Вы находитесь на странице: 1из 17

T.

C DZCE NVERSTES GMOVA MESLEK YKSEK OKULU

ELK YAPILARIN MONTAJINDA KULLANILAN BALANTI YTEMLER VE BU ALANDA ALIANLARIN KARILATII GVENL RSKLER

Hazrlayan UURCAN GAZOLU Sal ve i Gvenlii 2/A

r. Gv. SELMAN AKSOY

DZCE 08.03.2013

NDEKLER
ELK YAPI ELEMANLARI 1. KOLONLAR.................................................................................... ...................3 1.1. elik Kolonlarn Tanm.......................................................................3 1.2. Kolon eitleri.....................................................................................4 1.3. Kolon Gvdelerinin Tekili..................................................................5 1.4. Kolon Yapmnda Kullanlan Birletirme Teknikleri.............................7 2. KRLER....................................................................................... ..................... 3. KOLON VE KRLERDE KULLANILAN BALANTI ELEMANLARI.......................... 3.1. Perinli ve Civatal Ekler....................................................................... 3.1. Kaynakl Ekler...................................................................................... 4. UYGULAMA FAALYETLER................................................................................ 5. YAPI LERNDE SALII VE GVENL TZ.................................. 5.1. Birinci Ksm: Genel Hkmler............................................................ 5.2. kinci Ksm: Yap lerinde Alnacak Gvenlik Tedbirleri.................... 5.3. nc Ksm: elik Borularda Alnacak Gvenlik Tedbirleri.............. 5.4. Altnc Ksm: Yap lerinde Kullanlan Makine ve Tehizatta Alnacak Gvenlik Tedbirleri.............................................................................. .........

nsz
elik yaplar, metal vb birbiriyle balantl olan yaplar artk

hayatmzn bir ok alannda hatta her alannda kullanlyor. Bindiimiz otomobiller, kullanlar bilgisayarlar, bir insann ayana plaket takarken bile metal yaplar kullanyorlar ve bu rnekler saylanlardan kat kat daha fazla oaltlabilir. Ksacas metal ve metalin eitleri insanln en temel gereksinimlerinden biri oluyor. Bu projede metalin bir trevi olan elik yaplara, bunlarn nasl elde edildiine, birletirilmesine, hayatmzda nasl kullandmza ve son olarak bu yaplarn i sal ve gvenlii asndan deerlendirilmesine deinilecektir.

ZET
Dnyamzda demirin ilk ortaya k, antik alarda Trkiyenin Kaz Dalarnda bir orman yangn sonucu ortaya kmtr. Topran iindeki demir sdan dolay ekil almasyla meydana gelmitir. Demir ve elik yaklak 5000 yldr insanolunun kullanmndadr ve ilk zamanlarda silah ve bunun gibi aletlerin yapm iin kullanlmtr. Ancak 18. yzylda ngilterede ham demir retimi balam ve demir bir yap malzemesi olarak kullanlmtr. Demir kullanlarak yaplan ilk yap kprler olmutur ve ilk malzeme fonttur. Font basna kar dayankl olduu iin kpr kullanmnda daha uygun grlmtr. zellikle 1. Dnya Sava sonu silah retimi iin iyice hzlanan demir retimi 2. Dnya Sava yllarnda ihtiya duyulan malzeme olmutur. Demirin kullanlmas iyice yaygnlatktan sonra hem dayanklk hem basn hemde ekme dayanm olarak yeterli gelmediinden demirin svlatrlmasyla birlikte elik retimi balamtr. elik demirden daha sert daha dayankldr. Ancak eliin kullanm sava sonras sanayi, spor tesisleri, sosyal tesisler, konut binalarn hzla yaplma ihtiyac sayesinde

mmkn olmutur ve bu sre kaynak tekniklerininde gelimesine yol amtr.

ELK YAPI ELEMANLARI


1. Kolonlar 1.1. elik Kolonlarn Tanm
elik yaplarda kolonlar, yapnn en nemli tayc elemanlarn olutururlar. Her kolon zerinde bulunan katlardan gelen ykleri tar. Kolonlar bu ykleri daha aadaki kolonlara ve oradan da temellere ulatrrlar.

http://cdn.internethaber.com/news/50806.jpg

elik kolonlar, dier kolonlara gre daha ince olduklarndan, mimari bakmdan istenilen kolonun duvar iinde saklanmas kolayca gerekletirilebilmektedir. Bunun yannda, deiik elik profiller farkl ekillerde kullanlarak istenilen llerde kolonlar yaplabilmektedir.

http://v1.raf.com.tr/images/Image/product/2008/14/51_04.jpg

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

1.2.

Kolon eitleri

Normal profil (NP), geni balkl I profili ve bazen de U profilinden tek para olarak yaplr. Kural olarak, mimari nedenlerden kaynaklanan bir zorunluluk yoksa bu profillerin (W) mukavemet momenti byk olan (X) ekseni kolona etki eden moment dorultusuna gelecek ekilde kolon dzenlenir. Tek paral kolon eitleri aadaki gibidir: I profilli kolonlar H profilli kolonlar U profilli kolonlar Dikdrtgen profilli kolonlar Kare profilli kolonlar Yuvarlak boru kolonlar Birleik elik kolonlar Genellikle byk basnlarn sz konusu olduu hallerde kullanlr. Bu gibi durumlarda byk kesitli tek profil kullanlmas uygun olmaz. Buna

karlk, byk kesitli bir profil yerine, toplam kesiti byk profil kesitinin ayns olan iki veya daha fazla sayda kk profil kullanlrsa, kolon daha fazla yk tayabilir. Bu durumda gerilmelerin, emniyet gerilmesine yakn olmas salanr ve gereksiz malzeme kullanmndan kanlm olur. imdi bu profil eitlerini tek tek aklayacaz.

http://armadacelik.com/wp-content/uploads/%C3%A7elik-bina-g%C3%BC %C3%A7lendirme.jpg

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

1.3.

Kolon Gvdelerinin Tekili

Birleik kesitli kolonlar iki veya daha fazla sayda profilden yaplmalar nedeniyle, yk birlikte ve en uygun biimde tamalar iin profiller birbirine balanr. g ubuklar ve ba levhalar ile yaplr. Bu balant ile her bir parann burkulma boyu kleceinden narinlikleri azalr ve daha fazla yk tayabilirler. I Profili Birleik Kolonlar

http://www.ua.all.biz/img/ua/catalog//1480082.jpeg

I profili

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

5 L Profili Birleik Kolonlar

http://www.yapikatalogu.com/VImages/Firmalar/29673/FotografDosyalari/b _101497_prefabrike-hafif-celik-yapi-elemanlari.jpg

U Profili Birleik Kolonlar

U Profili
MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

6 Kark Profilde Birleik Kolonlar

http://www.varollardemircelik.com/upload/varollar_demir_celik_861065089 7.JPG

1.4.
-

Kolon Yapmnda Kullanlan Birletirme Teknikleri


rg ubuklar le Balant

Birleik kesitli kolonun her bir profili eik ve yatay ubuklarla dierlerine balanr. Bu ubuklara, rg ubuklar ad verilir. 34 m uzunluundaki bir ubuk, burkulma boyunun byk olmas nedeniyle fazla yk tayamaz ve kolon ykn tatmak iin, byk kesitli profil kullanlmas gerekir. rg ubuklar, kolonun her iki yzne ayn dorultuda konmaldr. Eer bir yzn ubuu dier yze re apraz durumda ise zellikle scakta uzama sonucu kolonda burulma meydana gelir ve bu da ar gerilmelere neden olacandan uygun deildir.Aada bina yapmnda kolonlardan bir grnt

http://www.mesaimalat.com/content/images/extras/pages/thumb_celik_kol on_kalip.jpg MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

7 Ba Levhalar le Balant

Kolon profilleri dikdrtgen eklinde kesilmi elik levhalarla birbirine balanrlar. Ba levhalarnn kalnl en az 8 mm olmaldr. Birleik kesitli bir kolonda en az 3 adet ba levhas bulunmaldr. Ba levhalar, olabildiince mertebe kolonunu eit paralara ayrmaldr. Bu paralarn boylar yani levha arlklar hesap sonucu bulunur. Bu levhalar kolonun cinsine gre deiik ekillerde de oluturulabilir.

http://img03.blogcu.com/v2/images/editor/t/u/g/tugrahafriyat/24333238771949 1_1261302930.gif

1.5.

Kolon Ayaklar

Genellikle elik kolonlar, beton bazen de betonarme temellere otururlar. Kolonun temellere tespit edilmesi kolondaki ykn eksenel basn ya da eksantrik basn olmas durumuna gre deiik ekillerde yaplmaktadr.

1.6.

Kolon Balklar

elik yaplarda kirilerden kolonlara gelen yklerin, kolona eksenel basn eklinde etkimesi gerekir. Bu ykler kirilerin tepkilerinden oluur. Byk kuvvet eklindeki tepkilerin, kolon kesitine eit olarak datlmas, yer yer ar zorlanmalara meydan vermemesi iin kiriin oturaca kolon ba zenle yaplmaldr. Kiri oynamayacak ekilde kolona birletirilmelidir.

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

8 1.7. Kolonlar Kirilerle Birletirme ekilleri


Karkas yaplarda elik kiriler ya daha byk esas kirilere ya da kolonlara otururlar. Esas kiri olarak adlandrlan ve dier kk kirileri tayan ana kiriler de kolonlara oturmaktadr. Birincisinde, kiriin ucu kolona dayanr, yani kiri kolonda sona erer ve devam etmez. Bu durumda

kiriin oturuu serbeste olabildii gibi moment tayacak ekilde de olabilir.

http://g1303.hizliresim.com/17/h/l2fp2.png

Kolon Kiri Balants

http://b1303.hizliresim.com/17/h/l2fph.png MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

9 Kolonlarn Montaja Hazrlanmas ve na Edilmesi

http://b1303.hizliresim.com/17/h/l2fqc.png

Kolonlara Kirilerin Balan

http://b1303.hizliresim.com/17/h/l2fqg.png

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

10 Kolonlarn Kirilerle Birlikte Montaj

http://b1303.hizliresim.com/17/h/l2fqt.png

1.8.

Kolon Yapm ekilleri

http://c1303.hizliresim.com/17/h/l2fr4.png

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

11

2. elik Yaplarn Snflandrlmas 2.1. elik atlar

Binalarn yan duvarlar zerine oturtulup onu yamur, kar, souk ve scak gibi tesirlerden koruyan rtlere at sistemi denir.

http://c1303.hizliresim.com/17/h/l2frs.png

2.1.1.
-

elik at eitleri
Tek aklk Sistemler

http://d1303.hizliresim.com/17/h/l2fsl.png

ok aklk Sistemler

http://d1303.hizliresim.com/17/h/l2fsm.png

MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006

12 Uzay st Sistemleri

ok geni ve tek seferde kapatlmas istenen yaplarda kullanlr. rnein spor, dn salonlar ve stadyumlarda kullanlr.

http://d1303.hizliresim.com/17/h/l2ft1.png

KAYNAKA

http://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/modul_pdf/582YIM2 19.pdf http://www.yildiz.edu.tr/~devrimo/Devrim_Ozhendekci_Celik1_Der s-Notu-1.pdf


MEB-MEGEP(Mesleki Eitim ve retim Sisteminin Glendirilmesi Projesi-Ankara2006