Вы находитесь на странице: 1из 84

Gene Sharp

From Dictatorship
to Democracy
A Conceptual Framework
for Liberation
The Albert Einstein Institution

323.22
66.3(2)6
25

25

.
:
/ . . .
.: , 2005. 84 .
ISBN 5198379103616


, .
? 1
1
, 1
,

. , 1
.
323.22
66.3(2)6
ISBN 5198379103616

The Albert Einstein Institution, 1993


: , 2005
, 2005

[7]


[11]
? [13]
, , 1 ? [14]
[16]

.
[19]
? [19]
[20]
[21]
? [22]
[22]

. ?
[24]
[25]
[28]

.
[30]
[31]
[32]

.
[34]
[34]
, [37]
[38]
[38]


[40]
[41]

[43]
[43]
[45]

.
[50]
[51]
[51]
[52]
[54]
[56]
[57]
[58]

.
[59]
[60]
[61]
[62]
[64]

.
[67]
[68]
[69]

.
[72]
[72]
[73]
[74]
[74]

.
[76]
[77]
[78]
[79]
[80]
[81]

, 1
.
, ,
.
, (
), 1
( ).
, 1
.
, 1
, ,
. , ,
, .

. 1
,
.
, , 1
, , ,

. , 1
, ,
1991 , , 1
, 1
.
, 1
. ,
[

. 1
; ;
,
; 1
,
.
,
, , (
),
, (). 1
,
.
, 1
.
, , 1
, .

,
. ,
, , 1
, 1
.
. , 1
, 1 1
, , .
,
, 1
. 1
1
, , 1
, 1
. ,

.
, , 1
. , , ,
. , 1

( , ),
.
, 1 1

8[

1
. 1 1 1
.
1
, .
,
. 1
. ,
. ,
,
.
, , 1
. 1
,
. , 1
, 1
, .
, ,
, , 1
.

6 1993

1
1
, 1
. , ,
,
,
.
1
, 1980 1
, , , , 1
, , ,
. 1
, , ,
, , , , , , 1
, , , ,
,
1991 .
,
* , . 1
* 1
(, ),
. ,
1
. 1
, .
, (),
( ). , , 1
,

10 [

1
,
,
.
, 1
,
, , 1
.
, , 1
1
, .


1
. Freedom House
, 1
1
; , 1
, *:

1983
1993
2003

55
75
89


76
64
73
38
55
48

,
.
2002 35% 6,2 1
, **,
,
. 48 8 ,
,
1
. 1
,
, 1
(, , ..).
* Freedom in the World 2003: The Annual Survey of Political Rights and Civil Liberties /
Freedom House. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield Publishers, Inc., 2003. P. 9.
, .:
Ibid. P. 692696.
** Ibid. P. 8.
[

11

( ),
( ),
(, ),
( ).
.
, 1
.
,
, 1
, 1
. , , 1

. ,
.
1
.
, . 1
.
. 1
1
.
, 1
, , 1
, , 1
, .
, 1
, 1
.
:
, 1
. , 1
.
,
.
.
, 1
.
. , 1
1
.
, 1

12 [

.

, 1
. ,
.

?
?

,
. 1
, , , 1
, : 1
.
, 1
, .
, 1
,
. , 1
.
1
, : , ,
,
. 1
.
, .
, , , 1
. , 1
.
,
. 1
( 1
) .
, ,
. ,
,
, .
, 1
.
, 1
.
[

13

1
. ,
, .
, 1
. , 1
, , 1
,
.
.

, ,
1 ?
,
1
. .
,
, 1
.
, , ,
.
(1
) .
.
, , 1
,
, 1
, ,
. .
1
. 1
(,
) , 1
.
, 1
, .
, , 1
, 1
.
1
, (1990) (1993), 1
,

14 [

, .
, .
, 1 1
, , ,
. ,
1 ,
. ,
, .
,
,
. ,
, , 1
,
.
. 1
, ,

.
,
.
. 1
, 1
, .
,
:
> 1
, 1
;
> 1
(
), 1 ;
> 1
, 1
, 1
;
> 1
, 1
1
1
.
[

15

, 1
. ,
, 1
. 1
,
.

, 1
. , , 1
, , 1
, ,
.. .
, , 1
.


. 1
, 1
:
> , 1
;
> 1
;
> ;
> 1
.
,
.
18791880 1
:
1
1
, 1
,
, 1
*.
* OHegarty P.S. A History of Ireland Under the Union, 18801922. London: Methuen,
1952. P. 490491.

16 [

,
, , 1
. 1

.
,
.
,
, 1
, , ,
. 1
,
, .

, 1, 1
. , 1
, ,
, , 1
1 1
. , , 1
.
1
. ? 1
1
,
? 1
, 1


? ,
. , ,
1
? , 1
, ?
, ,
? 1
( ,
1
), , , . 1
, ?

18 [



. ,
. ,
, 1
, 1
.
1
; ,
, 1
, .

, 1

.
,
, 1
, 1
.
, .
, .
, ,
.
, 1
.
1
. 1
.

?
, 1
, .
1
, 1
. 1
,
,
.
, 1

, .
[

19

, 1
.
.
,
, ,
, 1
.
, 1
, , 1
. 1
, , ,
.
, 1
, ,
1
. , 1
.
, 1
, . , 1
, ,
.
,
,
.


,
. ,
.
,
, ,
. 1
: ,
, , .
.
,
? 1
,
?
,
. 1

20 [

,
. ,
, 1
? , 1
? ,
, , ,
,
, 1
.
,
.
. , 1
, .

? 1
? 1
(
) 1
? ? ?
, 1
, : ?
, , 1
.


,
, , , 1
, .. , 1
, 1
. ,
.
,
, ,
1
, .

, 1
. . 1
,
. 1
, 1
[

21

, , .
,
, *.
, 1
1 .
, .
,

. , 1
, , 1
, , 1
.

?
,
,
. ,
, , 1
.
, 1
, .
, .
.
. 1
, , 1
. ,
1
1
,
1 ,
. 1
, ,
. 1
.


, ,
,
* Shridharani . War Without Violence: A Study of Gandhis Method and Its Accom1
plishment. New York; London: Garland Publishing, 1972. P. 260 (: New York:
Harcourt Brace, 1939).

22 [

. . 1
. , , 1

. :
1
1
*. .
, .
( 4.)

, .
1
, 1980 1990 , 1
1989
. (1944) 1
, 1
. 1

. 1986
,
, 1
. ( 1991 ) 1
1
. ,
, 1
, .
,
, .
. ,
,
.

.
, 1,
, , 1
, , .

* Aristotle. The Politics. Harmondsworth; Baltimore: Penguin Books, 1976 [1962].


P. 231, 232 [, 1315b; . .. ].

, 1
. , ,
. .
,
.
? 1
, 1
1
? , ,
. 1
. .


, XIV , 1
:
1
, .
.

1
, . 1
. ,
, .
, .
:
? 1

24 [

: , .
:
? : . 1
:
?
, 1
.
, , , 1
, , 1
, 1
. *.
: 1
, .
?
. ,
.



. , 1
;
. :
> , ,
;
> ,
, , 1
;
> , 1
;
> , 1
,
;
> ,
, ,
, , 1
;
* , ,
(13111375). : Nonviolent San1
ctions: News from the Albert Einstein Institution. Vol. IV. 3 (Winter 1992/1993). P. 3.
[

25

> , , 1
, 1
1
.
, , , ,
, 1
. .
, 1
1
.
1
,
.
.
,
, 1 1
.
, ,
. . , 1
, 1
, .
, ,
,
. , ,
. 1
,
, . ,
, .
, 1


.
, 1
, .
1953 :
,
.
,
.

26 [

1
, 1
,
. , 1
1
*.
, 1 XIX ,
, . ,

, , 1
, .
1
**.
, 1
, , 1
; ,
***.
, 1
1
, , 1, 1
, , ,
, 1
1
. , 1
, .
494 ..,
1****.

, , , ,
.
, , 1
, 1
* Deutsch K.W. Cracks in the Monolith // Totalitarism / Ed. by C.J. Friedrich. Cambridge,
Mass.: Harvard University Press, 1954. P. 313314.
** Austin J. Lectures on Jurisprudence or the Philosophy of Positive Law / Fifth edition,
revised and edited by R. Campbell. London: John Murray, 1911 [1861]. Vol. I. P. 296.
*** Machiavelli N. The Discourses on the First Ten Books of Titus Livy // Discourses of
Niccolo Machiavelli. London: Routledge; Kegan Paul, 1950. T. I. P. 254 [
, . I, . XIV; . .. ].
**** .: Sharp G. The Politics of Nonviolent Action. Boston: Porter Sargent, 1973. P. 75
.
[

27

, : [1] 1
; [2] 1
, 1
; [3]
1
.


1
, 1
. , 1
, , ,
, , 1
, , , 1
, , 1
, . ,
, 1
.
, 1
, 1
,
1
, . 1
, , 1
,
, .

, . 1
,
1
.
1
, 1
. ,
,
.
, 1
,
.
1
. 1

28 [


.

, 1

, .
1956 1
, ; 1
, 1
.
19801
, ,
, 1
.
.
, , 1
1
. ,
,
.
, "
. , 1
1
.
.

. , ,
, , 1
.
,
1
.
, 1
, , .
.
.



. , 1
. 1
, .
: , 1
,
. ,
. , , 1
,
. ,
,
.
.
, ,
, .

30 [


1. , , 1
,
.
2. 1
1
.
3. ,
1
.
4. , 1
( ),
.
5. , 1
,
1
.
6. , 1
.
7. ,
, 1
.
8. 1
1
.
9. 1
1
.
10. 1
, .
11. ,

.
12. , ,
.
13.
, . 1
1
, , . 1
.
[

31

14.
, 1
, 1
.
15. ,
.
16. 1
, , 1
.
17. , ,
,
.


,
,
.
: ,
1
, , 1
.
,
1
. , , .
, ,
.
,
.
,
. 1
.
, 1
. ,
, ,
, .
, .

1 , 1
, 1
. ,
, .., 1
.

. , 1
. 2 ,
.
1
?
1
, 3? 1
. :
> , 1
, ;
> ;
> 1
;
> , 1
;
>
;
> ,
, , 1
;
[

33

>
, 1
.


,
. 1
, ;

. 1
1
.
,
. 1
. ,
, , .
1
, . ,
, ,
, , 1
, , ,
.
, , 1
, 1

. 1
:
.


,

, 1
. , 1
1
.
,
.
: , 1
, .
,

34 [

, (54 ). 1
: []
(16 ), [] 1
, (26 1
), (23 ), []
(38 ). 1
, ,
, ,
, 1
(41 ), .
198 .
1
, ,
,
, 1
1
. .
1

. ,
,
1
, , 1
.

, 1
. 1
.

, 1
, 1
.
,
, , 1
, , 1
.
, , 1
,
.
1
, . 1
[

35

, , 1
, 1
. ,
.
,
, .
, , 1
. 1
, .
1 ,
, 1
. ,
. 1
, , 1
. 1

.
1
1, 1
,
,
( ). 1
, 1
,
.
, , ,
, 1
(. ).
11
, , 1
1
, .
,
.
.
. , 1
,
.

, 1
. 1

36 [

, , , .
1
, .
, , 1

, , 1
. , 1
.
1
(
). , .

.

,

, 1
, 1
.
. 1
, , , 1
, 1
.
; , 1
. 1
.
, ,
. , 1
, ; 1 1
. , ,
, 1
, .
, 1
, 1
, 1
.
1
. , 1
. ,
. 1
.
[

37


, ,
, 1
. 1
. , 1
. , ,
, 1
.

, ,
. , 1
, 1
;
.
, ,
, 1
. , 1

1
, , ,
. , 1
. , , 1

, 1
.



. , 1
. 1
1
,
, .
. . 1
, 1
, .

, , 1
, .
: , "
. 1

38 [

, , 1
.
,
, 1
, 1
, ,
. .
, 1
1, .
,
, 1
. 1
,
. 1
.
1
, ,
.
1
,
, 1
, 1
.
, 1
, 1
. 1
,
. "
.
, 1
, . 1

. , 1
1
, 1
.
. 1
. 1
, 1
.
. , 1
[

39

, , 1
, . .
, 1
. 1
;
1
. (
) ,
, 1
,
.



, 1
,
.
1
( , ).
1
,
. 1
,
, 1
.
.
,

. 1
1
:
>
;
>
, 1

;
>
,
, ,

40 [

,
;
> 1
,
. ,

1
;
> , 1
1
1
, ;
> ,

1
,
.


,
.
,
. , 1
, 1
.
, .
. 1
, 1
. 1

.


1. 1
. , 1
, ,
, 1
, , 1
11
. 1
, 1
, , 1
. 1
, .
1 ,
; . 1
1
.
,
. 1
,
.
, 1
. , 1
1
.

42 [


, ,
. 1
1
, , ,
.
,
1
, .
1 , 1
, . , 1
, .
1
, 1
. 1
, ,
,
. 1
,
.
1
, 1
.
1
. 1
, 1
. ,
, 1
. 1
, .


,
. ,
. 1
.
, 1
, 1
? , 1
,
,
[

43

. . 1
, , 1
, 1
.
1
. . 1
,
1 1
.
, ,
. 1
, , 1
, 1 .
,
. 1
1
, , 1
.
,
, , . ,
, . 1
, , .
1
. , 1
, , .
, , 1
. , .
.
, ,
. 1
.
, , 1
, . ,
, .
, 1
, , ,
: . 1
, , 1
. , 1
, ,
, .

44 [

1
,
. ,
1
. , 1
, 1
, .
,
, 1
,
.
1
,
:
, 1
.
, ,
. ,
, 1
, ,
, . ,
, , 1
. , ,
, .
1 , ?
: ,
, ,
, . 1
,
. ,
.
.
1
, 1
, ,
, .



,
.
[

45

,
, ,
1
(, , , 1
, ..).
1
,
(, 1
). 1
, 1
. ,
, 1
.

. 1
,
.
, 1
.
, , , 1

. ,
*.
, 1
, 1
, 1
, .
1
. ,
,
.

, 1
,
.
1
. ,
, ,
.
* 15 1993 .

46 [

. , 1
. 1 .

, 1
. 1
, 1
.
.

. 1
1
. , 1
.
, , 1
,
1 . 1
,
. 1
, 1
.
,
, , ,
.
,
.
. 1
, (1
, ..),
. 1
1
, 1
.
1
.
, , 1
. ,
, 1
,
.
,
.
[

47

1
.
(, ,
, ..),
5 (. ).
1
1
,
.
, , 1
,
. 1
,

, 1
, .

,
,
, , 1
. 1
1
.
,
. 1
,
.
, 1
. , 1
.
,
.
,
,
.
,
, , , 1
, , , , 1
, . 1

.
,
. 1
, , ?
[

49

. , "
. 1

.
.
, 1
, , :
> ?
> ?
> ?
> ?
> ?
>
?
> 1
?
> ,
, 1
, 1
?


1
.
1
, , 1
, .
, 1
: 1
, ?

? ,
?
1
1 ? 1
?
1
, ?
, ,
, 1

50 [

? ,
, .
,
.

, 1
.


,
,
, 1
.
1
.
, , 1
. ,
,
.
.
, 1

, .
1. 1
, 1
. 1
,
. , 1
1
.
1 , . 1
, 1
.
1
.


,
1
. ,
.
[

51

1
.
1
, ,
.
. ,
1
,
. 1
1
, ,

,
1
. , 1
1
, ,
.


, 1
, 1
,
.

. 1
.
, ,
1
.
?
,
, 1
? 1

? 1
, 1
?
, ,
? 1
? 1 1

52 [

, , 1
1
?
1
? ? (1
, ..) ?
1
?
1
? 1
? ,
? 1
1
? 1
?
, 1
?
: 1
, ,
. 1
1 .
, 1
,
. , 1
, 1
, 1
*.

, 1
.
, 1
. , 1
, ,
, ,
, .
, , 1
* : Sharp G. The Politics of Nonviolent Action. Boston,
Mass.: Porter Sargent, 1973; Ackerman P., Kruegler C. Strategic Nonviolent Conflict.
Westport, Conn.: Praeger, 1994. .: Sharp G. Waging Nonviolent Struggle:
Twentieth Century Practice and Twenty1First Century Potential. Boston, Mass.: Porter
Sargent, 2005.
[

53

, 1
, .
, 1
1
.
1
,
1
. 1
. ,

,
.
, ,
, .



1
, . 1
,
. ,
, ,
.
1
, 1
. 1
.
, , ,
, 1

. , 1
, , , ,
..; , 1
, 1

. .
, 1
.
1
, 1

54 [

, 1
. , :
>
, ;
> , 1
, 1
.
, 1
1
,
1
. ,
, 1
;
> , 1
.
, 1
,
.

,
, 1
;
> , 1

, . , 1
1
, 1
, ;
> 1
,
. 1
. 1
;
> , 1
, , 1
,
1
. ,
;
[

55

> , 1
1
.
,
?
,
1
( ,
,
..), / 1
..
,
1
.
, 1
1
, .




, 1
. (. 1
3) , :
,
,
.
, , 1
; 1
.
,
. .
, 1
. ,
1
.
, , 1
,
, . 1

56 [

,
, , 1
, , 1 .
1

. , 1
,
. , 1
1
, , .
, , 1
, 1
, .


, , 1
, 1
. , , 1
, ,
. 1
, ,
. ,
.
, , 1
, 1
,
. ,

.
, 1
, ,
, .
,
, 1
,
. 1
1
?
? , ,
, 1
. , 1
[

57

, ,
,
? ,
, 1
.


,
, .
1
,
. ,
, 1
1
.
, 1

, 1
.
, 1
.
, 1
; 1
. 1
.
, 1
.

, 1
, 1
. 1
,
, 1
. 1
(1
, ).
, 1
.
1
, ,
.
1
1
,
. , 1
.

, , 1
, 1
.



.
. .
[

59

1
, 1
,
.
.
1
.
,
1
.
1
1
, .
, 1
1 ,
. , 1

. , 1
.
1
. ?
?
, ,
, , .

.


, 1
, 1
. ,

,
.
1
;
1
. , , ,
1 .
, 1
.

60 [

; , 1
; 1
.
1
.
(,
1
) , , 1
.

, 1
. , , 1
(1988)
(1989). 1
, 1
.
, 1
, 1
1
.

.
, 1
, , 1

. ,
1
.


1
1
. , ,
. 1
, , 1
,
, 1
, 1
,
, 1
, 1
[

61

. 1
1
, .
,
, 1
, 1
. ,
.
, 1
, .


1
,
,
. 1
, ,
.

1
, 1
1
, .
, 1
.
? , ? ,
1
? , ? 1
, 1
( ),
.
1
,
,
, , 1
, .

( , ) , 1
1 . , 1
, ? ,
,

62 [

? , 1
1
?
1
1
. ,
,
. ,
, . 1
, 1
.
.
1
. 1
. 1
, ( )
.
, ,
, , 1
.

, ,
,
,
, .

, ,
, ..
1
, 1

. ,
"
, , "
. , 1
, .
, 1

. 1
, . 1

[

63

. , 1
, 1
,
. ,
, 1
, ,
, 1
. ,
, 1
. . 1
, 1
, , .



, 1
. ,
, . , 1
. 1
?
, , 1
1
, 1
.
.
, , , ,
, 1
?
.


.
, 1
. , 1

. ,
.
3, 1
, ,
. 1
. 1

. , 1
.
,
, , 1
. 1
, .
1
, .
,
.
"
, , 1
, 1
. ,
. ,
[

65

1
, 1
.
1
, , 1
. 1
, ,
.
, 1
, 1
.
, 1
.

.
, , 1
, 1
,

. ,
, .
, 1
,
, 1
. 1
. , , 1
,
( 1
). 1
, 1

.
, .
, , 1
, 1
1
, .
.
, 1
1
.

66 [


,
(, , ,
) 1
.
,
, , , 1
1
. , 1
,
. 1
.

.
1
,
.
1
1
19701 19801 .
, 1
. 1976

, (Komitet obrony robot1
nikw, KOR), .
, 1
,
1980 . ,
.
, ,
, 1
.
, 1
, 1
. .
, 1
1
.
.
1 ,
.
[

67

1 1
. 1 ,
. 1
.
.

,
,
1
. , 1
.
, 1
, 1
.
.


, 1
. 1
, ,
1
.
, ,
,
. 1
1
,
. 1
,
.


.
,
( ).
,
,
1989 . , 1
. 1
, 1
( ).

68 [

, 1
. , , 1
.
, .


1
,
, 1
1
.
,

.
;
1
. , 1
( , )
, 1
, , 1
.
.
,
,
. ?
? 1
,
?
. 1
.
, 1
. 1
. 1
,

. , 1
, 1 .

1
, , 1
, . ,
[

69

, ,
1
. ,
, 1
, 1
.
.
,
, . ,
, . 1
.
, , 1
, 1
, 1
.

, 1
. ,
, , 1
. , 1
. 1
.
,
.
, .
1
, ,
, , 1
. 1
. 1
;

.
, 1
.
. 1
, .
, 1
, 1
.
, 1

.
[

71


,
*.
( ), (),
(), ( 1
[State Law and Order Restoration
Council, SLORC]) , 1
1
. , 1
.
, .

, 1
,
. ,
, , 1
.



. , 1
. 1
**.
1
, , 1
.
1
.
, (
) ,
.
, , 1
1
. , , ,
, , 1
,
1
.
* Aristotle. Op. cit. P. 233 [, 1316a; . .. ].
** .:
Sharp G. The Anti1Coup. Boston, Mass.: The Albert Einstein Institution, 2003.

72 [

1
. 1
.
, 1
, . 1
1
,
.


, 1
, 1
. ,
, 1
, , 1
.

, 1
(, ).
, , 1
, 1
.
1
, , 1

,
.
, 1

, .
, 1
,
, . , 1
.
.
, 1
.
, 1
, ,
,
.
[

73

1
.
, 1
.


1
, .
1
, .
,
, 1
*. 1
, 1
,
1
.
, 1
,
.

. ,
.



, .
, ,
,
. 1
, 1
.
, 1
,
1
. 1
, 1 , 1
, .
* .: Sharp G. Civilian1Based Defense: A Post1Military Weapons System. Prinston, N.J.:
Princeton University Press, 1990.

74 [

, , 1
.

, ,
, 1
.
,
, ,
1
.
1
,
1
,
.
:
> ;
> 1
, ;
> , 1
, 1
.
: (Freedom is not
free). . 1
, . 1
, .
, 1
, , ,
.
, , 1
. , 1
, ,
,
.




1.
2.
3.
4. ,

5.
6.

7. ,
8. ,
9. ,
10.
11. , , ,
12. () ( , 1
, )

13.
14. 1
15.
16.
17.

18. ,
19.
20.
21.
22.

76 [

23.
24. (, ,
)
25.
26.
27.
28.
29.
30.

31.
32.
33.
34. ()

35.
36.
37.

38.
39.
40.
41.
42.

43.
44.
45.
46.

47.
48.
49.
50.

51.
52.
53.
54. ,




55.
56.
[

77

57. ( )
58.
59.
,
60.
61.
62.
63.
64.

65.
66.
67.
68.
69.
70. ()



[1]

71.
72.
73.
74.
75.
76.
77.

78.
79.

80.

81.
82.
83. ( )
84.
85.

86.
87. ..
88.
89.

78 [

90.
91.

92.
93.
94.
95.
96.



[2]

97.
98. (1)

99.
100.

101.
102.
103.
104.

105.
106.
107.

108.
109. (, )
110.
111.
112.
113.
114.
115.

116.
117.


118.
119.

79




120.
121.
122. , ,

123.
124.
125.

126. ,

127.
128.
129.
130.
131.
132.

133.
134.
135.
136.
137. ( )
138.
139.
140. , ,
141.

142.
143.
144.
145.
146.
147.

148.

149.
150.

151.
152.

80 [

153.
154.
155.
156.
157.



158. , ..
159.
)
)
)
160. ( )
161.

162.
163.
164.
165.
166.
167.
168.
169. ,
170. ( )
171. (1
)
172.
( )
173.

174.
175.
176.
177.
178.
179.
180.

181.
182.
183.
184.
185.
186.

81

187.
188.
189.
190.
191.
192.

193.
194.
195.
196.
197.
198.

:
2004 2008: 1
. 1

.
:
, 1

, 1
.
1 1
.

,
1
.
http://www.msv.org.ru
e1mail info@msv.org.ru


103009,
, 8/10, 2
229 6493
e1mail info@novizdat.ru
2.04.2005
84108 1/32
Charter
4,41


1500



, , 11