Вы находитесь на странице: 1из 401

.

Parerga
Paralipomena

Parerga


""
2001

1
87.3
79


. . , . . ,
. . , H. H.

. .
. . , H. H.

79

.
: 6 . . 4: Parerga Paralipomena:
2 . . 1: Parerga / . .; . . . .
. M.: TEPPA ; ,
2001. - 400 .
ISBN 5-275-00133-9 (. 4) (- )
ISBN 5-300-02646-8
ISBN 5-250-02748-2 ()
Parerga Paralipomena (
, )
. , (1851).

. (Parerga)
,
, ,
.
,
.
1
87 3

ISBN 5-275-00133-9 (. 4) (- )
ISBN 5-300-02646-8
ISBN 5-250-02748-2 ()
- , 2001
, 2001

PARERGA
Vtam impcnderc vero1.

,
, ,
, ,
;
,
;
, ,
, .

,
; ,
- .
,
, ,
. ,
,
,
; , , , ,
.
--., 1850 .



Plurimi pertransibunt et multiplex erit scientia.
Daniel 12,4*


, :
,
, , .

, ,

, , . . ,
?

? , ,
,
, .
.
,
-
? , -
? ,
? ,
200 ,

, . . , ,
, . . , ,
.
, , ,
-, .
,
, ""
(III, . 7, . 10), , ,
. , , : -
, fj ** :
, ***;
, , 3.
:
* , (. 12,4).
** " , *' (.).
*** " ,
, "2 (.).
5

, ^ *.

,

, ,
.
dubito, cogito, ergo sum**
,
, ,

.
, : "
". ,
,
. ,
, , ,
, ,
, ("
,
". --, 1841, . XXIV; 2-
. , 1860, . XXIV .). ,
,
,
(Cartes. Meditationes. Med. II, p. 14). ,
, , ,
, .
; ,
, ,
, , , ,
.

,
. ,


, .

-. , ,
, , ("Recherches de la
vrit", livre III, seconde partie).
; , , ,
, -
, , ,
:
. * " , ,
, "4
(.).
**, , , 5 (.).
6

: ,
. , ,
. , ,
,
, ,
causes occasionnelles (ibid., liv. 6; seconde partie, ch. 3).
,
, , -,
, .
, XVII
: ,
(
, , )
, , , ( ,
1681 .,
. . ). ,
-,
, .
, , ,
,
. ,
,
,
, . XVII
,
, ,
, , , ;
XVIII .,
, ,
.

harmonia praestabilita*,

,
. ,
,
, , , ,
, ,
, ,

,
(
).
,
: , * (.).
7

.
,
("Principia philos.", 84, "Examen du sentiment du
P. Malebranche", p. 500 . "uvres de Leibnitz", publ. par Raspe);
,
,
, : ,
,

. , harmonia praestabilita
, , ,
influxus physicus* ,

, , , ,
a tempo** .
62 63 "Theodice".
,
harmonia praestabilita
"", 6- 7-
(. 1), , 5-
,
, ***. ,

, , ,
. ,
,
,
,
,
:
,
- harmonia
praestabilita ("Systme nouveau de la nature", in Leibnitz, "Opera", ed.
Erdmann, p. 125. Brucker. "Hist, philos.", torn 4, p. II, p. 425).


, (.: " ",
. . , 1740 ., . 79,
* (.) [ ].
** : (.).
*** '", . II, . 7: " ,
"; . V, . 1: " ,
, , ";
. , . 5: ,
,
- . , ,

, ,
".
8

). ,
,
, ,
, ,
.
- ;

, substantian cogjtans* substantia
extensa**, , .
, , ,
,
, . . substantia extensa,
substantia cogitans. , ,
, ,
, , ;
. -
, , .
, "sic etiam"***,
"modus extensionis et idea illius modi una eademque est res" ("Ethica", pars
2, prop. 7, schol.)****; ,
. "sic
etiam" : , ,
, ,
,

, , .
, -
,
,
, . . .
, (., "Theodice", . I, 59),
,

,
:

, ,
; , ( )
, argumentum ad hominem*****;
, , , , ,
, ,
.
, ,
* (.).
*+ (.).
*** (.).
**** " " ("",
. , . 7, .^) (.).
***** (.).
9

,
, . .
; ,
- , . .
. , ,
substantia cogitans substantia extensa,
,
.
, , ,
; , ,
,
, . ,

,
(.: " ", . 2, . 15).
, ,
, ,
, .
, : "Rerum
singularium ideae non ipsa ideata, sive res perceptas, pro causa agnoscunt: sed
ipsum Deum, quatenus est res cogitans" ("Ethica", pars 2, prop. 5)*;
, ,
. "Deus"** ,
, , . ,
,
: "Ordo et connexio idearum idem est ordo et
connexio rerum" (pars 2, prop. 7)***; . .
harmonia praestabilita;
, ,
,
harmonia: .
, , , ,
,
, ****;
: extensa,
extensa, cogitata, . . .
( ,
.) ,
, . * " ,
,
, "
'", . II, . 51) (.).
"" (.).
"
, " (. ,
. 7) (.).
"Tractatus de emendatione inteUectus", p. 414425 ["
" (. 414415)]
, "idea vera est diversum quid a suo ideato" ["
" (.)] . . , , ,
"".
10

, ,
"",
; : "Nee
impraesentianim haec clarius possum explicare"*.

. , "la clart est la bonne
foi des philosophes"** (Revue des deux Mondes, 1853, 15 aot, p. 635).
" ", :
conditio sine qua non***,
, : "Quodcumque ostendis mihi sic, incredulus
odi"****. , ,

,
, , ?
,
,
, , ,
, , "Deus", "substantia",
"perfectio"***** ,
.
, 2- "",
per ambages****** . ,
,
, , ,
, ,
. . ,
. . "", . II, . 16 2- .; . 17, .; . 18, .; . 19; . 23,
; . 25,
; , rsum, . . 29,
, ,
, , .
. 27, . III.
,
" ", . 2 ( 3-
.), . 739. ,
,
,
, ,
,

*" *'9 (.).
** " " (.).
*** (.).
****
", , ,
"10 (.).
***** "", "", "" (.).
****** , (.).

11

,
, .
,
,
.
,
. ,
, ;
, -
- .

, , ,
, , , ,
; ,
, , ,
, . ,
,
: - ,
, , . .
,
. , , ,
, . .
, (. II, . 7, .11).

: una
eademque res*; .
,
: ,
. ,
,
, ,
.
, ,
,
: , , ,
, . . ,
, ,
, , ,
. ,
,
,
, ,
(cogjtans) ,
, , , ,
, modus
cogitandi** . . "", . ,
* : (.).
* (.).
12

48 49, : "Per voluntatem intellego


affirmandi et negandi facultatem"*; : "Condpiamus singularem
aliquam wlitionem, nempe modum cogitandi, quo mens affirmt, trs angulos
trianguli aequales esse duobus rectis"**, :
"Voluntas et in tellectus unum et idem sunt"***. ,
,
, , ,
, , . , ""
, "", "" ,
"", "" , "".

""13.
, ,

, . . ,
,
,
, ,

-
****.
, .
, ,
,
, .
, . .
.
, :
, , . , . .
:
.
, , ,
. , ,
,
,
*" "12 (.).
** " - ,
, , "
(.).
*** " " (.).
**** , ,
"",
, , .
,
, .
"" " ,
: - ,
.
, ,
, . (
.)
13

; - ,

.
, :
,
- ide fixe* ,
; ,
, ,
,
, ,
.
,
; ,
,

:
, , . .
, , ,
, .
, , ,
.
, ,
,
, .
, , , ,
,
, , ,
.
,
,
("On human understanding", lib. 4, cap. 3, 6);
,

, **. , , * (.).
** , ; ,

: 5 , , ,
40 000 ,
. ,

, , ,
, , - .
;

, , 2/
;
. ,
,
, , ,
.
, ,
14

, . . , , ", . . ,
, ( , . I, . 8, 11). ,
, ,
, ;
, , ,

2 21- 2- , , : "Solidity, extention,
figure, motion, and rest would be really in the world, as they are, whether
there were any sensible being to perceive them or not"*.
, ,
.

, . .
.
,
( , . IV, .
4 9), , , ,
.
,
, , , ,
,
, . . .
, .
, ,
. ,
, , , .

; - .
,
, ,

, ,
, : , , ,
. ,
, until they be shamed into common sens,
.
, . , ,
; ,
, ;
;
,
, .
;
, - ,
.
* ", , ,
, , , -
" (.).
15

, . .,
, ; , , ,
, , , , . .


,
( , . I, . 8,
7 .). , , ,
, ,
( , 15; ,
, ).
, , ,
, ,
: , , .
,
, (
);
,
, ,
,
, JC. , ,
,
.

, ,
- , ,
. ,
,
,
, , , , ,
( )
, ,
( )
, :
, ,
, , . . ,
a prion ,

,
,
. ,
,
.
; - ,
, , ,
. :
, ,

(" ", 2- ., . 77;

16

" ", . 1, . 9 . 2, . 48 49;


3- . . 1, . 10 . 2, . 52). , ,
,
(-
,
); , ,
, ,
, ,
, ,
.
,


. ,
, , ,

. ,
, , ,

, ,

.
, , ,
,
, , ,
, ,
: , , , ,
, ,

, . . .
,
,
, ,
a priori, . .
.
, , . .
, ,
, ,
,
, ,
, . , , ,
, ,
.
, , - ,
,
, , , , ,
- , - .
, , ,
: ,
17

, ,
, . .
,
,
. , , ,
,
, , ,
, ,
, ,
- ,
, , -
.
.
,
(
), , ,
. . , ,
;
,
,
, , ,
*.
,
- ,
, .
,

.
, , :
,
.

, ,
, , , ,
,
, , ,
.
, , , , ,
:
. : , ,
, .
, ,
, quasi-
.
* , 1. ; , "Meditationibus de prima philosophia". Med. 4,
p. 28.
18


, .
, , ,
, :
, , .
,
, ,
: , ,
, ,
, .
,

, . .
. , ,
, , ,
. , , . .
( , ),
, ,
,
: ,
, *. -
,
, , . .
, , ,
. , ,

, ; ,

, . , ,
, . ,
, ,
, , ""
, ,
, . ,
, ,
, ,
, .
, , , ,
;
,
,
"", . . ,
, , ,
, ;
"Reflexionsphilosophie"**,
,
: "", (.).
'*" " (.).
19

,

, , , : "
, ,
, ,
, , .
" . . (, "
", . LVII, . 36). ,
, , ,
,
XIX , .
, ,
,
,
, ,
,
, , !
,
,
, ,
, - ,
,
: ,
.
,
,
,
,
*.
.
, , , , ,
:
, .
.
, -
, : ,
, , ,
*
"".
- ,
,
: ,
, ,
- , , , ,
, ,
.
,
, ! - ,
,
.
20

:
. ,
,
, ;
,
, . . ,
, . ,
,
, ,
, ,
, ,
. , ,
,
, , ,
, .

, , ,
! - ,
, ,
. , ,
, ,
, .
, , , :
, . ,
, .
, , ,
, , ,
. ,

, , , -

: , ,
, ,
,
, , ,

, .
,
. ,
-
,
.
, , ,
, , ,

, ,
.
, ,
,

21

, :
,
. ,
, - ,

,
,
: , "".
,
,
, ,
. ,

,
, : ,
, ,
,
(.
, . 1421).

. ,
,
,
, ,
(. , 2- ., . 38 82).

, , ,
, :
, , ,
. ,
,
; , ,
,
( ),
. ,
,
- "
". ,
, , ,
, .
, , ;
, , ,
;
,
;
. . . "
", . 51 67, , . 61,
, " ,
, , 22

". , ,
!

, . . , . ,
, 2- ,
17- .
. 69: "
,
,
:
"" ;
, ,
, ".
, ! :
.
,
, .
,
,
" ", , ,
, - conte bleu*: ,
(., . 453 .),
.
,
, ,
,
.
, , . .
. ,
, .
,
, ,
, ,
, ;

, ,
, .
, "substantia cogitans et substantia extensa una
eademque est substantia, quae iam sub hoc, iam sub illo attributo
comprehenditur" (["Ethical 2, prop. 7, schol.); "scilicet mens et
corpus una eademque est res, quae iam sub cogitationis, iam sub extensionis
attributo concipitur" (3, prop. 2, schol.)**,
;
, , -
(.).
""
,
, "
(II, 7, .14)... ", ,

, " (, 2, .15) (.).


23

. ,

, , ("
", "
" . .). ,
,
, , . . :
, ,
,
, ,
*.
, ,
,
,
: , ,
, , . .
, ,
.

,
,
, , , . . ,
.
, in abstracto ,
, ,
, , ;

, ,
. , -
, . ,
" , "
, ,
, ,
, ,
: -
in et extra naturam**.
, , ,
,
, . ,
, . .
,

, ,
, , ,
;
( ) ,
* " ", 2- ., 26.
* (.).
24

,
.
.
. ,
30 .

,
, gagne-pain*,

,
.
,
, - ,

:
. ,
,
summus philosophus**
,
" "

, ,
,
: "Du mme fonds, dont on nglige un homme de mrite, Ton
sait encore admirer un sot"***.

* , (.).
** (.).
***" ,
, "16 (.).

1


,
.
,

?
1 ,
. ,
,
,
. , ,
,
, ,
, -
, ,
. ,
,
,
,
. , ,
-
, ;
,
, ,
2.
, , ,
, ,

? ,
;
, ,
. ,
, ,
, , ,
;
.
, ,

, -26

, ,
, ,
:
.
, ,
, . . : , , ,
.
2

, ,
, .
, . ,
, ; , ,
, . . , , ,
:
-
. ,
, , , .
,
, , ,
(Aristoteles.
"Metaphysica", I, 5, p. 986 scholia, edit. Berol., p. 429, 430 509).
(. 460, 536, 544 798)
; , ,
; , , ,
, .
4 : " v,
( ) "*.
, , , ,
, ,
: ,
(Arist. De coelo, III, 1, p. 298, edit. Berol.). , ,
, ,
, ("Metaphysica",
. 1078).
,

,
; , , ()
(), (
) ,
, ,
, , * " , , , " (
"") (.).
27

. . , , ,
. ,
, , ,
,
, ,
, :
( ) (.: . "Empedodis.
Agrigentini", p. 504).
, ,
: , ( )
.
,
partes similares* ( ) .
,
(partes dissimilares)**
, , ,
,
(scholia in Aristotelem, p. 337).
,
, : "
"*** (ibidem).
,
, , ,
, , , .
, . . ,
, .
. ,
(), ( ),
, , .
,
, , , . .
.
, ,
aperu, .
, ,
, , .
,
, , ,
,
,
:
,
. ,

, ,
, (.).
(.).
" " (.).

28

? , ,
,
.

:
.
,
. , ,

, .
, ,
, , ,

, principum
individuationis*. ,
, ,
, (. I, . 749 .5).

. ,
, , ,
.
, .
,
.

, , ,
, ; ,
,
,
,
. , ,
,
( , - ), ,
consensus gentium** .
, ,
, ,
, ,
.
, ,
. ,
, ,
, :
"Empedocles Agrigentinus" (. 448458). , ,
,
, ,
(.).
(.).

29

, , ,
. ,
.
(. "De metcmpsychosi Veterum",
p. 31 Ciccero. Fragmenta, p. 299 ( ), 316, 319, . ). ,
, , -,
.

, .
,
,
, ,
6 ,

: ,
,
(schol. in Ans t., p. 314).
,
, ,
, (Arist. op. ed. Berol., p. 295 scholia,
p. 351), ("",
. 820),
, ,
, ,
. 7
: " ai
, ,
"* (schol. in Arist., p. 543 829).
, ; ,
,
"Quaestionibus acad." (Il, 39)
* "De placitis philosophorum" (. Ill, .
13). ,
, . , 5 (. "
", II, . 342 2- .; II, . 390 3- .).
9
: "

** (schol. in Arist., p. 504).

(
),
, ,
, ,
*"
, , " (.).
** " ,
, " (.).
30

(Lettres difiantes, .
1819 ., . 7, . 114). , ,
(Metaphysic, I, 5, . 986),
* ,
10.
(. 1, 52 .
2, . 39), , ,
.
, , ,
. ,
, , ,
, . . ,
. .;
.
, ,
: , ,
, . , ,
, :
, ( )
, ,
, ,
,
, , ,
. , , ,
, ,
, ,
: , ,
. ?
, .
,
(. 829 . .), ,
,
,
(. ),
,
, ratio numerica.
, ,
, . .
, ; , ,
: " "**. ,
(De anima, I, 1) : " ' , :
"***.
**** , .
,
, 22-
* (.).
*" "11 (.).
* " ... "12 (.).
* , (.).
31

56- , . 56-
, ,
,
: , , ,
.
, , ,
(, II, 41),
,
(. " ", . 28, 150);
, ,
, ,
; ,
,
, (. 35, 256) .
.

, (. 24- .
"" ).
, ( . I, . 25 .)
,
, ,
,
.
, , .


: (II, 37),
,
.
,
,
"Cohortatio ad
gentes" ;
: " ,
: , ,
, , , ,
,
, , ,
" (. " . ", . 1, . 118 "
. , . 4, , 1778). ,
, .
,
(ApuleJ. Florida, p. 130, ed. Bip.). ,

, , , , . .
, .
( ., . VIII, . 1, 5). ,
, ,
.
32

.
, . . , ,
, ;
.
("Philopseudes", 24), 13
. ,
, ,
, .
, . .
, , (
);
,
,
, , ,
.
:
; , , ,
, .

, ,
.
,
,
.
, ,

, . . .
,
: ,
, . . .

.
, :
,
, . ; , ,
, , ,
.
.
;

. , , ,
, , ,
,
. ,
2

., . 4

33

-
, ,
; ,
, ,
. ,
. ,
:
, , , ,
, ,
, ,

,
.
,
, , -

,
,
, ,
,
. , ,
,
-
. : ,
, ,
, ,
, ,
,
,
;
,
, -.
,

:
.
, -
.
4

,
,
.

: ,
, , ,
34

. , ,
, .
.
, ;
. ,
, : ,

( ), , , . .
.
,
, ,
. -
,
. , ,
"", . 10. "",
,
: " ,
... ""
.
, , , , , , , . . ,
, , , , , , , , ,
, , ,
" (. . ), "
" (" " VII, 116 11914).
, ,
: "
" (. 1) ,
, -
, ,
, -, . ,
,
(Ei *
& , * .*).
- , . .
, , ,
: "Nihil est in
intellectu, quod non prius fuerit in senbus"** (. " ", III, 8,
. 432). , , ,

. .
,
, . . ,
, ,
*"
, "15 (.).
** " , "16 (.).
2*

35

. "De immortalitatc animi" (" "):



.
universalia* ,
aeternae veritates**.

6 " ";
,1
.
;
, , ,
,
: , , .

: "Substantia cogitans et substantia extensa una eademque est
substantia, quae iam sub hoc, iam sub illo attributo comprehenditur"***,
. , ,
. -

, , ,
"no innate
ideas"****, .
, ,
, , ,
; "penser est sentir"*****
. ;
,
,
, , , ,
: ,
, ; .

, ,
, -- ,
,
,
.
, , ,
: ,
. , , * (.).
** (.).
"
, , "
(.).
" " (.).
", " (.).
36

, , . . ,
, , ,
,
; a priori,
, ,
,
( ), , ,
,
,
, . -
. ,
,
, . ,
, ,
, , , , ,
, , ,
,
, .
, ,
,
, , ,
-
, ,
,
, .
.
5


, ,
.
, .
;
, .
, .
,
.
, ,
,
, : -
. ""
,
,
, , ,
, , , , .
37

,
. ,
,
.
, . ""
,
: .
,
.
,
, ,
,
, , ,
,
. , ,
.
"
":
,
- ,
.
, ,
, -
. : "
-", ;

, , ,
- .
,
, , - ,
,
, , .
; .
, ,
(
),
,
,
. ,
, :
, , , ,
.
;
,
; ,
; , ,
,
; , - ,
"
38

* ;
: quid feret
hic tanto dignum promissor hiatu**; , ,
. ,
: , , ""

, , ,
.
,
, , . ,
, ,
, , ,
,
. , ,
,
.
,
,

,
.
, ,
,
. ,
, , ,
. (Varia historia, III, 19, IV, 9 ets.19),
, ,
,
, , .
" "
.
, -
;

. ,

, "De generatione et
corrupt one". -
,
: . II, . 4,
. , ,
, , .

,
. * " " (.).
* ?18 (.)
39

,
, ,
,
.
" " ("De caelo").
,
, . , . 8
, ,
. 12 .
, , ,
,
, a priori,
. , , ,
,
, ,
, ,
, , , , .
. 7 8
: ,
, ;
. ,
;
. 13 ,
, , ,
. ,
,
,
, ,
.
,
, (II,
1 13, , . 491).
,
,
"" "":
, (IV, 2).
,
,
,
XVI ,
, , - ,
:
,
? ,
: ,
.
, :
, .
40

, ,
, , ,
.
,
,
.
, ;

: omnis natura vult esse conservatrix sui*.
,
-

? ,

,

?
6

,
,
**. , ,
, -
,
: , , , .
, logos spermaticus ,
, , .
, ,
,
.
: " ,
". "forma substantialis"***
,
;
"materia prima"****, , .
"forma substantialis".
,
, a "forma substantialis"
;
, ,
. "forma
* (.).
** Diogenes Laertios. 7, 136. Plutarch. "De placitis philosophorum", 1, 7.
Stobaios. "Edogae" 1, p. 372.
***" " (.).
**** (.).
41

substantialis" (De divisione naturae, III, p.


139, ), (Delia causa, dialogo 3, p.
252 .) "Disputationibus metaphysicis" (Disp.
15, sect. 1), ,
,
,
.

, (Eclogue
ethicas, II, 7),
. ,
:
, , , ,
, ,
, .
, .
,
; , ,
,
.
,
.
400 "
"
: , ,
, . -, ,
, ,
. ,
, ,
,
, , ,
:
*. , * **,
***. , ,
-
- .

.
,
, .
.
-
,
,
* , (.).
'* (.).
'* (.).
42

.
,
, , , , ,

.
. :

, nexus idearum*.
.
, , ,
,
: ,
- .
,
:
, ;
, . . . .
, :
,
, , , .
, ,

,
,
,
.
oriente lux**.

: ,
; , ,
.
,
,
,
. , "
",
, ,
.
, ! ,
;
, .
,
, ; -,
. ,
, , , ,
* : (.).
* (.).
43

, ,
.
, ,
, . , ,
; , ,
.
(. 1, 16 . 2, . 16),
, , , .
:
,
: " ,
, , ",
,
.

,
;
. ,
,
. , .
, "Enchiridion" ("")
, . . .
,
"", ,
,
, -,
""
. ,
"" "". ,
"" ,
, "" ,
, ,
"".
7

,
.
- :
, .

"De mysteriis Aegyptiorum":
, . ,
, ;

. : 44

, , , .
, , ,
, ,
, ;
. , ,
, ,
,
: , "De mysteriis",
.
- ,
. "" ,
, , ,
, ,
. ,

. ,
,
, .
,
, , , ,
, , .
,
: "Animorum
appetitus [ante hanc vitam concepti] plurimam vim habent in vitas eligendas,
nee extrinsecus fctis similes sumus, sed nostra sponte faeimus electiones,
secundum quas deinde vitas transigimus"*. , ,
,

,
, ,
,
. , ,
.
, ,
, ;
,
, , " "**.
, , , ,
:
.
: ,
, .
, . , -

* " , ,
, , , ,
, "
(.).
**" , " (.).
45

, ,
.
,
,
, ,

,
. ,
, ex trip ode*,
,
. ,
, , ,
: .
, ,
.
,
,
: , , ,
,
.
-
, menstruum**
, ,
. ,

,
4- .
[" "20] , ,
(),

. 8- , ,
, ,
, :
- , -
; , ,
, (. 5). ,
,
. 9- ,
. 3 ai [" "]
, ,
,
,
, ,
. ,

: "Enncades" (3, lib. 7, cap. 1) ,
* : (.).
'*: (.).

46

, , :
neque est alter huius universi locus, quam anima*;
: "Oportet autem nequaquam
extra animam tempus assipere"**. jenseits ( )
diesseits ( )
,
mundus intellegibilis et sensibilis, ,
***.
. 11 12.
, ,
,
,
(. 2 3).
(De mysteriis,
sectio 4, cap. 4 et 5) ; (.
5, . 6)
(" , ")
(. 12) "
";
"", -
final emancipation****. , ,
( , . 7, . 2) ,
, :
, -, ,
, (., .:
Langles. Monuments de l'Hindoustan, vol. 1, ad. p. 175; in Colemanns.
Mythology of the Hindus, tab. 5, u. a. mehr).

;
("De abstinentia", lib. 2) ,
.
,
, , ,
,
, ,


. ,
,
: "" (.
I, . 52, 54).

, (.).
**" ,
" (.).
*** (.).
**** (.).
47

, ,
,
,
,
,
.
,
, .
, . ,
,
. ,
*, , **, . .
.
,
-, ,

,
, , . .
, .
9


,
, , ,
, ,
;
-
. , ,
,
, nolentes volentes***
,
,
. "De
divisione naturae" [" "]
,
, :
, ,
* , (.).
* , , (.).
'* - (.).
48

. 5-
,
. : ?
;
? ? ,
.
.
, ,
,
,
, :
,
(. 287 1- . 1681 .).
: , , , (malum
incausale est... penitus incausale et insubstantiale est* ( )21.
,
, , , ,
,
( ) ,
, -
:
. ,
,
, :
**. Hinc illae lacrimae***: ,
,
.
,
: , ,
, ,
,
.
, deificatio . ,
, , ,
:
5- . ,
, , :
. ,
, ; , ,
, .
, ,
?
: "?!., , ,
?!", : "?., ,
, , -, de gaiet de
...
(.).
" " (.).
22 (.).
49

cocus* ?" , ,
,
"De praedestinatione" [' "], , ,
"De divisione naturae" [" "]:
, .
,
, .
.
, ; , ",
". ,
. , ,
. }
: , ,
: ,
: , . .
, , ,
, . ! ,
,
; ,
,
, , ,
. operari sequitur esse**, . . ,
, ,
, -
. ,
, ,
, . . , .
, -;
. ,
- , , : ,
, , ,
, . . . , ,
, , , -
,
, .
, ,
, , . .
,
, - .
,
,
, , ,
,
. , ,
, , , ,
* (.).
* (.).

50

. , ,
, ,
, , , , .
. ,
.
" ",
, -

. ,
. , , ,
, ; ,
.
,
, , .
,
, , ,
, , .
, :
, ,
. ,
: , "De
divinis nominibus" [" "]. , ,
, , - ,
,
: , (in Colebrookes "Miscellaneous
essays", vol. 1, p. 244), III 23
.
10

,
,
.
,
: ,
pro et contra pro et contra
, . ,

.
,
,
.
,
. , ,
, , .
, 51

:
. , , , .
, ,
, ,
, , ,
, "", "", "", "", "
", "", "",
, , ,
,
,
, , ,
, :
.
:
.
, ,
, , ,
, . . ,
.
, , , , , ,
.
()
,
, ( )
. , ,
: , ,
, "", "", "", "", "
" . . . .?
, ,
, ,
, . ,

,

, .


, ,

.
, . .
: , Organum Aristotelis. , ,
,
: , , 52

novum Organum* ,
: "
". ,
, , , ,
, , .
. ,
.
"De caelo" ["
"]. , , ,
,
, ,
, , ,
,
.
, , :

, .
, "ens", :
,
, .
, , :
, :
, .
,
, ,
. :
"
" .
. ,
, ,
.
12


-
,
. .
, " ": "" ,
, , ,
. ,

, ,
. , ,
, ,
* (.).
53

, ,
,
, -
. , , .
, ,
,
,
, . ,
,
,
. , - " ",
,
, . , ,
-

,
, ,
. ,
,
,
. ,
: ,
.
,
: ,
, ,
, .
, ,
.
, ,

, ,
, .
, :
. ,
, .
, ,
, .
: .
, , influxus
pfysicus*, , , . ,
influxus
,
( )
.
,
, -
* (.).
54

causes occasionnelles harmoniae praestabilitae*,


spiiitus animales**,
***. influxus physicus
, , , , influxus

, .
"-" "nous voyons tout en Dieu"****: .
, ,
, .
, ,
, .
,

,

. , , , ,
, .
: ", - ;
";
: " ",
, ,
,
. ,
,
, ;
: " ,
, , , " (
).


. , ,
.
, , ,
, . ,
, .
, ,
- ,
,
, ,

.
* -... (.).
** (.).
*** , spiritus animales ,
("De naturae arcanis , dial. 49). , ,
("De anima brutorum", , 1680, p. 35 sq.). "De la vie et de
l'intelligence" [" "], II, p. 72) .
, (Eclog., lib. 1, cap. 52, 29),
.
****" " (.).
55

, ,

, a priori
. ,
, :
, . . , , ,
(
, ). ,
; ,
,

,
: , , ,
;
. , . 2, . 24, . 315 . (3- .,
. 357 .).
, , , ,
, "De
Xenophane". , . . ,

, :
, , , ,
, . . ,
, ; ,
, ,
, . ,
,
. ,
,
, ,
, ,
.
,
. ,

.
, , ,
, ,
, , , essentia*
- exsistentia**, . .
, ,
, ,
-
, .
entis
* (.).
(.).
56

perfectissimum*. substantia causa


sui ( contradictio in adjecto**; . ,
*** "",
. 7 ).
:

, . . - , ,

,
.
,
****.
,
: , ""
,
, ,
,
, -
, .
,
. ,
, - .
- ,

,
( ). ,
, ,
, ,
,
,
, ,
, , ,
,
,
! : "Cucullus non fadt
monachum "*****.

(extensio et
cogitatio) ,
,
, .
laetitiam******,
,
(.).
(,).
(.).
(.).
" *' (.).
, (.).
57

tristitiam* ,
: " ;
" (. 7, 3),
: , ,

; saute, Marquis! semper , nunquam !**
.

,
,
16- . "- "
. , ,

, , ,
(, . IV, . 26, ,
. 37, ). , ,
. 1 9 . , -, .
, . 26:
"Praeter homines nihil singulare in natura novimus, cuius mente gaudere et
quod nobis amicitia aut aliquo consuetudinis genere iungere possumus"***,

(Larra, pseudonym Figaro, im "Doncel", cap. 33): El que no ha tcnido
un perro, no sabe lo que es querer y scr querido****. To, ,
,
,
, .
, "Ethica"
, . ,
,
,
, ,
. ,
, , ,
, ,
, , , .
,
.
- ,
,
: ,
, ,
, . . . ,
* , (.).
** , ! , ! (.)
*** " , ,

- " (.).
****(, , "", . 33): "
, , " (.).

58

, , . . ,
.
: ,
, , - ,

("Opera", editio Erdmann, p. 124, 676) .
, ,

, ,
. , , (. .
, ,
, )

,
. .
:
, ,
. ,
, . ,
, ,

, ,
.
, , ,
:
(ibid., . 694). (. 124)
formas substantiates
, ,

- , .

, ,

, -
perceptio appetitus*. ,
, , , conditio
sine qua non** , ,
,
. ,

. ,
, "quas velut trans nebulam vidit"***.
, ,
;
, . . , * (.).
'* (.).
'* " " (.).

59

, -: , , ;
,
- .

, , "Systme nouveau de la nature"
' "] , "Journal des savants"
, "
" ., (Opera, p. 681695).
. 335340
" ,
" (, 1740).
,
,
,
.
,
, .
, -
,
, , . . ,
. , , ,

spiritus
animales, , -,
, , ,
. , ,
, ,
, simplex sigillum veri*.
:
. , . .
. ,
, ,
: , , ,
. .
,
;
, ,
.
, ,
, ,
, ,
,
,

: "
", . 550 . 2- . ( 3- ., . 658 .).
,
(.).

60

,
.
,
, . ,
,
, ;
, ,
,
, ,
.
, , drculus
vitiosus*. A ,
,
, ;
,
. "II
commence par douter de tout, et finit par tout croire**,
.
,
,
. ,
;
, ,

. , ,

. , , ,
,
, , . ., ,
, . . ,
,
, ,
"" (. I, . 4)
"De sensu" (. 6165).
,
.
. ,

, , ,
, ,
, ,
, ,
, -
. , ,
,
; , -
* (.).
**" , " (.).

61

. , , ,
,
. , , ,
, , , . .
, .
,
- ,
,
,
:
, -
?
, .
, ,
. , , .
,
, , ,
.
,
, en rsum ( )
("Delia fantasia", . 14 13)24.
. ,
,
, .

: per fas et nefas*,
,
. .
13


" "
(Works, vol. 6, p. 374,
), 80 : "Since'tis reasonable to doubt most
things, we schould most of all doubt tbat reason of ours: which would
demonstrate all things"**.
,
;
,
, ,
. -

* (.).
**" ,
,
" (.).
62

,
*.
,
; , ,
.
,
(), .
,
, ,
.
, ,
, .
,
. ,
, ,
, (
) . , ,
.

, a priori,
: ,
.
- ,
, , .

,
. , ,
,
, , ,
, . . , -,
- , ,
;
,
,
- ,
. , ,
, , .
. ; ,
, .

, ,
, . .
,
, . . a priori ,
* , "
", ,
.
63

,
,
; , ,
,


; , ,
,
, ,
,

. ,
, ,
, , ,
, . . , .
, , ,
, , a priori

, , , ,
, , ,
. , , ,
, , . .
.
-
, , , .
.
, ,

, .
toto gnre,
. , , ,
, , ,
,

,
, ,
.


, , .
"" ,
, .
, quod Algebrae vires
transcendit*, . . ,
, , ,
- , ,
- ,
: (.).
64

, ,
, .
, , ,
, , :
.
("Delia causa", dial. 4) ,
, [, ]
, , , :
, , ,
,
, -
, . ,

,
, ,
,
; ,
, ,
,
; , , ,
" ".
, ,

: . ,
, , " ",
" ".
, . .

,
,
. ""
"":
a priori , ,
; , a priori

, .
, ,

a priori. ,
,
. , , , ,
" " (. . )
*; "
", "" .
,
,

* " " .
3

., . 4

65

. , , ,
, ,
, ; ,
,
,
,
.
,
, ,
,
:
,

.
, , ,
. .
, ,
, . .
,
.
: .
,
subjective, , . . objective.
,
,
, . , ,
, ,
in hypothesi , , ,
, ,
, , ,
, , ,
. , ,
, ,

, . -
,
, .
, ,
; ,
, ,
, . . ,
, , ,
.
, ,
, ,

,
, ,
. .
66

, , ,
, ,
, ,
, , , ,
, ,
.
:
1) ;

;
2) , . .
;
3)
.
, , .
, ,
, .

,
,
,
, ,
. , , ;
. , ,
, . :
.
, . ,
. ,
, .
, , ,
, ,
.
,
, ,
, - ,
,
, ,
, , ,

,
.
: , ,
, ,
,
,
,
,
; , ,
, -
3*

67

, , ,
, , .


. :

;
.
, - .
, , , ,
, , , , . . (
) , . .
, ,
, :
,
, , , . :
,
, ,
, , . ,
, , ,
, ,
. , ,
,
, ,
. . ,
, , ,
, ;
,

. ,
, ,
*.
, , , ,
,
, . . , ,
,
,
, , , ,
,
. , "", . II,
. 16 2- . ( . 18, .).
,
, , ,
, . . ,

* ,
, , ,
, .
-
.
68

. .,
, .
, "
" (2- ., . 77) "
" (. 1, . 9 . 2, . 48; 3- ., . 1, . 10 . 2, . 52),

, , ,
, . .
, , ,
, in
abstracto;
. ,
,
, . . .
, , ,
, , ,
. . .
, , ,
, :
. , ,
, ,
, ,
, .
, , ,

.
, , ,
.
, .
, ,
,
,
, ( )
, ;

. ,
,
, , , , ,
, . ., , ,
, . ,
,
, . . , ,
,
, .
,
, , , ,
,
, ,
. . ,
69

, , ,
.
,

, ,
, . . , ,
.
,
.
, , ,
, ,
, ,
:

, - , . .,
, ,
,
,
, .
, ,
,
, , ,
, ,
.
, , , ,
, . . ,
, ,
. , , ,

. ,


: - . ,
,
, -
, ,
,
. ,
(
), , ,
-, ,
ad hominem, ad rem*. , ,
: .
,
, ,
. . .
,
*.: , (.).
70

a priori ,
, , -
;
.
, ,
, . . 25,
, ,
"" ( . 374381), "
" (. 2, . 205 .), ,
, , haec
potuisse did, et non potuisse refelli*.


.
, ,
, , ,
, ,
. , ,
,
, , :
, , ,
**.
,
, ,
, ,
; ,
, , . . ,
a priori. a priori
, . . ,
, ,
.
, a priori
, . .
. , . .
,
, a posteriori:
(, , )
,
. ,
,

, , ,
.

* : (.).
** : ,
a priori, , a posteriori;
,
, ,
.
71

,
,
, ,
, , ,
,
, , ,
, ,
,
. . :
- , , ,
- . , ,
a posteriori
a priori,
, , ,
, , , ;
, , , ,
:
, .
. ,
, :
, ,
,
, , ,
, . . , .
,
,
,
. ,
,
, , ,
. , , ,
, ,
, a priori
. ,
,
.
,
, : ,
, ,
, . .
a priori
,
- .

: ,
,
, (), ,
, ,
,
72

, ,
,
, ,
.
2-
( 21). , ,
,
,
; ,


, ,
,
.
, ,
a priori , . .
, , ,
, , ,
, , ,
. ,

,
.
,

, .
, ,
,
.

, ,
,
, . .
.
,
,
,
- . ,
, , ,
, - ,
, , ,
, .
- ,
, ,

,
.
( )
, 73


,
,
;
,
, . . .
,
, , ,
,
,
, , ,
, . .
. , , ,
,
;
, ,
,
, . .
. , ,
, .
,
,
, , , , argumenta ad hominen,
argumenta ad rem; .
.
, ,
, ,
, , - ,
- , . .
.

,
, , , ,
:
,
,
;
, . ., ,
. ,
, , , :

, . :
,

, ,
, , ,
.

74

- , , ,
,

.
, ,

: " "
1808 . , ,
, . ,
,
1852 ., " "
(1847),
.
, ,
; , ,
,
, . ,
,
, ,
. ,


, ;
. -

, ,
,
, *.

,

, , -, ,
,

,
,
**. ,
,
.
,
.
, , 30
*
,
, "
'1 :
, ,
, ,
.
**. " *'.

75

, ,
,
, , -
30
?

, , - ?
, : "Cada uno cuenta de la feria,
como le va en ella"*. , 26,
. , , ,
,
, , . ,
. ( , . 239)
, " ":
, , .
, **, "Il n'y
a que l'esprit qui sente l'esprit"***.

, , ,
,
, ,
.
! ,

,
,
, ,
?

, ,
,
, , ,
,
, , ,
,
nolentes volentes !

, , ,
,
,
:
, .

- , , ,
, * , ,
(.).
** " , "27 (.).
*** ' " 2 (.).
76

, ,
*. , ,
: , ,
,

.
,
,
.
: ,
,
,
,
. 361 . " ".

, , :
,
, ,
,
; :
(. 363) ,
, ,
. ,

.
1. ,
, a priori ,
- ; ,
, ,
, - ,
. ,
, :
;
, ,
, a priori. ,
, , ,
, , ,
- : , , . . ,
, * , .

, , , ,
, ; ,
,
, " "
(crdite posteri!)
. , ,
, -
,
.
77

, .

, ,
" ", . 183
.
, ,
, , .

, ,
, -
, -
,
. ,
,
. ,
, ,
, , , .
, ,
:
, -
. ,

, . ,
,
. ,
,
.
, .
, ,
.
2. , , , ,
, .

, ,
, , ,
( .
, 2- ., 18, " ", . 1,
4, . 10, 531, 3- . . 1012 560).
, . .
,
,
, , , ,
, ,
, , , .
, , , ,
,
, , ,
. . , , -
, -

78

:
, .
, ,
,
, .

, ,
,
, -
,
,
.
( toto gnre )
(
), , a priori
,
.

,
.
, (),
,
, ,
,
,
,
, , , a priori
, ,
, ,
,
,
, a priori
, .
(
) .
,
,

, , , ,
, , , ,
a priori a posteriori,

; ,
,
,
:
.
,
. , , -

79

- ,
.

,
- ,
. ,
,
, .
,
, ,
, ,
. ,
, , :
,
,

- .
. , ,
, ,

, . . .
m ,
,
.
,
, ,
,
, ,
.
,
. a priori , , :
, , ,
-
, .
-
? ( petitio prinpii*,
.) :
,
, ,
-,
, , ,
, . . ,
. - ,
, , - :
,
. ,
: " ?"
* (.).
80

,
, ,
, ,
,
- .
, -
.

, , ,

. ,
,
- ,
, ,
. ,
,
: ,
, ,
. , ,
, ,
. ,
,
- ,
, ,
,
,
. ,
(point d'attache),
-
- .
, , -
, .
, , ,
, , ,
: ,
, -
, ,
. ,
, ,
.

, , ,
, .
, ,
,
.
""
:
, ,

81

; ,
, ,
.
, ,
,
, ,
.
, ,
:
, -
,
. A priori
,
,
, ,
. ,
, ,
, :
? ,
,
. ,

, ,
.
: -
, ,
? .
" "
. ,
, , ,
a priori ,
, ,
, .

, .
, , :
, .
: ,
, - ,
, . . ,
, . ,
,
. .

. ,
,
.

. : , 82

. ,
,
: , .
, , , , ,
:
, , ,
. , ,
,

,
. ; ,
,
,
, , ,
.
, quasi-
.
,
, , ,
. , ,
, . . .
, ,
, -
, . . ,
. , ,
,
. ,
,
(), .

, ,
.

-.
: " - ,
"29,
, , .
. ,
,

. , , ,
- ,
, . ,
:
,
,
, in infinitum*.
* (.).

83

.
, ,
, .
,
, .
, :
,
. ,

)
,
*.
, , -,

, , ,
.
, .
,
,
,
. ,
, ,
; ,
.

,
, ,
, , . .
, ,
,
,
; ,
, .
*
, :
;
,
;
. ,
. .
, , ,
,
, , ,
,
.
.

, ,
. , ,
, ,
.
84

, ,
, ,
, , ,
,
, . . , , ,
,
, . .
. . "
", . 4362 ( 2- . . 3554)
" ", , . 2, . 26,
.
, ,
, , ,
,
. ,
,
,
,
. ,
. ,
"", "",
terminus mdius*, ,
, ,
.
: ,
,
, .
. , -, ,

.
2- "
" ( 7), .
,
, - .
, ,
,
. ,
,
,

,
, , .
.
,
. - ,
,
* (.).
85

: . ,
, regressum in infinitum*
- ,
. ,
-
, . .
. , , ,
" ",
- , , . .
,
, , ,
,
. ,
, . . ,
,
: ,
, , . ,
, ,
, : " " "**
(Analyt. post., II, 7). ,
,
, , ,
,
causa sui30, . . "quae per se est et per se concipitur
quamobrcm nulla alia re eget ad existendum***.
honoris causa****, ,
. tour de
passe-passe*****,
, ,

,
.

( 2- 7 8).

,
, -
, ,
,
" "
, , exercitium logicum******.

* (.).
** " (.).
*** " ,
- " (.).
****: (.).
, (.).
****** (.).
86


, ,
, ,
, ,
, -
- .
, ,


, ;
, ,
, ,
,
.
,
,
,

, .
, , ,
,
,
: ,
, granum salis*
.
, ,
,
,
. ,
,
.

,
.
,
,
, , :
.
,
( , )
, - ,
. , ,
, ,

. , ,
,
, * , (.).
87


?
,
: .
, , ,
, ,
,
, ""*,
,
(vernommen),
(Vernunft)!
( 2- . 34),
" ", . 148154 ( 2- .,
. 146151), , " ",
. 584585 ( 3- ., . 617618). , ,
, , ,
! , ,
, . . ,
, ,
. , ,
. "absolutum" [""],
, in mice
, , , ,
,
:
examen rigorosam**
2-
, . 36 .,
" ", . 544 ( 3- ., . 574).
, 50 ,
incognito
,
:
.
,
-
,
, ,
. , , "
"; .
, , ,
* ,
, : ,

, ,
; : ,
,
, ,
.
** (.).
88

.
,
"", ,
. - natura naturans (
) ,
, , ,
, , ,
- , ,
. natura
naturans . , ,
,
natura naturans
,
. natura naturata ,
natura naturans .
, ,
,
,
natura naturata, natura naturans. , ,

,
natura naturans,
, .
, natura naturans, ,
, a natura naturata, ,
. ,
natura naturans natura naturata
, (
) ,
, , ,
. . , ,
,
.
, , ,
.

, , ,
, affirmanti incumbit probatio*; ius
primi occupantes** ,
.
, ,
. - ,
, .
, , . . ,
, :
"".
* , (.).
* (.).
89

, , , contradictio
in adjecto, , ,
, . ,
, , . . ,
, ,
,

,
, .
,
, , ,
,

, ,
ide fixe. , ,
,
,
- , , , ;
( "
") .
,
,

, .
,
;
,
370 ,
, ,
, :
,
ex professo*, **.
(.).
** ", () ,
, ,
, ,
" (Francis
Buchanan. "On the religion of the Burmas*', "Asiatic Researches", vol. 6, p. 268).
,
, vol. 15, . 148), ,
, ,
, , .
. . "
" (, 1824,
. 180) : " , ,
,
. ,
. " . .
"" ,
? 2 ,
, , , / ,
? 90

,
,
,
, , , ,
: , ,
, ,
, ,
, .
" ": , . .
. ,
. ,
;
100
, . ,
, , ,
:

, ,
, ,
*.
-, ,
,
, : "

"31. , , - !
, ,
, .
, ,
, ,
. ,
. ,

? .
, ()
,
,
, , , ,
,
, ,
,
, .
,
, ,
: "An mquiry into the proper mode of rendering the word God in translating the
Sacred Scriptures into the Chinese longuage". , 1848. ( ,
""
.)
* -
, , .
91

, , ,
, ,
, , ,
. ,
,
, ,
,
,
, , ,
, .
, ,

. ,
: . ,
()
, , :
, .
, ,
,
. , . . ,
, ,
: ,
, .
,
; , ,
,
, . ,
, ,
, , , ,
. ,
, ,
,
. , ,
,
, ,
. , -,
,
; , ,
,
.
.
.


,
, ,
, (Sanchoniathonis
"Fragmenta", ed. . .42).
,
92

, . ,

,
,
.


. , (IV, 152),

,
, . . ,
,
. ,
, , ,

,
, ,
,
genio loci, (.: .
. , ,
1850 . , 1852, . 162). ,
,
, , .
, ,
, ,
,
: ,
,
,
, .
,
: " ,
,
,
, , , ;
,
.
, ,
,
, - ,

. ,
, " (Essays and treatises on
several subjects. London, 1777, vol. 2, p. 429). : "
,

, , , ,
,
. ,
93

,
- , ,
, ?
, ,
,
.
,
,
. ,
, ,
" ( , . 432).
, ,
,
, ,
,
.
, ,
, affirmanti incumbit probation ,
.
, , ,
,
, .
, , .
1. ,
;
, ,
, ,
, ,
, , ,
,
, .
, -
.
2. ,
,
; .
,
.
- ,
.
,
.

: a parte ante** a parte post***,
.
(.).
'* (.).
(.).
94

: ,
, ,
;
,
, , ,
. , , ,
. ,
, ,

, ;
, , ,
, .
: ,
;
, , : .
;
, ,
, ,
, .
, , ,
.
,
.
, existentia essentia ,
, . : "Un
tre, qui a tout reu, ne peut agir que par ce qui lui a t donn; et toute la
puissanse divine, qui est infinie, ne saurait le rendre indpendant"* ("Discours
sur la libert" "CEures compltes" Paris, 1823, tom 2, p. 331). ,
,
, , :
, .
, , , , ,
, . , ,
, ,
,
, .
,
, . , , ,
" ".
,
, , liberum arbitrium
indifferentiae ,

, , ,
, .
* ", ,
, , ,
, " (.).
95

-
, : !
, - , . .
, ,
existentia essentia, . .
, -, ,
- , , , ,
. , ,
, , ,
- , ,
fable convenue*, ;
.
- , in terram
prona et ventri obedientia**! , , ,
, , ,
, (. . ),
,
. , existentia,
, , , essentia,
, , , ,
. , essentia, . . , , ,
, ,
,
. ,
, , , existentia
essentia, in abstracto,
, . ( . "
", 20.) ,
, .
, . .
,
; , ,
: ,
existentia essentia,
,
. ,
, operari
esse; a .
a priori,
,

, , , ,
, ,

,
* (.).
** , ,
(., .).
96

, , 1600 ,
, ,

,

, , , ,
, " ".
,
, , ,
, ,
(terminus ad hoc*) .
, ,
, , , ,
, , :

, ,

, .
. , , ,
, ,
,
, , - .
3. , ,
. , - ,
. , ,
, ,
.
, ,
. a parte post a parte
ante . , , ,
, (.: Aristoteles. De caelo, I, cap.
12, p. 281283; Priestley. On matter and spirit [vol. I], p. 234). ,
, , 30 60
, , -
; : ,
, ,
, . ,
,
, , ,
, , ,
:
" omnes creaturae in totum ego sum, et praeter me aliud ens non est"**.
, , .
, , ,
, .
* (.).
** " ,
" (.).
4

., . 4

97

, ,
. ,

, , , ,
,
,
, ,
, . , ,
, ,
-, ,
, *.
* ,
,
, .
, , ,
; , ,
. ,
,
: '
[",
" ] (. 34, 28)
. ,
, -
.
, , ,
, , .
, , ,
, , ,
,
, (34, 7) (14, 18).
.
3, 6), ,
" " ]
.
(. 5, 16 33),
, , . ,
,
. , (3, 19 20),
. (12, 2)
, , ( . 1, 4).
(2, 7), ,
.
, ( ,
), , , ,
- . , , ,
, , . .
"Svenska siare och skalder" "Blttern fr
litterarische Unterhaltung" 25 1843 .
post letum [ ] , ; :

Sunt aliquid manes, letum non omnia finit:


Luridaque evictos efrugit umbra rogos.
[ , :

]
Propertius. "Elegiae", 4, 7.

98

, , ,
, - ,
, ,
, ,
. ,
.
, ,
,
.
-, , (
), ,
,
.
, , , ,
, .
, . ,
, ,
, ,
( ).

, , ,
,
. , ,
, ;
, , :

, , , ,
:
, . ,
. ,
,
[ .], , , ,
-,
, , , , .

[ .],
, . ,
, , .
- .

, ,
,
. " "
, ,
.
,
. (" ,
") [" , " ] (.
31, 33 ). ,

, . ,

: ,
.
4*

99

* . . ,
,
, ,
, !
, , ,
, , ,
, . .
. , ,
: ** (
, , ,
.) .
,

; , ,
, "
". ,
, (.: Praeparat. evangel., . II, . 10),
: ,
,
. , ,
(
),
-. : -

-, ,
, , , ""
Domeneddio,
(.,
., XIV, 70; XXXI, 92)33. ,
,
, , . . ,
.
, 1846 .
;
"L'Institut, journal des socits savantes"
(. 2, 1847 .). : "
, ,
, ,
, , .
.
, .
, ,
, , ,
: , ,
, ,
* (.).
**" " (.).
100

.
, ,
,
".
,
, , -, , ,
, , -
.
, , ,
; , ,
. ,
, .
14



, , - ,

, :
.
,
, : "
6 simplex sigillum veri"*.
, ,
, , , ,
, , ,
. , ,
(
) :
, - ,
, .
',
,
, ,
locus mundi, .

, .

, , ,
- , ,
, , ,
.

" , "34 (., .).
101

y Xp. ; , ,
,
.
,
, , - ,

: , ,
, ,
,
, . .
, , .

,
: ,
,
, ,
. , ,
- ,
, , ,
. ,
, ,
; , , ,
,
,
, - .
,
,
:
, . ,
, .
, ,
,
, .
,
- ,
, ,
, ;
,
,
, , ,
,
. (,
) ,
.
,
, .
,

. -
102

, ,
,
, : ,
, . ,
,
. ,
,
, , .

. , - , ,
; .
; , ,
, ,
. ,
,
.
;
.
.
, ,
, . . ,
: ,
, ,
, , .
,

, - : "
"35; .
, ,
,
;
, ,
, :
" ",
,
. ,
, ,
,
,
.
,
, , ,
, :
.
, . ,
,
,
,
. -
103


, ,
, totidem verbis*,
, totidem litteris**,
, ,
, , ,
,
, , , ,
. : "Pereant,
qui ante nos nostra dixerunt"***.
,
, , ,
(Strom. II, . 17):

****. (.: Sanctorum Patrum Opera polemica, . 5, ,
1779: dementis Alex. Opera, . 2, . 304); : "
, , " ("", . III, . 57),
: "
; , ,
, ,
" (. III, . 9, .). :
" ,
...
. - ,
, , , ,
, " (" ", IV, 7).

, , ,
: ,

, - .
: ", , ,
,
.
, , ,
;
; , , ,
- ,
, " (
, IV, 1).
, ,
,
, , ,
- ,
* (.).
** (.)
*** " , " (.).
", ,
*'.
104

, , ,
,
: "
,
"36. :
,
, ,
, ,
, , .
, ,
, , .
,
, .
, ,
,

,
.

; ,
.
: , ,
,
, . -
, , ,
,
. , , , ,
,
, - ,
, . . ,
. , ,
,
- ,
, ,
, . ,
, ,
, ,
,
, ,
,
. -
, ,
37 ,
,
. ,
, ,
; ,
.
105


,
*
, .
Platon. "Res ", 7.

, ,
.
, ,
.
,
. , , ,
,
, , , .
,
:
. ,
,
,
, .
,
.
,
,
,

.
,
,
, , ,
, :


. , ,
, : ,
" " " ",
" ",
, , . : improbant
secus docentes**.
,
* " ,
, :
,
" (. "", 7)1 (.).
**, , (.).

106

.
,
, , ,
. ,
, cum grano salis*.
, ,
:
. -,
, , , ,
,
, .
, "
"
, 1840 .: " -
, , ,
, - ". ,
,
, ,
. , ,
.
, , ,
,
, ,

,

, . ,
, , ,
,

,
.
- , ,
, , ,

. ,
,
- ,
,
. ,
,
, ,

. ,
,
, ,
,
: (.).
107

. ,
,
*. , . 17, . 162 (3-
., . 179) ,
, .
, ,
, , ,
, , . ,

: ,
. :
, ""
,
,
" ".
,
, ,
:
: "
". 1853 . -
, ius legendi** ,
. , : " , ,
". ,
, ,
, , 40
,
. ,
, .
,
, , ,
:
, ,
.
[. 3.]

,
- , ,
* ,
, ,
.
,
.
: " , ?** ,
, , :
, .
, : , ,
.
.
** (.).
108

,
,
, 1800
.
, "
", ,
;
, . . ,
, ..!

, ;
, , , ,
, , , , -,
, , , I
V: "
", . ,
, ,
- ,
.
,

.
, , ,
: , .
- , ,
, :
, , .
,
-
. ,
,
, , ,
. ,
. ,

, ,
, , ,
,
.

, ,
, ,
,
. , "De verae philosophiae erga
religionem pietate"*

. ,
* " " (.).

109

, ;
, , -
. , ,


, :
,
,
,
, -,
. ,
, , ,
,
. , ,
, , ,

.
-
,
. - ,
,
, *,
,
, ,
,
, ? ,
! , 20
, -
; ,
,
, ;
, ;
,
, , " ",
,
, , "
" -.
,

,
, ,
,
. ,
,
bestia trionfante** *. " ", 2- ., . 572 (3- ., .
603).
** 3 (.).
110

, , ,
, "
" , ,
, - ,
,
? ,
, ,
, ,
.
, .
, ,
. , :

. ,
. "", . . ,
, .
Gaudeamus igitur!*
.
.
" " (. 3, 1856).
,
, ,
... , 4,
,
:
,
,
" !"**.
- ,
:



, ,
,
;
, ;
,
,
;
,
, ,
,
. ,
,
* ! (.)
**" !"3 (.)
111

: , . ,
,
, .
, ,
, ,
, .
, , , ,

, ,
.
.

: ,
, . . , ,
,
,
, , ,
, -
, ,
. ,
, .
: " ,
"6 .

.
" ",
.
,
, , ,
, , ,
,
- , , ,

, ultimus finis bonorum?* ,
. .

, ,
,
.
, , ,
,
.
, ,
,
, .
,
, , ,
* (.).

112

, sensu proprio*. ,

, , ,
, ,
sensu proprio.

, nervis alienis mobile?**
, ,
, , , ,
? ,
, ,
,

,
,

, "primum vivere, deinde
philosophari"***. ,
, , . .
,
.
, ;
, , , ,
, ,
, :
,
. ,
, - ,
, ,
, ,
, :
,
. , ,
, , ,

! , ,
, . .
.
-
. ad normam
conventionis**** ,
,
.

* (.).
** [-] (.).
***** , " (.).
* (.).

,
,
. .
, ,
, ,
,

, , , . D
meliora!* ,
.
,
. , ,
norma conventionis, ,

,
; ,
, ,
,
, , , .
,
non avenue**,
,
, ;
, ,
(silentium, quod livor indixerit***; ep. 79)7;

, , , ,
, ,
, , :
, ,
, ,
; , ,
.
, - inauditum nefas****,
,
, ,
, , , ,
, , -, ,
-. ,
;
, ,
, ,
, , .
,
.
* ! (.)
** (.).
'**, (.).
'** (.).
114

, , ,
. ,
.
.
, ,
, :
, ,
,
.

. ,

; ,

, .
, , ,
, .
, coram populo*
.
, . .
, ,
,

. ,
, , ,
,
: ,
.
. exceptio, quae firmat
regulam**, , , ,
, ,
, , ,
,
,
(. " " , . 148).
,
, ,
, , , ,
. ,
, , ,
, ,
, ,
, ,
"
". , , (.).
, (.).
115

, , ,
, , ,
, ,
.
, ,
, , ,
,
, ,
, , ,
. :
" , , ,
, , ; ,
, ,
, " (Eth. Nie. X, 7)8.
, , ,
, ,
, , , , .
, ,
, , :
, .
:
. ,
, ,
: "Alten vivas oportet, si vis tibi vivere"* (. 48),
: 'Tibi cogites oportet,
si omnibus cogitasse volueris"**. ,
, , ,
.

, ,
, ,
. , , ,
- ,
;
. ,
, ,
,
,
. . ,
, ,
.
, ,
, ,
, , ,
, , ,
* " , "9 (.).
** " , " (.).
116

,
? ,
, :
, , . ,
, ,
,
, ,
, ,
. , ,
,
, ,


, , , , ,
, ,
,
.
,
,
; ,
"".

, .
, ,
, , .
(. 2, . 17, . 162; 3- . . 179) ,
,
.
, : " ,
, ,
, , ,
, ,
, ,
,
". , ,
"" (. 1, . 57), : "
"* (Memorabilia, I, 6, 17).
(Lex I, 4. Dig. de extraord. cognit., lib., 13):
"An et philosophi professorum numro sint? Et non putem, non quia non
religjosa res est, sed quia hoc primum profiteri eos oportet mercenariam
operant spernere"**.
,
: (. I, . 13),

* ', ,
" (.).
" ! ,
, , ,
" (.).
117

sapientiam cauponari*, 51-


: "Reprehendunt te quidam, quod pecuniam ab imperatore
acceperis; quod absonum non esset, nisi videreris philosophiae mercedem
accepisse et toties et tarn magnam et ab illo, qui te philosophum esse
putabat"**. , 42- ,
, ,
, 11. "Si quis
Apollonio pecunias dederit et qui dat dignus iudicatus fuerit ab eo, si opus
habuerit, accipiet. Philosophiae ver mercedem. ne si indigeat quidem,
accipiet"***.
,
, ,
; , ,
,
.
, ,
.
,
, ,
, , ,
, . . ,
. , ,
,
. , ,
, :
, ,
, .
, . . ,
, , ,
, , .
,
.
,
.

: , ,
. ,
,
. ,
, ,
,
, ,
(.).
** " , ;
, ,
, , (.).
***" -
, 12 .
" (.).

118

,
,
. *. ,
,
. ,

.
, -
, , , . .,
,
, ,
"" ad normam
conventionis. , ,
,
,
. , ,
, ,
.

, . , ,
,
, - ,
? , ,
, ,
?
- :
. ,
, ,
, ,
,
, . .

:
, , , , ,
,
, , ,
- , , .
,
,
.
,
, ,
, , ,

,
,

* , (.).

119

, , ,

, ,
7 ,
:
, ,
.
,
, ,
. , , , ,
, ,
, , 200 . ,
,
(Seneca, . 79).
.
, ,
50- ,
. ,
60 .
, , :
,

,

,
, ,
, ,

, , ,

. , , ,
" " " ", " ", , ,
,
, ,
. ,
;
,


,
.
,
, nihil oflidosius, quam cum mutuum muH scabunt*.
,
,
* , ,
13 (.).
120

, ,
, .
, , ,

. ,
,
, , :

. :
,
: " , ",
, , ,
.
-
,
! -,

,
,
, "
" " " . .
:
.
, , .
,
; ,
, .
, ,
,
,
.
, ,
: , , ,
, ,
- .
- ,
, ;

,
, . ,
, ,
. :
, .
,
:
, , ,
. ,
,
,
121

,
.
, , , ,
,

, , , -,
,
: ,

,
,
. , :
Pour nous, messieurs, nous avons habitude
De rdiger au long, de point en point,
Ce qu'on pensa, mais nous ne pensons point.
Voltaire*
, , ,
, :
, .
, , -
, , ,
. ,
, ,
, , ,
,

.
.

,
: , , ,
,
, ,
, : "lacet omnis virtus, fama nisi late
patet" (v. 266)**. -
, ; ,
, ;
, ,
. ,
,
. ,
* , ,
, ,
, , .
(.).
** " ,
" (.).
122

,
-, ,
, , , : ,
,
, - ,
, ,
,
, , .
, , ,
, , ,
-, papan viento, . . . ,
, ,
,
.
, . . : ,
, , ,
, ;
, ,
, . . .
. ,
, ,
.
,
, ,
,
, , ,
, , ,
, , , ( ,
),
; , ,
*,
, ,
,
.

, , - ,

.
, :
Omnia enim stotidi magis admirantur amantque,
Inversis quae sub verbis latitantia cernunt.
Lucretius, I, 64]**

* (.).
**
, .
, I, 641 (.).

123

,
, ,
, .
,
: " ,
, ?" , : "
!" ,
, ,
, , ,
, .
,
- ,
, : "It is like gcrman metaphysics"*,
: "C'est clair comme la bouteille
l'encre"**.
, , ,
, ,
,
: ,
, .
,
:
, .

: ,
, ,
, . , ,
50 ,

.
,
: , - ,
, .
-
, , ,
, , :
,
, ,
;
.
, -
, , ,
;
, ,
,
, , .
*" ** (,),
" , ** (.).
124

15 ,
, , ,
, , ,
.

,
,
,
, , ,
, , , , . .,
,
, ,
:
,
.
,
, ,
,
, . :
, ,
,
.
,

,
.
. , , , ,
, , ,
, ,
? ! : "Tantum quisque laudat, quantum se posse
sperat imitari"*. "
, - !"
,
, .
, .
,
,
: ,

, .
, ,
, ,
,
. ,
.
.
" , "1
(.).
125

!

.
, , ,
,
,
? ,
, ,
, ,

,

,
,
.
,
, ,
,
.
, , ,
! ,
, ,
,

, , -
,
-,

, ,
,
, ,
,
. -
' ,
,
,
, .

?

, ,
?
, ,
,
, , ?
, ,
, ,
?
, ,
126


,
, , ,
! ,
, ,
.
,
,

: !
. ,
, :
,
;
,
. ,

: ,
. , ,
, in succum et sanguincm*.
:
,
, . .
.
,
,
, ,

. , ,
, .
,
, , ,
,
,
"" ,
,
,
, summus
philosophus**. ,
,
; ,
, ,
,
, .
, , , * (.).
** (.).
127

, ,
. ,
;
,
,
, .
,
,
; ,
,
,

, ,
, , , , .
,
,

. , , ,
- , ,
, ,
,
,
, , ,
,
,
, : ,
, . ,

,
, . . ,
, ,
, ,
, , .
. , ?
, , ,

. , ,
: ,
, , , .
,
, , ,
-

: , ,
, , ,
. ,
-
. ,
,
128

, ,
, , - .
, ,
,
, 2000
. ,
,
, ,
termini techniri*
, . ,
(
, ,
"")

; , ,
, " "
.
, , ,
, ,
!
. ,

-
. , , ,
. ,
,
, ,
.
, , ,
,
' "
,
. , , , "
", "
"
. , ,
, ,

, , ,
,
,
,
.
,
. ,
,
* (.).
5

., . 4

129

, .
, ,
, - ,
.
,
- . , ,
, , ,
.
?
. ,
" " (sic):
,
, . ,
, !

. ,
, , :
, .
. , " ", "
", " ",
.
, " " ,
, , ,
.
,
, ,
, .
,
- , ,
,
- ,
, ,
. , ,

, ,
, -
, "", ,
, " ",
, .
,

"", ,
, , ,
, :
"? ? ?
,
, ? ,
?"
.
130


" ", ,
, ,
,
, ,
,
, ,
. , , "",
,
. ,

.
, ,
; - ,
.
: -,
,
, ;
, , .
. , ,
, , ,
,
. , , ,
,
,
, , ,
.
,
,
, ,
.
, ,
, ,
, , ,

, 30 . ,
!
, . ,
, ,
, ,
.
, ,
. , ,
,
,
,
, , , -
, - ,
:
5*

131

. , ,
, , ,
,
, ,
,
. ,
, "Jetztzeit":
Jetztzeit, . . , ""
.
"Jetztzeit" ,
.
" " (Zopfzeit). ,
;
.
, ,
.
,
, , ,
,
,
,
,
. - ,
, ,

,
, :
, - ,
, . , 11
-
, ,
, ,
, HaBCpHQe,
. ,
-
, -
:
,
, ,
,
,
, , ,
, ,
, ,
. , ,
,
, .
,
, 132

, contradicuonibus in adjecto, ,
,

,
.
, ,
,
- "
".
, , . ,
, ,
, .
.
, , ,
,
, , . .

, , ,
, ,
, , - , ,

,
.
,
, :
,
, ,
,
, ,

.
. . . !

, , , ,
,
, :
(mas) .

,
, in abstracto,
. ,
,
(barba). ,
,
Jetztzeit*.
* , , : , , -
;
,
,
133

,
:
. , ,
.

. ,
, . ,
.
,
, ;
, .
, ,
, . . , ,
, ;
,
,
.
, ,
,
. , ,
:
,
,
,
. ,
,
.
: ,
,
, . ,
, ,
.
, :
.
.
,
, .
,
, .
,
: -
, !
. 200 ,
, , . ,
, ,
, ,
. .
. , ,
, ,
,
.
134

,

, ,
- .
:
.
,
, , ,
, " ",
, , ,
, , ,
. , ,
: , 300

. , ,
,
diurna noctumaque manu*, a
, , , ,
, .

:
. " "
. " !"18
, proh pudor!**
!
, , . " ?
?"19 ,
. , !
,
,
. , , , ,
,

,
, , , ,
, , ,

, ,
" "20.
,
, ,
,
,
;
,
, ,
, (.).
* ! (.)

135

,

,
.
, ,
, ,
, ,

; , rmora*
. ,
, . ,
. - , .
, , ,
, .
,
, -
,
.
, . . ,
, , ,
, , ,
,
.
, ,
, ,
50 .
,
,
, .
, ,
, , ,

, , .
,
, - ,
,
.
,
,
,
, , ,
,
. ,
, .
, , , , ,
,
, * , (.)
136

: , "".
,
- ,
.
,

.
,
. , , ,
, " " ,
?
, (, . 234, 235 4- .)

.
,
,
,
, . .

,
,
,

, ,
,
:
, ,
, ,
, ,
.
,
, ,
, , ,
,
"tradere"*
, ,
, . ,
, ,
,
,
.
,
, ,
,
. - ,

sophia, , ,
* (.).
137

, .
, ,
, ,
,
,
( contradictio in adjecto,

)
!*

, ,
, , ; ,

, ,
, .
, ,
- , ,
, ,
, ,
,
,
,
, , ,
, ,
.
,
?
, ,
? ,
, ,

?
, ,
" " ? ,

,
,
,
.
,
- , *" !" ~
-; : "
! !
, ! !
, ,
!" !
,
; , !
138

? , ,

,
? ( )
21, ,
, ,
.
,
,
, , , , ,
?

,
, , , . .
, ,
,
.
, ,
, , ,
,
.
.
, , ,
,
,
*, ,
,

.
? ,
, ,
- ,
,
,
? ( conditio
optima est ultimi**, Seneca, ep.7922)
, ,
, ,
, , ,

, ,
:
comme non avenue***,
, , , ,
* , ,
, . . "
", . 80 146.
** (.).
***: (.).
139

, .
, , .
, , .
, ; ,
, .
" ;
, ,
;
, ,
, " (Opere di Giordano Bruno, 1830, vol. 2, p.
83). , ,
? ,
,
.
? , ,
?
. , ,
, ,
, 60

. -
,
, ,
, ,
,

. ,
, : " ,
,
, , ... ,
,
, - ,
,
- "
(" ", 1- ., . 592; 5- ., . 620).
,
:
, , ;
" " contradictio in adjecto, .
. , , , ,

. , , ,

,
, ,
, , "" ,
. , 140

, ,
,
:
50 ,
, ,
,
, ,
, ,
.
,
, , ,
, : ,
,
, , , . ,
,
,
,
,
, ,
.


:
. , ,
,
; , ,
, , ,
- :
, .
- ,
, , ,
, , ,
- , ,
. , ,
,
. , ,
: . ,
40

, "" "":
- ,
.
, ,
,
: , , ,
, , ,
,
, - .
141

" ",
, , ,
- 23. ,
: , ,
,
, -,
*.


, :
, . ,
, ,
, ,
,
: , . , ,
,
,
, ( , ):
, , 35 ,
, , ,

, , , ,
. , , ,
, ,
;
,
,
,
. ,
,
. , , "
" ,
ancilla theologiae**
.
,
, , ,
, ,
Domenichini***.

, , . : "Hoc volo, hoc iubeo,
* ,
, , , ,
, , .
, :
,
, ,
, de rigueur [ .]
.
** (.).
*** (.).
142

stat pro ratione voluntas"*; ,


; ,
: in majorem Dei gloriam** .
, VIII, defensor fdei***
. ,

, ,

,
,
. - ,
,
, , ,
,
,
, ,

, 15 1844 . :
"Quid statuendum de sensu Dei, qui didtur, menti humanae indito"****
. . "" , ,
,
, . ,
, ,
, , ,
, ,
" ", -
. -
, - , ,
, . ,
, ,
, ,
,
, ,
, ,
, (
), ,
. , ,
,
, :

, , , ,
.
, contradictio in adjecto,
.
*" , , "24 (.).
** (.).
*** (.).
**** " ,
, "25 (.).
143

, ,
,
. ,
, , ,
; , , ,
, , ,
, . . ,
: !
! ! ,
, , ,
; ,
, , ,
, :
.
,
" ", ,
, , ,
. ,
- ,
- , ;
, ,
, ,
, . .
, ,
,
,
.
,
, ,
,
. , ,
: .
, ,
, ,
.
,
, ,
, ,
,
. , ,
, ,
, ,
,

,
.
, ,
,
:
144

. . ,
, ,
,
,
, ,
,
. , ,
, :

, ,
, :
. , , ? ,
, " "26. ,
,
, ,
: ,
,
.
, ,
, , petitionum principii,
, , , , ,
,
, ,
, ,
.

,
" ",
, , ,
,
, ;
- -
, .
,
rmora*
. ,
- ,
,
,
: ,
fable convenue, .
,
,
, .

, , , ,
* , (.).
145


. ,
, ,
, , ,

"": , , ,

*. ,
, , .
,
,
.
,
? , ,
,
?
- ,
" " ,
, ,
?
, . "
" - , ,
, -
, .
,
,
. - ,
!
,
,
, ,

, ,
, .
, ,
, . .
, ,
;
,
. ,
. ,
, , ,
,
.
,

, , - + (.).

146

,
.
.
, .
, ,
,
,
:
,
. ! ,
,
,

,
, *. ,
, - .
,
.
'
, * **

:
,
, of ***.
Theognis

"" , ,
, .
, , ,
, :
: "Liberty is a more invigorating cordial than Tokay"****.
,
, ,
, ,
. , ,
,

, , nervis alienis mobile lignum*****.

, ,
* (.).
**
- ,
27 (.).
*** , , ,
, : 21 (.).
**** " ,
"29 (.).
***** , [. . ] (.).
147

,
,
, ,
.
,

? :
.
, :
,
. ,
,
. : ",
,
, ,
;
, :
". ,
, :
,
.
, .
, , ,

, , , ,
, , ,
, -
!
, , ,
,
,

, succincte*
,


.

,

.

,
,
,
,
. ,
: (.).
148


,
, ,
,
;
,
,
,
a prion, ,
, , ,
,
. !
,
,
, , ,
,
: "Natura il fece, poi nippe lo stampa"*, ,
, , " ",
, ,
,

, ,
, ,
,
! , , , "
" ,
.
, ,
, , ,

, ,
, ,
, "" ,
, ,
, .
: ,
. -
, ,
. ,
, ,
-
:
" ".

* " "30 (.).




did) ,
.
Plotinos. Enneades 4, lib. 4, cap. 35*

,
- , ,

.
, ,
.
;
, , , ,

. ,
, ,
- , , .
-
, ,
,
;
, .


, ,

-
. , ,
,
, , .
,
, , , , ,
,

.
, ,
,
; : tunc bene navigavi, cum
* , . . "
", 4, . 4, . 35* (., .).

150

naufragjum feci*,
,
. -
" ",
, , ,
, ,
, , ,
, , .
,
.
, ,
,
. - ,
.
,
. ,
, , .
, ,
, ,
,
,
.

a priori , ,
: .
" " (. 62)
. a posteriori
,
-, , ,
**.


. , ,
,
, ,
,
, , * , (.).
** 'Times" 2 1852 . .
-
.
,
: ", , , ,
, ".
,
.
: .
, ,
. , ,
, , !
151

-
:
, , ,


,
.

(cap. 35 bis 43).
, 3-
8- (
4,12,14, 16), " "
-, 155.
, ,
,
,
-
, .
, ,
- , , , , (
*, ,
**, .
.
, , , ,
, , -
,
:
, ,
. , ,
, , , ,
, . . ,
,
, ,
- , ,
,
. , ,
, , .
, ,
, ,
. ,
,
,
, , ,
,
.
, ,
* (.).
** (.).
152

, ,

*. ,
,
,
. ,
, ,
. in abstracto:
.
: , , ;
" ", . 1,
35. ,

, , , ,

;
, , , :
**.
, ,
,
, 2,
: " ,
, , ,
,
.
-
, ...
, ,
,
:
. ,
" ( ,
2- ., 1840, . 3, . 452).
,

,
. , ,
,

* ,
, -
.
** ,
, .

.
,
, -
.
, ,
.
153


,
. , ,
, reflex actions*
3.

, ,
,
,
,
. , , ,
,
,
, . , ,
,
; ,
, ,
, ,
, -
,
. , , ,
, (Pouillet, II,
171),
,
,
,
,
,
. ,
, , , ,
,

, , ,
,
, .
, , ,
, , , ,
, , ,
, ,
vani disegni, che non han'mai loco**, no
,
: ,
,
, , ,
: sie erat in fatis 3. -
, ,
* (.).
** , 4 (.).
154

-
, .
,
, ,

, ,
, ,
, ,
, ,
, , .
,
. ,
. , , ,
, ,
.
, mundus phaenomenon*,
, mundus intelligibilis**,
. ,
: ,
. ,
, ,
,
, , .
, , ,
, :
?
? ,
, , ,
?
- .
,
.
,
, ,
- -,
, -
. :
Fate, show thy force: ourselves we do not owe;
What is decreed must be, and be this so!***
( , 1, . 5).
, ,
, .
, ,
* (.).
** (.).
*** , ! ,
(.).
155

, (.:
[], . I, . 91 . IX, . 16, : , "
", XIX XXX).
: , , ,
, , ' , , .
*, , ,
, , , ,
**. ' " ( 5)
: ", , ,
, ''7; "
" ( 5, ): " ,
, ,
"8. :
" ,
" (10, 239). ,
, ,
, ,
a posteriori, . . , :
,
, ,
, . "",
, , ,
,
- . , ,
.

,

-
- , ,
, ,
. ,

, "
". , ,
, ,
, ,
. , ,
, ,
.
, * (.).
** ,
(, fatum):
, , .
;
(),
, ,
;
, .
156

,
,
, ,

, , ,
,
. Ducunt volentem fata, nolentem
trahunt* {Seneca. Ep. 107, ll 1 0 ). ,
, ,
, ,
.

, ;
,
, ,
.
,

,
,
,

, (
, . 2, . 43)
,
, ,
, , ,
. , , ,
- ,
.
, ,
: ,
, , fatum, ,
- ,
, (). ,
, ,
: ,
, ,

,
.
,
, , ,
.
, (De
tranq. animi cap. 15, . ., . I, . 6, 4 . ,
Strom., . V, . 14):
* , (.).

157

Homincm unumqucmque, simul in lucem est editus,


Sectatur Genius, vitae qui auspicium facit, bonus nimirum*.

"" , ,
,
; : "
, ,
, , ,
, " (. X, 621 ).

, Ed. eth., . II, . 8, 37. (618)
: " ,
, " (,
) " ,
". :
Seit Genius, natale comes qui temprt astrum,
Naturae deus humanae, mortalis, in unum
Quodque caput, vultu mutabilis, albus et ater**.
(. II, 2, . 187)u.
, De
deo Socratis, . 236, 238 Bip. ,
"De mysters Aegypt"., IX, . 6, De proprio daemone.
""
(. 77 .): ", ,
, ,
, ,
, " .
, :
", , ,
,
. *** ,
praesagia****,
. (
. , 1603, ., . 2, . 36). ,
: ,
, , ,
,
, ,
. ,
; " ",
* , , -, , 11 (.).
** , , ,
, ,
, (.).
*** Bossen (, , ) bozza, abbozzare,
abbozzo: bossiren () bosse ().
**** (.).
158

. 22. : " , ,
; , , ,
, , ,
"14. ,
, , ,
, , -,
spiritus familiaris* .
,
. , , ,
-
,
.
, ,

, ,
.
, ,
- ,
.
,
, ,
, ,
, . . ,
,
:
;
,
, ,
, .
, ,

, nexus finalis
u nexus effectiis** (. , . 2, . 26, . 334339;
3- . . 379387), ,
, ,
, -

, ,
. ,

, ,
, ,
(. 2, . 25, . 324 3- .),
, ,
, ,
, ,
* (.).
** (.).
159

,
,
,
,
,
*.
, ,
sensu proprio: , ,
,
, ,
, ,
, , ,
, . . ,
, , - .
,
,
,
, ,
,
, , ,

;
, , ,
, ,
- ,
, -
,
. , , ,
, ,
,
, .
, ,
, , ,
, ,

.
,
. "" ,
. :
,
, ,
,
* " iri
, ,
[
, , , .].
Menander in Stobaios. Florilegium, vol. 1, p. 363.
160

.
,
.
. , ,
,
: ,
,
,
,
; ,
,
, .
,
, , ,

, , .

, ,

.

, -

-, ,
:
.
- ,
. , , , ,
,
,
,
,
, ,
, XV
, II,

.
,
; , ,
, ,
.
, ,
, ,
, , ,
,
: ,
, ,
(De alimento [opp. ed. Kuhn, . II], p. 20): ,
6

., . 4

161

, *.
, extispida** ***,
, , ,
. . ,
, , -
, ,
, . . ,
,
,
.
, , ,

, ,

,
,
" ". -
, -
, , ,
,
,
.
,

, ;
-
, ,
, ,
.
, ,
,
, .
,
, , ,
, ,
- ,
;
- , ;
, , , ,
, , ,
- , ,
.
,
, ,
* " , , ".
'* (.).
'* (.).
162

, ,
, , , ,

. , ,
, ,
. , ,
;
,
. ,

, ;

, ,
.

, ? ,

. ,
, ,
, ,
, ?*
, , ,
, ;
,
,
, ,
, ,
.
, ",
", , :
,
,
, , , , ,
,
,
; ,
,
.
: ducunt volentem fata, nolentem
trahunt. , ,
, * ,
:
, ,
,
. ,
,
,
.
6*

163

: , , ,
, - .
, , ,
, ,
,
, ,
, ,
, ,
, ,
, -
, ,
, , , ,
,
, ,
,

-, -, ",
", ,
,
,
,
- .
,
;
, "", ,
,
, ,
, . : "
,
, , ,
, " (De divis. nat., . 83
.). : "
, ,
,
, , ,
, "15.
,
,
, , ,
, , ,
"",
;
, ,
,
, ,
harmoniae praestabilita, , ,
,
,
164

, , , :
-
, .
,
: -,
, , ; -,
,
, ,
,
-
.
, ,
, -
,

, ,
,
harmoniae praestabilita. ,
, ,

concentus* ,
,
?
, ,

.
, , ,
.
.
, ,
, ,
,
, ,

, ,
, . .
, , .


"omina, praesagia
portenta"**, ,
, , -
,
,
, ;

- ,
. ,
* (.).
** ", ... " (.).
165

-

,
,
.
,
. ,
, ,
,
, 'There are more things in
heaven and earth, than are dreamt of in your philosophy"* ("", 1,
. 51) ,
. ,
,
: ,
, , - .
.,
,
- . , ,
, ,

, . ,
, ,
,
,
, , ,
, ,
, .
,
, ,
, ,
.
:
1)
;
2) ,
nexus effectivus nexus finalis,
(. "
" , 78 , . 2, . 26,
. 334339 ( 3- . . 379387);
3)
,
,
, , ,
.
*" ,
" (.).
166


, , -
, ,
. , ,
-
, .
, ,
,
.
, ,
, . ,
, , ,
:
,
. - ,

, ,
,
,
.
,
-
, ,

,
.
( ,
)
, ,
, , . .
. , , ,
, , ,
, ,
,
, , ,
,

.


, . (,
, ) ,
, .
, ,
, ,
.
, ,
. , ,
, .

,

:
.
!
1

, ,
, ,
, 25 , ,
. , ,
.
, , , ,
, , , , ,
-
, ,

.
, ,
,
. :
,
, . ,
,
, ,
, ,
,
;
, ,
, ,
,
, . ,
,
. :
, .
,
. , ,
, ,
.

,
( 2- .
, 21, , , " ", 1;
'Theoria colorum", II; " ", . 1, . 1214,
168

3- . . 1315; . 2, . 2), ,
, , . .
( ) .
, . .
, , a priori
a priori
, .
,
, , ,
.
, - , . .
, ,
, ,
?

, ,
.
: ,
, , ,
, -
, , ,
? , ,

: , ,
, , , ? ,
, ,
.
, , , ,
, , ,
,
, . .
. ,
, , ,
, , .
:

" ".
.


. , ,
, . ,
, , ,
, ; ,
,
, , . .,

; ,
, 169


.
, ,
.
, ,
-
. ,
.
,
, ,
- ,
.
, ,
, , ,
, ,
, ? ,
,
, .
,
:
,
. , , ,
, -
- ,

, .

:
, ,
,
, , ;

, .
,
,
:

, -
.
,
.
, ,
, .
, ,
.
, , ,
. .
: , ,
, 170

,
, ,
,
. ,
, ,
, ,
;
; ,

,
. ,

, ,
.
, , ,
, ,
, ,
, ,
, .
,
;
- , ,
, .
,
,
. : "
"* (" "2, . 2).
, ,
, .
,
, , , , .
,
. ,
, , ,
, .
, ,

;
, ,
.
, , , .
,
-:
.
, -, , ,
. -
, ,
* " " (.).
171

( , . 1, 36 . 2, . 32),
.
,
. , ,
, ; ,
,
, .

- ,
, ,
:
-
, , ( . . 14
), -
.
,
,
, , :

.
, . .
: , ,

,
. , , ,

: , ,
, ,
,
. ,
. ,
,
, , ,
,
, . .
: , , ,
;
,
, ,
- ,
. ,

,
, ,
, ; ,
, : ,
, ? , (
3- "1')
,
172

,
: ,
, ,
; .
,
,
, ,
,
: ,
, ,
, ,
, ,
, ,
.
, , ,
.
, . -
,
,
, , , ,
, ,
, - ,
, . .
, , ,
,

, , , ,
, -
, .
:
. , . . ,
,
, ,
,
, ,

: , vis naturae
medicatrix* ,

, ,
, .
, ,
, : ,
, ;
,
,
. * (.).
173

, . . , ,
,
, ,
.
, ,

,
, ,
, . -,
,
:

, , ,
. ,

,
,
; (
, . . ,
) ,
,
,
. ,
,
, ,

,
, ,
, ,
, ,
, . ,
, , . . ,

,
,
, , . ,
,
, , ,
. ,

, , ,
,
; -
, ,
, :
Post mediam noctem, cum somnia vera*.
, 3 (.).
174


, ,
, .
,
,
, ,
, :
,
, ,
.

,
; ,
, ;

;
; , ,
,
: , ,
,
,
,
, ,
. , ,
, ,
,

.

; ,
( )
.
, ,
,
,
, : , ,
, ,
, ,
, - .
,

, , , ,
, ide
fixe . ,
,
, :
,
; ,
, -

175


,
, ,
, , .
, ,
, ,
, , ,

,
,
.

, ,
,
,
. ,
, , .
, :
()
,
. ,
, ,
, , ,
- .
,
; - ,
,
, , ,
.

,

,
,
, , , , . .
, , ,
, ,
, (
).
,
, ,

.
,
,
,
, : second sight, .
: ,
, ,
176

, , ,
, , , ,
, .

;
,
, ,
,
, , ,
.
, , ,

, .
,
, .
,
, ,
. ,

, , ,
, .
, , ,
:
, , , ,
, .
; ,
, , .
,
,
. ,
:
, . .
. (.: " ", . 1, 5, . 19)

, , ,
. ,
,
, ,
; ,
,
. ,
,
, ,
,
, .
,
.
.
, , 177

, , ,
, ,
. ,
, ,
,
; .
- ,
, , ,
,
, . " " (. 3, . 2, . 139)4. ,
,
, (
, ) .
, ,
,
:
, ,

, , ,
.
, ,
, ; ,
; ,
, . . ,
, , , ,
. , ,
,
; ,
, .
: ,
, . . .
. ,
,
,

,
- .
,
,
,
, . ,
;
,
, ,
, ,
, , ,
;
. ,
178

, ,
, .
, ,
, ,
,
, . . ,
. ,
,
, .
,
,
, , ,

, .
, . .
. ,
, ,

,
, plexus solaris*,
, , ,
,
, , ,
. (, 5 )
.

,
, ,
. ,
,
. .
, cerebrum
abdominale**:
,
!
, natura nihil
facit frustra***, .
,
, ,
,
, ,

,

? -,
* (.).
(.).
* (.).
179

,
,
,
, ,

.
, medulla oblongata*
, , , ,
, ,
, ,

. ,
,
,
, ,
(

),
, ,
?** , ,
,
, ,
,
,
: ,
. , , , ,
,
, ("
", . 2, . 2, . 117), , : "
,
, ,
.
.
". , ,
: ;
, ***.
* (.).
** ,
[
.], ,

. ,
, .
, : ,
(.: Deleuze. De la prvision, p. 147148).
*** ,
, , , ,
, ,
:
, ,
medulla ;
180

, ,
, ,
, , . .
,
: , , ,
, , ,
,
.
,
,
. ,
,
; ,
, , ,
. (
"Ortus medicinae", Lugd. bat. 1667, dmens idea, 12, p.
171) ,
, -
,
. , 6 (
, . 53 .), ,
, , ,
. "
?" : ",
".
( "", .
10, . 2, . 154), "
?" : ", ".
, -, ,

, , ,
, , ,
,
,
,
. ,
, , -
, ,
. , ,
,
, , , ,

(., "" , . 3, . 2,
, . 10, . 3, . 821, "
" 7, 1824, . 323330, ,
.
, .
181

, : " ,
"). :
, -
, . . ,
, ,
, ,
, .
,

. ,
, ,
,
,
,
, ,
,
,
, ,
.
, , . . , -
:
,
- . ,
,
, ,
,
,
, ,
, ,
.

(. 128): " , ,
, , , ,
- ".
"" (. 7, . 1, . 52) ",
, ". "
" (, 1818) . 36 :
"
, ".
("", . 2, . 172 1- .),
, ,
.

: "
, ,
,
, ; ,
, ,
182

, ,
. :
- , ,
" (. 40). , . 89, : "
,
, ". "
. " (1843)8
,
, ,
; . 32 ,
.
,
:
,
.

, , ,
,
,
, ,
. , ,
,
, ,
,
, - , :
,
(Dupotet. Trait complet du Magntisme, p. 449452).
, , ,
, , : ,
, ,
.
, ,
, ,
,
, , ,
. ,
, , ,
,
, .

,
,

, ,
.
,
, , ,
, . .
,
183

, , ,
, , . .
, ,
, , ,
, , ,
,
, ,
,
, ,
,
. ,

,
, , *.
, , ,
- ,
, , ,
,
, ;
.
,
, ,
,
,
, , ,
, ,
, (""
, . 1, . 1, . 117).

, , ,
,
. . ,
, , ,
,
, , .

:
-, ,
, -
, - ,
,
.
,
, ,
.
* ,
, ,
.
184

, . .
, , ,
, .

, , ,
, ,
, ,
. , . .
, , ,
, ,
. , , ,
, . .
,
, ,
, ,
, , vice
versa*. , .
,

:
, , ,
.

, , ,
, ,

: ,
, ,
, ,
,
,
, .


, :
,
, ,
, ,
,
, ,
.
, , ,
, , .
,

. , ,
,
* (.).
185

. ( )
- : ,
, , ,

. , , ,
, ,
,
, . , ,
, ,
, ,
: "Vivo tibi
moricntur oculi, nee quidquam videbis, nisi dormiens"* (Metamorphoses 8, p.
172, d. Bip.9). , ,
,

;
,
,
, .
, ,
,
, . . .
, ,
- , , ,
. ., ,
, ,
, , - ;
, , , ,
(" ",
. 3, ).
, ,
, , .

,
;
, , ,
, , . .
; , ,
.

, .
,

,
, , ,
, * " , ,
" (.).
186

,
.
, ,
,
, ,
, ,

, ,
, . ,
, ,
, , ,

,
. ,
,
, , -,
, . . , -, ,
,
.
,
. ,
,
: , ,
, ,
, ,
, . . ,
- ,
.
, , ,
: -
,
, . .
. , ,
, ,
. ,
, : ,
, ,
.
, ,
. ,
,
, ,
.
,
,
,
. -
.
(, XIX, 562)10
187

,
, , .
, ,
.
, , ,

( " ". , 1836,
. 195 .); ,
,
. . ,
, , , . ,
,
,
. ,
,
.
- ;
,
.
,
. : "
, ".
: "!" : ", ,
, ".
, 17,
. : "
?" : " ". : "
, ?" : " ,
, ".
, ,
( )
,
,
,
,

,
.
:
("
", . 62; 2- . . 60).
,
,
, ,
,
, ,
,
,
. , , ,
188

,
:
,
, , , . .
sensu proprio, , . , , ,
,
,
, :
,
,
, , ,
, . ,
.
"",
, .

,

: ,
.
, ,
, .
,
,
.
,
, ,
,
, - ,
.
, , ,
,
, . ,
.
" ",
,
, , ,
,
, , ,
, ,
. ,
*.
, "
VI", . II, 3, . 2,
*
(" ", . 1, . 1, . 75 .).
189

,
, , : "
! ,
".
,


. , , ,
sensu proprio;
,

, - .
, , , ,
(III, 57) ,
,
, , , ,
, .
, IV , . 163,
, , ,
, .
, ,
.
,

,
, sensu propno ,
(, I, 47,48),
,
, , :
,
,
.
,

, (IV, 155).
,
,
, .

. , ,
, .
, -,
. , ,
, , ,
,
, ,
, . . ,
.
, . , ,
190

,
, , , , -
, ,
, :
, ,
,
. ,
, , -
, : , ,
,
,
.
, ,
, -
, , , ,
.

, .
" ",
. 78: "15 ()
- , ,
. :
, ".
" " (1- ., . 2, . 73;
3- ., . 325) , ,
,
,
. , ,
"", 271.

.
, , ,
: .
, :
, , ,
. -,
,
, ,
.
, ,
, ,
vis naturae medicatrix

: -, ,
.
,
, ,
, , ,
191

, , (Szapary.
. , 1840);
,
9 ,
,
.

, , ,
,
,
,

,
.
, .
20- , ,
, . .
,
( Deleuze. Hist. crit. du magn., Paris, 1813, vol. 1,
p. 138). ,
,
. ,
,
, ,
, :

, , ,
. ,
, , ,
,
,
, ,
. , ()
, natura nihil facit frustra.
,
,
: ,
, ;
,
, , ,
, , ,
, ,
, ,
, ,
. , . 1, . 170 .
( 3- ., . 178 .); "", . 33 (2- ., . 32)
" ", . 54 . . 7080 (2- ., . 46 . .
6369). , ,
,
192

, .
,
, ,
- . ,
,
, , . ,
,
, ,
. , ,
,
, ,
, ,
, ,
.

, .

, . . ,
,
,
: ,
. ,
, ,
vis medicatnx, ,

, ,
, ,
,
,
: , , , ,
,
. ,
, ,
, , ,
, ,
,
. ,
, :
;
.
,
,
, ,
, ,
, ,
,
vis medicatnx.
, ,
7

., . 4

193


. -
,
:

, , , .
, ,
.
(. . )
, , ,
,
,
. ,
, ; ,
,
.
, . . , ,

, . ,
. , 11 ,
, ,
,
,
,
,
, , , ,
,
. ,
, ,
(. , 1-
., . 1, . 439).
, , , -
, , ,
, , ,

, . . ,
.
, , ,
:
.

. ,

,
, ,
,

194

, , ,
, .

,
, , , ,

, ,
, , , . .
, , ,
,
.
,
, ,
, ,
, . ,
, , ,
, ,
, ,
, . . ,
:
, , ,
,
. , , ,
, ,
, , -,
.
,

, ,
, , ,
,
, , ,
, :

, ,
( ). ,
, , ,
. . ,
,
, , ;

,
,
. , ,

, , , ,
,
. ,

7*

195

. ,
,
, , ,
,
. , ,
,
,
.
. primum mobile* ,
,
, .
, ,
(
), ,
, . , ,
,
, ,

, , . .
, .
, ,
,
:
, .

, . . ,
,
" ". ,
,
: actio in
distans**, ,
, passio a distante***.
, , . .
, . ,
, ,
, ,
. , ,
, ,
.
,
.
, , , ,
,
, ,
, , *.: (.).
** (.).
** (.).
196

, ,
, ,
, ,
(
) ,
,


;
:
, ,
. ,

visio in distans et actio in distans* ,
.
, actio in distans,
,
, ,
,
. ,
- ,
, , ,
,
; ,
,
,
.
. ,
,
, , ,
. ., actionis in distans;
,
. : ,
, ,
, ,
. . , , , in distans.
, (
) , ,
actio in distans passio a distante. ,
, ,

.
, , :
,
,
,
,
* (.).
197

.
,
,
,
,
. ,
, , , ,
, ,
,
" " (, 1840) :
" ,
".


, ,
. 17 ,
, : , ,

, , ,
,
. ,
,
, ;
.
,
. :
, , ,
, .

, ,
. ,
, , ,
-
.
, : "
?" ,
,
, ,
,
, , , ,
, , . .
,
, ,
, . ,
, , ""
, ,
" " ""
, ,
, . . ,
198

, , ,
- .
, ,
-
, , ,
, . ,
;
,
: ,
a priori .
,
, ,

! ,
, , ,
, .
, , ,
,
, ,
.
:
,
, ,
.
,

; - ,
- ,
,
, , ,
, ,

,
, ( ) . ,

,
, " ,
", ,
,
, .
40
, ,
.
" , "12,
1850 . hin
illae lacrimae!*
- ,
* : ! (.)
199

: "Magna est vis


veritatis et praevalebit"* (,
4, 41),
. ,
,
"
" , reverend**
,
. ,
,
, ,
,

. , ,
. ,
,

,
,
: ,
, . Pix
,
,
, , ,
***. ,
,
,
( )
: -,
, , church establishment**** ( ),
5 , .
,
a living ( : ""),
. . ;
*****,
* " , " (.).
** (.).
*** matter of fact nation [ (.).],
(,
1000 )
,
.
**** (.).
***#* ^Galignani" 12 1855 . "Globe", ,
13 1855 . "the Rectory of Pewsey,
Wiltshire", a "Galignani" 23 "Leader"
, :
, .
, :
, ,
.
200

,
(the patronage).
,
, ,
77 ,
, .
. , ,

,
, : "Quand le bon ton arrive, le bon sens se
retire"*. - , ,
,
, ,

, :
,
, ,
, ,
, 1854 .
.
as a stultified and priestridden nation**.
. . ,
. ,
,
, . ,
,
. , ,
. ,

, ,
sabbathbreaking, . . . -

,
sabbathbreaking, .
,
,
,
,
, 12
deans*** rectors****,
, .
, ,
, , , * " , " (.).
** ,
(.).
*** , (.).
**** , (.).
201

. , ,
,
, ,
, ,
, .
,
-
.
, -,
, ,
; , ,
,
.
, ,
. ., , , :

,
,
.
,
. , , ,
, , ,
,
- ,
,

. , , ,
,
, -
:
,
,

. , ,
,
,
, .
,
.
, . . , ,
, :
, , ,

.
, ,
, ,
, ,
, . . ,
, .
202

, ,
,
() , ,
,
,
, ,
. , , ,
, ,
, .
:
, ,
, ,
, ,
,
. ,
, , ,
, ,
, , ,
. , ,
, , ,
,
, ,
,
, .
,
,
, , ,
, ,
, , , ,
, ,

, .
.
, ,
,
,
, , . ,
, .
,
,
, ,
:

, -,
, . .

, .
, ,
, ,
203

, , .
, ,
, ,
,
. ,

: , ,
; , , , , ,
, ,
, . -,
,
,
: , ,
, . . ,
,

, .
,
: , . 2, . 120 (1- .)
,
, .
(., . 1, . 209),
, ; ,
(. 2, . 11;
3- . . 256), , ,
.
,

,
, , ,
,
- ,

, . . ;
-
,
, ,
, :
.
, ,
, , ,
,
, , . .
.

, ,
: ", , ,
, ,
,
204

; , ,
" (" ", , . 2,
. 3, . 43).
-
,
. , ,
, ,
,
, ,
, , . .
-
, , , ,
.
, ,
, ,
, ,
, , ,
- ,
.
1.
, , ,
,
. , ,
,
.
2. , ,
,
,
, .
3. ,
- , ,
,
.
; 1799 .
, .
Brewster'oBOM " " (. 4, 8,
1831), de
Boismont ("Des hallucinations", 1845, 2- . 1852),
,
. ,
; , ,
. ,
-
. ,
, 7, 13, 15, 29, 65, 108,
, 111, 112, 114, 115, 132.
, ,
,
, 205

, ,
.
, ,
,
,
.
, ,
, ("De
divinatione", 1, 27), "Epistola ad Suram" , .
, , ,
,
,
, , ,
, ,

, . , ,
,
.
4.
. , ,
, , ,

, ,
, .
,
("On demonology and witcheraft", letter 1)*
, , ,

, , , ,
, .
,
. "Treatise on spirits" (
1721 . ), "Scetches of the philosophy of apparitions" (1824), .
"Signs before death", 1825;
. . (1780),
.
(. 156) , , ,
.
,
, , , .

"
": "" (. 1, .
115), " " (. 1.). , ,
, , , , * " 1', (.).
206

- ,
. , ,
2- . "" (. 138).
, ,
8 ("
", . II). , , ,
, : , 8
,
, ,
,
, , .
, .
, ,
. , ,
, , ,
, ,

, .
,
, ,
,
,
, , ,
, -
, , ,
;
, ,


, .
, .
; ,
, , ,
, - .
,
,
, . ,
,
,
, .
,
, , ,
, ,
.
5. ,
, ,
, ,
, ,
, , , ,
207

:
.
, ,
,
. , ,
,
,
, ,
,

. ,
,
, ,
- , -,
, :
,
. ,
, :

,
,
(. I, . 7, 7). , ,

spiritus familiaris*.
,

: ", ,
, ,
. (. Bossen
; bossiren) ,
praesagia,
. ". 17- 18-
, ,
spin tus vitales**,
13. ,
,
, , , :

.
6. , , ,

, ,
, , second sight,
, .
"" (2 , 1830);
"
* (.).
** (.).
208

".

, , ,
- " "14 ( 153 . .). , -
, .
(. "Narrative of
a mission to Central Africa", , 1853).
(. XX, 351357) ,
.
(. VIII, .
65). , , ,
, ,
,
,
, . ,

. , ,
, , ,
. ,
, ,
, ,
, ,
:
(. 1, . 6369), "
" (. 6, 3, . 105108).
7. ,
,
,
. , , ,

. ,
,
. , ,
in extenso* "" (. 10, . 3, . 151
.; ,
"" . 13, . 1, . 246). ,
, ;
.

,
, " " (. 2, . 98 1-
. 356 3- .); , , (.
252) , , ,
,
" " (. 358 3- .). , "
" . .
* (.).
209

(1800) ,
.
, ,
, .
,
- .
, ,
. , ,

. , , 4-
, -
, , ,
(. VII, 27),
, ,
. , ,
, ,
"" (. 31). ,
""; , ("" 1,32)
,
(. 590); , "" (. 59).

,
,
, ,
, ,
:
.
"De infestis ob molestantes daemoniorum et defunctorum
spiritus locis" (, 1598). , ,
77- .


, " " ( 10, . 61):
, , ,
,
, , , .
,

retrospective second sight*,
,
.
, , , , , ,
:
,
,
. , * (.).

210


, ,
; ; , , ,
, -

, ,
, ,

, .
, ,
- , , ,
, ,
, , , , ,
. ,

, ,
-
, ,
("" , III, 3, . 24), :
.
, ,
,
, . .
a retrospective second sight: ,
( ,
, . "", XXIV)
umbrae, *, **,
( manere , ), . .
,
, ,
, ,
, , , ,
,
, .
, ,
;
, -
, .
,
, -, ,

,
, , ,
, -
.
* , (.).
** 17 (.).
211

,

, -
. , ,
', ,
,
, - ,
- . ,
,
, .
; - "" (. 2, . 4); ,
, ,
, , . " ?"
. "
, ", .
. , ,
,
, , , ,
:
,

. ,
,
;
, . . ,
-, , ; , ,
,
(dumb shew)
. -
, , , ,
, :
.
, , ,
,
,
, ,
,
-
. .,
.
, , ("" ,
. 2. . 1, . 121) ,
,
. : "
, , .
,
, 212

, ,
.
, ...
, ,
,
, ". -,
,
;
,

,
,
,
.
-
,
, ,

, ,
, , ,
.
.
,

, ,
, - . , ,
,
,
;
" " "" (. 1, . 113) ,
, ,

.
,
-
, ,
: , ,

,
,
, ,
. ,
, , , ,
- , ,
, -
, ,
. , ,
213

("", . 29) ,
.
,
,
,
. ,
,
,
nexus idearum*. ,
, ,
, ,
, ,
, ,
, .

, ,
, ,
,
,
- , ,
.
,
,
.
"" (. 3, . 3, . 70)
" "
(. 189) , -
. ,

. ,
.
,
,
, , , ,
.
, ,

,
, , ,
, .
.
:
,
,
.
8.

* (.).
214

, ,
.
,
, , .
,
.

- " " ( 198).

(. 11)
(. 329).
. ,
, .
, , ,
, , ,
: .
, , ,
. , ,
, ,
, ,
"
", "" (III, 3, . 118).

"" (VI, 1, . 34).

; .
. , , ,
, , , ("De civit. Dei",
XVIII, 18 : "Indicavit et alius se domi suae" etc.18).
, , ,
, ;

"Spiritual Telegraph" 25 1854 . (, -,
);
"Trait complet du magntisme", 3- ., .
561.
"" (VI, 1, 35).
-
" " ( 101), , , ;
"" (. 2, . 4).
,

, ,
"", . VII, . 3, . 158. ,
: " ",
1776, . 29, " ", . 476.
, , ,
.
. " " (IV,
215

2, . 111). "Signs before


death" (, 1825) ,
,
(. 45, 88).
, "" (VIII, 3, . 120) "".
,
, . . in distans
,
. :
. "De somniis". ( 21),
, . ,
"" (. VI, . 2, . 135)
. . , , ,
;
,
, ,
, . ,
,
.

. :
, .

("Signs before death", p. 266, 297):
"Invisible World". , , ,
,
, -
, , , .
. ,
, - , ,
,

, .
, . . ,
, ,
,
, . .
: ,
,
. -

, .
,
, *.
, ,
,
*.: ", ", . 2, . 15 ( 3- . . 16).
216

, , ,
. ,
, ,
, - ,
,
, , ;
, , ,
. ,

, ,
, ,
, " ,
". ,
,
- , , ,
, , ,
, , :
,

. .
9. ,

,

, . . ,
,
.

,
,
,
, ,
,
, ,
, : ,
,
, ,
"De spectris" (, 1580, . 2, . 3 4).
, VI .,
,
,
,
, ,
:
"De lods infestis" (. 1, . 3 .).

, ,

;
217

"adaemonistae" pius
horror, atheistae. , , ,
. . "Schediasma polemicum, an dentur spectra, magi et sagae"
(, 1703),
apparitiones et territiones Diaboli externae, quibus corpus aut aliud quid in
sensus incurrens sibi assumit, ut homines infestet*. , ,
, , , ,
, ,
. , ,
,
,
.
, , ,
, - ,
,
. ,
, , ,

, , : "Adeo persuasum
habebat nihil adhuc esse animas a corpore separatas"** (Philopseudes, 32)19.
,
a priori, , , ,
,
- , .
, a posteriori,
. , ,
,
, ,
: ,
. ,
, , ,
, 7 , , ,
- ,
,


, , ,
. , ,
, . ,
,
-, ,
,
.
, , ,
, * ,
, , .
** " , , ,
" (.).
218

.
,
, ,

, ,
. ,
,

.

, 1697 .
120- : ,
, ,
, 3/* .
, ,
, :
(. 454 474)
, , , . ("
", III, 2, 139) ,
. ,

, :
, ,
, ,
.
,
.

,
, ,
.
" " (, . 2, . 10
38), ,
. ,

.
. , "" : " ,
: ,

, ,
". , ,
(. 87 3- .).
,
, , , ,

.
,
: , 219

, ,
;
,

.
, ,
( )
"--", ' ",
"Orphelin de la
Chine, accompagn de nouvelles et de posies", 1834.
,
, ,
, ,
. ., ,
, ,
, , , XVI ,
Lavater, "De spectris", Thyraeus, "De loris infestis" "De spectris et
apparitionibus libri duo" (, 1597, , 500 in
4). , , : ,
, ,
- ,
,
, ,
, - ,
, ,
, . .,
, ,
, , .

,
:
, ,
.
,
,
" " (8- , . 166).
, , ,
,
,
,
( ),
: ,
,
.
"
" (, 1835).
"" 5 1835 .
,
( )
220

. , ,
, . .
, -
, . . :

.

, , ,
, . ,
, , , ,
,
, ,
, . " ?"
20
, .
- ,
, ;
,
,
,
,
, ,
, .
, ,

.
(. ), . .
,
( )
, , ,
, . , ,
, ,
, :
,
, , ,
- .
, -
, , :
,
,
, , ,
, , , ,
, . . ,
, -
,
? ,
, ,
, ,
, , , , , (
221

waking dream, insomnium sine simno; .: . "Dissertatio de spectris",


p. 11): , , . ,
, , , ,
;
:
, ,
,
( ).
- ,
,
, ,
, ,
, . ,
, toto gnre
, , ,
, : ,

, . ,
,
, ,
,
. ,

, (. 1, . 12): "
,
,
;
, -
". :
" , ,
?"
,
,
,
.
,
, . .
. ,
,
;

.
, ,
, ,
, ,
, *,

* .: " ", " ".
222


.
,
, , , ,
vulgo*: ,
,
, ,
a priori , ,
:
in distans,
in distans. , ,
: " ", " " (
posse ad non esse), - : " " (ab
esse ad posse). ,
, a priori
, - veritates
aeternae, ,
, .

,
: ,
(" ", . 2, . 117, 273,
285289; 3- ., . 195, 309, 322326), ,
,
.
, , .
,
< principium individuationis
,
, ,
,
,
,
; ,
,
- . , ,

, ,
,
- ,
.

, ,
,
, ,
,
, , ,
* : (.).
223

, , ,
; ,

,
, , ,
, ,
, ,
, ,

,
, , ,
.
,
- -
, , . .
, ,
-
, .
, ,
, , ,
, . . , .
- ,
, ,
,
, :
, .
: ,
,
? : ,
, ,
. ,
,

. ,
. .
, ,
, , ,
, ,
, .
principii individuationis (
), : ,
.
,
, ,
,
, ,

,
. ,
224


,
, , . ,
, . .
in distans ,
,
. ,

,
, , ,
- , . .
, ,
,
, , ,
. .: ,
,
.
,
, . . , ,
, , , ,
, ,
. , ,
- ; ,
,
, . . . ,
,
, , :
,
, ,
.
, ;
,
, ,
: ,
, ,
, ; , ,
, ,
, ("experto
crede Roberto")*. ,
,
, ,
, ,

, ,
.

, , ,
" " [. . , ] (.).
8 ^ ., . 4

225

,
, ,
, :
,
, ,
, .
( "- ",
" "),
: "
, , , ,
, ,
,
".
,
, 21 .
, , ,
, , .
, ,
,
,
, .
, ,
, , ,
.
, , , ,
, ,
a priori ,
,
.
:
,
,
.

, , ,
,
,
, .

, . .
,
,
, :
, ,
,

;

. ! 226


,
, , ,
. ,
: ,
" , ". , ,
,
, ,
,
, ,
, , , .

, ! ,
,
, , , ?
, , , ,
,
- ,
,
, , , , ,

; ,
,
. , , ,
, ,
. ,
, , . ,
,
; , ,
.
, ,
,
. :
, . . ,
, .
- ,
,
,
, ,

,
, ,
, . . ,
, , , ,
" "
" ". ,
()
, ,
8*

227

actio in distans ,
, ,
,
,
. ,
, . .
, ,
, natura naturans, , ,
,
, ,
,
, . . , , ,
, :

, "
": , -

. , :
,
,
,
, "
. " (1843, . 115 318) ,
,
, . "
,
.
,
; ,
".

.

, ,
,
-
: ,
. ,
,
,
,
, , aegri
somnia*,
retrospective seqond sight, dumb shew ( )
,
, -
, ,
(.).
228

,
,
-
, ,
,
, ,
.
,
:
, ;
,
;
, .
,
,

: , ,
, .

,
,
: " !",
: " ", ,
.

Le bonheur n'est pas chose aise: il


est trs difficile de le trouver en nous,
et impossible de le trouver ailleurs*.

,

, ,
: , ,
. -
,
, (
),
.
, ,
; , ,
, . ,
,
; , ,
,
.
, 49-
1. , -
,
, - , ,
, . , ,
,
,
. ,
, "
" .
: ,
,
.
,
, ,
2 "De utilitate ex adversis capienda"**,
" :
- " (.).
*+ " , " (.).
230

, . ,
5- "";
, , .
, ,
,
. , ,
, ,
, ,
; .
: "Nous laisserons ce monde-ci aussi sot et aussi mchant
que nous l'avons trouv en y arrivant"*.
I

(EN, 1, 8)
, 3.
: ,
, , ,
. :
1)
. , , , , ,
, , .
2)
.
3) . ,
, , , , ,
. ,
, ,
.
,
. ,

, ,
,
.
, , ,
, , . . ,
. ,
, : *
(Clemens Alexandrinus.
Stromata 2,21, p. 362)**. , , ,
* " ,
" (.).
**"0 , ,
". (.: . 2,
21, . 362) {., .).
231

, ,
.
,
,
;
.
,
- .
,
: ,
. ,
, ,
, ,
: ,
, , . ,
, - ,
,
, ,
:
,
,
.
, , ,
: , ,
,
,
.
,
, .
, ,
, , ,
,
.
, ,
:
, -
, --
-.
, , ,
;
. , ,
, , . .
;
: .
.
,
: .
, , ,
, ,
232

,
, . : ,
, -
,
,
, , .
, ,
, "-"
.

; , ,
.
, ,
.
.
, , ,
, ,
, ,
,
, :

.
4. ,
, ,
:
, ;
,
, .

, . ,
, ,
;
. ,
, ,
;
, , .
; , ,
. , ,
,
. :
,
,

9.

, ,
,
233

, .
,
.

, , , ,
, , , ,
, . ,
,
, , ,
, ,
. ,
,
,
, , .
, ,
, ,
. , ,
,
, , ,
. :
Gemmas, marmor, ebur, Tyrrhena sigiUa, tabellas,
Argentum, vestes Gaetulo murice tinctas:
Sunt, qui non habeant est, qui non curat habere*.
,
, : " , , ,
".
,
, , ; ,
. , ,
, ,
. ,

. ,
, .
: -
;
. , ,
,
.
, , ,

; , ,
: jure divino**,
, :
* , , ,
, , ,
, 6 (.).
** (.).
234


.

.
;
.

, 7.

, ,
,

, ,
, , , ,
.
, , ,
,
, ,
, ,
, ,
, :
; ,

,
, ,
, .
, , , ,
,
.

,
,
; , , ,
.
, ,
, :
, , ,
,
. ,
,
,
,
. ,
, , ,
, , ,
. , ,
, ,
.
; 235

. ,
,
, , ,
, . ,
, ,
,
.
,
, , ,
.
,
, .
, ,
, , ,
, , ,
. , ,
, -
, similis simili gaudet*.
,
, , ,
. ,
,
, ,
,
. ,
;
, , ,
9.

.
,
.
,
.
, .
, , ,
, ,
. ,
, , ;
, .
, , ,
"habes, habeberis"**, ,
, , ,
.

* 1 (.).
** ", ",0 (.).
236

II
,
,
, , .
, , ,
,
, .

,
.
"to enjoy oneself1*, , , : "
enjoys himself at Paris" (" "), "
geniesst Paris", -.
, ,
, . ,
, ,
, ,
,
. ,
, ,
, .
,
, .
- , ,
, . ,
,
, ,
;
, , ,
, :
, ** (, VII, 2)11. ,
, ,
, :
, .
, ,
, ,
, , ,
mens sana in corpore sano*** (. , X, 356)12,

, .

,
. , * " " (.).
* " , " (.).
(.).
237

, . , ,
,
. , , , ;
, .
, , , ,
, , .
- , :
" , , , ",
, , ,
,
.
, ,
.
, ,
, ,
;
, ,
.
, ,
;
,

.
. ,
, ,
, : , ,
;
. ,
, ,
. ,
, ,
,
;

,
.
: ,
, ,
, .
: *. ,
. ,
:
, 28
;
, ;
motus peristalticus**;
13
* " *'
().
14
' (.).

238

;
.
,
, ,

.
; ,
- ,
.
, . ,
: "Omnis motus, quo
celerior, eo magis motus"*.
, ,
, ,
, ,
, ,
. ,
, ,
: , :
"Commovent homines non res, sed de rebus opiniones"**. 9/
.
; ,
, ,
, , , ,
.

,
. ,

, , , , ,
: ,
.

,
,
.
, ,


.

, .
, ,
,
: ,
fj tj ,
* " - , " (.).
** " , " (.).
239

* (" ", . 1, 33). ,


, :
"Aristoteles ait, omnes ingeniosos melancholicos esse"**.

:
Nature has fram'd strange fellows in her time:
Some that will evermore peep through their eyes,
And laugh, like parrots, at a bagpiper;
And others of such vinegar aspect,
That they'll not show their teeth in way of smile,
Though Nestor swear the jest be laughable***.
(" *', . 1)


( ) ( )17.

,
, ;

, ,
. -
,
, ; , ,
,
. ,
, ;
-
. , ,
, ,
,
, :
,
, ,
, .

,
,
.
;
: *" , , ,
(.).13
** " ** (.).
***
: ,
, ,
, ,
,
, !16 (.)
240

,

, ,
,
, ,
,
.
{EsquiroL
Maladies mentales)18. , ,
, , ,

.

, .
, ,
; ,
,
.
,
,
,
, .
. ,
,
, , ,
- , .
,
. :
, ;
; 19.


. , ,
,
, ,

. ,
, , ,
.
, .
,
, ,
*. , ,
, , * , ,

. , .

241


,
.
,

. ,
, ,
,
,

, - .
,
, ,
,
.
, ,
,
, .
, , ,
,
. ,
,

, .
, ,

, :

,
;

, .

,
. , ,
,
, . ,
,

,
, .
, ,
, , ,
,
, ,
. ,
,
. ,
. ,
242

,
; , , , ,
. ,
,
,
, . ,
, ,
: -
,

.
: "Omnis stultitia laborat fastidio sui"* ( 9); ,
, : " "21. , ,
, ,
**.
, .
, , ,
:
(Le
Commerce, 1837, 19 oct.), , , ,
,
,
.
,
, ,
,
,
. ?
, .
, ,
: ozio lungo d'uomini ignorant!***, . , ;
- , .
, ,

.
, : ,
.
, .
,
,
,
;
, ,
. , .,
* " **20 (.).
" .
** (.).
243

.
, ,
. .
-
:
. ,
, ,
, . , !
, ,
, , ,
, ,

()
,
, .
, , .
, ,
.
, ,
,
, ,
.
. , ,
, , ,
,
"", ,
;
, ,
, , .
, ", , " (., 4, 31).
, ,
,
,

, ,
, ,
-
.
. ,
, :
- , , .
, ("
", . 3), "
"22, , :
Still to ourselves in every place consigna,
Our own felicity we make or find*.
* ,
23 (.).
244

,
. ,
, ,
, .
: * (. VII, 2).

, ,
,
; ,
.
, , ,
, ,
. -,
-, ,
, .

. ,
, , ,
.
. , .
, , , ,
,
. ,
, , ,
, ,
.
, 19
,

20
: "Mr. Descartes est le plus heureux de tous les hommes, et sa condition
me semble digne d'envie"** (. , . VII, . 10)25.
, , ,
,

; : "
" (7, 12).
,
,
, .
,
, ,
. , ,


" , " (.).
*+"- ,
" (.).
245

*. ,
(. 1, . 7) .
, , ,
,
, .
. .
,

"", " " (1, 7 VIII, 13, 14)27:
- , -
, . ,

,
(Eel. eth., II, . 7)28, :
**;
, () .
,
, .
,
; ,
,
, .
,
,
:
Exit saepe foras magnis ex aedibus ille,
Esse domi quem pertaesum est, subitoque reventat,
Quippe foris nihilo melius qui sentiat esse.
Currit agens mannos ad villain praedpitanter
Auxilium tectis quasi ferre ardentibus instans;
Ostat extemplo, tetigit cum limina villae;
Aut abit in somnum gravis atque oblivia quaerit
Aut etiam properans urbem petit atque revisit***.
(Ill, 10601067)

* ;
, ,
?
*+ " ,
'1 {.).
*** ,
, ,
;
,
,
, ;
, , 29
(.).
246


. :
, ,
, .
, ,
,
, .

: ,
; ; ;
. . ,
,
;
,
,
,
. , -,
: , , ,
.
. -, :
, , , , ,
,
. -, :
, , , ,
, , , , ,
, . . , ,

, .
, ,
, , ,
, ,
, .
,
,
,
,
.
,
, ,
, ,
*. * ,

, ,
; ,
, , , ,
, ,
, ,
.
, 247

,
, .

, .
,
, ,
,
, ,
" "*. ,

, ,
. ,
, ,
i>e\a 31.
,
, . , ,
, ,
, , .

, .

,
, , ,
.
, ,
: , , ,
, , ,
,
,
. ,
.
, , ,
tout l'esprit, qui est au monde, est inutile celui qui n'en a30 point f' ,
, , " .].
, , ,
,
, , .
* ,
,
, ;
, , ,
, , ,
, .
, :
,
. .

, ,
,
, ,
, ,
.
, ,
, , ,
,
.
248

, ,
,
,
.
, , ,
, , :
,
,
.
,
, , ,
,
. , , , ,
, ,
, - - . ,

, , , , , ,
; , , ,
"il n'est de vrais plaisirs, qu'avec de vrais besoins"*, ,
, ,

, , - ,
. , ,
, , ,
,
,
,
, .
, ,
, ,
, ,
,
. , ,
, ,
, -,
, ,
.
, , ,
, ;
, ;
,
, .
, ,
,
. ,
,
;
* " " (.).
249

, : ,
otium sine litteris mors est et hominis vivi sepultura* {. 82).
, , ,
,
,
, , ,
.
, .

, ,
, ,
. , ,
,
.
, , ,
,
, , , . .,
, ,
, .
,
. -
: ,
, , , ,
;
,
,
.
,
, ,
: ,
-
- ,
, , , . .
, ,

. ,
.

,
,
,
,
.
, ,

,
,
* 33 (.).
250

.
,
, ,
, ,
.
, .
, ,
, -
, ,
,
, .
, ,
,

; , ,
,

, .
,
,
, .
, ,
, ,
, ,
,
. :
,
7 6 *.
(Lukian)
,
, ,

, ,
, ,
.
,
,
,
. .
,
. ,
. Videtur beatitudo in otio esse sita**, (EN, X,
7)34, (2, 5, 31)35 , Socrates otium ut
* 33;
(.).
'* , (.).
251

possessionum omnium pulcherrimam laubat)*.


(X, 79)30 .
"" (IV, II):
,
: "
, "37, ,
, " ":
" ,
"38.
, ,
,

. , .
, ,
,
, ,
, , ,
, : "Difficilis in o quies"**.
, ,
, .
- , , ,
, , :
, .
, , ,
:
, ,
,
,
(
): ,
,
.
, ,
, ,
,
. ,


,
, , . ,

, ,
. ,
,
, , ,
: * (.).
** " " (.).
252

, ,
, , ,
.
,

:
Sapere longe prima felidtatis pars est*,
HO:

Nihil cogitantium iucundissima vita est**.


:
" !"
(. 22, 12)
:
" , ".
(. 1, 18)
, ,
,
, , -
, ,
, ,
,
.
***. , ,
, ,
, . ,
,
, , , ,
.
,
, . ,
. . -,
, ,
: "Il n'est de vrais plaisirs qu'avec de vrais
besoins"****. ,
, ;
,
. -
,
.
* (.).
(, 1328)39
** , (.).
(, 550)40
*** , (.).
****" " (.).
253

, .
,
,
. , .
,
, :
, , , , , , , ,
. .
,
.
, , .
, ,
. ; ,
, ;
. ,
, ,
, , ,
; ,
,
, , , (a snob).
, -,
, ,
, ,
, , .

- ; , ,
, ,
:
, , ,
, ,
.

:

, ,
, .
, .
,
,
.
,
; ,
.
,
,
.
, , "
", 22, 41.
254

HI
,

. -,
: , ,
. , , victus et
amictus ( ). .
-, , ;
; , ,
(
).
. -,
, : , ,
; ,
(.: , . X, . 27,
149, : 12742 . , I, . 14 1643).
, ,
.
,
,
, ,
, , .
,
,
. , ,
, ,
. ,
, :
. -
,
, ; ,
, .
, ,
.
, , , ,
, ,
. : ,
. .
,
,
; , ,
,
.
- : ,
,
. ,
, : .
255

, :

.
(, XVIII, 130137), :
, ,
, 44.


, .
,
, ,
, , , ,
;
,
, , ,
. ,
, .
, , ,
,

.
, : ,
, , ,
. . , , *,
. :
- in concreto, , in
abstracto.

,
. ,
,
, ,
, ,
,
. ,
: ,
.
,
, , ,
, , ,
,
, .
:
, ,
,
* (.).
256

, : "
".
virtuosi*. .
, , ,

. , ,
,
.
, , , ,
,
,
. , ,
:
, ,
,
, .

, .
, , , ,
,

, , .
, ,
, ;
, .
.
, ,
.
, , ,
,
, ; ,
,
, . ,
, ,
,
; ,
, , ,
. , :
...the adage must be verified,
That beggars mounted run their horse to death**.
( VI, 3, 45)
, , ,
,
, ,
* (.).
:
" , " (.).
9

., . 4

257

; ,
, ,
, , , .
, ,
,
, , :

, , , ,
- .
,
, ; , ,
- : "A woman of fortune being used to the handling
of money, spends it judiciously: but a woman who gets the command of
money for the first time upon her marriage, has such a gust in spending it,
that she throws it away with great profusion* (Boswell. Life of Johnson,
ann. 1776, aetatis 67)**. , ,
, ,
,
, .
, ,

.
, ,
, ,
;

, ,
.
, ,
, sui juris**, ,
: " ". -
, , ,
, ,
, .
, ,
, ,
,
;
, , ,

.
-
. ,
,
- ,
* " , ,
; ,
, , (.).
** (.).

258

,
, ,
- .
: ,
, ,
, .
,
,
. ,
, , , ,
.
,
,
, , ,
, , ; ,
, .
, ,
,
. ,
, , , .
, , ,
, ,
.
,
90;
;
; ,

; ,
, , , , 47 , :
,
;
,
49.
, ,
, : tte
leve*, , ,
, - , ,
mdiocre et rampant**, , , ;
, , ,
, , ,
. ,
,
: "Nous n'avons que deux jours a vivre: ce n'est pas la peine de les
* (.).
** (.).
9*

259

passer ramper sous des coquins mprisables"*, ,


, coquin mprisables** ,
. , , :
Naud facile emergunt, quorum virtutibus obstat
Res angusta domi***
, .
, , , , . ;
, , .
IV
,

, , ,
,
, ,
.
,
,
- . ,
, ,
, , ,
, .
,

; , ,

- ,
, , , .
,

; ,
,
, , . ,
, ,
,

, : ,
. :
* "
** (.).
** (.).
*** ,
,
...49 (.).

260

Sic lev, sic parvum est, animum quod laudis avarum


Submit reficit*.

, ,
, ,
, .
, ,
, , ,
" " " ". ,
, . ,
, , :
, ,
**. ,
, ,
.
-, , ,
- , ,
. ,
,
,
,
, ,

,
, ,
. ,

: , ,
, .
,
, ,
, ,
, , .

. ,
, , ,
. , , , ,
, ,
: ,
.
,
,
, ,
, , , , , ,
* , 30 ,
(.).
** , , , ,
, :
"", .
261

. ., , .
.
: " ", , , :
" , , ".
, , ,
,
,
; . ,
,
,
,
, ,
*
, , ,
.
,

,

, ,
qu'en dira-t-on**
, 52,
, ,
. , ,
- ,

;
, ,
, , ,
. ,
, -
,
, , ,
, ; ,
,
, ; ,
,
, ,
,
, , (vanitas),

. , , ,
, .
, , ,

* "Scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter" f'
( ) , "51
.].
** (.).
262

,
, , ,
, . , ,
,

, - .
,
, , ,
.
, .
, point d'honneur puntiglio*,
,
! , ,
, ,
,
.
,
,
, ,

grande nation** .
,
,
,
, -
,
.
"" 31 1846 .
,
, : "
, ,
. , ,
: , , ,

... .
, ,
, : ", ,
!" ,
; ,
,
", . .
: ,
, ,
, ,
, !

(.).
** (.).
263

,
,
, .
,
" "53 (declaraaon),
,
,
,
. , ,
,
. ,
, , , , , .
., , , , ,
, .
.

,
,
, , 50
, , ,
. , , ,

. "Etiam sapintibus cupido gloriae novissima exuitur"*,
(, IV, 6).

: ,
, , ,
; ,
, ,
; ,
,
, , ;
, , , ,
. .
,
,
,
.
,
, ,
,
, ,
, . ,
,

, ;
* " " (.).
264


, . , ,
*.

: , .
,
-
;
, ,
.
, , ,
;
, .
, .
, ,
, ,
, .
, : , ,
, ,
. , ,

.
,
, ,
. , ,
, , ,
. ,
,
,
, ,
.
,
,
, , .
, -
, ,
, , , ,
, ,
,
.
, ,
, ,
,
"Sus Minervam"**. "
, ",
, "Sume superbiam,
* 54 (.).
** " "45 {.).

265

quaesitam mentis"*.
: ,
, ,
, ,
.
,
. ,
- , ,
,
. , ,
, ,
. ,
, ,
, :
, **
. -, ,
,
,
,
.
;
,
, " " ,
, . , ,
; , , .
: " , ,
, , - ,
?"57 ,
,
,
. ,
, .
, ,
,
. ,
, .
, .
, ,
, , ,
, , .
, ,

,
. , , , ,
: , , ,
. , * " , " ** (.).
* (.).
266

: , .
, , ,
,
, , ,
. , ,
, ;
.
;
, .
,
: " , !"
,
,
, .
"Pour le mrite"* : pour
le mrite a va sans dire**.
, ,
. .
: " ,
", , , -
, , .
: , ,
, .

, .

,
, , .

, ;
.
, -
,
, pro
parte virili***
. , , -,
, , ,
, .
, ,
, , .

, ;
,
, , (verecundia).
, ,
" " (.).
* (.).
(.).
267

,
, ,
. ,
,
,

,
, .
,

, ,
. :
, , , ,
, ,
, -
.
:
,

.
. ,
, ,
, , , ,
.
,

, ;
character, , ,
. ,
,
. ,
: , ,
;
: *,
. , , ,
,
,
, ,
, ,
.
,
,
: ,
,
. ,
:
, .
* " " (.).
268

,
.
- ,
, ,
.
, ,
, .
, .
, ,
; , .
, , :
, , .
,
, , , ,
, ' 58*. , ,
,
. ;
,
.
, -, ,
,
.
,
. ,

, ,
,
, , ,
;
, ,
. , , ,
.
, ,
; ,
.
. ,
,
,
. ,
. :


, ,
, ,
, - ;
.
: "De bona autem fama Chrysippus quidem et Diogenes, detracta
* (.).
269

utilitate, ne digitum quidem, ejus causa, porrigendum esse dicebant. Quibus


ego vehementer assentior"* (De finibus, III, 17)59.
" " (. III, .
13) , : "Nous n'aimons pas l'estime pour l'estime,
mais uniquement pour les avantages qu'elle procure"**. A
, , :
" ", , .
.
, , ,
,

. ,
,

, ,
, , ,
, . .,
.
,
,
. ,
, ,
,
.
, , -
, ,
,
,
, ,
,
,
.
: , ,
, ,
, ,

; ,
.
: , ,
,
, , ,
, ,
, .
, ,
*"0 ,
, .
" (.).
+* " , ,
"60 (.).
270

,
.
, ,
,
,
.
, esprit de
corps* .
,
. , ,
,
, .
. ,
, ; ,
, .
,
,
;
.
esprit de
corps.
, ,
, :
, , , ,
.
, ,
,
,
, .

, , esprit de
corps, ,
. , ,
,
, ,
: .
,
. ;
,
,
, .
, ,
,
. , , "
", " ",
,
. , ,
* (.).

271

,
, ,
esprit de corps, , ,

, ,
,
. - ,
61 .
" "
, .
, , ,
"".
, ,
;
, ,
, .
, " "62
, ,
,
, ,
(, I, 199)*3 . .
, , ,
, ,
.
, , , ,
, :
, ,
,
, ,
. , , ,
, ,
, , ,
,
. , , ,
, ,
, :
. ,
, . -
.
,
, , ,
,
. ,
,
; ,
,
. , ,
- ,
, , 272

. , ,
, ;
,
.
,
, .
,
esprit de corps, ,
,
,
; ,
, , ,
, ,
, .
, ,
.
, ;
, ,
, ,
levions notae macula*,
,
.
, :
"" " " " "El medico de su
honra"** "A secreto agravio scrta venganza"***. ,
, ,
opus supcrerogationis****,
esprit de
corps .
,
, , ,
, -
.
,
, ,
, , ,
.
,
,
, . ,
point d'honneur.
, ,
, ,
,
, , .
* (.).
** " ".
***"3 ".
**** (.).
273

1) ,
, ,
, ,
, . -
,
, ,
, . ,

(
); - ,
, ,
, ,
. , , ,
,
, ,
, ,
, .
, ,
, :
, . , ,
, , , .
2) , , ,
, . ,
,
, , ,
, , - .
, ,
, ,
,
, , ,
, , ,
, .
,
, ;
- ,
- , ,
,
, , ,
, , ,
, . ,
, , ,
: "Ut quisque contemtissimus et ludibrio est, ita
solutissimae linguae est"* (De constantia, 11).
,
,
; :
" ,
"5 ().
274

?

,
6.
,
:
,
. ,
, - ,
,

, ,
( " ") ,
( ), (
terminus technicus*) " " .
" " ,
, , ,
, , . .
, ,
, , 15 ,
,
(Wchter . G. von, Beitrge zur deutschen
Geschichte, besonders des deutschen Strafrechts, 1845)67.
, , ,
(consacramentales),
,
.
, ,
. ""
.
, "
", .
, " "
, , ,
, ,
- . (
, ,
, .)

, : " ",
;
, , ,
. .
, , ,
" "
, , ,
:
* (.).
275

summum malum, , , .
, , horribile dictu*, ,
, .
,
, ,
, .
3) ,
, , -
,
: ,
, ,

.
, ,
,
,
: , ;
; . ,

,
,
"". , ,
,
. ,
,
: ,
;
, , . ,
,
.
.
4) ,
. , , ,
:
, , ,
, - ,
. ,
, , ,
: , , quid multa?**
, , ,

. , -
,
, , ,
, ,
,
(.).
- (.).
276


,
. :

, ,
,,
, , , ,
. " ", -
, ,
, ,
. -
, ,
;
. ,

. -
, .
5) ,
, ,
, .
, ,

, :
, tool-making animal*,
, ,
. ,
, ,
"" ,
, :
66.
6)
,
, , ,
. - -
, ,
" !" ,
.
- ,
, , , .
, , ,
, " ".
, ,
; **.
* , (.).
" . ,
, , ,

,
. ,
277

, ,

.
:
,
, ,
. , ,

. ,
. ,
, ,
- .
, , ,
. ,
, ,
: , , , ,
, ,
, "
", .

. ,
point d'honneur.
,
, ,
, ,
, , - ,
, ,
, , ;
, , ,
, a priori, .
, .
,
,
, ,
, , , ,
. ,
,
( -, , "declamatio ex cathedra"
( )
, ),
: ,
,
,

? , , ,
,
, .
,
,
, ,
, , . ,
, :
, !

278

.
, ,
, . ,
, ,
;
, , , .
,
. , ,
,
, " , ",

(Freinshofer. Supplementa in Livii, . LXVIII, . 12). ("
", 11) , , ,
, : ,
*. "
", ,

, !
: "Si quelqu'un s'avisait
de dire que Dmosthne fut un homme d'honneur, on sourirait de piti...
Cicron n'tait pas un homme d'honneur non plus"** (Soires littraires, par
Durand, Rouen, 1828, vol. 2, p. 300).
aicia, ("", IX,
)70, ,
point d'honneur . -
,
: ,
: "
, ?" ( ,
2, 21)71. - : "
?" : " ...
, , " ( , 36)72.
("Florilegium") ,
, :
, , .

, , ""73, 74.
(XX, I) ,
,
, ,
, ,

25
* ", " (.).
** " - , ,
... " (.).
279

75.
, :
: "Nicodromos feat"*,
,
, {.
; , VI, 89).
,
: , .
"De constantia sapientis", 10- ,
(contumelia), ,
. 14 : "At sapiens colaphis
percussus quid faciet? quod Cato, cum illi os percussum esset: non excanduit,
non vindicavit iniuriam nee remisit quidem, sed factam negavit"**.
", , !" , , ?
.
, ,
,
,
.
, , ,
,
, ,
"" ,
, " "76,
" ";
,
. , , ,

, , ,
"-" :
,
.
,
- ,
. , , ,
. , ,
, , ,
,
. ,
, .
;
, , ,
, ,
" VI" (. 2, . 2,
. )77. -
* " " (.).
**" , ? , ,
: , ,
, '* (.).

280

,
.
, , ,
, , ,
, ,
.
, . .
"The history of duelling" (1849). ,
, ,

, ,
: , , ,
.
,
,
,

. , -,
, ,
.
: ,
,
, ,
,
, ,
. , ,
, ,
,
, ,
.
,
,
, ,
,

. -
,
, de minimis lex
non curat*, ,
, .
,
**:


, ,
* (.).
** : -? :
, .

281

. , , ,
, , , ,
,
*. ,
: "
, ",
. ,
, .
, , ,
- ,
, , , , ,
.

, , , ,

.
: (
) , ,
,
. , ,
,

. ,
, , , Viooo ;
. ,
, ,

. , ,
, , ;
* .
"El principe constante"7* : "Esa
es la herencia de Adam" [" " .].
,
,
: ,
.
, ,
,
,
,
, , ,
. ,
, ,
, , , ,
, ,

. 79,
, :
, .
,
, ;
.
282

;
, . ,
,
, ,
,
, , ,

. , , ,
- ,
, , , : "
". , ,

, , ,
;
,
, .
,
,

; ,
, .
,
.
, , .
,
, ,
,

. : "Habet quendam aculeum
contumelia, quem pati prudentes viri boni difficillime possunt"*;
( )
.
-
, : ,
, ,
" "
. ,
, ,
.
, ,
: ,
- ,
, .
,
.
,
* " - ,
"0 (.).
283

, , ,
.
,
, .

, ,

. ,
,
-
; , , ,

, ,
,
,
, , *\ ,
, ,
. , ,
, , , ,
, ,
, ,
-
, ,
,
, ,
.
, , ,
;
-
, , .

, ,
, , .
, "" .

, , : ", !
, , ".
,
999
/\ , ,
,
.

- , , ,
,

;
, , .
,
, , ,
284

.
. , ,
,
, ,
, , . ,
.
,
, , . ,

, ,
, ; ,
.
,
,
, ,
.
,

; ,
, ,
, *.
, ,
, ;
. -
, ; ,

.

, .
,
,
, . ,

, ;
.

, ,

. ,
, ,

, .
* Vingt ou trente coups de canne sur le derrire, c'est, pour ainsi dire, le pain
quotidien de Chinois. Cest une correction paternelle du mandarin, laquelle n'a rien
d'infamant, et qu' ils reoivent avec action de grces [
, ,
. ,
.]
(Lettres difiantes et curieuses, 1819, vol. 11, p. 454).
285

, ,
, , :
, ; ,
, , ,
, ,
,
,
. ,
'' '*,
, -
. ,
:

, , , ,
, , ,
...
, , ,
, ,
, ,
, , *. ,
,
XIX , ,
, ;
.
( ,
); , ,
,

,
- .
"",
, , "duellum", a
"duelo" (, , ), "* ,
, , , ,
, ,
, , , :
;
, ,
.
,
, ;
,
,
. ,
, ,
; , ,
,
; ,
"Anti-duelling-society" [ ],
, ,
.
286

". , ,
, , . , ,

, , :
,
, ,
, ,
. ,
, ,
,
, ,
.

,
: " ",
,
: "
".
, ,
,
, ,
. ,
,
, ,
, , .

, ,
,
-
- ,
, ,
.
, ,
, ,
:
,
, .
,
.
,
, , -
, , , ,
, ,
, , ,
. , , , ,
,
. ,
, ,
. ,
287

, , , ,
; , ,
,
. ,
, ;
,
, ,
, .
,
, : , ,
. ,
, ,
.
- ,
, ;
, , ,
, . ,
, ,
21- 4- ""*2.

,
; ,
,
, . ,
, , ,
, ,
. , ,
, ,
: ,
. , ,
, , ,
,
.
, ,
.
: "Volenti non ft
injuria"*,
; , "volenti" :
,
,
.
,
,

.
,
, ,
* " , " (.).

288

, , ,
, .
, par nobile fratrum*.
** .
,
,
, .
,
, , , -
, ,
; ,
,
;
.
,
, , ,
,
,
. !
, ,
,
.
, .
,
XIX ! ,
-
. ,
,
;
. ,
,

,
,
,
. , , ,
:
, , la Chinoise***,
12 , ,
, 6 .
,
. , -
,
" " ;
: , .
* 0 (.).
' *4 (.).
(.).
10

., . 4

289

,
. ,
( )
.
.
,
.
;
. ,
.
.
, , .
, ,
,
,
(), , :
. , ,
.
, ,
, , , , -,
, . ,
-, , , , , :
. , ,
, ,
, , . , ,
, ,
; ,
. ,
; ,
. ,
; , ,
, , .
, ,
,
- , ,
.
; .
.
, , .
- ;

. ,
,
,
.
, ,
.
; ,
290

, . ,
, ,
*.
,
; ,
,
, .
, , , ,
,
, .
, , , , ,
, ,
, ,

:
. :
, , ,
, .
, :
, .
- ,
. , ,
, ,
, , , , , ,
: , ,
,
, .

, , ,
:
, , ,
,
. ,
. ,
, :
* , , ,
, .
.
, , , ,
.
, , ,
, , ,
.
, ,
, ;
,
;
, , .
, , ,
, , ,
, .
10*

291

, .
, ( 79) ,
, ,
, , , ,
. , : "Etiamsi omnibus
tecum viventibus silentium livor indixerit, venient, qui sine offensa, sine gratia
judicent"*; , , ,
,
,
, , ,
. ,
, ,
. ,
, ,
, , , ,
, ,
. , , ,
,
, :
,
, ,
;
,
. ,
,
. ,
,

, ,
, ,

. , ,
, , .
, , ,
,
, .
:
'


ot
, .
, : "
, , , ,
: -

* " ,
"5 (.).
292

, , ,
".
, ,
- ,
,
,
,
, ,
, ,
. .
, , , : " ,
; , : " ?"86
: "A knavish speech sleeps in a fool's ear"*. :
,
".
:
Du wirkest nicht, alles bleibt so stumpf,
Sei guter Dinge!
Der Stein im Sumpf
Macht keine Ringe**.
: "
, ?"89 :
" . ,
"90.
:
Da oft die allerbesten Gaben
Die wenigsten Bewund'rer haben,
Und dass der grosste Theil der Welt
Das Schlechte fr das Gute hlt;
Dies Uebel sieht man alle Tage.
Jedoch wie wehrt man dieser Pest?
Ich zweifle, dass sich diese Plage
Aus unsrer Welt verdrngen last.
Ein einzig Mittel ist auf Erden,
Allein es ist unendlich schwer:
Die Narren mssen weise werden;
Und seht! sie werden's nimmermehr.
Nie kennen sie den Werth der Dinge.
Ihr Auge schliesst, nicht ihr Verstand:
Sie loben ewig das Geringe,
Weil sie das Gute nie gekannt***.
* " "7 (.).
" , ! :
(.).

, .
? ,
. ,
: , . , !
293

,
, , ,
92, , ,
, . -
,
, , ,
,
.
,
,
.

, ,

, , ,
. : bas le mente*. ,
,
,
. :
Htt' ich gezaudert zu werden,
Bis man mir's Leben gegnnt
Ich wre noch nicht auf Erden
Wie ihr begreifen knnt,
Wenn ihr seht, wie sie sich gebrden,
Die um etwas zu scheinen,
Mich gerne mchten verneinen**.
, ,
,
, , ,
,
. ;
, , ,
. ,
, ,
.
, ,
.
; , , ,
, .
- ,
. ,
, ,
. . 91 , .
, {.).
* (.).
** , ,
: ,
, ,
- , 94 (.).
294


, ,

. ,
, ,
. ,
("De gloria"95), ,
, , ,
, .
,
.
. , ;
. - ,
, .
, , , ,
,
, .
, , , ,
, , ,
, , , , ,
, "
...
, ,
,
, , ,
: "!"96
,
. ,
.
, ,
. ,
, ,
; , ,
.
, , , .
, ,

,
. ,
,
- ,
.
,
;
: " ,
". ,
,
; ,
, . ,
295

,
, . ,
,
,
, .
,
,
.
, .
. ,
, !
, , , , , ,
; ,
,
estime sentie*, ,
,
estime sur parole**. ,
,
.
, , ,
, , ,
-

, ,
;
- ***. ,
, ,
, ,
, , , , ,
: "Omnis animi voluptas, omnisque alacritas in eo
sita est, quod quis habeat quibuscum conferens se possit magnifie sen tire de se
ipso"**** (De cive, 1, 5). ,
, ,
:
Fame is the spur, that the clear spirit doth raise
(That last infirmity of noble minds)
To scorne delights and live laborious days*****,
:
* .
** .
*** ,
, , ,
, , ,
, .
.
""" , ,

,
"97 (.).
***** ( )
9" (.).

296

..iiow hard it is to climb


The hights where Fame's proud temple shines afar*.

, , ,
la gloire**

. , , ,
, , , ,
,
, ,
, , , , ,
, ,
.
, ,
:

. ,
, , ,
, .
,
,
, ; ,
, , ,
, .
:
' ' ***. , ,
, .
, , .
,
, ,
.
, ,
, , -
, ,
;
,
. , ,
, .
, ,
, . ,
, ,
, , ,
, ,
, ;
, . * ... , 99
(.).
** (.).
, ... , 100 (.).
297

, ,
,
, ,
.
, ,
, . ,
, ,
.
,
;
,
99 100
.
:
,
, . -

, , , ,
, ,
, ,
, ? ,
, ,
? ,
,

: " ,
, ,
". ,
- - - ,
.
, ,
, : ,
,
. ,
,
;
, . , , .

.
, .
,
. , ,
,
,
, , , .
, ,
, .
,
, ,
298

.

- .
;
,
. , , -
, - ,
, ,
- ,
, ,
,
,
, ,

. , ,
, , ,
, ,
,
, , - ,
, ,
. ,
,
.
. ,
,
,
. , ,
, ,
:

,
, , -
.
,
. ,
,
,
, :
,
, , ,
,
.
, ,
,
,
, ,
, ,
. ,
, ,
299

,
;
.
, ,
. ,
, ,
, ,
, ,
- .
:
, , , .
,
, ;
;
, . , :
Wenn jemand eine Reise tut,
So kann er was erzhlen*.
,

:
Coelum, non animum, mutant, qui trans mare currunt**.
, ,
,
, ,
, , ,
,
,
-
,
- ,
.
,
: , ,
, .
,
, .
,
, , ,
, , , , ,
. .

, 101 (.).
, 102 (.).
300

V

, , :
,
,
, -103
,
, .

.
,
. ,
, ,
, ,
;
,
.
, ,
,
, ,
,
, ,
.
.
1.
, "
" (VII, 12): , *.
,
, .

, . 1, 58105. ,
.
, -
,

,
. ,
, ,
, ,
: ,
, , * , ,
104 (.).
301

. :
,
;
,
, , ,
. ,
,
.
, , , ,
.
, ,
,
, , ,
, . ,
: "Le bonheur n'est qu'un rve, et la douleur est relle" *
,
. ,
,
, , , . , ,
" "
" ", . ,
, , , ,
, ;
, : "degere vit am", "vita defungi"**, si
scampa cosi, man muss suchen durchzukommen***, er wird schon
durch die Welt kommen**** . ,
, . -
,
, , , ,
.
- ,
.
; , , ,
. ,
, ,
.
,
:
. ,
;

. , , ,
, . ,
.
* " , " (.).
** " ", " " (.).
- (.).
**** - (.).
302


,
, , , .
,
, ,
, .
;
. ,
, .
, ,
, , .

, ,
, , ,
, , ,
.
, ,
.
,
, , ;
, .
,
, ,
, , , .
, - ,
, ,
. ,
,
, ,
. ,
,
.

,
. , ,
. ,
.
, , , , , ,
. . ,
, , ,
, ,
, :
- , ,
.
, "
" ,
: " - , ,
; - ,
, ".
303

: "Le mieux est ennemie du bien"*.


,
(. 2, . 16)106.
,
, , ,
,
?
;
, ,

: ,
.
, , , 107,
,
, .
,
, , ,

, , , ,
.
, ,
, , ,
; , ,
,
, . ,
, ,
, .
, , ,
, , ;
, . ,
,
. , , : "
, , ,
.
, , ,
".
, , , . . ,
,
.
, ;
, .
, , :
Aurcam quisquis mediocritatem
Dittgit, tutus caret obsolcti
Sordibus tecti, caret invidenda
Sobrius aula.
* " " (.).
304

Saepius ventis agitatur ingens


Pinus et celsae graviore casu
Decidunt turns feriuntque summos
Fulgura montes*.
,
, ,
,
,

.
[] **
("", 10,604b)109. "":
,
: ,
,
: ,
,
, : .
(. 110)
, ,
,

. ,
, . ,
, , ,
, . ., , ,
,
, .
,
, sans faon***,
, , ,
,
: , ,
, , ,
,
.
, ,
: ,
. , , .
* , ,

, ,
.
-,
,
10
(.).
* (.).
(.).
305

!
. - : ,
, ,
. ! ,
, ,
.
;
, .
, ; ,
,
.
. ,
, ,
,
, .
, .
: "La socit, les cercles, les salons, ce
qu'on appelle le monde, est une pice misrable un mauvais opra, sans
intrt, qui se soutient un peu par les machines, les costumes, et les
dcorations"*.
, ,
, - .
, ,
, , . . ,
:
, .
, .
2.
, , , ,
, , ,
. ,
: .

; ,
,
, .
,
, ,
.
,
, ,
.
3.

.
", , , , ,
, 411 ,
* (.).
306

, , ,
. , , -
,
, ;
, , ,
,
. , ,
, ,
; ,
,
. ,
, , ,
,
- , ,
.
,

, , , ;
,
:
. , ,
:
; ,
, ; ,
, . . ,
:
...quid aeternis minorem
Conduis animum fatigas?*

, , ,
, ,
. , :
- .
, ,
, , ,
,
. .
, , ;
, , ,
, . ,
, , ,
, , ,
. , "
";

*
, 113 {.).
307

, ,
,
. " '*113,
, , , ,
;
, ,
,
; ,
, , .

: ,
, ,
,
, :
Altro diletto, ch*emparar, non provo*.
, -
,
,
, , ,
. ,
, , ,
, , .
.

4. , ,
,
, ,
,
. , ,
, ,
.
, , ,
" "**, , ,
, , ,
, ,
. , ,
, .
,
,
, ,
.
* , 114 (.).
** " "115 (.).
308

, ,

, ,
-
,
, , . ,
,
,
, , :
,
. ,
,
, .
- ,
, ,
,
, .

; , ,
,
, .
, ,
.
, .
5.
,
. :
. :
. . ,
,
,
,
, ,
,
: ,
,
.
,
ad interim*, . ,

,
,
; ,
, , , ,
, . ,
, .
, ,
* (.).
309

.
,

,

.
,
.
, :
, ;116
, ,
:
, 117,
: "Singulos dies singulas vitas puta"* (),

.
,
.
,
, , , ,
, .
,
. ,
-
,
, ,
, .
, , ,
, .
"Ich hab' mein Sach auf nichts gestellt"** ,
, ,
,
, ,
, ,
, , .
,
. ,
, ,
. ,
, : , ,
,
.
* ", ,
"11* (.).
*" "119 (.).
310

,
,

,
, . ,
: , .
,
,
.
, ,
, ,
, , ,
,
, , ,
, ,
, .
6. .
, , , ,
.
, .
, a priori:
,
. ,
, .
.
;
;
,
, ;
. , ,
. , ,
, , .

, .
, ,
, ,
, , , ,
, , . ., , , ,
. Difficilis in otio quies*. ,
, , ,
,
, ,
, ,
.
,
.
,
(.).
311

, ,
, , ,
, .
7.
, . ,
,
,
, .
, ,
. , ,

,
, , ,

;
,
, -
.
8.
, ,
, , ,
,
,
.
, .
,
.
,
.
120
, .
,
, , ,
.
, , , ,
, :
,
,
,
. ,
,
.
,
,

, :
,
. ,
. 312


. .
9. ,
: "Omnia mea mecum porto"*,
, , :
: ** (, 7, 2)122
. ( , ,
, , ,
,
.) , ,
, ,
, ,
.
,
, (high life**),
, ,
, ,

****.
,
; ,
.
, ; , , ,
, .
,
, ,
. ,

.
, : ,
, . ,
, ,
. ,
,
,
, ""
. ,
,
, ,

,
. * " " (.).
* " " (.).
*** (.).
*** ,
. , , ,
,
.

313

, ,
, , ,
, ,
, ,
. , -
, , ,
, , () .
,
, .

, , , ; ,
, ,
,
. , ,
, ,
, ,
, ,
: , ,
.
,
, ,
.
,
"", . ,
;
, ,
.
, ,
,
, ,
,
. , ,
, , ,
,
, ,
,
, ; , ,
"bon ton", "fashionableness"*.
, .
, quand le bon ton arrive, le bon sens se retire**.

, ,
,
, . ,
,
, ,
* , (., .).
** , (.).
314

,
. ""
, ,
. , :
, , -

.
, .
,
; , ,
: , , . .
.
,
, . ,
,
; : "Nemo
potest non beatissimus esse, qui est totus aptus ex sese, quique in se uno ponit
omnia"* (Paradoxa, II) . ,
.
,
, ,
, ,
.
:
, . , ,
, , ,
.
.
, - ,
,
, ,
,
.
, ,
, .
,
, .
;
,
.
, ,
.
**.
* " ,
" (.).
** , , ;
, -, ,
, .
, , ,
315

,
,
,
; , , par excellence*,
, , .
,
,
.
, :
,
. ,
, , , ,
: the
gregariousness of mankind**.
: omnis stultitia laborat
fastidio sui***; , , -
, . ,
,
, . ,
, ,
,
. ,
, ;
,
, ,
, .
,
: ,
.
- ,
,
, -
, -
. ...

,
- , ,
:
, , ,
, .
,
,
.

, ,
,
, , ,
, .
* (.).
** (.).
*** , , 124 (.).
316

- , ,

, , ,

, ,
;
, ,
, ,
.
,
, ,
, .
, .

, 125.

, " "
: " ".

: -, ,
, - , .
,
, ,
. 'Tout notre mal vient de ne pouvoir
tre seul"*, . ,
,
,
.
, .
, ,
, ,
, , ,
,

. ,
: ,
. ,
, -1*7: "La dite des aliments nous
rend la sant du corps, et celle des hommes la tranquillit de l'me"**.
, ,
. .
,
. , ,
, ,
,
" , 1'126 (.).
** " ,
" (.).
317

,
,
.
:
, ,
.
, ! ,
, ,
, , ,
, , .
,
,
, ,
, -

. ,
.
.
;
,
. :
, ,
. ,
,
, . -

. ,
, - ,
, ,

, ,
;
,
, .
,
, ;
, , : "La terre est
couverte de gens qui ne mritent pas qu'on leur parle"*. ,
,
:
Cercato ho sempre solitaria vita
(Le rive il sanno, e le campagne, e i boschi),
Perfuggir quest' ingegni sordi e loschi
Che la strada del ciel, hanno smarrita**.
* " , ,
" {.).
** , , , ,
,
(.).
318

"De
vita solitaria", , -,
" "128. ,

, , , : "On dit quelquefois
d'un homme qui vit seul, il n'aime pas la socit. C'est souvent comme si on
disait d'un homme, qu'il n'aime pas la promenade, sous le prtexte qu'il ne se
promne pas volontiers le soir dans la foret de Bondy"*.
"": "
, "
"130. ,
,
131:
Herodes ist ein Feind; der Joseph der Verstand,
Dem macht Gott die Gefahr im Traum (im Geist) bekannt.
Die Welt ist Bethlehem, gypten Einsamkeit:
Fleuch, meine Seele,fleuch,sonst stirbest du vor Leid**.
: "Tanti homini,
che in terra hanno voluto gustare vita celeste, dissero con una voce: "ecce
elongavi fugiens, et mansi in solitudine"***.
"" : "
,
..."132 , ,
133.
,

, ,
? ,
, ,
, .
, ,
. ;

, ,

, ,
,
. , ,
,
:
*"0 , , : "
". , -: "
" 129
,
" (.).
** ; ,
( ). , : , , .
(.).
***" , ,
: " (.).
319

Die Einsamkeit ist not: doch sei nur nicht gemein,


So kannst du berall in einer Wste sein*.

, , ,

,

. , ,

, ,
, , , ,
, ,
. , ,
; ,

,
,
.
, ,
,
, ,
,
:
,
, .
, ,
134.
:
, .
, , "sapere aude"**
,
,
. , .

;
,
. ;
, ,
; ,
, ,
,
. ,
. ,
,
* ; ,
{.).
** 133 (.).
320

,

, -.
,
:
.
, , ,
, :
, , , ,
,
, .
, ,
,
. ,
,
, .
, ,
,
: .
, ,

,
.
, ,
- ,
;
, , .

, : ,
, ,
, , , .


. ,
: ,
,

- 136:
, .

, .
"Nihil est ab omni parte beatum"*, ,
, " ":

, , ,
, ;
- , ,
" , " (.).
11

., . 4

321

. , ,
, . :

,
,
,
, , , ,
, ,
, ,
.
, ,
,
, , ,
,
.
, ,
, ; , ,

,

. , ,
,
;

.

13* "El caf sea la comedia nueva",
,
.
, ,
, , ,
, .
10. ;
*.
.
, : "Nostra nos sine comparatione
dlectent; nunquam erit felix quern torquebit felidor"** ("De ira", 3,30),
: "Cum adspexeris, quot te antecedant, cogita, quot sequantur"***
( 15); , ,
, , , ,
. ,
,
, , ,
* , ;
.
** " , ,
, " (.).
*** "..., , ,
"19 (.).
22

,
, sociis malorum*.
.
,
, :
, ,
, ,
, - . :
1) , 2) , 3)
. , , ,
, .
: "Les mes privilgies rangent l'gal des
souverains"**, ,
, ,
, ,
.
,
, ,
: " !"
. ,
, , ,
, ,
,
; ,
,
; , .
,
,
.
11. ,
, ,
, -
,
,
.

: quieta non
movere***. ,

, , ,
, ;
, , ,

, .
: "Legala bene, e poi lascia la andare",
* (.).
** "
1* (.).
140
*** , (.).
11*

323

: "Du, sattle gut und reite getrost"*. ,


,
"Sprichwrtlich",
. , ,
.
, ,
,
, : ,
.
, ,
,
- , ,
,
.
, -, ,
, ,
, . ,
.
12. ,
, ,
, ,
,
, **.
, , , ,
, ,
, .
,
, ,
, , .
. , ,

: , , ,
,
, , ,
,
, ,
.
, , ,
,
,
. ,

, ***.
13. ,
. ,
* " " (., .).
'* 141 (.).
'* , , 142 (.).
324

, ,
.

.
,
, ;


, .
:
.
,
, - ;
- ,
, , .

, :
, , ,
. (blue devils*),
, - ,
, , ,
, ,
. , , ,
,
,
in abstracto.
,
, ,
.
.
, ,
, , ,
: ,

, **,
, ,
,
. ,
, ,
,
.
.

, , ,
, ,
. , , , ,
* (.).
** (.).
325

: "Noche tinta, bianco el dia"*.


, , , ,
, :
, .
,
, , .
: , ; ,
.
,
:
. , ,
; , .
:
; ;
.
, , , ,
,
,
. - ,

. , ,
Nehmt die ernste Stimmung wahr,
Denn sie kommt so selten!**.

,
, -
,
; , ,
,
, .
,

, , , , ,
. .;
, , .
, , ,
, ,
(ochlos), ,

, ,
. ,
, ;
.
, ,
,
* " , " (.).
* , ().
326

,
, . ,
, ,
.
, ,
;
,
, -
, ,
. .
14. , ,
: " , ?",
.
: " , ?", ,
, ,
.
, : , , ,
, , , ,
.
, -,
, , -
: ,
, ,
. .

,
, ,
.
,
, ,
.
- .
, ,

: ,
. , ,
.
15. , ,
, ,
,
, , , ,

. , -
,
, , ,
: , ,
, ,
.
, -
327

;
; -
. .
,
, ,
:
propter vitam vivendi perdere causas*.
, ,
, , ,
,
,
, ,

,
.
,
, : "Si vis tibi omnia
subicere, te subice rationi"** ( 37).
, ,
, ,
; , ,
, . ,
.
16. , ,
, ,
, ,
, , , abstinere et
sustinere***: , ,
.
:
Inter cuncta leges et percontabere doctos,
Qua ratione queas traducere leniter aevum,
Ne te semper inops agitet vexetque cupido,
Ne pavor et rerum mediocriter utilium spes****.
17. Vita motu constat*****,
;
,
, ,
- ,
,
* 143 (.).
** " , "
(/.).
*** 145 (.).
**** , :
,
, : , 144
... (.)
***** " "147 (.).
328

-
.
;
, .
,
. , ,
- ,
-, , - :
, -
.
, , - ,
, , : ,

, .
, ,
:
, .
,
, .
,
, ,
.
, ,
,
, ,
,
.
: -, ,
( ),
; -,
. , :
,
. -
.
, - ,
,
, , ,
.
,
. ,
, .
:
, ,
, ,
. ,
, : ,
, 148, ,
,
,
329

,
. Difficilis in otio qui es*.
18.
, . ,
, . :
,
,
, .
, ,
, , ,
,
,
.
,
, .
: ,
, ,
.
, , , , ,
, , . . . . chaque
fou a sa marotte**: .
: ,
, , ,
, , ,
,
,
.
, . , ,

, cum grano salis***.
19.
,
.
,
, ,
,
, ,
. , ,
, ;
, ,
,
.
, , -
, . ,
, ;
* {.).
'* (.).
'* (.).
330

, , ;
-
. .
,
. ,
,
.
,
, ,
,
,
, . ,
( " ", . 1, . 2, 149),
, ,
, ,
:
io ti vedo*,
. ,
,
,
.

,
incognito -,
"".
20.
,
, ,
.
, , , ,
, ,
.
,
,
,
: .
, , , ,
.
, . ,
,
, ,
;
; ,
,
, ,
,
, 150, * (.).
331

.
, ,
, ,
, ,
, ,
,
. ,
, :
,
, , ,
, . , ,
,

. ,

,
, ,

,
.
,
, (.: " ", II,
217 ). , ;
,
, *152.
,
, , , ,
, ,
.
, . :
, .
- , ,
,
, ,
, ,
: , ,
- .
, ,

.

, , ,
. ., , ,
* , antidpando [],
, . Le
sommeil est un emprunt fait la mort [ , .].
. :
, .
, .
332

, , .
"Des rapports du physique et du
moral de l'homme"153.
,
,
, . , ,
, XIX
, , ,
,
, , , :
, ,
, - .
,
, , ,
. ,
, ,
,
. , , ,

, ;
.
,
, ,
, .
.

21. ,
:
, .
,
, -
, , ,
, . ,
,
, ;
: " "154.
,
.
, ,
, ,
. . ,
,
:
, ,
. , , ,
,
, ,
333

, ,
;
, , , .
" ". ,
, , , ,
.

,
,
- ;
.
, , ,
, ,
, ,
:
, , .
: " ,
".
22. ,
:
.
, , ,
,
, .
,
,
. ,


, , .
, ,

, -
.
, .
, , . ,
,
, -
: . , ,

, , ,
. -
, , ,
,
,
. , , per
impossibile*, * (.).
334

, ;
,
,
. ,
,
, ,
,
, ,
; ,
, ,
- .
, ,
,
,
, , ,
, . .
.
,
,
.
, ,
,
, ,
- ,
, - , - ,
, . ,
,
.
:
.
.
,
, ,
,
, ,
, .
-:
,
.
.

,
.

; ,
.
23. . :
, ,
335

. ,
, ,
, ,
,
, .
.
, .
, ,
. ,
, :
,
.
,
,
, ,
, ,
;
""
,
partie honteuse* .
,
, ,
. , ,
, , ,
: ?
24. , ,
, , - ,
,
, ,
. , , - .
,
:
, ,
.
,
.
25. , -
, .
.
, . ,
, ,
. ,
,
,
,
.
: "Le degr d'esprit ncessaire pour nous plaire, est une mesure
* (.).
336

assez exacte du degr d'esprit que nous avons"*,


.
:
; .
:
,
, ,
. , , .
26. , , ,
, . , ,
, ,
-
,
;
,
.
, ,
, ,
, - ,
, "",
. ""
, , ,
, ,

,
-
"". ,
,
, ;
, ,

. ,
, ,
,
; , ,
,
. , ,
.

, - .
,

, .
,

, * " , , ,
"159 (.).
12

., . 4

337

,
""
. , ,
(., , Eclog., . 1, . 22, 9, . 47815).
27. , ,
,
, ,
, ,
. ,
, , , ,
:
, ,
, .
, , .
,
, .
. ?
, ,
, .
28. , ,
, ,
.
, ,
, ,
,
,
, .
, :
.
, , ,
, ,
; ,
- , ,
.
- ,
, .
, , ,
, -
: .
,

.
, ,
: .
,
,
. "Chi non estima vien stimato"*,
* " , *' (.).
338

. - ,
, .
- , .
, .
29. ,
, ,

,
,
,
a priori
a priori. a priori
"",
,
. ,
, .
a posteriori,
, ,
, 5/
, ,
, , ,
. -
;
, , ,
,
. ,
, - ,
, , , ,
, ,
, , , ,
. :
, , ,
, ,
, ,
,
: " ,
, ". , , ,
, ,
, , ,
,
- , ,
, ,
,
. , ,
, ,
. ,
, ,
,
, ,
12*

339

, , , ,
,
, .
, - .
, ,
: "Non si tristo cane, die non meni la
coda"*.
,
, ,

.
: "Argumenta monim ex minimus quoque licet capere"**.
, ,
, ,
,
,
, .
. -
, , "de
minimis lex non curat"***, ,
;
. ., ,
,
,
, . ,
,
, -
****.

. ,
- ,
, ,
,
, , .
,
; , ,
, ,
.
, ,
.
, * " , " (.).
** " "157
(.).
*** " " (.).
***+ , , ,
, , ,
, , ,
, .
340

. ,
, , .
,
,

.
.
, , , ,
,
, ,
.
, .
, ,
, , . ,
,
;
, ,
.
, , ,
, ,
. ,
, , .
, , ,
, ,
.


, ,


vice versa*. ,
, .
,
, :
,

.
,
- . , ,
, ,
, ,
, .
,
,
?
, ,
(.).
341

, , ,
, ?
?
,
, , , ;
,
, . "Dans toutes les
guerres il ne s'agit que de voler"*, ,
.
30. ,
:
.
, ,
,
,
, , :
Natur am expelles furca, tarnen usque recurret**.
, , -
,
,
. , , ,
, ,
,
. ,
,
: ,
. ,
. ,
, ;
,
,
.
- , ,
. ,
-. , ,
,
, , .
, ,
;
.

, , ,
, ,
, ,

* " " (.).
** , 15 (.).
342

.
, ,
: 'Tout ce qui n'est pas naturel est imparfait"*;
,
, , ,
,
,
160.

. : -, ,
, , , ; -,
,
, , , ,
, .
- ,
, . ,
, , , , ,
, ,
,
,
,
. : "Herradura que chacolotea
clavo le falta"**. ,
, :
,
, ,
. ,
, , , ,
. , ,
: . "Nemo potest personam diu ferre
fictam. Ficta cito in naturam suam recidunt"*** (. , . 1,
. I)161.
31.
, ,
,
, .
, ,
, .
,
, , , ,
. ,
. , ,
, ,
, ,
,
* " *'159 (.).
** " " (.).
+*+ " .
" (.).
343

,
, ,
. , : banc
veniam damus petimusque vicissim*.
;
, , ,

.
.

: -
, , .

. ; . " veniam
damus petimusque vicissim" .
32. ,

, ,
, , . .; ,
, ,
- .
;
.
, , , ,
, ;

. , ,
, ,
;
,
, .
,
,
. ,

.
33. ,

.
, , , ,
. ,
,
.
, ,
,
,
*
(.).
344

.
, ,
, , ,
-
. , , , ,
-
, -

,
.
, , , ,
,
,
.
- , ,
,
,
.
, , ,

: "Dans l'adversit
de nos meilleurs amis, nous trouvons toujours quelque chose qui ne nous
dplat pas"*. ,

.
, -

- . !

, . , ,
, , ,
,
, ;
,
, .
. ,
:
Die Gegenwart ist eine mcht'ge Gttin**.
,
, ,
, .
; ;
,
.
* " -
" (.).
** 10.

345

? !
- ,
.
34. , , , ,
!
,
, ,
, .
:
,
, ,

. 164
, 1.
"Arte de prudencia": "Para ser bien quisto, el unico medio vestirse la piel del
mas simple de los brutos"*.

.
,
. ,
, ,
, ,
.
, :
**.
, ,
.
,
,
, .
,
,
;
, ,

; ,
- .

. "": "
, :
, "167. ,
.
, ,
,
* "
"166 (.).
", , , ;
, , ,
, .
346

,
. ,
;
.
- . ,
-
. ,
- , ,
, .
,
: ,

. -
,
,
*.
; , .
,
,
, .
,
, , ,
.
35.
, : ,
, , ,
; -
;
, . ,
.
, ,
,
, ,
.
36. , ,
""166;
.
,
.
*
.
,
- .
:
, ,
, .
,
, , , ,
,
, .
347

; , , :
,
. ,
, :
; , , .
"votre trs-humble serviteur", "jour most obedient
servant", "suo devotissimo servo", " ";
"" , ,
!..
, ,
. ,
, ,
,
.
, , .
, , ,
,
, ;
,
, .
.
, ,
, , ,
,
, ,
,
.

, ,
! ,
,
,
. - ,
in puris naturalibus*. ,
.
37. ,
, ,

, duo cum faciimt idem, non est idem**.

. ,
; ,
, , .
38. , ,
- , ,
, .
* (.).
** , (.).
348

,
, ,
, .
- ,
, , ,
.
Probatum est*. ,
, ,
.
39. , ,
.
,
, ,
. : ,
,
, ,
.
40.
. ,
, , , ,
, ,
, ,
, .
, , , , semper
aliquid haeret** , ,
(.: "De
augmentis seien tiae")109.
41. , - , ,
; , , .
, , , -
, ,
, , ,
.
42. ,

, .

.
, , ,
. , .
,
, ,
, . ,
, ,
,
, ,
* (.).
** - (.).
349

,
,
,
.
,
- ,
;
, .
, ,
,
- , ,
, ,
; .
, - , ,

, ,

. , -
,
, ,
-
, , , ,
, -
, ,

,
. ,
, ,

.
,
.

,

;
. -
, : "
, "; "
, ; , "; "
".
43. , ,
,
.
44. , , ,
procds* ,
, ,
,
(.).
350

;
-
.
.
" , "
; " "
. , ,
, , .
45.
, , , , . ,
, .
, .
.
46. Parler sans accent*
, ,
; , ,
. , parler avec accent**
, . '
,
.
.


47. ,
,
, ,
. ,
, , -
, .
, ; ,
, ,
, , .
,
- ,
.
48.
: , , .
, .
. , , secunda aut adversa
fortuna***, ,
,
. * (.).
'* (.).
* (.).
351

: , ,
,
. ,
, .
: "Da
Ventura a tu hijo, y echa lo en el mar"*.
, , ,
. , ,
,
, ,

,
?
, ,
,
.
, "
, , "
, ,
.
,
, ,

. ,
,
,
:
, .
, ,
,
, . :
, ,
,
. , ,

,
. : "In vita est hominum
quasi cum ludas tesseris: si illud, quod maxime opus est iactu, non cadit, illud,
quod cecidit forte, id arte ut corrigas"**; , ,
- 171. :
, . ,
, .
: ,
,
, . , * " " (.).
** " , , :
, , 170
, " (.).

352

, ,

.
, ,
. :
,
, ; , ,
, , ,
, .
, . : ,
,
, , ,
,
.
, , ,
, , .
., , " ";
- .
, ,

.
,
, , ,
,
,
,
, , ,
- ,
,
.
, la gran
sindersis* ,
.
, ,
. ,
, ,
, .
in abstracto
,
, - .
.
49.
, ,
,
, ,
, ,
, .
* 172 (.).
353

,
.
.
, ,
,
. ,
,
, , ,
,
. ,
. ,
,
*.
,
, , ,
,
, , , ,
. , ,
, ,
. ,
, , unisono**,
- , ,
, , ,
. ,
,
(.: " ", . 1,
. 90173).
,
, , ,
, .
, ,
, , , ,
, . ,

, ,
, .
,
, ,
, , , ,

, , -
,
, ;
, ,
, .
,
-
, ,
.
** .
354

,
. ,
,
, , .
,
,
,
.
, , ,

*/ ,
, ,
; .

,
. ;
, .
,
,
. , , :
, .
.
,
- .
' 50.
,


, ,
, , , :
"Lo que no acaece en un ano, acaece en un rato"*. ,
, , , ,
, , ,
.
:
! ,
, , , , ,
- ;
, , , ,
.
. ,
.
51.
,
,
, ,
*" , "
(.).
355

, ,
,
, ,
.
:
I have felt so many quirks of joy and grief,
That the first face of neither, on the start,
Can woman me unto it*.
("All's well", act 3, scene 2)
, ,
, ,
,
,
. ,
conditionis humanae oblivisci**,
,
.
,
; ,
, - , ,
.
,
,
. , ,
,
. - , (
), miseries of
human life*** , in pulicis morsu Deum
vocare****; , , *****,
,
, , ,
,
( ).
,
, , , ,
, , ,

,

,
* ,
,
174 (.).
175176(.).
'* (.).
* (.).
* (.).
356

.
, ,

: ,
, ,
.
. ,
, ,
,

.

, ,
" "
, (. 62)177: ",
, ,
".
, ,

, ,
. ,
(" ", . 1, . 345346)178
.
, , ,
, .
, ,
, ,

. ,
, ,
,
179, ,
.
, ,
, ,
.
52. ,
.
("", 23, 313
.), , .
, ,
, , ,
.
, , ,
, , ,
, .
,

.
357

53.
. , ,
, , ,

. , "
"180, ,
. ;
, , : "On ne
russit dans ce monde, qu' la pointe de l'pe, et on meurt les armes la
main"*. , ,
, ,
. , :
Tu ne cede malis, sed contra audentior ito**.
- ,
,
, ,
,
, .
, :
Si fractus illabatur orbis,
Impavidum ferient ruinae***.
, , , -
:
...Quocirca vivite fortes
Fortiaque adversis opponite pectora rebus!****.
- ,
.
;
.
terror Panicus*****,
, '
", 14). ,
, : "Natura enim rerum omnibus viventibus
indidit metum ac formidinem vitae atque essentiae suae conservatricem ac
mala ingruentia vitantem et depellentem. Verumtamen eadem natura.modum
tenere nescia est, sed timoribus salutaribus semper vanos et inanes admiscet,
*"Ha
'* (.).
** , , 1'1 (.).
*** , , ,
10 (.).
**** !
10 (.).
*** (.).
358

adeo ut omnia (si intus conspici darentur) Panicis terroribus plenissima sint,
praesertim humana"* (" ", 6). ,
,
, , , , ,
.

VI

:
Qui n'a pas l'esprit de son ge,
De son age a tout le malheur**.

,
.

, - .
,
, , ,
, ,
.
(. 2, . 31, . 394 .)185
,
, .
,
. ,
,
: ,
, . , , 7-
,
, ,
, , .
,
. , ,
, ,
;
,
. ,
* "
,
.
, ,
1 4 , ,
..." (.)
,
(.).
359

,
,
, , ,
. :
, ,
, ,
,
,
. ,
, sub specie aeternitatis*. ,
.
,
,
.

,
, ,
**.
,
, ;
,
.
,
,
, , ,
,
.
,
, " ".
,
.
,
, , .
, , ,
,
, .
,
. ,
,
,
186
: ! , .

,
.
* (.).
** , , ,
, , .
360

, ,
,
,
.
, .
, . 372 .
187, ,
,
, , ,
, ,
, , ,
: , ,
, . , ,
,
, , ,
.
, ,
,
, :
, , ,
, .
, : ,
188.
, ,
. ,
, ,
. - ,
, , l'ge des illusions est pass*,
a ,
. , ,
,
, .
, , .

,
.
, ,
.
,
, ,
,
, .
,
. , , ,
,
.
,
* (.).
361

, ,
,
,
. ,

, .
,
, .

,
. ,
. ,
. 374 " "189.
,
, ,
.
,
.
. 427 190.
, ,
,
.
, ,
. , ,

, *.
, :
, -!.. ,
, ,
: " ".
, , ,
,
, ,
:
,
. , , ,
, .
, ,
, , :
, ,
,
, , ,
, ,
.

, ,
* ,
.
362

.
, ,
,
,
. , ,
, ,
.
, , , ;
.
,
;
,
, ,
,
.

, ,
, ,
. ,
,
, , , , "
"191 . .
, ,

; , , ,

.
, , ,
,
,
; , ,
.
, ,
,
.
, , ,
:
, .
, .
- , ,
5/
, , ,
. , , ,
, , ,
,
, ,
,
, ,
.
363

" ", 29
192.

, ,
,
,
; .
, , ,
.

, , , ,
.
, , ,
,
, ,
,
. ,
,
. , .

, ,
, .
, ;
, ;
,
, ,
, .
, , ,
. ,
, ; ,
,
,
.
,
, ,
, , ,
, .
,
. , ,
, .

? ,
. : ,
. ,
: ,
,
.
,
, , , 364

. , -
, ,
, ,
,
. , ,
,
,
; , ,
. , ,
. ,
, ,
,
.
. -
,
, . ,
, ,
,
, .
,
- ,
, .
,
, ,
- , ,

in abstracto,
. , ,
, ,
,
. ,
,
- ;
,
.
, ,

. -
, , ?
,

; ,
,
,
; ,
,
.
,
- ,
365

, ,
. ,
. , .

conditio sine qua non* ,
: ,
,
, :
, ,
.
, 36- ,
, : ,
. ,
.
:
, .
, ,
: ,
, , ,
. , ,
, , , .
, ,
, , -
. ,
, , ,
, - ;
,
. -
. , ! ,
! .
("", . , . 5)193,

, : ,
,
, , .
, ,
;
ingnia praecoda**, , ,
, .
, ,

, .
, , -,
- ,
.
, ; * (.).
* (.).
366

, , ;
, ,
:
. , , ,
, ,

.
, ,
,
, ,
,
.
, , ,
,
, .
, ,
.
, : ,
, ,
, ,
, , , .
, ,
;
. ,
, ;
. ,
,
. , , , ,
,
" ", ,
. ,
, ,
,
: ,
. ,
, ,
, ,
, ,
. ,

, :
, , Vs , 10
, 7 .

. ,
, 15 (
, ,
); ,
: 367

;
, .
, .
;
,
. , ,
. ,
, , ,
, ,
,
, ; ,
,
" ".
, , ; ,

, ,
, .
, , ,
; ,
, , ,
. , ,
.
, ,

, .

,
.
, ;
, .

, .
,
, , ,
, ,
, . ,
, ,
, ,
, ,
,
, , ,
.
.

, , , 35-
; , .

.
:
368

,
,
. .
, ,
,
. ,
, ,
, ,
,
. ,
, ,

, , , ,
, ,
,
,
. ,
,
; ,
. ,
, ,
, ;
.
,
.
, . ,
,
, ,
,
. ,
,
. ,
,
,
,
*.
, , ,
, , ,
, - ,
, . ,
, ,
, ,
, .
, ,
, . , , ,
*, , , ,

.
13

. . 4

369

,
, , , ,
,
,
, .

,
.
:
,
,

.
, , ,
. , , , ,

. , ,
, .
. , , ,
, , ,
,
, . ,
, ,
, :
,
, .
, , .
,
. , .
, .
,
,
. ,
, .

, ,
-
.
- ;
, , ,
, ,
. (
"")194,
,
. ,


, ,
, ,
370

, . ,

,
, , ,
,
,

, ;
,
. , ,
,
, ,
,
.
, ,
,
. , ,
, ,
.
.
;
, - .
:
, . ,
,
, " "
, , .
, ,
, ,
,
, ,
;
,
, , , ,
.
, ,
, .
,
: , ,
.
, .
,
, crescente vita, crescit
sanitas et morbus*. , ,
, ,
,
, , , :
* , (.).
13*

371

, ,
,
. ,
, ,
. , , , ,

, , :
.


, ,
.
. , ,
, .
,
. .
,
.
, , , ,
.
. ,
.
,
, ,
, ,
, .
nil admirari*, ,

: . , -,
, , , ,
,
. ,
.
,
.
, ,
, -
,
, - :
,
, ,
{. , . 1, 12, . 16)19.

: ,
, ;
, ,
* 195 {.).
372

; ,
,

. 70
197. -
. , " ",
, .
, , ,
: ,
,
- - .
:
.
, , caput mortuum* .
, -,
, ,
.
, ,
, , ,
, ,
. ,
,
, ,
;
(.
41, . 470198)**.
, -
- , ;
,
. , -

* (.).
** , , , ,
, , ,
.
100 . , , ,
, 90- , ,
, , , ,
, ,
, , .
,
. (, 90, 10)
70 80 , , , (I, 32
III, 22)19Q.
.
7080 , 70
80 ; : ,
, ,
, . 90
100 , ,
, , ,
: .
100 .
373

; ,
,
;
.

- , , ,
, ,
, .
: , ,
, . , ,
, ,
, , , ,
, , ,
. (7, 2): "
".
. quien larga vida vive mucho mal vive*,
.

, ,
,
,
.
. , ,
; ;
.
:
. :
, , , .
4 , : frugi**,
;
;
, , ; ,
, ***.
.
.
, ; (
)
. , ,
.
.
. ,
, ,
:
* , (.).
** (.).
*** 60
, .
, : ,
.
374

But old folks, many feign as they were dead;


Unwieldy, slow, heavy and pale as lead*.
(" ", 1, . 5)

: , ,
. ( , , )
,
, . ,
,
, , 201 (
, " ", . 29), ,
, ,
. , , , ,
;
, , .

* :
, , , 300 (.).

"Parerga Paralipomena" ( "


", " ") . ,
.
1849 . "
" (1849).
, .

. . ; 1851 .
;
.
"Parerga Paralipomena H" ",
".
, "Parerga Paralipomena"
("Parerga"), : . . . .: 4 .
/ . . . . . ., 19001910.
. . , . . , . . . . : Schopenhauer . Smtliche Werke. In 5 Bde.
Stuttgart / Frankfurt am Main, 1976. Bd. 4.
: Arthur Schopenhauer's Werke in fnf Bnden. Hrsg. von
Ludger Lutkehaus. Beibuch von Ludger Lutkehaus und Michel Bodmer. Leipzig, 1991.
. . . . .

" " . , 4, 91 (.:


. ., 1989. . 260. . . . ). 3


1
. 12, 4: " , ,
; ". 5
2
. , III, 7, 11 (.: .
., 1995. . 319338. . . , . 334335).
5
3
.: . . I.
. . 1. . . 2. (.: . ., 1964. .
3. . 135 .). 5

376

4
. , III, 7,12. .: . ., 1995.
. 335. 6
5
. , I, 7 (.: .: 2 . ., 1989. . 1. .
316. . . . -). 7
6
.: . (. . . ) // . .: 2 . ., 1957.
. 1.. 407. 9
I
. . . 406. 10
8
. . . 407. 10
9
. . . 408
10
. , 188. .: " , :
" !" (. . . . . ., 1970. . 388. .
. . ). 11
II
.: . // . .: 2 . . 1. . 407408. 12
12
. . . 446. 13
13
. " , ".
13
14
.: . // . .: 2 . . 1. . 407. 23
15
. . . 458. 23
16
.: . . , . .; ., 1964. .
286 (. . . . . ): "
, " ( XII.
" ", 43). 25

" ",
. 26
1
(16961770), , ,
"Historia critica philosophiae a mundi incunabilis ad nostram aetatem
deducta" [" ",
17421744]. 26
3
(17541803) -;
(17911869), (1809 1861) -
, . 27
4
(VVI . . .) ,
("") . 27
5
. , I, 749 . .: .
. ., 1983. . 46 (. . . ): " ,
, /
, / , / ,
, ". 29
6
, (17921871)
; (18001867)
. 30
1
() , ,
, ("")
; -
XIX . 30
377

8
IV . . .,
. 30
9
- (17681830) ,
; (17771861)
, . 30
10
" " .
. 31
11
. 1,1: " , , 4'. 31
12
. , 1, 1, 402^*03. .: .: 4 . . 1. . 371374.
"" . . "". 31
13
. , , 24. .: . ., 1962. . 334
(. . . ): " , ,
?" " , , ,
, ". 33
14
. , VII, 116 119. .: .: 2 . ., 1975. .
1. . 8384 (. . . ): "...
, ...
""
. , , , ,
, , ,
.. , , , ,
, ,
( ),
". 35
15
. , 1,1, 403. .: .: 4 . ., 1976. . 1. . 373 (.
. . ): "
, ".
35
16
. , II, . ,
19 " , ".
( , III, 8). 35
17
(XVII .) ,
, " " (1666). 36
18
. , 138. .: . . . . .
., 1970. . 386 (. . . ): "
?" 39
19
.: . . III, 19, IV, 9. .; ., 1963 (. . .
): , (. 35);
("", -),
(. 45). 39
20
. , IV, I, 1. .: . .
., 1995. . 613614 (. . . ). 46
21
. " ". 49
22
. , I, 1, 99; . , I, 19,41. "
" (.: . . . . . ., 1970. . 362.
. . ). 49
23

.

. 51

378

24
(16721750) ,
"Delia forza dlia fantasia umana" [" ",
1745]. 62
25
, (17611833)
, ,
. 71
26
.: ", ". 76
21
. 9, 20. .: . ,
. ., 1979. . 365 (. . .
): "... , "
( ). 76
28
. . , 2,4. .: .: 2 . ., 1973. . 193 . (.
. . . ): " ,
". 76
29
" " X. , . 1, 58. 83
30
.: . // . .: 2 . . 1. . 361. 86
31
. 1, 27: " ,
; ". 91
32
. , 1. .: . ., 1970. . 35 (.
. ): " ,
..." 96
33
. , XIV, 70, XXXI, 92 (. . ): "
" ( ); ", /
..." ( ). 100
34
. , 469. . 101
35
.: Schelling F.WJ. Smiche Werke, 18561861. T. I, Bd. 7. 103
36
.: . H. . .; ., 1966. . 41 (. . .
. . ): " ,
,
, ,
, , ,
" (. III). 105
37
: Friedrich Andreas Dorguth. Grundkritik der Dialektik
und des Identittssystems. Magdeburg, 1849. S. 9. . .
. 105


1
. , 7, 535. .: .: 4 . ., 1994. . 3. . 320 (. .
. ): " - -
, , ...
, ". 106
2
. . . . 1. " ", 228290 (. . . ):
" , / - . /
, , / , ". 108
3
.: . . , 1997.
4
. . . . 1. " ", 2099 . - 111
5
" !" . 111

379

6
. . . . 1. " ", 2093 . (.
. . ): " , , /
/ . / , /
". 112
7
. , 79, 17. .: .
. ., 1977. . 159 (. . ): " ;
, . , ,
, ". 114
I
. , X, 7. .: .: 4 . ., 1984. . 4. . 283
(. . . ): ", [] "
... " " "; ,
, ..." 116
9
. , 48, 2. .: .
. ., 1977. . 80 (. . ): " ,
". 116
10
. , I, 13. .: .
. ., 1985. . 11. 117
II
. , 51. .: .
. ., 1985. . 206 (. . . ): "[ ]. - ,
, ,
, ,
, , ,
". 118
12
, 42 (. 204): " . -
, , .
". - 118
13
: " ,
[ ]". .: . ., 1989. . 404 (. . .
). 120
14
. , I, 641642. .: .
. ., 1983. . 43 (. . . ): "
/ ,
". 123
15
., "" . 125
16
. , 3. .: . ., 1970. . 36 (. .
): "... , , , ,
, , , ". 125
17 (17401821) , . (17441818)
, . 132
18
: Ut nos poma natamus. " , , !"
( ) . 135
19
. , III, 4. " ?" (. . . .,
1968. . 197. . . . ). 135
20
. . . . 1, "", 549 (. . . ): "
, , , / ". 135
21
(17701842) ,
; (17731843)
, . - 139

380

22
. , 79, 6. .: Awieu.
. ., 1977 (. . ): "
". 139
23
. , I, 2. .: . . ., 1979. . 97
(. . -): " [
]. , ...
, , -;
, ". 142
24
. , 6, 223. .: . ., 1989. . 272 (. .
. ). . 143
25

15 1844 . 143
26
. . . . 1. " ", 528529 (. . .
): ", , / ". 145
21
. , 17, 322323 (. . . ): "
, /
". 147
2
, 177178. .: . . .,
1963. . 305: ", , , /
: ". . 147
29

(17141763). 147
30
. , X, 84. .: .
. ., 1993 (. . . ): "
". 149

. , IV, 4, 35. 150


(17441834) ,
-. 153
3
(17901857) ,
. 154
4
. , XXXIV, 75 (. M. . ): "
[= ] , / , , /
, / , /
/ ". 154
5
. , I, 481. .: . . ., 1973. . 248
(. . . ): " ; , /
: ". 154
6
. , I, 5. .: . . ., 1979. . 308.
. . . 155
7
. . , 5. .: . . . . M., 1950.
. 293 (. . ): ", ,
. ". 156

. . , 5. .: . . . . ., 1950. . 377
(. . ): " ,
2

381

,
". 156
9
, 10, 23: ", , ,
". 156
10
. , 107, 11. . . . : " ,
". 157
11
. . .: . . . . ., 1964.
. 289 (. . . ): " , , /
. / : / ,
/ !" 158
12
. , X, 617 , 620 d . .: .: 4 . . 3. . 417, 419
(. . . ): " ,
. , ,
... , [ ]
". 158
13
. , II, 187189. .: . . . .
. ., 1970. . 378 (. . ): " ,
, / ,
/ ; : , ". 158
14
. , 22, 591. .: . ., 1983. . 524527. .
. . 159
13
. " ". 164
16
. , 1, 5 (. . . ): ",
-, / ". 166

,

1
. . , III, 1. .: . . ., 1950. . 328
(. . ): " : / !
/ !" 168
2
" " , . 171
3
. , I, 10, 33. .: . . . . .
., 1970. . 276 (. . ): " ,
..." 174
4
: Kieser Dietrich Georg. Archiv fr thierischen
Magnetismus ,
. . , (17791862). 178
5
(17591813) , ,
. 179
6
: Geschichte der hellseheenden Auguste Mller zu
Karlsruhe. Stuttgart, 1818. 181
7
: Kerner Justinus. Die Seherin von Prevorst, Erffnungen
ber das innere Leben des Menschen und ber das Hineinragen einer Geisterwelt in die
Unsrige. 1 Aufl. Stuttgart, 1838. 181
8
: Mitteilungen aus dem magnetischen Schlafleben der
Somnambule Auguste Kachler in Dresden. Hrsg. von Johann Karl Baehr und Rudolf
Kohlschtter. Dresden und Leipzig, 1843. 183

382

9
. , VII. .: . . .
. ., 1959. . 233 (. . . . . ): "
, , , ". 186
10
. , 19, 562 (. . . ): "
/ : ,
; / , ,
/ , , ; / ,
, / ;
". 187
11
,
. 194
12
, , : Puckler-Muskau H.L.H., Fuerst
von. Briefe eines Verstorbenen. 18301832.
- (17851871) -
. 199
13
.: . . . . 1, 19951996 (. . . ): "
/ ". 208
14
: Jung-Stilling J.H. Theorie der Geister-Kunde in einer
natur-, Vernunft- und bibelmassigen Beantwortung der Frage: Was von Ahnungen,
Gesichtern und Geistererscheinungen geglaubt und nicht geglaubt werden mte.
Nrnberg, 1808. 209
13
: Fischer Fr. Der Somnambulismus. Basel, 1839. 209
16
. , 23, 72 (. . . ): ", ..." 211
17
. , 10, 521 (. . . ): "[ ]
". 211
18
. , XVIII, 18, 2. .: .
. 22- . . IV. . 1822. , 1910 (., 1994).
. 25. 215
19
. , , 32. .: . . ., 1962.
. 338 (. . . ): " , ,
, ". 218
20
. , , 1 (. . . ): ", ,
, , / ?*' 221
21
. 226
H. H.

.: . . .: 6 . M., 2000. . 2. . 534539. 230


(15011576)
, , , ,
, , , , . . 230
3
.: . EN, 1, 8, 1098 . 231
4
.: . . .: 6 . . 2. . 6566. 233
5
. . // - . M., 1988. . 78. 233
6
. , 2, 2, 180182. 234
7
. . . // . .: 10 . M., 1975.
. 1.. 462. 235
2

383

.: " " (. , 17,218). 236


, ,
(3 ., 1, 1-^). - 236
10
.: . , 77. 236
11
. , 7, 2, 1238 . 237
12
.: "... " (. . .;
., 1937. . 84). 237
13
.: . , 1, 2,403 : "
, -, :
". 238
14
,
. ., . 238
15
. , 1, 33, 80: ", , ,
..." 240
16
. // . . .: 8 . ., 1958. . 3. .
214215. 240
17
.: . , 1, 330 . 240
18
" , ,
- " (1838)
. . . (17721840). 241
19
. , 3, 6566. 241
20
. , 9, 22. 243
21
. 22, 12. 243
22
. . . // . .: 10 . ., 1976.
. 3. . 540. 244
23
. , // . ., 1978. . 37.
""
(17281774). 244
24
. , 7, 2, 1238 . 245
25
Baillet A. Vie de monsieur Descartes. Paris, 1946. P. 237.
. , 1691 . 245
26
.: . . . . . ., 1970. . 336338. 246
21
" " (7,14, 1154 7,13,1153 )
", . . [] [
]...". EN, 1, 7 . 246
28
Stobaios. Eclogae physicae et ethicae, 2, 7. 246
29
. , 3, 10601067. 246

. . , . .; ., 1964. . 252. 248


31
. " " (.
, 6, 138). 248
32
. , 72, 3. 250
33
. , 12 // . ., 1987. . 530. 251
34
. EN, 10, 7, 1177 b. 251
35
. , .
, 1979. . 113. 251
36
.: "..., [ ], ,
, , ,
[] , ,
" (. EN, 10, 7, 1177 ), : "
9

384

, ,
" ( , 10, 9, 1179 ). 252
37
.: "... ,
" (. , 4, 9, 1295 ). 252
38
. . // . .: 10 . .,
1978. . 7. . 44. 252
39
. , 1342 // . ., 1978. . 226. 253
40
. , 569 // . . 300. 253
41
.: . . .: 6 . ., 2000. . 3. . 494-495. 254
42
.: . ,
. . 440, 434. 255
43
.: . , 1, 14, 16. 255
44
. :
, ; ,
, , ;
,
;
,
, :
, ,
, .
(. , 18, 130137). 256
45

. VI // . . .: 8 . ., 1957. . 1. . 335. 257


Boswell J. Life of Johnson. London etc., 1953. P. 719.
, ,
(17091784), . (1- ., 1791). 258
47
(
). 259
49
. . // - . . 53. 259
49
. , 3, 164. 260
50
. , 2, 1, 179 . 261
31
. , 1, 27. 262
52
, , ,
,
. 262
53
--- (1547 . 1614) ,
" ". 264
54
. , 6, 435 , 497 d. 265
55
. , 1, 5, 18. 265
56
. , 3, 30, 1415. 266
57
Lichtenberg G. . Vermischte Schriften in 6 Bnden. Gttingen, 18441853. Bd.
2. S. 122. 266
58
, (.) . 269
59
. , 3, 17, 57. 270
00
. . // .: 2 . ., 1973. . 1. . 394. 270
61
, ,
.
510 . . . 272
46

385

62
(16551728) .
,
. ,
, . 272
0
. . ., 1972. . 7475.
( ). 272
64
.: . . ., 1961. . 2. . 608. 273
65
Seneca. De constantia sapientis, 11. 274
66
. . - // - . . 59. 275
07
Wchter . G. von. Beitrge zur deutschen Geschichte, besonders des deutschen
Strafrecht. Tbingen, 1845. 275
68
: "Witz" ""; "Aberwitz" "
", "". 277
69
. : 2 . ., 1987. . 1. . 226. 279
70
.: . , 9, 879 b 882 854 . 279
71
. , .
. . 279
72
. . 115. 279
73
.: . , 486 , . 279
74
. . 508 . 279
15
.: . , 20, 1. 280
76
" " (1819)
(17781832). 280
77
" VI"
(.: . . .
.: 8 . . 1. . 232233). 280
19
" " (16281629) . 282
79

, , . .,
. 282
90
. , 2, 3, 41, 95. 283
91
(17541828) ,
" ", " "
. 284
92
.: .-. , . ., 1911. . 361. 288
83
. , 2, 3, 243. 289
94
"" "" . 289
95
. , 79, 17. 292
96
. 22, 89. 293
87
. // . . .: 8 . . 6. . 105. 293
99
. . - // - . . 37. 293
99
. . . ., 1964. . 113. 293
90
. . 122. 293
91
" "
X. . (17151769), " "
, . . . 294
92
.: . . // . .: 10 . .
7. . 408. 294
93
. . - // - . . 48. 294

386

94

Goethe J. W. , 5. 294
"De gloria" (" ")
(15061580). 295
96
Lichtenberg G. . Vermischte Schriften. Bd. 4. S. 15. 295
91
. // . .: 2 . ., 1964. . 1. . 304. 296
99
"" (16081674): Milton J.
Lycidus, 70 // The Complet. Poems. . ., 1909. P. 76. 296
99

"The Murderit Mynstrell" (17861823). 297
100 j 0 > 0 " ", " (.)
. 297
101
Claudius M. Urians Reise um die Welt // Aus dem Wandsbeker Boten.
Knigstein im Taunus und Leipzig, 1940. S. 53. "Asmus omnia sua secum portans oder
smtliche Werke des Wandsbeker Boten" (17741812) 8
(17401815). 300

. , 1, , 17. 300
1<
VI . . .; -
: " ", "", "
", " ". 301
104
. EN, 7, 12, 1152 b. 301
105
.: . // . .: 6 . ., 1999. . 1. . 273276. 301
106
. . . 2. . 126128. 304
107
.: . // . .: 7 . . 1. . 146:
95

,
, ,
;
,
.
,
. 304
108
. , 2, 10, 512. 305
?
. .: 3 . ., 1972. . 3. . 1. . 434. 305
110
" "
(. . . . 2. . 97). ""
. -
- ( . 1190). 305
111
. . . . . .; ., 1966.
. 49. 306

. , 2, 11, 1112. 307

" " . . . 308


114
Petrarca F. Trionfo d'amore, 1, 21. 308
ns
" " , ,
(VI . . .). 308
116
. , 18, 112 . 310
117
, 1 7 , 5 1 4 . - 5 7 0
118
.: ' - , ,
" (. , 101, 10). 310
387

119
. . Vanitas! Vanitatum vanitas! // . .: 10 . . 1.
. 273. 310
130
, , ,
1779 . {. Bipontium). 312
121
" " (9, 18)
: " ". 313
122
. . 24. 313
123
Cicero. Paradoxa, 2, 17. 315
134
. , 9, 22. 316
125
.: . . .: 6 . . 5. 317
126
. . , . .; ., 1964.
. 255. 317
127
- (17371814) -.,
. 317
128
" " . "
" .-. . 319
129
. . . . .
. 52. "
". 319
130
. . ., 1959. . 114. 319
131
(16241677) .
" "
. 319
132
. . . 101. 319
133
.: " "
{. , 14, 3536). 319
134
. . // . .: 10 . . 2. . 59. - - 320
135
. , 1, 2, 40. 320
136
, XVIII .
. . . 321
137
.: " " {. , 2, 16,
2728). 321
138
(17371780) ,
, . 322
139
. , 15, 10. 322
140

. .: "...
" {. // . ., 1981. . 15). 323
141
""
(. 195159 . .). 324
142
", , " {Menander. Monostichi,
422) 1- " " . . { . . . .:
10 . . 3. . 9). 324
143
. , 8, 84. 328
144
. , 37, 4. 328
145
" " ,
( , 17, 19, 6). 328
146
. , 1,18, 9699. 328
147
. . 13. 328

388

148
, , ,
, , .
, . 329
149
.: . . ... // . .:
4 . ., 1983. . 2. . 96. 331
150
; , ,
. 331
151
.: . . .: 6 . . 2. . 176. 332
152
. . . 203. 332
153
Cabanis P. J. G. Rapports du physique et du moral de l'homme. T. 12. Paris,
1802. : "
". . 12. ., 18051806. . . . (17571808)
,
. 333
154
. . . . I, 3483. 333
135
. . // .: 2 . . 1. . 233. 337
156
Stobaios. Eclogae ethicae et physicae, 1, 1, 22, 9. 338
157
. , 52, 12. 340
158
. , 1, 10, 24. 342
150
Chateauvieux J. F. Le manuscript venu de St. Helene d'une manire inconnue.
Genf., 1817. P. 52. . . (17721842)
, . 343
160

- - ,
. 343
161
Seneca. De dementia, I, 1, 6. 343
162
.: , !
, .

(. , 1011). 344
163

"die Gegenwart" , ,
, "", "",
.
. .
: " ,
!" ( . . // . .: 10 . ., 1977.
. 5. . 287). 345
164
. 346
165
.: . . .: 6 . . 2. . 188189. 346
166
. . . ., 1981. . 5354. 346
i<n
. . ., 1959. . 158. 346
168
,
. 347
109
. // .: 2 . ., 1977. . 1.
. 458459. 349
110
. , 4, 7, 740742 // . ., 1985. . 477. 352
171
, .
"diagrammismos"
"duodena scripta". 352
389

172 ""

. ,

, . .: " .
, ; , .
, , , ...
,
" ( . . . .,
1981. . 23). 353
173
.: . . .: 6 . . 1. . 82. 354
174
. // . . .: 8 . . 5.
. 527. 356
175
.: Seneca. De ira, 2, 10, 3; 3, 22, 2. 356
176
(17641840) ,
" " (, 18061807). 356
177
. . .: 6 . ., 2000. . 3. . 343344. 357
178
. . . 1. . 269270. 357
179
,
" ", " ", "
" . . (
) ,
,
, ,
(). . : . ., 1972. .
106, 279. 357
180
"":
.
,
.
( . . .: 7 . . 1. . 116). 358
181

. , 6, 95. 358
. , 3, 3, 78. 358
183
. , 2, 2, 135136. 358
184
. // .: 2 . . 2. . 251252. 359
185
.: . . .: 6 . . 2. . 330 . 359
186
(17461827) ,
. 360
187
.: . . .: 6 . . 2. . 308 . 361
188
. . 107. 361
189
.: . . .: 6 . . 2. . 313314. 362
190
. . . 357358. 362
191
17851790 .
" "
(17571793). 363
192
.: . // .: 6 . ., 1966. . 5.
. 286287. 364
193
.: . , 8, 4,1, 1339 . 366
194
.: . , 1, 329 d . 370
195
. , 1, 6, 2. 372
182

390

196

.: , , ,
,
. ,
, .
(. , 1, 12, 14). 372

197

(.: ., 1, 2; 14). 373


.: . . .: 6 . . 2. . 391. 373
199
.: . . . 20, 145. 373
200
. // . . .: 8 . ., 1958.
. 3. . 61. 375
201

. 375
191

. .

45, 50, 52, 95,


215, 216
(
) 290
--- . 264
. . 108
47
27, 28
30
305
(. . ) 319
56, 86
117, 118
( ) 32,
158, 186, 280
. 149, 154, 243, 258
117
5, 27, 28, 30, 31, 35,
3741, 5254, 56, 60, 65, 86, 97,
116, 117, 120, 124, 131, 146, 171, 186,
231, 237240, 245, 246, 251, 252,
290, 301, 313, 328, 366
30
190
206
4244
189
. .
. . . 98
. . . 201, 232
. 245
. 8
. 21
. 152, 212, 216
. 356
392

. 13, 14, 61
. 228
- . . 317
. 76
. 258
. 205
. . . 205, 206,
210, 219
. . 8, 26
. 7, 42, 58, 65, 91, 120,
140, 319
208
. . 172
. . . 75
. 90
. 7, 14, 39, 40, 52, 53, 56, 199,
349, 358
. . 76
208
() . (. .
.) 55
. . 216
. 206, 216
. . 209, 213, 215, 220
279
. . 30
. . 275
. 263
. . 76, 333
() . 55
262, 272
. 11, 95
(. . . ) 14,
122, 148, 201, 231, 249, 259, 302, 318,
323, 330, 333, 342, 358, 359
. . 44

X. 7, 21, 85, 102, 128


. 201, 333
55
. 40, 41
228
. 56
. . . 1820, 24, 25, 75,
109, 117, 119,120, 123,124, 127,128,
130135, 138, 145
. 27
204
. . 293
. 279
. . 104, 270, 336
. 181
. . 206, 215, 220
VIII 143
27, 32, 40
. . 120,124,130, 134,137
32
32, 93, 152, 156, 190, 209,
272, 373
. . . 30
. . 92, 108, 132, 156, 168, 189,
207, 212, 226, 232, 233, 235, 244, 246,
252, 259, 274, 293, 294, 303, 304, 310,
323, 326, 333, 339, 345
30
40
161
. . 213
. 7, 14, 58, 139, 296
. 244
187, 209, 256, 290, 357
( )
158, 174, 234, 246, 290, 300, 307,
321, 328, 372
47
() . . 206209, 212,
213, 215, 220
. 346, 353
( I) 217
. . . 215
. 40
() 8, 60
324
' . . 298
393

100
. 59, 11, 14, 17, 18, 20, 23,
28, 36, 5356, 58, 6063, 86, 124,
222, 245
. . . 180, 192
27, 30, 40, 56, 61, 89, 218
279
. 258
. 280, 330
27
32, 41, 251, 255,
279, 280
43, 270, 280
30
51
263
. . . 105
183, 215
. . 279
100
117, 118
. 220
90
() 42, 43
() 56, 82
222
. 220
. . . 62, 333
. 209
215
273
. 111
. 7, , 12, 1618, 2023, 28,
30, 3337, 45, 5965, 6778, 80,
82, 83, 86, 87,90, 91, 94, 95, 103, 108,
, 115, 119, 120, 124, 128132,
135140, 142, 143, 148, 149, 159,
166,197199, 217, 221,222, 333, 363
51
. 230
V 109
208
280
. 183, 228

60
. 40
. 181, 199, 204, 213, 214,
220, 227, 228
. . 181, 182, 184, 191, 194,
205,209,211,214216,219
. 300
43
32, 99,
104, 157, 231
() 92
. . 153, 333
() . . 58
X. 104
. . 51
. 47
. . 36, 69, 70
. 30, 40, 41
. . . 30
. 280
181
. . . 13
43, 280
152, 190
. . 139
56
117, 284
. 25, 317
. . 92
. . 47
. . 30, 159
. 301, 336, 345
(-- ) .
X. 58
. 217,220
151
27, 89
. . 710, 14, 28, 36,
5860, 63, 64, 331
263
. . 99, 295
. 206
209
. . 77, 266, 293, 295
. 7, , 1318, 20, 36, 55, 59,
6163, 6871, 73, 75, 86, 124, 130,
140,222
33, 156, 210, 213, 218, 251
394

( ) 29,
89, 123, 246
272
. 151
. 45
. 6 - , 10, 14, 20, 55,
58, 124
279
90
280
27
. . 281
157, 160
. . 76, 304
206
231
246
. 284
. . 213
. . 322
. . 363
. . 76, 132
. . 62
279
. 181, 182, 191, 215
II 98
I 343
215
280
. . 205, 206, 213
. 40, 59
() . - 295
210, 219
. 93
(. . .
) 158,208
27
52
. . 360
210, 217
. 308, 318
236
180
29, 3133, 312
. 132

29, 33-35, 37-39, 45, 46, 52,


106, 117, 119, 120, 124, 146, 158, 240,
279, 290, 370
206, 210
5, 21, 4547, 150
30, 41, 157, 158, 210, 279,
358, 375
. 36
. 62
44, 45, 47, 158
. 27
. 97, 139
45, 158,326
- 301
40
. . . 154
. . 209, 210
360
. . 179
. . 71, 129
. 27
. 209
. . . 115
. . 218
. . 30
.-. - 288

() . . 90
206
32, 41, 42, 45, 47, 55,
117, 157, 158,246,279
. . 91
. 42
100
. 100
264
. . 220
() (. )
61
352
. 220
X. 272
. 201
. . 180
117

147, 319, 346


() . 124
99, 100
. 333
( )
210
35
42, 114, 116,
120, 139, 157, 243, 250, 274, 280, 292,
310, 322, 328, 340, 343
. 233
216
122
. 100
. - 206, 213, 308, 333
33, 34, 43, 117, 119, 158, 191,
234, 251, 252, 279, 324
253
. - 714, 18, 2024, 28, 36,
5558, 60, 63, 65, 68, 86, 102, 104,
120, 124, 139, 147, 360
395

. 188, 216
148
. . 131
. . . 132
. 75
279
147, 301
30
31, 99, 100
27
117
. . 18, 20, 22, 55, 74, 75,
103, 108, 119, 123, 128, 134136,
138, 278
. 206
. 108
. 209
() . . . 55
. 145
. ( .) 36
. . . 206
219
279
. 277, 363
I 109
( II) 323,
332
. . 139

. . . 30
. 90, 105
. 154
42, 43, 270
() 245
. . 215
. 319
( )
30, 206, 240, 255, 269, 279,
283, 315
. 192, 198
. . 105, 125, 230, 306,
313, 319
. 155, 171, 189, 201, 240,
257, 273, 339, 356
. . . 7, 18, 2024,
75, 103, 111, 119, 123, 128, 134,
135, 138
. 147
. 39, 75, 304
. . . 120, 124, 130
. . 90
. 6, 65
. . 28, 29

. . 189
. . 71
279
() . - 98
39
2730, 40
32
44, 239
56, 89, 120, 231, 255
292
. . 8, 59, 60
( ) 7,
42,4851, 164
209
. . . 241
237
II (
) 161
. 15, 17, 20, 69, 86, 93, 95, 120,
124, 139
- . . 152, 209, 215
31, 32, 44, 45, 47, 55, 158

. .

18

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.




. . . .

26

27
33
34
37
41
44
48

51
52
53
62
101

106

150

168

230

I.
. ,
III. ,
IV. ,
V.

397

231
237
255
260
301

a.
b.
c.
d.



. . . .

VI.

301
308
333
351
359

376

392




.
.
.
.
.
.
071673 01.06.98 . 010273 10.12.97 .
. 0201013. 28.12.2000 .
. 60976
. . . . 25,0.
.-. . 29,68. 0101650.
.
113093, , . , 2.


,
.
125811, , , -47, ., 7.
.
150049, , . , 97.

ISBN 5-275-00133-9

""




:
. 1. . .
. 2. . .
. 3. .
. 4. Parerga Paralipomena.
: "Parerga".
:
. 5. Parerga Paralipomena.
: "Paralipomena".
. 6.