Вы находитесь на странице: 1из 11

I. KRIVINE SANKCIJE Krivine sankcije su sredstva za ostavrivanje zatitne funkcije krivinog prava.

Zatita se ostvaruje predvianjem odreenih ponaanja kao krivinih djela i propisivanjem krivinih sankcija za ta djela. Krivine sankcije su predviene kao represivne mjere, one suzbijaju kriminalitet, primjenjuju se prema uiniocu protivpravnog djela koje je zakonom predvieno kao krivino djelo, donosi ih sud nakon sprovedenog krivinog postupka. Stepen represivnosti krivinih sankcija je razliit od sudske opemene kao mjere upozorenja, ukora kao vaspitne mjere, pa do smrtne kazne (u krivinom zakoniku CG smrtna kazna je ukinuta). Krivine sankcije se mogu samo primjenjivati protiv uinjenog protivpravnog djela koje mora biti propisano zakonom kao krivino djelo (ako neuraunjljivo lice lii nrekoga ivota to ne predstavlja krivino djelo prema objektivno-subjektivnom shvatanju pojma krivinog djela, ali se radi o protivpravnom djelu koje je u zakonu predvieno kao krivino djelo). Konstatujemo da je danas postalo opte pravilo da krivine sankcije moe izrei samo sud u krivinom postupku. II. VRSTE KRIVINIH SANKCIJA Krivine sankcije u krivinom pravu CG se dijele na 4 vrste: - KAZNE - MJERE UPOZORENJA - MJERE BEZBJEDNOSTI - VASPITNE MJERE (primjenjuju se prema maloljetnicima) Krivino zakonodavstvo CG poznaje i neke mjere koje nisu obuhvaene sistemom krivinih sankcija jer im nedostaju neke bitne karakteristike koje krivine sankcije moraju da posjeduju (npr. PRAVNE POSLEDICE OSUDE ne izrie sud u krivinom postupku, nastaju po sili zakona kod osude za odreena krivina djela; MJERE ODUZIMANJA IMOVINSKE KORISTI PRIBAVLJENE KRIVINIM DJELOM nije takoe krivina sankcija). III.KAZNA Kazna je najvanija krivina sankcija. Kazna je zakonom predviena represivna mjera koja se u cilju suzbijanja kriminaliteta primjenjue pram uiniocu krivinog djela, na osnovu odluke suda u krivinom postupku. Stepen represivnosti je najvei kod kazne. Kazna sadri sve obavezne elemente za postojanje krivinog djela i krivicu. Postoje tri teorije o svrsi kanjavanja: - APSOLUTNA TEORIJA svrha kanjavanja je vraanje zla za uinjeno zlo. Nemaju realni cilj i neinteresuje ih ishod kazne. - MJEOVITA TEORIJA smatra da je svrha i prevencija i retribucija. - RELATIVNA TEORIJA svrha kazne je suzbijanje vrenja krivinih djela, odnosno prevencija. Kazna za cilj ima vrenje uticaja na potencijalne uinioce ili na uinioca koji je ve poinio krivino djelo. Svrha kanjavanja je spreavanje uinioca da poini krivinoo djelo ili da ih ubudue ne vri, uticanje na druge da ne vre krivina djela, izraavanje dravne osude za krivina djela i jaanje morala i uticaj na razvijanje drutvene odgovornosti. IV. VRSTE KAZNI Krivino zakonodavstvo CG obuhvata 4 vrste kazni: - ZATVOR OD 40 GODINA - ZATVOR - NOVANA KAZNA - RAD U JAVNOM INTERESU Smrtna kazna u krivinom zakonodavstvu CG je ukinuta izmjenama i dopunama zakona 2002. godine i umjesto nje je predvien zatvor od 40 godina. Krivino pravo CG polazi od uobiajene podjele na glavne i sporedne kazne. Glavne kazne su zatvor od 40 godina, kazna zatvora i rad u javnom interesu, dok novana kazna se moe izrei kao sporedna kazna i kao glavna kazna. Novana kazna se kao sporedna moe izrei samo uz kaznu zatvora kao glavne kazne.

V. KAZNA ZATVORA U krivinom zakonodavstvu CG kazna zatvora ne moe biti manja od 30 dana niti vea od 20 godina, ili za najtea krivina djela propisuje se kazna od 40 godina. Opti stav savremene kriminalne politike je da uinioca krivinog djela ne treba slati u zatvor ako se smatra da se na slobodi odreenim sankcijama moe uticati na njega da nee vie initi krivina djela. Smatra se da kazna zatvora ima preventivno dejstvo i neke sankcije nebi mogle postojati bez nje (npr. uslovna osuda). Crnogorski zakonodavac pravi razliku izmeu dvije kazne zatvora: ona koja ima svoj minimum i maksimum i one koja se propisuje i izrie u fiksnom trajanju od 40 godina. Kazna se ne moe odmjeravati u rasponu od 20 do 40 godina. Ova kazna se ne moe propisati kao jedina to znai da e se uvijek propisati uz kaznu zatvora do 20 godina. Kazna od 40 godina zatvora ne moe se izrei licu koje je u vrijeme izvrenja krivinog djela imalo manje od 21 godinu ivota, koje je u vrijeme izvrenja krivinog djela bilo bitno smanjene uraunjljivosti i ne moe se izrei licu koje je pokualo da izvri krivino djelo. VI. USLOVNI OTPUST Prema krivinom zakonodavstvu pravo na uslovni otpust ima osueno lice koje je izdralo 2/3, a izuzetno kazne pod uslovom da do isteka vremena za koje je kazna izreena ne poini krivino djelo. Sud e takoe voditi rauna da li se osueno lice tokom izdraavanja kazne popravilo tako da e se na slobodi dobro ponaati i da nee vie vriti krivina djela. Pod istim uslovima moe se uslovno otpustiti i lice koje je osueno na kaznu od 40 godina. OPOZIVANJE USLOVNOG OTPUSTA se predvia kada lice koje je na uslovnom otpustu napravi krivino djelo za koje je izreena kazna zatvora preko jedne godine. VII. NOVANA KAZNA Kazna zatvora je jedna od najstarijih krivinih sankcija. Tretira se kao zamjena za kratkotrajne kazne zatvora. Danas se veoma eto primjenjuje. Pogodna je za laka krivina djela, ali i za krivina djela lakeg kriminaliteta. Novana kazna je plaanje odreenog novanog iznosa uinioca dravi. Najmanja novana kazna u krivinom zakonodavstvu je 200, a najvea 20.000, odnosno 100.000 za krivina djela uinjena iz koristoljublja. U sluaju ne plaanja novane kazne u odreenom roku koji je sud ostavio za plaanje, sud e novanu kaznu zamijeniti radom u javnom interesu uz pristanak osuenog ili kaznom zatvora tako to e za svakih zapoetih 25 odrediti jedan dan zatvora. VIII. RAD U JAVNOM INTERESU Rad u javnom interesu ima svoju negativnu i pozitivnu stranu. Pozitivna strana ove sankcije je to to osuena lica ne gube drutveni kontakt, mogu nastaviti da se bave svojom profesijom, manji su trokovi njenog izvrenja, lica sa kojim dolazi u kontakt tokom obavljanja rada u javnom interesu mogu pozitivno uticati na osueno lice, i za neke uinioce ova sankcija ima edukativni karakter. Dok za negativnu stranu se smatra da nema humanitarnih i volonterskih organizacija u okviru kojih bi se ovaj rad obavljao, nedostatak onih koji bi nadgledali izvrenje ove snkcije i postoji mogunost da lica koja dolaze u kontakt sa osuenim postanu rtva krivinog djela. Rad u javnom interesu je predvien kao glavna kazna. Ova sankcija se moe izrei za krivina djela gdje je propisana kazna zatvora do 3 godine ili novana kazna. Rad u javnom interesu mora biti rad koji je koristan za drutvo, kojim se ne vrijea ljudsko dostojanstvo i koji se vri u cilju stvaranja dobiti. Ne moe biti krai od 40 sati niti dui od 240 asova (znai krai od 1 mjeseca niti dui od 6 mjeseci). Ukoliko osueni ne obavi asove rada koji su mu odreeni dolazi do zamjene kaznom zatvora i to za svakih 40 sati mjesec dana zatvora. IX. ODMJERAVANJE KAZNE Odmjeravanje kazne moe biti zakonsko i sudsko. Samo sudsko odmjeravanje kazne predstavlja odmjeravanje kazne u pravom smislu. Odmjeravanje kazne moe biti u okviru kazne propisane za odreeno krivino djelo, zatim odmjeravanje blae od propisane kazne (ublaavanje kazne), i odmjeravanje tee od propisane kazne (pootravanje kazne).pootravanje kazne krivino zakonodavstvo CG propisuje u slueju viestrukog povrata.

OLAKAVAJUE I OTEAVAJUE OKOLNOSTI javljaju se dva pristupa. Jedan nain je nabrajanje olakavajuih i oteavajuih okolnosti, drugi podrazumijeva samo uopteno navoenje okolnosti o kojima sud mora da vodi rauna prilikom odmjeravanja kazne. U zavisnosti od toga kako je ostvarena u konkretnom sluaju, jedna okolnost moe biti olakavajua ili oteavajua. To su sledee okolnosti: - STEPEN KRIVICE uraunjljivot, umiljaj (nehat), i svijet o protipravnosti kao oblici krivice mogu se stepenovati (npr. vano je koliko je uinilac htjeo nastupanje posledice). Kod umiljaja (nehata) potrebno je da uinilac pokae upornost i bezobzirnost kao i stepen nepanje. Kod uraunjivosti, svijesti i protivpravnosti mogunost stepenovanja krivice je znatno manja. Bitno smanjena uraunjivost je fakultativni osnov za ublaavanje kazne. - POBUDE IZ KOJIH JE DJELO UINJENO pobude se mogu etiki vrednovati to je znaajno za odmjeravanje kazne (npr. da li je neko uinio krivino djelo kako bi obezbijedio elemente ivotne potrebe ili da bi se kockao). - JAINA POVREDE ILI UGROAVANJA IVOTNOG DOBRA - OKOLNOSTI POD KOJIMA JE DJELO UINJENO - RANIJI IVOT UINIOCA - LINE PRILIKE UINIOCA - DRUGE OKOLNOSTI KOJE SE ODNOSE NA LINOST UINIOCA X. ODMJERAVANJE KAZNE ZA KRIVINA DJELA U STICAJU U sluaju sticaja krivinog djela do jedinstvene kazne se dolazi tako to se predhodno utvrdi posebna kazna za svako pojedino djelo u sticaju, pa se onda na osnovu tih pojedinanih kazni dolazi do jedinstvene kazne. Primjenjuju se tri principa pomou kojih se dolazi do jedinstvene kazne: - APSORCIJA najtea kazna apsorbuje ostale kazne. Ovaj princip se primjenjuje onda kada je za jedno djelo u sticaju utvrena kazna zatvora od 40 godina u kom sluaju ona apsorbuje druge kazne. Primjenjuje se i onda kada je za neko krivino djelo u sticaju utvrena kazna zatvora od 20 godina. Postoji i nuna apsorpcija u sluaju da je za jedno krivino djelo utvrena kazna zatvora u trajanju od 30 dana, a za drugo od 6 mjeseci ili due jer se kazna zatvora preko 6 mjeseci ne moe izricati na dane. - ASPERACIJA prema ovom principu najstroija pojedinana kazna mora se povisiti s tim da jedinstvena kazna mora biti manja od zbira svih pojedinanih kazni. Jedinstvena kazna je ograniena optim minimumom kazne zatvora. Ona ne smije prei 20 godina zatvora. Krivini zakonik predvia ogranienje. Ogranienje se sastoji u tome da su za sva krivina djela u sticaju propisane kazne zatvora do 3 godine, jedinstvena kazna ne moe prei 10 godina zatvora. - KUMULACIJA utvruje se kada je sud za krivino djelo u sticaju utvrdio samo novanu kaznu. Tada se izrie jedinstvena kazna koja odgovara zbiru pojedinanih novanih kazni, s tim da ona ne smije prei opti maksimum novane kazne. Ako je sud odredio novanu kaznu koristei sistem dnevni iznos, jedinstvena kazna ne smije prei iznos od 360.000, a ako je utvrdio novqane kazne u odreenom iznosu novana kazna ne smije prei iznos od 20.000. Ako je sud za jedno krivino djelo izrekao kaznu zatvora a za drugo novanu kazna sud e izrei jednu kaznu zatvora i jednu novanu kaznu. XI. MJERE UPOZORENJA Posebnu vrstu krivinih sankcija ine mjere upozorenja u koje spadaju USLOVNA OSUDA i SUDSKA OPOMENA. Koriste se za laka krivina djela i svrha njihovog primjenjivanja jeste da se ukae na to da je kazna (naroito zatvor) krajnje sredstvo. Dakle, ne treba primjenjivati stroe krivine sankcije ako se svrha krivine sankcije moe ostvariti blaom vrstom krivinih sankcija. Uslovna osuda je upozorenje uz prijetnju kazne, dok sudska opomena je samo upozorenje. Elementi koji odreuju svrhu i sutinu uslovne osude i sudske opomene u uem smislu su: - Izbjegavanje primjene kazne primjenom uslovne osude i sudske opomene izbjeie se tetan uticaj kratkotrajnih kazni liavanja slobode i tede se materijalna sredstva drutva; - Uticaj na uinioca da vie ne vri krivina djela trebalo bi da ostvare pozitivan uticaj na uinioca da vie ne vri krivina djela; - Uslovna osuda je upozorenje uz prijetnju sutina uslovne osude je prijetnja kaznom, ona joj obezbjeuje efikasnost i funkcionisanje.

Elementi kojima se odreuje svrha uslovne osude i sudske opomene, a istovremeno i uslovi za njihovu primjenu: - Usovna osuda i sudska opomena mogu se izrei samo za laka krivina djela kod sudske opomene je precizan krug krivinih djela kod kojih se ona moe izrei. Nekada je mogue koristii uslovnu osudu za tea krivina djela. - Cilj uslovne osude jeste da se izbjegne primjena kazne ona dakle predstavlja alternativnu kaznu, kaznu ne treba koristiti kad se svrha krivine sankcije moe ostvariti samo prijetnjom kazne. - Da se radi o uiniocu krivinog djela od koga se moe oekivati da e uslovna osuda i sudska opomena dovoljno uticati da ne vri krivina djela s obzirom na njegovu linost, ponaanje to se moe realno oekivati. USLOVNA OSUDA UZ: - ZATITNI NADZOR Uslovnom osudom uz zatitni nadzor se omoguava da se prema uslovno osuenom preuzimaju aktivne radnje kroz koje mu se prua pomo i zatita, a istovremeno i vri nadzor sa ciljem izbjegavanja ponovnog vrenja krivinog djela. Zatitni nadzor moe trajati samo u okviru vremena provjeravanja. U krivinom zakonodavstvu CG postoje dva sluaja gdje se moe zatitni nadzor prekinuti prije isteka provjeravanja i to: - Kada sud prilikom izricanja uslove osude odredi da zatitni nadzor traje krae od vremena provjeravanja i - Kada sud utvrdi da je u trajanju zatitnog nadzora ispunjena njegova svrhe. Sadrinu zatitnog nadzora ine pojedine obaveze i to: - Obaveza osuenog da se javlja nadlenom za vrenje zatitnog nadzora u propisanom roku - Osposobljavanje uinioca za odreeno zanimanje - Prihvatanje zaposlenja koje odgovara sposobnosti osuenog - Izdravanje porodice, uvanje i vaspitavanje djece - Uzdravanje od posjeivanja javnih mjesta koji mogu biti prilika za ponovno izvrenje krivinog djela - Obavjetenje o promjeni mjesta boravka, adrese ili radnog mjesta - Uzdravanje od upotrebe droge i alkoholnog pica - Lijeenje u odgovarajuoj zdrastvenoj ustanovi - Posjeivanje savjetovalita i profesionalnih ustanova - Otklanjanje ili ublaavanje tete poinjene krivinim djelom, a naroito izmirenje sa rtvom
XII.

XIII. MJERE BEZBJEDNOSTI Svrha mjera bezbjednosti je da se otklone stanja ili uslovi koji mogu biti od uticaja da uinilac ubudue vri krivina djela. Uiniocu krivinog djela mogu se izrei sledee mjere bezbjednosti: - Obavezno psihijatrijsko lijeenje i uvanje u zdrastvenoj ustanovi neuraunjljivom uiniocu izrie se samostalno. Izrie se uiniocu ija je uraunjljivost bitno smanjena, ako mu je izreena kazna ili uslovna kazna - Obavezno psihijatrijsko lijeenje na slobodi neuraunjljivom uiniocu izrie se samostalno. Izrie se uiniocu ija je uraunjljivost bitno smanjena, ako mu je izreena kazna ili uslovna kazna. - Obavezno lijeenje narkomana izrie se ako je uiniocu izreena uslovna osuda, sudska opomena ili ako je osloboen od kazne. - Obavezno lijeenje alkoholiara - izrie se ako je uiniocu izreena uslovna osuda, sudska opomena ili ako je osloboen od kazne. - Zabrana vrenja poziva, djelatnosti i dunosti - izrie se ako je uiniocu izreena uslovna osuda, sudska opomena ili ako je osloboen od kazne. - Zabrana upravljanja motornim vozilom - izrie se ako je uiniocu izreena uslovna osuda, sudska opomena ili ako je osloboen od kazne. - Oduzimanje predmeta - izrie se ako je uiniocu izreena uslovna osuda, sudska opomena ili ako je osloboen od kazne. - Javno objavljivanje presude - izrie se ako je uiniocu izreena uslovna osuda, sudska opomena ili ako je osloboen od kazne. - Protjerivanje stranaca iz zemlje moe se izrei uiniocu ako mu je izreena kazna ili uslovna osuda. Sud moe uiniocu krivinog djela izrei jednu ili vie mjeru bezbjednosti kad postoje uslovi za to a koji su predvieni zakonikom.

XIV. ODUZIMANJE IMOVINSKE KORISTI Od uinioca e se oduzeti novac, predmeti od vrijednosti i svaka druga imovinska korist koji su pribavljeni krivinim djelom, a ako oduzimanje nije mogue uinilac e se odazvati da plati novani iznos koji odgovara pribavljenoj imovinskoj koristi. Od uinioca e se oduzeti i ona imovinska korist za koju postoji osnovna sumnja da je steena kriminalnom radnjom, ako uinilac ne dokae da je ta radnja zakonska. Ove kriminalne radnje obuhvataju krivina djela u okviru neke kriminalne organizacije, pranja novca, krivina djela uinjena iz koristoljublja za koja je propisana kazna zatvora od 8 godina ili tea. Imovinska korist pribavljena krivinim djelom oduzee se i od lica na koje je preneena bez naknade ili od lica koje je znalo ili bilo duno da zna da je imovinska korist pribavljena krivinim djelom. Niko ne moe zadrati imovinsku korist pribavljenu protivpravnim djelom koje je u zakonu odreeno kao krivino djelo. Korist e se oduzeti sudskom odlukom.
XV. IZRICANJE VASPITNIH MJERA MLAIM PUNOLJETNIM LICIMA Uiniocu koji je kao punoljetan izvrio krivino djelo, a u vrijeme suenja nije navrilo 21 godinu sud moe izrei mjeru pojaanog nadzora organa starateljstva ili mjeru upuivanja u vaspitno popravni dom ako se s obzirom na njegovu linost i okolnosti pod kojima je krivino djelo uinjeno, moe se oekivati da e se ovim vaspitnim mjerama postii svrha koja bi se ostvarila primjenom kazne.

XVI. KANJAVANJE STARIJIH MALOLJETNIKA Kaznie se samo onaj stariji maloljetnik koji je uinio krivino djelo za koje je zakonom propisana kazna zatvora preko 5 godina, ako zbog visokog stepena krivice uinioca teine krivinog djela ne bi bilo opravdano izrei vaspitnu mjeru. XVII. AMNESTIJA Amnestija je akt zakonodavnog organa kojom se daje osloboenje od krivinog gonjenja ili potpuno ili djelimino osloboenje od izvrenja kazne, zamjenjuje se izreena kazna blaom kaznom, daje se rehabilitacija ili se ukidaju sve ili pojedine pravne posledice osude. Amnestijom se mogu ukinuti sledee mjere: - Zabrana vrenja poziva, djelatnosti i dunosti - Upravljanja motornim vozilom - Protjerivanje stranaca iz zemlje Amnestija vai samo za ve uinjeno krivino djelo, a ne i za ubudue. XVIII. POMILOVANJE Pomilovanjem se poimenino odreenom licu daje osloboenje od krivinog gonjenja ili djelimino osloboenje od kazne, zamjenjuje se izreena kazna blaom kaznom ili uslovnom osudom, daje se rehabilitacija, odreuje krae trajanje odreene pravne posledice osude. Postupak za pomilovanje pokree se na molbu osuenog lica ili po slubenoj dunosti od strane ministra pravde. Osim osuenog molbu moe podnijeti: - Zakonski zastupnik osuenog - Njegov brani drug - Srodnici u prvoj liniji Ako se radi o osloboenju od krivinog gonjenja postupak za pomilovanje se pokree samo po slubenoj dunosti. Molba za pomilovanje podnosi se sudu koji je izrekao presudu, a moe se podnijeti samo kad presuda postane pravosnana. Ako se odbije molba se moe ponovo podnijeti po isteku odreenog roka. XIX. ZASTARJELOST Zastarjelost je zakonski osnov za gaenje krivinih sankcija usled proteka odreenog vreman, to za posledicu ima gubitak prava drave ili na krivino gonjenje ili na izvrenje krivine sankcije. Nae krivino pravo poznaje dbije vrste zastarjelosti i to: - Zastarjelost krivinog gonjenja - Zastarjelost izvrenja krivinih sankcija

ZASTARJELOST KRIVINOG GONJENJA nastupa kada proteknu: - 25 godina od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora od 40 godina - 25 godina od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora od 15 godina - 15 godina od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora od 10 godina - 10 godina od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora od 5 godina - 5 godina od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora od 3 godine - 3 godine od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora preko 1 godine - 2 godine od izvrenja krivinog djela za koje je po zakonu izreena kazna zatvora od 1 godine ili novana kazna Ako je za krivina djela propisano vie kazni, zastarjelost se odreuje prema najteoj propisanoj kazni. Zastarjelost poinje od dana od kada je poinjeno krivino djelo. Ukoliko posledice krivinog djela nastaju kasnije zastarjelost nastupa od dana kada je nastupila posledica. Zastarjelost krivinog djela koje je poinilo po teti maloljetnog lica ne poinje ne tee dok to lice ne navri 18 godina. ZASTARJELOST IZVRENJA KRIVINIH SANKCIJA izreena kazna se ne moe izvriti kad protekne: - 20 godina od osude na kaznu zatvora preko 15 godina - 15 godina od osude na kaznu zatvora preko 10 godina - 10 godina od osude na kaznu zatvora preko 5 godina - 5 godina od osude na kaznu zatvora preko 3 godine - 3 godine od osude na kaznu zatvora preko 1 godine ili kaznu rada u javnom interesu - 2 godine od osude na kaznu zatvora preko 1 godine ili osude na novanu kaznu ZASTARJELOST IZVRENJA MJERA BEZBIJEDNOSTI - Obavezno psihijatrijsko lijeenje i uvanje u zdrastvenoj ustanovi, obavezno psihijatrijsko lijeenje na slobodi, obavezno lijeenje narkomana, obavezno lijeenje alkoholiara i oduzimanje predmeta zastarjelost nastaje kad proteknu 5 godina od dana pravosnanosti odluke kojom su te mjere izreene - Zabrana vrenja poziva, djelatnosti i dunosti, upravljanje motornim vozilom i protjerivanje stranaca iz zemlje zastarjelost nastaje kad protekne vrijeme na koje su te mjere izreene - Javno objavljivanje presude zastarjelost nastaje nakon 30 dana od dana pravosnanosti presude Rokovi za izvrenje krivinih sankcija raunaju se od dana pravosnanosti presude, u sluaju opozivanja uslovne osude od dana pravosnanosti odluke o opozivanju. Zastarjelost se prekida svakom radnjom nadlenog organa koja se preduzima radi izvrenja kazne. Zastarjelost u svakom sluaju nastaje dva put onoliko vremena koliko se po zakonu trai za zastarjelost kazne ili krivinog gonjenja (APSOLUTNA ZASTARJELOST). XX. MALOLJETNIKI ZATVOR Maloljetniki zatvor ne moe biti krai od 6 mjeseci niti dui od 8 godina. Izuzetno za krivina djela za koja je kao najmanja mjera kazne propisana kazna zatvora od 10 godina moe se izrei maloljetniki zatvor do 10 godina. Maloljetniki zatvor se izrie na pune godine i mjesece. Maloljetniki zatvor stariji maloljetnici izdravaju u posebnim kazneno popravnim domovima u kojima najvie mogu ostati do navrene dvadeset tree godine. Ako do tada ne izdri kaznu upuuje se u kazneno popravnu ustanovu u kojoj punoljetna lica izdravaju kaznu zatvora. Maloljetno lice moe ostati u kazneno popravni dom do navrene dvadesetpete godine ako je to potrebno radi kolovanja ili strunog osposobljavanja, ali ne due od navrenih 25 godina. XXI. USLOVNI OTPUST SA IZDRAVANJA KAZNE MALOLJETNIKOG ZATVORA Lice kome je izreena kazna maloljetnikog zatvorau granicama koje su zakonom za nju propisane, imajui u vidu svrhu maloljtnikog zatvora i uzimajui u obzir sve okolnosti koje utiu da kazna bude vea ili manja, a posebno stepen za njegovo vaspitavanje, prevaspitavanje i srtuno osposobljavanje. Sud ne moe izrei maloljetniki zatvor za odreeno krivino djelo u trajanju duem od propisane kazne zatvora za to djelo, ali sud nije vezan za najmanju propisanu mjeru te kazne. Predvien je uslovni otpust kod zavodske mjere upuivanja u vaspitno popravni dom: - Da je maloljetnik u vaspitnom domu proveo najmanje 1 godinu (zakonski minimum trajanja ove mjere) - Moe se otpustiti ukoliko se s obzirom na uspjeh u vaspitanju treba ocekivati da nee vriti krivino djelo i da e dobro vladati.

XXII. KRIVINO PRAVNI POLOAJ MALOLJETNIH UINILACA Prema licu koje u vrijeme izvrenja krivinog djela nije navrilo 14 godina ne mogu se primjeniti krivine sankcije, ve samo mjere predviene zakonom kojima se reguliu porodini odnosi. U krivinom pravu to lice naziva djetetom. Donja granica maloljetstva u krivinom pravu CG je navrena 14 godina, gornja granica je 18 godina. Razlikuju se dvije kategorije maloljetnika: - Mlai (koji je u vrijeme izvrenja krivinog djela navrio 14 godina, a nije navrio 16 godina). - Stariji (koji je u vrijeme izvrenja krivinog djela navrio 16 godina, a nije 18 godina). Kao poslednje sredstvo oblik reagovanja na maloljetniki kriminalitet moe biti i kazna ali koja nema isti znaaj i sadraj kao kod punoljetnih lica. XXIII. OBUSTAVA IZVRENJA I ZAMJENA IZREENE VASPITNE MJERE DRUGOM Ako se poslije donoenja odluke kojom je izreena mjera pojaanog nadzora ili zavodska mjera pojave okolnosti kojih nije bilo u vrjeme njenog donoenja ili maloljetnik ili roditelji odbijaju da izvre vaspitne mjere izvrenje izreene mjere moe se obustaviti ili se izreena kazna moe zamijeniti drugom mjerom pojaanog nadzora ili zavodskom mjerom. Obustavljanje od izvrenja ili zamjenjivanje drugom vri se uz sledea ogranienja: - Mjera upuivanja u vaspitnu ustanovu ne moe se obustaviti od izvrenja prije isteka roka od 6 mjeseci, a do isteka roka moe se zamijeniti upuivanjem maloljetnika u vaspitno popravni dom ili u posebnu ustanovu za lijeenje i osposobljavanje. - Mjera upuivanja u vaspitno popravni dom ne moe se obustaviti prije isteka roka od 1 godine, a do isteka roka moe se zamijeniti upuivanjem maloljetnika u vaspitnu ustanovu ili u posebnu ustanovu za lijeenje i osposobljavanje. XXIV. OSLOBOENJE OD KAZNE Podrazumijeva da uinilac ne mora uvijek biti kanjen. Sud moe uinioca osloboditi kazne samo u sluajeve koji su izriito predvieni zakonom. Oni su predvieni kako u optem tako i u posebnom dijelu (kod pojedinih krivinih djela). U optem dijelu krivinog zakonika osnovi za osloboenje od kazne su: - Prekoraenje granica nune odbrane usled prepasti izazvane napadom - Prekoraenje granica krajnje nude pod naroito olakavajuim okolnostima - Nepodoban pokuaj - Dobrovoljni odustanak - Dobrovoljno spreavanje izvrenja krivinog djela Npr. kod krivinog djela davanje mita koji je djelo prijavio prije nego je saznao da je otkriveno, moe se osloboditi od kazne. Oslobaa se onaj uinilac krivinog djela koji se moe kazniti. Donosi se presuda kojom se uinilac proglaava krivim ali se oslobaa kazne. Kada je rije o krivinom djelu iz nehata uinilac se moe osloboditi kazne kao posledice teko pogaaju uinioca. Kao novi osnov za osloboenja od kazne predvia se stvarno kajanje. Zahtjevaju se sledei uslovi: - Da uinilac otkloni posledice ili nadoknadi tetu - Da to uini prije nego je saznao da je otkriven - Da je u pitanju krivino djelo za koje je propisana kazna zatvora do 5 godina XXV. ZATITA OTEENOG Ukoliko je neko lice oteeno krivinim djelom njegovi interesi imaju prednost u odnosu na mjeru oduzimanja imovinske koristi steene krivinim djelom. U vezi sa odnosom imovinskopravnog zahtjeva oteenog i mjere oduzimanja imovinske koristi mogue su tri situacije: - Ako je osuenom u krivinom postupku dosuen imovinskopravni zahtjev sud e izrei oduzimanje imovinske koristi samo ako ona prolazi dosueni imovinskopravni zahtjev oteenog - Kada imovinskopravni zahtjev nije dosuen u krivinom postupku ve je oteeni upuen na parnicu on moe traiti da se namiri iz iznosa oduzete vrijednosti pod uslovom da je pokrenuo parnicu u roku od 6 mjeseci od dana pravosnanosti odluke kojom je upuen na parnicu. - Odnosi se na sluaj kada oteeni u krivinom postupku nije prijavio imovinski zahtjev. Moe naknadno zahtjevati namirenje iz oduzete vrijednosti, ako je pokrenuo parnicu u roku od 3 mjeseca od dana saznanja za presudu kojom se oduzima imovinska korist.

XXVI. REHABILITACIJA Rehabilitacijom se brie osuda i prestaju sve pravne posledice, a osueni se smatra neosuivanim. Rehabilitacija nastaje na osnovu zakona po molbi osuenog lica na osnovu sudske odluke (sudska rehabilitacija). Razlikuje se jo i zakonska rehabilitacijakoja nastupa po sili zakona. Opravdanje rehabilitacije - nepravedno je da neko cijelog ivota i poslije izdrane kazne trpi negativne posledice svoje osuenosti. Zakonska rehabilitacija daje se samo licima koja prije osude na koju se odnosi rehabilitacija nisu bila osuivana. Ona nastaje ako lice koje je proglaeno krivim, a osloboeno od kazne, izreena sudska opomena, uslovno osueno, u roku od godinu dana od pravosnanosti presude ne poini krivino djelo; licu koje je osueno na novanu kaznu, kaznu radaj u javnom interesu ili zatvora do 6 mjeseci u roku od 3 godine ne poini krivino djelo; licu koje je osueno na kaznu zatvora od 6 mjeseci do 1 godine u roku od 5 godine ne poini krivino djelo; Sudska rehabilitacija ne nastaje ako jo traju mjere bezbijednosti. Sudska rehabilitacija moe se dati licu koje je osueno na kaznu zatvora preko 1 do 2 godine ako u roku od 5 godina od kada je kazna izdrana, zastarjela ili oprotena ne poini krivino djelo; licu koje je osueno kaznom zatvora od 2 do 3 godine ako u roku 8 godina od kada je kazna izdrana, zastarjela ili oprotena ne poini krivino djelo. Sudska rehabilitacija se moe dati ako se osueno lice svojim vladanjem zasluno rehabilituje i ako je nadoknadilo tetu prouzrokovanu krivinim djelom. Sudska rehabilitacija lica koje je vie puta osuivano licu koje je vie puta osuivano sud moe dati rehabilitaciju samo ako su ispunjeni svi uslovi za sudsku rehabilitaciju za svako krivino djelo za koje je osuen. XXVII. SADRAJ I DAVANJE PODATAKA IZ KAZNENE EVIDENCIJE Sadri line podatke o uiniocu krivinog djela, o krivinom djelu koje je poinio, podatke o kazni, uslovnoj osudi, sudskoj opomeni, osloboenu od kazne, podatke o pravnim posledicama osude. Podaci o brisanoj osudi nikome se ne mogu saoptavati. Organi kojima se mogu davati podaci iz kaznene evidencije su: - Sud - Javni tuioc - Organ za izvrenje krivinih sankcija - Organi koji uestvuju u postupku davanja amnestije, rehabilitacije, o prestanku pravnih posledica osude. XXVIII. OPOZIVANJE USLOVNE OSUDE U sluaju opozivanja uslovne osude prijetnja kaznom se pretvara u kaznu. Utvrena kazna se izrie i izvrava. Do opozivanja uslovne osude moe doi: - Zbog novog krivinog djela obavezno je ako je za novo krivino djelo izreena kazna zatvora u trajanju od 2 godine ili stroa kazna. Sud e opozvati uslovnu osudu ukoliko je novo krivino djelo poinjeno u toku vremena provjeravanja, a za krivino djelo izreena kazna manja od 2 godine ili novana kazna. Sud kad opozove uslovnu osudu izreie jedinstvenu kaznu, a ako sud ne opozove uslovnu osudu mogue su dvije situacije: kada sud smatra da iza novog krivinog djela treba izrei uslovnu osudu, bie izreena samo jedna nova uslovna osuda koja e tei od dana pravosnanosti presude. Ukoliko uinilac u toku novog vremena napravi krivino djelo uslovna osuda se mora opozvati; kada sud odlui da za novo krivino djelo izrekne kaznu zatvora postojae paralelno i zatvor i uslovna osuda. - Zbog ranije uinjenog krivinog djela do opozivanja dolazi kada sud poslije izricanja uslovne osude utvrdi da je osueni izvrio krivino djelo prije nego to je uslovno osuen, a u pitanju je takvo djelo da nebi bilo osnova za izricanje uslovne osude. U tom sluaju mora doi do opozivanja uslovne osude. Sud e izrei jedinstvenu kaznu. - Zbog neispunjavanja obaveza u sluaju neispunjavanja neke obaveze odreene uz uslovnu osudu, sudu stoje na raspolaganju 4 mogunosti: o Da produi rok za ispunjenje obaveze u okviru vremena provjeravanja o Ako postoje opravdani razlozi da se obaveza zamijeni sa drugom o Da ukoliko osueni ne moe izvriti obavezu sud ga oslobaa izvrenja obaveze o Da opozove uslovnu osudu i izrekne kaznu utvrenu u uslovnoj osudi

Uslovna osuda se moe opozvati samo u toku vremena provjeravanja, a izuzetno do opozivanja uslovne osude zbog novog krivinog djela moe doi u roku od jedne godine od dana proteka vremena provjeravanja ukoliko je presuda za to djelo donijeta poslije isteka vremena provjeravanja. XXIX. POVRAT Kad sud odmjerava kaznu uiniocu za krivino djelo koje je uinio poslije izdrane, oprotene ili zastarjele kazne ili osloboenja od kazne, po proteku roka za opozivanje uslovne osude ili poslije izreene sudske opomene, moe tu okolnost uzeti kao oteavajuu, cijenei pri tom naroito teinu ranije uinjenog krivinog djela, da li je ranije djelo iste vrste kao i novo djelo, da li su oba djela uinjena iz istih pobuda, okolnosti pod kojima su djela uinjena i koliko je vremena proteklo od ranije osude, odnosno od izreene, oprotene ili zastarjele kazne, osloboenja od kazne, od proteka roka za opozivanje ranije uslovne osude ili od izreene sudske opomene. Viestruki povrat - Za krivino djelo uinjeno sa umiljajem za koje je propisana kazna zatvora sud moe izrei strou kaznu od propisane, pod sljedeim uslovima: a) ako je uinilac ranije bio dva ili vie puta osuivan za krivina djela sa umiljajem na kaznu zatvora od najmanje jednu godinu i pokazuje sklonost za vrenje krivinih djela; b) ako od dana otputanja uinioca sa izdravanja ranije izreene kazne do izvrenja novog krivinog djela nije proteklo pet godina. Stroa kazna ne smije prei dvostruku mjeru propisane kazne ni dvadeset godina zatvora. Pri ocjeni da li e izrei kaznu strou od propisane sud e naroito uzeti u obzir broj ranijih osuda, srodnost uinjenih krivinih djela, pobude iz kojih su uinjena, okolnosti pod kojim su uinjena, kao i potrebu da se radi ostvarivanja svrhe kanjavanja izrekne takva kazna. XXX. UBLAAVANJE KAZNE Sud moe uiniocu krivinog djela izrei kaznu ispod granice propisane zakonom ili blau vrstu kazne, kad: a) zakon predvia da se uinilac moe blae kazniti; b) zakon predvia da se uinilac moe osloboditi od kazne, a sud ga ne oslobodi od kazne; c) utvrdi da postoje naroito olakavajue okolnosti i ocijeni da se i sa ublaenom kaznom moe postii svrha kanjavanja. Kad je sud ovlaen da uinioca krivinog djela oslobodi od kazne moe mu kaznu ublaiti, bez ogranienja propisanih za ublaavanje kazne. XXXI. ODMJERAVANJE KAZNE OSUENOM LICU Ako se osuenom licu sudi za krivino djelo uinjeno prije nego to je zapoelo izdravanje kazne po ranijoj osudi ili za krivino djelo uinjeno za vrijeme izdravanja kazne zatvora ili maloljetnikog zatvora, sud e izrei jedinstvenu kaznu za sva krivina djela uzimajui ranije izreenu kaznu kao ve utvrenu. Kazna ili dio kazne koju je osueni izdrao uraunae se u izreenu kaznu zatvora. Za krivino djelo uinjeno u toku izdravanja kazne zatvora ili maloljetnikog zatvora sud e uiniocu izrei kaznu, nezavisno od ranije izreene kazne, s obzirom na teinu krivinog djela I neizdrani dio ranije izreene kazne, ne bi mogla ostvariti svrha kanjavanja. Osueni koji za vrijeme izdravanja kazne zatvora ili maloljetnikog zatvora uini krivino djelo za koje zakon propisuje novanu kaznu ili kaznu zatvora do jedne godine, kaznie se disciplinski. XXXII. URAUNAVANJE PRITVORA I RANIJE KAZNE Vrijeme provedeno u pritvoru, kao i svako drugo lienje slobode u vezi sa krivinim djelom uraunavaju se u izreenu kaznu zatvora, maloljetnikog zatvora, kaznu rada u javnom interesu i novanu kaznu. Ako je krivini postupak voen za vie krivinih djela u sticaju, a pritvor nije odreen za svako od njih, vrijeme provedeno u pritvoru uraunava se u izreenu kaznu zatvora, maloljetnikog zatvora, kaznu rada u javnom interesu i novanu kaznu za krivino djelo za koje je okrivljeni osuen. Zatvor ili novana kazna koju je osueni izdrao, odnosno platio za prekraj ili privredni prestup, kao i kazna ili disciplinska mjera lienja slobode koju je izdrao zbog povrede vojne discipline uraunava se u kaznu izreenu za krivino djelo ija obiljeja obuhvataju i obiljeja prekraja, privrednog prestupa, odnosno povrede vojne discipline.

XXXIII. USLOVNA OSUDA Uslovnom osudom sud uiniocu krivinog djela utvruje kaznu i istovremeno odreuje da se ona nee izvriti, ako osueni za vrijeme koje odredi sud, a koje ne moe biti krae od jedne niti due od pet godina (vrijeme provjeravanja) ne uini novo krivino djelo. Sud moe u uslovnoj osudi odrediti da e se kazna izvriti i ako osueni u odreenom roku ne vrati imovinsku korist pribavljenu izvrenjem krivinog djela, ne naknadi tetu koju je prouzrokovao krivinim djelom ili ne ispuni druge obaveze predviene u krivinopravnim odredbama. Rok za ispunjenje tih obaveza utvruje sud u okviru odreenog vremena provjeravanja. Mjere bezbjednosti, izreene uz uslovnu osudu, izvravaju se. - Uslovi za izricanje uslovne osude - Uslovna osuda se moe izrei kad je uiniocu utvrena kazna zatvora u trajanju do dvije godine. Za krivina djela za koja se moe izrei kazna zatvora u trajanju od deset godina ili tea kazna ne moe se izrei uslovna osuda. Uslovna osuda se ne moe izrei ako nije proteklo vie od pet godina od pravosnanosti osude kojom je uiniocu izreena kazna za umiljajno krivino djelo. Uslovna osuda se ne moe izrei uiniocu kome su ve izreene dvije uslovne osude. Pri odluivanju da li e izrei uslovnu osudu sud e, vodei rauna o svrsi uslovne osude, posebno uzeti u obzir linost uinioca, njegov raniji ivot, njegovo ponaanje poslije izvrenog krivinog djela, stepen krivice i druge okolnosti pod kojima je djelo uinjeno. Ako je uiniocu utvrena i kazna zatvora i novana kazna, uslovna osuda moe se izrei samo za kaznu zatvora. XXXIV. PRAVNE POSLJEDICE OSUDE Nastupanje pravnih posljedica osude - Osude za odreena krivina djela ili na odreene kazne mogu imati za pravnu posljedicu prestanak, odnosno gubitak odreenih prava ili zabranu sticanja odreenih prava. Pravne posljedice osude ne mogu nastupiti kad je za krivino djelo uiniocu izreena novana kazna, uslovna osuda, ako ne bude opozvana, sudska opomena ili kad je uinilac osloboen od kazne. Pravne posljedice osude mogu se predvidjeti samo zakonom i nastupaju po sili zakona kojim su predviene. Vrste pravnih posljedica osude - Pravne posljedice osude koje se odnose na prestanak ili gubitak odreenih prava su: 1) prestanak vrenja javnih funkcija; 2) prestanak radnog odnosa ili prestanak vrenja odreenog poziva ili zanimanja; 3) gubitak odreenih dozvola ili odobrenja koja se daju odlukom dravnog organa ili organa lokalne samouprave. Pravne posljedice osude koje se sastoje u zabrani sticanja odreenih prava su: 1) zabrana sticanja odreenih javnih funkcija; 2) zabrana sticanja odreenog zvanja, poziva ili zanimanja ili unapreenja u slubi; 3) zabrana sticanja ina vojnog starjeine; 4) zabrana dobijanja odreenih dozvola ili odobrenja koja se daju odlukom dravnih organa ili organa lokalne samouprave. Poetak i trajanje pravnih posljedica osude - Pravne posljedice osude nastupaju danom pravosnanosti presude. U sluaju da posle pravosnanosti presude, na osnovu koje su nastupile pravne posljedice osude, ta presuda bude izmijenjena po vanrednom pravnom lijeku, nastupanje ili dalje trajanje pravnih posljedica osude usklauje se sa novom odlukom. Pravne posljedice osude koje se sastoje u zabrani sticanja odreenih prava mogu se propisati u trajanju najdue do deset godina. Vrijeme provedeno na izdravanju kazne ne uraunava se u vrijeme trajanja pravne posljedice osude.

XXXV. VRSTE VASPITNIH MJERA Maloljetnom uiniocu krivinih djela mogu se izrei ove vaspitne mjere: 1) disciplinske mjere: ukor i upuivanje u vaspitni centar za maloljetnike; 2) mjere pojaanog nadzora: pojaan nadzor od strane roditelja, usvojioca ili staraoca; pojaan nadzor od strane organa starateljstva i pojaan nadzor uz dnevni boravak u odgovarajuoj ustanovi za vaspitavanje maloljetnika; 3) zavodske mjere: upuivanje u vaspitnu ustanovu; upuivanje u vaspitno-popravni dom i upuivanje u posebnu ustanovu za lijeenje i osposobljavanje. Izbor vaspitne mjere - Pri izboru vaspitne mjere sud e uzeti u obzir uzrast, stepen duevne razvijenosti, psihika svojstva, sklonosti i stepen vaspitne zaputenosti maloljetnika, pobude iz kojih je djelo uinio, dotadanje vaspitanje, sredinu i prilike u kojima je ivio, teinu djela, da li je prema maloljetniku ranije bila izreena vaspitna mjera ili kazna i sve druge okolnosti koje mogu biti od uticaja za izricanje one mjere kojom e se najbolje postii svrha vaspitnih mjera. Izricanje vaspitnih mjera - Disciplinske mjere izriu se prema maloljetniku prema kojem nije potrebno preduzeti trajnije mjere vaspitanja, a naroito ako je uinio krivino djelo iz nepromiljenosti ili lakomislenosti. Mjere pojaanog nadzora izriu se prema maloljetniku prema kojem treba preduzeti trajnije mjere vaspitanja, prevaspitanja ili lijeenja uz odgovarajui nadzor, a nije potrebno njegovo potpuno odvajanje iz dotadanje sredine. Zavodske mjere izriu se prema maloljetniku prema kojem treba preduzeti trajnije mjere vaspitanja, prevaspitanja ili lijeenja i njegovo odvajanje iz dotadanje sredine, a sud ocijeni da se svrha vaspitnih mjera ne moe ostvariti.