You are on page 1of 16

GVENLK TEDBRLER VE 5237 SAYILI TRK CEZA KANUNUNA GRE YAPTIRIM TEORSNDEK YER Dr.

Haluk OLAK [1] Uurtan ALTUN [2] I. Giri Bugn geerli olan su genel teorisine gre su, kusur yetenei yani isnat kabiliyeti bulunan bir kimsenin tipe uygun, hukuka aykr, kusurlu hareketidir. Kusur yoksa, su da yoktur. Kusurlu davranabilme yetenei, yani isnat yetenei kusurlu hareket edebilmenin nartdr. Bir kimse bir ceza normunu anlayamaz veya anlayabildii halde ona uygun hareket edemezse, bu hareketin ona isnat edilebilmesi, bu hareketi sebebiyle knanabilmesi ve cezalandrlabilmesi imkanszdr. ada ceza hukuku, irade zgrln kabul eder ve failin iradesinin salkl olmasna byk nem verir. Yapt hareketin anlam ve nemini kavrayabilen, byle bir hareketi bilerek ve isteyerek yapabilen kimse, isnat kabiliyeti olan kimsedir. Su da, byle bir kusur yetenei bulunan bir kimsenin tipe (kanun unsura) uygun, hukuka aykr, kusurlu hareketidir. O halde, isnat kabiliyeti bulunmayan kimselerin fiilleri su olarak nitelenemez ve su olmadklar iin de cezalandrlamaz. Ancak, bu fiiller hukuka uygun olduklar iin deil, kusurlu olmadklar iin cezalandrlmamaktadr. O halde, hukuk dzenince cevaz verilmedikleri, hukuka aykr olmaya devam ettikleri iin, hukuk bu fiillerle megul olmaya devam edecektir. Kusur, bir fiilin, isnat kabiliyeti bulunan bir kimse tarafndan bilerek ve isteyerek ve fakat en azndan bilerek ilenmesidir. Bilmeden ve/veya istemeden ilenen bir fiilden dolay kimse cezalandrlamaz. ada ceza hukukunun en nemli ilkelerinden olan kusursuz su ve ceza olmaz ilkesi, faili hak etmedii ar yaptrmlara kar korur. Bu ilkeye gre, ceza sadece, bizzat fail tarafndan ilenmi bulunan fiilden doan kiisel sorumlulua dayanabilir. Anayasamzn 38inci maddesinde, ceza sorumluluu ahsdir derken, dolayl olarak bu hususa da iaret etmi olmaktadr. Kusurlu davranabilme yetenei bulunmayan bir kimsenin cezalandrlmas ayrca Anayasamzda ak ve kesin bir dille ifade edilen insan haysiyetinin dokunulmazl ilkesine de ar bir aykrlk tekil eder; zira byle bir tutum, insan haysiyeti ile badamayan bir muameledir ve pek ok olayda hukuk dzenimiz tarafndan kesinlikle yasaklanan ikence ile (md.17/3 AY, md. 5 HEB, md. 3 HAS, kenceye Kar Birlemi Milletler ve Avrupa Szlemeleri, md. 94, 95 TCK) ayn anlama gelir. Su kusurluluu art koarken, gvenlik tedbirlerini gerektiren fiiller tehlikelilii art komaktadr. Tehlikelilik kavram belirsiz bir kavramdr. Bu belirsizlik kamu dzeni, kamu yarar gibi kavramlarndaki belirsizlikten farkl deildir hatta daha fazladr. Bu haliyle tehlikelilik kavramna dayal olan gvenlik tedbirini gerektiren bir fiil sebebiyle bir kimsenin mahkum edilmesi kanunilik ilkesine zellikle bu ilkenin salad gvencelerin ilki olan belirlilik esasna aykrdr. Bu nedenle doktrinde gvenlik tedbirleri ile cezalar ama bakmndan deil sadece bunlarn snrlanmalar konusunda birbirinden ayrlmaktadrlar; gvenlik tedbirleri arlklar ve lleri bakmndan kusura deil, ki cezalarn snr kusurdur; oranllk ilkesine baldr; bu ilke devlete gvenlik tedbirleri konusunda cezaya nazaran daha geni bir mdahale izni vermektedir denilmesi, kanunlik ilkesinin, daha ak bir ifade ile insan haklar ile dier temel hak ve hrriyetlerin tehlikeye atlmasndan baka bir ey deildir. nk, burada hkime ceza hukukunda hi allmam bir ekilde geni bir takdir yetkisi verilmi olmaktadr. Fakat bir hukuk devletinde, kanunda sarih ve net bir ekilde su veya gvenlik tedbirini gerektiren fiil olarak dzenlenmemi olan fiillerden dolay mahkumiyet karar verilmesi olanakszdr. Bilindii gibi, net olmayan belirsiz ceza ve gvenlik tedbiri normlar, insanlar keyfilie kar koruyamazlar, te yandan, bir fiilin su veya gvenlik tedbirini gerektiren fiil olduu, failin fiili ilemesinden evvel kanunda sarih bir ekilde gsterilmesi gerekir; bunun hkime braklmas kabul edilmemektedir. Doktrinde ve uygulamada hakim olan gr kabul edilecek olursa, zellikle hukuk devleti ilkesi henz tam manasyla hayata geirilememi bulunan lkelerde insanlar keyfiliin kucana itilmi olurlar. nsan haklarndan lsz dnler vererek toplumu korumak, bireyin yararn toplum yararna feda etmek veya bunun tersini yapmak bir hukuk devletinde asla kabul edilemeyecek olan bir husustur. Hukuk devleti ne ferdi kayrr ne de toplumu, zira ferdin kayrlmas (haksz olarak lsz bir ekilde n plana karlmas, korunmas) anariye, toplumun kayrlmas ise baskc bir ynetime yol aar. te yandan doktrinde, toplumun tehlikeli kiilere kar sadece kusura dayal cezalarla korunamayacann, bunun iin gvenlik tedbirlerine de ihtiya bulunduunun; gvenlik tedbirleri ile cezalarn ama bakmndan deil, sadece bunlarn snrlanmalar konusunda birbirinden ayrldklar ileri srlmektedir. Su siyaseti asndan, sadece cezalarla toplumu korumak mmkn deildir; ilave aralara ihtiya vardr, bunlar da gvenlik tedbirleridir. Ancak bu yaplrken, hukuk devleti esaslarndan uzaklamamak gerekir.

II. Kavram
Gvenlik tedbiri kavram hakknda tam bir tanm verilmemekle beraber, suludaki tehlikelilik durumuyla orantl olarak hkmedilen ve asl olarak sosyal savunma amacna ynelmi bulunan meyyideler eklinde tanmlanmas mmkndr. Gnmzde, ceza hukukunda gvenlik tedbirine yer vermeyen bir doktrin veya ceza kanunu bulunmamaktadr. Emniyet tedbirleri veya gvenlik nlemleri olarak da adlandrlan bu kavram ada ceza hukukunda, meyyide olarak kabul grm bir kurum olarak de-

erlendirilmektedir. Gvenlik tedbirleri olarak uygulanacak bu tedbirler, deiik amalara hizmet etmektedir. Gerekten, bir tedbir kiinin iyiletirilmesini n planda tutmu olabilecei gibi, toplumu korumak ve kiiyi toplum bakmndan zararsz hle getirmek de, tedbirin getirili amacnda dikkate alnm olabilir. Ayrca, bir tedbirin amac hem kiinin iyiletirilmesi ve hem de toplumun tehlike tekil eden kiiden korunmas olabilir ki, burada her iki amacn birlikte bulunduu grlr.[3] 1982 Anayasasnn 38inci maddesinde 1961 Anayasasnn kulland ve ceza tedbirleri terimi yerine gvenlik tedbiri terimi kullanlmtr. Gvenlik tedbirlerinin sosyal tepkinin iki eklinden birisini oluturan nleyici koruma tedbirinden ibaret olduu sylenebilir. Toplumun nleyici bir koruma tepkisi olarak gvenlik tedbiri; sorumluluk artlarn tasn veya tamasn sulu tehlikelilik hli arz ediyorsa, onun hakknda bir tedavinin, iyiletirmenin (tretman) gerektii felsefesine dayanmaktadr. Bu sebeple baz yazarlar gvenlik tedbirlerinin ahlk, manev dncelere dayanmayan ve tehlike hali arz eden kiilerin su ilemeleri ihtimalini karlayan kurumlar olduunu aklamaktadrlar. Burada ama nleme olup, detme, korkutma deildir.[4] Kusurun derecesi ile orantl olarak uygulanmas gereken cezalar, her zaman ceza hukukundan beklenen nleme grevini yerine getiremezler; ite bu durumlarda, tek amalar; fiil ve failin kiiliinden kaynaklanan tehlikelilik halinin nlenmesi olan, failin eitilmek, tedavi edilmek veya koruma altna alnmak suretiyle yaplan ve gvenlik tedbirleri ad verilen mdahaleler ile cezann tamamlanmas gereklidir. 1969 ylnda Alman ceza hukukunda yaplan reformun amac, tedbirlerin ceza hukukundaki durumunu gstermesi asndan nemlidir. Bu deiiklikle, zorunlu olan kadar az ceza, mmkn olduu kadar fazla sosyal yardm ilkesi getirilmitir.[5] Bu anlamda, gvenlik tedbirlerinin gayesi, cezadan farksz olmayp, cezadaki gibi toplumsal dzeni savunmak olduu kabul edilmektedir. Faildeki tehlikelilik hliyle orantl olarak hkmedilen ve sosyal savunma amac dikkate alnarak, zellikle akl hastalar ve kusur yetenei olmayan ocuklar hakknda uygulanan tedbirler asndan kanunilik ilkesi geerlidir.[6] Gvenlik tedbirleri kural olarak kusur yetenei bulunmayan ve toplumsal adan tehlikelilik arz eden su faillerine uygulanmakla beraber, bunun istisnalarna da rastlanmaktadr. Kusur yetenei olan kiilerin gerekletirdikleri sular nedeniyle, belirli bir cezaya mahkm olma dnda veya bu cezay ikame edecek ekilde bir gvenlik tedbirine mahkm edilebilmeleri de mmkn grlmektedir. Bunun gibi durumlarda, fiilin hukuka aykrlk nitelii srd iin, faile tad tehlikelilik haliyle orantl ve sosyal savunma amacna ynelik tedbirlerin hkmedilmesi gerektiinden, ayrca ceza ve gvenlik tedbirlerinin farkllk tayan hukuki nitelikleri dikkate alnarak, bir su hakknda her iki meyyidenin uygulanmas, non bis in idem kuralna aykrlk oluturduu da ileri srlemeyecektir.[7] III. Tarihe Tarihin btn dnemlerinde topluma veya bireye zarar veren fiillere kar bir sosyal tepki gsterilmi ve tepki bir su nedeniyle uygulandnda da ceza yaptrm olarak kendisini gstermitir. Cezann ilkel toplumlardaki igdsel eklinden gelimi toplumlardaki sistemli yapsna ularken amacnda da srekli bir deiim gereklemi ve bunun sonunda ada ceza hukukunun bir kurumu olan gvenlik tedbirleri kavram ortaya kmtr.[8] Gvenlik tedbirlerinin tarihsel geliimi ile ilgili yaplacak aklamalarn salam temellere dayandrlamayaca konusunda grler olmakla beraber, okullar mcadelesinden ve positivist okulun esaslarnn ortaya kmasndan nce de, sistematik bir ekilde mevcut olmasa da, toplumun sulardan korunmas fikri mevcuttu ve cezann detici olma nitelii yannda nleyici amalara hizmet etmesi de ileri srlmekteydi.[9] Gvenlik tedbirleri kavramnn ilk kaynan Platona kadar gtren yazarlar vardr ve Platonun ceza ile suluyu iyiletirmek iin ruhun ilc olarak kullanlacak tedbirler arasnda ayrm yapt, Senecada da benzer fikirlere rastlanld belirtilmitir. Gvenlik tedbirlerinin teorik bakmdan gerek kaynan pozitivist doktrinde aramak gerekir. Gerekten sulunun tehlike hali kavram gvenlik tedbirlerini doal bir sonu olarak ortaya karmtr.[10] Nitelikleri itibariyle farkllk arz eden ceza ve gvenlik tedbirlerinin birlikte kullanlmas ve bylece su karl uygulanacak olan yaptrmlarn iki izlilik iinde dnlmesi, ilk olarak svireli Hukuku Carl Stroos tarafndan gerekletirilen 1893 svire Ceza Kanunu Tasarsnda ilm bir anlamda belirtilmitir. [11] Bu Tasar yirminci yzyln banda yrrle giren btn ceza kanunlarnda etkili olmutur. Bu bakmdan Von Listzde bu konuda youn almalarda bulunmutur. Her iki yazar cezalar ile gvenlik tedbirlerini birbirinden kesin olarak ayrmay ve her iki meyyide eidine ayr ayr grevler verilmesini uygun grmlerdir.[12] IV. Hukuk nitelii Gnmzde gvenlik tedbirleri Trk, Alman, Avusturya ve svire hukuklarnda olduu gibi, cezalarla birlikte sular nleyici vastalar olarak kabul edilmektedir. Su ileyen kiilere kar hem ceza, hem de idare hukuku alannda tedbirler uygulanabilir. Bu tedbirlerin hedefleri ayn olup, bu hedefler toplumsal dzenin korunmas ve gvenliin salanmasdr. Toplumsal dzene aykr her fiil su olarak dzenlenmemitir. Toplum dzenine aykr olmakla beraber, su tekil etmeyen davranlara kar uygulanan tedbirler idar tedbirler olarak deerlendirilir. Oysa ceza kanununda belirlenen bir fiile uygun davran nedeniyle uygulanan tedbirler ise yaptrmdr ve ceza nitelikte tedbirlerdir.[13] Anayasa Mahkemesi de, gvenlik tedbirlerinin bir ceza hukuku yaptrm olduunu kabul etmitir; buna gre, su ilememi kimse hakknda, yaad hayat tarz bakmndan toplum iin tehlike oluturduu gerekesiyle tedbir uygulanabilir. Fakat bu tedbir, ceza hukuku alanna girmez ve kolluk tedbiri olarak

nitelendirilebilir. Anayasa Mahkemesi, toplumun tehlikeden korunmas iin sulularn eitilebileceini, yetitirilebileceini ve hatta toplumsal ve psikolojik ynlerden tedavi edilebileceini ifade etmi; ceza yaptrmlarnn temel amacnn ceza hkmllerinin i varlna ve dnyasna girerek esasta onu dzeltmek, yeniden su ilemesinin ve toplum iin srekli bir tehlike olmasnn nne bu yolla gemek ve dolaysyla topluma tekrar yararl bir birey haline getirdikten sonra toplum iine serbest brakmak olduuna karar vermitir.[14] Yargtay Ceza Genel Kurulu verdii bir kararda, mahkemenin veya hazrlk soruturmasnda sulh hkiminin vermi olduu akl hastanesine gnderme tedbirinin bir mahkmiyet hkm olmadn kabul etmitir.[15] Yargtay, sz konusu karar beraat hkm olarak da kabul etmemektedir. Bu durumda yeni bir hkm tr ortaya kmaktadr. Suu iledii sabit olan kii hakknda verilen hkm mahkmiyet olacandan ve ceza hukuku yaptrmlarnn infaz edilebilmesi de mahkmiyet hkmnn verilmi olmasna bal olduundan bu karar doktrinde eletirilmitir.[16]

V. Ceza ve gvenlik tedbirleri arasndaki ortak nitelikler


Ceza ve gvenlik tedbirlerinin ortak niteliklerinin varl her dnemde ileri srlmtr. Bunun sonucu gvenlik tedbirleri snrl bir grup iinde tespit edilir. Bir ok yaptrm tr bilinmekle beraber, bu yaptrmlarn hangilerinin gvenlik nlemi, hangilerinin ceza olduklar konusunda gr ve uygulama birlii yoktur. Bir ok kanun gvenlik tedbirlerini birka tane ile snrl bir ekilde kabul ettikleri halde, daha baka kanunlar gvenlik tedbirlerinin gerek trlerini gerek bunlar hakknda uygulanacak olan genel kurallar geni bir ekilde dzenlerler. rnein, 1930 talyan Ceza Kanunu 41, yeni Kba Kanunu 19, Romanya Kanunu 21, Brezilya Kanunu 26 madde iinde gvenlik nlemlerini dzenlemektedirler. Buna ramen, gvenlik tedbirlerine ok snrl yer veren yeni kanunlara da rastlanmaktadr. Bunun sebebi ise deiiktir. Bir bakma gvenlik tedbirlerine kar duyulan gvensizliin yan sra, cezalarn yalnz deten bir yaptrm biimi olmayp gvenlik tedbirlerinde olduu gibi, failin slhn amalamas ve ceza uygulanmas ile tedbirlerin amalad sonuca ulalabilmesinin mmkn grlmesindedir.[17] Gvenlik tedbirleri ile cezalar arasnda, kanunilik ilkesi bakmndan, konu bakmndan, gerekletirilen fiil bakmndan ve yetkili makam bakmndan baz benzerlikler sz konusudur.[18] A. Kanunlik ilkesi bakmndan Ceza, kanun tarafndan tespit olunur ve cezada kanunlik ilkesi geerlidir. Az sayda kar gr bulunsa da, gnmzde gvenlik tedbirlerinde de cezalarda olduu gibi kanunlik ilkesi geerlidir.[19] Hkim tedbir uygulanmasn gerektiren kanun bir hl olmadka tedbire hkmedemeyecei gibi, kanunda yazl olmayan bir tedbire de karar veremeyecektir. Nitekim Anayasann 38inci maddesinde, cezalar ile gvenlik tedbirlerinde kanunlik ilkesinin geerli olduu vurgulanmtr. B. Konu bakmndan Cezalar, hrriyete, malvarlna ve baz haklara yneliktir. Gvenlik tedbirleri de tpk cezalar gibi kiilerin zgrln veya baz haklarn kstlamaya veya kiinin malvarlna yneliktir.[20] te yandan, her ikisi asndan ortak ama zel nlemenin salanmasdr.[21] C. Gerekletirilen fiil bakmndan Cezalarn tatbik edilebilmesi iin bir suun ilenmi olmas gerekir. Emniyet tedbirlerinin tatbiki iinde bir suun veya hukuka aykr bir eylemin gereklemesi gerekir. Hakknda gvenlik tedbiri uygulanacak olan kiinin ceza sorumluluu iin gerekli artlar tayp tamad hibir suretle aratrlmakszn, iledii su tehlike hlinin bulunduunu gsteren bir iaret saylr ve hakknda tehlikeli hli ile uygun tedbir uygulanabilir.[22] D. Yetkili makam bakmndan Cezalar gibi, gvenlik tedbirlerinin uygulanmasna ceza mahkemelerince karar verilir. Doktrinde gvenlik tedbirlerine idar makamlarn hkmetmesi gerektii eklinde grler ileri srlmtr. Ancak baskn olan gr, bu tedbirlerin hkim kararyla gereklemesi ynndedir.[23] VI. Ceza ve gvenlik tedbirleri arasndaki farklar Her iki kavram arasnda baz farklar vardr.[24] 1. Bu iki yaptrm arasnda en nemli farklardan birisi, cezann uygulanabilmesi iin failin kusurlu hareket etmesi ve kusura ehil olmasdr. Kusursuz ceza olmaz kural bugnn ceza hukukunda kanunsuz su ve ceza olmaz ilkesi kadar nemlidir. Buna kar gvenlik tedbirlerinde failde kusurun bulunmas aranmayp, esas olan toplumun korunmasdr. 2. Cezada fiil sebebiyle bozulan toplum dzenini bozulan lde dzeltme amac vardr. Bu sebeple ceza gemie ynelik bir nitelik tar. Gvenlik tedbirinin uygulanmasnda gemite kalm olan su bir kriter deildir; failin gsterdii nitelikler sebebiyle toplum bakmndan arz ettii tehlikedir. Baka bir ifadeyle, ceza gemi iin verildii hlde, gvenlik nlemleri failin gsterdii tehlike sebebiyle gelecek iin uygulanr ve su ilenmesini engellemeyi amalar.

3. Ceza detici bir nitelik taynca, amacnn genel nleme olmas gerekir. Ceza uyguland kiiye ac ve zdrap verir ve fiilen bunu gerekletirmelidir. Gvenlik tedbirlerinde yegane ama kiinin slh, terbiyesi ve topluma tekrar kazandrlmasdr. 4. Ceza olumsuz bir deer yargsnn ifadesidir. Gvenlik tedbirleri kiiye kar uygulanmakta olan bir ktlk veya toplumun olumsuz deer yargsn ifade eden bir messese deildir. 5. Cezann uygulanma sebebi ve art iin bir suun gerekletirilmi olmas gerekir. Gvenlik tedbirlerinin uygulanabilmesinin gerei, maksada uygunluk iinde bulunmasdr. 6. Cezann genel, zel nleme ve bir bakma kefaret amac vardr. Bu amalar geneldir. Gvenlik tedbirlerinde ilk ama, kiinin terbiyesi ve iyiletirilmesidir. Bu nedenle, cezalar objektif bir nitelik tad halde, gvenlik tedbirleri subjektif bir zellie sahiptir. Gvenlik tedbirlerinde her sulunun karakter ve kiilik zelliklerine gre ayr ayr tedbirler tespit edilir. 7. Cezada, ilenen fiil, meydana gelen zarar ve netice nem tar. Cezann miktarnn belirlenmesinde bu kavramlar dikkate alnr. Gvenlik tedbirinde n planda tutulan gerekliliidir ve gerekli olduu sre iinde uygulanabilir. Bu nedenle batan itibaren sresinin tespiti mmkn deildir. Gvenlik tedbirinden beklenen ama gerekletiinde, uygulanmasndan vazgeilerek kaldrlmas yoluna gidilir. 8. Ceza, kanunda belirtilmi olduu biimde uygulanr. Genel olarak cezalarn tr ve uygulan biimi bir ka gemez. Gvenlik tedbirlerinin nitelikleri gerei her kiiye gre deiik ekilde uygulan zellii gsterir. Kiiye gvenlik tedbirinin bir tr uygulanmaya balanmsa, kiinin bu tedbire kar verdii tepkiye gre, bir baka tedbirin uygulanmasna geilebilir.[25] VII. Gvenlik tedbirlerinin eitleri Gvenlik tedbirleri ilikili olduklar hukuk deerler asndan e ayrlrlar. 1. Hrriyeti snrlayan gvenlik tedbirleri. (rnein itiyad alkoliklerin tedavi maksadyla gzalt edilmeleri, yabanclarn snr d edilmeleri, bir yerde ikamet zorunluluu, iki iilen yerlere gidememe gibi tedbirler). 2. Haklardan yoksun klan gvenlik tedbirleri (rnein siyas haklardan yoksun olma, bir meslek veya sanatn yaplmasnn yasaklanmas). 3. Dier tedbirler (Hkmn iln, nleyici kefalet).[26] VIII. Gvenlik tedbirleri ile cezalarn uygulanndaki balantlar Gvenlik tedbirleri ile ilgili ilk ortaya kan kavram ve anlaylardan bu yana, tartlan bir konu da, su karl olarak cezalar ile gvenlik tedbirlerinin ayr ayr ve birlikte uygulanp uygulanmayaca veya cezalarn tamamen bir kenara braklarak yalnz gvenlik tedbirlerinin uygulanmasnn gerektii konusudur. Bu kapsamda, gvenlik tedbirlerinin uygulanmas bakmndan drt trl uygulama dnlebilir.[27] A. Tek yaptrm sistemi Su karl ceza veya gvenlik tedbirlerinin uygulanabileceini kabul etmi olan sistemlerde, fiil karl cezann uygulanmas gereksiz veya amacn cezann uygulanmas ile elde edilebilmesi imknsz ise bir tedbir uygulanabilmektedir. Bu sistemi kabul etmi olan sistemlerde gvenlik tedbiri ya dorudan doruya ceza yerine uygulanabilmekte veya tespit edilmi cezann yerine geebilmektedir. Birinci sistem ngiltere ve svete, ikinci sistemin ise svirede uyguland grlmektedir.[28] B. ki yaptrml sistem Bu sistem bugnn ceza kanunlarnda egemen olan sistemdir. Gvenlik tedbirleri cezann yannda uygulanabilmektedir. Ancak, nce cezann m, yoksa tedbirinin mi uygulanmas gerektii sorusunu kanunlar her iki ekli de kabul ederek cevaplandrmaktadrlar. svire hukukunda gvenlik nlemi nce, daha sonra ceza uyguland hlde, talyan hukukunda nce ceza infaz edildikten sonra, nlemin uygulanmasna geilebilmektedir. Finlandiya hukukunda tehlike gsteren sulular hakknda nlemin uygulanabilmesi iin, cezann ksmen infaz edilmi olmas arttr.[29] C. Ceza ve gvenlik tedbirinin birbirlerinin yerine uygulanabilmesi sistemi Bu sistem yukarda belirttiimiz iki sistem arasnda yer alr. Sisteme gre, kusurlu olarak gerekletirilen fiil sebebiyle fail iin nce ceza tayin edilir, ancak bu cezann infaznn devam srasnda ceza yerine tedbir ikame edilebildii gibi, tedbirin uyguland sre iinde, istenen amacn elde edilememesi durumunda, cezaya dnlebilmektedir. Sistem eletirilmi ve bekleneni vermekten uzak bir sistem olduu vurgulanmtr. Birok hkml tedbirin uyguland zaman iinde kasd hareketler yaparak bu tedbirin uygulanmasna muhalefet etmekte, daha ksa olan cezann infazn istemektedirler.[30] D. Baka bir isimde meyyide uygulanmas Bu sistemde ise ceza ve gvenlik tedbiri kavramlar kaldrlarak, bunlarn yerine baka isimde bir meyyide kullanlr. Konu doktrinde ok tartlmtr. Pozitivist doktrin, sula sava bakmndan cezalarn elverisizliinin anlalm olduunu iddia ile bunlar yerine tamamyla sosyal savunma tedbirlerinin konulmasn nermitir. 5 Mart 1954 tarihli Groenland Kanunu cezalar bertaraf ederek, sadece gvenlik tedbirlerini meyyide olarak uygulamaktadr. Yine sosyal savunma doktrini bir tek meyyideyi ngrmekte ve buna sosyal savunma tedbiri adn vermektedir.[31] Aksi fikre gre ise geleneksel ceza messesesinin ada bilimin gerekletirdii deiikliklerle muhafaza edilmesi gereklidir; cezann sula sava bakmndan elverisizliinden deil ve fakat sadece dier meyyidelerle tamamlanmas gereinden sz edilebilir. Su karl olarak ceza gerekli, yararl ve elverilidir; Ancak bu meyyideyi uygulamada gvenlik tedbirleri ile tamamlamak gerekir. Gvenlik tedbirleriyle cezalarn birletirilmesi problemi kongrelerde de tartma konusu olmutur.

Mukayeseli mevzuat, genel olarak, cezalar ile gvenlik tedbirleri arasndaki nitelik farklarn kabul etmek suretiyle ikinci sistemi yani cezalarla gvenlik tedbirlerini birlikte uygulamaktadr. Buna dualist sistem veya ift eritlilik sistemi de denilmektedir. Mevzuatn ounluu ceza ve gvenlik tedbirlerini birbirinden sonra ayr ayr uygulamaktadrlar. 1930 talyan Ceza Kanunu ve Fransz mevzuat bu sisteme rnek gsterilebilir. kinci bir uygulama biimi ise hkime yetki tanyarak, gerektiinde cezalarn gvenlik tedbirlerine evrilmesini kabul etmektedir. Bu tip mevzuata rnek olarak, svire Ceza Kanunu verilebilir. 1930 tarihli Belika Sosyal Savunma Kanunu ile 1933 tarihli Danimarka Ceza Kanunu ve 1948 tarihli ngiliz Criminal Justice Act da ayn esas benimsemitir.[32] nc bir grup mevzuat, cezalar ve gvenlik tedbirleri arasndaki ikilii kaldrmakta ve tek bir meyyideyi benimsemektedir. 1936 tarihli Kolombiya, 1933 tarihli Meksika ve Uruguay, 1934 tarihli Groenland Ceza kanunlar bu kapsamda rnek olarak gsterilebilir.[33] Yeni sosyal savunma doktrininin nerdii sistemi uygulayan bir lke bulunmamaktadr. Sonu olarak cezalar ve gvenlik tedbirleri gnmzde gittike biraz daha fazla birbirlerine yaklamaktadr. Cezann kefaret tekil edici zellii gnmzde olduka kaybolduundan ve gittike uslandrma ve nlemeye ynelindiinden gvenlik tedbirlerinin nemi daha da aa kmaktadr. Ceza ve gvenlik tedbirlerinin uygulanabilmesi iin, bir suun varl ve sabit olmas, her iki meyyide iin kanunlik ilkesinin geerlilii, eitlik, ahsilik, kiilie sayg ve yargsal usullere gre uygulanmalar gerektiinden birbirlerine ok yaklamaktadrlar.[34] IX. Hukuk sistemimizdeki gvenlik tedbirleri 1 Haziran 2005 tarihine kadar ilenen sular asndan uygulamas devam edecek olan 765 sayl Trk Ceza Kanunu, talyan Ceza Kanunundan alnm olduundan, gvenlik tedbirleri de sistemli bir ekilde dzenlenmemitir. Buna ramen, baz kurumlarn gvenlik tedbirleri kapsamnda deerlendirilebilmesi mmknd.[35] Hukuk sistemimizde mevcut olan gvenlik tedbirlerini baz balklar altnda inceleyebiliriz. Burada zellikle 1 Haziran 2005 tarihine kadar yrrl srecek olan 647, 2253 ve 765 sayl kanunlar ynnden konunun incelenmesinde fayda gryoruz. A. 647 sayl Cezalarn nfaz Hakknda Kanundaki dzenlemeler Bunlar ksa sreli hrriyeti balayc cezalarn yerine uygulanabilecek tedbirlerdir. 647 sayl Kanunun 4nc maddesinin (2) il (5) numaral bentlerinde gsterilen meyyideleri gvenlik tedbiri olarak kabul edebiliriz. Buna gre, ksa sreli hrriyeti balayc cezalar, sulunun kiiliine gre, aynen iade veya tazmine, alt ay gememek zere bir eitim veya slah kurumuna devam etmeye, bir yl gememek zere muayyen bir yere gitmekten, baz faaliyetleri veya meslek ve sanat icradan mene, her eit ehliyet ve ruhsatnamenin bir aydan bir yla kadar geici olarak geri alnmasna evrilebilecektir. B. 2253 sayl ocuk Mahkemelerinin Kuruluu, Grev ve Yarglama Usulleri Hakknda Kanundaki dzenlemeler 2253 sayl Kanunun 11inci maddesinin birinci fkras gereince, su iledii zaman onbir yan bitirmeyen kklerin ceza sorumluluklar yoktur. Ayn maddenin ikinci fkrasna gre, fiil kanunen bir seneden fazla hapis cezasn veya daha ar bir cezay mstelzim ise haklarnda 10uncu maddede yazl tedbirlerden birinin uygulanaca ifade edilmitir. Kkler hakknda uygulanacak tedbirler, sz konusu Kanunun 10uncu maddesinde aadaki ekilde sralanmtr: 1.Veliye, vasiye veya bakp gzetmeyi zerine alan akrabadan birine teslim, 2. Bakp gzetmeyi zerine alan gvenilir bir aile yanna yerletirme, 3. Bu maksatla kurulmu ocuk bakm ve yerletirme yurtlarna veya benzeri resm yahut zel kurumlara yerletirme, 4. Genel ve katma bteli daireler, mahall idareler, bankalar, iktisad devlet teekklleri ve bunlarn ortaklar tarafndan kurulmu fabrika, messese veya ziraat iletmeleri veya benzeri teekkllerle iyerlerine yahut meslek sahibi bir usta yanna yerletirme, 5. Resm veya zel bir hastaneye veya tedavi evine yahut eitimi g ocuklara mahsus kurumlara yerletirme. Ancak Kanunun 11inci maddesinin nc fkrasnda, onbir yan bitirmemi kkler hakknda, veli veya vasi yahut bakmakla ykml kiiler tarafnda yeterli tedbir alnmas halinde, mahkemece dier tedbirlerin uygulanmayabilecei hkme balanmtr. Bunun dnda, 2253 sayl Kanunun 12nci maddesinin birinci fkras gereince, fiili iledii tarihte onbir yan bitirmi olmakla beraber onbe yan doldurmam olan kkler hakknda 20nci maddeye gre yaplan inceleme, ceza tertibini gerektirmiyorsa, mahkemece 10uncu maddede yazl tedbirlerden birinin uygulanmasna karar verilebilecektir. Bu kapsamdaki kklerin temyiz kudretine sahip olup olmadklarnn belirlenmesi, ayn Kanunun 20nci maddesinin birinci fkrasnda, Bu Kanunda gsterilen ceza ve tedbirlerin uygulanmasndan nce kn iledii suun anlam ve sonularn kavrayabilme ynnden beden, akl ve ruh durumu mtehasss kimselere tespit ettirilir. hkmne gre yaptrlr. Yargtayn bir ksm itihatlarnda da bu kapsamdaki kklerin, temyiz kudretine sahip olsalar bile, haklarnda ceza yerine emniyet tedbirinin uygulanabileceine karar verilmitir.[36] Bunun dnda, 13nc maddeye gre, fiili iledii tarihte, uurunun veya harekatnn serbestisini kaldracak surette akl hastalna mptela olduu anlalan ocuklarn mahkeme tarafndan resm veya zel bir hastaneye yerletirilmesine karar verilecektir. Buralara yatrlan kklerin iyiletiine dair rapor verilirse ocuk mahkemelerince serbest braklacaktr.

C. 765 sayl Trk Ceza Kanundaki dzenlemeler 1. Sar ve dilsizler hakknda uygulanacak gvenlik tedbirleri 1 Haziran 2005 tarihine kadar yrrlkte kalacak olan 765 sayl Trk Ceza Kanununun 57nci maddesi uyarnca, fiili iledii zaman henz onbe yan bitirmeyen sar-dilsizler hakknda takibat yaplamayaca ve bu kiiler hakknda yirmidrt yana kadar kalmak zere 53nc maddenin ikinci fkrasndaki hkm erevesinde ilem yaplaca ifade edilmitir. 765 sayl TCKnn 58inci maddesinin birinci fkrasnda fiili iledii zaman onbe yan bitirmi olan, fakat yapt iin neticesini fark ve temyiz ile hareket ettii anlalamayan sar ve dilsizlere ceza verilemeyecei, ikinci fkrasnda ise ancak fiil crm olup da, bir seneden fazla hapis cezasn veya daha ar bir cezay mstelzim bulunduu takdirde, yirmidrt yan henz ikmal etmeyen sar-dilsiz hakknda yirmidrt yana kadar kalmak zere, 53nc maddenin ikinci fkras hkmnn uygulanaca, nc fkras gereince ise fail yirmidrt yan bitirmi ise mahkeme tarafndan hakknda TCKnn 46nc maddesinde gsterilen usul erevesinde ilem yaplmak zere yetkili makama teslim edilmesine karar verilebilecektir. 2. Akl hastalar hakknda uygulanacak gvenlik tedbirleri 765 sayl TCKnn 46nc maddesinin birinci fkrasnda, Fiili iledii zaman uurun veya harektnn serbestisini tamamen kaldracak surette akl hastalna duar olan kimseye ceza verilemez hkmne yer verilmitir. Failin tam akl hastas olduu tespit edildiinde ayn maddenin ikinci fkras gereince, bu ahsn muhafaza ve tedavi altna alnmasna hazrlk tahkikatnda sulh hkimi son tahkikatta ise grevli mahkemece karar verilecektir. nc fkrada ise muhafaza ve tedavi altnda bulundurma mddetinin ifa bulana kadar devam edecei, faile isnat edilen suun ar hapis cezasn gerektiren bir su olmas halinde bu mddetin bir yldan az olamayaca hkme balanmtr. Maddenin drdnc fkras gereince, muayene ve tedavi olunan ahs, muayene ve tedavinin yapld kurumun salk kurulunca, iyiletiine dair verilecek rapor zerine ayn mahkeme tarafndan serbest braklacaktr. Beinci ve izleyen fkralarda ise belirli periyotlarla kontrol altnda tutulma art salk kurulunca verilen raporla getirilmi ise bu kontroln ne ekilde yaptrlaca ve gerekmesi halinde yeniden muhafaza ve tedavi altna alnmann gerekletirilmesine ilikin hkmler getirilmitir .[37] 3. Alkol ve uyuturucu madde mptellar hakknda uygulanacak gvenlik tedbirleri Alkol ve uyuturucu madde kullanmay iptila haline getirmi olan kiiler hakknda belirli tedbirlerin alnmas ada ceza hukukunda kabul grm bir ilkedir.[38] Ceza kanunlar alkol ve uyuturucu madde mptelalarnn iki veya uyuturucu maddenin etkisi altnda bulunduklar srada gerekletirdikleri sulardan dolay haklarnda o sua ilikin cezann tatbiki yannda, sulularn bu bamllktan kurtulabilmelerini salayacak tedavi tedbirlerinin uygulanmasn ngrmektedir. Bu gibi durumlarda hapis cezasnn yerine, su ileyen ahs hakknda sadece gvenlik tedbiri uygulanabileceini kabul eden sistemler de mevcuttur.[39] 765 sayl TCK sistemine gre, uyuturucu maddelerin veya alkoll ikilerin etkisi altnda su ilenmesi halinde, bu durum ceza sorumlulua etkili deildir. Ancak, 404nc maddede, bu maddenin kapsad belirli sular ileyen kiiler hakknda tedbir alnmas ngrlmtr. TCKnn 404nc maddesinin (4) numaral bendinde uyuturucu maddeleri kullanan kimselerin alkanl iptil derecesinde ise salh tbben anlalncaya kadar bir hastanede muhafaza ve tedavisine hkmolunur. Bu kimselerin hastanede muhafaza ve tedavilerine, yetkili mahkemece tahkikatn her safhasnda da karar verilebilir hkmne yer verilmitir. Bylece, Kanun uyuturucu madde kullanma sularn gerekle-tirenlerin bu maddelere olan alkanlklarnn iptil derecesinde olmas halinde, bu kiiler hakknda tedbir uygulanmasn kabul etmitir. [40] te yandan, sarholukta kullanm iptila derecesine vardrm olanlar hakknda gvenlik tedbirlerinin uygulanabilmesi iin bulunmas gereken artlar ve sresi TCKnn 573nc maddesinde dzenlenmitir. TCKnn 573nc maddesinde Sarholukta itiyad iptil derecesine varm olanlarn salh tbben tebeyyn edinceye kadar bir hastanede muhafaza ve tedavisine hkmolunur. Mahkum, hastane olmayan yerlerde ise hastane bulunan yere gnderilir hkm yer almaktadr. Bylece 573nc maddede belirtilen tedbirin uygulanmas iin failin 571 veya 572nci maddelerin belirttii suu ilemi ve sarholukta itiyadi iptil derecesine getirmi bulunmas gerekir. Tedbir, iyilemenin gerekletiinin kabulne kadar devam edip, sonunda yatrld kurumdan serbest braklr. [41] 4. Zorunlu msadere 765 sayl Trk Ceza Kanununun 36nc maddesinin ikinci fkrasnda, Kullanlmas, yaplmas, tanmas, bulundurulmas ve satlmas crm veya kabahat tekil eden eya bir ceza mahkumiyeti olmasa ve faile ait bulunmasa bile mutlaka zapt ve msadere olunur. hkmne yer verilmitir. Bu suretle, belirli eyann mahkmiyet olmasa bile msaderesini ngren bu hkmn bir gvenlik tedbiri niteliinde olduu kabul edilmektedir. Maddenin ikinci fkrasndaki eya msaderesinde, bu mallarn herhangi bir suluya ait olmas art aranmamaktadr. Ayrca bu fkra kapsamndaki maln, belirli bir kimseye ait olmas halinde de, bu maln msaderesi iin mal sahibinin mahkm olmas art aranmaz. Bunun dnda, isnat yetenei olmayan kkler ve akl hastalarna ait eyalarn da bu kapsamdaki msadereye tabi olduu sylenebilir.[42] D. 5237 sayl Trk Ceza Kanunundaki dzenlemeler

26/9/2004 tarihli ve 5237 sayl TCKnn Birinci Kitap, nc Ksm, kinci Blmnde Gvenlik Tedbirleri bal altnda 53 il 60nc maddelerinde gvenlik tedbirleri dzenlenmitir. Bu tedbirler aadaki ekilde sralanabilir: 1. Belli haklar kullanmaktan yoksun brakma a. Genel olarak 5237 sayl Trk Ceza Kanununun 53nc maddesinde, (1) Kii, kasten ilemi olduu sutan dolay hapis cezasna mahkmiyetin kanuni sonucu olarak; a. Srekli, sreli veya geici bir kamu grevinin stlenilmesinden; bu kapsamda, Trkiye Byk Millet Meclisi yeliinden veya Devlet, il, belediye, ky veya bunlarn denetim ve gzetimi altnda bulunan kurum ve kurulularca verilen, atamaya veya seime tabi btn memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten, b. Seme ve seilme ehliyetinden ve dier siyasi haklar kullanmaktan, c. Velayet hakkndan; vesayet veya kayymla ait bir hizmette bulunmaktan, d. Vakf, dernek, sendika, irket, kooperatif ve siyasi parti tzel kiiliklerinin yneticisi veya denetisi olmaktan, e. Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliindeki meslek kuruluunun iznine tabi bir meslek veya sanat, kendi sorumluluu altnda serbest meslek erbab veya tacir olarak icra etmekten, Yoksun braklr. (2) Kii, ilemi bulunduu su dolaysyla mahkm olduu hapis cezasnn infaz tamamlanncaya kadar bu haklar kullanamaz. (3) Mahkm olduu hapis cezas ertelenen veya koullu salverilen hkmlnn kendi altsoyu zerindeki velayet, vesayet ve kayymlk yetkileri asndan yukardaki fkralar hkmleri uygulanmaz. Mahkm olduu hapis cezas ertelenen hkml hakknda birinci fkrann (e) bendinde sz konusu edilen hak yoksunluunun uygulanmamasna karar verilebilir. (4) Ksa sreli hapis cezas ertelenmi veya fiili iledii srada onsekiz yan doldurmam olan kiiler hakknda birinci fkra hkm uygulanmaz. (5) Birinci fkrada saylan hak ve yetkilerden birinin ktye kullanlmas suretiyle ilenen sular dolaysyla hapis cezasna mahkmiyet halinde, ayrca, cezann infazndan sonra ilemek zere, hkmolunan cezann yarsndan bir katna kadar bu hak ve yetkinin kullanlmasnn yasaklanmasna karar verilir. Bu hak ve yetkilerden birinin ktye kullanlmas suretiyle ilenen sular dolaysyla sadece adl para cezasna mahkmiyet halinde, hkmde belirtilen gn saysnn yarsndan bir katna kadar bu hak ve yetkinin kullanlmasnn yasaklanmasna karar verilir. Hkmn kesinlemesiyle icraya konan yasaklama ile ilgili sre, adl para cezasnn tamamen infazndan itibaren ilemeye balar. (6) Belli bir meslek veya sanatn ya da trafik dzeninin gerektirdii dikkat ve zen ykmllne aykrlk dolaysyla ilenen taksirli sutan mahkmiyet halinde, aydan az ve yldan fazla olmamak zere, bu meslek veya sanatn icrasnn yasaklanmasna ya da src belgesinin geri alnmasna karar verilebilir. Yasaklama ve geri alma hkmn kesinlemesiyle yrrle girer ve sre, cezann tmyle infazndan itibaren ilemeye balar. hkm yer almaktadr. ledii su dolaysyla toplumda kiiye kar duyulan gven sarslmaktadr. Bu nedenle, sulu kii zellikle gven ilikisinin varln gerekli klan belli haklarn kullanmaktan yoksun braklmaktadr. Madde metninde, iledii su dolaysyla kiinin hangi haklar kullanmaktan yoksun braklaca konusu dzenlenmitir. Ancak, bu hak yoksunluu sresiz deildir. Cezalandrlmakla gdlen asl ama, iledii sutan dolay kiinin etkin pimanlk duymasn salayp tekrar topluma kazandrlmas olduuna gre, sua bal hak yoksunluklarnn da belli bir sreyle snrlandrlmtr. Bu nedenle, maddede sz konusu hak yoksunluklarnn mahkm olunan cezann infaz tamamlanncaya kadar devam etmesi ngrlmtr. Bylece, kii mahkm olduu cezann infaznn gereklerine uygun davranarak bunun tamamlanmasyla kendisinin tekrar gven duyulan bir kii olduu konusunda topluma da bir mesaj vermektedir. Bu bakmdan hak yoksunluklarnn en ge cezann infaznn tamamlanmas aamasna kadar devam etmesi, su ve ceza politikasyla gdlen amalara daha uygun dmektedir. Bu sistemde sresiz bir hak yoksunluu sz konusu olmad iin, yasaklanm haklarn geri verilmesinden artk sz edilemeyecektir.[43] b. Mahkmiyetin kanun sonucu olarak bir haktan yoksun braklma halleri 1. Srekli, sreli veya geici bir kamu grevinin stlenilmesinden yoksun braklmas, 2. Seme ve seilme ehliyetinden ve dier siyas haklardan yoksun braklma, 3. Velyet hakkndan, vesayet veya kayymla ait bir hizmetten yoksun braklma, 4. Vakf, dernek, sendika, irket, kooperatif veya siyas parti tzel kiiliklerinin ynetici veya denetisi olmaktan yoksun braklma, 5. Meslek ve sanat icra etmekten yoksun braklma. c. Uygulama usul Mahkm olduu hapis cezas ertelenen veya koullu salverilen hkml kendi altsoyu zerindeki velayet, vesayet ve kayymlk yetkilerini kullanabilecektir. Ayrca, ksa sreli hapis cezas ertelenmi veya fiili iledii srada onsekiz yan doldurmam olan kiiler hakknda mahkm olduklar cezaya bal herhangi bir hak yoksunluu olmayacaktr. Belli bir hak ve yetkinin ktye kullanlmas suretiyle ilenen kastl sular dolaysyla mahkmiyet hlinde, mahkm olunan cezann infazndan sonra da etkili olmak zere bu hak ve yetkinin

kullanlmasnn yasaklanmasna ayrca hkmedilmesi ngrlmtr. Bu durumda mahkemenin belli bir hak ve yetkiyle ilgili olarak verecei yasaklama karar bir gvenlik tedbiri nitelii tamaktadr. Belli bir meslek veya sanatn ya da trafik dzeninin gerektirdii dikkat ve zen ykmllne aykrlk dolaysyla ilenen taksirli sutan mahkmiyet hlinde, yine gvenlik tedbiri olarak, belli bir sre iin bu meslek veya sanatn icrasnn yasaklanmasna ya da src belgesinin geri alnmasna karar verilebilecektir.[44] 2.Eya msaderesi a. Genel olarak 5237 sayl Trk Ceza Kanununun 54nc maddesinde, (1) yiniyetli nc kiilere ait olmamak kouluyla, kastl bir suun ilenmesinde kullanlan veya suun ilenmesine tahsis edilen ya da sutan meydana gelen eyann msaderesine hkmolunur. Suun ilenmesinde kullanlmak zere hazrlanan eya, kamu gvenlii, kamu sal veya genel ahlak asndan tehlikeli olmas durumunda msadere edilir. (2) Birinci fkra kapsamna giren eyann, ortadan kaldrlmas, elden karlmas, tketilmesi veya msaderesinin baka bir surette imkansz klnmas halinde; bu eyann deeri kadar para tutarnn msaderesine karar verilir. (3) Suta kullanlan eyann msadere edilmesinin ilenen sua nazaran daha ar sonular douraca ve bu nedenle hakkaniyete aykr olaca anlaldnda, msaderesine hkmedilmeyebilir. (4) retimi, bulundurulmas, kullanlmas, tanmas, alm ve satm su oluturan eya, msadere edilir. (5) Bir eyin sadece baz ksmlarnn msaderesi gerektiinde, tmne zarar verilmeksizin bu ksm ayrmak olanakl ise sadece bu ksmn msaderesine karar verilir. (6) Birden fazla kiinin payda olduu eya ile ilgili olarak, sadece sua itirak eden kiinin paynn msaderesine hkmolunur. hkmne yer verilmitir Su ile dorudan doruya iliki iinde olan, suta kullanlan, kullanlmak zere hazrlanan veya sutan meydana gelen eyann msaderesi mmkndr. zel msadere karsnda bir de genel msadere vardr ki, su failinin btn mallar msadere edilebilmektedir. Modern ceza hukuku genel msadereye yer vermemektedir. Nitekim 1982 Anayasasnn 38inci maddesinde de genel msadere cezas verilemez ifadesiyle, ayn hkm vurgulanmtr. b. Hukuk nitelii Eski tarihli kanunlarn msadereyi bir ek ceza olarak kabul ettikleri, geen yzyln, zellikle ilk eyrek dneminden sonra yaplan kanunlarda ise msaderenin bir nlem olarak dzenlenmekte olduu grlmektedir. Bu genel grne ramen msaderenin hukuk nitelii tartmaldr. Bu konuda bir yazar msadere iin ceza teorilerinin en fazla zdrap veren ocuu deyimini kullanmtr. Msaderenin hukuk niteliinin kanun koyucu tarafndan belirtilmek istenmedii, bunun tespitinin uygulama ve doktrine braklm olduu grne de rastlanmaktadr. Yabanc kanunlar msadereyi deiik yerlerde ve artlar iinde tespit ettikleri iin, doktrinde bu kurumun nitelii ile ilgili yaplm olan aklamalarn ihtiyatla kaydedilmesi gerekir. Romanya, Yunanistan, Yugoslavya ve Almanyada olduu gibi, bir grup kanun msadereyi nlemler ksmnda gsterir. Kba ve Hollanda rneklerinde ise msadere ek ceza olarak, Danimarka uygulamasnda suun dier sonular, svirede dier nlemler, Avusturyada cezalar ve nlemler, Arjantinde ise ceza eklinde belirten kanunlar da vardr. Hatta bir ayrm yapmak suretiyle msaderenin baz artlarda ceza, baz artlarda ise nlem olduuna yer veren kanunlara da rastlanmaktadr. Bu farkl yaklamlar doktrindeki grlere de yansmaktadr. Baz yazarlarca msadere bir ceza olarak grld halde bir ksm yazarlar msadereyi bazen ceza, bazen tedbir olarak, bazlar ise msadereyi nlem olarak grmektedirler. Bu son gruba girenler hangi hallerde ceza ve hangi hallerde tedbir olduu konusunda ortak bir noktada birleememilerdir. Bu grup taraftarlarnca msadere bamz olarak uyguland hallerde bir nlem, mahkumiyet hlinde uyguland durumlarda kanun neticedir. Bu konudaki kstas msadereye tbi olan eyann aidiyetinde gren yazarlar da mevcuttur. Buna gre, eya sua katlanlardan birisine ait veya bunlarn dnda herhangi kimseye ait deilse, msadere bir cezadr. Buna karlk sua katlanlara ait olmasa dahi, msadereye tbi olmas bu kuruma nlem nitelii kazandrr, grn savunanlarda bulunmaktadr. talyan hukuku, msadereyi bir nlem olarak grmekle beraber talyan doktrininde konu hlen tartlmaktadr.[45] Msaderenin hukuk nitelii hakknda hukukumuzda tam bir birlik olmad bilinmektedir. Ceza olduunu kabul edenlerin yan sra, bu kurumu bir nlem olarak grenler de vardr. Genellikle (Brezilya Kanununda olduu gibi) eyann msaderesinin mahkmiyet, sua katlanlara ait olmas, suta kullanlmak zere hazrlanm olmas veya suta kullanlmas veya sutan domas artlar karsnda msadereyi bir ceza olarak kabul edenler olduu gibi, btn bu artlara ramen bu kurumun bir nlem olduu fikrinin de akland grlmektedir. 765 sayl TCKda gerekletirilen deiiklikler karsnda (zellikle md 119) ve yksek mahkememizin 1982 ylnda verdii ve msaderenin bir ceza olmayp, bir nlem olduunu aklad kararnda, lkemiz bakmndan msaderenin bir nlem olarak kabulne ynelik akm kuvvetlenmektedir. Gerekten, yksek mahkemenin bir kararnda, ceza sorumluluu olmayan kkler hakknda da zoralma TCKnn 36/1inci maddesinin uygulanabileceini belirtmi olmas ve mahkmiyet artn aramamas ilgintir.[46] Her ne kadar bu karara genel kurul yelerinden bazlar kar oy kullanmlarsa da, bugnk geliimin zoralm bir nlem olarak grmeye yatkn olduu sylenebilir. Bu karar ayn zamanda bir itihat deiikliliini de gstermektedir. Yksek mahkemenin daha nceki kararlarnda, ceza sorumluluu olmayan kklere ait eyann msaderesinin mmkn olmayacan

belirtmiti. Bundan baka, n demenin dzenlendii TCKnn 119uncu maddesinin sekizinci fkras, n demenin msadereye ilikin hkmlerin uygulanabilmesine bir engel tekil etmeyeceini aka gstermektedir. c. Eya msaderesinin esas ve usullerinde yeni TCKnn kabul ettii sistem 1. Eya msaderesinin hukuk nitelii 5237 sayl TCK ile getirilen temel deiiklik, msaderenin hukuk niteliinin bir gvenlik tedbiri olduunun kabul edilmesidir. te bu nedenledir ki, msadereye hkmedilmesi iin bir suun ilenmesi zorunlu olmakla birlikte, bu sutan dolay bir kimsenin cezaya mahkm edilmesi gerekmemektedir. rnein su ilenmesinde kullanlan tehlikeli eya, bunu kullanan fail ocuk veya akl hastas olmas nedeniyle cezalandrlamasa dahi, msaderesine hkmedilebilecektir. 2. Eya msaderesinin koullar Eya msaderesi yeni TCKnn 54nc maddesinde dzenlenmi olup, bu tedbirin uygulanmas baz kurallarn ve esaslarn gereklemesine tbi klnmtr. a. Eya iyiniyetli nc kiilere ait olmamaldr (yeni TCK md. 54/1) Msaderenin Anayasada yer alan mlkiyet hakkn zedelememesi iin, suun ilenmesinde kullanlan veya suun ilenmesine tahsis edilen eyann msaderesine karar verilecei kabul edilmitir. Ancak, bunun iin, eyann iyiniyetli nc kiilere ait olmamas gerekir. Baka bir deyile, kiinin suun ilenmesine itirak etmemesi, suun ileniinden haberdar olmamas durumunda, sahibi bulunduu eya bir suun ilenmesinde kullanlm olsa bile, msadere edilmeyecektir.[47] b. Su kastl bir su olmaldr. c. Bu suun; ilenmesine tahsis edilen ya da ilenmesinde kullanlan ya da bu sutan meydana gelen eya olmaldr. Suun ilenmesinde kullanlmak zere hazrlanm olan eya ise suun icra hareketlerine henz balanmam ise sadece bu nedenle msadere edilemeyecektir. Ancak bu eyann nitelii itibaryla kamu gvenlii, kamu sal veya genel ahlk asndan tehlikeli olmas durumunda msaderesine hkmedilecektir. Ancak, msadere konusu eyann ortadan kaldrlmas, elden karlmas, tketilmesi veya msaderesinin baka bir surette imknsz klnmas hlinde; bunun deeri kadar para tutarnn msaderesine hkmedilecektir. (yeni TCK md. 54/2). d. Msadere orantllk kuralna uygun olmaldr (yeni TCK md. 54/3.) Msaderenin koullarndan birisi de, msaderenin orantllk kuralna uygun olmasdr. Buna gre, suta kullanlan eyann msadere edilmesinin ilenen sua nazaran daha ar sonular douraca ve bu nedenle hakkaniyete aykr olaca anlaldnda, msaderesine hkmedilmeyecektir. Burada nazara alnmas gereken konu udur. Orantllk kuralnn tatbiki yeni TCK md. 54/3de kullanlan suta kullanlan eyann ibaresi karsnda yeni TCK md. 54/1de saylan dier msadere halleri iin mmkn olmayacaktr.[48] 3. Zorunlu msadere (yeni TCK md. 54/4) Zorunlu msadere hkm, yasak eyalar iin gerekli olan bir dzenlemedir. Buna gre, retimi, bulundurulmas, kullanlmas, tanmas, alm ve satm su oluturan eyann, her hlde msaderesine hkmolunacaktr. 4. Ksm msadere (yeni TCK md. 54/5) Bir eyin sadece baz ksmlarnn msaderesi gerektiinde, tmne zarar verilmeksizin bir ksmn ayrmak olanakl ise sadece bu ksmnn msaderesine karar verilir. rnein, gmrk mevzuatna gre ithal edilen elektronik eyalarn bazlarnn beyana aykr deerlerinin uygun olduu tespit edilebiliyorsa, bu eyann i piyasa iin nemli olmas hlinde, mevzuata aykr ksm ayrlarak msadere edilebilir. 5. Pay msaderesi (yeni TCK md. 54/6) Birden fazla kiinin payda olduu eya ile ilgili olarak, sadece sua itirak eden kiinin pay msadere edilir. 3. Kazan msaderesi Yeni TCKnn 55inci maddesinde, (1) Suun ilenmesi ile elde edilen veya suun konusunu oluturan ya da suun ilenmesi iin salanan madd menfaatler ile, bunlarn deerlendirilmesi veya dntrlmesi sonucu ortaya kan ekonomik kazanlarn msaderesine karar verilir. Bu fkra hkmne gre msadere karar verilebilmesi iin, madd menfaatin suun maduruna iade edilememesi gerekir. (2) Msadere konusu eya veya madd menfaatlere elkonulamad veya bunlarn merciine teslim edilmedii hllerde, bunlarn karln oluturan deerlerin msaderesine hkmedilir hkm getirilmitir. Yeni TCKnn 55inci maddesi ile ceza hukukuna kazan msaderesi ad altnda yeni bir msadere ekli dahil edilmi bulunmaktadr. Bilindii gibi zellikle ekonomik mafya tipi organize sularda, sutan elde edilen kazanta bir nevi bu rgtlerin gelir kaynaklarn oluturmaktadr. Su ilemek yoluyla kazan elde edilmesini engelleyecek etkin bir yaptrm ekli kazan msaderesidir. Bu dzenleme ile gdlen temel ama, su ilemek yoluyla kazan elde edilmesinin nne geilmesidir. Bu nedenle kazan msaderesi kapsaml bir biimde dzenlenmi ve su ilemek suretiyle veya su

ilemek dolaysyla elde edilen ekonomik kazanlarn msaderesi olanakl hale getirilmitir. Bylece, kazan msaderesi, karapara aklama, uyuturucu ve uyarc madde ticareti, dolandrclk, kaaklk, ihaleye fesat kartrma gibi ekonomik kar elde etme amacyla ilenen sulara kar etkin biimde caydrclk zellii olan bir yaptrm niteliine kavuturulmutur. Bu hkmn uygulanmasnda madurun ve iyi niyetli nc kiilerin haklar korunacak, bunlara ait madd deerler kazan msaderesine tbi tutulmayacaktr. Dier bir yenilik, kaim deerin msaderesidir. Buna gre, msadere konusu ekonomik deerin harcama, imha, tketme gibi hareketlerle msaderesinin imkansz klnmas hlinde, karl para tutarnn msaderesine karar verilecektir.[49] 4. ocuklara zg gvenlik tedbirleri Yeni TCKnn 51inci maddesinin birinci fkrasnda fiili iledii srada oniki yan doldurmam ocuklar hakknda; ikinci fkrasnda oniki yan doldurmu olup da onbe yan doldurmam olanlarn iledii fiilin hukuk anlam ve sonularn alglayamamalar veya davranlarn ynlendirme yeteneinin yeterince gelimemi olmas hlinde haklarnda ocuklara zg gvenlik tedbirleri uygulanaca ngrlmtr. Yeni TCKnn 56nc maddesi ile de ocuklara zg gvenlik tedbirlerinin neler olduu ve ne suretle uygulanacaklarnn ocuklarla ilgili kanunda gsterilecei hkme balanmtr. Bu Kanunun yrrle girmesine kadar veya bu konuda yasal bir dzenleme yaplncaya kadar, 2253 sayl Kanunun 10 ve 11inci madde hkmleri dikkate alnmaldr.[50] 5. Akl hastalarna zg gvenlik tedbirleri a. Genel olarak Yeni TCKnn akl hastalarna zg gvenlik tedbirlerini dzenleyen 57nci maddesinde, (1) Fiili iledii srada akl hastas olan kii hakknda, koruma ve tedavi amal olarak gvenlik tedbirine hkmedilir. Hakknda gvenlik tedbirine hkmedilen akl hastalar, yksek gvenlikli salk kurumlarnda koruma ve tedavi altna alnrlar. (2) Hakknda gvenlik tedbirine hkmedilmi olan akl hastas, yerletirildii kurumun salk kurulunca dzenlenen raporda toplum asndan tehlikeliliinin ortadan kalktnn veya nemli lde azaldnn belirtilmesi zerine mahkeme veya hkim kararyla serbest braklabilir. (3) Salk kurulu raporunda, akl hastalnn ve ilenen fiilin niteliine gre, gvenlik bakmndan kiinin tbb kontrol ve takibinin gerekip gerekmedii, gerekiyor ise bunun sre ve aralklar belirtilir. (4) Tbb kontrol ve takip, raporda gsterilen sre ve aralklarla, Cumhuriyet savclnca bu kiilerin teknik donanm ve yetkili uzman olan salk kuruluuna gnderilmeleri ile salanr. (5) Tbb kontrol ve takipte, kiinin akl hastal itibaryla toplum asndan tehlikeliliinin artt anlaldnda, hazrlanan rapora dayanlarak, yeniden koruma ve tedavi amal olarak gvenlik tedbirine hkmedilir. Bu durumda, bir ve devam fkralarda belirlenen ilemler tekrarlanr. (6) ledii fiille ilgili olarak hastal yznden davranlarn ynlendirme yetenei azalm olan kii hakknda birinci ve ikinci fkra hkmlerine gre yerletirildii yksek gvenlikli salk kuruluunda dzenlenen kurul raporu zerine, mahkm olduu hapis cezas, sresi ayn kalmak kouluyla, ksmen veya tamamen, mahkeme kararyla akl hastalarna zg gvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir. (7) Su ileyen alkol ya da uyuturucu veya uyarc madde bamls kiilerin, gvenlik tedbiri olarak, alkol ya da uyuturucu veya uyarc madde bamllarna zg salk kuruluunda tedavi altna alnmasna karar verilir. Bu kiilerin tedavisi, alkol ya da uyuturucu veya uyarc madde bamllndan kurtulmalarna kadar devam eder. Bu kiiler, yerletirildii kurumun salk kurulunca bu ynde dzenlenecek rapor zerine mahkeme veya hkim kararyla serbest braklabilir. hkmne yer verilmitir. Su ileyen akl hastalar, kanun koyucu asndan ok nazik bir problem ortaya karmakta olup, hkim, yaptrm ile tbb tedavi arasnda karar vermek durumunda kalmaktadr. rnein Fransada tedavi amacna ynelik infaz kurumlar bulunmaktadr. Burada kendine zg yaps nedeniyle ngiliz hukuku zerinde durmak gerekir. ngilterede hkim akl hastasnn hastaneye yatrlmasna karar verebilir. Bu karar, 1983 tarihli Akl Sal Kanununun ngrd koullarda alnabilir. Bunlar; suun hapis cezasn gerektirmesi, akl dengesizliin en az iki hekimin beyan ile sabit olmas, sann sulu olarak kabul edilmesi, hastaneye yatrmann zorunlu olmas ve yararl etki yapacann dnlebilmesidir. Hastaneye yatrma, artk baka bir yaptrm uygulamasn engeller. Bu halde hkim, kiinin oniki hafta sre ile hastaneye yatrlmasn ieren bir ara karar verebilir. Bu sre fiilen ok uzundur, nk ancak alt ay sonunda sona ermektedir.[51] Bu srenin iki istisnas vardr. lki, kiinin sresinin bitiminden nce darya kma izninden yararlanabilmesidir. kincisi ise srenin dolmas hlinde, nce bir alt ay, zorunlu ise bir yl uzatlabilmesidir. Btn bu hallerde hastaneye yatrma emri, snrlandrc bir emirle tamamlanabilir. Buradan k, ancak bakann onay ile mmkndr. Bakan, hastay, koullu veya koulsuz her zaman serbest brakabilir. ngilterede hkim, gzetim altnda serbestlii mmkn klan psikiyatrik bir emir verebilir. Bu emir, genelde, hastaneye yatrma eklinde verilmektedir. Bu konuda, sulunun rzas zorunlu olup, doktorun, sz konusu tekniin kiiyi tedavi ynnden yeterli olduu, hastaneye yatrmann gerekmedii hususundaki raporu zerine karar verebilir. Byle bir durumda tedavi, uzmanlam bir hastane dnda ilgilinin kendi evinde ve doktorun idaresi erevesinde gerekletirilir. Tbb organize edilmi tedavi kurumu, her eyden evvel, isnat yeteneinin bulunmad durumlarda sularn iledikleri ve serbest braklmalar sorumluluk asndan yerinde olmayan sulularn gvenlik altna alnmas anlamna sahiptir. (Alman nfaz K. md. 138.)

Bu fark vastasyla, psikiyatri hastaneleri gibi bamllk konumlarn da her eyden evvel saf adalet infaz olarak dier grevlerin idrak edilmesini gerektirir. Bununla birlikte, onlarn bu kurumlara yerletirilmeleri nemli bir grevdir ve svire ile Hollandann aksine zel hastanelere nakledilmezler. Mahpuslarn birlikte barndrlmalar hlinde, burann yeterli dzeyde olmas gerekir. SimonHeroid/Avusturya (2.2.1971, 4340/6938) davasnda Avrupa nsan Haklar Komisyonunun, bir psikiyatri ksmnda bir mahpusun ok sayda lmcl hasta veya len hastalarla birlikte kalmalar ile ilgili ikayeti yerinde bulmutur. b. Yeni TCKya gre kabul edilen esaslar Yeni TCKnn 57nci maddesine gre, fiili iledii srada akl hastas olan kiiler, yksek gvenlikli salk kurumlarnda koruma ve tedavi altna alnrlar. Akl hastalar ile ilgili gvenlik tedbiri asndan belli bir sre ngrlm deildir. Bu nedenle, gvenlik tedbiri, akl hastasnn toplum asndan tehlikeliinin ortadan kalkmasna veya nemli lde azalmasna kadar uygulanmaya devam edilecektir. Gvenlik tedbirinin sresi asndan asgari bir sre ngrlmemesi, toplum asndan riskli bir dzenleme grnmndedir. Unutulmamaldr ki, bu kapsamdaki bir izofrenin salk kurulunca dzenlenen raporda toplum asndan tehlikeliliinin ortadan kalktnn veya nemli lde azaldnn belirtilmesi zerine ertesi gn mahkemece salverilmesi mmkn olmaktadr. ledii fiille ilgili olarak davranlarn ynlendirme yetenei azalm olan kiiye (Alman Ceza Kanununda ehemmiyetli derecede azalmsa) arlatrlm mebbet hapis cezas yerine yirmibe yl, mebbet hapis cezas yerine yirmi yl hapis cezas verilir. Dier hallerde verilecek ceza, altda birden fazla olmamak zere indirilebilir.[52] Alman Ceza Kanunu 21. paragraf (Azaltlm kusur ehliyeti): Failin fiilinin hukuka aykrln anlama veya bu anlaya gre hareket etme ehliyeti, 20de gsterilen nedenlerle fiilin icras srasnda ehemmiyetli derecede azalmsa ceza 49 fkra 1e gre hafifletilir. Kusur yetenei tam olarak kalkmam olmakla birlikte, iledii fiille ilgili olarak hastal yznden davranlarn ynlendirme yetenei azalm olan kiinin mahkm olduu hapis cezasnn, akl hastalarna zg gvenlik tedbirine evrilmesine de olanak tannmtr (yeni TCK md. 57/6).[53] Ceza kanunlarnn toplumu koruma ilevi, cezalarn genel nleme etkisinden ok akl hastal veya zayfl sebebiyle ceza sorumluluu tamamen veya ksmen kaldrlacak su faillerine uygulanacak yaptrmn zel nleme etkisi eklinde kendini gstermektedir. Bu balamda, imdiye kadar alm yaplan teorik/normatif yaklam sorgulanarak, gerekte sann suu ileyip ilemedii/sulu olup olmad saptanarak; bu saptama sonras yaptrm ve tretman trnn (akl hastanesi mi, cezaevi mi, yoksa her ikisinin birlikte olacann) belirlenmesi yaklam zellikle lkemize zg ou sorunlar giderebilecek nitelikte grlmektedir. Keza, su ileyen alkol ya da uyuturucu veya uyarc madde bamls kiilerin, gvenlik tedbiri olarak, alkol ya da uyuturucu veya uyarc madde bamllarna zg salk kuruluunda tedavi altna alnmas ve bu kiilerin tedavisinin, alkol ya da uyuturucu veya uyarc madde bamllndan kurtulmalarna kadar devam etmesi ngrlmtr. Bu kiiler yerletirildii kurumun salk kurulunca bu ynde dzenlenecek rapor zerine mahkeme veya hkim kararyla serbest braklabilir (yeni TCK md. 57/7).[54] 6. Suta tekerrr ve zel tehlikeli sulular a. Genel olarak Yeni TCKnn suta tekerrr ve zel tehlikeli sululara ilikin gvenlik tedbirlerini dzenleyen 58inci maddesinde, (1) nceden ilenen sutan dolay verilen hkm kesinletikten sonra yeni bir suun ilenmesi halinde, tekerrr hkmleri uygulanr. Bunun iin cezann infaz edilmi olmas gerekmez. (2) Tekerrr hkmleri, nceden ilenen sutan dolay; a. Be yldan fazla sreyle hapis cezasna mahkmiyet halinde, bu cezann infaz edildii tarihten itibaren be yl, b. Be yl veya daha az sreli hapis ya da adl para cezasna mahkmiyet halinde, bu cezann infaz edildii tarihten itibaren yl, Getikten sonra ilenen sular dolaysyla uygulanmaz. (3) Tekerrr halinde, sonraki sua ilikin kanun maddesinde seimlik olarak hapis cezas ile adl para cezas ngrlmse, hapis cezasna hkmolunur. (4) Kastl sularla taksirli sular ve srf asker sularla dier sular arasnda tekerrr hkmleri uygulanmaz. Kasten ldrme, kasten yaralama, yama, dolandrclk, uyuturucu veya uyarc madde imal ve ticareti ile parada veya kymetli damgada sahtecilik sular hari olmak zere; yabanc lke mahkemelerinden verilen hkmler tekerrre esas olmaz. (5) Fiili iledii srada onsekiz yan doldurmam olan kiilerin iledii sular dolaysyla tekerrr hkmleri uygulanmaz. (6) Tekerrr halinde hkmolunan ceza, mkerrirlere zg infaz rejimine gre ektirilir. Ayrca, mkerrir hakknda cezann infazndan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanr. (7) Mahkmiyet kararnda, hkml hakknda mkerrirlere zg infaz rejiminin ve cezann infazndan sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanaca belirtilir. (8) Mkerrirlerin mahkm olduu cezann infaz ile denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmas, kanunda gsterilen ekilde yaplr.

(9) Mkerrirlere zg infaz rejiminin ve cezann infazndan sonra denetimli serbestlik tedbirinin, itiyadi sulu, suu meslek edinen kii veya rgt mensubu sulu hakknda da uygulanmasna hkmedilir. hkmne yer verilmitir. b. Tekerrrn artrm nedeni olmamas Kiinin daha nce iledii su nedeniyle belli bir cezaya mahkm edilmi olmasna ramen su ilemede gsterdii kararllkla toplum asn dan tehlikeliliini ifade eden tekerrr, kii hakknda hkmolunan cezann infaz srasnda dikkate alnacak bir neden ve hatta, infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasnn nedeni olarak grlmtr. Bu nedenle, tekerrr dolaysyla kiinin cezasnda artrma yapan sistemden vazgeilmitir. c. Tekerrr hkmlerinin uygulanmasnn esas ve usulleri[55] 1. Suun ilenmi olmas Yeni TCKnn 58/1inci maddesine gre tekerrr hkmlerinin tatbik edilebilmesi iin, nceki sutan verilen hkm kesinletikten sonra, yeni bir su ilenmesi aranmaktadr. Bu konuda nazara alnacak nemli bir husus udur. Tekerrre mahsus hkmlerin uygulanmasnda eski mahkmiyete ilikin cezann infaz aranmayacaktr. 2. Sreli tekerrr sistemi Muayyen bir srenin gemi olmas hlinde, kanunda yer alan tekerrr hkmleri uygulanamayacaktr. Yeni TCKnn 58/2nci maddesine gre; Tekerrr hkmleri, nceden ilenen sutan dolay; be yldan fazla sreyle hapis cezasna mahkmiyet halinde, bu cezann infaz edildii tarihten itibaren be yl, be yl veya daha az sreli hapis ya da adl para cezasna mahkmiyet halinde, bu cezann infaz edildii tarihten itibaren yl, getikten sonra ilenen sular dolaysyla uygulanmayacaktr. Tekerrr hkmlerinin uygulanabilmesi iin, nceki mahkmiyetin infaz edilmi olmas gerekmemekle birlikte; tekerrre ilikin srelerin ilemeye balamas bakmndan nceki mahkmiyetin infaz edilmi olmas aranmtr.[56] 3. Tekerrr halinde seimlik cezalarda hapis cezas verilmesi zorunluluu Yeni TCKnn 58inci maddesinin nc fkrasna gre, tekerrr halinde, sonraki sua ilikin seimlik olarak hapis ile adl para cezas ngrlmse, hapis cezasna hkmolunacaktr. Birinci fkrada tekerrr hkmnn uygulanmas iin cezann infaz edilmi olmas gerekmez denilmesine karn bu fkrada takdirin kaldrlarak yasama organnca ceza saptanmas cezalarn bireyselletirilmesi ilkesine aykr olduu ileri srlmtr.[57] 4. Belli baz sularda ve yabanc lke mahkemelerince verilen hkmler, tekerrre esas olmaz Yeni TCKnn 58inci maddesinin drdnc fkrasna gre, kastl sularla taksirli sular ve srf askeri sularla dier sular arasnda tekerrr hkmleri uygulanmaz. Kasten ldrme, kasten yaralama, yama, dolandrclk, uyuturucu madde imal ve ticareti ile parada veya kymetli damgada sahtecilik sular hari olmak zere; yabanc lke mahkemelerinden verilen hkmler tekerrre esas olmaz. 5. ocuklara tekerrr hkmleri uygulanmaz lkemizin de taraf olduu uluslararas szlemeler erevesinde zellikle son yllarda ocuk sulular hakknda uygulanan ada ceza siyaseti dncelerine uygun olacak ekilde yeni TCKnn 58/5de, fiili iledii srada onsekiz yan doldurmam olan kiiler hakknda tekerrr hkmlerinin uygulanmayaca belirtilmitir. 6. Mkerrirlere zg infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbirinin uygulanmas Tekerrr halinde hkmolunan ceza, mkerrirlere zg infaz rejimine gre ektirilir. Ayrca, mkerrir hakknda cezann infazndan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanr (yeni TCK md. 58/6). Bu konuda, mahkmiyet kararnda, hkml hakknda mkerrirlere zg infaz rejiminin ve cezann infazndan sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanaca belirtilir (yeni TCK md. 58/7). d. Tehlikeli hkmller hakknda uygulanacak esaslar ve ilkeler Tehlikeli sulu kavram, ceza hukuku ve infaz hukuku, uygulamasnda geni kapsaml olmasna ramen, tehlikelilik yapsnn tartmal muamele grmesi nedeniyle bu kavram ok kere eitli lkelerde ve dnemlerde farkl tanmlanmtr. XIX. yzyln tehlikeli sulu etiketi, genlik, yeri belli olmayan akl hastalar ve mala ynelik itiyad su ileyenleri kapsarken, XX. yzyln sonunda bununla bat lkelerinde iddet ve cinsel su failleri, dier lkelerde siyas muhalifler veya ekonomik ve evre su failleri dnlmektedir.[58] Bir sulunun tehlikeli olup olmad, iledii sulara, kiisel profiline yaam biimi ve ortamna bakmak suretiyle deerlendirilmektedir. sve, Danimarka ve Norvede tehlikeli sulu kavramna yer verilmemitir. Norvete ise problemli sulu ifadesi kullanlmaktadr.[59] Terristler, yapl ve disiplinli rgtlere sahip olduklar iin, bunlarn yeniden rgtletirilmesinde en nemli nokta, bunlar zerindeki artlanmalar ve beyin ykama faaliyetlerinin engellenmesidir. Yeni TCK md. 58/sonda mkerrirlere zg infaz rejiminin ve cezann infazndan sonra denetimli serbestlik tedbirinin, itiyad sulu, suu meslek edinen kii veya rgt mensubu sulu hakknda da uygulanabilecei ngrlmtr.[60] Hi kukusuz, bu gruptakiler tehlikelilik asndan nem arz ettikleri iin ncelikle bunlar hakknda denetimli serbest tedbirine bavurulmasnn kesin olarak dzenlenmesinde isabet olduu dnlmekle beraber ilenmekte olan suun ciddiyeti ve sulunun kiilik profili gz nne alnmakszn bu sfattaki her hkmlnn bu rejime tabi tutulmasnn kriminolojik geerlilii olmad ileri srlmtr. Nitekim, Kanada ceza sistemine gre tehlikeli sulu yle dzenlenmitir.

Kiilere kar zarar verici iddet eylemlerinde bulunanlardan, Messir fiil veya ldrc davran biimini itiyat edinenler, Cinsel drtlerini kontrol edemeyenlerin zarar verme olasl, ledii suun vehameti sebebiyle, gelecekte davrann kontrol edilmesinin olaslk d olmas. te yandan, tehlikeli sulular bakmndan, tahliye sonras denetimli serbestlik rejiminin hkmle beraber saptanmas ngrlmesine karn, bu konuda azam bir sreye kanunda yer verilmemesi kanunlik ilkesine aykr olduu ifade edilmitir. Tehlike hali-su ileme ihtimaline anlaml bir boyut kazandrma amacyla konunun ayrntl olarak irdelenmesinde yarar grlmtr. Psikiyatri uzmanlar ve kriminologlarca, geni kapsaml aratrmalara dayal olarak kabul edilen husus, faillerin yeniden su ilemesini tahmin edebilmenin yksek derecede kesinlikten yoksun olduudur. Dnya Salk Tekilat (WHO) koordinatrlnde gerekletirilen bir projede alt lkeye ait verilere dayal olarak varlan sonuta, tehlikelilik haline ilikin tahminlerde bulunacak uzman kiiler arasndaki gr birlii derecesinin dk olduu; psikiyatri uzmanlar arasndaki bu uyum derecesinin ise psikiyatri uzman olmayan kiiler arasndakilere gre yksek bulunmaddr. Nitekim, haklarnda tahmin ilemi yaplan kiilerin drtte bakmndan % 50sinden daha az bir miktarnda mutabakat salanabilmitir. Bu durumda salkl bir tahmin yapabilmek yzdesi hite yksek deildir. Bu balamda, yeniden su ileme ihtimalinin varln belirlemede en iyi gsterge failin nceki mahkmiyetlerinin says olacaktr. Halen birka sabkas olan bir kiinin ilerideki sululuunu tahmin etmek fazlaca zor olmayacaktr. Bu varsaym zellikle mala kar su ilemi olanlar iin geerlidir. iddet ve cinsel su ilemi failler bakmndan ise psikiyatri uzman, nceden ok az veya hi su ilememi kiiler hakknda tahminde bulunmak durumunda kalacaktr. Deneyimler, bu trden tahminlerin doruluk yzdesinin 25-30 dan fazla olmadn gstermektedir. Ayn paralelde, psikiyatri sosyolog, psikolog ve istatistik uzmannn birlikte yapt tahminde de tehlikelilii tahmin edilen kiiden yalnzca birinin gerekte iddet suu ilemeye devam ettii grlmtr. Varlan nokta odur ki, mevcut tahmin yntemleriyle, bir tehlikeli sulu uruna en azndan iki veya tehlikeli olmayan sulunun da zel bir kurumda akl hastanesinde, muhafaza ve tedavi altnda bulundurulmas gerekecektir. Bu ekilde de, toplum, gerekte az sayda olan tehlikeli olmayan kiilerin akl hastanesinde muhafaza edilmesine rza gstermek durumunda kalacaktr. Yeni TCKnn 58inci maddesinde talyan Ceza Kanunundan esinlenerek tehlike hali kavramna yer verilmitir. Ancak, ntasarda tehlike halinin tanmna yer verilmemi, yalnzca, zel tehlike hallerine (mkerrir, itiyad sulu, meslek sulu, rgtlenmi sulu) deinilmitir. Bu eksiklii bir lde gidermek zere, talyan ceza hukukunun bel kemiini oluturan 133nc maddesinin alnmas yerinde olacaktr. Bu madde hkime, yalnz cezann ve gvenlik tedbirinin tatbikinde deil, cezay artran veya azaltan sebepler ile su vasfnn takdirinde ve suluya kanunun tand yararlardan istifade ettirmek hususlarnda takdir yetkisini kullanrken aada yer alan iki unsurun gz nnde bulundurmay emretmektedir. 1. Fiilin mahiyetinden, fiilde kullanlan vastalardan, fiilin ileni biiminden, zaman ve mahallinden anlalan suun vahameti; 2. Suun saiklerinden, sulunun adl ve ceza gemiinden ve genellikle suu ileme ncesi, suu iledii andaki veya ondan sonraki hareket biiminden, kiisel, aile veya sosyal yaamndaki durumundan karlan veya anlalan crm ileme kabiliyet ve istidad.[61] 7. Snr d edilme 5237 sayl yeni TCKnn 31/3/2005 tarihli ve 5328 sayl Kanunla deiik 59uncu maddesine gre, iledii su nedeniyle hapis cezasna mahkm edilen yabanc, koullu salverilmeden yararlandktan ve her halde cezasnn infaz tamamlandktan sonra, durumu snr d ilemleriyle ilgili olarak deerlendirilmek zere derhal ileri Bakanlna bildirilir. 8. Tzel kiiler hakknda gvenlik tedbirleri a. Genel olarak Yeni TCKnn 20nci maddesi gereince, ceza sorumluluunun ahslii ilkesi kabul edildiinden, sadece gerek kiiler ynnden ceza meyyideler uygulanabilecektir. Ancak, ilenen su nedeniyle, zel hukuk tzel kiileri ynnden gvenlik tedbiri niteliindeki yaptrmlarn uygulanmasna bir engel bulunmad kabul edilmitir. Gerekten 20nci maddenin ikinci fkrasnda, Tzel kiiler hakknda ceza yaptrm uygulanamaz. Ancak, su dolaysyla kanunda ngrlen gvenlik tedbiri niteliindeki yaptrmlar sakldr hkm yer almaktadr. zel hukuk tzel kiileri hakknda uygulanacak gvenlik tedbirleri Trk Ceza Kanununun 60inci maddesinde aadaki ekilde dzenlenmitir. (1) Bir kamu kurumunun verdii izne dayal olarak faaliyette bulunan zel hukuk tzel kiisinin organ veya temsilcilerinin itirakiyle ve bu iznin verdii yetkinin ktye kullanlmas suretiyle tzel kii yararna ilenen kastl sulardan mahkmiyet halinde, iznin iptaline karar verilir. (2) Msadere hkmleri, yararna ilenen sularda zel hukuk tzel kiileri hakknda da uygulanr. (3) Yukardaki fkralar hkmlerinin uygulanmasnn ilenen fiile nazaran daha ar sonular ortaya karabilecei durumlarda, hkim bu tedbirlere hkmetmeyebilir. (4) Bu madde hkmleri kanunun ayrca belirttii hallerde uygulanr. b. zel hukuk tzel kiilerinin sorumluluu Tzel kiilerin ceza sorumluluklar konusunda retide geleneksel olarak iki ayr gr vardr.

1. Birinci ksm yazarlar, tzel kiilerin su faili olup olamayacaklar konusunu, bunlarn niteliini aklayan teorilere dayanmak suretiyle zmlemeye almaktadrlar. Bylece hukuk mesele, teorik bir temele dayanlarak zlmeye allmaktadr. 2. kinci grup yazarlar ise meseleyi teorilerden ayr tutarak zme abalarndadrlar. a. Birinci grup yazarlardan tzel kiilerin gereklii teorisini benimseyenler, tzel kiilerin kendilerini oluturan gerek kiilerin iradelerinden ayr, mstakil bir irade ve kiilie sahip bulunduklarndan ve bu iradenin birleik bir ounluk iradesinden ibaret bulunduundan hareket ederek, tzel kiilerin su faili olabileceklerini ve cezalandrlabileceklerini ne srmektedirler. Geri tzel kiilerin faaliyetleri ve hatta varlklar, tzkleri veya kendilerini kuran dier hukuk belgeler ile belirlidir. Fakat bundan tzel kiilerin su ilemeyecekleri sonucuna gidilemez. Ayrca belirli cezalar tzel kiiler hakknda kolaylkla uygulanabilir. Sz gelimi para cezalar byledir. Tzel kiiler hakknda kolaylkla uygulanamayacak dier cezalar hakknda ise e deerlilik (muadelet) yoluyla dier bir takm cezalarn uygulanmas mmkndr. Szgelimi lm cezas yerine tzel kiiyi feshetmek gibi. Bu teorinin yandalarna gre, tzel kiilerin cezalandrlmalar cezalarn ahsilii ilkesine de aykr olmaz: Geri bu gibi hallerde cezann sua karmam tzel kiilerin mensuplar zerinde de dolaysyla etkisi olursa da bunu, tzel kiiye girmekle, onun tekiline katlmakla gze alnm bir risk saymaldr; denilmektedir. b. Bu fikirlere karlk tzel kiilerin farazilii teorisinden yana olanlara gre tzel kiinin bir takm haklara sahip veya borlarla ykml bulunabilmesi, bunlarn ayr ve mstakil bir iradeye sahip bulunduklarnn kabulne gtremez. rade olmaynca kiilik de sz konusu olmaz. Bu teorinin yandalarna gre su faili olabilmek iin gerekli irade ancak gerek bir kiide bulunabilir. nk kast konusunda akladmz gibi, sorumluluk iin failde isteme ehliyeti, yetenei olmaldr. Bylece bir irade ise tzel kiilerde bulunamaz. Bu nedenle daima bir psikolojik aratrmay gerektiren ceza hukuku ilikileri bakmndan tzel kiinin su faili olabilmesine olanak yoktur. Ayrca ada ceza hukukunda bata gelen kavramlardan birisini oluturan tehlike halinin tzel kiilerde bulunmayaca da aktr. Tzel kiinin su faili olmas kolektif sorumluluk kavramn yeniden ortaya karmak sonucuna gtrr. Grlyor ki, bu teori tzel kiilerin su faili olamayacaklar sonucuna gtrmektedir. (Societas delinquere non potest.) Tzel kiilerin cezaen hibir suretle sorumlu olmamalarnn gtrecei zararl sonular da uygun grmeyen yazarlar bu konuda ortalama baz grler ne srerek soyut birer varlk oluturan tzel kiilerin kanunen su faili saylabileceklerini belirtmekte ve sularn niteliine gre, sz gelimi kabahatlerde, tzel kiilerin sorumlu olabileceklerini, buna karlk crmler ynnden sulu saylamayacaklarn belirtmektedirler. Roux, suun bir tzel kii adna ilenmi olmasn bir arlatc sebep saymay ve ayrca fail hakknda bir tedbire hkmolunmasn nermitir. c. Bir teoriye balanmadan tzel kiilerin ceza sorumluluu konusunu zmek isteyen yazarlar ise konuyu baka bir takm llere gre cevaplandrmak gereine iaret etmektedirler: Gerekten bunlara gre hukuk deil ve fakat felsefi, sosyolojik ve siyasal baz etmenler tzel kiilerin ceza sorumluluunun kabulne gtrebilir. zellikle 20. yzyln banda kapitalizmin gelimesi ve tzel kiiler tarafndan geni lde ekonomik sularn ilenmesi bu yeni gr glendirmitir.[62] Fransada Yargtay, zel kanunlarn getirdii istisnalar dnda, tzel kiilerin sorumluluunu kabul etmemekte idi. Ancak yargtay, tzel kiilerin organ veya temsilcilerinin onlar adna hareketlerinde iledikleri madd sulardan (yani kasten ilenmeyen sulardan) sorumluluklarn kabul ediyordu. kinci olarak tzel kiilerin gvenlik tedbirlerine mahkm edilebilecekleri kabul edilmitir: Tazminat kabilinden para cezalar gibi. nc olarak metinlerin su failini hukuk sfatlar itibariyle belirledikleri (malik, iletme efi, istihdam eden) gibi tanmlad hallerde sorumluluk kabul edilmekte idi. Yeni TCKnn 121-2nci maddesi kanunun ayrca belirttii sularda tzel kiilerin sorumluluunu kabul etmi bulunmaktadr. Madde bu sorumluluun alann tanmlamakla birlikte uygulamas koullarn da gstermektedir. c. Gvenlik tedbirleri Yeni TCKnn 20 ve 60nc maddeleri birlikte deerlendirildiinde, yeni TCK ile Tzel kiilerin ceza sorumluluu kavram kaldrlm onun yerine Tzel kiiler hakknda gvenlik tedbirleri kavram kabul edilmitir. Anayasamzda da gvence altna alnan ceza sorumluluunun ahsilii kuralnn gerei olarak sadece gerek kiiler hakknda ceza yaptrmna hkmedilebilir. Ancak bu ilke, ilenen su dolaysyla zel hukuk tzel kiileri hakknda gvenlik tedbiri niteliinde yaptrmlara hkmedilmesine en gel deildir. 1. Gvenlik tedbirlerinin uygulanma koullar[63] Yeni TCK md. 60/1-2e gre tzel kiiler hakknda iki trl gvenlik tedbiri ngrlmtr. Bunlar faaliyet izninin iptali ve msaderedir. a. Faaliyet izninin iptali ve koullar 1. Getirilen dzenlemeye gre tzel kiilere uygulanacak gvenlik tedbirinin faile ilikin temel unsuru Bir kamu kurumunun verdii izne dayal olarak faaliyette bulunmasdr. Dernekler, sendikalar, vakflar ve siyas partiler izin alnmadan kurulduklar iin yeni dzenleme ile 60inci madde kapsam dnda kalacaktr.

Yeni dzenleme ile 60inci madde kapsamna yalnzca anonim irketler, limited irketler ve kooperatiflerin girdii tespitini yapmak doru olacaktr. nk ticaret irketleri ve kooperatiflerin tzel kiilik kazanmas ancak Sanayi ve Ticaret Bakanlnn izni ile mmkndr.[64] Burada asl hukuk tartma iznin iptali kavramndan doacaktr. Trk Ticaret Kanununda ve 1163 sayl Yasamzda bu kavram bulunmamaktadr. Mahkemenin iznin iptali karar vermesi ile birlikte tzel kiiliin tasfiyesi gndeme gelmektedir. Bu durumda, konuyla balantl ilk dzenleme TTK md. 274 ile 1163 sayl Kanunun 81/1-4nc maddeleridir. TTKnn 274nc maddesinde Kanuna ve kamu dzenine aykr ilemler ve faaliyetlerde bulunan irketler aleyhine zel yasalardaki hkmler sakl kalmak kaydyla Sanayi ve Ticaret Bakanlnca fesih davas alabilecei dzenlenmitir. Yine 1163 sayl Kanunun 81/1-4nc maddesinde kanunlarda ngrlen dier hallerde, ilgili bakanln mahkemeden alaca karar zerine kooperatiflerin tasfiye edilebilecei belirtilmektedir. znin iptali karar ile istenen irket veya kooperatifin tasfiyesi ise ncelikle bunun hibir hukuk yorum veya tartmaya yer vermeyecek ekilde 60nc madde ierisinde dzenlenmesi gerekir. nk su ve cezalarn kanunlii ilkesi gereince kanunda dzenlenmeyen herhangi bir ceza yaptrmn uygulanmas (ad gvenlik tedbiri olsa bile) mmkn deildir. Eer izin iptali kavram ile irket veya kooperatifin tasfiyesi amalanmyorsa, hukuk karmaa ortaya kabilecektir. nk bu kararn hukuk sonular ne olacaktr? Sorusunun cevab bulunamayacaktr. Eer sutan fayda elde eden ve sua ortak olan irketin tasfiyesi amalanyorsa, bunun ak bir ekilde dzenlenmesi gerekir. Aslnda TTKnn 274/2nci maddesi uyarnca bu hukuk dzenlemeye ihtiyata yoktur. Kamu dzenine aykr ilemlerde bulunan ve sutan fayda elde eden irketler hakknda bakanln dorudan tasfiye davas amas mmkndr. Bunun ayrca ceza kanununda dzenlenmesine hukuk ihtiyata bulunmamaktadr. Ceza mahkemesinin sutan fayda elde eden sua karan irketin tasfiyesine ynelik dava almas iin gerekeli kararn bir rneini bakanla gndermesi yeterli olacaktr. 2. znin salad yetkinin ktye kullanlmas suretiyle su ilenmesi 3. Suun kastl su olmas, 4. Suun tzel kii yararna ilenmesi, 5. lenen su ile iznin kullanm arasnda nedensellik bann olmas, 6. zel hukuk tzel kiisinin organ veya temsilcilerinin bir suun ilenmesine itirak etmesi, rnein, uyuturucu veya uyarc madde ticaretinden elde edilen gelirlere meruiyet grnts kazandrmak iin bir dviz brosunun kullanlmas halinde, bu dviz brosunu ileten zel hukuk tzel kiisinin, dviz brosu iletmek iin ald izin iptal edilecektir. Yine, ila retmek iin izin alnm olan bir laboratuarda uyuturucu veya uyarc madde retimi yaplmas durumunda da, ayn sonu doacaktr. b. Msadere (yeni TCK md. 60/2) zel hukuk tzel kiileri bakmndan ngrlen ikinci gvenlik tedbiri, msaderedir. Buna gre, tzel kii yararna ilendii belirlenen su bakmndan, msadere hkmlerindeki koullar da gereklemi ise o sula balantl olan eya ve madd karlarn msaderesine hkmedilecektir. Bu halde iyi niyetli nc kiilerin haklar korunacaktr. 2. Orantllk ilkesi zel hukuk tzel kiileri ile ilgili gvenlik tedbirlerinin uygulanmasnda, ilenen su dikkate alndnda, ok ar sonular doabilir. rnein ok sayda kii isiz kalabilir veya iyi niyetli nc kiiler bakmndan telafisi g kayplar meydana gelebilir. te bu gibi hallerde mahkeme maddedeki orantllk ilkesine dayanarak bu gvenlik tedbirlerine hkmetmeyebilecektir (yeni TCK md. 60/3). 3 Gvenlik tedbirinin sadece kanunda ayrca belirtilmi olan sularda uygulanmas zel hukuk tzel kiileri hakknda uygulanacak gvenlik tedbirlerine, her su bakmndan deil, kanunda zel olarak belirtilen hallerde hkmedilebilecektir. (Yeni TCK md. 60/4) (rnein, yeni TCKnn 76/3, 77/2, 78/2, 90/6, 111, 169, 227/7, 282/4 maddelerinde olduu gibi.) X. Sonu Anayasann 38inci maddesinde ifadesini bulan Kanunlik lkesi, gvenlik tedbirlerinin neler olduunun, hangi hlde, kime ve nasl uygulanacann ve infaz biiminin belli edilmesini zorunlu klmtr. Bu, gvenlik tedbirlerinin belli bir dzeyde organize edilip dzenlenmesini gerektirmektedir. Bu demektir ki, kurumsallatrma asndan gvenlik tedbirleri ile cezalar arasnda bir fark bulunmamaktadr. 5237 sayl yeni TCK ve 5275 sayl CGTK ile gvenlik tedbirleri, mevzuatmzda, organik anlamda sistematik bir dzenlemeye kavumu bulunmaktadr. Gvenlik tedbirleri, cezalarn uygulanamad, uygulansa bile yeni sular nlemede yetersiz kald hllerde, geleneksel ceza sistemini tamamlayan hukuksal koruma aralar niteliindedir. Esasen bu tedbirler, dayandklar esaslar farkl olduklarndan, cezalarn yerine konulan, baka bir anlatmla ikame yaptrmlar deillerdir. Bunlarda da bastrma ve tenkil edici olma vasf n plna kabilmektedir. Ceza sorumluluk bakmndan tam anlamyla ceza ehliyete sahip bir kimsenin, hrriyeti balayc bir cezaya arptrlmasa dahi, bu ahslar hakknda uygulanan sosyal savunma tedbirlerini, gvenlik tedbiri olarak saymak yerinde olacaktr. Su ve ceza siyaseti ilkelerine uygun olarak, yeni TCKda yer alan gvenlik tedbirleri, dzenleni ekli ve amac itibaryla, hem bu tedbirlerin bireyselletirilmesine imkn verecek, hem de su ve sululuu nleme bakmndan yararl ve yerinde olacaktr. Gvenlik tedbirlerinin devletin hangi faaliyet alanna girdii sorununun zm, bu tedbirlerin madd karakterinden kaynaklanmaktadr. Bu kurumun yargsall sorunu, o kurumun madd yn

bakmndan deil, tbi olduu usul hkmleri bakmndan da konulmaktadr. Yeni temel ceza kanunlarnn kabul ettii gvenlik tedbirleri, hukuk dzeninde ceza yarglama organlarnca uygulanan tedbirlerdir. Gvenlik tedbirlerini uygulamak, hukuk dzenini idame ettirmeye ve gerekletirmeye matuf, devlet kudretinin kullanlmasdr. Hkim, gvenlik tedbirlerini uygularken, ne kendisine ait bir menfaatin ne de hkm veya kararla mdahale ettii ilikilerin ilgili tarafdr. Devletin yarglama makamn igal eden sje olarak hkim, hukuk dzeninin korunmasn salayan tarafn bir organdr. Hukuk dzenimizde, gvenlik tedbiri yarglamasnn konusu, ifte bir tespiti gerektirmektedir. Bu, su tekil eden bir fiilin ilenmi olduunun tespiti ve tehlikeliliin tespitidir. Bu iki safha, birbirine paralel olarak, zerinde ceza yarglamasnn cereyan ettii ifte bir tespiti dourmaktadr. Bu tespit, su tekil eden fiilin ilenmi olduunun ve ceza sorumluluunun tespitidir. kinci tespit, tehlikeliliin tespitidir. Tehlikeliliin tespitine ve tedbirin uygulanmasna matuf usul aratrmasnn, Devletin nleme hakkyla kiinin hrriyet hakk arasnda bir ekime yaratmasna engel deildir. Sula mcadele siyasetinin amasal profili nazara alndnda, bireyin uygulanmas mmkn olmayan veya tehlikelilikle orantsal olmayan tedbirin uygulanmasna katlanmama hakknda somutlaan, bir hrriyet hakkna sahiptir. Gvenlik tedbirleri, ceza hukukunda, kendisine zg bir yaptrm eididir. Ancak bu tedbirlerin uygulanmasn, muhakeme hukukunda yarglanacak ceza uyumazlklarn taraflar arasnda hukuk mnasebetler btn olarak deerlendirmek mmkndr.