

, ?

,

,




24 2004

in memoria

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 30 | 31










27 2 004

in memoria

( )

1.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 12 | 33

2.










in memoria

3.




-





Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 34 | 35

Marijana Kijanovska (skirta Mioszui)

1.
jeigu miestas i kur viskas prasidjo
bt tik miestas
vieta
o ne vieta emlapyje
ne imtai nuotrauk
su veidais ir be
jeigu vjas ir sniegas
jeigu alyvuogs ir citrinos
jeigu kava ir vynas
jeigu visa kas slypi
vienoje i knyg
nepalikt dmi
tarkime odoje ar ant grindinio
tarkime kaip elis
jeigu praeitis bt vien praeitis
arba ne vien praeitis
ne vien
poetas galt bti tik poetas
arba ne tik

in memoria

2.
teka ir leidiasi
teka ir leidiasi
teka ir leidiasi
ir taip vis laik
mirtis tarsi saul
eilraiuose ir u j
o proto pauktis
ne lizde ne narve
ne ausyje ne akyje ir ne rankoje
o kur nors tarp j
visai tarp j
visai
vaikto ir vaikto
negali skraidyti
stojasi ir tupia
ir taip vis laik

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 36 | 37

3.
gyvenimo mirties literatros formos
kinta lyg sniegas ir lietus
met laikai ols odoje
ievje ir akmenyje
silabotonika tai ta kuri oka
ore liepsnoje ant vandens
imtaburn mergait
apsimet mediu
ir vl lama
ir viesa
ir viesa kasdien

I ukrainiei kalbos vert V ytas D eknys

in memoria

( )

1.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 38 | 39

2.





-




in memoria

3.




- ,





Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 40 | 41

Marianna Kijanowska (z dedykacj dla Miosza)

1.
jakby miasto skd wszystko wzio pocztek
byo tylko miastem
miejscem
a nie punktem na mapie
nie setk fotografii
z twarzami i bez
jakby wiatr i nieg
jakby oliwki i cytryny
jakby kawa i wino
jakby wszystko co wewntrz
kadej z ksiek
nie zostawiao plam
na przykad na skrze albo bruku
na przykad jak cie
jakby przeszo bya tylko przeszoci
albo nie tylko przeszoci
nie tylko
poeta mgby by tylko poet
albo nie tylko poet
nie tylko

in memoria

2.
wschodzi i zapada
wschodzi i zapada
wschodzi i zapada
i tak cay czas
mier jak soce
w wierszach i poza nimi
a ptak umysu
nie w gniedzie ani nie w klatce
nie w uchu nie w oku nie w rku
ale gdzie porodku
bardzo porodku
bardzo
chodzi i chodzi
nie moe lata
wstaje i siada
i tak cay czas

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 42 | 43

3.
formy ycia mierci i literatury
zmieniaj si jak nieg i deszcz
pory roku na skrze trawy
na korze na kamieniu
sylabotonika to ta co taczy
w powietrzu w pomieniu na wodzie
stuusta dziewczyna
udajc drzewo
znowu szumi
i wiato
i wiato codzienne

Z ukraiskiego przeoy L eszek E ngelking

in memoria

Bohdan Zadura

Czesaw Miosz na Pomorzu


(Krzysztof Myszkowski pisze do nas z Bydgoszczy)

Od sidmego do dziesitego czerwca


goci w Toruniu i Bydgoszczy
(u boku kochanej osoby)
na zaproszenie redakcji Kwartalnika Artystycznego
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
Sidmego czerwca zwiedza Toru
obejrza panoram miasta z Kpy Bazarowej
(u boku kochanej osoby)
oraz spacerowa tras krlewsk
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
od Bramy eglarskiej przez katedr w. w. Janw
Najwiksze wraenie zrobiy na Mioszu
(u boku kochanej osoby)
gotyckie witrae z dawnego kocioa
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
oraz monumentalny otarz w kociele NMP
Podpisywa ksiki w ksigarni A. Bednarek
(u boku kochanej osoby)
Wieczorem w hotelu Helios odbyo si spotkanie
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
z biskupem Andrzejem Suskim Rektorem UMK
oraz wadzami miasta i wojewdztwa
(u boku kochanej osoby)
smego czerwca Poeta przebywa w Bydgoszczy
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 44 | 45

gdzie w hotelu Pod Orem spotka si z wadzami


miasta i wojewdztwa
(u boku kochanej osoby)
a take na konferencji prasowej z dziennikarzami
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
Wieczorem wystpi w wypenionej po brzegi
w wikszoci modzie sali koncertowej
(u boku kochanej osoby)
czyta wiersze odpowiada na pytania podpisywa
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
ksiki Dziewitego czerwca w Toruniu
w sali senatu Collegium Maius
(u boku kochanej osoby?)
nagra rozmow z profesorem
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
Januszem Kryszakiem i Krzysztofem Myszkowskim
nastpnie spotka si w Kurii Diecezjalnej
(u boku kochanej osoby?)
z biskupem Andrzejem Suskim
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
ktremu podarowa nowe wydanie
Metafizycznej pauzy Wieczorem wystpi
(u boku kochanej osoby)
w wypenionej po brzegi przewanie modzie
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)

in memoria

Sali Wielkiej Dworu Artusa


gdzie czyta wiersze odpowiada na pytania
(u boku kochanej osoby)
i podpisywa ksiki Wystp by transmitowany
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
dla licznie zgromadzonej publicznoci
Te czerwcowe dni z Mioszem przejd do historii
a waciwie do historii i legendy obu miast
(obficie pyl pokrzywy i szczaw)
(u boku kochanej osoby)

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 46 | 47

Bohdan Zadura

Czesawas Mioszas Pamaryje


(Krzysztofas Myszkowskis rao mums i Bydgos)

Nuo birelio treios iki deimtos


viejo Torunje ir Bydgoje
(mylimo mogaus paonje)
pakviestas Ketvirtinio meno urnalo redakcijos
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
Birelio septint aplank Torun
apirjo miesto panoram nuo Turgaus kalvos
(mylimo mogaus paonje)
ir pasivaikiojo karali marrutu
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
nuo Laivinink vart pro v. Jon banyi
Didiausi spd Mioszui paliko
(mylimo mogaus paonje)
gotikiniai buvusios banyios vitraai
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
ir monumentalus Mergels Marijos banyios altorius
Pasirainjo knygas A. Bednareko knygyne
(mylimo mogaus paonje)
Vakare Helios viebutyje vyko susitikimas
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
su vyskupu Andrzejumi Suskiu M. Koperniko universiteto rektoriumi
ir miesto bei vaivadijos valdia
(mylimo mogaus paonje)
Birelio atunt poetas viejo Bydgoje
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)

in memoria

ir Erelio nam viebutyje susitiko su miesto


ir vaivadijos valdia
(mylimo mogaus paonje)
o spaudos konferencijoje su urnalistais
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
Vakare kalbjo perpildytoje
daugiausia jaunimo koncert salje
(mylimo mogaus paonje)
skait eilraius atsakinjo klausimus pasirainjo
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
knygas Birelio devint Torunje
Collegium Maius Senato salje
(mylimo mogaus paonje)
ra pokalb su profesoriumi
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
Januszu Kryszaku ir Krzysztofu Myszkowskiu
Paskui Vyskup kurijoje
(mylimo mogaus paonje?)
susitiko su vyskupu Andrzejumi Suskiu
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
ir padovanojo jam nauj Metafizins
pauzs leidim Vakare kalbjo
(mylimo mogaus paonje)
perpildytoje daugiausia jaunimo
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 48 | 49

Artuso rm Didiojoje salje


skait eilraius atsak klausimus
(mylimo mogaus paonje)
ir pasirainjo knygas Vakaras buvo transliuojamas
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
gausiai susirinkusiai publikai
Tos birelio dienos praleistos su Mioszu eis abiej miest
istorij o tiksliau pasakius taps j istorijos ir legendos dalimi
(gausiai dulka dilgls ir rgtyns)
(mylimo mogaus paonje)

I lenk kalbos vert

in memoria

VY TAS DEKNYS


( )



( )

( )


( )

( )


( )

( )


( )

( )


( )
.
( )

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 50 | 51



( )
-
( )


( )

( )

Collegium Maius
( )

( )


( )

( ?)


( )

( )

in memoria



( )

( )



( )
( )

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 52 | 53


( )



( )

( )


( )

( )


( )

( )

.
( )

( )
. .

( )

( )

in memoria



( )
-
( )


( )

( )

Collegium Maius
( )

( )


( ?)

( )


( )

( )

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 54 | 55



( )

( )



( )
( )

in memoria



, ,
.
. , ?
:
,

!
, ,

,
,
:
, , , ,
.
, , ,
,
, ,
,
,

,
, ,
,
,
,
,
, ,

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 56 | 57

Ostap Slyvynskyj

Bemstant apie Czesaw Miosz


Poetas
lyg eimininko pamirta udaryti orlaid
ilgam paliekant iuos namus
Nenugirdau. Gal jis pasak neilgam?
Kokia gdinga uduotis: laukti Tvo
su darovi rezginle rankoje ir nedrsti nei jo padti
nei nueiti alin netoliese klasiokai
uimti savo maloniais pajodarg reikalais!
O paskui sulaukus, vestis keliu
dvirat, pasidjus ant vairo smaragdo spalvos
kinik kopst,
su Jo sunkiu knu ant balnelio
ir pasakoti Jam:
stebuklas, tikras stebuklas, ryt pabudau ir inojau, kad Tu ateisi,
laukiau.
Taip praeiti per vis miest ir dar syk, prieing pus,
sugrti ten, kur k tik buvo
darovi parduotuv ir neramiai iekoti kit orientyr,
vestis t dvirat su jau migusiu Jo knu,
vinguriuoti sivaizduojam nam link,
be galo, negrtant pradios tak ir galutinai
susipainiojus,
Kristus ir Juozapas, Juozapas ir jo snus,
Jokbas ir jo snus Juozapas
nuo iol apsigyven vienas kitame, tarsi nakt dvi
saulgros, nepajgiantys atitraukti
vienas nuo kito aki,
vejami per tui miest, dar neaikiai laimingi,
ir dar ne visai igelbti

I ukrainiei kalbos vert V ytas D eknys


in memoria



, ,
.
. , ?
:
, ,

!
, ,



:
, , , : ,
.
, ,
,
, ,
,
,

,
, ,
,
,
,
, ,
.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | in memoria | 58 | 59

Ostap Slywynski

Z myl o Czesawie Mioszu


Poeta
jest jak lufcik, ktry gospodarz zapomnia zamkn,
wychodzc z domu na dugo
Nie dosyszaem. Moe powiedzia na niedugo?
Jakie to wstydliwe zadanie: czeka na Ojca
z siatk warzyw i nie mie odwagi jej postawi
ani pj gdy koledzy z klasy obok
oddaj si swoim sodkim awanturom!
A potem, doczekawszy si, prowadzi
rower ze szmaragdow kapust pekisk
na kierownicy,
z Jego cikim ciaem na siodeku,
i opowiada Mu,
dziwne, dziwne, obudziem si teraz i wiedziaem, e przyjdziesz,
czekaem.
Tak przej przez cae miasto, i jeszcze raz, w przeciwn stron,
i wrci tam, gdzie dopiero co by
warzywny sklep i z niepokojem szuka innych orientacyjnych punktw,
prowadzc ten rower ju z picym ciaem Jego,
plta si w wyobraon stron domu,
bez koca, nie wracajc do punktu wyjcia i ostatecznie
si zaplta
Chrystus i Jzef, Jzef i syn jego
Jakub i syn jego Jzef,
od teraz osiedleni jeden w drugim, jak dwa soneczniki
w nocy, ktre nie mog jeden od drugiego
oderwa oczu.
Gnani przez puste miasto, jeszcze niewyranie szczliwi,
jeszcze nie cakiem uratowani.

Z ukraiskiego przeoy bohdan zadura


in memoria

Magnus Ducatus Poesis | 2010 | facta | 60 |61

facta

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | 62 | 63


, . , ().
(2005),
(2007), (2011).
.
(2011).
.
. :
. (, 2009); . (, 2010);
. (, 2011).
.

facta


***



-




-









Magnus
Ducatus
Poesis
| 2010
| facta | 64
12 | |65
Magnus Ducatus Poesis
| 2011
| facta
|
65

***
...












facta

***




-





-




Magnus
Ducatus
Poesis
| 2010
| facta | 66
12 | |67
Magnus Ducatus Poesis
| 2011
| facta
|
67

***

-








...













facta

***



















Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 68 | 69

***









facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 70 | 71

Bohdana Matija
Bohdana Matija gim 1982 m. Kijeve. Baig literatros istorijos, teorijos ir
komparatyvistikos studijas bei aspirantr Kijevo Mohylos akademijoje.
Dirba redaktore leidykloje ir urnale Krytyka, leidinio Ukrainskyj urnal
(Praha) Kijevo redakcijoje. Trij poezijos rinkini autor: Neirykintos
nuotraukos ( , 2005), Pokalbiai su Dievu (
, 2007), Tavo mylimi unys ir kiti vrys (
, 2011). Veria lenk ir baltarusi literatr. Jos eilraiai versti
lenk, slovak, baltarusi, angl, vokiei, portugal, rus kalbas.

facta

Tavo mylimi unys ir kiti vrys


***
paadk man kad kai ateisiu tavo roj
ten bus litas paadk kad jis lauks mans
kantriai ir diaugsmingai ir kai dar tik artsiu
pro medius jis ivyds mane paoks
ant koj atuoliuos pas mane net kariai
plakstysis visas puses ir prie saul vilgs
kailis paadk kad galsiu j apkabinti
kad jis kalbsis su manimi nes tavo litas
negali nemokti kalbti ir kad mudu su juo danai
danai vaiktinsim po tavo graj mik ir man
ant pd o jam ant leten pagalvli liks prikib
olels smlis ir nuo medi nubir spygliai
paadk kad pavarg galsim prigulti
tarp gli ir saman graiausiose
pievelse a glausiuos prie lito
sitaisysiu alia padsiu galv
prie jo velni leten ir kol miegosiu
bsiu beveik tokia pat rami ir tyki tokia pat
velni kaip ir tavo mylimas litas

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matija 72 | 73

***
toks jaudinantis vri pasitikjimas... toks tylus
diaugsmas kai pas tave ateina tavo mylimi unys
padeda galv ant keli stumia letenomis
uoka tau ant rank linksmi ir geri
prao taip maai ko nors kuo tikriausio
tiesiog prisilietimo velnumo ir glamons
ir nieko daugiau nereikia kartais iek tiek maisto
neinau kam jiems taip pasitikti
i kur ta j meil i kur ta ramyb ir dar
neinau kaip kiekvienam i j pavyksta bti
menkesniam u kitus n vienam nesipuikuoti
i kur tas j gebjimas turti tiek maai tik
sml po kojomis tik vj mike
tik saul ir mnesienos gerj vies

facta

***
mano litas labai laimingas jis ino kas pasaulyje
paprasta o kas sudtinga kas melaginga o kas tikra
jis vaikto i lto niekur neskuba tik tada leidiasi
bgti kai ikeliauja klajoti ar aidia su vju ir dar
kai jam labai labai linksma mano litas danai
pasakoja man apie meil ir diaugsm sako kad tai
labai paprasta ir subtilu ir iek tiek kaip obel
iedai isiskleidiantys laikui atjus kai reikia o tada
pasklinda nubarsto vis em ir vaikai prisirenka j
pilnas riekuias mto or ploja rankutmis juokiasi
kai iedlapiai krinta ant j lyg blykiai rausvas
iltas velnus lietus tokie sako litas i ties meil
ir diaugsmas tokie sako jis bna ms keliai
lyg graiausio pasaulio sodo takeliai kur kiekvienas
geras iedas galiausiai tampa geru vaisiumi sako litas
kad daug paslapi slepia savyje diaugsmas
ir daug diaugsmo slypi meilje

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matija 74 | 75

***
noriu kad jau bt pasnig tada ilinds pro medius
nuskuosiau pasiokindamas iki pat emiausi
jaun pu akeli palikiau tok pdsak
tarsi kas nors bt ilgai oks po mediais
o tada vel bgiau versiausi per galv
vartyiausi po snieg kapstyiau snieg palei kelm
nosimi rausiau samanas ir idivusi iek tiek
smlin ol uostyiau ar dar yra ia
vidurvasar mano ukastas lobis pakelje
surastas kaulelis
noriau kad jau bt pasnig... nuskuosiau
iki apsnigt chrizantem krm jos laiksi
ilgiausiai iki pat ali mano mgstamas
krmas taip isikerojo kad net vjas nesugebjo
pripustyti po juo galbt isirausiau
po krmu sau urv guliau uosdamas
t kart kvap
taip noriau sniego kaskart kai pasninga
man atrodo kad tai i dangaus byra vaigds
kaskart kai viskas pasidaro taip balta pasaulis viesja
pasaulis daros be galo graus a pritupiu ant kalvos
dairausi namus mones medius
girdiu kaip garsiai i diaugsmo dauos irdis
girdiu kaip stipriai dauosi mano irdis
taip smarkiai diaugiuosi taip staiga noris pravirkti

facta

***
galbt jei mudu btume j visai greta galbt jei mudu toliau
btume bg kartu jausdami kiekvien prisilietim kiekvien judes
ir atods galbt jei mudu toliau taip btume saugoj vienas kit
kaip kadaise man netekt klausytis kaip tyliai lidi irdis
prisiminus paskutin ms iem t paskutin ms
tok linksm gra snieg pamenu koks tada tyras
buvo pasaulis kaip visur buvo gausu viesos kaip vytjo
saulje mediai kokie skaidrs atrod net debesys
tu tada pasakei kad du i j primena mudu ir jie ities
primin du grakius jaunus elnius ir atrod lygiai
kaip mudu be galo laimingi prisimenu tavo diaugsm
kai mudu liuom ledu ir kai bgom tarp jaunui pu
ir mums ant nugar biro sniegas ir tada kai tu visk pamirs
tiesiog nubgai nuskuodei pirmyn greiiausias pasaulio elnias
nulkei miko pakrat nurkai lauku iek tiek klimpdamas
snieg ir kai buvai jau visai toli ir kai visai nebegirdjai
kaip aukiau tave sugrti ivydau tave krentant lyg pakirst
med ir tas sniegas k tik toks baltas tapo raudonas
ir viskas plaukia viskas svyruoja man prie akis ir pasaulis
juoduoja be tavs mano diaugsme lyg sukrejs kraujas

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matija 76 | 77

***
mokytis mylti tai mokytis tiek daug prisiimti
diaugsmo ir ypsenos dovanos ir skausmo
mokytis mylti tai mokytis taip daug ko nepaisyti
taip daug su kuo sutikti bti maam sutikti bgti
ten kur norisi eiti sutikti eiti ten kur noris
sustoti tylomis stovti giliai alsuoti
mokytis mylti tai kartais taip toli ieiti
kaip ieina kartu mik mergait ir uo
ir abiej irdys lyg sniegas ramios ir tyros
ir abiej pdos baltos ir gilios lyg sniegas

I ukrainiei kalbos vert VY TAS DEKNYS

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matija 78 | 79


, . ,

(). (2005),
(2007),
(2011).
.
(2011).
. . ,
: . ; . ;
. . .

facta


***



-





-








Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 80 | 81

***
...












facta

***




-





-




Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 80 | 83

***

-






















facta

***




















Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 84 | 85

***









facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 86 | 87

Bohdana Matijasz
Poetka, redaktorka. Pracuje w wydawnictwie Krytyka, jest
przedstawicielk ukraiskiej redakcji czasopisma Ukrajinkyj urna
(Praga). Autorka tomikw poetyckich: Nie wywoane zdjcia, 2005,
Rozmowy z Bogiem, 2007, Twoje ulubione psy i inne zwierzta, 2011.
Wybr jej wierszy Twoja mio prosta i umiechnita znalaz si w
antologii Metamorfozy. Dziesicioro ukraiskich poetw ostatnich
dziesiciu lat, 2011. Pojedyncze wiersze byy tumaczone na dziesi
jzykw. Jest tumaczk z jzyka polskiego. Przeoya m.in. ksiki:
Andrzej Stasiuk, Fado, Kijw 2009; Mariusz Szczygie, Gottland,
Kijw 2010; Ryszard Kapuciski, Autoportret reportera, Kijw 2011.
Urodzia si i mieszka w Kijowie.

facta

Twoje ulubione psy i inne zwierzta


***
obiecaj mi e kiedy przyjd do twojego raju
bdzie tam lew obiecaj e bdzie czeka na mnie
cierpliwie i radonie i kiedy tylko wyjd
spomidzy drzew zobaczy mnie zerwie si
na rwne nogi pomknie do mnie a grzywa
rozwiewa si bdzie na wszystkie strony i w
socu bdzie byszcze sier obiecaj e bd
moga go obj e bdzie mwi do mnie bo twj
lew nie moe nie umie mwi i e bdziemy
razem chodzi i chodzi po twoim piknym lesie
i na moich stopach a na jego poduszeczkach ap
zostan trawki piasek i opade igliwie obiecaj
e kiedy zmczymy si bdziemy mogli lee
wrd kwiatw i mchu na najpikniejszych
polanach ja si przytul do lwa umoszcz si
obok niego poo gow obok jego mikkich
delikatnych ap i dopki bd spa bd prawie
tak samo spokojna i cicha tak samo agodna
jak i twj ulubiony lew

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matijasz 88 | 89

***
ta wzruszajca ufno zwierzt... ta cicha rado
z jak przychodz do ciebie twoje ulubione psy
kad gow na kolanach trcaj apami
wskakuj ci na rce wesoe i dobre prosz
o tak mao ale o co najprawdziwszego
o najprostszy dotyk agodno i ask i nic
wicej jeszcze moe czasem o troch jedzenia
nie wiem te czemu miayby tak ufa
skd jest w nich caa ta mio skd spokj
i nie wiem jeszcze jak im si udaje kademu by
mniejszym od innych adnemu nie wywysza si
skd w nich jest ta umiejtno tak mao mie
tylko piasek pod nogami tylko wiatr w lesie
tylko soca i ksiyca dobre wiato

facta

***
mj lew jest bardzo szczliwy wie co na wiecie jest proste
a co zoone co faszywe a co prawdziwe chodzi
powoli nigdzie si nie pieszy a biegnie tylko wtedy
kiedy wyrusza na wdrwk albo kiedy bawi si z wiatrem
poza tym kiedy jest mu bardzo bardzo wesoo mj lew
duo opowiada mi o mioci i radoci mwi e s
bardzo proste i delikatne i troch podobne do kwiatu
jaboni ktry powstaje w swoim czasie i swojej porze
a potem opada zasypuje ca ziemi i dzieci zbieraj go
pene donie podrzucaj w powietrze klaszcz rczkami
miej si kiedy patki opadaj na nie jak bladorowy
ciepy mikki deszcz takie mwi lew naprawd s mio
i rado takie mwi dobre bywaj nasze drogi jak cieki
najlepszego na wiecie ogrodu w ktrym kady kwiat dobry
staje si wreszcie dobrym owocem lew mwi e duo tajemnic
ma w sobie rado i duo radoci mio ma

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matijasz 90 | 91

***
chc eby ju by nieg mgbym wtedy wyj
spomidzy drzew i biec podskakiwa do najniszych
gazi modziutkich sosen zostawia taki lad
jakby kto dugo taczy pod drzewami
a potem znowu biec robi kozioki
tarza si na niegu rozgrzeba nieg obok pieka
nosem rozrzuca mech i such i troch brudn
od piasku traw wszy czy jeszcze jest tutaj
zakopany w rodku lata mj skarb znaleziona
przy drodze kostka
chciabym eby ju by nieg pobiegbym do
zanieonych krzakw chryzantem one trzymay si
najduej a do mrozw mj ulubiony krzak
rozrs si taki szeroki e pod niego wiatr
nawet nie da rady nawia niegu moe zrobibym
sobie pod krzakiem nor leabym wdychajc
ten gorzki zapach
tak bym chcia niegu za kadym razem kiedy sypie si
wydaje mi si e to z nieba spadaj gwiazdy
za kadym razem kiedy wszystko staje si takie biae
wiat janieje wiat staje si bardzo pikny
siadam na wzgrzu patrz na domy na ludzi na drzewa
sysz jak szybko z radoci bije mi serce
sysz jak ostro bije moje serce
tak bardzo si ciesz tak nagle chce mi si zapaka

facta

***
moe gdybymy szli zupenie obok siebie moe gdybymy dalej
biegli razem czujc kady dotyk kady ruch i wdech
moe gdybymy dalej opiekowali si sob nawzajem tak jak kiedy
nie musiaabym sucha jak serce cicho si smuci kiedy
wspominam nasz ostatni zim ten nasz ostatni taki radosny
pikny nieg pamitam jaki wtedy wiat by czysty jak wszystko
byo wypenione wiatem jak wieciy si w socu drzewa
jak przejrzycie wyglday nawet chmury wtedy powiedziae
e dwie z nich podobne s do nas i one naprawd byy podobne
do dwch przepiknych modych jeleni i wydawao si e byy
tak jak i my bardzo szczliwe wspominam twoj rado kiedy
lizgalimy si na lodzie i kiedy bieglimy midzy modziutkimi
sosnami i na plecy sypa nam si nieg a potem jak zapominajc
o wszystkim po prostu pobiege pomkne naprzd jak
najszybszy na wiecie jele wyrwae si na skraj lasu poleciae
przez pole troch grzznc w niegu i kiedy bye ju zupenie
daleko i kiedy zupenie nie syszae jak woaam eby wrci
zobaczyam jak upadasz niczym zrbane drzewo i ten nieg dopiero
co taki biay robi si czerwony i wszystko pynie wszystko chwieje mi si
przed oczami i wiat czernieje bez ciebie kochany mj jak zakrzepa krew

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matijasz 92 | 93

***
uczy si kocha to uczy si tak duo przyjmowa
radoci i umiechu daru i blu uczy si kocha
to uczy si na tak wiele rzeczy przymkn oko
tak czsto godzi si by maym godzi si biec
tam gdzie chciaoby si i godzi si i tam gdzie
chciaoby si zatrzyma sta w milczeniu gboko
oddycha uczy si kocha to tak daleko czasem
odchodzi jak odchodz razem do lasu dziewczynka i pies
i kade z nich ma serce jak nieg spokojne i czyste
i po kadym zostaj lady gbokie i biae jak nieg
Z ukraiskiego przeoya ANE TA K AMISK A

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Bohdana Matijasz 94 | 95

Knuts Skujenieks
Knuts Skujenieks (dz. 1936) latvieu dzejnieks, tulkotjs, kritiis, literatras un folkloras ptnieks, Latvijas Zintu akadmijas goda loceklis.
Ar dzejou krjumu debitjis tikai 1978. gad, jo no 1962. ldz 1969. gadam
politisku motvu d atradies ler. Publicjis vairkus savas dzejas un ap
divdesmit atdzejoto krjumu. 2008. gad iznca pdjais, astotais Rakstu
sjums. Viam ir Latvijas, Lietuvas, Zviedrijas, Spnijas, Norvijas valstu
apbalvojumi. Vi ir vairku literatras prmiju laurets. Viengais (kop
eslava Miloa nves) Lietuvas Rakstnieku savienbas goda biedrs, viengais Jtvingu prmijas rzemju laurets.

facta

***
Sekunde apskalo dienu.
Diena nopul gadu.
Gads asina ma galu.
Es esmu prvrsts
Kail,
Raetveidg log.
Tu atem man visu.
Tu atstj man tikai gaismu
Un auguptieci.
Mana gotisk mlestba.
1965

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 96 | 97

***
atpties mana zemesbite
apsedzies mana desroze
atdzeries rasu mana ppene
jo lni un tramgi nk
basm kjm pa asfaltu
sauksim viu par nakti
tas ir tds labs vrds
1983

facta

***
noausim kjas atpsim sirdis
dienu nedienu pakrsim kok
aiziesim migl paganties
aiziesim dievia rok
no plat cea no cietas takas
pri pr galvu pri pr laiku
projm aiz debess projm aiz zemes
aiziesim migl paganties
1983

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 98 | 99

Kuis
es biju mkonis
es apsdos mea galotn
un kuvu par koku
es biju kara kume
es atmetos dzirksteles sprauslodams
un kuvu par namu
es biju kursis
paraudzijos ievilku elpu krts
un kuvu par kui
1970

facta

***
ko tu teici zvaigzne?

ko tu nuklusji?
kur tu visu garo dienu prgulji?
k tu baidies zvaigzne?
manu logu zao?
manu vtolju lakstgalm skao?
ko tu raudi zvaigzne?
ko tu sro klusi?
lni nk ldz manim gaisma nomirusi
1972

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 100 | 101

Uzrakstts august
...Kad bezdelgas ir nobrieduas,
Kad zvaigznes ir nogatavojus.
Un cilvkam palnm
Denii izkalst balti.
Papra lapa sk dzestri blzmot,
Un katram vrdam ir zemes gara.
T top augusts.

1967

facta

***
kas zin
varbt ms raudsim
t
pat bez asarm
uz ieku
bet sevi stingri tursim
k noridtu namaprieku
kas zin
kam jzin
k tas bs
par dienu pelku un baismu?
jo acis
acis nodod ms
ar siltu bezgalgu gaismu
caur sauli lietus ls un ls
mums pri varavksne stvs
un tikm brnums nepazs
ne svea tluma
ne nves
1981

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 102 | 103

Pie palna dens


Pie palna dens...
Viss nokrtojas,
viss izldzins,
gali sadodas kop ar galiem.
Un rtdiena
kst vl miergka
par vakardienu.
Doma kst droa k vijole.
Dzve viegla k strazds.
Cilvks pirmoreiz
ir taisns pret sevi
k priede pret debesi.
Pats pasaules vidus ir
pie palna dens.
Un tad
sk brkstoties mkoi,
sk cirtoties mei,
no tla purva nk vj.
Un cilvks saprot,
ka aizsdjies
pa palna dens,
un iet meklt,
kur rumba.
1967

facta

Ziemas vakars
Ar savm kjm pa apvrsni
sarkans jtnieks klst
vi acm redzami noveco
vi trk par ziedu vst
Ai!
Ar cilvkiem runt vi neprot
Ai!
Zirgs viu nepazst
Ai!
Sirdis
kas jtnieku redzjuas
palnm palnm plst
1968

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 104 | 105

***
ar nvi uz tu
ar spi zem rokas
un viengs bijgums
pret patiesbu
un viengas bailes
nepaklupt
paam pr savu mli
tik tkami
btu apstties
paspoguoties
un domt sevi par lielu vru
bet tas ir par drgu
tam
kur ar katru soli un smadzeu impulsu
kst tds pat muis
k Sokrats
1968

facta

***
maza mana tvuzeme
divu roku platum
ma mana tvuzeme
divu roku siltum
dzia mana tvuzeme
visa ma garum
1980

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 106 | 107

Knuts Skujenieks
Knutas Skujeniekas (g. 1936) latvi poetas, vertjas, kritikas, literatros
ir tautosakos tyrjas. Latvijos moksl akademijos garbs narys. Eilrai rinkiniu debiutavo tik 1978 m., kadangi nuo 1962-j iki 1969-j dl
politini prieasi buvo lageriuose. Ileido keliolika savo poezijos ir
arti dvideimties poezijos vertim knyg. 2008-aisiais ijo paskutinis,
atuntasis, Rat tomas. Yra pelns valstybini Latvijos, Lietuvos, vedijos,
Ispanijos, Norvegijos apdovanojim, vairi literatros premij laureatas.
Vienintelis (mirus Czesawui Mioszui) Lietuvos raytoj sjungos garbs
narys, vienintelis usienietis Jotvingi premijos laureatas.

facta

***
Sekund skalauja dien.
Diena metus nusvidina.
Metai smailina gyvenimo gal.
A paverstas
Nuogu
Raketos pavidalo langu.
I mans atimi vsa.
Palieki man tik vies
Ir aukio siek.
Mano gotika meile.
1965

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 108 | 109

***
pasilsk mano kamane
susigobk mano vandens lelija
atsigerk rasos mano ramune
nes eina ltai ir baikiai
kojom basom asfaltu
naktimi j vadinsim
toks geras yra tas vardas
1983

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

facta

***
i bat kojas i pani irdis
pakarsim medy dien nelemt
eisim migl pasiganyti
eisim dievulio rankon
i vieo kelio i kieto tako
kiaurai per galv kiaurai per laik
palik dang palik em
eisim migl pasiganyti
1983

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 110 | 111

Laivas
buvau debesis
nusileidau miko virnn
ir likau medis
buvau karo irgas
parkritau ieirbom prunkdamas
ir likau namas
buvau kuris
pairjau traukiau krtinn oro
ir likau laivas
1970

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

facta

***
k sakai man vaigde?
k nutyljai?
kur tu vis ilg dien duljai?
ko bijai vaigde?
lango kur ul?
ar manam gluosnyne laktingalos treli?
ko raudi vaigde?
ko taip nusiminus?
kaip ltai ateina viesa kuri mirus
1972

I latvi kalbos vert SIGITAS GEDA

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 112 | 113

Parayta rugpjty
...Kada blezdingos jau subrendusios,
Kada vaigds jau sunokusios.
Ir itaip rugpjty.
Ir mogui pamalio
Balti smilkiniai isausta.
Popieriaus lapas vsiai prabrkta,
Ir ems skonis justi kas odis.
Taip stoja rugpjtis.
1967

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

facta

***
o k
gal ir raudosime
taip
net be aar
savin tik
taiau vis tiek nuduosime
kad mes savybj eimininkai
o kam
inoti
kaip kas bus
per pilk dien dien baisi
jai akys
sugrina mus
ilt ir bejg gais
su saule liets vis lynos
prie ms vis stovs vaivorykt
stebuklas vien nepainos
mirties
nei svetimj toli
1981

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 114 | 115

Prie lto vandens


Prie lto vandens...
Vsa jau susitvark,
vsa jau dera,
galai su galais susieina.
Ir rytdiena
darosi dar ramesn
nei vakarykt.
Mintis daros drsi kaip smuikas.
Gyvenimas lengvas kaip strazdas.
mogus pirmkart
teisus prie save
kaip puis prie dang.
Pats pasaulio vidurys
prie lto vandens.
O tada
ima sprogioti debesys,
garbanotis mikai,
i tolo, i pelks vjas ateina.
Ir mogus supranta
usibuvs
prie lto vandens,
ir kyla iekoti
krioklio.
1967

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

facta

iemos vakaras
Psias per horizont
raudonas raitelis atklysta
jis beregint sensta
jis greiiau negu iedas vysta
Oi!
Su monm jis kalbt nemoka
Oi!
irgas jo nepasta
Oi!
irdys
kurios j regjo
i lto i lto plyta
1968

I latvi kalbos vert S igitas G eda

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 116 | 117

***
su mirtim sakoms tu
su gla u paranks
ir vienintel pagarba
teisybei
o vienintel baim
nesuklupti
ant savo paties lieuvio
taip smagu
bt sustoti
pairti veidrod
ir manyti save didiavyr
bet tatai per brangu
tam
kuris kas ingsnis kas smegen impulsas
daros toks pat kvailys
kaip Sokratas
1968

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

facta

***
tai maa tvyn mano
dviej rank platumos
tai miela tvyn mano
dviej rank ilumos
tai gili tvyn mano
viso amiaus gilumos
1980

I latvi kalbos vert VLADAS BR AZINAS

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Knuts Skujenieks 118 | 119


, .
1936 . 1978 ,
1962 1969
. 15 20
. 2008
(8 ). (,
, , , ), .

facta

***
.
.
.

,
, , .
,

.
.
1965

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 120 | 121

***







1983

facta

***








1983

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 122 | 123








*


1970

* , .
facta

***
?

?
?
?
?
?


1972

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 124 | 125


,
.

.

.
.
1967

facta

***




?


?







1981

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 126 | 127



,
,
.


.
, .
, .

,
.

.

,
,
.
,

,

.
1967

facta






!

!

!



1968

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 128 | 129

***









1968

facta

***






1980

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 130 | 131


, . 1936 .
1978 , 1962 1969
- . 15
20 . 2008
( 8 ). :
, , , , ,
.
1970 .
, -
, , ,
. 1994 . 2006
,
- .

facta

***
.
.
.

,
.
.

.
.
1965

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 132 | 133

***
o






1983

facta

***








1983

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 134 | 135








*


1970

* . . .
facta

***
?
?
?

?
?

?

1972

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 136 | 137


,
.
.

.
,
.
.
1967

facta

***

?








1981

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 138 | 139



,
,
.


.
.
.


.

.

,
,
.
,

,

.
1967

facta






!

!

!



1968

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 140 | 141

***






facta

***





Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 142 | 143

Donatas Petroius
Donatas Petroius gim 1978 m. Bijotuose (ilals raj.) Baig lietuvi
kalbos ir literatros studijas Vilniaus pedagoginiame universitete, gijo
lietuvi literatros magistro laipsn. Dirbo urnalistu vairiuose leidiniuose.
Nuo 2010 m. Lietuvos raytoj sjungos narys, nuo 2011 m. valdybos
narys ir tarptautini program koordinatorius. Dviej poezijos rinkini
autorius: I tverms D. (2004; Zigmo Gls ir Poetinio Druskinink
rudens premijos u geriausi debiut), Aoristas (2009; Lietuvos
raytoj sjungos premija u geriausi met knyg). Europos literatros
centr asociacijos HA LMA stipendininkas (2010). Dalyvavo literatros
festivaliuose Geteborge, Punske, Ventspilyje, Rygoje, Londone, Jelgavoje,
Minske, Sankt Peterburge, Maskvoje. Eilraiai versti angl, latvi, rus,
ved, lenk, katalon, vokiei, rumun, baltarusi, ukrainiei, gruzin,
bulgar kalbas.

facta

Niekur nedingsi
nepasislpsi jokioje atsarginje
tikrovs rankovje bsi igglintas
ir tinklintas visuose piratiniuose
serveriuose plduriuojaniuose
neteritoriniuose vandenyse
bevardse jrose
ybiosi baltomis kilobait briaunomis
i melsvos winterneto begalybs
sutraukiamas miniatirines laikmenas
perarchyvuojamas rarus
apkreiamas klastingais I love You
virusais vl ir vl
nors niekini visas tas tutybs
inovacijas vis viena turi susitaikyti
su tuo kad tavo ir tavo kompiuterio
atmintys praktikai susiliejo o paliktos
be prieiros veikia analogiku
principu: beprotikai spartus
fikcij dauginimas ir kosmin
tikrovs atimtis

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Donatas Petroius 144 | 145

Dvirai vagys
inau kas pavog ms dvirat
inau kad ir ttis ino kas ir kodl
an pirmadien po kino nutiko
ioki toki incident pacaniukai
atkerijo ne kitaip vyko taip
kaip vyko viskas taip aiku kad ir
milicijos kviesti nereikia ir mamai
nra prasms aikinti kodl vien
ryt prie malkins neberadom ms
raudonojo dviraio
po keli mnesi parsivarme nauj
tamsiai ali vyrik dvirat tiesiai i
sandlio gerai vaiavo pavogtj ir
pamir buvom bet dviraio vagis
matyt sin ugriau ir mes vien
ryt po nakties radome griovyje tarp
egliki griuvus svetim ali dvirat
aprdijusiu rmu kaip kompensacij
suprask pasikariavom pamokm
tada tai dabar atlyginam
o mums bjauru negraus tas dviratis
neinia kieno ne i ms apylinks
nematytas nra kam grinti o ir
imesti gaila vaiuojantis dar ne
vienus metus galt tarnauti bet
nereikia mums antro puikiausiai
isiveriam su vienu o jeigu atsirast
tikrasis savininkas pradt aukti
stokit dvirai vagys vlu bt
pulti rodinti savo teisyb
nra jos

facta

unys vaiduokliai; samurajaus kelias


Pirmasis mano uo buvo rudas ir
laukinis. Kol a jaukindavausi
gravitacijos jgas, kol pratindavausi
engti pirmuosius ingsnius, jis vis
nusitraukdavo grandin ir pabgdavo.
O vien kart negro, jo vardas buvo
Mekis.
Antrasis mano uo buvo juodas, todl
daviau jam vard Mekis. Jis buvo
per silpnas, kad nutraukt grandin.
Staugdavo girddamas kaimyn grojant
bandonija. Todl nieko i to uns
nepasimokiau. Jis padvs prie bdos
balandio dvyliktj, per Gagarino
velykas, o viena moiut (faktikai
niekuo nesusijusi su iuo diskursu)
iaikino, kad vyksta vaigdi karai
ir, jei amerikonai numes ant ms
vaigd, mes visi sualsim. Buvau
toks imlus, kad patikjau.
Buvo nemanoma nepastebti, kad
treiasis mano uo bus legendinis, todl
pavadinau j Mekiu. Jis turjo visas
geriausias kovotojo savybes ir vien
trkum buvo per daug savarankikas:
inykdavo, atsirasdavo kada susiviesdavo.
Danai palikdavo mane vien nepridengtu
unugariu, vos pusjus vykdyti slapt
uduot, gintis nuo eli ir auktagi
augal juodo plastiko vamzdiu, atstojaniu
atriausi kard.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Donatas Petroius 146 | 147

Paklausiau Permain knygos, ar bsiu


kada ventintas karius? Atsakymas ikrito
pats palankiausias (Nr.5), bet niekas nesikeit.
Ir tik prajus daugybei met atpainau i savo
veiksm, kad visko gyvenime imokau i
savo uns kaip isinerti i apykaklio, atlikti
sunkiai suvokiamus manevrus,
likti nematomas, nesupaisomas

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Donatas Petroius 148 | 149


1978 ().

, .
. 2010 . ,
2011 . .
: . (I tverms D., 2004,


) , 2009 (
).
HALMA (2010).
, , , ,
, , , -, .
, , , ,
, , , , , ,
, .

facta









winternet

rar

I love You




:

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 150 | 151




-








-


















facta

-.

.
,
,
.
.
.
,
.
, .
, ,
.
.
,
, (
)
,

, .
, .
,
,
.

:
, , .
, ,
,

,
.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 152 | 153

,
- ?
5, .
,

,
,
, .

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 154 | 155

Donatas Petroius
Donatas Petroius urodzi si w 1978 roku w Bijotai na mudzi. Ukoczy
filologi litewsk na Uniwersytecie Pedagogicznym w Wilnie, uzyskujc
stopie magistra w zakresie literaturoznawstwa. Pracowa w rnych
czasopismach jako dziennikarz. Od 2010 roku naley do Litewskiego
Zwizku Pisarzy, od 2011 jako czonek zarzdu i koordynator programw
midzynarodowych. Autor dwch zbiorw poetyckich: Z P.[rawa]
zachowania (I tverms D., 2004, za ktry dosta dwie najwaniejsze
litewskie nagrody dla debiutantw Nagrod za debiut na festiwalu
Jesie Poetycka w Druskiennikach i Nagrod Zigmasa Gl) oraz Aorist
(Aoristas 2009, nagroda Litewskiego Zwizku Pisarzy za ksik roku).
Stypendysta Europejskiej Sieci Centrw Literackich HALMA (2010).
Uczestniczy w festiwalach literackich w Gteborgu, Pusku, Ventspils,
Rydze, Londynie, Jelgavie, Misku, Sankt Petersburgu, Moskwie. Jego
wiersze byy tumaczone na jzyk angielski, otewski, rosyjski, szwedzki,
polski, kataloski, niemiecki, rumuski, biaoruski, ukraiski, gruziski,
bugarski.

facta

Nigdzie si nie ukryjesz


nie uciekniesz adnym wyjciem
awaryjnym rzeczywistoci zostaniesz
zagooglowany i schwytany w sie
na wszystkich pirackich serwerach
eglujcych po nieterytorialnych
wodach bezimiennych mrz
raz po raz w bkitnym bezkresie winternetu
byniesz bia krawdzi kilobajtw
cigany do miniaturowych folderw
archiwizowany w rarach zaraony
podstpnym wirusem I love You
po raz nie wiadomo ktry
cho gardzisz pustk tych wynalazkw
chcesz czy nie chcesz musisz si pogodzi
e pami komputera i twoja
s praktycznie tym samym
nienadzorowane dziaaj
na podobnej zasadzie: niebywale szybko
namnaaj fikcj i kosmiczn
pami rzeczywistoci

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Donatas Petroius 156 | 157

Zodzieje rowerw
wiem kto ukrad nasz rower
wiem e tata te wie kto i dlaczego
w tamten poniedziaek zdarzy si po kinie
may incydent chopaki
musieli si zemci wyszo
jak wyszo sprawa jasna jak drut nawet
nie trzeba wzywa milicji i mamie
nie ma sensu tumaczy czemu
pewnego dnia spod drewutni
znikn nasz czerwony rower
kilka miesicy pniej kupilimy nowy
mski ciemnozielony prosto z hurtowni
adnie chodzi o ukradzionym prawie
zapomnielimy ale zodziei gry
musiao sumienie bo znalelimy o wicie
pewnego dnia wrd maych wierczkw
w rowie rekompensat porzucony zielony
welocyped z zardzewia ram:
poarlimy si dostalicie nauczk
a teraz zwracamy dug
wyda nam si ten rower strasznie brzydki
bg wie czyj nie z naszej okolicy
nie wiadomo komu odda a wyrzuci
te szkoda niejeden rok mgby jeszcze
suy ale nam niepotrzebny jest drugi
doskonale wystarcza jeden a gdyby
nas zobaczy prawdziwy waciciel
krzyczaby stjcie zodzieje to mj rower
i znw trzeba by dowodzi swojej racji
ktrej nie ma

facta

Ghost dogs: droga samuraja


Mj pierwszy pies by bury
i nieoswojony. Gdy poskramiaem
siy grawitacji, wiczyem
pierwsze kroki, cigle
zrywa si z acucha i ucieka.
Pewnego dnia nie wrci,
wabi si Burek.
Mj drugi pies by czarny, wic
nazwaem go Burek. By zbyt saby,
eby zerwa si z acucha. Wy,
kiedy ssiad gra na bandoneonie.
Tote niczego si od tego psa
nie nauczyem. Zdech pod bud
dwunastego kwietnia, w gagarinowsk
Wielkanoc, a jedna starowinka
(zupenie nie zwizana z t histori)
tumaczya, e trwaj gwiezdne wojny
i jak Amerykanie zrzuc na nas
gwiazd, wszyscy zamarzniemy. Miaem
wielki gd wiedzy, wic uwierzyem.
Trudno byo nie dostrzec, e trzeci
pies przejdzie do historii, wic
nazwaem go Burek. Mia wszystkie
zalety wojownika i jedn wad
zbytni samodzielno:
znika, wraca, kiedy chcia.
Czsto zostawia mi nieosonite
tyy, w trakcie tajnej misji, gdy walczyem
z cieniami i wysokim gszczem
rur z czarnego plastiku
zamiast ostrego miecza.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Donatas Petroius 158 | 159

Spytaem Ksigi przemian, czy zostan kiedy


wojownikiem? Odpowied bya zdecydowanie
przychylna (nr 5), jednak nic si nie zmienio.
Dopiero po wielu latach dostrzegem,
e wszystkiego nauczyem si w yciu
od psa jak si uwolni z szalika,
wykona trudny manewr,
pozosta niewidocznym, niezauwaonym.

Z litewskiego przeoya ZUZANNA MR O ZIKOWA

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Donatas Petroius 160 | 161


1978 . .
(
), .
. 2010 ,
2011 .
: D. (I tverms D., 2004;

-:
), (Aoristas,
2009;
). H A L MA
(2010). , ,
, , , , , -, .
, , ,
, , , , ,
, , , .

facta









winternet

rar

I love You



,
,
:

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 162 | 163


,



-








, ,





,








,
, ,

facta

-.

.
,
,
.
,

.
,
.
, .
, ,
.
.
,
, (
)
,

, .
, .
,
,
.


, .

,

,
.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 164 | 165


- ?
N 5, .

,
,
,
,

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 166 | 167


(1984) , . 2006
.
,
.
, , . ,
, , .
.

facta


.
,
.
.
.
, .
.
.
.
.
.
.
.
, .
, .
,
, .
, .
, .
, .
, .
.
.
.
.
, .
.
, .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 168 | 169


,
,
,
.
.
, ,
, .
,
, .
,
.
.
, .
:

-?
, , ,
.
.

facta

,
,
,
.

.

.
.

.
, ,
,
, .

.
.
: .
,
,
.
, .
, ,
,
.
.
, ,
, .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 170 | 171

,
, .

.

,

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 172 | 173

Andrej Adamovi
Andrejus Adamoviius (g. 1984) poetas, prozininkas. Baig Baltarusijos
valstybinio universiteto urnalistikos falultet. Keli Baltarusijos P E N
centro rengt jaunj literat konkurs laureatas. Dalyvavo literatros
festivaliuose Baltarusijoje, Lenkijoje, Rusijoje ir Ukrainoje. Jo eilrai
versta lietuvi, lenk, rus, ukrainiei kalbas. Rengiama spaudai jo
eilrai knyga Diena Poezijos Mirties Diena (
).

facta

Pienas
Vienintelis dalykas dabar rpi mano snui pienas.
O mona vis primena,
kad parayiau apie Michal eilrat.
iandien ji paguld j man ant krtins
ir tai koks keistas sapnas prisisapnavo tvui ir snui.
I pradi buvo baisu, bet paskui Michalas atskyr pien nuo krekeno.
Parduotuvje mokjome pienu u pien.
Ir vertme pien nusistovti.
Ir meldms pienui.
Ir tyiojoms i pieno.
Ir laistme pien ant ems.
Ir mtme duon pien.
O Michalas gr pien.
O a negriau, nes nuo pieno mane supykina.
O paskui iskleidiau skt, ir i dangaus pasipyl pienas.
O Michalas paaikino,
kad pasaulinis tvanas buvo ne vakarien, o pusryiai.
Ir mes regjome, kaip utvind Babelio bokt.
Ir mes regjome, kaip nugrimzdo Troja.
Ir mes regjome, kaip Zenonas pats netiki savo aporijomis.
O Michalas saksi tiks.
Ir mes jome vandenyno pakrante.
O a laikiau snaus rank savojoje.
Ir didiuls pieno bangos taksi pakrants pylim.
Ir horizonto silas buvo Michalo ypsenos silas.
Nubudau, nes Michalas dau kumiu man per krtin.
Juk jis puikiai skiria tikr pien nuo sivaizduojamo.
Kakodl nesinori, kad eilrat perskaityt mano snus.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Andrej Adamovi 174 | 175

Gabrielis Garcia Marquezas


Vis ruden sapnuosiu, kaip lis lietus
devyniasdeimt devynias dienas be atvangos,
o a beglob kolumbiei mergait
netursiu kur nuo jo pasislpti.
Todl naktimis glausiuos prie tavs ir drebsiu.
O rugsjo gale, klajodama gatvmis, aptiksiu
Didel triaukt eiminink apleist nam.
Vis spal kopsiu auktyn laiptais,
Slpdamasi nuo vandens, prapliupusio i dangaus.
O lapkriio viduryje atrasiu palpje gulint
baltoje lovoje Gabriel Garcia Marquez.
Viu sergant Gabriel Garcia Marquez.
Jis nusikrenk ir pavelgs mano nuogas krtis.
O tu tnakt kumtelsi man ir paklausi:
Kodl taip baisiai krenkti
ir neinia k diktuoji ispanikai?
Nesirpink, mieloji atsakysiu tau,
Tai ne a. Tai nepagydomai viu sergantis
Gabrielis Garcia Marquezas.

facta

Visada tavo, maytis Juanas Pablo


i vasar man nuolat sapnavosi,
lyg biau Pablo Escobaro snus
vardu Juanas Pablo.
Mudu su tvu plaukiame ant didiulio balto leviatano
kur nors per Vandenyn.
Staiga jis griebiasi u irdies ir krenta bangas
amerikiei kulka.
Taip mes kasnakt plaukdavome adt mums al.
O ryte ant lp vis dar jausdavau
sr Atlanto skon.
Kai kruvinasis udikas Pablo Escobaras,
mano tvas, buvo jaunas,
Jis vogdavo antkapi ploktes, nugremdavo raus ir parduodavo.
Pablo Escobaras nujo kur kas toliau
negu palimpsest krjai.
Juk jis nieko neketino rayti ant t akmen,
O vis maiausiai jam norjosi urayti: Pablo Escobaras.
tai kodl negaljau kasnakt nesapnuoti jo,
kuris bt nuuds mane vien tam,
kad parduot mano giminms antkapio plokt.
Vis vasar msiau apie tai, kas tau sapnuojasi.
O iandien staiga supratau, kad sapnuoji,
Lyg btum didiulis baltas leviatanas,
Plukdantis ant plaios nugaros du berniukus.
isvajot al.
Gerai, kad galiausiai supratau,
Jog plukdai vien mane, kad ir kur plaukiau.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Andrej Adamovi 176 | 177

iandien baigsi vasara,


O a staiga prisiminiau, kad mudu jau dvejus metus kartu.
Plukdai mane ant plaios nugaros
Per Vandenyn.
O srus skonis man ant lp
tai skonis rudens,
kur atplaukiam kartu
didiulis leviatanas ir maytis Juanas Pablo.

I baltarusi kalbos vert V Y TA S D E K N Y S

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Andrej Adamovi 178 | 179

Andrej Adamowicz
Andrej Adamowicz (1984) poeta, prozaik. Ukoczy studia na Wydziale
Dziennikarstwa Biaoruskiego Uniwersytetu Pastwowego. Zwycizca
kilku konkursw dla modych literatw, organizowanych przez biaoruski
PEN klub. Bra udzia w kilku poetyckich festiwalach w Biaorusi, Polsce,
Rosji i Ukrainie. Jego wiersze byy tumaczone na jzyki litewski, polski,
rosyjski, ukraiski. Obecnie przygotowuje do druku tom wierszy Dzie
Poezji mierci Dzie ( ).

facta

Mleko
Wszystko, co teraz interesuje mojego syna to mleko.
A ona cay czas mi mwi, ebym napisa wiersz o Michale.
Dzisiaj pooya mi go na piersi.
I bardzo dziwny sen si przyni ojcu i synowi.
Najpierw byo strasznie, a potem Micha oddzieli mleko od siary.
I w sklepie pacilimy mlekiem za mleko.
I zmuszalimy mleko, eby si zbierao.
I modlilimy si do mleka.
I blunilimy mleku.
I wylewalimy go na ziemi.
I wrzucalimy do mleka chleb.
I Micha pi mleko.
A ja nie, bo od mleka zbiera mi si na wymioty.
A potem otworzyem parasol i z nieba leciao mleko.
A Micha wytumaczy, e potop by kolacj, a nie niadaniem.
I widzielimy, jak rozpyna si babiloska wiea.
I widzielimy, jak zatona Troja.
I widzielimy, jak Zenon sam nie wierzy w swoje paradoksy.
A Micha powiedzia, e on wierzy.
I szlimy brzegiem oceanu,
A ja trzymaem do syna w swojej doni.
I wielkie mleczne fale nakryway nadbrzene wydmy.
I nitka horyzontu bya nitk Michaowego umiechu.
Przebudziem si, bo Micha tuk mnie pici w piersi.
Bo on z atwoci odrnia prawdziwe mleko od nionego.
Z jakiego powodu nie chc, eby mj syn przeczyta ten wiersz.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Andrej Adamowicz 180 | 181

Gabriel Garcia Marquez


Przez ca t jesie bd ni, e deszcz bdzie pada
dziewidziesit jeden dni bez przerwy,
a ja bezdomna kolumbijska dziewczynka,
nie mam gdzie si przed nim schowa.
Dlatego nocami bd przytula si do ciebie i dre.
A przy kocu wrzenia, bkajc si po zaukach, znajd
wielki, dwupitrowy, opuszczony przez wacicieli dom.
Przez padziernik bd wchodzi po stopniach schodw coraz wyej,
uciekajc przed wod, ktra bdzie spadaa z nieba.
A w rodku listopada zobacz, e na poddaszu ley
na biaym ku Gabriel Garcia Marquez.
Chory na raka Gabriel Garcia Marquez.
On zachrypi, spojrzy na moje nagie piersi.
A ty szturchniesz mnie w nocy i zapytasz:
Czemu tak strasznie chrypisz i dyktujesz co po hiszpasku?
Nie denerwuj si, kochana, odpowiem ci
to nie ja. To nieuleczalnie chory na raka
Gabriel Garcia Marquez.

facta

Na zawsze twj, maleki Juan Pablo


Tego lata nieustannie niem, e jestem synem Pabla Escobara,
i nazywam si Juan Pablo.
I pyniemy z ojcem na gigantycznym biaym lewiatanie
gdzie przez Ocean.
Nagle on chwyta si za serce i spada w fale
amerkaska kula.
I tak pynlimy kadej nocy do ziemi obiecanej.
A rankiem na moich ustach wci jeszcze by posmak
sonego Atlantyku.
Kiedy Pablo Escobar, krwawy zabjca, mj ojciec, by mody,
krad z grobw kamienie, skuwa z nich napisy i sprzedawa.
Pablo Escobar poszed duo dalej ni twrcy palimpsestw.
Bo on niczego nie chcia pisa na tych kamieniach,
a najmniej ju ze wszystkiego: Pablo Escobar.
Oto dlaczego nie mogem kadej nocy nie ni go,
ktry by mnie zabi tylko dlatego,
eby sprzeda moim rodakom nagrobn pyt.
Przez cae lato mylaem, co ty nisz.
A teraz nagle zrozumiaem, co ty nia:
e jeste wielkim biaym lewiatanem,
ktry wiezie na swych szerokich plecach dwch chopcw
do krainy obiecanej.
I dobrze, e nareszcie zrozumiaem,
e wieziesz tylko mnie, dokdkolwiek bym pyn.
Dzisiaj skoczyo si lato.
A ja raptem uzmysowiem sobie, e ju dwa lata jestemy razem.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Andrej Adamowicz 182 | 183

I ty wieziesz mnie na swoich szerokich plecach


przez Atlantyk.
I sony posmak na moich ustach,
to posmak jesieni,
w ktr wpywamy razem
wielki lewiatan i maleki Juan Pablo.

Z biaoruskiego przeoy B O H D A N Z A D U R A

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Andrej Adamowicz 184 | 185


A (1984) , .
.
,
-. ,
, . , ,
, .
( ).

facta


,
,
.
.
.
, .
.
.
.
.
.
.
.
,
, ,
,
, .
, .
, .
, .
, .
.
.

.
, .
.
, .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 186 | 187


,
,
,
.
.
, ,
, .
,
, .
,
.
.
, .
:

-?
, , ,
.
.

facta

,
,
,
.

.

.
.

.
, ,
,
, .

.
.
: .
,
,
.
, .
, ,
,
.
.
, ,
, .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 188 | 189

,
, .

.

,

.

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 190 | 191

Anna Rancne
Anna Rancne dzimusi 1959. gad, Latvijas austrumos, Latgal, Ludzas
rajon. Beigusi Latvijas Valsts universitti, pc profesijas ekonomiste.
Mcjusies nekltien M. Gorkija Literatras institt Maskav. Strdjusi
par programmtju, ekonomisti, dailiteratras redaktori grmatu izdevniecb Liesma. Pc atgrieans dzimtaj Latgal, 1992.gad, kop ar
domubiedriem Daugavpil izveidojusi reionlo laikrakstu Latgales Laiks,
ldz 2000.gadam bijusi t galven redaktore. Vlk prclusies uz dzvi
Rzekn un ldz 2011.gadam bijusi laikraksta Diena korespondente
Latgal. Tagad ziu dienesta vadtja Latgales reionlaj televzij.
Latvijas Rakstnieku savienbas biedre (1987).
Dzejous public kop 1975. gada, raksta gan latvieu, gan latgalieu
valod. Izdoti dzejou krjumi Lgana mjai (1982), Piektdiena (1986),
Advente (1991; E. Veidenbauma prmija 1992. gad; kardinla J. Vaivoda
fonda balva 1996. gad), Aizlgums (1997), Svtdiena (2001), Zmes
(2005). Raksta ar publicistiku, lugas un kinoscenrijus. Pc A.Rancnes
scenrija uzemta dokumentl filma par Romas pvesta Ja Pvila II
vizti Aglon, patlaban tiek filmta pilnmetras videofilma par Latgali
20.gs. 20.30.gados

facta

Pylnuots
Muna sirds tik pylna
ar tovim vuordim i tevi,
ka puori puorsalej,
aiz krakla, naktsvdrs izmierkua.
Naskaidrs mrgs
pieki saceju: moju tevi.
Nastaigoj nakt
pa pou mienea maleu,
mun pktaj stuov
vysi atbolsi tevi psauc,
ka nankreit zem.
Lobuok aizsim viejputn
ar sngu
sasalauluot.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 192 | 193

***
Katru dienu kds bazncu ce,
Katru nakti kds nojauc ldz pamatiem,
No rta viss jsk no jauna.
Izsijjot pelnus un akmeus,
Var atrast prrauta roukroa krelles,
Uz katras pa nepiepildtai lganai.
Katru nakti nobrk pa bazncai,
Jce atkal no jauna,
Vai jiemr akmeos
Sevi.

facta

Slutiki* rudin
Plsti te vaira naeimt,
Kornika bolss
V pleivoj,
Aizaiers upmolys uobeneic
Kai pdejais uobes,
Soldons ar syurumu,
Savalk mli i lyupys.
Daugova mreigi
nlykta kliep kai muotis dalna,
gluosta ceu,
pa kuru vaira naats
aizvakar nsoluuos jurgnis.
Noass apsasieds
Iz slea ustobys prk,
Vers, kai brzi saskaita
Pdej zalta naudu,
Vysu par t var npierkt,
Mru i pesteionu,
Vneigi plstu
laikam
Byus vi juotaisa poam.

* Slutii sda Daugavas lokos, netlu no Daugavpils, unikla ar savu senlaicgo apbvi un ar to, ka te no seniem
laikiem blakus sadzvo vecticbnieku un katou imenes.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 194 | 195

Marts
Tu zyni, tuos lozdys aizadaga sorkonuos dzierksts,
Najem v zorus rkuos, pagaidi, kamer apdziss,
Cyta nu cytys aizasvyla, vierksteidami,
Ndaguli kryta i kryta zylaj marta sng,
kai seikys putyna pdys, kas vad v dziuok me,
kur egu skujys smuordoj kai bazneicu svecis,
zuodi kai varganis dzd, a mea ciertiejs,
sng nsamets ces, skaita zeileiu dzsmi.
Narunoj daudzi, paklusej, zynu jau, zynu,
Nagara taida degona solt reit,
It kai vairs nabyutim pyrmdinis i pasaulis gola,
It kai mes obeji byutu vn gunskur masti.

facta

Psalms
Apkruosi mani ar eizarkrni, i es topu teira,
Apsegsi mani ar kluseionu, i topu es bolta kai sngs,
pdejais sngs
Juou nakt,
kod klusuos mkuos mierst vosora,
eisti vl naatnuokuse,
gunskurs sadadzynuota.
Apkruosi mani ar eizarkrni, i topu es teira,
Teira i namiersteiga,
Kai pue pi bazneicys snys,
Soltys i naruneigys,
Kai tu.
Apkruosi mani ar eizarkrni miru vaiuga vt,
Sorkonys zdlopys sadegs suopeig saulisrt,
Nasabeist, tym gun es sadegu vna,
Tov duorz ni zare, ni lapea nansvis.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 196 | 197

Vstule
Mammuk,
Atsti man telegrammu,
To, ar bezdelgu pastu,
Tikai Dieva putnii spj
Savienot manu telpu ar tavjo.
Uzraksti pris trcou rindiu
Par to, ka cimdii noadti,
Zetes ar,
Ka baidies par to, ka salstu
Un ikdien nedu pusdienas.
Tikai nesti man neko,
Ne lauku sviestu, ne sieru,
Mkou govis laikam cieti slaucamas.
Tikai atsti gabaliu
No savas viengs,
Mgs,
Labs
Un silts
Debess.

facta

Samariete
Varbt, ka Tevi es vl pat vartu ieraudzt,
Ja paskrietu lejup kdus sous pa bezvrda ieliu,
Kura aizvijas tlu, ldz pat tirgus laukumam,
Kur ross naudas mijji un balou prdevji,
Sievas tur nks man pret ar pilniem spaiiem,
Smarodamas pc mjm,
Viu skatieni asie sadursts mani k akmei,
Baidos.
Toreiz tu pienci klt man, gulju smilts,
Izdedzints un tuks, viengi asaras
Izgrauza celiu putekos, tuvk pie akas, viengs ciemata akas,
No kuras deni pasmelt man bija aizliegts, sveajai, grcgajai,
Laulbas prkpjai, vrieu mijjai, skatienu prdevjai.
Tavas acis bij lielkas vl par avotiem, vl par zvaigznm,
Kad tu pienci klt un teici nebaidies, dod man dzert,
Kad tu dzersi o deni, gribsi vl un vl,
Dou tev valgmi, no kuras neslps nemam.
Neuzdrkstjos pastiept roku, tavi vrdi
alca pr mani glui k denskritums,
Skalojs pri pleciem, drbes pielipa krtm,
Stvju tav priek aizmirsusi par kaunu.
Varbt, ka tevi vl varju ieraudzt,
Tau jau uzziedjis rku krms blakus akai,
Sievietes nk ar pilniem niem lejup pa bezvrda ieliu,
Skats uz mani izbrntas, saukstas, tenko,
Rts nogalina visu, ko vakars dzemd.
Tavas sandales saite putekos aizlocjusies,
Glui k ska.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 198 | 199

***
Muna latgaliskuo identitate
vers ar keibom
turku i mongou acim,
krvu cepl
satuej kuopustu pdu,
makovkys izdzer
par zaudeit besteibu,
osoru nrau nu byuda
i palai smiejni garu:
bejs, nabejs!
Munai latgaliskajai identitatei
na asmis kuld
kai augusta ryusa,
par sovu i saimis gdu
izviks i nansabeiss,
a vluok nslauceis grku
sarkauos dabasu mol.
Muns latgaliskums
dasysts pi krysta kops,
pieki nkreit iz ceu
VIA APPIA Rom,
sajimdams ierkeiu krni
kai myueig gondareionu
par sovim i cytu grkim.

facta

Maja pylnuots
izlosa nu motim
vu zdus,
nlk pi cemolys krysta
i uzroksta japu haiku.
Dvseu dnuos
Gorzu nlau,
Lai dvselis paseitynuotu.
Muns latgaliskais latviskums,
Npalts i komuots,
Nikuo nasoka daudzi,
Muote ieleiguo! nsapyu
Dainu tvam boltaj buord,
kuop Ulisa laive
i aizkuoj pyutviejeni
puori par Rznu
dzduodams.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 200 | 201

Anna Rancne
Anna Rancn gim 1959 m. Latvijos rytuose, Latgaloje, Ludzos rajone.
Latvijos universitete Rygoje gijo ekonomists profesij. Neakivaizdiai
moksi M. Gorkio literatros institute Maskvoje. Dirbo programuotoja,
ekonomiste, groins literatros redaktore Liesmos leidykloje. Grusi
gimtojon Latgalon 1992 m. drauge su bendraminiais Daugpilyje steig
regionin laikrat Latgales Laiks, ligi 2000-j buvo jo vyriausioji redaktor. Persiklusi Rzeknn ligi 2011 m. buvo dienraio Diena korespondent Latgaloje. iuomet Latgalos regionins televizijos ini tarnybos
vedja. Latvijos raytoj sjungos nar (1987).
Eilraius skelbia nuo 1975 m., rao ir latvi, ir latgali kalbomis. Ileisti
eilrai rinkiniai Malda namams (Lgana mjai, 1982), Penktadienis
(Piektdiena, 1986), Adventas (Advente, 1991; E. Veidenbaumo premija, 1992; kardinolo J. Vaivuodo fondo apdovanojimas, 1996), Pamaldos
(Aizlgums, 1997), ventadienis (Svtdiena, 2001), enklai (Zmes,
2005). Rao taip pat publicistik, pjeses ir kino scenarijus (dokumentinis
filmas apie popieiaus Jono Pauliaus II vizit Agluonoje, k tik baigtas
filmuoti ilgametrais videofilmas apie ano amiaus treiojo ir ketvirtojo
deimtmei Latgal).

facta

Pilnaty
Mano irdis tokia pilna
odi tav ir tavs,
kad veriasi per kratus
i markini, nakties prakaito permerkt.
Miglotose klejonse
itariu netiktai: myliu tave.
Nevaikiok inakt
mnulio paiu krateliu,
mano penktajam aukte
visi aidesiai tave priaukia,
kad nenukristum emn.
Geriau ieisim pg
su sniegu
susituokti.

I latgali kalbos vert V L A D A S B R A Z I N A S

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 202 | 203

***
Kasdien kas nors banyi stato,
Kasnakt kas nors sugriauna lig pamat,
I ryto viskas turi prasidti i naujo.
Isijojs pelenus ir akmenis
Gali rasti sutraukyto roinio karoliuk,
Kiekviename po neiklausyt mald.
Kasnakt griva po banyi,
Reikia atstatyti i naujo
Arba akmenis mryt
Save.

I latvi kalbos vert V L A D A S B R A Z I N A S

facta

Slutikiai* ruden
Sieliai iia nebeina,
Vairininko balsas
Dar plaikstos
Pakibs pakrants obelyje
Kaip paskutinis obuolys,
Saldiargtis,
Sutraukia lieuv ir lpas.
Dauguva ramiai
guli ant keli kaip motinos delnas,
glosto keli,
juo nebeateis
uvakar nual jurginai.
Nojus prisda
Ant suolelio prie gryi,
iri, kaip suskaiiuoja berai
Aukso pinigus lig paskutinio,
Visk u juos nuspirtum,
Iganym ir ramyb,
Vien tiktai plaust
tikriausiai
Reiks taisytis paiam.

* Slutikiai unikalaus senovinio ustatymo kaimas Dauguvos vingiuose,


netoli nuo Daugpilio, iskirtinis ir dl to, kad ia nuo sen laik
artimai sugyvena sentiki ir katalik eimos.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 204 | 205

Kovas
inai, tie lazdynai raudonom ugnim kibirktjo,
Neimk dar akeli rankom, palauki, kol jos apgis,
Viena nuo kitos kibirki kaito ir svilo,
Nuodguliai krito vis, krito kovo ydraj snieg
it smulkios paukio pdels, kur veda gilyn mik,
ten egli gurgui kvapai kaip banytini vaki,
pjkl vargonai gieda, o mikakirtys,
snieguos be keli paklyds, skaiiuoja zyli giesmes.
Daug nekalbk, paklausyk, inau jau inau,
Negerai tas degimas rytmet alt
Lyg pirmadienio, lyg pasaulio pabaigos nebebt,
Lyg kad btumm mudu mest vien ugniakur.

facta

Psalm
Karnuosi mane margutm, ir tapsiu tyra,
Apklosi mane tyljimu, ir tapsiu balta it sniegas,
paskutinis Jonini
nakties sniegas,
kai tyliose kaniose mirta vasara,
i tikro dar neatjusi,
lauuos sukrenta.
Karnuosi mane margutm, ir tapsiu tyra,
Tyra ir nemirtinga
It gl prie banyios sienos,
altos ir nekalbios
Kaip tu.
Karnuosi mane margutm mirsiu vainiko vietoj,
Raudoni iedlapiai sudegs skausmingoj saulsdoj,
Nebijok, toj ugny a viena sudegsiu,
Tavo sode n akel, n vienas lapelis neapgruzds.

I latgali kalbos vert V L A D A S B R A Z I N A S

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 206 | 207

Laikas
Mamyiuk,
Atsisk man telegram,
T, per blezding pat,
Tik Dievo paukteliai priveikia
Mano erdv susiet su tavja.
Parayk por virpi eilui,
Kad pirtinyts numegztos,
Kojinyts irgi,
Kad baiminies, jog sualsiu
Ir kasdien nepavalgau piet.
Tik jau man nieko nesisk,
Nei kaimiko sviesto, nei srio,
Debes karvs melti tikriausiai kietos.
Tiktai atsisk gaball
Savo vienintelio,
Amino,
Gero
Ir ilto
Dangaus.

facta

Samariet
Ko gera, Tave dar galiau ivysti,
Jei bent kiek pabgiau emyn bevarde gatvele,
Besirangania ligi pat turgaus aikts,
Kur bruzda pinig keitjai, balandi pardavjai,
Moterys, kvepianios namais,
Ateis su pilnais kibirais man prieprieiais,
Atrs j vilgsniai suskvarbys mane tarsi akmen,
Baiminuos.
Tada prijai prie mans, guljau smly,
Idegintam ir tuiame, vien tiktai aaros
Prasigrau takel per dulkes ariau prie ulinio, iia vienintelio ulinio,
Jo vandens pasisemti man buvo uginta, svetimai, nuodmingai,
Santuokos lauytojai, vyr mainytojai, vilgsni pardavjai.
Tavo akys buvo didesns nei versms, nei vaigds,
Kai prijs sakei nebijok, paduoki man atsigerti,
Kai gersi vanden, troki kaskart vis labiau,
Tau duosiu drgms, nuo kurios netrokins niekados.
Neidrsau rankos itiesti, odiai tavieji
niokt manim kaip krioklys,
Liejosi per peius, prilipo drapanos prie krt,
Stvjau prieais tave umirusi gd.
Ko gera, tave dar galjau ivysti,
Bet jau suydjo prie ulinio krmas erki,
Moterys eina su naiais pilnais emyn bevarde gatvele,
iri manspi nustebusios, nabdasi, apkalbinja,
Rytas nuudo vsa, k vakaras gimdo.
Tavo sandalo raitelis dulkse susirangs
Visai kaip gyvat.

I latvi kalbos vert V L A D A S B R A Z I N A S


Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 208 | 209

***
Mano latgalika tapatyb
dairosi kypom
turk mongol akim,
rusikoj krosny
patrokina puod kopst,
makovkos imaukia
u prarast meil
nubraukia nuo veido aar
ir pasileidia juoktis
buv nebuv!
Mano latgalikai tapatybei
peilio mens kienj
kaip aibas rugpjty,
u savo ir eimos garb
itrauks ir neisigs,
paskiau nuluostys nuodm
raudonu dangaus kratu.
Mano latgalikumas,
prikaltas prie kryiaus kapuos,
netiktai parpuola ant keli
VIA APPIA Romoj,
erki vainik prisiima
kaip amin atlyg
u savo ir kit nuodmes.

facta

Per plnatis ggu


renka i plauk
vyni iedus,
deda prie kryiaus pakelje
ir parao japonik haiku.
Vlni dienom
Kriauklel atlauia,
Kad bt vlms pasisotint.
Mano latgalikas latvikumas,
Plstas ir ikankintas,
Nieko daug nekalba,
Gailestingoji motin, atsidsja
Dain tvo baltoj barzdoj,
Sdas Uliso laivn
ir iplaukia, ir pskvjeli
kiaurai per Razn
dainuodamas.

I latgali kalbos vert V L A D A S B R A Z I N A S

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Anna Rancne 210 | 211


1959 , ,
. ,
.
. ,
,
. 1992
Latgales Laiks ( ), 2000
. 2011
Diena () .

. (1987 .)
1975 , - -.
Lgana mjai ( , 1982), Piektdiena
(, 1986), Advente (, 1991), Aizlgums (, 1997),
Svtdiena (, 2001), Zmes (, 2005).
, .

facta



,

, .

,


.


.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 212 | 213

***
,
.
.
,

.
,


.

facta

*
,

,
,
,
, ,
.

, ,
,

, .
,
,
,
:
,
,
,
.

* , ,
,

.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 214 | 215


, ,
, , ,
, ,
.
, ,
, ,
, ,
, .
, , , ,
,
,
.

facta


*, ,
, , ,

,
,
,
.
, ,
,

,
.
, ,
,
: ,
, .

* (Fritillaria imperialis) .
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 216 | 217


,
,
, ,

.
,
, ,
,
,
.
, ,
, ,
, , .

facta


, ,
,
, ,
,
,
,
, .
.
, ,
,
, ,
, , ,
, , .
, ,
, ,
, ,
, .
,
,
, ,
, .
, ,
,
,
, , ,
, .
,
.


Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 218 | 219

***


- ,

,
*


:
- !


;

,

.
,
,

Via Appia ,
,

.

facta



,

.


.

,
,
, .
**

***,
.

**
.

*** .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 220 | 221


1959 . , ,
.
, .
. . ,
,
(Liesma). ,
Latgales
Laiks ( ), 2000 .
2011
Diena () .
.
(1987).
1975 ., , .
: Lgana mjai ( , 1982),
Piektdiena (, 1986), Advente ( , 1991;
. . 1992 .;
. 1996 .), Aizlgums ( , 1997),
Svtdiena (, 2001), Zmes (, 2005).
, (
,
1920-1930- ).

facta



,

, .

,
,
,
.


.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 222 | 223

***
,
,
.
,
,
.
,


.

facta

*
,

,
,
,
-,
.

, ,
,

.

,
,
,
,
.
,
,
.

* , ,
,
.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 224 | 225


, ,
, , ,
, ,
, ,
, ,
, ,
, , , ,
, .
, , -, ,
,
,
.

facta


, ,
, , ,

,
,
,
.
, ,
,
,
,
.
, ,
,
, ,
, .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 226 | 227


,
,
, ,

.

,
.
,
.
,
, ,
, , .

,
,

facta


, ,
,
, ,
.
,
,
, ,
.
, ,
,
, , ,
, , ,
, , .
, ,
: , ,
, ,
, .
,
, ,
, ,
, .
, ,
,
,
, , ,
, .
,
.


Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 228 | 229

***


-,

,

,

:
--!

,
,

,

.

,

VIA APPIA ,


.

facta



,

.

,
.
,
,
,
,
,
,

,
.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 230 | 231

Leszek Engelking
Leszek Engelking (ur. 1955 w Bytomiu) poeta, nowelista,
literaturoznawca i krytyk literacki. Ukoczy filologi polsk na UW
(specjalizacja filmoznawcza). Przez jedenacie lat by redaktorem
miesicznika Literatura na wiecie. Jest pracownikiem naukowodydaktycznym Uniwersytetu dzkiego (kulturoznawstwo). Opublikowa
m.in. monografi o twrczoci V. Nabokova i kilka ksiek o literaturze
czeskiej. Jest autorem tomw wierszy Autobus do hotelu Cytera (1979),
Haiku wasne i cudze (1991), Mistrzyni kaligrafii i inne wiersze (1994)
i Dom pity (1997), jak rwnie tomu wierszy wybranych i nowych I
inne wiersze (2000). Ukazay si te wybory jego poezji w przekadzie
na ukraiski (Wid cioho ne wmyrajut..., 1997), czeski (A jin bsn a
jin bsn, 1998) i sowacki (Zanechala si otlaky prstov na mojej koi,
2005) oraz dwa arkusze poetyckie w jzyku angielskim (Your Train the
Local, 2001; Paulinas House, 2002). Wyda rwnie prozatorski tom
Szczcie i inne prozy (2007). Tumacz poezji i prozy z jzykw czeskiego,
sowackiego, angielskiego, hiszpaskiego, biaoruskiego, ukraiskiego,
rosyjskiego. Trzy razy w rnych kategoriach otrzyma nagrod
miesicznika Literatura na wiecie. Laureat translatorskiej nagrody
polskiego PEN Clubu (2010).

facta

Dom pity
Mai
To pity dom
powiedzia przechodzie,
zmruywszy oko.
S w nim sypialnie
z kotarami z pluszu,
klatki schodowe
i klatki z ptakami,
knajpa i kino,
zapach r, przecigi,
i jest czytelnia
gwiadzistego nieba,
lecz nie wiadomo,
co si moe skrywa
w jego piwnicach.
Ozdobna brama
byska ostrzegawczo
mosin klamk
lub odamkiem gwiazdy,
ale zarazem
zaprasza na schody.
I nie wiadomo,
co mona napotka
na jego strychu,
jakie potwory,
egzotyczne bestie,
krwioercze monstra,
olizge poczwary
tak rzek przechodzie
i znikn w ciemnoci.
I pchnem bram
do pitego domu.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 232 | 233

***
zostawia odciski palcw
na mojej skrze
na mojej krwi
na ttnicych we mnie igiekach ognia
no i widzisz ty gupia
teraz bdzie ci mona
zidentyfikowa

facta

Ksigowy apokalipsy
Ksigowy apokalipsy
zapisuje:
siedmiu aniow,
siedem czasz gniewu,
dwudziestu czterech starcw,
wojsko:
dwieciekro tysic tysicy,
trzecia cz wd,
gwiazda Pioun
jedna.
Najgorsza robota jeszcze przed nim
naprawd wielkie liczby:
zbawieni, to mona wytrzyma,
pestka,
ale ci potpieni...

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 234 | 235

***
Na pocztku
sztukmistrz wyj z kapelusza
niebo i ziemi.
A ziemia bya pusta.
Potem stukn rdk
w dno kapelusza
i wyj zwierzta.
Gob ulecia mu z doni.
Lecz to nie koniec pokazu.
Wycign maego,
niezbyt ksztatnego sztukmistrza.
Skoni si.
Burza oklaskw
nagrodzia zrczno.
Teraz czas na clowna.

facta

***
Ach, ta druga modo!
Bysk sztucznej szczki
w figlarnym umiechu.
Siadaj w szkolnych awkach
rozdokazywani,
cign koleanki za wosy,
bij si papierowymi kulkami,
opowiadaj dowcipy
sone jak beczka soli.
Pan ich ucisza.
Uniwersytet trzeciego wieku
przechodzi w czwarty wymiar.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 236 | 237

***
Ulica Wolnoci? powtrzya pytanie.
Pan do wizienia?
To ta, przy ktrej jest wizienie.
O, widzi pan te wieyczki stranicze?
Tam jest ulica Wolnoci.

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 238 | 239

Leszek Engelking
Leszekas Engelkingas (g. 1955 Bytome, Auktutinje Silezijoje) poetas,
prozininkas, literatrologas ir literatros kritikas. Varuvos universitete
baig lenk filologijos ir kino teorijos studijas. Vienuolika met dirbo
verstins literatros urnalo Literatura na wiecie redaktoriumi.
Dsto kultrologijos kurs Lodzs universitete. Ileido monografij
apie V. Nabokovo kryb ir kelias knygas apie ek literatr. Keturi
poezijos rinkini autorius: Autobusas Kiteros viebut (Autobus do
hotelu Cytera, 1979), Savi ir svetimi haiku (Haiku wasne i cudze,
1991), Kaligrafijos mokytoja ir kiti eilraiai (Mistrzyni kaligrafii i inne
wiersze, 1994) ir Penktasis namas (Dom pity, 1997), taip pat ileista
jo poezijos rinktin Ir kiti eilraiai (I inne wiersze, 2000), eilrai
knygos ukrainietikai, ekikai ir slovakikai, dvi savilaidos knygels
anglikai. Ileido prozos rinkin Laim ir kita proza (Szczcie i inne
prozy, 2007). Veria poezij ir proz i ek, slovak, angl, ispan,
baltarusi, ukrainiei, rus kalb. Tris kartus peln urnalo Literatura na
wiecie premij (vairi kategorij). Lenkijos PEN klubo vertj premijos
laureatas (2010 m.)

facta

Penktasis namas
Majai
ia penktasis namas
tar praeivis,
primerks ak.
Yra jame miegamieji
su pliuinmis uuolaidomis,
laipt narveliai
ir narveliai su paukiais,
smukl ir kinas,
roi kvapas, skersvjai,
yra ir vaigdto dangaus
skaitykla,
tik neinia,
kas gali slptis
jo rsiuose.
Puons varteliai
spjamai blyksi
alvarine rankena
ar vaigds nuolaua,
taiau sykiu
kvieias vid.
Ir neinia,
su kuo gali susidurti
jo palpje,
su kokiais padarais,
egzotikais vrimis,
kraugerikais monstrais,
gliiomis baidyklmis
taip kalbjo praeivis,
kol pranyko tamsoje.
Ir stumteljau vartelius
penktj nam.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 240 | 241

***
palikai pirt atspaudus
ant mano odos
mano kraujy
ant dilgsini manyje ugnies adatli
na ir matai kvailute
dabar gals nustatyti
tavo tapatyb

I lenk kalbos vert EUGENIJUS ALIANK A

facta

Apokalipss buhalteris
Apokalipss buhalteris
surao:
septyni angelai
septynios rstybs taurs
dvideimt keturi seniai
kariuomen:
du imtus kart tkstantis tkstani,
treioji dalis vanden,
Pelyno vaigd
viena.
Sunkiausias darbas dar laukia,
ities dideli skaiiai:
dl iganytj dar galima kentti,
niekai,
bet jau t pasmerktj...

I lenk kalbos vert VY TAS DEKNYS

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 242 | 243

***
I pradi
fokusininkas i skrybls itrauk
dang ir em.
em buvo tuia.
Paskui stukteljo lazdele
skrybls dugn
ir itrauk gyvnl.
Karvelis nuskrido jam i rank.
Taiau tai dar ne pabaiga.
Itrauk ma,
ne per grakiausi fokusinink.
Nusilenk.
Plojim audra
apdovanojimas u miklum.
Atjo metas klounui.

facta

***
Ak, ta antra jaunyst!
Dirbtinio andikaulio spindesys
graiai besiypsant.
Sdas mokyklos suolus
ipaik,
tso drauges u kas,
kariauja popieriaus gniuulais,
pasakoja anekdotus,
riebius kaip bulius.
Mokytojas juos tildo.
Treiojo amiaus universitetas
gauna ketvirt matmen.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 244 | 245

***
Laisvs gatv? pakartojo klausim.
Js kaljim?
Tai ta, kurioje yra kaljimas.
Ar matot tuos sargybos boktelius?
Ten ir yra Laisvs gatv.

I lenk kalbos vert RIMVYDAS STRIELKNAS

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Leszek Engelking 246 | 247


(. 1955 . ) , ,
, .

. Literatura na wiecie. .

.
(Autobus do hotelu Cytera, 1979),
(Haiku wasne i cudze, 1991),
(Mistrzyni kaligrafii i inne wiersze, 1994)
(Dom pity, 1997),
(I inne wiersze, 2000).
( , 1997), (A jin
bsn a jin bsn, 1998) (Zanechala si otlaky
prstov na mojej koi, 2005), (Your Train the Local, 2001; Paulinas House, 2002).
(Szczcie i inne prozy,
2007). , , ,
, , .
Literatura na wiecie.
- (2010).

facta

,
,
.

,

,
,
,

,
,

.
,

,


.
,

,
,
,
,
...

.

.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 248 | 249

***





facta



:
,
,
,
:
,
,

.
,
:
,
,
,

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 250 | 251

***


.
.


.
.
.
,
.
.

.
.

facta

***
, !

.
,
,
,
,
,
, .
.

.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 252 | 253

***
? .
?
, .
, , ?
.

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 254 | 255


(. 1955 ) , ,
.
( ).
Literatura
na wiecie. .
.
.
(Autobus do hotelu Cytera, 1979), (Haiku wasne i cudze, 1991), (Mistrzyni
kaligrafii i inne wiersze, 1994), (Dom pity, 1997),
(I inne wiersze, 2000). (
..., 1997), (A jin bsn a jin bsn,
1998), (Zanechala si otlaky prstov na mojej koi, 2005),
(Your Train the Local, 2001; Paulinas House, 2002).
, (Szczcie i
inne prozy, 2007). , ,
, , , . (
) Literatura na wiecie.
- (2010).

facta

,
,
.

,

,
,
,

,
,

.



,

.
,

,
,
,
,
,

.

.
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 256 | 257

***





facta



:
,
,
,
:
,
,

.
,

,
,

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 258 | 259

***


.
.


.
.
.

.
.

.
.

facta

***
, !

i.

,
,
,

.
.

.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 260 | 261

***
? .
?
, .
, ?
.

facta

Magnus
| 2010
| facta 262
| 12 | |263
Magnus Ducatus Poesis
| 2011Ducatus
| facta Poesis
|

263

Juris Kronbergs
Juris Kronbergs, dzimis Stokholm 1946.gad, ir dzejnieks un tulkotjs. No
1992. ldz 2002. gadam vi bija kultras ataejs Latvijas vstniecb Stokholm. Viam iznkui 12 dzejokrjumi un 3 dzejas&mzikas kompaktdiski latviski un zviedriski. Via dzejoi ir tulkoti 20 valods, visvairk krjums
Vilks Vienacis lietuviski tas iznca (kop ar kompakdisku) V. Brazjna
atdzejojum (Kronta, 2008). Vi tulkojis daudzus latvieu autorus zviedriski, bet ar zviedrus latviski (ar zviedriskojis lietuvieu dzeju!) kop
aptuveni 35. grmatas. Par dzeju un atdzeju vi samis vairkas stipendijas un godalgas, to starp Latvijas Triju zvaigu ordeni un Zviedrijas
Ziemezvaigu ordeni. Vi ir Latvijas zintu akadmijas goda loceklis.

facta

Novembris
Tumsa, vienvirziena iela
kas beidzas turpat kur skas
Nakts bez zvaigznm
bez mness bkas
Visi visgudri vji ar es
neviens to neredzs
tikai tas
kas mani patrs
Un nakts bez mness
bez zvaigu spulgm
un atkal kds steidzas
pa aklo ielu
kas skas turpat kur beidzas

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 264 | 265

Sve zem
Sapn biju sve zem, viesnc,
kas ar bija manas mjas.
T bija kvadrtiska, viena uz klaja lauka.
Sienas caurspdgas. Uz tm
rakstts viens viengs vrds, bet nesalasms.
Pki, k neviena neparedzta saules aptumoans,
pazuda mans vrds.
Tuvie austrumi, mans drgkais pakljs, sarullts
istabas kakt. T motvs, ziedos drzs
atdzvojs man.
Un putni, tikko atlidojui no iptes,
dzra deni no nesan ledus klt da.
Es uzmodos viesncas gult. Saule spdja acs.
Tagadne tikpat balta k pagtne.
Tas, ko gribju teikt bija jau pateikts.

facta

Idelais bglis ( la 1943-45)


No Latvijas bgot
vi ldzi pama tikai trs lietas:
Marksa Kapitlu
Hitlera Mein Kampf
Bbeli
Vi teica: kur vien nonku
varu vienmr nordt
uz nepeicieambu
pazt savus ienaidniekus

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 266 | 267

Par latvieu datorvrdncas rasismu


Rakstu somiski bet dators saka, ka jbt komiski
rakstu dniski bet dators saka, ka jbt sniski
rakstu franciski, norviski tas iet bez vrda runas
tpat k krieviski, amerikniski
rakstu irkiski bet datoram nav ieteikumu
Rakstu smiski bet dators saka ka jbt sniski
rakstu friski bet dators saka sfriski
skoniski bet dators koniski; roniski dators joniski
spniski nav iebildumu; flmiski nav prieklikuma
baskiski nekas, katalniski ar nekas
ehiski (vai prgiski) joprojm nekas
norlandiski nav prieklikuma
diski ar nav
tad rakstu balknu bet dators saka, ka jbt balkonu
Ir pavasaris, balkona durvis va
pcpusdienas saule
ne mkoa debess ne datora
aizlido zirgs bet dators nesaka: tam nav sprnu

facta

Pag pagtne
No skaruiem skai run pagtne
Kda pagtne? Un run ko?
N. Vlreiz:
no skaruiem dziesmas
kas manas atmias sastvdaa
Ttad nekda tur pagtne,
bet daa no manas veetatvs plsmas
kas man darbojas vienmr
bez manas apzintas kltbtnes
Cik nepotiski!
Nu labi:
Kad nakt speru soli pa msu priekpilstas asfaltu
tas izst sadrumstalojas
un drumstalas paceas un mnessgaism
mirgo k ts balsis, kuras vairs nav
bet man mam dzvos
klteso nebtb, sacdamas:
sanciet, visi js klauni, klausties
jsu pau mudinjumu
tev t jslpj, tava mlestba
Jslpj
dzejas rinds tev t jslpj
tikai tad to atklsi
tikai tad t pastvs
nemainga
Cik pseidopotiski!
Nu labi, si, bet kodolgi:
Pagtoju, td esmu
Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 268 | 269

Atkal augusta beigas


Atkal augusta beigas
vakaros satumst mjas, ielas, satumst kai,
kokos satumst vrnas, strazdi pat dzei satumst
un viu izkaltie caurumi
satumst ieceres satumst nesen pavadti
vasaras vakari satumst tavi privtie nezvri
kad lapa no kuplks gobas zai krt caur
krslas stundu, t tavs roks iekrtot jau melna
Atkal augusta beigas
vasara nav gal bet tomr pat siltie rti rudens rasas pielieti
Jautrs sejs redzama gnuma na
tu ej pa ielu taku ej pa neatkltu drzu
(un nemani brdi kad prkp robeu no vasaras uz rudeni)
Atkal augusta beigas
viegli k puteku mkonis no koka
paceas putnu bars
Nakts, un putni ir izbrsttas zvaigznes debesu velv
Rt no rta agrn vj tie atkal aizlidos no t paa koka
Vasara apstjusies. Augusta beigs klusums ir tad
kad lietus nemitgi lst
kad nav nek starp sauli un aci
Nekas nevar izvairties no sava klusuma
Klusums kad tu mani piepildi un es esmu tuks
Klusums pulksteu tikos
Te tagad un nekur ir klusums
Bet tava acs tos redz: mkous kas aizpeld
uz ziemas pusi

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 270 | 271

Juris Kronbergs
Juris Kronbergas gim 1946 m. Stokholme. Jo universitete studijavo skandinav ir balt kalbas ir literatr, Kembride (Anglija) vertimo teorij ir
XX a. poezij. Dirbo vedijos radijo latvi redakcijoje, kaip vertjas vedijos parlamente, vedijos vyriausybje ir iaurs ali ministr taryboje.
Deimt met (19922002) buvo Latvijos ambasados vedijoje kultros
ata. Buvs Latvijos PEN centro prezidentas. Latvijos moksl akademijos
garbs narys.
Yra ileids 20 eilrai rinkini ir tris kompaktines poezijos ir muzikos
plokteles latvikai ir vedikai. Kronbergo eilrai skelbta dvideimia
kalb. Populiariausias jo eilrai ciklas Vilkas Vienakis (Vilks Vienacis).
Lietuvikai jis verstas Vlado Brazino, ileistas (Kronta, 2008) su kompaktine ploktele.
ved kalb Kronbergas yra iverts daugel latvi poet, latvi ved
poet, ileista apie pusketvirtos deimties jo vertim knyg. ved kalb
ivert ir lietuvi poezijos antologij.
Be kit apdovanojim, yra pelns Latvijos Trij vaigdi bei vedijos
iaurs vaigdi ordinus.

facta

Lapkritis
Tamsi vienakrypt gatv
baigias ten pat kur prasideda
Naktis be vaigdi
be mnulio vyturio
Gudragalviai visi silpni a taip pat
nieks to nesupras
vien tik tas
kurs mans bus neteks
Ir naktis be mnulio
be vaigdi spindesio
ir vl kakas leidias
aklina gatve
ji prasideda ten kur ir baigias

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 272 | 273

Sveioje alyje
Per sapn buvau sveioje alyje, viebuty,
bet jis buvo ir mano namai.
Jis buvo kvadratinis, vienas ant plyno lauko.
Sienos pervieiamos. Ant j
paraytas vienintelis vardas, bet neskaitomas.
Staiga, kaip niekieno nepamatytas sauls utemimas,
mano vardas inyko.
Artimieji rytai, mano brangiausias kilimas, suvyniotas
kambario kertje. Taip motyvas, ydintis sodas,
atgyja many.
Ir paukiai, k tik atskrid i Egipto,
geria vanden i dar neseniai ledo uklotos kdros.
Nubudau viebuio lovoj. akis pliesk saul.
Dabartis tokia pat balta kaip praeitis.
K pasakyti norjau, buvo jau pasakyta.

facta

Idealus pabglis ( la 19431945)


I Latvijos bgdamas
jis pasim tik tris daiktus:
Markso Kapital
Hitlerio Mein Kampf
Biblij
Jis sak: kad ir kur atsiklisiu
visada galsiu nurodyt
btinyb
paint savo prieus

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 274 | 275

Apie latvi kompiuterinio odyno rasizm


Raau suomikai kompiuteris sako, turi bt komikai
raau danikai kompiuteris sako, turi bt panikai
raau pranczikai, norvegikai einasi kaip per sviest
taip pat ir rusikai, amerikonikai
raau irakikai kompiuteriui buv nebuv
Raau samikai kompiuteris sako, turi bt savikai
raau farerikai kompiuteris sako fanerikai
skanikai kompiuteris skonikai; ronikai kompiuteris chronikai
ispanikai buv nebuv; flamikai nieko nesilo
baskikai nieko, katalonikai irgi nieko
ekikai (arba prahikai) vis dar nieko
norlandikai nieko nesilo
ydikai irgi nra
tada raau balkan kompiuteris sako balkon
Dabar pavasaris, balkono durys atvertos
vidudienio saul
n debeslio danguj n kompiuterio
skrenda sau irgas kompiuteris tyli, kad: jis neturi sparn

facta

Pal praeitie
I garsiakalbi garsiai kalba praeitis
Kokia praeitis? Ir kalba k?
Ne. Dar kart:
i garsiakalbi dainos
jos yra mano atminties dalis
Taigi jokia ten praeitis,
o dalis mano vegetacinio srauto
kurs many darbuojasi visad
man smoningai nedalyvaujant
Kaip nepoetika!
Na gerai:
Kai nakt engiu ingsn ms priemiesio asfaltu
tas suyra sutrupa
ir nuotrupos kyla ir mnesienoj
mirga kaip balsas, kurio nebra
bet many aminai gyvens
dalyvaus nebty, sakydamos:
sueikit, js visi juokdariai, pasiklausykit
k patys kurstot
slpti j privalai, savo meil
Privalai slpti
poezijos eilutse slpti j privalai
tik tada j atversi
tik tada ji bus
nepamainoma
Kaip pseudopoetika!
Na gerai, tarkim trumpai drtai:
Praeitju, todl esu

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 276 | 277

Vl baigias rugpjtis
Vl baigias rugpjtis
vakarais sutemsta namai, gatvs, sutemsta kats,
mediuose sutemsta varnos, strazdai net geniai sutemsta
ir j ikaltosios kiuryms
sutemsta sumanymai sutemsta neseniai ilydti
vasaros vakarai sutemsta tavo paties bauguliai
kai lapas nuo guobos kuplokos aliai krinta per
prieblandos valand ir tavo rankas krinta jau juodas
Vl baigias rugpjtis
vasaros ne pabaiga bet net ir ilti rytai rudens rasos pripilti
Smagiuose veiduose regti elis apmaudo
eini gatve taku eini per udar sod
(ir nepastebi mirksnio kai perengi rib i vasaros rudenin)
Vl baigias rugpjtis
lengvai lyg dulki debesis nuo medio
pakyla pauki tuntas
Naktis, ir paukiai tai vaigds ibarstytos po dangaus skliaut
Ryt i ryto ankstyvam vjy jie vl iskris i to paties medio
Vasara sustojo. Rugpjio pabaigoj tylu tada
kai lietus nepaliaujamai lyja
kai nra nieko tarp sauls ir akies
Niekas negali ivengti savo tylos
Tyla kai mane pripildai ir esu tuias
Tyla tiksjimuos laikrodi
ia dabar ir niekur yra tyla
Bet tavo akis juos regi: debesis nuplaukianius
iemos pusn

I latvi kalbos vert V L A D A S B R A Z I N A S

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 278 | 279

Juris Kronbergs
Juris Kronbergs poeta i tumacz; urodzi si w 1946 roku w Sztokholmie.
W latach 1992-2002 by attach kulturalnym Ambasady otewskiej w
Sztokholmie. Wyda 12 tomw wierszy i trzy pyty CD z zapisami wierszy
i muzyki po szwedzku i otewsku. Jego wiersze tumaczone byy na 20
jzykw, najczciej przekadany by zbir Jednooki wilk, ktry ukaza
si rwnie po litewsku (wraz z pyt) w przekadzie Vladasa Braziunasa
(Kronta, 2008). Kronbergs tumaczy wielu poetw otewskich na szwedzki, a szwedzkich na otewski (po szwedzku wysza te jego antologia
poezji litewskiej) cznie niemal 35 ksiek. Za poezj i tumaczenia
otrzyma niezliczon ilo stypendiw i nagrd, w tym otewski order
Trzech Gwiazd i szwedzki Gwiazd Pnocnych. Jest honorowym czonkiem otewskiej Akademii Nauk.

facta

Listopad
Ciemna jednokierunkowa ulica
ktra koczy si tam gdzie si zaczyna
Noc bez gwiazd
bez latarni ksiyca
Wszyscy mdrale sabi ja te
nikt tego nie zobaczy
tylko ten
kto mnie straci
I noc bezksiycowa
bez migotania gwiazd
i znowu kto spieszy
lep ulic
ktra zaczyna si tam gdzie si koczy

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 280 | 281

W obcym kraju
We nie byem w obcym kraju, w hotelu,
ktry by te moim domem.
By kwadratowy, jedyny w szczerym polu.
ciany przezroczyste. Na nich
napisano jedno imi, ale nieczytelnie.
Nagle, jak zamienie soca, ktrego nikt nie widzia,
moje imi zniko.
Bliski Wschd, mj latajcy dywan, zwinity
w kcie pokoju. Tak motyw, sad w kwieciu,
odradza si we mnie.
I ptaki, ktre wanie przyleciay z Egiptu,
pij wod z (jeszcze) niedawno pokrytego lodem stawu.
Przebudziem si w hotelowym ku. Soce wiecio w oczy.
Teraniejsze tak samo biae, jak przesze.
To, co chciaem powiedzie, ju zostao powiedziane.

facta

Idealny uciekinier ( la 1943-45)


Uciekajc z otwy,
wzi ze sob tylko trzy rzeczy:
Kapita Marksa,
Mein Kampf Hitlera,
Bibli.
Gdziekolwiek trafi.
zawsze bd mg si powoa
na to, e trzeba
zna swoich wrogw.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 282 | 283

Znw koniec sierpnia


Znw koniec sierpnia
wieczorem ciemniej budynki, ulice, ciemniej koty,
w drzewach ciemniej wrony, drozdy, nawet dzicioy ciemniej
i otwory, ktre powykuway
ciemniej zamierzenia, ciemniej ci, z ktrymi wanie si poegnay
letnie wieczory ciemniej twoje wasne lki
kiedy listek z rozoystego wizu zielono spada przez
szar godzin i w twoje rce wpada ju czarny
Znw koniec sierpnia
lato si nie koczy jednak nawet ciepe poranki pene s jesiennej rosy
Na wesoych twarzach wida cie rozdranienia
idziesz ulic ciek nieodkrytego ogrodu idziesz
(i nie zauwaasz kiedy przekraczasz granic midzy latem i jesieni)
Znw koniec sierpnia
lekko jak obok kurzu podrywa si
z drzewa ptasia zgraja
Noc, i ptaki gwiazdy rozsypane na nieboskonie
Jutro rano w porannym wietrze one znowu sfrun z tego samego drzewa
Lato si zatrzymao. W kocu sierpnia cisza taka
kiedy pada deszcz
kiedy nic nie ma midzy socem i okiem
nic nie moe uchyli si od swojej ciszy
Cisza kiedy ty mnie napeniasz i staj si pusty
Cisza w cykaniu zegarka
Tu teraz i nigdzie cisza
Ale twoje oko je widzi: chmury ktre odpywaj
w stron zimy

facta

Poczekaj przeszoci
Z gonika gono mwi przeszo
Jaka przeszo? I co mwi?
Nie. Jeszcze raz:
z gonika pieni
skadowa cz mojej pamici
Dlatego adna tam przeszo
a cz mojego wegetatywnego strumienia
ktry we mnie zawsze pracuje
bez mojej uwiadomionej obecnoci
Ale niepoetycznie!
No, dobra:
Kiedy w nocy robi krok po asfalcie naszego przedmiecia
on si kruszy, amie
i kawaki wzlatuj do gry i w wietle ksiyca
byszcz jak ten gos ktrego ju nie ma
lecz we mnie on bdzie y wiecznie
w obecnym niebyciu, mwic:
zejdcie si, wszystkie bazny, posuchajcie,
do czego sami namawiacie
trzeba j ukry, twoj mio
trzeba j schowa
schowa w linijkach poezji
tylko wtedy j odkryjesz
tylko wtedy ona si stanie
niezamienna

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 284 | 285

Jak pseudopoetycznie!
No dobra, krtko i wzowato:
Przemijam, a wic jestem.Cisza w
cykaniu zegarka
Tu teraz i nigdzie cisza
Ale twoje oko je widzi: chmury
ktre odpywaj
w stron zimy

facta

O rasizmie otewskiego sownika komputerowego


Pisz po fisku jednak komputer mwi, e powinno by po wisku
pisz po dusku jednak komputer mwi, e powinno by po damsku
pisz po francusku, po norwesku nie odradza
tak samo jak i po rosyjsku, po amerykasku
pisz po iracku na komputer to nie dziaa
Pisz po syjamsku jednak komputer mwi, e powinno by po samczemu
pisz po persku jednak komputer mwi e po persilu
po skansku jednak komputer po chamsku, po romsku jednak komputer po
rajsku
po hiszpasku nie reaguje, po flamandzku adnej propozycji
po baskijsku nic, po katalosku te nic
po czesku (albo po prasku) dalej nic
po norlandzku bez propozycji
po ydowsku te brak
wtedy pisz bakany ale komputer mwi, e powinno by balkony
Teraz jest wiosna, drzwi balkonowe otwarte
poudniowe soce
na niebie ani chmurki, ani komputera
przelatuje ko jednak komputer nie mwi: on nie ma skrzyde

Z otewskiego przeoy B ohdan Z adura

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | Juris Kronbergs 286 | 287


; 1946
. 1992-2002
. 12 3 -
.
20 ,
, ( -)
(Kronta, 2008).
,
( )
35 .
,
. .

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 288 | 289


, ,
.
, .
.
, .
, , ,
.
, ,
. , ,
.
, ,
.
. .
, .
, , .

facta

( la 1943-45)
,
.
,
Mein Kampf ,
.
: ,


.

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 290 | 291


- , -
- , -
-, -
-, -
-
- , -
- -
- -; - -
- ; -
- , -
- ( -)
-
-
,
,

,
:

facta



? ?
. :






!
, :



,

, :
, ,

,



!
, :
, , .

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 292 | 293



, , ,
, ,
,

, , -


,


-


( )

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | facta | 294 | 295

est

est

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | est |

I Magnus Ducatus Poesis vyksm kronikos


2010 m. kovo 18 d. minint Lietuvos valstybs atkrimo 20-sias metines Kijeve, Lietuvos
Respublikos ambasadoje, surengto vakaro dalis buvo skirta pristatyti Magnus Ducatus Poesis
sambr, telkiant lietuvi, ukrain, baltarusi, latvi, lenk, rus poetus, poezijos vertjus
ir muzikantus, j veikl iose alyse, keliakalb Magnus Ducatus Poesis almanach. Be kit,
vakare dalyvavo Vladas Brazinas (Lietuva), Olehas Kocarevas, Dmytro Lazutkinas (Ukraina),
Siarhejus Pryluckis (Baltarusija). Vakar pradjo Lietuvos Respublikos ambasadorius Ukrainoje
Petras Vaitieknas. Vakar ved Serhijus Cuko bei Lietuvos Respublikos kultros ata Ukrainoje ir Gruzijoje Gabriel aidyt; ji taip pat grojo violonele.
2010 m. kovo 18 d. minint Lietuvos valstybs atkrimo 20-sias metines Kijeve, Lietuvos
Respublikos ambasadoje, surengto vakaro dalis buvo skirta pristatyti Magnus Ducatus Poesis
sambr, (tradicinis rumunikas jo pavadinimas Frumuica Nou), Lietuvos Respublikos
ambasada Ukrainoje drauge su rmjais (svarbiausias Frumuikos Novos avininkysts kio
eimininkas Aleksandras Polarija) sureng Magnus Ducatus Poesis plener. Jame, be Magnus
Ducatus Poesis senbuvi Vlado Brazino ir Oleho Kocarevo bei nuolatini Magnus Ducatus
Poesis globj Lietuvos Respublikos ambasadoriaus Ukrainoje Petro Vaitiekno ir Lietuvos
Respublikos kultros ata Ukrainoje ir Gruzijoje Gabriels aidyts, dalyvavo vairi ali
menininkai:
Fiodoras Aleksandroviius (Ukraina),
Alis Balbierius (Lietuva),
Serapimas Charkinas (Ukraina),
Algimantas ekuolis (Lietuva),
Audrius Grays (Lietuva),
Henrikas Gulbinas
Skaidra Janait

(Lietuva),

(Lietuva),

Igoris Karpenko (Ukraina),


Linas Liandzbergis

(Lietuva),

Arturas Liubiius (Ukraina),


Jon Ramunyt

(Lietuva),

Aleksejus Rubanonas (Ukraina),


Nikita Rumiancevas (Ukraina),
Tadas Surkys (Lietuva),
Ula imulynait (Lietuva),
est

Orestas Todua (Gruzija),


Miroslavas Vaida (Ukraina),
Kstutis Vaiginis (Lietuva),
Arturas Valiauga (Lietuva),

2010 m. spalio 8 d. Gardino Religijos istorijos muziejuje Lietuvos Respublikos konsulatas


sureng poezijos vakar ir Magnus Ducatus Poesis almanacho pristatym. Dalyvavo lietuvi
poetai: Vladas Brazinas, Vytas Deknys, Evaldas Ignataviius, Alvydas lepikas.
2011 m. liepos 13 d. Bukarete, Nacionaliniame rumun literatros muziejuje, Lietuvos
Respublikos ambasada Rumunijoje sureng poezijos ir muzikos vakar, skirt Valstybs
dienai paminti. Lietuvos Respublikos ambasadoriaus Vladimiro Jarmolenkos ir muziejaus
direktoriaus profesoriaus Luciano Chiu pageidavimu vakaro sveias Vladas Brazinas kaip
vaising tarptautinio meninink bendradarbiavimo pavyzd plaiai pristat Magnus Ducatus
Poesis sambr: jo pirmasis poetinis muzikinis vyksmas surengtas kaip tik ta paia Valstybs
dienos proga prie penket met (Lietuvos Respublikos ambasadoje Minske 2006 m.
liepos 5 d.).
2011 m. spalio 8-9 d. Minske vyko poezijos festivalis Didioji Poezijos Kunigaiktyst,
skirtas Czesawo Mioszo 100-osioms gimimo metinms. Festivalyje pristatytas Magnus
Ducatus Poesis almanachas, vyko Magnus Ducatus Poesis vakaras. Dalyvavo poetai
Eugenijus Alianka, Vytas Deknys, Donatas Petroius (Lietuva), Uladzimeras Arlovas, Iharis
Babkovas, Andrejus Chadanoviius, Maryja Martysevi, Alesius Razanavas, Vitalis Rykovas
(Baltarusija), Jacekas Gutorowas, Ryszardas Krynickis (Lenkija), Marijana Kijanovska, Olehas
Lyeha (Ukraina), Natalija Gorbanevskaja (Rusija / Pranczija).

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | est | 298 | 299

I Magnus Ducatus Poesis bibliografijos


2010
Petroius, Donatas. Usienio vidaus reikalai //
Metai. 2010. Nr. 1. P. 36. Prieiga internetu
(irta 2010.III.31): http://www.tekstai.lt/images/
stories/pdf/Metai.Nr.1.2010_www.tekstai.lt.pdf
Brazinas, Vladas. Atrasti Len Eltang // Literatra
ir menas. 2010. Vasario 12. P. 16. (Kronika).
Iliustr.: Vlado Brazino [Lenos Eltang portr.] nuotr.
Prieiga internetu (irta 2010.II.12): http://www.
culture.lt/lmenas/?leid_id=3271&kas=straipsnis&st_
id=16080
[aidyt, Gabriel.] Minti Kovo 11-j Ukrainoje
rinksis abiej ali poetai bei raytojai // Lietuvos
Respublikos kultros ministerija (virtualus).
2010. Kovo 16. (Naujienos). Prieiga internetu
(irta 2010.III.31): http://www.muza.lt/go.php/lit/
Mineti_Kovo_11_taja__Ukrainoje_rinksis_a/1138/1
, . // I :
(virtualus). 2010. Kovo 22 [10.12].
Prieiga internetu (irta 2011.VIII.17): http://culture.
unian.net/ukr/detail/188294
Brazinas, Vladas. Laida rus kalba / Kalbjosi
Aleksandras Dvojeglazovas // Lietuvos radijas.
2010. Gruodio 28 (16.30). Prieiga internetu
(irta 2010.XII.30): http://www.lrt.lt/archyvas/?cha
nnel=234933&section=4&filter=2010-12-28
Brazinas, Vladas. Lietuvos valstybs atkrimo
sukaktis Kijeve: poezija, kinas, diazas // Literatra ir
menas. 2010. Kovo 26. P. 10. Iliustr.: Poet ir
vertj vakaro Kijeve dalyviai, kiek ustoj Magnus
Ducatus Poesis vliav... Gabriels aidyts
nuotr. (Kronika). Prieiga internetu (irta
2011.VIII.17): http://www.culture.lt/lmenas/?leid_
id=3277&kas=straipsnis&st_id=16273

est

Genyt, Jrat. inios i miest ir rajon: Pasvalys:


Dvideimtmet nepriklausomyb: mons, darbai,
atmintis // Tarp knyg. 2010. Balandis. P.3233.
Balbierius, Alis. Magnus Ducatus Poesis men bei
akcij kokteilis Frumuika Novoje // Bernardinai.
lt (virtualus). 2010. spalio 13. Prieiga
internetu (irta 2011.VIII.17): http://bernardinai.
lt/straipsnis/2010-10-13-alis-balbierius-magnusducatus-poesis-menu-bei-akciju-kokteilisfrumusika-novoje/51611
Balbierius, Alis. Mug Besarabijoje Ukraina,
Frumuika Nova, 2010 Magnus Ducatus
Poesis tarptautinis pleneras [nuotrauk
albumas; virtualus]. Prieiga internetu (irta
2011.I.12): http://www.facebook.com/event.
php?eid=181124081908986#!/album.php?aid=2437
6&id=100001686504986
- //
(Odesa). (: ).
Prieiga internetu (irta 2010.X.21): http://video.
glasweb.com/tv-and-programms/%D0%BE%D
1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F%D
1%8F-%D1%8F%D1%80%D0%BC%D0%B0%D
1%80%D0%BA%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%84%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%83%D1%88%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0/
, . ... :

// :
. 2010. 2
(199). (-). Prieiga internetu
(irta 2010.XI.13): http://www.day.kiev.ua/314906

2011
Magnus Ducatus Artis Frumushika Nova 2010:
[Magnus Ducatus Poesis plenero katalogas]/
idjos autoriai Petras Vaitieknas, Vladas
Brazinas, Olehas Kocarevas; sudar Gabriel
aidyt; dailinink Ula imulynait. Vilnius: Petro
ofsetas, [2011], 48 p.: iliustr. Tame pat aplanke 2
kompaktins garso ir vaizdo ploktels. Lietuvi,
ukrain, angl, rus k. P. 45: Vaitieknas, Petras.
Sveikinu Plenero Magnus Ducatus Poesis dalyvius.
Lietuvos ambasada Bukarete sureng poezijos ir
muzikos vakar, skirt Valstybs dienai paminti//
U R M (Lietuvos Respublikos usienio reikal
ministerija) (virtualus). 2011. Liepos 14. Iliustr.
[Liudmilos Jarmolenko nuotr.]. (Naujienos:
Atstovybi naujienos). Prieiga per internet
(irta 2011.VII.17): http://www.urm.lt/index.
php?77420780

Magnus Ducatus Poesis | 2011 | I Magnus Ducatus Poesis bibliografijos | 300 | 301

facta

Magnus Ducatus Poesis | 2010 | facta | 12 |303

est

Turinys

(res in memoria facta est)

res
8 | Donatas Petroius. Poetinis korektikumas
9 | .
10 | Donatas Petroius. Poetic Correctness

in memoria
17 | Juris Kronbergs (Latvija / Sverige)

Milos

Miosz. I latvi kalbos vert V LA DAS

Miosz. Z otewskiego przeoy B OHDA N

ZADUR A

B R AZIN AS

21 | Eugenijus Alianka (Lietuva)


gyvats mediokl

polowanie na mij. Z litewskiego przeoya ZUZA NNA

MR O Z I KO WA

25 | Romuald Mieczkowski (Lietuva/Polska)


Pogrzeb Miosza

Mioszo laidotuvs. I lenk kalbos vert V Y TAS

DEK NYS

33 | ()

( )

1. ...

2. ...

3. ...

(skirta Mioszui). I ukrainiei kalbos vert V Y TAS

1. jeigu miestas i kur viskas prasidjo...

2. teka ir leidiasi...

3. gyvenimo mirties literatros formos...

( ).

1. ...

2. ...

3. ...

D EK NYS

Magnus Ducatus Poesis | 2011 |

(z dedykacj dla Miosza). Z ukraiskiego przeoy L eszek

1. jakby miasto skd wszystko wzio pocztek...

2. wschodzi i zapada...

3. formy ycia mierci i literatury...

E ngelking

45 | Bohdan Zadura (Polska)


Czesaw Miosz na Pomorzu (Krzysztof Myszkowski pisze do nas z Bydgoszczy)

Czesawas Mioszas Pamaryje (Krzysztofas Myszkowskis rao mums i Bydgos).

I lenk kalbos vert V Y TA S

DE K NYS

( )

( ).

57 | ()

Bemstant apie Czesaw Miosz. I ukrainiei kalbos vert V ytas

Z myl o Czesawie Mioszu. Z ukraiskiego przeoy bohdan

facta
64 | ()

...

...

...

...

...

...

72 | Bohdana Matija. I ukrainiei kalbos vert V Y TA S D EK NYS

Tavo mylimi unys ir kiti vrys

paadk man kad kai ateisiu

toks jaudinantis vri pasitikjimas

mano litas labai laimingas

noriu kad jau bt pasnig

galbt jei mudu btume j visai greta

mokytis mylti tai mokytis...

turinys

D eknys

zadura

80 | .

...

...

...

...

...

...

88 | Bohdana Matijasz. Z ukraiskiego przeoya A NE TA K AMI S K A


Twoje ulubione psy i inne zwierzta

obiecaj mi e kiedy przyjd...

ta wzruszajca ufno zwierzt...

mj lew jest bardzo szczliwy...

chc eby ju by nieg...

moe gdybymy szli zupenie obok siebie...

uczy si kocha to uczy si...

96 | Knuts Skujenieks (Latvija)


Sekunde apskalo dienu...

atpties mana zemesbite...

noausim kjas atpsim sirdis...

Kuis

ko tu teici zvaigzne?..

Uzrakstts august

kas zin varbt ms raudsim...

Pie palna dens

Ziemas vakars

ar nvi uz tu...

maza mana tvuzeme...

108 | Knuts Skujenieks


Sekund skalauja dien... I latvi kalbos vert V L A DA S

pasilsk mano kamane... I latvi kalbos vert V L A DA S

i bat kojas i pani irdis... I latvi kalbos vert V L A DA S

Laivas. I latvi kalbos vert V LADA S

k sakai man vaigde?.. I latvi kalbos vert S I G I TA S

Parayta rugpjty. I latvi kalbos vert V LA DAS

o k gal ir raudosime... I latvi kalbos vert V L A DA S

Prie lto vandens. I latvi kalbos vert V LADA S

iemos vakaras. I latvi kalbos vert S IG ITAS

su mirtim sakoms tu... I latvi kalbos vert V L A DA S

tai maa tvyn mano... I latvi kalbos vert V L A DA S

B R A Z I NA S

B R A Z I NA S
B R A Z I NA S

B R A ZIN A S
G EDA

BR A Z I NA S
B R A Z I NA S

B R A Z I NA S

G E DA
B R A Z I NA S
B R A Z I NA S

Magnus Ducatus Poesis | 2011 |

120 | .

...

...

...

?..

...

...

...

132 | .

...

o ...

...

?..

...

...

...

144 | Donatas Petroius (Lietuva)


Niekur nedingsi

Dvirai vagys

unys vaiduokliai; samurajaus kelias

150 | . I

-.

156 | Donatas Petroius. Z litewskiego przeoya Z uzanna M rozikowa


Nigdzie si nie ukryjesz

Zodzieje rowerw

Ghost dogs: droga samuraja

turinys

163 | .

-.

168 | ()

174 | Andrej Adamovi. I baltarusi kalbos vert V Y TA S D EK NYS


Pienas

Gabrielis Garcia Marquezas

Visada tavo, maytis Juanas Pablo

180 | Andrej Adamowicz. Z biaoruskiego przeoy B ohdan Z adura


Mleko

Gabriel Garcia Marquez

Na zawsze twj, maleki Juan Pablo

186 | . i

192 | Anna Rancne (Latvija)


Pylnuots

Katru dienu kds bazncu ce...

Slutiki rudin

Marts

Psalms

Vstule

Samariete

Muna latgaliskuo identitate...

202 | Anna Rancne


Pilnaty. I latgali kalbos vert V LA DAS

Kasdien kas nors banyi stato... I latvi kalbos vert V L A DA S

Slutikiai ruden. I latgali kalbos vert V LA DAS

Kovas. I latgali kalbos vert V LADA S

Psalm. I latgali kalbos vert V LA DAS

Laikas. I latvi kalbos vert V LA DAS

Samariet. I latvi kalbos vert V LADA S

Mano latgalika tapatyb... I latgali kalbos vert V L A DA S

B R AZIN AS
B R A Z I NA S

BR A Z I NA S

B R A ZIN A S
B R AZIN AS

B R AZIN AS
B R A ZIN A S
B R A Z I NA S

Magnus Ducatus Poesis | 2011 |

212 |

...

...

222 |

...

...

232 | Leszek Engelking (Polska)


Dom pity

zostawia odciski palcw...

Ksigowy apokalipsy

Na pocztku...

Ach, ta druga modo!..

Ulica Wolnoci?..

240 | Leszek Engelking


Penktasis namas. I lenk kalbos vert E ugenijus

palikai pirt atspaudus... I lenk kalbos vert E ugenijus

Apokalipss buhalteris. I lenk kalbos vert V ytas

I pradi... I lenk kalbos vert R imvydas

Ak, ta antra jaunyst!.. I lenk kalbos vert R imvydas

Laisvs gatv?.. I lenk kalbos vert R imvydas

A lianka
A lianka

D eknys

S trielknas
S trielknas

S trielknas

248 | . I

...

...

, !..

?..

facta

255 |

...

...

, !..

?..

264 | Juris Kronbergs (Latvija / Sverige)


Novembris

Sve zem

Idelais bglis ( la 1943-45)

Par latvieu datorvrdncas rasismu

Pag pagtne

Atkal augusta beigas

272 | Juris Kronbergs. I latvi kalbos vert V LADA S B R A Z I NA S


Lapkritis

Sveioje alyje

Idealus pabglis ( la 19431945)

Apie latvi kompiuterinio odyno rasizm

Pal praeitie

Vl baigias rugpjtis

280 | Juris Kronbergs. Z otewskiego przeoy B ohdan Z adura


Listopad

W obcym kraju

Idealny uciekinier ( la 1943-45)

Znw koniec sierpnia

Poczekaj przeszoci

O rasizmie otewskiego sownika komputerowego

288 | .

( la 1943-45)

est
298 | I Magnus Ducatus Poesis kronikos
300 | I Magnus Ducatus Poesis bibliografijos
Magnus Ducatus Poesis | 2011 |

Magnus Ducatus Poesis: rib veika / Sudar ir pareng Vladas Brazinas ir Vytas Deknys. Vilnius: The Vilnius Review, 2011. 312 p.
ISSN

2029-8323

Treioji io almanacho knyga, ieinanti Czesawo Mioszo 100-meio metais, pradedamas poet, Magnus Ducatus Poesis (MDP ) dalyvi, jam skirtais eilraiais ir
j vertimais kitas MDP kalbas. Tradicinis skyrius poet, pastar met MDP polilogini poezijos ir muzikos vyksmo dalyvi, eilraiai ir j vertimai kitas vyksmo
dalyvi kalbas, taigi poezija lietuvikai, baltarusikai, latvikai (ir latgalikai), lenkikai, rusikai, ukrainikai. Esama taip pat MDP kronikos ir bibliografijos puslapi.

Magnus Ducatus Poesis: rib veika |


robeu prvarana | o e |
pokonywanie granic | |
| surmounting boundaries
Sudar ir pareng Vladas Brazinas, Vytas Deknys
enkl sukr Taida Balinait
Apipavidalino Sigut Chlebinskait
Ileido V Vilnius
Spausdino UAB Petro ofsetas
algirio g. 90, LT-09303 Vilnius, Lietuva
tel. +370 5 2733347, +370 5 2733310
www.petroofsetas.lt