You are on page 1of 207

ALTIKIRKBES YAYIN 81/2 Fantastik Kurgu - 8 Neredeyse Butun Eserleri - 4 J.R.R.

Toikien - The Silmarillion, 1977 Turkcesi: Serap Erincin /Hakan Aytutucu 1. bask: Kasm- 1999 2. bask: Mart-2001 Yayn Yonetmenleri K, Caydaml / C. San Yayna Hazrlayan C. San / H. Aytutucu Kapak Tasarm Murat K. Bozkurt Detay Multimedya [0216. 336 84 75 / www, detay.tc] Kapak Resmi (John Howe cercevesinin icine Ted Nasmith : Ulmo ve Tuor) Dizgi Yavuz Kutahya Bask Umut Matbaaclk (0-212) 637 09 34 ISBN-975-8467-29-8 The Silmarillion O George Ailen & Unwin (Publishers) Ltd 1977 Akcah Telif Haklan ajans araclyla ALTIKIRKBES YAYIN Bu cevirinin tum yayn haklarn sahiplendik. Tantm alntlar dsnda makul boyutlarda- izinsiz coaltlmas ahlak kurallarna ve yasalarmza gore suc saylmaktadr. Boyle bir harekete kalksmak istediinizde once bize sorarsanz uygar dunya adna seviniriz. P.S.: Tum fotokopi fanzinler, yukardaki acklamadan bamszdrlar. Onlar istedikleri ALTIKIRKBES kitabn veya metnini coaltabilir, bozup yeniden yaratabilirler. Okurlarmz yasal dergileri deil fotokopi fanzinleri izlemeye caryoruz. Onlar sizi ucurumdan asa itecek guce sahiptirler ve ucmay orenmenin zaman geldi. Yasasn FOTOKOP, Yasasn KAOS. ALTIKIRKBES YAYIN bir Kaybedenler Kulubu tribidir. Yazsma Adresi: P.K. 114 Acbadem, stanbul Konusma Adresi: (0-216) 330 86 37 Fax: (0.216) 330 28 24 www. altikirkbes.com ALTIKIRKBES YAYIN 81/2 Fantastik Kurgu - 8 Neredeyse Butun Eserleri - 4 J.R.R. Toikien - The Silmarillion, 1977 Turkcesi: Serap Erincin /Hakan Aytutucu 1. bask: Kasm- 1999 2. bask: Mart-2001 Yayn Yonetmenleri K, Caydaml / C. San Yayna Hazrlayan C. San / H. Aytutucu Kapak Tasarm Murat K. Bozkurt

Detay Multimedya [0216. 336 84 75 / www, detay.tc] Kapak Resmi (John Howe cercevesinin icine Ted Nasmith : Ulmo ve Tuor) Dizgi Yavuz Kutahya Bask Umut Matbaaclk (0-212) 637 09 34 ISBN-975-8467-29-8 The Silmarillion O George Ailen & Unwin (Publishers) Ltd 1977 Akcah Telif Haklan ajans araclyla ALTIKIRKBES YAYIN Bu cevirinin tum yayn haklarn sahiplendik. Tantm alntlar dsnda makul boyutlarda- izinsiz coaltlmas ahlak kurallarna ve yasalarmza gore suc saylmaktadr. Boyle bir harekete kalksmak istediinizde once bize sorarsanz uygar dunya adna seviniriz. P.S.: Tum fotokopi fanzinler, yukardaki acklamadan bamszdrlar. Onlar istedikleri ALTIKIRKBES kitabn veya metnini coaltabilir, bozup yeniden yaratabilirler. Okurlarmz yasal dergileri deil fotokopi fanzinleri izlemeye caryoruz. Onlar sizi ucurumdan asa itecek guce sahiptirler ve ucmay orenmenin zaman geldi. Yasasn FOTOKOP, Yasasn KAOS. ALTIKIRKBES YAYIN bir Kaybedenler Kulubu tribidir. Yazsma Adresi: P.K. 114 Acbadem, stanbul Konusma Adresi: (0-216) 330 86 37 Fax: (0.216) 330 28 24 www. altikirkbes.com J(ohn). R(onald). R(euel). Tolkien (3 Ocak 1892, Bloemfontein, Guney Afrika- 2 Eylul 1973, Bournemouth, ngiltere) 1895in baslarnda iklimin getirdii rahatszlklar yuzunden annesi Mabel ve kucuk erkek kardesi Hilary ile birlikte ngiltereye dondu. Babas Arthurun atesli romatizmadan olumunden sonra aile Birmingham yaknlarndaki Sare-holea yerlesecekti. Bu guzel krsal bolgenin genc Ronald uzerindeki etkisi buyuktu ki bu etki daha sonraki yaz ve cizilerinde gorulebilir. Mabel, 1904 ylnda oldu ve cocuklar Birminghamda bir rahip olan Francis Morgann gozetimine brakld. King Edwards Schoolda eitim gormeye baslayan Ronaldn dil uzerine buyuk yetenei ve merak vard. Eski Gal Ve Fin dilleri uzerine eitim gorurken, zamanla kendi Elf dillerini de yaratmaya baslamst. 19l4de I. Dunya Savas patlak verdiinde Oxfbrdta universite son snftayd ve ertesi yl ngiliz Dili ve Edebiyatndan birincilikle mezun olup temen olarak orduya katld. 1916 Hazirannda Fransaya gemiyle gonderilmelerinden once cocukluk ask Edith Bratt ile evlendi; dort cocuk sahibi olacaklard. En yakn uc arkadasndan ikisinin olduu Somme Savasna katld. Yln sonlarna doru hastalanarak ngiltereye geri gonderildi. Savasn ardndan Oxfordda Anglo-Sakson Profesorluu yaparak calsmalarn akademisyen olarak surdurdu. Anglo-Sakson (1925-45), ngiliz (1945-59) dili ve edebiyat dersleri verdi. Zamanla dunyann en onemli dilbilimcilerinden biri haline gelecekti. Ana ilgisi ngilterenin Ortabat topraklarnn yazn ve dilbilgisi gelenei uzerineydi. Edebiyat tarihiyle ilgili arastrmalar arasnda, E. V. Gordon ile birlikte yazd Sir Gavain and the Green Knight (1925) ve Beovulf :

The Monsters and the Critics (1936) saylabilir. Tolkien, Yuzuklerin Efendisi (1954-55) adl uclemesini universitede orenciyken yazmaya baslamst. Bu yapt uzerinde calsrken cocuklar icin yazd Hobbit (1937), uclemeye giris niteliindedir ki eserin ulast basar yazarn bile sasrtacakt. Emekliye ayrlp Edith ile birlikte Bournemoutha yerlesti ama karsnn 1971 deki olumunden sonra Oxforda dondu. Ksa bir hastaln ardndan 1973de oldu. Olumunun ardndan yarm kalms eserleri, notlar ve defterleri taranarak, olu Christopher Tolkien tarafndan yayna hazrlanarak basld. Turkcede J.R.R. Tolkien : Altkrkbes Yayn : Hobbit (1996); Masallar (Buyuk Woottonlu Demirci, Hamli Ciftci Giles, Nigglen Yapraklan] 1998); Peri Masallar Uzerine (1999); Silmarillion (1999); Guc Yuzukleri Uzerine (2000); Roverandotn (2000). Metis Yaynlar: Yuzuklerin Efendisi: Yuzuk Kardeslii; iki Kule; Kraln Donusu. kisisel toplant notlar . . . 1./ Cok siddetli bir lodos vard, balkon kapsnn carpmasn onlemek icin srt cantasn koymustu, buyucunun ic camasrlar daha yeni bulundu* diye baslayan kitab duvarla yatak arasndaki dar boslua brakt, yorulmustu, yuz ustu donup bacaklarndan su anda hatrlamad bir tanesini karnna doru cekti, carsafn serinlii iyi geldi, kap acld; ckmak konusunda srarcyd, burada ne isim var dediini hatrlyor; cok uzun bir liman olan, lodosun etkisiyle iyice derinlesmis mavi gecenin ve srf bu yuzden iyice parlak gozuken sar sklarn alslmadk sekilde iyi hissettirdiini fark etti, ay yoktu, birkac saat once motoru braktklar yerin tam karsndaki - hep yaptklar gibi ilk gordukleri- cay bahcesi goruntulu lokantaya oturmuslar, hep yaptklar gibi iki rak biraz peynir soylemislerdi, sonra hep yaptklar gibi salata istediler, sonra karides, sonra da balklara bakmaya gittiler, ruzgar sersemletici bir hz ve syla esmeye devam ediyor, gokyuzu giderek koyulasan bir laciverte donusuyordu, kadn msr istedi, bakkaldan giderken unutmak uzere trnak makas, kadn icin bir permatik ayakkabsn tamir etmekte kullanyordu ve zayf saclar icin Panten ProV aldlar, ack yesil bir posete koyup kasabann kasaba ksmna doru yuruduler, karanlk ve skc bir meydana geldiler, birkac banka, kapal dukkanlar ve yirmi dort saat ack bir corbac vard, geri donduler, rhtm boyunca ilerleyip balk lokantalarn ve yaz tatilinde balk yiyenler kalabaln gecip tost da yapan dondurmac cafe karsm bambu masal mekana oturdular, iki kola, bir soda, ve toplam yedi top dondurma siparisi verdiler, dondurmalar geldiinde buzlu badem satcs coktan gitmis, ucan balon satcs sokan ucunda belirmisti, adamn sigaras masadan uctu, tam bu esnada kadn cok mu uzerine geldim demis olmal, balkonda birer sigara ve portakall gazoz ictiler, bin yedi yuz krk kilometre sonra ilk defa o gece sevistiler, uyandnda aznda aksamki gazozun tad olduunu hatrlyor.... K. K. adna 11./ artk daha yukarlara, biraz daha yabana cekilip tasmasz kopeklerim ve adammla yasamay deneyeceim... guneyden gelen kzn soylediklerinden kalanlar denir ki; bir yapran boslukta salnarak asaya, ana varlk tarafndan cekilip bosluun icinden genis titresimli dususunu gorduunuzde; yapraa deil de olusup alglanan hareketin tersine, yukarya, goe doru baktnzda, bir adamn bundan yola ckarak bir siir yazaca, yazlan bu siirin ve yazlmayan dier bir siirin yasamnzn kysndan, o da

olmazsa okuma koltuunuzun kol dayama tumsei uzerinden kendi yasam bicimini ve alglanan varln olusturarak bir sekilde zaman icinde ilerleyecei; yapraa deil de, alglanan hareketi izleyerek asaya, dustuu zemine baktnzda ise dokunmakta olan yazgnzda kucuk bir ilmein daha atldn bilerek suskunlasrsnz; elbette duygusal yaklasmlar gosterilip salon ve balkonlarda, kopuk yasamn zemin taslarndan birisi olmas icin s ve element destekli topraklara mahkum edilerek var olan doann yapsndan ve ic sihrinden uzak tutulan, bir tur idis edilmis guzellik ve yasanan kasvetin arasnda kucuk mutluluklar sergilemesi adna yetistirilen, genelde plastik temelli bazen de cam kaplarda tasnan, kimyevi destekle yasama zarar vermesi onlenen kent sularyla beslenen ev bitkileri icin bunun gecerli olduunu soylemek zordur; dahas kucuk bir yaprak hareketinden, bu denli buyuk ve soyut kavramlara yelken acabilmek tamamen bilgi denen zaanatn, doasnda var olan ve genelde kat uzerindeki, sozcukler bicimine donusen sozlerin yaratt alg genisletmeleriyle desteklenen ireti kudret sayesindedir. c gecici alg an j. r. r. tolkien silmarillion christopher tolkien tarafndan hazrlanmstr turkcesi: serap erincin / hakan aytutucu ALTIKIRKBES YAYIN kadkoy, 1999 icindekiler onsoz 11 ainulindale 17 valaquenta 29 quenta silmarillion I. gunlerin baslamasna dair 43 II. aule ve yavannaya dair 53 III.elflerin gelisine ve melkorun esaretine dair 59 IV.thingol ve meliana dair 69 V. eldamara ve eldalie prenslerine dair 71 VI. feanora ve melkorun serbest braklmasna dair 78 VII. silmarillere ve noldorun huzursuzluuna dair 83 VIII. valinorun kararsna dair 91 IX. noldorun kacsna dair 97 X. sindara dair 113 XI. gunese, aya ve valinorun saklansna dair 121 XII. insanlara dair 127 XIII. noldorun donusune dair 130 XIV. belerianda ve ulkelerine dair 144 XV. XV, belerianddaki noldora dair 154 XVI. maegline dair 161 XVII. insanlarn batya gelisine dair 172 XVIII. beleriandn ykm ve flgolfnin olumune dair XIX. beren ve luthiene dair XX. besinci savas : nirnaeth arnoediada dair XXI. turambar turine dair XXII. doriathn yklsna dair XXIII. tuora ve gondolinin yklsna dair

XXIV. earendilin yolculuuna ve ofke savasna dair 183 197 230 242 278 290 299 ekler secereler I. finwe hanedan II. olwe ve ehvenin nesli III. beor hanedan IV. hador hanedan V. halethin halk (haladin) 312 313 314 315 315 elflerin snflandrms ve isimleri 316 haritalar noldor ve sindar ulkeleri beleriand ve kuzeye uzanan topraklar 14 8 317 321 telaffuz uzerine notlar isimler indeksi 322 324 quenya ve sindarin isimlerindeki oeler 370 BeLeriand ve kuzeye UZANAN TORAKLARA ONSOZ lk kez yazarnn olumunden dort yl sonra baslan Silmarillion Eski Gunlerin, Dunyann lk Cann bir dokumudur. Yuzuklerin Efendisinde Ucuncu Can sonundaki onemli olaylar anlatlmst; ama Silmarilliondaki hikayeler cok daha eski bir gecmise, Orta Dunyada yasayan ilk Karanlk Efendi Morgotha ve Silmarilleri geri almak icin onunla savasan Yuce Elflerin zamanna dayanan efsanelerdir. Silmarillion, sadece Yuzuklerin Efendisinden cok daha eski zamanlara ait olaylar anlatmyor; o, ayn zamanda, bir ilk donem calsmasnn cok otesine gecerek, ondaki kavramlarn koklerini de iceriyor. Aslnda, o zamanlar ad Silmarillion olmasa da, yarm yuzyldan beri vard; 1917e dek uzanan hrpalanms defterlerde, cou kez aceleyle kaleme alnms mitolojinin ana oykulerinin en eski bicimleri okunabilir. Ama (iceriinin birtakm izleri Yuzuklerin Efendisinde

sabrla secilip ayrlabilmesine ramen) hic yaynlanmad; babam uzun yasam boyunca onu asla terk etmedi; uzerinde calsmay son gunlerinde dahi brakmad. Butun bu surede uzun bir hikaye yapsnda dusunulen Silmarillion nispeten kucuk radikal deisiklikler gecirdi; uzun zaman once yerlesmis bir gelenek ve sonraki metinler icin bir arka plan olusturdu. Ama aslnda sabit bir metin olmaktan uzakt; ayn hikayeler daha uzun ya da daha ksa bicimlerde veya deisik tarzlarda tekrar anlatlmaya baslarken, tasvir ettii dunyann doasna dair belirli temel fikirler de deismeden kalamazd. Yllar gectikce hem ayrntda hem de olay orgulerindeki deisiklik ve farkllklar oylesine karmask, yaylms ve katmanl bir hale geldi ki son ve kesin bir bicime ulaslmas 11 neredeyse olanaksz gozukuyordu. Ustelik eski efsaneler (eski yalnzca uzak lk Can kokenlerinin deil, yasam boyunca babamn da) en derin dusuncelerinin arac ve deposu oldu. Sonraki yazlarnda mitoloji ve siir, onun teolojik ve felsefi dusuncelerinin.icine isledi ve bu yuzden uslubunda da birtakm uyumsuzluklar olustu. Babamn olumu uzerine eseri baslabilir duruma getirmeyi denemek bana dustu. Silmarillionun. yarm yuzyldan uzun bir sureye yaylarak devam eden, gelisip deisen bir yaratls metni olduu gerceini bilerek, yllarca birikmis malzemenin icinden tek ve butunluklu bir cilt ckarmann yarataca karsklk ve bircok noktann arka plana itilmek zorunda kalaca cok ackt. Bu yuzden en uyumlu ve kendi icinde tutarl hikayeyi uretmek amacyla, bir sekilde secip duzenleyerek tek bir metin halinde bitirmeye yoneldim. Bu calsmada, sona erdiren bolumler (Turambar Turinin olumunden itibaren) tuhaf guclukler ortaya ckard; uzun yllar icin deismeden kalmslard ve baz noktalarda kitabn dier bolumlerindeki daha gelistirilmis oykulerle ciddi bir uyumsuzluk icindeydiler. Silmarillionun kendi cevresi icinde ya da Silmarillion ile babamn dier baslms kitaplar arasnda tam bir tutarllk aranmamaldr, bu yalnzca ar ve gereksiz bedel karslnda basarlabilirdi. Babam Silmarillionu sanki bir derleme yaparms gibi, sozlu edebiyat geleneinden yaplms bir derleme gibi yazd, yuzyllar boyunca anlatlan (siirler, tarihi olaylar, soylenceler) masallarn topland youn bir metin. Kitabn bu hali aslnda olusma sureci ve yontemiyle ciddi bir uyum icindedir, cunku babamn buyuk bir karsklk icindeki siir ve yazlarnn en eskilerinden baslayarak yaplms genis bir ozet, bir derleme niteliine sahiptir. Bu durum, hikayenin akclndaki deiskenlikleri ve farkl bolumlerdeki ayrntlarn butunluunu (Thangorodrimin ykls ve Morgothun yenilisiyle olusan lk Can sonunun belirsiz tarifinin yannda, Turambar Turinin hikayesindeki yer ve motifin kusursuz hatrlansnn farkll buna bir ornek olabilir) baz 12 tarz ve tanmlama farkllklarn, belirsizlikleri,orda burda baz birlesme eksikliklerini acklamaktadr. Valaquentada; ornein, oyku Valinorda Eldarn daha onceki gunlerine geri.gitmek zorunda kalan bircok sey icerirken, sonraki yazmlarnda bunun gerekmedii bir kurgu ortaya ckyor; bu anlatnn uslubunda ve zamannda olusan surekli deismeleri

acklyor, oyle ki ilahi gucler, su anda yalnzca uzak anlarmzda bilinen kaybolmus bir yer olan dunyada yasyor gozukuyorlar. Kitap, The Silmarillion olarak adlandrlmasna ramen yalnzca Quenta Silmarillion veya Silmarillion deil, dier dort ksa calsmay da iceriyor. Giriste anlatlan Ainulindale ve Valaquenta aslnda Silmarillion ile yakndan ilgili, ama sonuna eklenen Akallabeth ve Guc Yuzuklerine Dair tamamen ayr ve bamszlar. Onlar, babamn ackca belli olan niyetine dayanarak eklendi; ve eklenmeleri sonucunda, dunyann baslad Ainurun Muziinden, Ucuncu Cada Yuzuktasyan-larn Mithlond Limanlarndan ayrlsna kadar tum tarih ortaya konuyor. Kitapta gecen isimlerin says oldukca fazla, bu yuzden tam bir indeks olusturdum; ama lk Can anlatsnda onemli rol oynayan kisilerin (Elfler ve nsanlar) says cok daha az; bunlarn hepsi soy tablolarnda yer alyor. Ayrca Elflere ait deisik kavimlerin cok karmask isimlendirilmesini gozonune seren bir tablo olusturdum; Elflere ait isimlerin soylenisi uzerine bir not ve bu isimlerde bulunan belli basl oelerin bazlarnn bir listesi; ve bir harita. Doudaki buyuk da silsilesi olan Mavi Dalarn, Ered Luin veya Ered Lindon, Yuzuklerin Efendisindeki haritann en batsnda gozuktuu fark edilebilir. Kitabn icinde daha kucuk bir harita var: bunun amac Noldorun Orta Dunyaya donmesinin ardndan Elf krallklarnn nerelere yayldn 1. 6.45 notu: Akallabeth ve Guc Yuzuklerine Dair adl oykuler cok ksa bir sure icinde bamsz bir kitap olarak ckarlacaktr. Hayat, neden sorusunun sorulmasna gulumseyecek kadar tuhaflasabilir. Bazen. 13 bir baksta acklamak. Kitab, herhangi bir yorum veya notla daha fazla yuklemedim. Aslnda Uc Caa da ait anlat, dile dair bilgiler, tarihi ve felsefi yaynlanmams bir yaz bolluu var; umarm bazlarn ileriki bir tarihte yaynlamak mumkun olur. 1974-1975 yllarnda kitabn metnini hazrlamann zor ve supheli isinde benimle calsan Guy Kayden cok buyuk yardm aldm. Christopher Tolkien 6.45 Notu : Onunuzde uzun calar, yaratls ve sonrasn anlatan bir eser uzanyor. Daha once okumus olabileceiniz Hobbit ve Yuzuklerin Efendisi adl kitaplardan gelen bilgilerle yuklenmis durumda olabilirsiniz. Sze Onerimiz sakin bir zamanda bu kitab elinize almanz, okumadan once ve dahi okuma esnasnda arkadaki sozlue goz atmay ihmal etmemeniz. onunuzde, elestirmenler tarafndan Fantastik Kurgunun Yuce Prensi olarak adlandrlan J.R.R.Tolkienin yasam boyunca yazd, yazmay surdurduu, bizce cok sevdii icin bitiremedii en onemli eseri uzanyor. Okurken cok fazla ara vermeyin ve kars cinsten uzak durun. Bu arada, Quenta Simarillionun 1-8, 10-18 aras bolumlerini Serap E., 9. bolumu Funda O. ve yaptn geri kalann da Hakan A. Turkcelestirmistir. Belki biz de eseri cok sevdiimiz icin Akallabeth ve Guc Yuzuklerine Dair adl iki oykuyu ki, Yuzuklerin Efendisi ile balanty salar, ksa sure sonra yaynlayacamz bildiririz. kovuktakilere selam ALTIKIRKBES YAYIN 14 SiLmariLLion ANULNDALE ANURUN MUZ Once Eru vard, Tek Olan, Ardada Iluvatar diye isimlendirilen; ve ilk once dusuncesinden dourduu Ainuru, Kutsal Olanlar yaratt ve onlar, hicbir sey yaratlmadan once onunlaydlar. Muziin temalarn olusturarak onlarla konustu; ve onlar Erunun huzurunda sark soylediler ve o mutlu oldu. Uzun bir sure boyunca her biri sadece kendi

basna ya da birkac bir arada sark soylerken geri kalan dinledi; cunku her biri, Iluvatarn dusuncelerinin sadece kendi doduklar ksmn kavramst, zamanla birbirlerini anlayslar gelisti, ama yavas yavas. Yine de dinledikce daha derinden anlamaya basladlar, birlik ve uyum coald. Ve an geldi, Iluvatar, Ainuru bir araya toplayp simdiye dek ackladklarndan daha buyuk, daha harika seyleri gozlerinin onune sererek, cok daha kudretli bir tema bildirdi; temann baslangcnn ihtisam ve bitisinin gorkemi Ainuru sasknlk icinde brakt boylece Iluvatarn huzurunda eildiler ve sessiz kaldlar. Sonra Iluvatar onlara dedi ki: Size bildirdiim temadan, birlikte uyum icinde bir Ulu Muzik yapmanz istiyorum. Ve sizi Yokolma-yan Alevle canlandrdm icin, eer yapabilirseniz her biriniz kendi dusunceleriniz ve aklnzla bu temay donatmak icin guclerinizi gostereceksiniz. Ama ben oturup dinleyeceim ve sizin sayenizde buyuk guzelliin sarkda uyandrlsyla mutlu olacam. Ainur sesleri, arplar, udlar, borular, trompetler, viyollar ve orglar gibi, sozcuklerle sark soyleyen saysz korolar gibi Iluvatarn temasn ulu bir muzie donusturmeye baslad; derinliklerde ve yucelerde isitilmenin otesine gecip uyum icinde orulerek sonsuz sayda cesitlenen 19 melodilerden olusan bir ses yukseldi ve Iluvatarn yasad yerler dolup tast, muzik ve muziin yanks Bosluka ulast ve oras artk bos deildi. Ainur bir daha asla bunun gibi bir muzik yapamadlar; gunlerin bitiminin ardndan Ainur korolar ve Iluvatarn Cocuklar tarafndan Iluvatarn huzurunda daha ulu bir muzik yaplaca soylenmesine ramen. Iluvatarn temalar kusursuz bir sekilde islenecek ve soyleyisleri annda Varlk olusacakt, cunku hepsi o zaman onun dusuncelerinde kendilerinin doduklar ksmn butunuyle anlayacak ve her biri, dierlerinin anlaysn bilecek, Iluvatar mutlu olup onlarn dusuncelerine gizli atesi verecekti. Iluvatar oturup dinledi, uzun sure boyunca bu ona iyi gozuktu cunku muzikte kusur yoktu. Ama tema gelistikce, Melkorun yureine, Iluvatarn temasyla uyum icinde olmayan kendi imgeleminin birbiri icine girmis ozleri ulasmaya baslad; cunku o, muziin kendisine ayrlan ksmnn gucunu ve gorkemini artrmaya urasyordu. Ainur icinde en buyuk guc ve bilgi ihsanlar Melkora verilmisti ve kardeslerine verilen tum ihsanlarn icinde bir pay vard. Sk sk Yokolmayan Alevi aramak icin tek basna boslua gitmisti; cunku icindeki Varlk unsurlarn kendisine ait klmak icin duyduu arzu buyumustu ve ona sanki Iluvatarn Bosluk hakknda hicbir dusuncesi yokmus gibi geliyordu ve bunun bosluu yuzunden sabrszla kaplyordu. Ancak Alevi bulamad, cunku o Iluvatarlayd. Ama kardeslerininkine pek benzemeyen kendi dusuncelerini tek basna tasarlamaya baslamst. Bu dusuncelerden bazlarn muziine dokudu ve hemen etrafnda bir ahenksizlik yukseldi, cevresinde sark soyleyenlerin cou umitsizlie dustu, dusunceleri alt ust oldu, muzikleri duraklad; ama bazlar, muziklerini baslangctaki dusunceden cok ona uyum salamaya yoneltti. Sonra Melkorun ahenksizlii daha da yayld ve daha once duyulmus melodiler, calkantl bir ses denizinde batt. Ama Iluvatar, sanki yatstrlamayacak sonsuz bir ofke icindeki karanlk sularn birbirleriyle savast o kopuren frtna, tahtnn etrafnda gozukene dek 20 oturup dinledi. Sonra Iluvatar ayaa kalkt, Ainur onun gulumsediini fark etti; ve sol elini kaldrd, onceki gibi ama ona pek benzemeyen yeni bir tema frtnann ortasnda baslayp guclendi, yeni bir guzellii vard. Ama Melkorun ahenksizlii gurultuyle yukselip onunla mucadele etti, Ainularn cou dehsete dusup artk daha fazla sark soyleyemez hale

gelene dek, oncekinden daha siddetli yeni bir ses savas baslad ve Melkor duruma hakim oldu. Sonra Iluvatar yeniden ayaa kalkt, Ainur onun cehresinin artk sertlestiini fark etti; sa elini kaldrd ve iste! ucuncu bir tema kargasann ortasnda buyudu, dierlerine benzemiyordu. Cunku basta yumusak ve tatl gozuktu, narin melodilerin icinde tatl seslerin saf bir dalgalanmas gibiydi; ama yatstrla-mad, kendine guc ve derinlik kazandrd. Ve sonunda Iluvatarn huzurunda ayn anda iki muzik gelisiyor gibiydi, tamamen uyumsuzluk icindeydiler. Birisi, derin, genis ve guzeldi, ama yavas ve snrsz bir huzunle karsmst ki guzellii en cok bundan kaynaklanyordu. Dieri, artk kendi birliini kazanmst; ama gurultuluydu, anlamszd, durmadan tekrarlanyordu; ve cok az ahenk vard, daha cok sanki bir suru trompet birkac nota uzerine banyormus gibi gurultulu bir ahenk. Ve dier muzii kendi sesinin siddetiyle bomaya kalkst, ama en guclu notalar dieri tarafndan alnarak kendi gorkemli yapsna isleniyor gibiydi. Bu cekismenin ortasnda, Iluvatarn salonlar sarslr ve bir urper-me henuz hareketsiz sessizliklere doru akarken, Iluvatar ucuncu kez ayaa kalkt; yuzu artk baklamayacak kadar korkunctu. Sonra her iki elini kaldrd, Dipsiz Derinliklerden daha derin, Semadan daha yuksek ve Iluvatarn gozundeki sk gibi delip gecici bir akorla Muzik kesildi. Sonra Iluvatar konustu ve dedi ki: Ainur gucludur ve aralarnda en guclusu Melkordur; ama o ve tum Ainur bilir ki ben Iluvatarm, 21 sarkda soylediiniz seyleri size gostereceim ve boylece ne yaptnz anlayabilesiniz. Ve sen, Melkor, tamamen benden kaynaklanmayan hicbir temann calnamayacam ya da bana ramen deismeyeceini goreceksin. Cunku buna kalksana, kendisinin hayal bile edemeyecei, cok daha harika seylerin tasarlanmasnda benim enstrumanm olduu kantlanacak. Ainur korktu, onlara soylenen sozleri kavrayamamslard; ve Melkor, gizli ofkenin dourduu utancla doldu. Ama Iluvatar ihtisam icinde kalkp Ainur icin yaratt o guzel yerden uzaklast; ve Ainur da onu izledi. Bosluka geldiklerinde Iluvatar onlara dedi ki: ste Muziiniz! Ve daha once yalnzca isitilmis olanlar gorunur hale getirerek onlar icin bir goruntu olusturdu; onlerinde gorulebilir hale gelmis yeni bir Dunya gorduler ve o, Boslukun ortasnda bir kure seklini ald, orada muhafaza edildi ama ona ait deildi. Baktlar ve hayran oldular, Dunya tum ayrntlaryla tarihini gozlerinin onune sermeye baslamst, onlara yasayp gelisiyormus gibi gozuktu. Ainur bir sure izleyip sessiz kald ve Iluvatar yeniden konustu: ste Muziiniz! Bu, sizin ozanlnz; her biriniz, kendisinin tasarlad ya da ekledii gibi gozukebilecek her seyi, onunuzde yarattm bu tasarm icinde yaratlms bulacak. Ve sen, Melkor, aklnn tum gizli dusuncelerini kesfedecek, onlarn butunluun bir parcas ve onun zaferine yardmc olduunu anlayacaksn. Ve bu sure icinde Iluvatar Ainura bircok baska sey de soyledi; cunku onlarn bellei onun sozleriydi ve bilgi yaptklar muziklerindeydi, boylece Ainur, gecmiste olanlarn, su anda olusanlarn ve gelecekte olacaklarn counu biliyordu, cok az sey onlar tarafndan gorulmedi. Ama yine de tek baslarna ya da birbirlerine dansarak goremedikleri baz seyler de vard; cunku Iluvatar, kendisi dsnda kimseye her seyi acklamamst ve her cada yeni olan, onceden haber verilmeyen seyler ortaya ckt, cunku bunlar gecmisten kaynaklanmyorlard. Ve Dunyann goruntusu onlerinden gectikce, Dunyann onlarn hic

22 dusunmedikleri baz seyleri de icerdiini gorduler, Ve hayranlk icinde Iluvatarn Cocuklannn gelisini, onlar icin hazrlanms mekan gorduler; muziklerini olustururlarken aslnda bu mekann hazrlamas icin urastklarn kavradlar, henuz onun guzelliinin otesinde bir amac olduunu bilmiyorlard. Cunku Iluvatarn Cocuklar sadece onun tarafndan tasarlanmst; ucuncu temayla yaratlmslard, Iluvatarn baslangcta olusturduu temada yoktular; ve hicbir Ainu onlarn yaratmnda rol almamst. Bu yuzden izlediklerinde kendilerinden farkl, garip ve ozgur seyler olarak onlar daha da sevdiler, onlarda yeniden yanstlan Iluvatarn akln gorduler ve onun bilgeliini biraz daha orendiler, ki bu Ainurdan bile saklanmst. Iluvatarn Cocuklar, Elfler ve nsanlardr, lkdoanlar ve Takipciler. Ve Iluvatar, Dunyann tum ihtisamnn ortasnda, genis salonlar ve bosluklarn, donen ateslerin arasnda, Zamann Derinliklerinde ve saylamayan yldzlarn ortasnda onlarn yerlesmeleri icin bir yer secti. Ve bu yerlestirme, Ainurun korkunc keskinliine deil de sadece heybetine bakanlar icin cok kucuk bir sey olarak gozukebilirdi; Ardann tum yuzeyini sutunlarla kaplayp zirvelerini gerekmedii kadar keskin koniler halinde yukseltmek; yalnzca Dunyann olculemez genisliine bakanlar icin onemsiz gozukebilirdi, Ainurun yapmakta olduklarna hala onem vermeyenler, onlarn butun her seyi onun icine yerlestirdiini goremediler. Ama Ainur, goruntunun icinde oraya bakp Iluvatarn Cocuklannn orada buyuduklerini gorduklerinde, aralarndaki en kudretli olanlarn cou, tum dusuncelerini ve tutkularn onlara doru yoneltti. Ve bunlarn lideri Melkordu; baslangcta Muzikte rol alan Ainurun en kudretlisi. Dusuncelerini saklad, icinde olusan scan ve souun karmasasn kontrol ederek, Iluvatarn Cocuklarnn iyilii icin her seye duzen vermeyi ve o yone gitmeyi arzularms gibi gorundu, baslangcta gercei kendisinden bile saklamst. Ama Iluvatarn Elflere ve nsanlara bahsetmeye soz verdii ihsanlar kskanmst, Elfleri ve nsanlar kendi iradesine boyun 23 edirmeyi arzulad; buyruk altnda olanlara ve hizmetkarlara sahip olmay, Efendi diye carlmay ve dier guclerin uzerinde bir guc olmay diledi. .Ama dier Ainular, Elflerin Arda dedii Dunyamn engin bosluu icinde kurulmus bu yere baktlar; kalpleri sk icinde ykand, bircok rengi izleyen gozleri sevincle doldu; ama denizin kukremesinden buyuk bir rahatszlk duydular. Ruzgarlarn, havasn, demirden, tastan, gumusten, altndan ve bircok maddeden yaplms olan Ardann oelerini dikkatle incelediler: butun bunlar arasndan en cok suyu ovduler. Ve Eldar der ki, Ainurun

Muziinin yanks, Yeryuzundeki herhangi bir Oeden daha cok suda yasar; Iluvatarn Cocuklarnn cou hala Denizin sesini doyumsuzca dinler ve ne dinlediklerini hala bilmezler. Simdi Elflerin Ulmo diye isimlendirdii Ainu, dusuncesini suya cevirmis, Iluvatar tarafndan en derin sekilde muzikte eitilmisti. Ama Ainurun en soylusu olan Manwe, en cok havay ve ruzgarlar dusunmustu. Iluvatarn beceri ve bilgiyi Melkordan birazck daha az ihsan ettii Aule, Dunyamn dokusunu dusunmustu; Aulenin mutlu-, J luu ve gururu, yaratm isinde ve yaratlms seylerdeydi, ne sahip olmaktan ne de kendi ustalndan gurur duyuyordu; bu yuzden veriyor ve biriktirmiyordu, yaptklarn korumak icin hicbir kayg duymakszn durmadan yeni seyler yaratmaya urasyordu. Iluvatar, Ulmo ile konustu ve dedi ki: Melkorun senin egemen olduun bolge icin savastn, Zamann Derinliklerindeki bu kucuk ulkede, burada, nasl goremiyorsun? Melkor, kendisini keskin ve snrsz bir souk olarak dusunmus ve henuz pnarlarnn veya berrak birikintilerinin guzelliini yok etmemisti. ste bak, kar ve ayazn kurnaz calsmas! Melkor, snrll olmayan scaklklar ve atesi tasarlad, senin tutkunu tamamen kurutmad ya da denizin muziini tumden bastrmad. Bulutlarn yuksekliine ve gorkemine, daima deisen sislere bak; Yeryuzunun uzerine yamurun dususunu dinle! Ve 24 yaptn bu cezbedici bulutlarla, arkadasn, en sevgili dostun Man-weye daha da yaknlasmssn. Sonra Ulmo cevaplad: Gercekten de, Su, simdi yureimin hayal ettiinden daha guzel oldu, ne gizli dusuncem kar tanesini anlamst, ne de muziim yamurun dusmesini icermisti. Manweye ulasacam, boylece o ve ben, sizi mutlu etmek icin sonsuza dek melodiler uretebileceiz! Ve Manwe ve Ulmo baslangctan itibaren birlestirildi ve her seyin yannda Iluvatarm amacna en icten sadakatle hizmet ettiler. Ama Ulmo konusurken ve Ainur hala goruntuyu izlerken, goruntu onlerinden alnd, goruslerinden sakland; ve onlar, o anda daha once dusunce dsnda bilmedikleri yeni bir seyi, Karanlk kavradlar. Ama goruntunun guzelliiyle buyulenmis olarak, oraya var olmak icin getirilmis Dunyann gozlerinin onune serilmesiyle ele gecirilmislerdi, akllar bununla doluydu; goruntu alnp goturulduunde tarih tamamlanmams, zamann halkalar tam sekillenmemisti. Ve bazlar der ki, goruntu nsanlarn Egemenliinin tamamen gerceklesmesi ve Ilkdoanlarn zayflamasndan once kesilmistir; bu yuzden, Muzik tamamen bitmesine ramen, Valar, Sonraki Calar ya da Dunyann sona ermesini gorememisti. Sonra Ainur arasnda huzursuzluk oldu; ama Iluvatar onlar card ve dedi ki: Akllarnzn arzusunu, gorduklerinizin yalnzca dusuncenizde deil, gercekte olmasn istediinizi biliyorum, ama sizler tamamiyle kendiniz olansnz ve yine de dierlerisiniz. Bu yuzden diyorum ki: Ea! Brak olsun! Yokolmayan Alevi Boslukun icine gondereceim; o, Dunyann kalbinde olacak ve Dunya Var Olacak; aranzdan isteyenler icine inebilir. Ve Ainur, aniden cok uzakta bir sk gordu, sanki alevin kalbinin yasad bir bulut gibi; bunun yalnzca bir goruntu olmadn bildiler, Iluvatarn yaratt yeni bir seyi: Eay, Var Olan Dunyay. 25 Boylece Ainurun bir bolumu, Dunyann snrlarnn otesinde Ih-vatar ile yasamaya karar verirken, iclerinde en gorkemli ve en guzel olanlarn cou, onun yanndan ayrlp

Dunyann icine indi. Iluvatarn yaratt bu durum on arn sevgilerinin gereiydi ve Dunya ta-mamlana dek, gucleri o andan sonra Dunyada kapsanp snrlanacakt, boylece onlar onun yasam, o da onlarnki oldu. Ve bu yuzden Dunyann Gucleri, Valar diye adlandrldlar. Ama Valar, Eaya indik erinde baslangcta sasknla dustuler, cunku sanki goruntude gordukleri hicbir sey henuz yaratlmams gibiydi, her sey baslama noktasndayd, henuz sekillenmemis ve karanlkt. Cunku Ulu Muzik, Zamands Salonlarda dusuncenin buyuyup ciceklenmesiyd ve Goruntu yalnzca bir onceden gostermeydi; ama simdi Zamann baslangcn girmislerdi, Dunyann olduunu, ama onceden ima edilip onceden soylendiini anladlar ve bu soylenenleri gerceklestirmeliydiler. Boylece, olculmemis ve kesfedilmemis bosluklarda baslad buyuk uraslar , saylmams ve unutulmus calarda, Zamann Derinliklerinde ve Eann engin salonlarnn ortasnda, o an gelene, Iluvatarn Cocuklannn mekan yaplana dek. Ve bu urasta asl is, Manwe, Aule ve Ulmo tarafndan ustlenildi; ama Melkor da baslangctan beri oradayd; eer yapabilirse kendi tutku ve amaclarna yonelterek, yaplms olan her seye karst; ve buyuk atesler yakt. Bu yuzden Dunya henuz genc ve alevlerle doluyken, Melkor ona goz koydu ve dier Valalara dedi ki: Buras benim krallm olacak; ve onu kendime alyorum! Iluvatarn aklnda Manwe, Melkorun kardesiydi ve Iluvatarn Melkorun ahenksizliine kars yukselttii ikinci temann ana enstrumanyd; Manwe irili ufakl bircok ruh card ve onlar da Ardann duzluklerine indiler, Melkorun urasn tamamlanmasna sonsuza dek engel olup Dunya ciceklenmeden solmasn diye urasrken ona yardm ettiler. Ve Manwe, Melkora dedi ki: Bu Krall hakszlk ederek kendine almayacaksn, cunku baskalar da burada senden daha az 26 calsmad. Melkor ile Valar arasnda bir cekisme vard; o zaman Mei-kor geri cekilip baska bolgelere gitti ve orada yapacaklarn yapt; ama Arda Krallna duyduu arzuyu kalbinden uzaklastrmad. Valar kendilerini suret ve sese burundurdu; cunku Iluvatarn Co-cuklarna duyduklar sevgiyle Dunyaya suruklenmislerdi ve onlardan umutluydular, Iluvatarn Goruntusunde gozlemledikleri o usluba uygun suretlere burunduler, yalnzca hasmet ve ihtisamlarn bir kenarda brakmslard. Ustelik suretleri, Dunyann kendisinden cok gorunur Dunyaya dair ilimlerinden kaynaklanyordu; ve buna ihtiyaclar yokken yalnzca bizim gibi giyindiler, biz yine de cplak olabilir ve buna katlanabilirdik ki bu var olusumuza zarar vermezdi. Bu yuzden Valar, eer isterlerse giysisiz gezinebilecek, var olmalarna ramen El-dar bile onlar ackca fark edemeyeceklerdi. Ama kendilerini ortmek istedikleri icin, Valarn bir bolumu erkek, bir bolumu kadn suretine burundu; cunku baslangclarndan beri onlarda bu mizac farkll vard ve onlar ki kendi secimlerinde bedenlestiler, ama onlar secimleri belirlemedi; tpk bizim sectiimiz giysilerimizle erkek ya da disi olarak gozukmemiz ve giysilerimizi sectiimiz icin erkek ya da disi olmadmz gibi. Ama Ulularn burundukleri suretler, Iluvatarn Cocuklarnn gelmis gecmis tum kral ve kralicelerinin suretleri gibi deildi; cunku onlar bazen kendilerini dusuncelerine gore suretlendi-rebilecek, ihtisaml ve dehsetli bicimlerde gorunur olabileceklerdi. Ve Valar yanlarnda bazlar daha gucsuz, bazlar nerdeyse kendileri kadar kudretli, bircok yoldas surukleyerek Dunyann duzenlenmesi, karsklklarnn giderilmesi icin birlikte urastlar. Sonra Melkor yaplms olanlar gordu; Valarn Dunyada gorunur gucler olarak yuruduunu, Dunyann giysisine burunduklerini, bakldnda hos, parltl ve mutlu olduklarn, Dunyann

onlarn zevki icin bir bahce haline geldiini cunku karsklklara boyun edirildiin gordu. cindeki kskanclk daha da buyudu; o da gorunur bir suret ald, ama icinde yanan ruhu ve kotuluu yuzunden burunduu suret karanlk 27 ve korkunctu. Ve dier Valarn her birinden daha kudretli ve heybetli bir sekilde, denizin icinden yukselen, zirvesi bulutlarn uzerinde, buzla kapl, duman ve atesle taclanms bir da gibi, Ardann uzerine coreklendi; Melkorun gozlerinin s, ssyla kurutup solduran, oldurucu bir soukla ice isleyen bir alev gibiydi. Boylece Ardann egemenlii icin Valarn Melkor ile ilk savas baslad; ve bu karsklklar hakknda Elfler cok az sey bilirler. Cunku burada anlatlanlar Valarn kendi sozlerinden kaynaklanr, gerci Valinor topraklarnda Eldalie onlarla konustu ve onlar tarafndan eitildi ama Elflere, onlarn gelislerinden onceki savaslardan cok az bahsettiler. Ancak Eldar arasnda denir ki, Melkora ramen Valar, daima Dunyay yonetmeye ve Ilkdoanlarn gelisi icin onu hazrlamaya calsmst; topraklar kurdular ve Melkor onlar yok etti; vadiler oydular ve Melkor onlar yukseltti; dalar bicimlendirdiler ve Melkor onlar duzlestirdi; denizler oydular ve Melkor onlar datt; hic bars olamad ya da hicbir sey olgunluuna ulasamad, cunku Valar bir ise basladnda, Melkor onu mahvedecek ya da bozacakt. Ama cabalar tamamen bos yere deildi; hicbir yerde veya hicbir iste arzular ve amaclar tamamen bitiriimemesine ramen ve her sey Valarn ilk basta tasarlad renk ve sekillerde olmamasna ramen, her seye ramen, yavas yavas Dunyaya sekil verilip salamlastrlmst. Boylece, Zamann Derinliklerinde, saysz yldzn ortasnda Iluvatarn Cocuklarnn mekan sonunda kuruldu. 28 VALAQUENTA ELDAR LMNE DAYANARAK VALAR ve MAARN HkAYELER Baslangcta Eru, Tek Olan, Elf dilinde Iluvatar diye isimlendirilen, dusuncelerinden Ainuru yaratt; ve onlar, onun huzurunda ulu bir Muzik yaptlar. Bu Muzikte Dunya vucut buldu; cunku Iluvatar Ainurun sarksn gorunur klms ve onlar da karanln icindeki bir sk gibi goruntuyu izlemislerdi. Ve aralarndan cou, onun guzellii nden ve goruntu icinde baslangc ve kvrmlarnn aclsyla gozler onune serdii tarihinden buyulendi. Bu yuzden Iluvatar onlarn gorusune Varlk verdi, onu Boslukun ortasnda kurdu ve Gizli Ates, Dun-yann kalbinde yanmas icin gonderildi; ve ona Ea dendi. Sonra Ainur arasnda onu arzulayanlar ayaa kalkarak Zamann baslangcnda Dunyaya girdiler; gordukleri goruntuyu uraslaryla lamamlayp gerceklestirmek gorevleriydi. Yeryuzu Kralln, Arday, kararlastrlan zamanda yaratana dek, Elflerin ve nsanlarn dusuncesinin otesinde bir enginlie sahip olan Ea diyarlarnda uzun sure urastlar. Sonra Yeryuzunun giysilerine burunup icine indiler ve orada yerlestiler. VALARA DAR Elfler, bu ruhlarn arasndaki Ululara, Ardann Gucleri, Valar isin m i verdi ve nsanlar da onlara genellikle tanrlar diye seslendi. Valar Efendileri yedi tanedir; Valier, yani Valar Kraliceleri de yedi tanedir. 31 Orta Dunyadaki Elflerin dilinde baska sekilde isimlendirilseler de adlar Valinorda konusulan Elf lisanndaki isimlerdir, nsanlar arasndaki isimleri de cesit cesittir.

Efendilerin isimleri uygun srayla soyledir: Manwe, Ulmo, Aule, Orome, Mandos, Lorien ve Tulkas; ve Kralicelerin isimleri de: Varda, Yavanna, Nienna, Este, Vaire, Vana ve Nessa. Melkor, zaman icinde Valar arasnda saylmams ve ad Dunya uzerinde anlmamstr. Manwe ve Melkor, Iluvatarn dusuncesinde kardestiler. Dunyaya giren Ainur arasnda en guclusu baslangcta Melkordu; ama Manwe Iluvatarn en cok sevdiiydi, onun isteklerini en ack bicimiyle anlayanyd. Ve o, zaman tamam olduunda, tum Krallarn ilki olmak icin atanmst: Arda diyarnn efendisi ve orada yasayan her seyin hukumdar. Ardada, onun sevinci ruzgarn ve bulutlarn icindeydi, havann tum katmanlarnda, yuksekliklerden derinliklere, Ardann Ortusunun en uzak snrlarndaki cimenlerde esen meltemlerde. Lakab Sulimoydu, Arda Soluunun Efendisi. Butun hzl kuslar ve kanadn gucunu severdi, onlar da onun arzusuna gore gelip giderlerdi. Manwe, Eann tum diyarlarn bilen Yldzlarn Hanm Varda ile yasar. Onun guzellii nsan ya da Elf sozcukleriyle ifade edilemeyecek kadar gorkemlidir; cunku Iluvatarn s hala onun yuzunde yasard. Gucu ve nesesi sktadr. Eann derinliklerinden Manwenin yardmna geldi; cunku Muzikin yapmndan once Melkoru biliyordu ve onu reddetmisti, Melkor ondan nefret etti ve onu Erunun yaratt tum dier seylerden daha fazla korkuttu. Manwe ve Varda birbirlerinden nadiren ayrldlar ve Valinorda yasadlar. Konaklar, ebedi karn, Oiolos-senin, Taniquetilin en yuksek zirvesinin uzerindeydi, Dunyann tum dalarnn en yukseinin. Manwe orada tahtn yukselttiinde ve ilerilere baktnda, eer Varda yanndaysa, sisin, karanln ve denizin fersahlarnn icinden, dier tum gozlerden daha da uzaklar gorur. Eer Manwe onunlaysa, Varda, doudan batya, tepelerden, vadilerden ve 32 Melkorun Dunya ustunde yaratt karanlk yerlerden baran seslerin tnsn dier tum kulaklardan daha ackca duyar. Elfler bu dunyaya yerlesmis tum Ulular icinde en cok Vardaya hurmet ve sevgi gosterirler. Ona Elbereth diye seslenirler; Orta Dunyann golgelerinden ismini carr ve yldzlarn yukselisinde onu sarkyla yuceltirler. Ulmo, Sularn Efendisidir. Tek basnadr. Hicbir yere uzun sure yerlesmez, Dunyann ustundeki ya da altndaki tum derin sularda di-lediince gezinir. Kudrette Manweye en yakn olandr ve Valinor yaratlmadan once onun en yakn dostuydu; ama sonra onemli seyler tartslmadkca Valar divanlarna cok az gitti. Tum Arday dusuncesinde barndrr ve bir konaa ihtiyac yoktur. Ustelik toprak uzerinde yurumeyi sevmez ve kendisini akranlarnn uslubuna gore nadiren bir govdeye burundururdu. Eer Erunun Cocuklar ona bakarsa, buyuk bir korkuyla dolarlar;-cunku tepesi, kopuklu korkunc miferi ve gumusten, yesilin tonlarna dek donuk bir sekilde parldayp titresen zrhl giysisiyle Deniz Kralnn, yukselen bir dalga gibi topran uzerinde gorunmesi korkutucudur. Manwenin boru gibi sesi gurultuluydu, ama Ulmonun sesi, yalnzca kendisinin gorebildii okyanusun derinlikleri kadar derindi.

Bununla beraber Ulmo, hem Elfleri hem nsanlar sevdi, Valarn ofkesi altnda kalsalar bile onlar hic terk etmedi. Ara sra Orta Dunyann kylarna gorunmez olarak gelir veya korfezlerin iclerine kadar girerek denizden uzaklasp karaya doru yaklasr, orada beyaz deniz kabuklardan yaplms buyuk borusu Ulumuri ile muzik yapard; muziini duyanlar bunu kalplerinde hisseder ve denize olan hasretleri onlar bir daha asla terk etmezdi. Ama Ulmo, Orta Dunya sakinleriyle genellikle sadece suyun muzii olarak duyulan seslerle konustu. Cunku tum denizler, goller, nehirler, pnarlar ve kaynaklar onun yonetimindedir; bu yuzden Elfler, Ulmonun ruhunun dunyann tum oluklarna aktn soyler. Boylece tum haberler, Ardann tum ihtiyaclar ve kederleri, Manweden saklanacak olsalar dahi, derinliklerde 33 bile Ulmoya ulasr. Aule, Ulmodan biraz daha az kudretlidir. Egemenlii Ardann yapld tum maddeler uzerinedir. Baslangcta Manwe ve Ulmo ile birlik icinde calst; gorevi topraklarn sekillendirilmesiydi. Bir demircidir ve tum zanaatlarn efendisidir, kucucuk bile olsalar tum beceri islerinden, eskinin go kemli yapmlar kadar zevk alr. Yeryuzunun derinliinde yatan deerli taslar, elde tutmas guzel olan altn ; onundur ve da yamaclarndan, deniz havzalarndan daha az deildir. Noldor ondan cok sey orendi ve o, daima onlarn dostu oldu. Melkor onu kskanrd, cunku dusuncede ve gucte Aule ona denk gibiydi; ve ; aralarnda uzun bir mucad le vard; Melkor daima Aulenin islerini I bozdu ya da mahvetti, Aule de Melkorun kargasa ve fesatln onarmaktan yorulup usanmst. Ama ikisi de becerilerinin ovulmesinden zevk almak, yeni ve dier Valalar tarafndan dusunulmemis seyler yapmak istediler. Aule, Eruya sadk kalarak tum yaptklarn onun arzusuna sundu; dierlerinin islerini kskanmad, arastrd ve outler verdi. Oysa Melkor ruhunu kskanclk ve nefret icinde harcad, ta ki sonunda dierlerinin dusuncelerini taklit etmek dsnda hicbir sey yapamayana dek; ve eer yapabilirse, onlarn tum islerini yok etti. Aulenin kars adnn anlam Dourgan olan Yavannadr. Yeryuzunde yetisen her seyin sevgilisidir, onlarn saysz bicimlerini aklnda tutar, cok uzun zaman onceki ormanlarn kule gibi aaclarndan tas uzerindeki yosunlara ya da kufteki kucuk ve gizli seylere dek. Yavanna, saygnlkta Valar Kraliceleri arasnda, Vardadan sonra gelir. Uzun boylu ve yesil giysili bir kadn bicimindedir; ama bazen baska suretlere de burunur. Onun gunesle taclanms sekilde bir aac gibi goklerin altnda durusunu gorenler vardr; tum dallarndan altn bir ciy krac yeryuzune serpildi ve urunler yesillendi; aacn kokleri Ulmonun sularndayd ve Manwenin ruzgarlar onun yapraklarnda konustu. Eldar dillerinde ona Yeryuzunun Kralicesi, Kementari, denir. Ruhlarn Efendileri, Feanturi, kardestirler; genellikle Mandos ve 34 Lorien diye carlrlar. Ama dorusu, bu onlarn yasadklar yerlerin isimleridir, gercek isimleriyse Namo ve Irmodur. Kardeslerin daha buyuu olan Namo, Valinorun batsna doru olan Mandosta oturur. O, Oluler Evinin koruyucusu ve katledilenlerin ruhlarn bir araya getirendir. Hicbir seyi unutmaz;

Iluvatarn ozgurluunde sessizce bekleyen seyler dsnda, olacak her seyi bilir. Va-hrn Hukum Verenidir; ama hukum ve yarglarn sadece Manwenin emri uzerine soyler. Dokumac, Vaire, onun karsdr; Zaman icinde olan her seyi artk destanlasms olan alarna dokur ve calar gectikce genisleyen Mandosun salonlar onlarla suslenir. Daha genc olan Irmo, gorunun ve duslerin efendisidir. Valar diyarnda, bahceleri bircok ruhla dolu ve tum dunyadaki en guzel yer olan Loriende yasar. Kars Nazik Estedir, yaralarn ve yorgunluun iyilestiricisi. Estenin giysisi gridir ve dinlenmek onun ihsandr. Gunduzleri gezinmez, aaclarla golgelenmis Lorellin golunde bir adada uyur. Valinorda oturan herkes Irmo ve Estenin pnarlarnda yeniden canllk kazanr; sk sk Loriene gelir ve orada uzerlerindeki Ardann yukunu azaltp dinlenme frsat bulurlar. Esteden daha guclu olan Niennadr, Feanturinin kz kardesi; tek basna yasar. Kederi ve Melkorun bozmas yuzunden Ardann ac cektii her yara icin yas tutmasyla tannr. Huznu oylesine buyuktur ki, Muzik gelisirken kendi sarks bitiminden cok daha once ata donusmustu ve yas tutusun sesi, Dunya daha olusmaya baslamadan once Dunyann temalarna oruldu. Ama kendisi icin alamaz; ve onu dinleyenler merhameti, umut icinde dayanmay orenir. Kona Batnn batsnda, dunyann snrlar uzerindedir; ve sakinlerinin mutlu olduu Vaiimar kentine nadiren gider. Daha cok kendi evine yakn olan Mandosun salonlarna gider; ve Mandosta onu bekleyen herkes ona yalvarr, cunku o, ruha guc getirir, acy bilgelie donusturur. Evinin pencereleri dunyann duvarlarnn otesine bakar. Guc ve cesaret islerinde en gorkemli olanlar Tulkastr, lakab 35 Yiittir, Astaldo. Melkorla yaptklar ilk savasta Valara yardm etmek icin Ardaya girmistir. Guresten ve guc yarslarndan keyif alr; at binmez, cunku ayaklar ustunde giden her seyden daha iyi kosabilir; ve o, yorulmazdr. Sac ve sakal altn renginde, bedeni salkldr; silahlar elleridir. Gecmise ya da gelecee pek aldrmaz, bir dansman olarak ise yaramaz ama gozupek bir arkadastr. Kars, Oromenin kzkardesi Nessadr, o da kvrak ve cabuk ayakldr. Geyikleri sever ve; onlar da Nessa ne zaman yabana cksa onun derslerini izlerler, ama o, saclarnda ruzgarla bir ok gibi hzldr, onlardan daha iyi kosar. Dans etmekten zevk alr ve Valimarn hic solmayan cayrlarnda dans eder; Orome, kudretli bir efendidir. Tulkastan biraz daha az gucluyse , bile kzgnl daha korkunctur; oysa Tulkas sporda ya da savasta daima guler, Elfler domadan onceki savaslarda Melkorun yuzune bile gulmustu. Orome, Orta Dunyann topraklarn cok sevdi ve oralar ; isteksizce terk ederek Valinora en son gelen oldu; ve eskiden sk sk yannda ordusuyla dalar uzerinden douya gecerek, tepelere ve duzluklere dondu. O, canavarlarn ve kotu hayvanlarn avcsdr, atlardan ve tazlardan zevk alr; ve butun aaclar sever, bu yuzden Ormanlarn Efendisi, Aldaron diye carlr ve Sindar da ona Tauron der. Guneste ak ve gecede gumusi parlayan olan atnn ismi Nahardr. Gunesin kzllk icinde yukselmesi ya da bulutlan ayran simsekler gibi sesi olan Valaroma, yuce borusunun ismidir. Onun borusu ordusunun tum borularnn uzerinde Yavannann Valinorda yaratt ormanlarda duyulur; cunku orada Orome halkn ve hayvanlarn Melkorun kotu yaratklarn kovalamalar icin eitecekti. Oromenin kars Yavannann kucuk kz kardesi Ebedi-genc Vanadr. Eer gecerken ustlerine bakarsa tum cicekler topraktan fskrp acar; tum kuslar onun gelisinde sarklar soyler. ste Valar ve Valierin isimleri bunlar ve burada Eldarn Amanda onlar izleyislerine dayanlarak suretleri ksaca anlatld. Iluvatarn 36

Cocuklar icin burundukleri suretler guzel ve heybetliydi, ama guzellikleri ve guclerinin uzerinde maskelenmislerdi. Ve eer Eldarn bildii seylerin tamamndan burada daha az bahsedilmisse, bu hicbir seyin onlarn dusuncemizin otesindeki uzak diyarlara ve calara donen gercek varlklaryla kyaslanamayaca icindir. Aralarndan Dokuzu gucun ve hurmetin reisleriydi; ama biri ayrld ve Sekiz kald, onlar Ardann Ulular, Aratar diye isimlendirildiler: Manwe ve Varda, Ulum, Aule ve Yavanna, Mandos, Orome ve Nienna. Manwe onlarn Kral olmasna ve Erunun maiyeti altnda dierlerinin sadakatlerini elinde tutmasna ramen, heybette esittiler ve onlarn heybeti Valara, Maiara veya Iluvatarn Eaya gonderdii herhangi bir seyle kyasla-amazd. Valarla birlikte varlklar Dunyann yaratlsndan onceye dayanan baska ruhlar da Dunyaya girdi; Valarla ayn iradenin yaratt ama tl.la dusuk seviyeli olanlar. Onlar Maiard, Valarn halk, onlarn hizmitkarlar ve yardmclar. Saylar Elflerce bilinmez ve Iluvatarn Cocuklarnn dillerinde cok aznn ismi var; cunku Amann tersine Orta Dunyada Elfler ve nsanlara gorunur suretlere nadiren burunduler. Valinoriu Maiar arasnda, Eski Gunlerin hikayelerinde isimleri l.Kirlananlar Vardann hizmetcisi olan Ilmare ve kollarndaki gucu Ardadaki kimsenin asamad, Manwenin sancaktan ve habercisi olan Eonwedir. Ama Maiar arasnda Iluvatarn Cocuklar tarafndan en iyi bilinenler Osse ve Uinendir. Osse, Ulmonun kuludur ve Orta Dunyann kylarn ykayan denizlerin efendisidir. Derinliklere gitmez, kylar ve adalar sever, Manwe,nin ruzgarlaryla sevinir; cunku frtnada mutlu olur, dalgalarn gurleyisi arasnda kahkaha atar. Kars Denizler Hanm Uinendir, 37 saclar gokyuzunun altndaki sularn her yannda yaylr. Tuzlu aknt j larda yasayan tum yaratklar ve orada buyuyen tum yabani otlar sever; butun gemiciler ona yalvarr, cunku Ossenin vahsiliini zaptede- 1 rek dalgalar uzerine sukunet yayabilir. Numenor nsanlar onun koru-mas altnda uzun sure yasadlar ve saygda onu Valara esit tuttular. Melkor, Denizden nefret eder, cunku ona boyun edirememisti. Denir ki, Ardann yapm srasnda, Osseyi eer ona hizmet ederse, Ulmonun tum ulkesini ve gucunu vaad ederek, kendi sadakatine cek- \ meye calsmstr. Boylece cok uzun zamanlar once denizde topraklar tahrip eden buyuk karsklklar yukseldi. Ama Uinen, Aulenn ricas uzerine Osseyi zaptederek Ulmonun huzuruna ckard; affedildi ve sadakatine dondu ki hep sadk kalacakt. Ama siddetten ald zevk I ondan tamamen ayrlmayacakt; bazen efendisi Ulmonun emri olmakszn ofe gosterilerinde bulunurdu. Bu yuzden sahilde yasayanlar ya da gemilerde yolculuk yapanlar onu sevebilir ama guvenmezler. Melian, hem Vanaya hem de Esteye hizmet eden bir Maiayd; Orta Duryaya gelmeden once Irmonun bahcelerindeki ciceklenen aaclarla ilgilenerek uzun sure Loriende yasad. Nereye gitse bulbuller etrafnda sarklar soylerdi. Maiarn en bilgesi Olorindi. O da Loriende otururdu, ama yolu onu sk sk Niennann evine gotururdu, ondan merhameti ve sabr o rendi. Melian hakknda Quenta Silmarillionda cok sey anlatlr. Ama o hikaye Olorin hakknda bir sey anlatmaz; cunku Elfleri sevmesine ramen, onlar arasnda gorunmeden veya onlardan biri biciminde yurur ve onlar, onun kalplerine koyduu bilgelik fsltlarnn veya guzel dusuncelerin nereden geldiini bilmezlerdi. Sonraki gunlerde, Iluvatarn Cocuklarnn tumunun dostu oldu, onlarn uzuntulerine mer- hamet gotururdu; onu dinleyenler uzuntuyu brakr, ve karanln imgelerinden uzak dururlard. Her seyin sonunda Melkora ad verildi, Guc icinde yukselen. Ama ceza olarak bu isimle hic anlmad; Elfler arasnda onun kotuluu yuzunden en cok ac cekenler olan Noldor

halk, bu ismi kullanmayp onu Dunyann Karanlk Dusman, Morgoth, diye andlar. Iluvatar ona buyuk bir guc vermisti ve Manwe ile akrand. Dier tum Valalarn guc ve bilgileri uzerinde bir hissesi vard, ama onlar kotu amaclara cevirdi, gucunu siddet ve zulum icinde israf etti. Manwenin kralln ve akranlarnn bolgeleri uzerindeki hakimiyetini arzulayarak Ardaya ve icindeki her seye goz dikti. htisam ve kibir yuzunden kendisi dsndaki her seyi hor gormeye baslad, harap eden ve merhametsiz bir ruh. Bilincli bir sekilde, utanmaz bir yalanc olana dek, sahip olduklarn sapknca bir kotulue donusturup kendi arzular icin kulland. Isk icin duyduu tutkuyla baslad, ama ona sadece kendisi sahip olamaynca, ates ve ofke sayesinde buyuk bir yangna donusup Karanlkn icine girdi. Ve karanl en cok Arda uzerindeki kotu islerinde kulland ve onu, yasayan her sey icin korkuyla doldurdu. Ayaklanmasnn gucu unutulmus calarda oylesine buyuktu ki Manwe ve tum Valarla mucadele etti, uzun yllar boyunca Ardada, Dunya topraklarnn cou uzerinde hakimiyeti elinde tuttu. Ama yalnz deildi. Bircok Maia, buyukluk gunlerindeki ihtisamna kaplp ona olan sadakatlerini koruyarak karanlnn icinde kald; dierleriniyse yalanlar ve haince ihsanlarla hizmetine ayartt. Bu ruhlar arasnda en korkunc olanlar Valaraukard, atesin krbaclar, Orta Dunyada onlara dehsetin ifritleri, Balrog denir. Onun Hizmetkarlar arasnda en bilineni, Eldarn Sauron dedii, Zalim Gorthaurdu. Baslangcta, Aulenin Maialarndan biriydi ve 39 onlarn ilmini iyi biliyordu. Morgoth Melkorun Arda hakkndaki tum islerinde, devasa islerinden kurnazca hilelerine kadar, Sauronun pay vardr ve sadece efendisinden birazck daha az kotuydu, uzun sure efendisine hizmet etti, kendi adna deil. Ama sonraki yllarda Morgothun bir golgesi, onun kotuluunun bir hayaleti gibi yukseldi ve Boslukun icine giden ayn harap edici yolda onun arkasnda yurudu. VALAQUENTA BURADA BTYOR 40 QUENTA SLMARLLON S M L SMLMARLLERN TARH BRNC BOLUM GUNLERN BASLAMASINA DAR Bilgeler arasnda denir ki, lk Savas, Arda tamamen sekillenmeden, dunyada daha hicbir sey yetismeden ya da yurumeden once baslams ve hakimiyet uzun sure Melkorda kalms. Ama savasn ortasnda cok cesur ve cok guclu bir ruh, uzak goklerden Kucuk Krallkta suren savas duyup Valarn yardmna kosmus; kahkahalarnn sesi Arday doldurmus. ste ofkesi, siddetli bir ruzgar gibi, onundeki bulutlar ve karanl datan Guclu Tulkas boylece gelmis; Melkor, ofkesinin ve kahkahasnn onunden kacp Arday terk etmis ve uzun bir ca boyunca bars hukum surmus. Ve Tulkas kalp Arda Kralhnn Valalarndan biri olmus; ama Melkor dsardaki karanlkta kendini yiyip bitirmis, o andan sonra sonsuza dek Tulkasa nefret kusmus. Valar bu sure icinde denizlere, karalara ve dalara bir duzen getirmis ve Yavanna uzun suredir aklnda olan tohumlar sonunda ekebilmis. Ateslerin sonmeye yuz tuttuu ya da cok eskideki kadim tepelerin diplerine gomulduu zamanlarda sa ihtiyac duyulurmus ve Yavannann ricas uzerine Aule, etraflarn kusatan denizlerin ortasna kurduu Orta Dunyann aydnlanmas icin iki kudreti lamba yapms. Sonra Varda lambalar doldurmus, Manwe kutsams ve Valar da onlar oyle yuksek sutunlarn uzerine yerlestirmisler ki gelecekteki

gunlerin tum dalarndan daha marurlarms. Lambalarn birini Orta Dunyann kuzeyine yakn bir yerde yukseltip adna Illuin demisler; dieri de guneyde yukselmis ve adna Ormal denmis; Valar Lambalarnn Is Dunyann uzerine oyle bir akms ki her sey sanki hic kararmayacakms gibi aydnlanms. Sonra Yavannann ektii tohumlar hzla tomurcuklanp filiz vermeye baslams; kucuklu buyuklu bir suru sey yetismis, yosunlar, otlar, 43 koca egreltiotlan, tepelerindeki bulutlarla taclanms, yasayan dalara benzeyen ama ayaklar yesil bir alacakaranlkta sarmalanms aaclar. Hayvanlar gelip cayrlara, nehirlere ve gollere yerlesmisler ya da ormanlarn golgelerinde gezinmisler. Ama henuz ne bir cicek acms ne de bir kus otmus, cunku onlar hala Yavannann gosunde kendi zamanlarn bekliyorlarms; ama onun duslediine uygun bir bolluk varms ve hicbir yer iki Lambann sklarnn bulusup birbirine karst Dunyann orta ksmlar kadar bereketli deikris. Her sey daha gencken ve yeni yaratlms yesil, yaratanlarn gozlerinde henuz bir mucizeyken, Ulu Goldeki Almaren adas, Valarn ilk yurdu olmus. Bir an gelmis, Valar uraslarna ara verip, dusleyip baslattklar seylerin yetisip serpilmelerini izlemisler ve Manwe buyuk bir ziyafet duzenlemis; Valarn ve halklarnn tamam davetine uymus. Ama Aule ve Tulkas bitkinmis; cunku Aule tum maharetini, Tulkas da tum gucunu uras verdikleri gunlerde bitmez tukenmez bir bicimde herkesin hizmetine sunmuslard. Melkorun olan her seyden haberi varms, cunku o zamanlarda bile Maiar arasnda kendi davasna dondurduu gizli dostlar ve casuslar varms; ve. karanln icinde cok uzaklarda, kendisine itaat etmelerini istedii akranlarnn yaptklarn kskanrken kinle dolmus. Bu yuzden Eann salonlarndan yoldan ckartp hizmetine soktuu ruhlar toplams ve kendisini guclu sayms. Ve simdiyi kendi zaman olarak gorerek yeniden Ardaya yaklasp yukarlardan onu seyretmis, Baharn suren Dunyann guzellii onu daha da buyuk nefretle doldurmus. Sonuc olarak Valar, Almaren civarnda hicbir kotulukten korku duymadan toplanms, Illuinin s yuzunden uzaklardan, kuzeydeki Melkordan yansyan golgenin farkna varamamslar; oysa o, Boslukun Gecesi kadar karanlk bir hale gelmis. Sarklarda denir ki Arda Bahar ziyafetinde Tulkas, Oromenin kz kardesi Nessa ile evlenmis ve Nessa Valarn huzurunda Almarenin yesil cimenleri uzerinde dans etmis. Sonra yorgun ve keyfi yerinde olan Tulkas uyumus; Melkor kendi 44 zamannn geldiini varsayms. Bu yuzden ordusuyla beraber Karan-llkn Duvarlarn asp Orta Dunyann kuzeyine ulasms; ve Valar onun farkna varamams. Derken Melkor, Illuinin snlarnn souk ve los olarak ulast karanlk dalarn eteklerinde kocaman bir kale yapmak icin dunyann derinliklerini kazmaya baslams. Bu guclu kale Utumno diye isimlendirilir. Valar o anda bundan ne kadar habersiz olsa da Melkorun kininin hastal oradan dsarya akms, Arda Bahar bozulmus. Yesil olan her sey hastalanp curumus, nehirler balck ve yabani otlarla dolmus, sineklerin uredii zehirli bataklklar olusmus; ormanlar kararp tehlikelerle dolarak korkunun diyar olmus; hayvanlarsa boynuzlara ve fildislerine burunmus canavarlara donusup topra kana boyamslar. Artk Valar da Melkorun isbasnda olduunu anlams ve sakland yeri arams. Ama Utumnonun salamlna, hizmetkarlarnn kudretine guvenen Melkor, Valar daha hazrlanamadan savasmak icin atlp ilk darbeyi indirmis; Illuin ve Ormaln sklarna saldrp sutunlarn yerle bir etmis, lambalarn krms. Bu kudretli sutunlarn yklmas srasnda yer yarlms, denizler gurultuyle tasms; lambalar dsar dokulduklerinde Dunyann uzerine yok edici bir alev akms. Ardann sekli, sularnn ve

topraklarnn uyumu oylesine bozulmus ki Valar onlar bir daha ilk tasarladklar bicimine dondurememisler. Bu karmasa ve karanlk srasnda Melkor kacms, ustune bir korku cokmus, cunku denizlerin kukremesinin uzerinden Manwenin guclu bir ruzgar gibi esen sesini duyuyormus, toprak Tulkasn ayaklarnn altnda sarslyormus. Ama Tulkasn karssna ckmadan once Utumonoya ulasp orada saklanms. O srada Valar onu yenememis, cunku Dunyada suregelen kargasay yatstrmak, emeklerinden kurtarabildikleri kadarn kurtarmak icin guclerinin buyuk ksmna ihtiyaclar varms; ve tum bunlarn ardndan kendilerinden saklanan bir zamanda gelecek olan Iluvatarn Cocuklarnn nerede yasadklarn orenene dek Dunyay yeniden parcalamaktan korkmuslar. 45 ste Arda Bahar boylece sona ermis. Valarn Almaren uzerindeki yurtlar tamamen yok olmus ve Dunya uzerinde daimi yerleri olmams. Orta Dunyadan ayrlp dunyann snrlar icindeki topraklarn en batda olanna, Aman Diyarna gitmisler; Amann bat kylar Arda Kralln cevreleyen ve Elflerin Ekkaia dedii Ds Denize bakyormus. O denizin ne kadar genis olduunu sadece Valar bilir ve onun otesinde de Karanlkn Duvarlar vardr. Amann dou kyla-rysa Belegaerin, Batnn Buyuk Denizinin en uc noktasyms; Melkor, Orta Dunyada olduu ve henuz onu yenemedikleri icin Valar evlerini guclendirmek amacyla denizin kylarnn ustunde Peloriyi, Aman Dalarn, dunyadaki en yuksek dalar yukseltmisler. Ve Pelorinin uzerinde yuce bir zirve varms, Manwe tahtn onun doruuna yerlestirmis. Elflerin o kutsal daa verdikleri isim Taniquetildir veya Ebedi Beyazlk, Oilosse ya da Yldzlarla Taclanms, Elerrna ve bunun yannda daha bircok isim; ama Sindar, gelecekte olusturacaklar dillerinde, ondan Amon Uilos diye bahseder. Manwe ve Varda, Taniquetiln zirvesindeki salonlarndan Dunyann uzerine, en uzak Douya bile bakabilirlermis. Valar, Pelorinin duvarlar ardndaki, Valinor diye isimlendirilen bolgeyi topraklan ilan etmisler; evleri, bahceleri ve kuleleri oraday-ms. Bu korunan diyarda Valar, s ve mahvolmaktan kurtardklar en iyi seyleri bir araya getirmisler; daha iyi ve yepyeni bir suru sey yapmslar; Valinor, Arda Baharndaki Orta Dunyadan bile daha guzel olmus, Olumsuzler orada yasadklar icin kutsanms, orada ne solan olmus ne kuruyan, ne o ulkedeki bir cicek ya da yaprak lekelenmis ne de tek bir canlda bir curume veya hastalk gorulmus; cunku taslar ve sular kutsanmst. Sonra Valinor tamamen yapldnda ve Valarn konaklar kurulduunda, dalarn ardndaki duzluun ortasna sehirlerini, bircok 46 can olan Valmar kurmuslar. Bat kapsnn onunde adna CoroUaire de denilen Ezellohar adnda yesil bir tepecik varms; ve Yavanna oray kutsams, yesil otlarna uzun sure oturup dunyada yetisen seylere dair butun dusuncelerinin yer ald guclu bir sark soylemis. Nienna sessizlik icinde dusunmus ve gozyaslaryla tepecii sulams. Valalar Ya-vannann sarksn dinlemek icin toplanms, Valmarn altn kaplarnn yaknndaki Hukum Cemberinde, Mahanaxar, divan tahtlarnda sessizce oturmuslar; Kementari Yavanna onlarn huzurunda sark soylerken seyretmisler. Ve onlar seyrederken tepeciin uzerinden iki narin filiz fskrms; ve o anda tum dunyay sessizlik burumus, Yavannann sarks dsnda hicbir ses yokmus. Onun sarksyla buyuyen fidanlar uzayp guzellesmis ve cicek vermeye baslams; boylece Valinorun ki

Aac dunyaya uyanms. Yavannann yarattklar arasnda en cok onlar unlenmis ve kaderleri Eski Gunlerin tum hikayelerinde yazlms. Bir tanesi koyu yesil yapraklarnn altnda gumus gibi parldarms, saysz ciceklerinin her birinden gumus skl bir ciy durmakszn duser ve altndaki toprak kprdayan yapraklarnn golgeleriyle beneklen-Irmis. Dieri yeni acms bir kayn aac gibi ack yesil yapraklar doumyormus; uclar parldayan altndan. Cicekler dallarnda sar alev kumeleri gibi sallanr, her biri kpkrmz boynuz bicimine donusup topraa altn yamurlar aktrms, aacn ciceklerinden buyuk bir s ve pir sk yaydrms. lki Valinorda Telperion denilmis, Silpion veya Ninquelote ya da bircok isim daha; dieriyse Laurelinmis, Malinalda veya Culurien ya da sarkda soylenen baska bircok isim. Yedi vakit icinde her bir aacn ihtisam en ust duzeye ulasp ar-dindan yeniden tamamen soluyormus; ve her biri dierinin parlamay brakmasndan bir vakit once yeniden uyanrms. Oyle ki Valinorda her gun iki kez yumusak sklarla dolu oyle soylu bir vakit oluyormus ki her iki aacn altn ve gumus snlar birbirlerine karsyor ve onlarn ardnda kalan aaclar belirsizlesiyormus. Telperion aaclarn yasl 47 olanyms ve endamnn zirvesine ilk ulasp ilk cileklenen olurmus; ve gumusi bir safan beyaz slts gibi parlad ilk vakte, daha once gecen vakitlerin saysn onemsemeden Acls Vakti demis Valar ve ondan yola ckarak Valinordaki hakimiyet calarn hesaplamslar. Boylece lk Gunun ve ondan sonraki tum neseli gunlerin altnc vaktinde, Valinorun Kararsna dek Telperion cileklenme zamann bitiriyormus; on ikinci vakitte de Laurelin ciceklenmesini. Valarn Amandaki gunleri on iki vakitten olusuyor ve Laurelinin solup Telpe- rionun yeniden parlarken sklarnn ikinci kez birbirlerine karsmalaryla son bulurmus. Ama aaclardan damlayan sk havaya karsmadan veya topran altna gomulmeden once uzun sure kalrms; ve Varda, Telperionun ciyleriyle Laurelinden akan yamuru, tum Valar ulkesinin su ve sk kaynaklar olan, parldayan gollere benzeyen buyuk sarnclarda biriktiriyormus. ste boylece baslams Valinorun Mutluluk Gunleri ve yine boylece baslams Zamann Saym. Ama calar, lkdoanlarn gelisi icin Iluvatarm saptad zamana yaklastkca, Orta Dunya, Vardanin unutulmus calarda yapt Eadaki emeklerinden kalma yldzlarn altnda bir alacakaranla burunmustu. Ve Melkor bu karanla yerlesmis, ama yine de sk sk kudretin ve korkunun binbir sekline burunup etrafta gezinmis, souu ve atesi dalarn tepelerinden diplerindeki derin kulhanlara savurmustu; ve o gunlerde acmasz, siddetli ya da olumcul olan ne varsa isinin basndayms. Valinorun guzellii ve mutluluu yuzunden Valar, dalarn otesine, Orta Dunyaya cok ender olarak gecmis, ama Pelorinin otesindeki topraa sevgi ve ilgilerini vermisler. Ve Kutlu Diyarn ortasnda Aulenin konaklar varms, orada uzun sure emek vermis. O ulkedeki her seyin yaratlmasnda en buyuk rol onunmus, orada ack ya da gizli bir suru guzel ve bicimli sey ustunde calsms. Ondan kaynaklanr Dun-yann ve icerdii her seyin bilgisi ve ilmi: bu bilgi olan olusturann deil sadece olann ne olduunun anlaysnn araysndadr ya da bu-48 nin zanaatkarlarn ilminin: dokumacnn, aac isleyicisinin, metal isti terinin; ya da ciftcinin, ama tum bu seylerde, yetisen, buyuyen ve dayanan seylerde Aulenin esi Kementari Yavannann payn gormek gerekir. Auledir iste o, adna Noldorun Arkadas denilen, cunku onlar sonraki gunlerde ondan cok sey orendiler ve onlar, Elfler arasnda m becerikli olanlardr; kendi yontemleriyle Iluvatarn onlara

bahset- ii ihsanlara gore, onun oretisine hem sozlu ve yazl olarak hem de naks, desen ve oyma sekillerinde keyif verici cok sey eklediler. Deerli taslar yapmay ilk becerenler de gene Noldordu; ve bu taslarn en guzelleri Silmarillerdir, ki artk kayplar. Ama Valarn en yucesi ve en kutsal olan Sulimo Manwe, Ds lopraklar dusuncelerinde terk etmeden Aman snrlar icinde yasyordu. Cunku taht deniz kysnda yukselen Taniequetilin, dunyadaki dalarn en yukseinin, zirvesine hasmetli bir bicimde kurulmus-. Sahin ve kartal suretine burunmus ruhlar onun salonlarndan iceri ve dsar durmakszn ucarlard; ve onlarn gozleri denizlerin diplerini .orebilir, dunyann altnda sakl buyuk maaralar delip gecerdi, boylece Ardada olup biten her seyden onu haberdar ederlerdi; ne var ki baz seyler hem Manwenin hem de hizmetkarlarnn gozlerinden likli kalrd, cunku Melkorun karanlk dusunceleriyle oturduu yerde nufuz edilemeyecek golgeler vard. Manwe, ne kendi onurunu dusunur ne onun gucunu kskanr, sadece herkesi barsa yoneltirdi. Elfler arasnda en cok Vanyar severdi ve onlar, ondan sarky ve siiri orendiler; cunku siir Manwenin sevinciydi, sozcuklerin sarks da muzii. Giysisi mavidir ve mavi gozlerinin alevidir; Noldorun ona yapt saltanat asas safirdendi; ve o lluvatarn vekili ve Valarn, Elflerin, nsanlarn Dunyasnn Kral olarak atanmst; ve Melkorun kotuluune kars bas savunmac olarak. Manwenin yannda, guzeller guzeli Varda yasard, Sindar dilinde adna Elbereth denilen Valar Kralicesi, yldzlarn yaratcs ve onlarla beraber kutsanms ruhlarn yuce ev sahibesi. 49 Ama Ulmo yalnzd; ne Valinorda yasar ne de buyuk bir divan ge rekmedikce oraya giderdi; Ardann baslangcndan beri Ds Okyanust yasad ve hala orada yasar. Oradan tum sularn aksn, gelgitleri, gok yuzunun altndaki butun ulkelerdeki nehirlerin yonunu ve kaynaklar yeniden doldurulusunu, tum ciylerin ve yamurun damla damla aksn yonetirdi. Derinliklerde dusuncelerini buyuk ve korkutucu bir muzi sokar; ve o muziin yanks dunyann tum damarlarndan huzun ve se vincle akard; cunku guneste tasan pnar neseli olsa da kaynaklan, Dunya kurulurken dibi belirlenmemis huzun kuyularndadr. Teleri halk Ulmodan cok sey orenmisti, bu yuzden muzikleri hem huzunludur hem de buyulu. Ulmonun duyann bir daha unutamayaca borularn yapan Salmar; c Denizlerin dalga ve hareketlerini ve bunun yannda baska bir suru ruhun yonetimini verdii Osse ile Uinen, onunla birlikte Ardaya gelmislerdi. Boylece Ulmonun sahip olduu kudret sayesinde Melkorun karanlnn altnda bile, bircok gizli cevher sayesinde ha^ sessiz aksna devam etti ve Dunya olmedi; Ulmonun kulaklar, o k ranlkta kaybolanlara ya da Valarn sndan uzaklasanlara bile dai ackt; ve bir kez bile Orta Dunyay yuzustu brakmad, ykm ya deisim yuzunden ne olduysa, bir an bile onlar dusunmeyi bir yana b rakmad ve gunler sona erene kadar da brakmayacak. Ve Yavanna da, karanlk zamannda Ds Topraklar tamamen yuzustu brakmaya istekli deildi; cunku yetisen her sey onun sevgilisy ve Orta Dunyada baslad ama Melkorun bozduu isleri icin yas tu tu. Bu yuzden zaman zaman Aulenin evini, Valinorun cicekli cayrlarn terk eder, Melkorun act yaralar iyilestirirdi; ve donunce de daima Valar, lkdoanlar gelmeden once onun kotu hukmuyle.kesinlik yaplmas gereken savasa sevkederdi. Ve hayvanlar evcillestren Oro aydnlanmams ormanlarn karanlklarnda at surerdi; mzra ve

yayyla, guclu bir avc olarak olumune Melkorun krallndaki canavarlar ve kotu yaratklarn pesine duser, beyaz at Nahar golgeler icinde gumus gibi parlard. Sonra uyuyan toprak onun altn toynaklarnn dar 50 liyle titrer, Orome de dunyann alacakaranlnda Ardann duzlukleri uzerinde yuce borusu Valaromay otturur ve dalarn yankland, komiliim golgeleri kacsr, Utumnodaki Melkor gelecek ofkeyi kalbinde hissederek urkerdi. Ama Orome gecer gecmez Melkorun hizmetkarlar yeniden toplanr; toprak, golgelerle ve hilelerle dolard. Gunlerin baslamasna, Dunyann, Iluvatarm Cocuklarnn tand hale gelisinden onceki durumuna ve hukumdarlarna dair soylenebilin ek her sey artk soylendi. Cunku Elfler ve nsanlar, Iluvatarn Cocuklardr; ve hicbir Ainur, Cocuklar.n Muzikte olustuu temay .m olarak anlayamad icin, onlarn eylemlerine bir sey katmaya ce-siiret edemedi. ste bu yuzden Valar, bu soylar icin efendiden cok, bir nir ata ve reis olmustur; Ainur, Elfler ve nsanlarla olan iliskilerinde, yol gostermedikleri zamanlarda, onlar zorlamaya calstklarnda, ni-yctleri ne kadar iyi olursa olsun sonucun iyi olusu cok enderdir. Hatta Ainularn cou gercekte Elflerle iliski kurarlard, cunku Iluvatar guc ve endamlar ne kadar daha zayf olsa da onlarn doalarn Ainura benzetmis; nsanlara ise tuhaf ihsanlar bahsetmistir. Cunku denir ki, Valarn ayrlsndan sonra sessizlik olmus ve bir sure Iluvatar tek basna dusunerek oturmus. Sonra konusmus ve demis ki: ste Quendi ve Ataninin kona olacak olan Dunyay seviyorum! Ama Quendi tum dunya yaratklarnn en guzelleri olacak, onu kavrayacak ve guzellii tum cocuklarmdan daha fazla ortaya ckaracaklar; ve bu dunyada daha buyuk bir mutlulua sahip olacaklar. Ama Ataniye yeni bir ihsan bahsedeceim. Boylece nsan yureklerinin dunyann otesini arzulamasn ve dunya huzur bulamamasn, ama dunyann tum gucleri ve frsatlar arasnda, dier her seyin yazgs nl.n Ainurun Muziinin otesinde, hayatlarna bicim verecek bir erdeme sahip olmalarn; her seyin bicimde ve harekette tamamlanms nhrak onlarn elinden ckmasn, dunyann da en sonuncu ve en miniciine kadar tamamlanmasn buyurdu. 51 Ama Iluvatar, nsanlarn dunya guclerinin kargasasnn ortasnda sk sk yoldan ckacan, yeteneklerini uyum icinde kullanmayacan biliyordu; ve dedi ki: Onlar da zaman icinde yaptklar her seyin, sonunda sadece benim eserimin gorkemini arttracan goreceklerdir. Ne var ki Elfler, nsanlarn sk sk Iluvatarn dusuncelerinin counu bilen Manweyi kedere boduuna inanr; cunku Eflere oyle gorunur ki, Ainur icinde en cok nsanlar, Melkoru andrr, o her ne kadar onlardan, hatta ona hizmet edenlerinden bile korkup nefret etmis olsa bile. ste onlara bahsedilen bu ozgurluk armaanyla nsanoullar, dun yada sadece ksa bir sure yasar, ona baml deildir ve ksa sure icind dunyadan ayrlp Elflerin bilmedii bir yere giderler. Oysa Elfler gunle rin sonuna kadar orada kalacaklardr, iste bu yuzden onlarn Ardaya v tum dunyaya duyduklar sevgi daha saf, daha dokunakl ve yllar gectikce de daha huzunludur. Cunku Elfler, dunya olene dek, katledilmedikce ya da keder icinde harcanmadkca (gorunuste bu olumlerin ikisine de maruz kalrlar) olmezler; on bin yuzyl onlar yormaz, ne de uzun yasam guclerini azaltr; ve olurken zaman icinde geri donebilecekleri! Mandosun Valinordaki salonlarnda toplanrlar. Oysa nsanlar gercekten olur ve Arday terk eder; iste bu yuzden onlara Misafirler ya da Yabanclar denir. Olum onlarn yazgs, Iluvatarn

ihsandr ki Zaman yprandkca Gucler bile buna gpta eder. Ama Melkor onun uzerine golgesini yayd ve onu karanlkla lanetledi, iyilikten kotuluk, umuttan korku yaratt. Ama Valarn yasllar, Valinordaki Eflere nsanlarn Ainurun kinci Muzirne katlacan soylemistir; oysa Iluvatar, Dunya sona erdikten sonra Elfler icin ne amaclad acklamad ve Melkor da bunu kesfedemedi. 52 KNC BOLUM AuLe ve YAVANNAYA DAR Denir ki, Aule, Cocuklarn gelmesini, bilgilerini ve becerisini oretebilecei birilerine sahip olmay oylesine siddetli arzulams ki Iluvatarn tasarlarnn tamamlanmasn beklerken sabrszla dusmus, iste bu yuzden Cuceler, Orta Dunyann karanlnda Aule tarafndan yaratlms Aule, Cuceleri hala olduklar bicimde yaratms cunku gelerek olan Cocuklarn bicimleri aklnda belirgin deilmis ve Melkorun kudreti hala Dunyann uzerindeymis; bunun icin onlarn guclu ve boyun emez olmalarn dilemis. Ama yapt bu sey yuzunden dier Valalar tarafndan suclanmaktan korktuu icin gizlice urasms: ve ilk olarak Orta Dunyada dalarn altnda bir konakta Cucelerin Yedi Babalarn yaratms. Ne var ki daha isini tamamlad anda Iluvatarn yaplanlardan haberi varms ve Aule memnunmus, onlar icin tasarlad dili kullanarak Cuceleri eitmeye baslams ve Iluvatar onunla konusmus; Aule onun sesini duymus ve susmus. Iluvatarn sesi ona demis ki: Neden yaptn bunu? Neden gucunun ve yetkinin otesinde olduunu bildiin bir seye kalkstn? Sana bahsettiim ihsan sadece kendi varln icindir, daha fazla deil; bu yuzden senin elinden ve aklndan olusan yaratklar sadece o varlk sayesinde yasayabilir, sadece sen onlar hareket ntirmeyi dusunduunde hareket edebilirler, dusuncelerin baska yerdeyse bos bos dururlar. Arzun bu mudur? Sonra Aule yant vermis: Ben boyle bir egemenlik arzulamadm. Benden baska seyler olmasn arzuladm, onlar sevmeyi ve eitmeyi, ki var olusuna sebep olduun Eann guzelliini onlar da kavrasn. Cunku hana gore, Ardada onun icinde olduuna sevinebilecek bircok sey icin yer var, ama onun buyuk bolumu hala bos ve sessiz. Sabrszlm beni 53 yanlsa surukledi. Ne var ki, bir seyler yaratmak, senin tarafndan yaratldmdan beri kalbimdedir; ve babasnn yaptklarndan etkilenip kendine bunlardan bir oyun yaratan anlays kt bir cocuk, bunu babasn taklit etmek icin deil, sadece babasnn olu olduu icin yapabilir. Ama simdi sen bana sonsuza dek kzgn olmayasn diye ne yapmalym? Bir cocuk olarak babasna, sana, bu seyleri sunuyorum, senin yarattn ellerin eserini. Onlarla ne istersen onu yap. Ama benim haddimi bilmeyerek yarattklarm yok etmem gerekmez mi? Sonra Aule, Cucelere,vurmak icin eline koca bir cekic ald; ve alad. Iluvatar, alcakgonulluluu yuzunden Auleye ve arzusuna merha met duydu; ve Cuceler cekicten geri cekildiler, korktular, baslarn one eip aman dilediler. Ve Iluvatarin sesi Auleye dedi ki: Daha sen soylerken kabul ettim sunduklarn. Gormuyor musun, bu seylerin artk kendilerine ait hayatlar var ve kendi sesleriyle konusuyorlar? Yoksa senin darbenden ya da iradenden gelecek herhangi bir emirden urk-mezlerdi. Sonra Aule cekicini asa indirdi, mutluydu; Eru eserimi kutsasn ve duzeltsin! diyerek Iluvatara tesekkurlerini sundu. Iluvatar yeniden konustu ve dedi ki: Nasl Dunyann baslangcna; da Ainurun dusuncelerine varlk verdiysem, simdi de senin arzunu oyle? ele aldm ve ona orada bir yer verdim; ama baska hicbir sekilde senin ellerinle yarattklarn duzeltecek deilim, nasl yarattysan, oyle kalacaklar. Ama suna izin verecek deilim: yani bunlarn benim

tasarladm lkdoanlardan once gelmesine ya da sabrszlnn odullendirilmesine. Simdi taslarn altnda karanlkta uyuyacak ve Ilkdoanlar Dun- yaya uyanmadan once aca ckmayacaklar; o zamana dek, onlar ve sen bekleyeceksiniz, uzun gorunse de. Ama vakit geldiinde onlar uyandracam ve onlar senin cocuklarn gibi olacak; seninkilerle benimkiler, kabul ettiklerim ve sectiklerim arasnda sk sk cekismeler doacak. Sonra Aule, Cucelerin Yedi Babalarn alp uzun sure kalacaklar; onlara ayrlms yerlerde dinlenmeye yatrd; Valinora donup uzayp giden yllar boyunca bekledi. 54 Melkorun gucunun hukum surduu gunlerde yaratldklar icin Aule, Cuceleri dayankl olmalarn salayarak guclu yaratmst. Bu yuzden tas kadar serttirler, inatcdrlar, hemen arkadas ve dusman olurlar, zor islere, acla ve beden aclarna konusan tum dier halklar- lan daha cok dayanrlar; uzun yasarlar, insan olcusunun cok otesinde, .una sonsuza dek deil. Cok uzun zamanlar once, Orta Dunyadaki Elf-ler arasnda, Cucelerin Olurken yaratldklar topraa ve tasa donuseceklerine inanlrd; ama Cucelerin inans bu deildir. Cunku Mahal dedikleri Yapc Aulenin onlarla ilgilendiini, Mandosta kendileri icin ayrlms salonlarda bir araya getirdiini; ve onun eski Babalarna, Son geldiinde Iluvatarn onlar kutsayp Cocuklarn arasnda bir yer vereceini acklams olduunu soylerler. Zaman cinde Auleye hizmet etmek ve Son Savasn ardndan Ardann yeniden yaratlmasnda ona yardm etmekte rol oynayacaklardr. Ve yine derler ki, Cucelerin Yedi babalar kendi soydaslar arasnda yasamak, bir kez daha kadim isimlerine layk olmak icin geri doneceklerdir; ki aradan gecen onca caa ramen, aralarnda en cok tannan, Khazad-dumdaki konaklarnda oturan ve Elflere en cok dostluk gosteren bu soyun babas Durindir. Aule Cuceleri yaratmak icin emek verirken, eserini dier Valalardan sakl tutmustu; ama sonunda dusuncelerini Yavannaya acp olan biten her seyi anlatt. Sonra Yavanna dedi ki: Eru merhametlidir. Simdi goruyorum, kalbine nese dolmus, dolsun; cunku sen yanlzca baslanma deil comertlik de kazandn. Ama basarya ulasana dek bu dusunceyi benden sakladn icin; senin cocuklarn benim sevgimden doan seylere cok az ilgi duyacaklar. Babalar gibi, once kendi elleriyle yarattklar seyleri sevecekler. Dunyay kazp duracak, dunyada yetisen ve yasayan seylere aldrs etmeyecekler. Bircok aac onlarn aamasz demirinin darbelerini hissedecek. Ama Aule yantlad: Bu Iluvatarn Cocuklar icin de gecerli; cunku onlar da beslenecek ve kuracaklar. Senin krallnn varlklar 55 kendi iclerinde deer tasmalarna, Cocuklar gelmese de tasyacak olmalarna ramen, Eru onlara hukmetme verecek ve onlar da Ardada bulduklar her seyi kullanacaklar; her ne kadar, Erunun niyeti sayesinde, saygsz veya minnetsiz olmasalar da. Melkor onlarn kalbini karartmad surece deil, dedi Yavanna. Ve tatmin olmamst, gelecek gunlerde Orta Dunya uzerinde yaplabileceklere dair korku duyarak kalbi kederle doldu. Bu yuzden Manwenin huzuruna ckt, Aulenin dusuncelerini ifsa etmeden dedi ki Arda Kral, doru mudur, Aulenin bana dedii gibi, Cocuklarn geldiklerinde benim emeimle yaratlms her seyin uzerinde hukumlerinin olaca ve boylece diledikleri gibi davranacaklar? Dorudur, dedi Manwe. Ama neden soruyorsun ki, senin Aulenin oretilerine ihtiyacn yoktur?

Sonra Yavanna sessiz kalp kendi dusuncelerine gomuldu. Ve yantlad: Cunku gelecek gunleri dusunmekten kalbim heyecanla dolu. Yarattm her seyi seviyorum. Melkorun bu kadar counu mahvetmis olmas yeterli deil mi? Tasarladm hicbir sey baskalarnn hukmunden kurtulamayacak m? Eer istein olacak olsayd neyi korumak isterdin? dedi Manwe. Butun krallnda senin icin en sevgili olan sey nedir? Hepsinin kendi deeri vardr ve her biri dierlerinin deerini coaltr. Kelvar kacp kendilerini koruyabilirler, ama olvar bunu yapamaz. Ve onlarn arasnda en cok sevdiklerim aaclardr. Yetismeleri uzun surer, yere yklmalarysa cabuk; gecenlere dallarndaki meyveleri sunmadklar zaman onlar icin yas tutan pek azdr. Dusuncelerimde boyle goruyorum. Kokleri olan her sey adna aaclar konussa ve onlara yanls davrananlar cezalandrsa! Garip bir dusunce bu, dedi Manwe. Yine de Sarkda vard, dedi Yavanna. Cunku sen goklerde Ulmo ile bulutlar yaratp yamurlar yadrrken, ben onlar alabilmek icin ulu aaclarn dallarn yukselttim ve ruzgarla yamurun arasnda, 56 onlarn bir bolumu Iluvatara sarklar soyledi. Sonra Manwe sessizce oturdu, Yavannann kalbine yerlestirdii dusunce buyuyup gelisti ve Iluvatar tarafndan seyredildi. Sonra Manweye, Sark bir kez daha ona doru yukseliyormus gibi geldi, daha once duyduu halde aldrs etmedii bircok seye simdi kulak verdi. Ve sonunda Goruntu yeniden baslad ama simdi kendisi de icinde olduu icin uzaklarda deildi, her seyin Iluvatarn ellerinde yukseldiini goruyordu; sonra el goruntuye katld ve o ana dek Ainurun yureklerinde olup ondan saklanms bir suru mucize ortaya ckt. Sonra Manwe uyand ve Ezolloharn uzerindeki Yavannann yanna indi, ki Aacn altnda yanna oturdu. Ve Manwe dedi ki: Ey Kementari, Eru konusup dedi ki: Valar Sarknn tamamn duymadm m dusunuyor, hatta en kucuk sesten ckan en kucuk tny bile mi? Durun hele! Cocuklar uyand zaman, iste o zaman Yavannann dusuncesi de uyanacak ve uzaklardan ruhlar caracak, onlar da kelvar ve olvar arasna gidecek, bir bolumu oraya yerlesecektir, onlara sayg gosterilecek ve hakl ofkelerinden ise korku duyulacaktr. Bir sure icin: lkdoanlar onlarn kudreti altnda olduu ve kincidoanlar genc olduu surece. Ama Kementari, simdi hatrlamyor musun, dusuncen hep yalnz basna sakmamstr? Senin dusuncen ve benimkisi karslasmad m, oyle ki biz kanatlarnda ayn ruzgarla bulutlarn uzerinde suzulen koca kuslar gibi deil miydik? ste bu da Iluvatarn onem verdikleri arasnda olacaktr ve Cocuklar uyanmadan once Batnn Efen-dilerinin Kartallar ruzgar gibi kanatlarla one ckacaklardr. Boylece Yavanna mutlu oldu, ayaa kalkp kollarn goklere uzatarak dedi ki: Kementarinin aaclar yucelere uzanacak, oyle ki Kraln Kartallar evini oralarda kursun! Sonra Manwe de ayaa kalkt, gorunuse gore oyle bir yukseklie ermisti ki sesi Yavannaya ruzgarlarn arasndan iniyor gibi geldi. Hayr, dedi, sadece Aulenin aaclar yeterince uzun olacaktr. Kartallar dalara yerlesecek ve bize seslenenlerin seslerini duyacak. 57 Ama ormanlarda Aaclarn Cobanlar yuruyecektir. Sonra Manwe ve Yavanna ayrldlar; Yavanna, Aulenin yanna dondu; Aule demirci dukkannda eritilmis metali bir kalba dokuyordu. Eru comerttir dedi Yavanna. Simdi

cocuklarnn saknmalarn sala. Cunku ormanlarda Oyle bir kudret yuruyecek ki onda uyandracaklar ofkenin gunah kendi boyunlarna olacaktr. Yine de oduna ihtiyac duyacaklar, dedi Aule ve demir isleriyle urasmaya devam etti. 58 UCUNCU BOLUM ELfLeRn Gelisine ve Melkorun Esaretine Dair Valar, uzun calar boyunca Aman Dalarnn otesinde, Aaclarn snda mutluluk icinde yasad ama Orta Dunyann tumu yldzlarn altnda alacakaranlkta kalmst. Lambalar parlarken oralarda baslayan gelisme simdi durdurulmustu, cunku her yer yeniden kararmst. Ama yasayan en eski seyler yetismisti: denizlerde buyuk yabani otlar ve toprakta koca aaclarn golgesi; ve karanla burunmus tepelerin vadilerinde, eski ve guclu karanlk yaratklar vard. Yavanna ve Oro-menin dsnda Valar, o topraklara ve ormanlara cok ender olarak gelirdi; Yavanna orada golgelerin icinde gezinirdi, kederliydi, cunku Arda Baharnn buyuyup gelismesinin Onune gecilmisti. Yavanna, ypranmasnlar ve aslnda simdi olmas gereken uyans zamanlarn beklesinler diye, Baharda doan pek cok seyi uykuya yatrmst. Ama kuzeyde Melkor gucunu insa etti; ve uyumad, izledi, calst; yoldan ckard kotu seyler civarda gezindi, karanlk ve uyuklayan ormanlara canavarlar ve korkutucu suretler dadand. Utumnoda etrafna iblislerini, eski ihtisaml gunlerinde ona balanan ve curumeye baslad gunlerde ona en cok benzemeye baslayan ruhlar toplad: kalpleri atestendi, ama karanlk icinde gizleniyorlard ve etraflarna dehset sacarlard; alev krbaclar vard. Zaman icinde Orta Dunyada Balroglar diye ismlendireceklerdi. Ve o karanlk zamanda Melkor cesitli sekil ve turde dunyay uzun sure urastran bircok canavar yetistirdi; ve topraklar artk Orta Dunyann otesine, guneye doru yayld. Melkor, Amandan gelebilecek herhangi bir saldrya kars koyabilmek icin denizin kuzeybat kylarndan cok uzakta olmayan bir kale ve silah deposu yapt. Bu kale Melkorun yardmcs Sauron tarafndan 59 yonetildi; ve Angband diye isimlendirildi. Yavanna ve Oromenin Ds Topraklardan getirdikleri haberler onlara sknt verdii icin Valarn divan toplad; ve Yavanna Valarn huzurunda sunlar soyleyerek konustu: Ey Ardann kudretlileri; Iluvatarn Goruntusu ksa surdu ve hemen elimizden alnd; belki de bu yuzden snrl gunleri sayarak kararlastrlms zaman tahmin edemeyiz. Yine de suna emin olun: zaman yaklasyor, bu ca icinde umudumuz aca ckarlacak ve Cocuklar uyanacaktr. Oyleyse, onlarn yerlesecei topraklar sszla ve kotuluun icine mi terk etmeliyiz? Biz sa sahipken onlar karanlk icinde mi dolassnlar? Manwe, Taniquetilin uzerinde otururken, onlar Melkora m efendi desin? Ve Tulkas bard: Yoo! Brakn tez zamanda savasalm! Gereinden uzun sure kavgadan uzak dinlenmedik mi, artk gucumuz yerine gelmedi mi? Bizimle tek basna sonsuza kadar mucadele edebilir mi? Ama Manvvenin emriyle Mandos konustu ve dedi ki: Iluvatarn Cocuklar aslnda bu cada gelmeli ama henuz gelmediler. Dahas lkdoanlarin karanlkta gelmesi ve ilk once yldzlara bakmas kaderleridir. Buyuk sk onlarn zayfl olacak. htiyac duyduklarnda daima Vardaya seslenecekler.

Sonra Varda divanda one ckp Taniquetilin tepesinden uzaklara bakt; saysz yldzn altnda Orta Dunyann belirsiz ve uzak karanln izledi. Sonra gorkemli bir ise giristi, Ardaya gelislerinden beri Valarn yaptklarnn en onemlisine. lkdoanlarin gelisini dusunerek Telperionun sarnclarndan gumus ciyleri alp onlarla yeni ve daha parlak yldzlar yapt; iste bu yuzden, zamann derinliklerinden ve Eadaki emei yuzunden adna Aydnlatc, Tintalle, daha sonra da Elf-ler tarafndan Yldzlarn Kralicesi, Elentari dendi. Carnil ve Luinili, Nenar ve Lumbar, Alcarinque ve Elemmireyi yaratt; kadim yldzlarn counu bir araya toplayp Ardann goklerine burclar olarak yerlestirdi: Wilwarin, Telumendil, Soronume ve Anarrma; ve parlayan 60 cemberiyle gunlerin sonunda olacak Son Savas onceden haber verecek olan Menelmacar. Ve kuzeyde Melkora meydan okumak uzere yucelerde salnsnlar diye yedi guclu yldzl tac yerlestirdi, Valacir-cay, Valar Ora ve onun kaderin isaretini. Denir ki, Varda isini sona erdirirken ki uzun surmustu, Menelma-car goklere ilk yukseldiinde ve Helluinn mavi atesi dunyann snrlar uzerindeki sislerin icinde ilk kez titrestiinde, iste o anda, Dunyann Cocuklar, Iluvatarn Ilkdoanlar uyanms. Yldzlarla aydnlanan Cuivienen golunun, Uyans Suyunun yannda Iluvatarn uykusundan uyandlar; ve henuz Cuivienenin yannda sessizce yasarlarken gozleri her seyden Once gokteki yldzlar gordu. Bu yuzden yldz sn daima sevdiler ve Elentari Varday tum Valarin ustunde saydlar. Dunyann deisiminde topraklarn ve denizlerin sekilleri dalp yeniden yaratld; nehirler ayn yataktan akmad, dalar ayn yerde yukselmedi; ve artk Cuivienene donus olmayacakt. Ama Elfler arasnda onun Orta Dunyann dousunun uzaklarnda, kuzeye doru uzand ve ic deniz Helcarda bir koy olduu ve bu denizin daha onceki zamanlarda, Melkor ykmadan once Uluinin dann bulunduu yerde olduu soylenir. Doudaki yuksekliklerden oralara cok su akyordu ve Elfle-rin duyduu ilk ses, akan suyun, tasn uzerine carpan suyun sesiydi. Uzun sure yldzlarn altndaki suyun kysnda, ilk yurtlarnda yasayp merak icinde Dunya uzerinde gezindiler; ve bir dil yaratmaya, algladklar her seyi adlandrmaya basladlar. Kendilerine Quendi dediler, seslerle konusanlar belirtmek icin; cunku kendilerinin dsnda konusan ya da sark soyleyen canl hicbir seyle henuz karslasmamslard. Ve oyle bir an geldi ki, Orome avlanrken douya at suruyordu ve Helcarn kylarnda kuzeye donup Dou Dalarnn Orocarni, golgelerinin altndan gecti. Sonra aniden Nahar koca bir kisneme koyve-rip durdu. Orome, sasknlk icinde sustu, yldzlarn altndaki topran sessizliinde uzaklarda sark soyleyen sesler duyuyor gibiydi. Boylesine uzun suredir beklediklerini Valar, sonunda rastlantyla 61 bulacakt. Ve Elfleri izleyen Orome, sanki onlar umulmadk, muhtesem ve ongorulmemis seylermis gibi hayranlkla doldu; bu Valar icin hep boyle olacakt. Dunya yokken, her sey Muzikin icinde dusunulup I uzaklardaki Goruntude Once en gorulebilse de, Eanm icine gercek-I ten inenler, bircok seyle sank daha once anlatlmams ya da gosteril- I memis yeni bir sey gibi tansacaklardr. Baslangcta Iluvatarn lk Cocuklar, simdikilerden daha guclu ve buyuktu; ama daha guzel deil, cunku her ne kadar genclik gunlerinde Quendinin guzellikleri Iluvatarn var olmasna sebeb olduu di- I ger her guzelliin otesindeydi ama Batda yasamlar boyunca uzuntu ve bilgelikle guzellikleri suslenecekti. Orome, Quendiyi sevdi, onlar kendi dillerinde Yldzlarn Halk anlamna gelen Eldar diye isimlendirdi; ama bu isim daha sonra sadece batya doru olan yolda onu izleyenler tarafndan kullanlacakt. Yine de bircok Quendi, onun gelisiyle dehset icinde kaldlar; bu Melkorun eseriydi. Cunku bilgeler, daha sonra edinilen bir bilgiye gore, Quendinin uyansn ilk fark edenin

daima tetikte olan Melkor olduunu ve onun, onlar gizlice izlesinler, pusu kurup beklesinler diye golgeler ve kotu ruhlar yolladn acklayacaklard. Boylece, Oromenin gelisinden birkac yl once, eer bir Elf yurtlarndan tek basna ya da birkac kisiyle uzaklasrsa, genelde yok olur ve asla donmezmis; Quendiler, onlar Avcnn yakaladn, onlarn da korktuunu soylerler. Ve gercekten yanklar Batda hala hatrlanan, Elflerin en kadim sarklar, Cuivienen tepelerinde yuruyen veya birdenbire yldzlarn uzerinden gecen golge sekillerden; ve gezinenleri yakalayarak parcalayp yutmak icin izleyen vahsi at uzerindeki karanlk Suvariden bahsederler. Melkor, Oromenin at surusunden fazlasyla nefret ediyor ve korkuyordu; bu yuzden ya gercekten hizmetkarlarn karanlk suvari suretinde yolluyor ya da bir gun ulke dsna karslasrlarsa Oromeden saklansnlar diye Quendi arasna yalanc fsltlar yerlestiriyordu. Boylece Nahar ksneyip Orome gercekten onlarn arasna geldiin-62 de, Quendinin bir bolumu sakland, bir bolumu de kacacakt. Ama cesareti olup kalanlar, ksa surede Yuce Suvarinin karanlktan sekillenmediini anladlar; cunku yuzunde Amann s vard ve Elflerin soylularnn tumu buna kapld. Ama Melkor tarafndan tuzaa dusurulen o mutsuzlara dair kesin olarak bilinen cok az sey var. Cunku canllar icinde, Utumnonun derin cukurlarna inen ya da Meikorun outlerinin karanln kesfedenler kimlerdir? Yine de Eresseann bilgelerinin gercek sayd bir sey vardr, Meikorun eline dusen Elfler; Utumno yklmadan once orada hapsedildi, kotuluun ar sanatlaryla bozulup kolelestirildi; ve Melkor iste boyle yetistirdi, Elflerle alay edip onlara imrenen ve zamanla en korkunc dusmanlar olan irenc Ork rkn., Orklar yasayan varlklard ve Iluvatarn Cocuklar gibi coaldlar; ve Baslangc-tan once Ainulindaledeki ayaklansnn ardndan Melkor, ne kendine ait yasam ne de yasama benzerlii olan bir seyi yaratamad: boyle der bilgeler. Yureklerinin derinliklerinde Orklar, kederlerinin tek yaratcs olan ve korkuyla hizmet ettikleri Efendiden nefret ettiler. Belki de Meikorun en asalk ve Iluvatara kars en nefret dolu isi buydu. Orome, Quendinin arasnda bir sure oyaland, ardndan hzla at surerek denizleri ve diyarlar asarak Valinora dondu, Valmara haberi ulastrd; Cuivieneni kedere boan golgelerden bahsetti. Valar, haberlere sevindi ama sevinclerinin yannda bir tereddut icindeydiler; ve uzun bir sure boyunca Quendiyi Meikorun golgesinden korumak icin alnabilecek en iyi tedbir uzerine tartstlar. Orome hemen Orta Dunyaya donup Elflerin yannda kald. Manwe, uzun sure dusunceler icinde Taniquetilin uzerinde oturdu ve Iluvatardan out diledi. Ardndan Valmara inip Valar hukum Cemberinde toplanmaya card; Ds Denizden Ulmo bile geldi. Sonra Manwe, Valara dedi ki: Bu yureimdeki Iluvatarn oududur: ne pahasna olursa olsun, Ardann hakimiyetini yeniden ele gecirip, Quendiyi Meikorun golgesinden kurtarmalyz. Tulkas mutluy63 du; bu mucadelenin sonucund dunyaya verilecek zararlar ongoren Au-le ise kederli. Ama Valar hazr anp Melkorun kalesine saldrp olanlar sona erdirmek kararyla Aman dan ckt. Melkor, bu savasn Elfler icin yapldn, yklsnn sebebi in onlar olduunu asla unutmad. Oysa onlarn bu islerde hicbir rolu yoktu ve kendi gunlerinin baslangcnda Batnn guclerinin Kuzeye sa drsna dair bildikleri pek azdr. Melkor, Valarn hucumuyla Orta Dunyann kuzeybatsnda karslast ve o bolgenin tamam korkunc derecede zarar gordu. Ama Batnn ordularnn ilk zaferi cabuk gelmisti

ve Melkorun hizmetkarlar, Utumnoya kactlar. Sonra Valar, Orta Dunyada donup Cuivienen uzerine bir koruma olusturdu; ve Quendi, Gucler Savasnn bundan sonras hakknda Dunyann altlarndaki sarslp homurdanmas, sularn hareketlenmesi ve kuzeyden guclu atesler gibi sklarn fskrmas dsnda hicbir sey bilmedi. Utumno kusatmas uzun ve ac vericiydi; kaplarnn onunde, Elflerin soylentiler dsnda hicbir sey bilmedii bircok carpsma yapld. O surede Orta Dunyann bicimi deisti ve onu Amandan ayran Buyuk Deniz genisleyip derinlesti, kylarna carpp guneye doru buyuk bir korfez yaratt. Kuzeyde, uzaklarda Buyuk Korfez ve Helcaraxe arasnda, Orta Dunya ve Amanin birbirine yaklast I yerde bircok kucuk koy olustu. Onlarn en onemlisi Balar Koyudur; ve kudretli Sirion Nehri kuzeydeki yeni yukseltilen dalk bolgelerden, Dorthonion ve Hithlum civarndaki dalardan onun icine doru akt. Kuzeyin uzaklarndaki topraklar o gunlerde terk edilmisti; cunku Utumno oradadayd ve son derece derinlere oyulmustu; derin cukurlar ateslerle ve Melkorun hizmetkarlarnn buyuk ordularyla doluydu. Ama sonunda Utumnonun kaplar krld, salonlar ortaya ckarld ve Melkor en derindeki cukura snd. Tulkas Valarn sampiyonu olarak One ckp onunla guresip yuzustu yere cald; ve Melkor, Aulenin yapt Angainor adl zincirle balanarak esir edildi; ve dunyaya uzun bir ca boyunca huzur geldi. Yine de Valar, Angband ve Utumno kalelerinin altndaki hileyle 64 derinlere saklanms buyuk yeralt mahzenlerinin ve maaralarn tamamn kesfedemedi. Orada hala bircok kotu sey dolasyordu ve dikerleri de dalp karanln icinde kayboldular, dunyann ssz yerlerinde daha kotu bir zamann gelmesini bekleyerek basbos gezindiler, ama Sauronu bulamadlar. Savas bitip kuzeydeki ykntlardan yukselen buyuk bulutlar yldzlar orttuunde Valar, Melkoru Vaiinora geri getirdi, elleri ve ayaklar balyd, gozleri de; Hukum Cemberine getirildi. Orada Mamvenin uyaklarna kapanp af diledi ama reddedildi; ve ne bir Vala ne bir Elf ne de bir olumlu nsann, kimsenin kacamayaca Mandosun salam salonlarna hapsedildi. Bu salonlar genis ve salamdr; Amann batsnda insa edilmislerdir. Melkorun uc ca boyunca orada kalmasna, sonra davasna tekrar baklp, yeniden af dilemesine hukmedilmisti. Sonra Valar yeniden divanda toplanp muzakere srasnda ikiye bolunduler. Cunku kimileri, ki baslarnda Ulmo vard, Quendinin Orta Dunyada diledikleri gibi dolasmak uzere ozgur braklmalar, onlara bahsedilen yetenekleriyle tum topraklara hukmedip yaralarn iyilestirmeleri gerektiini savunuyordu. Ama counluk, yldz sklarnn aydnlatt gunbatmlarndaki hilelerin ortasnda bulunan tehlikeli ulkede Quendi icin endiseleniyordu; Elflerin guzelliklerine duyduklar sevgiyle daha da dolup onlarn dostluklarn arzuladlar. Boylece sonunda, Aaclarn snda, Guclerin dizinin dibinde sonsuza dek yasamalar icin Quendiyi Valinora davet etmeye karar verdiler; ve Mandos sessizliini Hukum boyle verildi diyerek bozdu. Bu davetten zaman icinde pek cok keder doacakt. Ama Elfler baslangcta davete kulak asmaya isteksizdi, cunku Orome dsndaki Valar sadece savasa giderkenki Ofkeleri icinde gormus ve korkuyla dolmuslard. Bu yuzden Orome yeniden onlarn arasna yolland ve aralarndan Vaiinora gelip halklar adna konusacak elciler secti; ve onlar sonrasnda kral olacak olan Ingwe, Finwe ve Ehveydi. Ve geldiklerinde Valarn azameti ve gorkemi yuzunden husuyla dol-

65 dular, Aaclarm sna ve ihtisamna kapldlar. Sonra Orome onlar Cuivienene geri goturdu ve halklarnn onunde konustular; onlara Valarin carsna kulak verip Batya gitmeleri icin outler verdiler. Derken Elflerin ilk ayrls gelip catt. Cunku Ingwenin akrabalar ve Finwe ile Elwenm akrabalarnn cou efendilerinin sozuyle fikirlerini deistirip yurtlarndan ayrlarak Oromeyi izlemeye istekliydi; ve onlar zaman icinde, Oromenin baslangcta, tum Elflere verdii isim olan Eldar olarak bilindiler. Ama Elflerin cou, Orta Dunyann yldz sn ve buyuk duzluklerini Aaclara dair soylenenlere tercih ederek carlar reddetti; onlar gonulsuzlerdi, Avari, o andan itibaren Eldardan ayrlp bircok ca gecene kadar bir daha karslasmadlar, Eldar, simdi doudaki ilk yurtlarndan buyuk bir yuruyuse hazrlanyorlard ve uc topluluk halincle duzenlendiler. En kucuk ve yola ili ckan topluluu tum Elf rknn en ulu efendisi Ingwe yonetiyordu. Va: linora girip Guclerin ayann dibine oturdu, butun Elfler onun adna sayg duyarlar; ama bir daha asla ne geri dondu ne de Orta Dunyaya bakt. Halkna Vanyar dendi; onlar Guzel Elflerdi, Manwe ve Vardann en cok sevdii Elfler, nsanlar arasnda cok az kisi onlarla konusmustur, Sonra Noldor geldi, isimleri bilge anlamna gelen, Finvvenin h; ki. Onlar Derin Elflerdi, Aulenin dostlar; ve sarklarda unlendik; cunku eskilerin kuzeydeki topraklarnda uzun sure ve keder icinde s: vasp emek vermislerdir. En buyuk grup en son geldi, onlar da Teleri diye isimlendirildi; cunku yollarda cok oyalanmslar ve alacakaranlktan Valinorun sna gecmeyi kafalarna tamamen koymamslard. Sudan buyuk keyifl alrlard ve sonunda bat kylarna ulastklarnda denizden buyulendiler. Bu yuzden Aman diyarnda isimleri Deniz Elfleriydi, Falmari cunku kyya carpan dalgalarn yannda muzik yapyorlard. Saylar cok fazla olduu icin iki efendileri vard: Singollo (Gri Pelerin anlamna gelir) Elwe ve kardesi Olwe. Bunlar uzun bir yolculuk sonunda Aaclarin gunlerinde Batya ge-66 cen uc Eldalie soyudur; onlara Isn Elfleri, Calaquendi denir. Ama aslnda bat snrlarna yola ckt halde uzun yolda kaybolan, baska yone ayrlan ya da Orta Dunyann kylarnda dolanan bircok Eldar da vard; ve onlar daha sonra anlatlaca gibi, counlukla Teleri soyundandr. Deniz kylarna yerlesir, ormanlarda veya dalarda gezinirlerdi ama yurekleri Batya donuktu. Calaquendi, bu Elflere Aman diyarna, Kutlu Diyara asla gelmedikleri icin Umanyar dediler; ama Umanyar ve Avari halklar, bir ayrm yaplmakszn Karanln Elfleri, Moriquendi diye isimlendirilir; cunku Gunesten ve Aydan onceki Isk gormemislerdi. Denir ki Eldalie topluluklar Cuivienenden ayrldnda altn naili ak at Naharn uzerindeki Orome onlarn basndayms; ve Helcar Denizi civarnda kuzeye gecerek batya doru donmusler. Kuzeyde, onlerinde, savasn kalntlarnn uzerinde, hala kapkara koca bulutlar aslyms ve oralarda yldzlar gorulemiyormus. Elflerin pek cou korkup pisman olmus ve geriye donup unutulmuslar. Eldarn Batya yolculuu uzun ve yavasms, cunku Orta Dunyada uzanan mesafeler saysz ve yorucuymus, ustelik cok duzgun yollar yokmus. Ustelik acele etmeyi de pek arzulamyorlarms, cunku gordukleri her sey karssnda hayretle doluyorlarms, bircok yerde ve nehir kysnda kalmak istemisler; henuz hepsini dolasmay arzulasalar da cou yolculuklarnn bitisini ummak yerine ondan korkuyormus. Bu yuzden, zaman zaman ilgilenmesi gereken baska isleri olduu icin Orome yanlarndan ayrldnda, duraklayp o donup rehberlik edene dek ilerlememisler. Ve oyle soylenir ki bu sekilde bircok yl yol aldktan sonra bir ormann icinde ilerlemeye baslamslar, simdiye dek gorduklerinden

daha genis ve daha buyuk bir nehre gelmisler; nehrin otesinde sivri doruklar yldzlar diyarn deler gibi yukselen dalar varms. Soylenenlere gore bu nehir, daha sonra adna Ulu Anduin denilen nehirmis ve daima Orta Dunyann bat snrn olusturmus. Dalarsa Hithaeglir, Eriador snrnn uzerindeki Pus Kuleieriymis; ne varki o 67 gunlerde daha yuksek ve daha korkuncmus, Oromenin ilerleyisini durdurmak icin Melkor tarafndan yukseltilmisler. Teleri halk uzun sure o nehrin dou tarafnda yasams ve orada kalmay dilemisler; ama Vanyar ve Noldor onun asms, Orome onlar dalarn gecitlerine doru yonlendirmis. Orome daha da ileriye uzaklastnda Teleri halk golgeli yuksekliklere bakp korku icinde kalms. Sonra Okvenin grubundan birisi ckms ki yolda hep en geride kalyormus ve ad Lenweymis. Yanna kendi halknn counu alarak Bat yuruyusunu terk edip, ulu nehir boyunca guneye, asaya uzaklara gitmis ve uzun calar boyunca akrabalar onlar hakknda hicbir bilgi alamams. Onlar Nandordur; suyu sevmeleri, genellikle selalelerin veya akarsularn yannda yasamalar dsnda akrabalarna benzemeyen ayr bir halk olusturdular. Aaclar ve bitkiler, kuslar ve hayvanlar gibi canl seyler hakknda tum Elflerden daha cok bilgi sahibidirler. Daha sonraki yllarda Lenwe olu Denethor, yeniden batya dondu ve Ay yukselmeden once halknn bir ksmn dalarn uzerinden Belerianda gecirdi. Sonunda Vanyar ve Noldor, Eriadoru gecip Mavi Dalar, Ered Luin, asarak Elflerin sonradan Beleriand adn verecei Orta Dunyann en batsndaki topraklarna girdiler; ve en onde gidenler Sirion Vadisini gecip Buyuk Denizin Drengist ve Balar Koyu arasndaki kylarna indiler. Ama ona baktklarnda uzerlerine buyuk bir korku coktu, cou Beleriandn ormanlk ve dalk bolgelerine cekildi. Orome, bunun uzerine yanlarndan ayrlarak, Manvveye dansmak icin Valinora gitti. Ve sonunda Teleri halk, Valinora ve gorduu Iska donmeyi cok arzulayan Singollo Elwe tarafndan iteklenerek Puslu Dalar asp Eriadorn genis topraklarn gecti; Ehve Noldor halkndan ayr kalmay stemiyordu, cunku onlarn efendisi Finwe ile aralarnda guclu bir dostluk vard. Boylece uzun ylarn ardndan Teleri de Ered Luin uzerinden Beleriandn dou bolgelerine girdi. Burada durakladlar ve! bir sure boyunca Gelion Nehrinin otesine yerlestiler. 68 DORDUNCU BOLUM THINGOL VE MALIAN A DAR Melian, Yalar soyundan bir Maiayd. Lorien bahcelerinde yasard, tum halk arasnda Meliandan ne daha guzeli, ne daha bilgesi, ne de buyulu sarklar soylemekte daha yeteneklisi vard. Denir ki sklar birbirine karst anlarda Melian, Loriende sark soylediinde Valar islerini brakrms, kuslar cvldasmalarn, Valmarn canlar seslerini, pnarlar da akmay kesermis. Bulbuller daima onunla gezer, o da onlara sarklarn oretirmis; ve koca aaclarn koyu golgelerini severmis. Dunya yaratlmadan once Yavannann akrabasyms; ve Quendi Cuivienenin sularnn kysnda uyandnda, Melian da Vaiinordan ayrlp Beri Topraklara gelmis, safan sokmesinden once Orta Dun-yann sessizliini kendi sesiyle ve kuslarnn sesiyle doldurmus. Simdi, yolculuklar sonuna yaklastnda, soylendiine gore, Teleri halk Dou Beleriandda, Gelion Nehrinin otesinde uzun sure dinlenmis; ve Noldor halk da o sure

icinde daha batya, yllar sonra Neldo-reth ve Region diye isimlendirilecek ormanlara doru yaylmslar. Teleri hukumdar Elwe, Noldorun yasad yerlerde arkadas Finweyi aramak icin sk sk koca ormanlarda dolasrms; bir seferinde tek basna yldzlarla aydnlanms Nan Elmoth ormanna gelmis ve orada aniden bulbullerin sarksn duymus. Uzerine bir buyu cokmus ve kprdamadan durmus; uzaklarda lomelindi seslerinin otesinde Meliann sesini duymus, ses yureini sasknlk ve tutkuyla doldurmus. Tum halkn ve aklndaki butun amaclar tamamen unutmus; aaclarn golgelerinin altndaki kuslar izleyerek Nan Elmothun derinliklerine dalp kaybolmus. Ama sonunda yldzlar goren bir ackla gelmis, orada Melian duruyormus; karanln icinden ona bakms, Amann s kadnn yuzundeymis. 69 Kadn tek kelime etmemis; ama askla dolan Ehve yanna gidip elini tutmus ve hemen uzerine bir buyu yaylms; oyle ki uzerlerinde donen yldzlarla olculen yllar boyunca oylece kalmslar; Nan El-mothun aaclar onlar tek kelime etmeden uzayp kararms. Bu yuzden Ehveyi arayan halk onu bulamams; Olwe, Teleri kralln ustlenmis ve ilerde anlatlaca gibi gitmisler. Singollo Elwe yasad surece bir daha asla denizi gecip Vainora gitmemis ve Melian da krallklar birlikte surduu surece, oraya geri donmemis ama ondan, Ea var olmadan once Iluvatarn yannda olan Ainuru Elfler ve insanlarla karst bir soy olusmus. Elwe, zaman icinde unlu bir kral olmus ve halk Belerianddaki Eldarn tumuymus; onlar Sindar denilmis, Gri Elfler, Alacakaranlk Elfleri; ve o, ulkesinin dilinde Elu Thingol, Kral Gri Pelerinmis. Ve Orta Dunyadaki herkesten daha bilge olan Melian da onun Kraucesiymis; ve gizli konaklan Doriathdaki Menegroth, Bin Maaralarms. Melian, kendisi de Eldar arasnda yuce olan Thingola buyuk bir guc odunc vermis; cunku Sindar icinde bir tek o, gozleriyle Aaclar ciceklenisini gormus v Umanyarn kral olsa da, Moriquendi arasnda deil, Orta Duny uzerinde guclu olan Isn Elfleri icinde saylrms. Ve Thingol ile Meliann askndan dunyaya simdiye dek olmus ya da olacak olan Iluvatarn Cocuklarnn en guzelleri gelmis. 70 BESNC BOLUM ELDAMARA ve ELDALE PRENSLERNE DAR Zaman icinde Variyar ve Noldor halklar, Beri Topraklarn bat kylarna ulasmst. Bu kylar kuzeyde, Gucler Savasndan sonraki kadim gunlerde, Ardann en kuzey ksmlarnda, uzerine Valinorun kurulduu Aman sadece dar bir denizle Beri Topraklardan ayrana dek batya doru uzanrd; ama bu dar deniz Melkorun ayazlarnn siddeti yuzunden gcrdayan buzla doluymus. Bu yuzden Orome, Eldalie ordularn uzak kuzeye goturmeyip, daha sonra Beleriand ad verilen Sirion Nehri civarndaki guzel topraklara getirmis; Eldarn, kendileriyle Aman Dalar arasnda genis, karanlk ve derin bir okyanus olarak uzanan Denize korku ve hayretle ilk kez bakt kylara. ste bu yuzden, Valarn tavsiyesiyle Ulmo, Orta Dunyann kylarna gelmis ve orada karanlk dalgalara dalp giderek bekleyen Eldarla konusmus; sozleri ve deniz kabuundan yaplms borularyla yapt muziin sayesinde Eldarn denize olan korkular bir tutkuya donusmus. Ulmo, Illuinin yklsndaki kargasadan beri her iki kydan da uzakta, uzun sure tek basna denizin ortasnda duran bir aday kokunden sokerek hizmetkarlarnn da yardmyla sanki muazzam bir gemiy-mis gibi tasyp Sirionun sularn aktt Balar Koyna demirletmis. Sonunda Vanyar ve Noldor halklar o adaya bindirilip denizin uzerinden cekilerek Aman Dalarnn eteklerindeki uzun kylara

gelmisler; ve Valinora girmisler, onun mutluluu onlara kucak acms. Ama adann Sirion deltasnn otesindeki slklarda derine yerlestirilmis olan dou boynuzu koparak geride kalms; ve denir ki, Ossenin sonradan sk sk geldii Balar Adas oymus. 71 Ama Dou Beleriandda, denizden uzaa yerlestikleri ve cok gec olana dek Ulmonun carlarn duymadklar icin Teleri halk Orta Dunyada kalms; cou hala efendileri Ekveyi aramaya devam etmis, onsuz ayrlmaya isteksizlermis. Ama Ingwe, Finwe ve onlarn halklarnn gittiini orendiklerinde, Teleri halknn cou Beleriandn kylarna doru admlarn sklastrms ve yanlarndan ayrlms arkadaslarna ozlem duyarak Sirion Deltasmn yaknlarna yerlesmisler; Ehvenin kardesi 01weyi krallar olarak kabul etmisler. Uzun zaman kalmslar bat denizinin kylarnda; Osse ve Uinen yanlarna gelip onlarla arkadaslk etmis; Osse topran snrna yakn bir kayann uzerine oturarak onlara dersler vermis; ondan deniz ilmini ve deniz muziinin her cesidini orenmisler. Bu yuzden, en basndan beri suyun as ve tum Elfler arasnda en iyi sarkclar olan Teleri halk zaman icinde denizlere delice tutkun olmuslar, sarklar kylardaki dalgalarn sesleriyle dolmus. Aradan bircok yl gectiinde Ulmo, Teleriden uzun zaman ayr kalmalarna kederlenen Noldorun ve krallar Finwenin dualarna kulak vermis, ondan eer gelirlerse onlar da Amana getirmesini dilemisler. Ve bircok Teleri, simdi bunu istediini belirtmis; ama Ulmo onlar uzaa, Valinora goturmek icin Beleriandn kylarna donduunde Ossenin kederi cok fazlayms; cunku o, Orta Dunyann deniz-] leri ve Beri Topraklarn kylar icin gorevliymis, Teleri seslerinin artk kendi bolgesinin icinde duyulmayacak olmas keyfini kacrms. Kimilerini kalmalar icin ikna etmis; ve onlar zaman icinde Orta Dunyann ilk denizcileri ve gemi yapmclar olarak, Brithombar ve Eglarest limanlarnda yasayan Falas Elfleriymis, Falathrim. Gemiyapmcs Cirdanms efendileri. Singollo Ehvenin akrabalar ve arkadaslar da, hala onu arayarak Beri Topraklarda kalmslar, oysa Ulmo ve Olwe uzun sure beklemeye gonullu olsalard memnuniyetle Valinora ve Aaclarn sna gitmis olacaklard. Ama Olwe gitmisti; sonunda Telerinin asl genis grubu da 72 adaya binmis ve Ulmo onlar uzaklara cekmisti. Elwenin geride kalan arkadaslar, kendilerine Terk Edilmis Halk, Eglath dediler. Onlar kederlendiren deniz kylar yerine Beleriandn ormanlarnda ve tepeliklerinde yasamslar, ama Amana duyduklar tutku hep yureklerindeymis. Elwe uzun sureli esrikliinden uyandnda, Melianla birlikte Nan Elmothdan ckarak ulkenin ortasndaki ormanla yerlesmisler. Aaclarn sn yeniden gormeyi cok arzulayan Ekve, sanki bulutsuz bir ayna gibi Meliann yuzunde yansyan Amann sn seyrediyor ve bu sk onu mutlu ediyormus. Halk sevincle onun etrafnda toplanms ama, iyi ve soylu olsa da, simdi gumus grisi saclar ve Iluvatarn Cocuklarnn en uzun boylusu olarak, bir Maiar efendisi gibi gorunduu icin sasknlk icindeymisler; ve onunde cok yuce bir yazg uzanyormus. Osse, Olwenin halkn izlemis, Eldamar Koyuna (ki oras Elfyurdudur) geldiklerinde onlara seslenmis; ve onlar da sesini tanyp Ulmoya yolculuklarn durdurmas icin yalvarmslar, Ulmo onlarn isteini kabul etmis, onun emriyle Osse hzla aday denizin temelleri uzerinde koklendirmis. Ulmo bunu gonullu olarak yapms, cunku Teleri halknn yureklerini anlyormus ve Valar divannda Quendinin Orta Dunyada kalmalarnn daha iyi olduunu dusunerek onlara yaplan carlarn karssnda olduunu soylemis. Valar, onun yaptn orendiklerinde cok az memnun olmuslar; Teleri halk gelmeyince Finwe kederlenmis, Ehvenin terk edildiini orendiinde daha da cok, Mandosun salonlarnda olmadklar surece bir daha onu gormemesi gerektiini biliyormus. Ada yeniden hareket

etmemis, orada, tek basna Eldamar Koyunda kalms; ona Yalnz Ada, Tol Eressea, denilmis. Teleri halk orada, Amann ve olumsuz kynn goruntusu karssnda, gokteki yldzlarn altnda diledikleri gibi yasamslar; Yalnz Adadaki uzun misafirlikleri srasnda dierlerinden ayr kaldklar icin dilleri Vanyar ve Noldordan farkllasms. Valar, onlara bir ulke ve yerlesecekleri bir yer vermis. Valinorun 73 Aaclarin aydnlatt bahcelerinde parldayan ciceklerinin arasnda bile hala zaman zaman yldzlar gormeyi arzuluyorlarms; bu cuzden Pelorinin yuce yamaclarnn icinde bir gedik aclms ve oraya denize uzanan derin bir vadi icinde yuksek, yesil bir tepe yukseltilmis: Tuna denmis ona. Batdan uzerine Aaclarn s dusmus ve golgesi daima douya doru uzanms; doudaki Elfyurdu Koyuna, Yalnz Adaya ve Golgeli Denizlere doru bakyormus. Sonra Isk Gecitinin, Cala-ciryann icinden, Kutlu Diyarn parlts karanlk dalgalar gumus ve altna donusturerek, sel gibi akp Yalnz Adaya dokunmus ve adann bat kylarn yesillendirip guzellestirmis. Orada, Aman Dalarnn dousunda ilk cicekler acms. Tunann tac uzerine, Elflerin sehri insa edilmis, Tironun beyaz duvarlar ve teraslar; sehirdeki kulelerinin en yuksei Ingwenin Ku-lesiymis, gumus lambas uzaklarda denizin sislerinin icine parldayan Mindon Eldalieva. Cok az olumlu nsann gemisi onun narin parltsn gormustur. Tuna ustundeki Tirionda Vanyar ve Noldor halklar uzun sure kardeslik icinde yasamslar. Ve Valinorda her seyden cok Ak Aac sevdikleri icin, Yavanna onlara Telperionun daha kucuk bir goruntusune benzeyen, sadece kendi sn sacmayan bir aac yaratms; Sindarin dilinde ona Galathilion diye isimlendirilmis. Bu aac Mindonun onundeki avlularda ekilip orada yesermis, fideleri Eldamarda pek cokmus. Onlardan biri daha sonra Toi Eresseaya ekilip orada buyumus, adna da Celeborn denmis; ve ondan, ilerde anlatlaca gibi, zaman gelince Nimioth, Numenorun Ak Aac olusmus. Manwe ve Varda, en cok Vanyar, Guzel Elfleri severmis; Noldor ise Aulenin sevgilileriymis, o ve hizmetkarlar sk sk onlarn arasna gelirlermis. Silgileri ve becerileri artms; aslnda daha da artan sey, giderek bilgiye susamalaryms, cok gecmeden bircok seyde oretmenlerini gecmisler. Dilleri surekli deisiyormus; cunku sozcuklere buyuk sevgi duyuyor, durmadan bildikleri ya da hayal ettikleri her sey icin daha uygun isimler aryorlarms. Finwe hanedannn duvarc-74 lan tepelerde tas arastrrken, (cunku yuksek kuleler insa etmekten zevk alrlarms) deerli taslar kesfedip saylamayacak miktarlarda olusturmuslar; deerli taslarn kesimi ve sekillendirilmesi icin aletler tasarlams, onlar bircok bicimde oymuslar. Urettiklerini biriktirmeyip datarak emekleriyle Valinoru zenginlestirmisler. Noldor daha sonra Orta Dunyaya donecekti ve bu hikaye daha cok onlarn yaptklarn anlatr; iste bu yuzden onlarn prenslerinin simleri ve akrabalklar, Beleriand Elflerinin dilinde soylenen bicim-leriyle burada anlatlabilir. Fihwe, Noldor Kralyd. Finwenin oullar Feanor, Fngolfin ve Finarfindi; Feanorun annesi Serinde Mrieldi, Fngolfin ile Finar-finin anneleriyse bir Vanya olan Indisdi. Dil ve el becerisinde en kudretlileri, kardeslerinden daha eitimlisi Feanordu; ruhu bir alev gibi yanyordu. Fngolfin en guclu, en metin ve cesur olanyd. Finarfin ise en iyi, yurei en bilge oland, daha sonra Teleri efendisi Ohvenin oullarnn dostu oldu ve Ohvenin kz, Alqualondenn kuu-bakiresi Earwenle evlendi. Uzun Maedhros; sesi ulkenin ve denizin otesinden duyulan guclu sarkc Maglor;. kumral Celegorm ve esmer Caranthir; babasnn el becerisinin counu miras alms olan becerikli Curufin; huylar ve yuzleri birbirine benzeyen en kucukleri ikizler, Amrod ve Amras, Feanorun yedi oullaryd. Daha sonraki gunlerde Orta Dunyann ormanlarnda buyuk

avclar oldu; ve bir avc da, Valinorda Oromenin arkadas olan ve counlukla onun borusunu izleyen Celegormdu. Fingolfinin oullar, daha sonra dunyann kuzeyinde Noldor Kral olan Fingon ve Gondolinin efendisi Turgondu. Kz kardesleri Ak Aredheldi; Eldar doneminde kardeslerinden daha gencti; serpilip guzellesince, uzun boylu ve guclu oldu, ormanlarda ata binip avlanmay cok sevdi. Orada counlukla akrabas Feanor oullarnn esliindeydi, ama yureinin ask hicbirine ait deildi. Saclar koyu olsa da teni solgun olduu, sadece gumus ve beyaz giyindii icin ona Nol-75 dorun Ak Hanm, Ar-Feiniel denirdi. Finarfinin oullar sadk Finrod (ki daha sonra adna Maaralarn Efendisi, Felagund denecekti), Orodreth, Angrod, Aegnordu; bu dordu Fingolfinin oullaryla kardescesine dosttular. Bir kz kardesleri vard, Galadriel, Finwenin tum soyunun en guzeli; saclar Laurelinin parltsn bir a icinde yakalamscasna altn gibi prldyordu. Burada Teleri halknn sonunda Aman Diyarna nasl geldikleri anlatlmaldr. Uzun bir ca boyunca Tol Eresseada yasamslar; ama yavas yavas yurekleri deismis, denizin uzerinden Yalnz Adaya doru akan sa yonelmisler. Kylarna vuran dalgalarn muzii ile akrabalarn tekrar gorup Valinorun ihtisamna bakmann tutkusu arasnda bolunmusler; ama.sonunda sn tutkusu daha guclu olmus. Bu yuzden Ulmo, Valarn arzusuna boyun eerek, dostlar Osseyi onlara gonderdi ve o kederlenerek de olsa Teleriye gemi yapm zanaatn oretti; ve gemiler insa edildiinde onlara ayrls armaan olarak bir suru guclu kanatlara sahip kuu getirdi. Sonra kuular, Teleri halknn beyaz gemilerini ruzgarsz denizin uzerinden cektiler; ve boylece en sonunda gec de olsa Amana; Eldamar kylarna geldiler. Oraya yerlestiler; stedikleri zaman Aaclarin sn gorup Valmarn altn sokaklarn, yesil Tuna uzerindeki Tirionun kristal merdivenlerini admlayabildiler; ama cou hzl gemileriyle Elfyurdu Koyu nda yelken actlar ya da tepenin otesindeki skta parldayan saclaryla kylara vuran dalgalarn icinde yuruduler. Noldor halk kylara sacp, havuzlara dattklar bircok mucevher verdi onlara, opaller, elmas-, lar ve mat kristaller; Elendenin sahilleri o gunlerde muhtesemdi. Denizden kendileri icin bircok inci ckardlar, salonlar incidendi, bircok lambann aydnlatt Kuular Liman Alqualondedeki Ohvenin konaklar incilere burunmustu. Cunku bu onlarn sehri ve gemilerinin limanyd; ve gemiler altn gagalar, altn ve siyah kehribardan gozleriyle kuulara benzer sekilde yaplmslard. Limann ana girisi denizin oyduwww. u yekpare bir kaya kemeriydi; Eldamar snrlarnn uzerinde, yldz sklarnn parlak ve ack olduu Calaciryann kuzeyine uzanyordu. Vanyar, calar gectikce Valar diyarn ve Aaclarn guclu sn sevmeye baslams, Tuna uzerindeki Tirion sehrini terk edip zamanla Manwe Da uzerinde veya Valinorun duzluklerinde, ormanlarnda yasayp Noldordan ayrlmslar. Ama yldzlarn altndaki Orta Dun-yann ans Noldorun kalbinde kalms ve onlar da Calaciryada, bat denizinin seslerinin duyulduu tepelere ve vadilere yerlesmis; cou sk sk topran, suyun ve tum canllarn srlarn arastrarak Valar topraklar civarna uzun yolculuklar yapsalar da, Tuna ve Alqualon-denin halklar o gunlerde daha yaknlasms. Finwe Tirionda, 01we de Alqualondede krald; ama Ingwe her zaman tum Elflerin Yuce Kral olarak kabul edildi. Bundan sonra Taniquetil uzerinde, Man-vvenin ayaklarnn dibinde oturdu. Feanor ve oullar bir yerde nadiren uzun sure kalr, bilinmeyeni arayarak Ds Denizin souk kylarna ve Karanlkn snrlarna dek giderek Valinorun snrlanmsl uzerinde uzaklara, otelere yolculuklar yaparlard. Counlukla Aulenin salonlarna konuk olurlard; ama Celegorm genelde Oromenin evine gitti, orada kuslara ve hayvanlara dair onemli bilgiler ald, o hepsinin dillerini bilirdi. Cunku o donemde, Melkorun zalim ve kotu

yaratklar dsnda, Arda Krallnda olan ve olmus olan her canl sey, Aman topraklarnda yasard; ve orada ayn zamanda Orta Dunya uzerinde gorulmemis, belki de dunyann bicimi deistikten sonra asla gorulmeyecek olan, bircok baska yaratk da vard. 77 FEANORA ve MELKORun SERBEST BlRAKILMASINA DAR Artk sonunda Eldarn Uc Akrabas da Valinorda bir araya gelmis ve Melkor zincirlenmisti. Bu Kutlu Diyarn Doruk Donemi olmustu, onun mutluluu ve gorkeminin Yllarn Oykusunde uzun uzun anlatlan ama hafzalarda cok ksa olarak hatrlanan donem. O gunlerde Eldarn bedenleri de akllar da tam bir olgunlua ulasms, Noldor beceri ve bilgide durmakszn ilerlemis; uzun yllar, iyi ve harika yeni seylerin tasarland keyifli calsmalarla doldurulmus. Sonra harfleri ilk dusunenler Noldor halk olmus; kimileri metal ya da tas uzerine kaznan, kimileri frca ya da kalemle cizilen sozcuklerin ve sarklarn kaydedilmesine uygun isaretleri ilk basaran ilimefendisinin ad Tirionlu Rumilmis. O zamanda Eldamarda domus, Tunann ustundeki Tirionda Kraln evinde, Fimvenin en buyuk ve en sevgili olu. Curufnweymis ad ama annesi ona Atesin Ruhu, Feanor demis; ve o boyle hatrlanr, Noldorun tum hikayelerinde. Dokuma ve ine islerindeki ustun becerisi yuzunden Serinde diye carlan annesinin ad Mirielmis; cunku elleri incelie Noldor ellerinden bile daha yatknms. Finwe ve Mrielin ask yuce ve sevinc doluymus, cunku Mutluluk Gunlerinde, Kutlu Diyarda baslams. Ama olunu doururken Mrielin ruhu ve bedeni tukenmis; doumundan sonra yasama zahmetinden kurtulmay cok arzu etmis. Ve ona isim verdiinde, Finweye demis ki: Bir daha asla cocuk dourmayacam cunku bircoklarnn hayatn besleyebilecek kuvvet, Feanora gitti. Sonra Finwe kederlenmis, cunku Noldor halk gunlerinin baharn-78 daymslar ve o Amann mutluluuna bircok cocuk getirme arzusun-dayms; demis ki: Elbette ki Amanda sifa vardr? Burada tum yorgunluk gecer. Ama Mriel eriyip gittikce, Finwe, Manweden nasihat istemis ve Manwe onu Loriende Irmonun bakmna teslim etmis. Ayrlmalar srasnda (onun dusuncesine gore bu ksa bir sure icinmis) Finwe huzunluymus, cunku annenin ayrlp olunun en azndan cocukluk gunlerini gorememesini kotu bir talih olarak goruyormus. Bu gercekten kotu, demis Mriel, bu kadar yorgun olmasaydm, alardm. Ama bu olayda ve sonra olabilecek seylerde beni suclama. Sonra Lorienin bahcelerine giderek uykuya yatms; uyuyor gibi gorunse de aslnda ruhu bedeninden ayrlp sessizlik icinde Mandosun salonlarna gecmis. Estenin bakireleri Mnelin bedenini korumuslar ve bedeni solmadan durmus; ama geri donmemis. Sonra Finwe uzuntu icinde yasams, sk sk Lorienin bahcelerine gitmis, karsnn bedeninin yannda, gumus soutlerin altnda oturarak ona isimleriyle seslenmis. Ama faydaszms; tum Kutlu Diyarda tek basna mutluluktan mahrum kalms. Bir sure sonra bir daha Loriene gitmemis. Sonra tum sevgisini oluna vermis, Feanor icinde tutusan gizli bir alev varms gibi hzla buyumus. Uzun boylu, guzel yuzlu, iradesi guclu, gozleri delip gecercesine parlak, saclar kuzguni siyahms; tum hedeflerini hrsla ve yolundan donmeden kovalarms. Yolunu nasihatla deistiren pek az, zorla deistiren hic olmams. O zaman ve sonrasnda Noldor arasnda akl en

kurnaz, eli en becerikli olan oymus. Genclik doneminde, Rumilin eserini gelistirerek Eldarn surekli kullanaca ve adn tasyan harfleri tasarlams; ve Noldor arasnda maharetini kullanarak, deerli taslarn doal hallerinden nasl daha buyuk, daha parlak hale getirileceini ilk kesfeden oymus. Feanorun yaratt ilk deerli taslar beyaz ve renksizmis, ama yldz s altna konulduunda, Helluinden daha parlak, mavi ve gumus ateslerle parldarms; icinden uzaktakilerin, sanki Manwenin kartallarnn gozle-riyleymis gibi, kucuk ama ackca gorulebilecei baska kristaller de 79 yapms. Feanorun elleri ve akl cok ender dinlenirmis. Daha ilk gencliini surerken, Noldor arasnda Aulenin en sevdii Mahtan isimli ulu bir demircinin kz Nerdanel ile evlenmis; Mahtandan metal ve tastan nesneler yaratmaya dair cok sey orenmis. Nerdanelin de iradesi katyms, ama Feanordan daha sabrlyms, akllara hukmetmektense onlar anlamay arzularms ve Feanorun yureinin atesi fazla snnca once onu zaptetmis; ama daha sonra yaptklar onu kederlendirmis .ve birbirlerine yabanclasmslar. Yedi oul dourmus Feanora; ruh halini bazlarna ksmen miras brakms, hepsine deil. Sonra Finwe ikinci kars olarak Guzel Indisi alms. O, Yuce Kral Ingwenin yakn akrabas, altn sacl, uzun boylu ve her acdan Mriele benzemeyen bir Vanyayms. Finwe ona fazlasyla ask olmus ve artk yeniden sevinc duyuyormus. Ama Mrielin golgesi Finwenin ne evinden ayrlms ne de yureinden; Feanoru sevenlerin tumu de onun dusuncesini daima paylasms. Babasnn evlilii Feanoru hosnut etmemis; ne Indise buyuk bir sevgi duyuyormus, ne de oullar Fingolfin ve Finarfne. Aman topraklarn kesfederek veya onu keyiflendiren seylerin bilgi ve zanaatyla kendini mesgul ederek onlardan ayr yasarms. Zaman icinde olusacak ve Feanorun onderlik yapaca o mutsuz seylerde, bircoklar Finwe kaybna dayanp oluna babalk yapmakta yetinse, Feanorun baska yonlere gidecei ve buyuk kotuluun onlenebilecei yargsna vararak, Finwenin evindeki bozulmann etkisini gormuslerdi; cunku Fin-wenin evindeki uzuntu ve cekisme Noldor Elflerinin hafzalarna kaznmstr. Ama IncHsin cocuklar guclu ve mukemmeldiler, onlarn cocuklar da; eer yasamams olsalard Eldar tarihi ksalrd. Simdi Feanor ve Noldor zanaatkarlar emeklerine bir son ongormeden keyifle calsr, Indisin oullar buyuyup serpilirken bile Valinorun Doruk Donemi sonuna yaklasyordu. Cunku Melkor, Valarn buyurduu gibi, Mandos esareti altnda tek basna uc ca yasayarak 80 lapislik donemini tamamlamst. Sonunda, Manwenin soz verdii gi-li, yeniden Valar tahtlarnn huzuruna getirildi. Orada onlarn ihtisa- Ilma ve mutluluuna bakt, yurei kskanclkla doldu; Kudretlinin .lyaklan dibinde oturan Iluvatarn Cocuklarna bakt, kinle doldu; larlak, deerli taslarn bolluuna bakt, onlar icin hrsland; ama du-Mincelerini saklayp intikamm erteledi. Valmar kaplarnn onunde Melkor, Manwenin ayaklarna kapanp krndini kucuk dusurerek, eer sadece Valinorlu ozgur insanlarn en icmsizi haline getirilirse, Valara tum islerinde, en cok da dunyaya vritlii zararlar iyilestirmekte yardm edeceine yemin ederek af diledi. Ve Nienna onun ricasna yardm etti; ama Mandos sessiz kald. Sonra Manwe ozrunu kabul etti; ama Valar, onun, henuz gozlerinin iiinden, kontrollerinden uzak kalmasna izin veremezlerdi ve Valin.rn kaplar dahilinde

yasamaya zorland. O donemde Melkorun llin sozleri ve yaptklar iyi gorunuyordu, dilerlerse Valar da Eldar da i l i n i n yardmlarndan ve outlerinden yararlanyordu; boylece bir sure sonra ulkede Ozgurce dolasma izni verildi ve Manweye Melkorun kotuluu iyilestirilmis gibi gorunuyordu. Cunku Manwede kotulukil-iu ve onu anlayamyordu, biliyordu ki baslangcta Iluvatarn dusuncesinde, Melkor onunla esitti; ve Melkorun yureinin derinliklerini goremedi; tum sevginin ondan sonsuza dek ayrldnn farkna varamad. Ama Ulmo aldanmamst ve Tulkas dusman Melkorun yanndan gectiini gorunce yumruklarn skyordu; cunku Tulkas yavas ili.elendii gibi yavas unuturdu. Ama Manwenin yargsna itaat etti, cunku isyana kars otoriteyi savunanlar isyan etmemelidir. Melkor yureinde en cok Eldardan nefret ediyordu, hem iyi ve neseli olduklar, hem de onlarda Valarn yukselisinin ve kendisinin dususunun sebebini gorduu icin. Bu yuzden onlara daha da fazla yalan sevgi gosterip dostluklarn diledi, yapabilecekleri herhangi buyuk m iste ilminin ve emeinin hizmetini sundu. Vanyar gercekte ona supheyle yaklasyorlard, cunku onlar Aaclarn snda yasyorlard ve doymuslard; Melkor, Teleriyi onemsiz olduklar ve tasarlar icin cok kucuk araclar olacaklarn dusunerek cok az dikkate alyorlard. Ama Noldor onun acklayabilecei sakl bilgiden keyif duyuyordu; aralarndan bazlar duymasalar kendileri icin cok daha iyi olacak sozlere kulak verdi. Sonralar Melkor, Feanorun gizlice ondan cok hunerler orendiini ve tum onemli eserlerinde ondan ders aldn acklamst; ama bu hrs ve kskancl icinde soyledii bir yaland; cunku hicbir Eldalie, asla ona Morgoth adn veren Finwe olu Feanordan daha cok nefret etmedi; Feanor, Valarn tersine Melkorun kotuluunun alarnda olmasna ramen onunla hic konusmayarak ve hic out almayarak ondan uzak durdu. Cunku Feanoru surukleyen sadece kendi yureinin aleviydi, hep hzla ve tek basna calsrd; sadece ve ksa bir sure icin kars bilge Nerdanel dsnda, Amanda yasayan buyuk ya da kucuk kimseden yardm istemedi, out dilemedi. 82 YEDNC BOLUM SLMARLLERE ve NOLDORUN HUZURSUZLUUNA DAR Elflerin tum eserleri arasnda zaman icinde en cok unlenen seyler hu zamanda yaplmstr. Cunku kudretinin zirvesine ulasan olan Fe-iorun dusuncelerini yeni bir fikir doldurmustu ya da belki yaklasan yzgya dair bir onbilginin golgesi cokmustu uzerine; Aaclarn snn, Kutlu Diyarn gorkeminin bozulmadan nasl korunabilecei uzerine dusunup duruyordu. Sonra uzun ve gizli bir ise giristi, tum ilmini, kuvvetini ve ince hunerlerini bir araya getirdi; her seyin sonunda Silmarilleri yaratt. Uc buyuk mucevher bicimindeydiler. Ama onlarn hangi madde-len yapld, Gunes yaratlmadan once katledilip simdi Bekleyis Salonlarnda oturan ve artk akrabalarnn arasna gelmeyen Feanorun lilnecei Son gelmeden; Gunes gecip Ay dusmeden bilinemeyecektir, lihslarn kristali gibi gorunuyorlard, ama adamanttan daha guclllyduler, Arda Krallnda ona zarar verebilecek ya da krabilecek hi{,bir kuvvet unsuru yoktu. Silmariller icin o kristaller, beden luva-liir Cocuklar icin neyse oydu: onunla beraber ama ayn zamanda muin her bir parcasnda olan ve yasayan ic atesinin yuvas. Feanor, Silmarillerin ic atesini Valinor Aaclarnn uyumlu sndan yaratms ve Aaclar artk kuruyup gitmis, parlamalarn yitirmis olsalar da Ilklar onlarn icinde yasyordu. ste bu yuzden en derinlerdeki hazinenin karanlnda bile Silmariller kendi smalar sayesinde Vardann yldzlar gibi parlyorlard; dahas aslnda canl varlklar olduklar

icin, sktan haz duyuyor, onu alp oncesinden daha sasrtc renkler icinde geri veriyorlard. 83 Amanda yasayan kim varsa Feanorun eseri karssnda hayranlk ve sevinc icinde kalmst. Ve Varda Silmarilleri kutsad, ki ondan sonra hicbir olumlu et ya da temiz olmayan eller ya da kotuluk isteyen herhangi bir sey onlara dokunamasn, dokunanlar kavrulup solsun diye; ve Mandos, Ardann yazgsnn, toprak, deniz ve havann onlarnj icinde kilitli kalacan onceden haber verdi. Feanorun kalbi kendil yaratms olduu bu seylere hzla balanmst. Sonra Melkor, Silmariller icin hrs beslemeye baslad, onlarn parlaklndan aklnda kalanlar yureini kemiren bir aleve donustu. O andan itibaren, bu arzuyla tutusmus halde, eskisinden daha da hevesle Feanoru yok ederek, Valar ve Elfler arasndaki dostluu sona erdirmenin yolunu aramaya baslad; ama amaclarn ustalkla gizledi, henuz sahte tavrlarnda kotuluune dair hicbir sey gorulemiyordu. Calsmas uzun surdu ve verdii emekler ilk basta hem can skc hem de verimsizdi. Ama yalanlar ekenin sonunda bicecek bir seyleri de olacaktr ve cok gecmeden o aslnda cektii zahmetlere karslk dinlenirken, dierleri onun yerine ektiklerini bictiler. Melkor ona dikkat kesilecek kulaklar ve duyduklarm buyutecek azlar bulduundan beri, yalanlan arkadastan arkadasa bilginin soyleyenin bilgeliini kantlad srlar olarak gecti. Noldor halk ack kulaklarnn budalalnn kefaretini daha sonraki gunlerde ac bicimde odeyeceklerdi. Melkor bircounun ona yoneldiini gordukce onlarn arasnda sk sk dolasmaya baslad, doru sozlerinin arasna dierleri oyle kurhazca serpilmisti ki onlar duyan bircok kisi yeniden hatrladnda onlarn kendi dusuncelerinden cktklarna inanyordu. Yureklerine Douda guc ve ozgurluk icinde kendi iradeleriyle yonetebilecekleri guclu ulkelere dair goruler gonderdi; sonra da etrafa Elflerin coalp dunyann genis topraklarna yayld srada Valarn Eldar kskanclklar yuzunden ve Quendinin guzelliinin, Iluvatarn onlara miras olarak brakt yaratclarn kudretinin Valarn hakim olamayaca kadar buyuyeceinden korkarak Amana getirdiklerine dair fsltlar gezinmeye baslad. 84 Dahas o gunlerde, Elfler henuz buna dair hicbir sey bilmedikleri halde, cunku Manwe bunu onlara henuz acklamamst; Valar aslnda hsanlarn geleceini biliyorlard. Ama Melkor, Valarn sessizliinin nasl kotulue donusturebileceini gorerek, onlara gizlice Olumlu nsanlardan bahsetti. Melkor, henuz nsanlara dair pek az sey biliyordu, cunku Muzikte kendi dusuncelerine oylesine dalmst ki Iluvatarn Ucuncu Temasn cok az dinlemisti; ama simdi Elflerin arasnda Va-hrn onlar Iluvatarn mirasndan mahrum edebilecekleri, bu ksa omurlu ve daha zayf rka daha kolay hukmedebileceklerini gordukleri icin, Manwenin nsanlar gelip Orta Dunyann krallklarnda onlarn yerine gecsin diye kendilerini esir tuttuuna dair fsltlar dolasyordu. Bunda cok az gercek vard; Valar, nsanlarn iradesine hukmetmeye de pek kalkmsmamslard ama Noldorun cou kotu sozlere inand ya da yar inand. Boylece Valar daha farkna varamadan Valinorun huzuru zehirlendi. Noldor halk onlara kars soylenmeye baslad, bircou sahip olduklarnn ve bilgilerinin buyuk ksmn onlara Vaiardan hediye olduu unutarak, kibirle dolmaya baslad. Feanorun atesli kalbinde ozi.urluk ve daha genis topraklar icin tutkunun yeni alevi hic olmad kadar siddetle yanmaya baslad; ve kendi gizlilii icinde Melkor guldu, cunku her seyin ustunde Feanordan nefret edip durmakszn Silnariller icin yanp tutusurken yalanlarnn yoneldii hedef buydu. Ama bunlara yaklasmasna izin verilmemisti, cunku Feanor buyuk

ziyafetlerde onlar alnnn uzerinde parldayarak taksa da, dier zamanlarda Tiriondaki hazinesinin derin bolmelerinde kilitli olarak yakn-hn korunurlard. Cunku Feanor, Silmarilleri doymak bilmez bir sevil,lyla sevmeye baslamst; onlarn goruntusunu babasndan ve yedi olundan baska herkesten esirgiyor ve artk onlarn icindeki sn kendisine ait olmadn cok az hatrlyordu. Finwenin buyuk oullar olan ve Amanda herkesin onurlandrd Feanor ile Fingolfin yuce prenslerdi, ama simdi her biri kendi hak85 lan ve sahip olduklar yuzunden kibirle, kskanclkla dolmaya baslamst. Sonra Melkor, Eldamarda yeni yalanlar olusturdu; Feanorun kulaklarna, Fingolfnin ve oullarnn Finwenin ve buyuk oul Feanorun yoneticilik hakkn ele gecirmeyi, Valarn izniyle onlarn yerine gecmeyi planladklarna dair fsltlar geldi; cunku Valar, Silma-riller Tirionda kald, onlarn korumasna braklmad icin hos-nutsuzmus. Fingolfn ve Finarfne ise soyle denildi: Dikkatli olun! Mrielin kibirli olunun, Indisin cocuklarna duyduu sevgi pek az olmustur. Simdi buyudu ve babasn eline gecirdi. Cok gecmeden sizi Tunadan oteye surecektir. Melkor, bu yalanlarn icin icin yandn, Noldor arasnda kibir ve kzgnln uyandn gorunce onlarla silahlar hakknda konustu; Noldor halk bu surede klclar, baltalar ve mzraklar dokmeye basladlar. Birbiriyle rekabet eden bircok aile ve akrabalar armalarn isledikleri kalkanlaryla gosteris yaptlar, bunlar sadece dsarda,kusand-1ar ve dier silahlardan bahsetmediler, cunku her biri uyary sadece kendisinin aldna inanyordu. Feanor, Melkoruri bile haberdar olmad gizli bir demirhane yapt, orada kendisi ve oullar icin korkunc klclar tavlad, buyuk ve gosterisli krmz tuylerle uzun miferler yapt. Mahtan, Nerdanelin kocasna Auleden orendii metal isinin tum ilmini orettii gune pisman oldu. Boylece Melkor, yalanlar, kotu fsltlar ve yanls yol gostermelerle Noldor yureklerini cekismeye doru tutusturdu; ve onlarn tartsmalarnn sonucunda Valinorun parlak gunlerinin sonu, kadim gorkeminin aksam geldi. Feanor, artk Valinordan ayrlp dsardaki dunyaya gideceini ve onu izlerlerse Noldoru esaretten kurtaracan bararak, Valara kars ack ack asice sozler etmeye baslamst. Sonra Tirionda buyuk bir huzursuzluk baslad; Finwe skntya dustu; tum reislerini divana card. Ama Fingolfn onun salonlarna aceleyle gidip huzuruna ckt ve soyle dedi:. Kralm ve babam, cok doru olarak Atesin Ruhu denilen kardesimiz Curufmwenin kibirini 86 zaptetmeyecek misiniz? Ne hakla sanki kendisi kralms gibi tum halkmz adna konusur? Uzun zaman once Quendinin onunde Valarn Amana carlarn kabul etmeleri icin emirde bulunan sizdiniz. Nol-doru Orta Dunyamn tehlikeleri arasndan uzun bir yol boyunca El-demarn sna yonelten sizdiniz. Simdi bundan pismanlk duyuyorsanz en azndan iki olunuzu sozlerinizle onurlandrmanz gerekir. Ama daha Fingolfin konusurken, Feanor salona girdi, tepeden trnaa silahlanmst: basnda gosterisli miferi, yannda kudretli klcyla. Demek boyle, tam tahmin ettiim gibi, dedi. Uvey kardesim dier tum meselelerde olduu gibi babamla beraber onumde olacakt. Sonra Fingolfine donerek klcn cekip bard: Var git, isinin basna don! Fingolfin, Finwenin onunde eildi ve Feanora tek bir soz etmeden, tek bir baks atmadan salondan ayrld. Ama Feanor onu izleyip kraln evinin kapsnda onu durdurdu; parlak klcnn ucunu Fingol-fnin gosune dayad. Bak, uvey kardes! dedi. Bu senin dilinden daha keskin. Bir kez daha yerimi ve babamn sevgisini eline gecirmeyi dene,

belki de o zaman bu, Noldor halkn, esirlerin efendisi olmak icin can atan birinden kurtarr. Bu sozler bircoklar tarafndan duyuldu, cunku Finwenin evi Mindonun altndaki buyuk alann icindeydi; ama Fingolfin yine yant vermeden kalabaln icinden sessizce gecerek kardesi Finarfini aramaya gitti. Su var ki Noldorun huzursuzluu aslnda Valardan gizlenmemis-ti, ama tohumu karanlkta ekilmisti; bu yuzden Valar, onlara kars ack ack konusan ilk Feanor olduu, tum Noldor halk kibir sahibi olduklar halde onun inatcl ve kustahl meshur olduu icin memnuniyetsizlii harekete gecirenin o olduunda karar kld. Ve Manwe kederlendi ama seyretti; tek soz etmedi. Valar, Eldar topraklarna yerlesmeleri veya ayrlmalar icin ozgurce getirmislerdi, ayrl ahmaklk olarak deerlendirme haklan olsa da onlar bundan alkoy-87 maya haklar yoktu. Ama artk Feanorun yaptklarna goz yumulamyordu, Valar kzdrlms ve canlar sklmst; Feanor, tum sozlerini ve hareketlerini acklamas icin huzurlarna, Valmar kaplarna carld. Bu iste herhangi bir bicimde pay ya da buna dair bir bilgisi olan herkes oraya carlmst; ve Hukum Cemberinde, Mandosun huzurunda duran Feanora ona sorulan her seye yant vermesi emredildi. Sonunda gercek aca vuruldu ve Melkorun kotuluu ortaya ckt; Tulkas derhal onu yakalayp bir kez daha yargya getirmek uzere divan terk etti. Ama Feanor sucsuz bulunmad, cunku Valinorun huzurunu bozup ar-kabasna klc ceken oydu; ve Mandos ona soyle dedi: Sen esaretten bahsediyorsun. Eer ortada esaret varsa bundan kacamazsn; cunku Manwe, sadece Amann deil Ardann da kraldr. Ve bu yaptn, ister Aman da olsun ister olmasn yasa dsdr. O yuzden simdi bu hukum verilmistir: on iki yl boyunca bu tehditin dile getirildii Tiri-onu terk edeceksin. Bu surede kendine sor, kim ve ne olduunu hatrla. Ama bu sureden sonra eer dierleri seni affederse, bu konu huzura kavusturulacak ve duzeltilecek. Sonra Fingolfin dedi ki: Ben kardesimi affedeceim. Ama Feanor, Valarn huzurunda sessizce durup yant olarak tek soz etmedi. Sonra donup divan terk etti ve Valmardan ayrld. Surgune onunla beraber yedi olu gitti, Valinorun kuzeyinde tepelerde guclu bir yer ve hazine olusturdular; Ve orada, Formenosta, bircok deerli tas istiflendi ve silahlar da, Silmariller demirden bir bolmeye kapatld. Kral Finwe de Feanora besledii sevgi yuzunden oraya geldi; ve Fingolfin Tirionda Noldor halkn yonetti. Boylece gorunuste Melkorun yalanlan dorulanmst, her ne kadar Feanor yaptklaryla buna meydan verdiyse de; Melkorun ekmis olduu kin surdu, uzun yllar boyunca Fingolfin ve Feanor oullar arasnda yasad. Simdi hilelerinin aca cktn anlayan Melkor kendini gizledi, bir yerden dierine tepelerdeki bulut gibi gecti; ve Tulkas bos yere 88 onu arayp durdu. Derken Valinor halkna Aaclarn s siliklesmis ve kalan her seyin golgesi zamanla kararp uzams gibi gorundu. Melkorun bir sure bir daha Valinorda gorunmedii ya da ona dair bir soylenti duyulmad soylenir, aniden Formenosa gelip Fe-anorla kapsnn onunde konusana dek. Kurnaz bir dille onu Valarn engellerinden kacmak konusundaki eski dusuncesine sevkederek sahte bir dostluk kurdu; ve soyle dedi: Konustuum her seyin doruluuna ve nasl adaletsiz bir bicimde surulduune bir bak. Ama eer Fe-^ anorun kalbi hala ozgur ve Tirionda soyledii sozler kadar cesaret doluysa, o zaman ona yardm ederim, onu bu dar topraklardan uzaa .gotururum. Ben de bir Vala deil miyim? Oyle, hem de o kibirle Valimarda oturanlardan daha fazla; ve Ardadaki en becerikli, en yiit halk olan

Noldora daima dost olmusumdur. Su var ki Feanorun yurei Mandosun huzurunda asalans yuzunden hala ac icindeydi, kacsnda ona yardm edebilecei konusunda gercekten ona guvenip guvenemeyeceini tartarak sessizce Melkora bakt. Meikor, Feanorun tereddut ettiini gorup, Silmarillerin onun yureini esir ettiini bilerek sonunda soyle dedi: Buras guclu bir yer ve iyi korunuyor; ama Silmarillerin Valar topraklarndaki herhangi bir hazinede guvenli kalacan sanma! Ama kurnazl amacn asmst; sozleri fazla derine dokundu, dusunduunden cok daha siddetli bir yangn ckartt; Feanor cakmak rakmak gozlerle Melkora, yalandan taknd iyi halin icini delerek bakt, aklnn ortulerini delip orada Silmariller icin besledii hrs fark etti. Sonra nefret Feanorun korkusuna galip geldi ve Melkoru lanetleyip soyle diyerek gitmesini emretti; Var git kapmdan seni Mandosun hapishane kargas! Ve evinin kaplarn Eada yasayanlarn en kudretlisinin yuzune kapad. Melkor utanc icinde ayrld, cunku tehlike icindeydi, henuz intikam vaktinin geldiine karar vermemisti; ama yurei ofkeden kararmst. Finwe de buyuk bir korkuyla dolmustu ve hzla Valmardaki Manweye haberciler gonderdi. Valar, haberciler Formenostan geldiinde golgelerin uzamasndan korku duyarak kaplarnn onunde divanda toplanms oturuyorlard. Orome ve Tulkas bir anda frladlar ama daha takibe baslamadan Eldamardan Melkorun Galaciryanm icinden kact, Elflerin onun Tu-nann tepesinden bir simsek bulutu gibi ofkeyle gectiini soyleyen haberciler geldi. Ve oradan kuzeye doru donduunu soylediler, cunku Alqualondedeki Teleri halk onun golgesinin kendi limanlarnn: yanndan Aramana doru gittiini gormuslerdi. Boylece Melkor, Valinordan ayrld ve bir sure icin ki Aac golge altnda kalmakszn yeniden parlad; ulke skla doldu. Ama Valar dusmanlarna dair haberleri bos yere aradlar; simdi souk ve yavas bir ruzgarn surukledii, hic olmad kadar yukseklerde olan bir karalt gibi gozuken uzaklardaki bir buluta benzer bir suphe Amanda yasayan ve daha baslarna ne kotulukler gelebileceini bilmedikleri icin korkan herkesin keyfini kacrd. 90 Sekizinci Bolum VALINORUN KARARlSlNA DAR Manwe, Melkorun gectii yollan duyduunda, Orta Dunyanm kuzeyindeki eski kalesine kacmay amacladn hemen anlamst; Orome ve Tulkas tum hzlaryla kuzeye, yapabilirlerse onu yakalamaya gittiler, ama Teleri kylarnn otesinde, Buzun yaknlarndaki ssz krac topraklarda ona dair ne bir iz buldular ne de bir soylenti duydular. Ondan sonra Amann kuzey citleri boyunca yaplan gozculuk ikiye katland; ama bosunayd cunku daha takip baslamadan once Melkor geri donup gizlice guneye gecmisti. Cunku o, hala bir Valayd ve bicim deistirebilir veya o gucunu cok gecmeden sonsuza kadar kaybedecek olsa da, kardeslerinin yapt gibi bedensiz ve gorunmeden dolasabilirdi. Boylece sonunda gorunmeden karanlk Avathar diyarna geldi. Bu dar topraklar Eldamar Korfezinin guneyinde, Pelorinin dou etekleri altnda uzanyor; uzun ve kederli kylan, sksz ve kesfedilmemis olarak guneye, uzaklara doru uzuyordu. Orada, dalarn dik yamaclarnn, souk, karanlk denizin eteklerinde, dunyadaki en uzun ve en koyu golgeler olurdu; ve Ungoliant, Avatharda gizli ve bilinmeyen yuvasn yaratmst. Eldar onun nereden ve nasl geldiini bilmez; ama kimileri onun, Melkorun Manwenin

Krallna ilk kez kskanclkla bakt cok eski calarda, Arda civarna karanlktan indiini ve baslangcta Melkorun hizmetine dondurduklerinden biri olduunu soyler. Ama o kendi hrsnn efendisi olmay arzulayarak, her seyi kendi acln doyurmak icin kullanarak Efendisini reddetmis; Valar saldrlarndan ve Oromenin avclarndan kacarak guneye gecmisti, cunku Valarn dikkati baslangctan beri kuzeye younlasms, guneye uzun zamandr pek onem vermemislerdi. Zaman icinde Kutlu Di-91 yarn sna doru sokuldu; cunku hem sa kars aclk hissediyor hem de ondan nefret ediyordu. Dar ve derin bir koyakta yasams, dalarn carlaklarna kara alarn orerek canavar bir orumcek suretine burunmustu. Orada bulabildii tum s emer ve onu yeniden boucu bir kasvetin karanlk alarnda, artk yuvasna hic sk ulasamaz hale gelene dek orer; aclktan olecek hale gelirdi. Simdi Melkor, Avathara gelip onu arayp buldu; yeniden Utum-nonun zalim hukumdar suretine burundu: uzun boylu ve korkunc, karanlk Efendi. Bundan sonra hep bu sekilde kalms. Orada karanlk golgeler icinde, Manwenin en yuksek salonlarndaki gorusunun bile otesinde, Ungoliant ile birlikte intikamn tasarlams. Ama Ungoliant, Melkorun amacn anlad anda, buyuk bir korku ve kendi hrs arasnda kalms; cunku Amann tehlikelerine ve korkutucu Efendilerin gucune meydan okumaya isteksizmis, sakland yerden kprdamams. Bunun uzerine Melkor soyle demis. Emrettiklerimi yap; her sey sona erdiinde hala aclk hissedersen o zaman sana arzuladn her seyi veririm. Evet, iki elimle. Her zaman olduu gibi bu yemini de hafifce etmis; ve yureinde kahkahalar atms. Boylece buyuk hrsz, daha kucuk olan yemleyerek kandrms. Melkorla birlikte yola cktklarnda Ungoliant uzerlerine karanlk bir pelerin ormus; icindeki nesnelerin artk gorulemedii, gozlerin icini delip gecemedii, bosluk gibi bir Iskszlk. Sonra yavasca alarn yarktan yara iplik iplik isledi: cknt halindeki kayalardan taslarn zirvelerine, sonsuza dek emekleyerek ve balanarak, sonunda dunyann o bolgesindeki en yuksek da olan ulu Taniquetirin guneyinde, uzaklardaki Hyarmentirin doruuna varana dek yukar doru trmanmslar. Valarn orada ald pek bir onlem yokmus, cunku Pelorinin bats alacakaranlk icindeki ssz topraklard ve douya doru dalar, unutulmus Avathar dsnda, sadece gecilmez denizin bulank sularna bakard. Ama simdi dan zirvesinde karanlk Ungoliant uzanyordu; ordu-92 u iplerden bir merdiven yapp asa sarktt; Melkor ona tutunarak trmand ve asaya Korunan Diyara bakarak Ungoliantn yannda durdu. Aklarnda Oromenin ormanlar uzanyordu, batya doru da Yavannann duzlukleri ve cayrlan, tanrlarn uzun budaylarnn altnda altn renginde panldyordu. Melkor kuzeye bakt, uzaklarda parldayan duzluu, Telperion ve Laurelinin sklarnn karsmnda sldayan Valmarn gumus kubbelerini gordu. Sonra Melkor kahkahalarla gulmus ve batdaki uzun yamaclardan asa kayarak inmis, yannda Ungoliant varms ve onun karanl ikisini de gizliyormus. O an bir bayram zamanyms, Melkorun da iyi bildii gibi. Her ne kadar butun gelgitler ve mevsimler Valarn emrinde olsa ve Vali-norda olumcul bir ks olmasa da, yine de o zamanlar Arda Krallnda yasarlarms ve oras Eann salonlar icinde, Erunun ilk notasndan son akoruna kadar sonsuza dek akp giden Zamann icinde yasayan kucuk bir ulkeymis. Ve o zaman bile {Ainulindale de anlatld gibi) Iluvatarn Cocuklar suretine burunmek Valara keyif veriyorsa, yiyip icmek Yavannann Erunun hukmu altnda urettii meyveleri yeryuzunden toplamak da oyle keyif veriyormus. Bu yuzden Yavanna, Valinorda yetisen her seyin ciceklenme ve olgunlasma zamanlarn belirlemis; ve Man.we, meyvelerin her ilk hasadnda Erunun yuceltilmesi icin, Valinorun

tum halknn sevinclerini muzik ve sarklar icinde Taniquetil uzerinde akttklar bir ziyafet verirmis. Simdi bunun zamanyins; ve Manwe, Eldarn Amana gelisinden beri yaplanlarn hepsinden daha gorkemli bir ziyafet olmasn buyurmus. Melkorun kacsnn yaknda cok zor islerin, uzuntulerin ortaya ckacan isaret ettii ve aslnda o yeniden yakalanmazsa Ardann basna daha ne kotulukler geleceini kimsenin bilemeyecei bu zamanda Manwe, Noldor arasnda doan kotuluu iyilestirmeyi tasarlams; ve hepsine prenslerinin arasna yaylms huznu bir tarafa brakmak, Dusmanlarnn yalanlarn tamamen unutmak icin Taniquetirin zirvesindeki konana gelmelerini emretmis. 93 Oraya Vanyar gelmis, Tirionlu Noldoor gelmis; Maiar da bir araya toplanms, Valar guzellikleri ve hasmetleri icinde bedenlesmisler; ve marur salonlarnda Manwe ile Vardann huzurunda sarklar soylemisler, Dagm batya Aaclara doru bakan yesil yamaclar uzerinde dans etmisler. O gun Valmarn sokaklar bos, Tirionun merdivenleri sessizmis; tum ulke huzur icinde uykuya dalms. Sadece dalarn otesindeki Teleri halk deniz kys boyunca sark soylemeye devam etmis; cunku onlar mevsimlere ya da zamana cok az dikkat eder, Arda Hukumdarlannn islerine ya da henuz onlar etkilemedii icin Vali-norun uzerine dusmus olan golgeye akllarn hic yormazlarms. Manwenin plann sadece tek bir sey bozmus. Feanor tek basnai gelmis, cunku Manwe ona gelmesini emretmis; ama ne Finwe gelmisi ne de Formenoslu Noidor halkndan biri. Cunku Finwe soyle demis: Olum Feanorun Tiriona girme yasa surdukce ben kendimi krallktan cekiyorum ve gidip insanlarmla gorusmeyeceim. Ve Feanor, toren giysileriyle gelmemis, hicbir tak takmams, ne gumus ne altnS ne de baska deerli bir tas; Silmarillerin goruntusunu de Valar ve El- dardan esirgemis, onlar Formenostaki demir kasalarnn icinde brak-| ms. Yine de Manwenin tahtnn huzurunda Fingolfin ile bulusup| sozde yeniden dost olmuslar; Fingolfin klcn knndan ckarlms olduunu onemsememis. Elini ona uzatp demis ki: Soz verdiimi simdi yapyorum. Seni serbest brakyor ve tatszlklar! unutuyorum. Feanor sessizlik icinde onun elini tutmus; Fingolfin devam etmis: Kan bayla uvey, yurek bayla oz kardes olacam. Sen yolu gostereceksin, ben de izleyeceim. Hicbir keder bizi ayrmasn. Seni duydum, demis Feanor. Oyle olsun. Ama ikisi de sozlerinin tasyaca anlam daha bilmiyorlard. Denir ki, Feanor ve Fingolfin, Manwenin huzurunda durur. Aaclar da sldarken sklar birbirine karsms, sessiz Valmar sehri gumus ve akn panklaryla dolmus. Tam o anda Melkor ve Ungoliant, gun-snn aydnlatt topran ustunden kara bir bulut golgesinin ruz-94 garla gecisi gibi, Valinorn duzlukleri uzerinden hzla gecmisler; ve yesil Ezellohar tepeceinin onune gelmisler. Ungoliantn Iskszlk Aaclarn diplerine kadar yukselmis; ve Melkor tepeciin uzerine scrayp kara mzrayla her bir Aaca yureinden saldrp onlar derinden yaralams, ozsular sanki kanlaryms gibi akarak topran uzerine dokulmus. Ungoliant, bunlar emmis, Aactan Aaca giderek kara gagasn kurutana dek onlarn yaralarna sokmus, icindeki Olum zehiri onlarn dokularna islemis, koklerini, dallarn ve yapraklann soldurmus; ve olmusler. Susuzluu hala gecmemis, Vardann Pnarlarna gidip onlar kurutana dek icmis; Ungoliant icerken kara dumanlar ckaryormus, oylesine devasa ve korkunc bir surete burunmus ki Melkor bile korkmus. ste boyle cokmus buyuk karanlk Valinorun uzerine. O gun yaplanlara dair cok sey, Elemmre adl bir Vanyann yazp Eldara sundu-p,u Aldudeniede anlatlr. Ama o anda olusan keder ve dehsetin tumunu anlatabilecek bir sark ya da oyku yoktur. Isk yenilmisti; ama onu izleyen Karanlk, sn kaybndan cok daha onemliydi. O saatte oyle

bir Karanlk olustu ki hicbir seyi eksik deildi, ozundeki bir sey dsnda: cunku gercekte Isktan ckan kotulukle yaratlmst, gozleri delip yuree ve akla girecek, guclu iradeleri bile boazlayacak gucteydi. Varda, Taniquetirden asaya bakyor ve ani keder kuleleri icinde yukselen Golgeyi izliyordu; Valmar karanlm denizinin derinliklerinde batmst. Kutsal Da, boulmus bir dunyadaki son ada gibi tek basna dikiliyordu. Butun sarklar sustu. Valinorda sessizlik hakimdi ve hicbir ses duyulmad, uzaktaki dalardaki gecitlerin icinden ruzgarn tasd martlarn souk clklarna benzeyen Teleri feryatlar lmnda. O srada Dogudan souk bir ruzgar esiyordu ve denizin ge-w\ golgeleri kynm duvarlar uzerine yuvarlanyordu. Ama Manwe yuce tahtndan uzaklara bakt, gozleri tek basna geceyi delip gecti, karanln otesinde icine girip etkileyemedikleri de-95. vasa ama uzakta, kuzeye doru buyuk bir hzla ilerleyen .bir Karanlk gorene dek; ve artk Melkorun gelip gittiini biliyordu. Sonra takip baslad; Oromenin ordularnn atlarnn altndaki toprak salland, Naharn nallarndan ckan kvlcmlar Valinora donen ilk sk oldu. Ama Ungoliantn Bulutu ile karslasnca Valar suvarileri kor olup korkuyla doldular, nerede olduklarn bilemeden daldlar, Valaromann sesi azalp tukendi. Tulkas geceleyin kara bir aa dusmus gibiydi; gucsuzce havay bos yere dovup durdu. Karanlk gecip gittiinde artk cok gecti: Melkor her nereye istediyse gitmisti ve intikam basarya ulasmst. 96 DOKUZUNCU BOLUM NOLDORUN KACISINA DAR Bir sure sonra buyuk bir kalabalk Hukum Cemberi etrafnda topland; Valar golge icinde oturuyordu, cunku karanlkt. Ama Vardann yldzlar ustlerinde parldyordu ve hava ackt. Manwenin ruzgarlar olum dumanlarn denizin golgelerine surup uzaklastrms, denizin karanln dalgalandrmst. Sonra Yavanna kalkp Yesil Te-pecikin, Ezellohar, onunde durdu ama o simdi karanlk ve cplakt; filerini Aaclarn uzerine koydu, ama artk karanlk ve oluyduler, dokunduu her dal krlp cansz bir sekilde ayaklarnn dibine dustu. Yas tutan pek cok ses yukseldi; yas tutanlar icin bu durum, Melkorun onlar icin doldurduu keder kabnn tortularn suzuyorlarms gibiydi. Ama oyle deildi. Yavanna, Valarn huzurunda konustu ve dedi ki: Aaclarn Is sondu, o simdi sadece Feanorun Silmarillerinde yasyor. O ne kadar ligorulu! Iluvatarn maiyetindeki en kudretlilerin bile bir kereye, R.dece bir kereye mahsus tamamlayabildikleri baz isler var. Aaclarn Isna varlk yerdim ve Eada bunu asla yeniden yapamayabilirim. Ama hala bu sn bir tutamyla kokleri curumeden once Aaclarda-ki yasam geri getirebilirim; ardndan yaramz iyilestirilmeli, Mel-korun kotuluu yok edilmeli. SonTra Manwe konustu ve dedi ki: Sen Finwe olu Feanor, Yavannann sozlerini duydun? Sorduu seyi verecek misin? Sonra uzun bir sessizlik oldu ama Feanor tek bir sozcuk konusmal. Sonra Tulkas bard: Konus, Hey Noldo, evet ya da hayr! Kim Yavannay inkar edebilir? Silmarillerin s onun baslangctaki calsmalarndan domad m? Ama Yapc Aule soyle dedi: Aceleci olmayn! Onun bildiinden 97 cok daha yuce bir sey sorduk. Brakn bir sure huzur icinde beklesin. Ama sonra Feanor konustu ve acyla haykrd: Daha kucukler ve hatta daha ulular icin yalnzca bir kere tamamlanabilecek bir gorevi var ve bu gorevde kalbi huzura erecek. O zaman mucevherlerimi ckaracagm ve bir daha asla onlar eskisi gibi yapamayacam; eer onlar krmam gerekirse, kalbimi de

kracam ve katledilmis olacam Amandaki tum Eldar icinde ilk. lki deil dedi Mandos, ama sozlerini anlamadlar; Feanor karanlkta derin dusunceler icindeyken yeniden bir sessizlik oldu. Kendini bir dusman cemberi icinde gibi hissetti, eer Valarn eline gecerse Silmarillerin guvende olmayacan soyleyen Melkorun sozlerini hatrlad. O da onlar gibi bir Vala deil mi, diye dusundu, onlarn kalplerini anlayamaz m? Evet, ancak bir hrsz, dier hrszlar ortaya ckaracaktr! Sonra yuksek sesle bard; Kendi irademle bunu yapmamaya karar verdim. Ama eer Valar beni zorlarsa, Melkorun gercekten onlarn soyundan olduunu anlayacam. Sonra Mandos dedi ki: Konustun. Ve Nienna kalkp Ezelloharn uzerine ckt, gri basln arkaya att, gozyaslar Ungoliantn pisliini ykad; dunyann acmaszl ve Bozulmus Arda icin yas tutarak sark soyledi. Ama Niennayas tutarken Formenostan Noldor habercileri geldi, kotuluun yeni haberlerini getiriyorlard. Kor Karanlkn kuzeyden nasl geldiini, ortasnda adsz bir gucun nasl ilerlediini ve icinden Karanhkn cktn anlattlar. Ama Melkor da oradayd, Feanorun evine gelmis, kapsnn onunde Noldor Kral .Finweyi katletmis ve Kutlu Diyarda ilk kan akmst; cunku sadece Finvie, Karanhkn dehsetinden kacmamst. Melkor, Formenos kalesini ykp, Noldorun orada biriktirilmis tum mucevherlerini almst; Silmariller de gitmisti. Sonra Feanor ayaa kalkt, Manwenin huzurunda elini kaldrarak Melkoru, Dunyann Kara Dusman, Morgoth diye anarak lanetledi; ve o, bundan sonra Eldar arasnda sadece bu isimle anld. Ve Manwenin 98 carlarn jda lanetledi, Taniquetire geldii saati de, ofkesinin ve acsnn clgnl icinde dusunmustu ki, Formenosta olsayd katledilse bile gucu daha faydal olabilirdi ve Melkorun da amaclad buydu. Sonra Feanor, Hukum Cemberinden ayrlp geceye karst; Cunku onun icin babas, Valinor Isndan ya da ellerinden doan essiz calsmalardan bile deerliydi; Elflerin veya nsanlarn oullarndan hangisi babalarna bundan daha cok deer vermistir? Oradakilerin bircoklar Feanorun acsna uzuldu, ama kayb sadece ona ait deildi; Karanlkn sonsuza dek Valinor Isnn son snlarn da yutaca korkusuyla Yavanna tepecikte alyordu. Valar, gercekte baslarna ne geldiini henuz tam olarak anlayamamst, Meikorun Ardann otesinden yardm aldn kavradlar. Silmariller gitmisti ve herkes Feanorun Yavannaya evet mi hayr m dediini merak ediyordu; basta, Formenostan haber gelmeden once evet mi demisti, yaplanlar duyduklar gibi olmasayd cevab oyle olabilirdi. Ama simdi Noldorun yazgs yaklasyordu. Bu arada Morgoth, Aramanm krac topraklarmda Valarn takibinden kacyordu. Avathar guneyde uzanrken, bu topraklar kuzeyde, Pelori Dalan ile Buyuk Deniz arasndayd; ama Araman, sahil ve dalar arasnda Buza yaklastkca daha da souyan corak duzluklerden olusan daha genis bir bolgeydi. Morgoth ve Ungoliant bu bolgeyi hzla gecip Oiomurenin puslan arasndan Helcaraxeye, Araman ve Orta Dunya arasnda gcrdayan buzlarla dolu boaza gelip karsya gectiler ve sonunda Ds Topraklarn kuzeyine donduler. Birlikte ilerlediler, cunku Morgoth yakasn Ungolianttan kurtaramyordu, bulutu hala ustlerindeydi ve tum gozleri onun uzerine dikilmisti; Drengist Halicinin kuzeyinde uzanan topraklara vardlar. Morgoth artk batdaki guclu kalesine Angbandn

ykntlarna doru yaklasyordu; Ungoliant dusuncesini anlad, orada ondan kacmak icin bir yol aradn kavrad ve onu durdurup sozunu yerine getirmesini istedi. Kara kalpli! dedi. Buyruklarn yerine getirdim. Hala acm. 99 Daha ne istiyorsun? dedi Morgoth. Gobein icin tun dunyay m arzuluyorsun? Sana bunu vermek icin yemin etmemistim. Ben onun Efendisiyim. O kadar deil dedi Ungoliant. Ama Formenosun buyuk hazinesi senin deil; hepsi benim olacak. Onu iki elinle vereceksin. Sonra Morgoth zorunlu olarak yanndaki taslar birer birer, kin guderek ona verdi; ve o hepsini yuttu, taslarn guzellikleri yeryuzunden yok oldu. Ungoliant daha da buyuyup karard ama hrs dinme-misti. Bir elinle verdin dedi; sadece solla. Sa elini de ac. Morgoth, kristal bir kutunun icinde kilitli olmalarna ramen Silmarilleri sa elinde skca tuttu, Silmariller onu yakmaya baslad, acyla elini skt; ama acmayacakt. Hayr! dedi. Sen gorevini yerine getirmedin. Sana verdiim gorev benim kudretimle tamamland. Sana daha fazla ihtiyacm yok. Bu seylere ne sahip oldun ne de gordun. Onlar sonsuza kadar benim olacak. Ama Ungoliant daha da buyumustu ve Melkor, kendisinden alnan guc yuzunden kuculdu; Melkorun karssnda yukseldi, bulutuyla onu orttu, bomak icin yapskan alarla sard. Morgoth dalarda yanklanan korkunc bir clk att. O yuzden bu andan sonra oras Lammoth diye adlandrld; cunku sesinin yanks oraya yerlesti ve sonra kim o topraklarda yuksek sesle barrsa onlar uyandrr, dalar ve deniz arasnda kalan krac topraklar ac icindeki seslerle dolard. Morgothun o anki cl kuzey dunyasnda duyulan en yuksek ve en korkunc clkt; dalar sallanp yer sarsld, kayalar parcalara ayrld. Unutulmus yerlerin derinliklerinde de bu clk duyuldu. Valar saldrs aceleyle yapld icin Angbandn en diplerdeki mahzenlere inilmemis ve orada Balroglar hala gizlenip Efendilerinin donusunu bekliyorlard; hzla yukarya frladlar ve bir ates frtnas halinde Hithlumdan gecerek Lammotha ulastlar. Alevli kamclaryla Ungoliantn an paramparca ettiler ve o korktu, uzerini kaplayan kara dumanlar puskurterek kact; oradan uzaklasarak Belerianda inip Ered Gorgofothun etekle-100 rinde karanlk bir vadiye yerlesti ve o andan itibaren orada dourduu dehset yuzunden oraya Korkunc Olum Vadisi, Nan Dungortheb dendi. Angbandn kazld gunlerden beri orumcek seklindeki dier irenc yaratklar oraya yerlesmisti; Ungoliant onlarla ciftlesti ve onlar yedi. Ungoliantn oradan ayrlp, dunyann unutulmus guneyine gidisinin ardndan dolleri orada kald ve cirkin alarn orduler. Ungoliantn yazgsn anlatan hicbir hikaye yok. Ancak bazlar uzun zaman once cok buyuk bir ktlkta sonunda kendini yiyip yok ettiini soyler. Boylece Yavannanm Silmariilerin yutulup, boslua yuvarlanacaklar hakkndaki korkusu gerceklesmedi; ama Morgothun elinde kaldlar. Morgoth, ozgurluune ulastnda, yeniden bulabildii tum hizmetkarlarn toplayp Angband ykntlarna geldi. Orada buyuk mahzenlerini ve zindanlarn yeniden kazd, kaplarnn uzerine Thangorodrimin uc katl zirvelerini yukseltti ve o gunden beri tepelerinden kapkara pis kokulu bir duman yukseldi. Saysz canavar, ifrit ve Ork ordular yetistirdi, orada dollenip buyuduler ve topran derinliklerincie coaldlar. Daha sonra anlatlaca gibi karanlk Beleriandn uzerine bir golge gibi coktu; Morgoth, Angbandda kendisi icin demirden buyuk bir tac yapp kendini Dunyann Kral diye adlandrd. Bunun simgesi olarak da tacna Silmarilleri yerlestirdi. Bu kutlu mucevherlere dokunduunda elleri yanp karard ve hep oyle kald; ne yann acsndan ne de acnn kzgnlndan asla kurtulamad. Arl olumcul bir yorgunlua sebep verse de tac basndan hic ckartmad. Yalnzca bir

kez kuzeydeki topraklarndan gizlice ayrlrken ckartt; aslnda kalesinin derinliklerinden nadiren ayrlr, ordulanq kuzeydeki tahtndan yonetirdi. Sadece bir kez, o da hukumdarl sona ererken eline silah ald. Simdi Utumno gunlerinden daha gururluydu, nefreti onu yavas yavas yuttu, hizmetkarlarna egemen olmak, onlar kotuluun sehvetiyle larekete gecirmek icin ruhunu tuketti. Yine de bir Vala olduu icin lehsete donusen heybetini uzun sure korudu ve yuzunun onunde en kudretlisi dsnda hepsi korkunun karanlk cukuruna dustu. 101 Morgothun Valinordan kacs orenildiinde kovalamann anlam yoktu ve Valar karanlkta Hukum Cemberinde uzun sure oturdu, Malar ve Vanyar yannda durup aladlar; ama Noldorun buyuk bolumu Tiriona donerek guzel senirlerinin karars icin yas tuttu. Golgelenmis denizden suruklenen pus Calaciryann los koyaklarndan yukselerek kulelerini kaplad, Mindonun slts kasvet icinde soluklast. Sonra anszn Feanor sehirde belirip herkesi Tunann ustundeki Kraln yuce meydannda toplanmaya card; uzerindeki surgun hukmu henuz kalkmams, boylece Valara kars gelmisti. Buyuk bir kalabalk ne soyleyeceini duymak icin hzla topland; tepe, tum merdivenler ve caddeler, tepeye trmananlarn ellerindeki saysz mesaleyle aydnland. Feanor, sozcuklerin efendisiydi, onlar kullandnda dili kalpler uzerine cok guclu olurdu; o gece Noldorun huzurunda daima hatrlanacak bir konusma yapt. Sozcukleri siddetli ve ykcyd, kzgnlk ve gurur doluydu; onu dinleyen Noldor .clgnca hareketlendi. Ofkesi ve gazab daha cok Morgotha yonelikti, soyledii hemen her sey Morgothun yalanlarndan turuyordu; babasnn katledilmesi ve Silmarillerin calnmas yuzunden kederden clgn gibiydi. Simdi Fin-we olduu icin Noldor krall uzerinde hak iddia ediyor, Valar hukumlerini kucumsuyordu. Neden, Ey Noldor halk, diye bard, neden bizi koruyamayan, hatta kendi topraklarn bile Dusmanna kars koruyamayan kskanc Valara hizmete devam edelim? O, dusmanlariolduu halde, akrabalar deil mi? ntikam, bu yuzden beni card, ama oyle olsa bile, bundan sonra babamn katili ve hazinemin hrsznn akrabalaryla ayn topraklar uzerinde yasamayacam. Bu cesur halk arasndaki tek cesur ben deilim. Hepiniz Kralnz kaybetmediniz mi? Kaybedecek daha neyiniz var ki dalar ve deniz arasndaki bu dar topraa tklyorsunuz? Bir zamanlar burada Valarn Orta Dunyadan esirgedii sk vard ama simdi karanlk her yere yayld. Pusun tacizine urayan ve 102 nankor denize bosuna gozyas doken golgelenmis bir halk olarak sonsuza dek burada kprdamadan yas m tutacaz? Yoksa yurdumuza m doneceiz? Ozgur halkn yuruduu Cuivienende, bulutsuz yldzlarn altnda tatl sular akyor, genis topraklar etrafa uzanyor. Hepsi orada, delilik ederek terk ettiimiz her sey orada hala bizi bekliyor. Gelin donelim! Brakn bu sehri korkaklar korusun! Uzun sure konusup kendisini izlemeleri icin, cok gec olmadan yi-i,itlikleriyle ozgurluklerini ve Doudaki topraklarda krallklar ele gecirebileceklerini soyleyerek Noldoru yureklendirdi; Valarn onlar aldatp esirlestirdii, boylece Orta Dunyay nsanlarn yonetecei hakkndaki Melkorun yalanlarn yineledi. Eldarn cou Sonragelenleri ilk kez duyuyordu. Guzellik en sonunda olacak diye bard, uzun ve zor bir yol olsa da! Esarete veda edin! Ama huzura da veda edin! Zayfla veda edin! Hazinelerinize veda edin! Daha cok sey yapacaz. Yolculuk hafif: ama klclarnz yannzda getirin! Oromenin gittiinden daha ilerilere gideceiz, Tulkastan daha fazla

dayanacaz: kovalamamzdan asla vazgecmeyeceiz. Morgothun pesinden Dunyann sonuna kadar gideceiz! Onunla savasacaz, olumsuz bir nefret duyacaz. Fetihlerimizi gerceklestirdiimizde ve Silmarilleri geri aldmzda, biz, sadece biz, lekesiz Isn krallar, mutluluun efendileri ve Ardann guzellii olacaz. Baska hicbir rk bizi kovamayacak! Sonra Feanor korkunc bir yemin etti. Yedi olu da yannda diz cokup hep birlikte ayn and icti ve mesalelerin s cektikleri klclarda kan gibi kpkrmz parldad. Yeminlerini bozmayacaklarna Iluvatar adna and ictiler, eer bozarlarsa uzerlerine Ebedi Karanlkn cokeceini Soylediler; onlar isimlendiren Manwenin, Vardann ve raniquetirin kutsanms dann tanklnda, takiplerini intikam duygusu ve nefretle Dunyann sonuna dek surdureceklerine, Vala, frit, Elf, henuz domasa bile nsan, kucuk veya buyuk, iyi ya da kotu baska bir yaratk, her ne olursa, sahip olduklar Silmarilleri ellerinden alp koruyacaklarna dair yemin ettiler. 103 Noldor prensleri Maedhros, Maglor, Celegorm, Curufin, Caranthir, Amrod ve Amras konustu; cou bu dehsetli sozleri isitmekten urkmustu. yi ve kotu, yeminin asla bozulmayaca uzerine and ictiler ki yemin ona sadk kalan veya bozan dunyann sonuna dek izleyecekti. Fingolfin ve olu Turgon, Feanora kars konustular, keskin sozcukler uyand ve ofke klclarn srtna dek yaklast. Ama Finarfin adeti olduu gibi yumusak konustu, Noldoru sakinlestirmeye, bekleyip yaplacak ve yaplamayacak isleri dusunup tasnmaya ikna etmeye calst; oullarndan sadece, Orodreth ayn sekilde konustu. Finrod, arkadas Turgonun yanndayd; ama Galadriel, Noldor soylular arasndaki tek kadn, o gun cekisen prenslerin arasnda uzun boyuyla, cesurca dikiliyor, gitmek icin can atyordu. Yemin etmedi ama, Feanorun Orta Dunyayla ilgili sozleri onun kalbindekilerle aynyd, genis korunmasz topraklar gormek, kendi iradesiyle yonetebilecei bir krallk yaratmak istiyordu. Galadriel ile ayn dusuncede olan Fingolfnin olu Fingon da, aslnda onu cok az sevse de Feanorun sozlerinden etkilenmisti; Finarfnin oullar Angrod ve Aegnor her zaman olduu gibi Fingonun yannda yer aldlar. Ama sessizliklerini koruyup babalarna kars konusmadlar. Uzun bir tartsmann ardndan Feanor baskn ckt ve Noldorun buyuk bolumu, deisik seylere ve garip ulkelere duyduu arzunun atesiyle tutusarak bir araya topland. Boylece Finarfin dikkatli olma ve bekleme uzerine konusurken, cou Hayr, haydi gidelim! diye bard. Feanor ve oullar yolculuk icin hazrlklara basladlar. Boylesine karanlk bir yola ckmay goze alanlar biraz tedbirli olmaldr. Her sey cok hzl olmustu; cunku Feanor onlar suruklemisti ve simdi souyan kalplerinde onun korkuyu yenen sozleri etkisini yitiriyor, baska dusunceler baskn ckmaya baslyordu; ve Feanor, tum gururlu sozlerine karsn Valarn kudretini unutmamst. Ama Val-mardan hicbir car gelmedi, Manwe suskundu. Feanorun amacn henuz yasaklayp engellemeyecekti; cunku Valar, Eldarn onlar kotulukle suclamasndan incinmisti ya da onlar iradelerine kars zaptet-104 meyeceklerdi. Sirndi izliyor ve bekliyorlard, cunku Noldor halknn Feanorun arzusuna uyacana hala inanmyorlard. Ve gercekten de Feanor yola ckmak icin Noldoru duzenlemeye basladnda anlasmazlk ckt. Toplananlar gitmeye ikna etmesine ramen Feanorun Kral olmas konusunda ortak bir karar yoktu. Fin-golfn ve oullan daha cok seviliyordu; onlarn ev halk ve Cirion sakinlerinin buyuk bir bolumu eer Feanor onlarla giderse onu tanmay reddetti; boylece sonunda bu acl yola ckarken Noldor halk ikiye bolundu. Feanor ve onu izleyenler oncu olacak, ama daha buyuk bir topluluk arkadan Fingolfinin yonetiminde gelecekti; ve o bilgeliine ramen onlarla gidiyordu, cunku olu Fingon cok srar etmisti, cunku ne

gitmeye can atan halkndan ayrlmak ne de onlar Feanorun ihtiyatsz dusuncelerine terk etmek istiyordu. Ne de Manwenin tahtnn huzurunda ettii yemini unutmustu. Finarfin de Fingolfn ile ayn nedenler yuzunden gidiyordu; ama bu gidise cok daha gonulsuzdu. Valinordaki Noldor artk coalp koca bir ulus olmuslard ama onda biri yola ckmay reddetmisti: bazlar Valara duyduu sevgi (en azndan Auleye), bazlar da Tiriona ve orada urettiklerine duyduklar sevgi yuzunden kalacakt; ama asla yolun getirdii tehlikeden korktuklar icin deil. Borular calnp Feanor, Tirion kaplarndan ckarken sonunda Man-wenin habercisi geldi ve dedi ki: Feanorun clgnlklarna kars tek sozum var. leri gitmeyin! Zaman kotuluun zamandr ve yolunuz sizi onceden goremediiniz kederlere yoneltecek. Bu macerada Valarn size yardm olmayacak; ama size engel de olunmayacak; sunu bilmelisiniz: buraya ozgurce geldiniz ve ozgurce ayrlacaksnz. Ama sen Finwe olu leanor, senin yeminin hunerle carptld. Sen cektiin acnn icindeyken Melkorun yalanlarn anlayamadn. O bir Valadr, sen deilsin. Aceleyle bosuna yemin ettin, cunku hicbir Valay, Ea icinde bile yene-nezsin, seni adlandran Eru, seni marifetinden daha fazla kutsamad. Feanor guldu, haberciye deil Noldora bakarak konustu ve dedi ki: Yani! Bu cesur insanlar Krallarnn varisini, oullaryla birlikte surgu105 ne gonderip tutsaklklarna m donecekler? Eer benimle gelecek varsa, onlara soyluyorum: cinizde kederin ongorusu var m? Ama onu Amanda gorduk. Biz Amanda mutluluktan acya ulastk. Simdi baska bir sey deneyeceiz: kederden neseye, en azndan ozgurlue ulasacaz. Sonra haberciye donup haykrd: Sulimo Manweye, Ardann Yuce Kralna sunu soyle: Eer Feanor, Morgothu yenemezse veya en azndan ona saldrmay ertelerse, keder icinde tembelce oturamaz. Belki benim icime senin bildiinden daha buyuk bir ates yerlestiren Erudur. Valar Dusmanna vereceim acy duymay Hukum Cemberindeki kudretliler bile merakla bekler. Evet, sonucta,onlar beni izleyecek. Elveda! O an Feanorun sesi oyle buyudu, oyle guclendi ki Valar habercisi yant tamamlandnda onunde eilip oradan ayrld; ve Noldor etkilendi. Boylece yuruyuslerine devam ettiler; onlerinde Feanor Hanedan olarak Elende kylar boyunca hzla ilerlendi: bir kez bile yesil Tunann uzerindeki Tiriona donup bakmadlar. Onlar Fingolfnin topluluu daha yavas ve isteksiz olarak, izliyordu. Fingonun grubu ondeydi; Finarfin,Finrod ve Noldorun asillerinin, bilgelerinin cou en geriden geliyordu; sk sk arkalarna donup guzel sehirlerinp bak-yorlard, Mindon Eldalievann slts karanln icinde kaybolana dek. Geride brakp gittikleri eski mutluluk anktm dier Surgun-lerden daha fazla yanlarnda goturuyordu, bazlar orada yaptklar seyleri bile yanlarna almslard: bir avuntu, yol icin bir yuk. Feanor, simdi Noldoru kuzeye doru yoneltti, cunku ilk hedefi Morgothu izlemekti. lerledikce Taniquetirin altndaki Tuna, Ardann yuzeyine daha da yaklasyordu ve orada Buyuk Deniz olculemeyecek kadar engindi, oysa kuzeye doru, Aramanm krac topraklarnn Orta Dunyann kylaryla birlikte uzand yerlerde ayran denizler daralyordu. Ama Feanorun dusunceleri sakinlestikce gec olsa da anlyordu ki, yanndaki buyuk topluluklar ne kuzeye doru giden uzun fersahlar gecebilecek ne de sonunda gemilerin yardm olmadan denizleri 106 asabilecekti; buyuk bir filo kurmak da uzun ve

zahmetli bir isti, Nol-lor arasnda bu zanaatta yetenekli kimse de yoktu. Bu durumu Nollorun daima dostu olmus Teleriyi onlara katlmaya ikna ederek cozmeyi dusundu; onlarn isyanyla Valinorun mutluluu biraz daha solacak, JVTorgotha kars savasnda daha da guclenecekti. Boylece Alqualon-(leye doru hzland ve Teleri halkyla Tirionda yapt gibi konustu. Ama Teleri halk soyleyecek hicbir seyleri olmadan kprdamadan krdu. Akrabalarnn ve eski dostlarnn gidislerine gercekten cok uzuluyorlard ama onlara yardrn etmektense, caydrmay tercih ettiler; Valarn arzusunun dsnda ne odunc verecek gemileri vard ne de nsaasna yardm edeceklerdi. Eldamar kylarndan baska yurt, Alqualonde prensi Olweden baska efendi istemiyorlard. Ve o, ne Morgothu,dinlemis ne de onu topraklarnda arlamst, hala Ulmoya guveniyordu, Valar arasndaki dier ulularn Morgothun aclarn liizelteceine de; ve gece yeni bir safaa donuserek geciyordu. O zaman Feanor ofkelendi, cunku hala gecikmekten korkuyordu; ve ()lweye atesli bir sekilde konustu. htiyacmz olduu anda dostluumuzu tanmadn. Oysa, yureksiz aylaklar olarak, neredeyse bombos eninde sonunda bu kylara geldiinizde bizden aldnz yardm icin mutluydunuz. Hala bu kylardaki kulubelerinizde yasyorsunuz. Limannz oyan, duvarlarnz uzerinde yorulanlar Noldor deildi. Ve Olwe yantlad: Dostluu inkar etmedik. Ama dostunun clgnln engellemek dostluun bir parcas olabilir. Noldor bize kucak acp bize yardm ettiinde sen soyle demistin: evleri yan yana duran kardesler olarak sonsuza dek Aman topraklarnda yerleseceiz. Ama ak gemilerimizi siz vermediniz. Bu zanaat Noldordan orenmedik, Denizlerin Efendisinden orendik; ak keresteleri kendi ellerimizle isledik, ak yelkenlerimizi karlarmz, kzlarmz dokudu. Bu yuzden onlar herhangi bir ittifak veya dostluk icin ne veririz ne de satarz. Finwe olu Feanor, sana soyleyeceim, onlar bizim icin Noldor mucevherleri gibidir; yureklerimizin urunu, yeniden yapamayacamz. 107 Bunun uzerine Feanor onun yanndan ayrld ve maiyetindekiler toplanana dek Alqualondenin duvarlarnn otesinde karanlkta dusunerek oturdu. Kuular Limanna gidip orada demirlemis gemileri zor kullanarak alp adamlaryla uzaklasmak icin gucunun yeterli olduuna hukmetti. Ama Teleri halk onlara direndi ve pek cok Noldoru denize doktu. Sonra klclar cekilip gemilerin uzerinde, rhtm lambalarnn snda, iskelelerde, hatta kapnn buyuk kemerinin uzerinde cok sert. bir savas yapld. Feanorun halk uc kez geri puskurtuldu ve her iki tarafn bircok kayb oldu. Ama Fingolfinin topluluun onundeki Bingon, Noldorun oncu kolunun imdadna yetisti, akrabalarnn yenilmekte olduunu gorup, carpsmann nedenini tam anlamadan savasa katldlar; bazlar Valarn emrine uyarak Noldbr ilerleyisini durdurmak icin Telerinin pusuya yatp beklediini dusunmustu. Boylece sonunda Teleri yenildi. Alqualondede yasayan denizcilerinin buyuk bir ksm gunahkarca katledildi. Cunku Noldor vahsilesip umutsuzlasmst ve Telerinin gucu azald, cou hafif yaylarla silahlanmst. Boylece Noldor onlar ak gemilerinden uzaklastrp kureklere ellerinden geldiince adam yerlestirerek sahil boyunca kuzeye doru kurek cekmeye basladlar. Olwe, Osseyi card ama o gelmedi, cunku Valar, Noldorun kacsnn guc kullanlarak engellenmesini istemiyordu. Ama Ulnen, Teleri denizcileri icin gozyas doktu ve deniz ofkeyle katillere kars yukseldi, gemilerin cou enkaza dondu, icindekiler bouldular. Alqualondedeki Akrabakym hakknda daha fazla sey Maglorun kaybolmadan once yazd Noldorun Cokusu, Noldolante diye adlandrlan atta anlatlr. Her naslsa Noldorun buyuk bir ksm kacmst ve frtna dinince bazlar gemiyle, bazlar

karadan gelerek bir araya topland; ama yol uzundu ve ilerledikce daha kotulesiyordu. Uzunluu olculemeyen bir gece boyunca uzun sure ilerledikten sonra Aramann dalk, souk, ssz ve krac topraklarnn uzerinden Korunan Diyarn kuzey snrlarna ulastlar. Anszn yuksek bir kayann uzerinde duran ve asaya, sahile 108 bakan karanlk bir sekil gorduler. Bazlar onun Mandosun kendisi olduunu soyler, Manwenin daha dusuk seviyeli habercisi deil. Sonra onlarn durup dinlemelerini emireden vakur ve korkunc bir ses duydular. Hepsi durup sessizce bekledi ve basndan sonuna kadar tum Noldor ordular, bu sesin soyledii Kuzeyin Kehaneti ve Noldorun Kadersizlii diye adlandrlan laneti ve kehaneti duydu. Onun cou Noldorun aslnda baslarna gelmeden anlayamayacaklar kederi, kara sozcuklerle (inceden haber veriyordu; ne alkonulacak ne de yazglarna ulasacakve Valarn aff icin urasacaklard, soylenen lanet buydu. Saysz gozyas dokeceksiniz. Valar, Valinoru size kars kapatacak ve sizi dsarda brakacak, boylece atnzn yanks bile dalar asamayacak. Valarn gazab Batdan Dounun en ucuna dek Feanor hanedan uzerinde yaylacak, onlar izleyenlerin de uzerlerine yaylacak. Yeminleri onlar surukleyecek, onlara ihanet edecek, izlemeye ant ictikleri hazineler asla ele gecirilemeyecek. yi baslayan her sey kotu bitecek; Akrabann akrabaya ihanetiyle, ihanete urama korkusu doacak. Onlar sonsuza dek Mahrum Edilenler olacak. Siz haksz bir sekilde akrabalarnzn kann doktunuz. Aman topraklarn lekelediniz. Kana kars kan vereceksiniz ve Amann otesinde Olumun golgesinde yasayacaksnz. Bunun icin Eru sizin Eada olmemenize karar verdi; ve hicbir hastalk sizi ele geciremeyecek ama katledilebilirsiniz ve katledileceksiniz: silahla, iskenceyle ve kederle; sonra yurtsuz ruhlarnz Mandosa gelecek. Orada bedenlerinizi ozleyerek bekleyeceksiniz ve katlettikleriniz gelip sizin icin yalvarrlarsa biraz merhamet bulabileceksiniz. Orta Dunyada kalp Mandosa donmeyenler, buyuk bir yuk tasyormuscasna bitkinlesecekler, gittikce solacaklar ve arkalarndan gelecek daha genc rkn onunde pismanlk golgeleri olacaklar. Valar konustu. Cou korkuyla sindi; ama Feanorun yurei sertlesmisti ve dedi ki; Biz yemin ettik, bu hafif bir yemin deildi. Pek cok kotulukle ve daha az olmayan ihanetle tehdit edildik; ama bir sey soylenmedi: biz korkak109 lardan veya korkaklarn korkusundan gelen korkakla katlanacaz. Bu yuzden diyorum ki devam edeceiz ve, bu yazgya sunu ekleyeceim: yapacaklarmz, Ardann son gunlerine dek sarklarda anlatlacak. Ama o anda Finarfn ilerlemekten vazgecerek, kedere boulmus ve Feanor Hanedanna kars acyla dolmus olarak geri dondu, cunku Alqualondeli 01we ile akrabayd; halknn cou da uzuntu icinde, onun admlarn izleyerek, gece boyunca parlayan Tunann uzerindeki Mindonun uzak sn bir kez daha gorene dek onunla birlikte yurudu ve sonunda Valinora vardlar. Orada Valar onlar baslad ve Finarfin, Kutlu Diyarda kalan Noldoru yonetmek icin gorevlendirildi. Ama oullar onunla birlikte deildi; cunku Fingolfinin oullarn terk etmek istememislerdi; akrabalk balarnn Feanorun iradesini

zorlaysn hissederek ve Valarn yazgsyla yuzlesmenin korkusunu hissederek, cunku Akrabakymnda sucsuz deillerdi; Fingolfinin halknn tamam ilerledi. Bunun yannda Fingon ve Turgonun yurekleri cesur ve coskuluydu, ellerine aldklar bir isi ac bir sona erdirmeden, durmaya gonullu deillerdi, eer acysa kesinlikle yaplmalyd. Boylece ana ordu konumunu korudu ve kehanet edilen kotuluk ise koyuldu. Sonunda Noldor, Ardann kuzey uclarna ulastlar; ve denizde yuzen ilk buz parcasn gorerek Helcaraxeye yaklastklarn anladlar. Kuzeyde douya doru yay yaparak kvrlan Am.r. ve batya doru uzanan Endorun (ki Orta Dunyadr) dou kylar arasnda, Kusatan Denizin souk sularnn ve Belegaerin dalgalarnn birlikte akt dar bir boaz vardr, orada olumcul souun engin sisi ve pusu vardr, denizin akntlar carpsan buz tepeleriyie, derinlere batms buzlarn gcrdamalanyla doludur. ste Helcaraxe boyle bir yerdi, Valar ve Ungoliant dsnda kimse buraya ayak basmaya cesaret edememisti. Feanor bu yuzden duraksad ve Noldor artk hangi yoldan gideceklerini tartsmaya baslad. Siddetli souktan ve hicbir yldz sltsnn szamad yaps yaps pustan ac cekmeye basladlar, cou yola cktna pismand, homurdanmaya baslamslard, ozellikle Fingol-110 fini izleyenler Feanoru lanetlemekte, onu Eldarn tum kederinin sorumlusu olarak isimlendirmekteydi. Feanor soylenen her seyi bilerek oullarnn fikrini ald; Aramandan kacp Endora ulasmak icin yalnzca , iki yol olduunu goruyorlard: boazlardan veya gemilerle. Ama Helcaraxenin gecilmez olduunu dusunuyorlard, ote yandan cok az gemileri vard. Uzun yolculuklar boyunca counu kaybetmislerdi ve arda kalanlar kalabalk halklarn hep birlikte gecirmek icin yeterli deildi; ama dierleri onden bat kysna gecerken kalanlar beklemek istemiyordu: Noldor arasnda simdiden ihanet korkusu domustu. Bu yuzden Feanor ve oullarnn kalbine tum gemileri gasp edip anszn kacma dusuncesi dodu; Liman savasndan beri filolarn hakimiyetini ellerinde tutuyorlard, gemiler sadece orada savasanlarla donatlmst ve onlar Feanora balyd. Cars uzerine geldiler, kuzeybatdan bir ruzgar esmeye baslad, Feanor doru olduunu dusunduu kisilerle gizlice uzaklasp denize acld ve Fingolfni Aramanda brakt. Deniz burada darald icin dumeni douya, biraz da guneye dondurup hic kayp vermeden gecti ve Noldor bir kez daha Orta Dunyann kylarna ayak bast; Feanorun ckt yer, Dor-lo-mine doru giren bir halicin azyd, oraya Drengist denildi. Karaya ayak bastklarnda, Morgothun yalanlar araya girmeden once Fingonun arkadas olan en buyuk olu Maedhros, Feanora ko-I nustu ve dedi ki: Flangi gemileri ve kurekcileri donmek icin ayrdn? Once kimleri tasyacaklar? Cesur Fingonu mu? Feanor delirmis biri gibi guldu ve bard:.Hicbirini, hicbirini! Ardmda braktklarm kayp saymyorum; yolda gereksiz yuk olduklar kantland. Onlar adm lanetledi, hala lanetliyorlar ve brak Valarn kafeslerine inleyerek donsunler! Gemileri yakn! Sadece Maedhros karsmadan kenarda durdu, ama Feanor ak Teleri gemilerini atese verdi. Bu yuzden, Drengist Halicinin aznda, denize aclms en guzel gemilerin parldayarak korkunc bir sekilde yand bu yere Losgar ad verildi. Fingolfin ve halk uzaktan, bulutlarn altndaki 111 krmz s gorduler; ihanete uradklarn anladlar. Bu, Akrabakymnn ve Noldor Kadersizliinin ilk meyveleriydi. Fingolfn, Feanorun kendisini Aramanda yok olmaya ya da utanc icinde Valinora donmeye terk ettiini gorerek acyla doldu; ama simdi Orta Dunyaya gecmeyi ve Feanorla karslasmay eskisinden daha fazla arzuluyordu. O ve halk uzun sure sefalet icinde dolast, ama cesaretleri ve sabrlar guclendi; cunku onlar kudretli bir halkt, Iluvatar Erunun olumsuz ilk cocuklar. Kutlu Diyardan yeni gelmislerdi ve henuz Dunyann yorgunluuyla tukenmemislerdi. Kalplerindeki ates tazeydi, Fingolfin ve

oullar, Finrod ve Galadriel tarafndan yonetilerek, en ac verici Kuzeye gecmeye cesaret ettiler; Helcaraxenin dehsetine ve zalim buz dalarna dayanmann baska bir yolu yoktu. Ancak cok az Noldor uras, yiitlik ve kederde bu umutsuz gecisi asacakt. Orada Turgonun kars Elenwe kayboldu, bircou da oldu; sonunda Fingolfn azalan topluluuyla birlikte Ds Topraklarca ayak bast. Feanor ve oullarna cok az sevgi duyarak peslerinden yuruduler, Orta Dunyada Ayn ilk yukselisinde borularn uflediler. 112 ONUNCU BOLUM SNDARA DAR Denir ki, Orta Dunyada Elwe ve Meliann gucleri coalms, Crdann denizcilerinden Gelion Nehrinin otesindeki Mavi Dalarn gezgin avclarna kadar tum Beleriandl Elfler, Elweyi efendileri olarak kabul etmisler; halknn dilinde ona Kral Gri Pelerin, Elu Thingol denmis. Halkna ise yldzlarla aydnlanan Beleriandn Gri Elfleri, Sindar; Moriquendi arasnda saylsalar da Thingolun hukumdarl, Meliann oretisi altnda Orta Dunyann tum Elflerinin en bilgeleri ve beceriklileri oldular. Melkorun Zincirlenisinin ilk cann sonunda, tum dunyada bars varken, Valinorun gorkemi doruk donemini yasarken, Thin,;ol ve Meliann tek cocuu Luthien dunyaya geldi. Orta Dunyann buyuk bolumu Yavannann Uykusundayd ama Meliann kudreti sayesinde Beleriandta yasam ve mutluluk vard, parlak yldzlar gumus alevler gibi parlard; ve Neldoreth ormannda Luthien dodu, ak cicekler, niphredil onu karslamak icin topraktan ckan yldzlar gibi act. Cuceler, Melkorun esaretinin ikinci canda Mavi Dalarn, Ered Luin, uzerinden gecerek Belerianda girmisler. Kendilerine Khazad diyorlarms ama Gri Elfler onlara Bodur Braklan Halk, Naugrim ve asn Efendileri, Gonnhirrim adn vermis. Naugrimin kadim yurtlar dounun uzaklarndayms, Ered Luinin dou tarafnda, kendi tarzlarnda koca salonlar ve konaklar oymuslar; ve bu sehirleri kendi dillerinde Gabilgathol ve Tumunzahar diye isimlendirmisler. Dolmed Dann zirvelerinin kuzeyinde. Elflerin kendi dillerinde Belegost, yani Kocakasaba diye yorumladklar Gabilgathol varms; ve sol tarafnda Tumunzahar, Elflerin Nogrod dedikleri, Oyukkerit varms. Cucelerin tum konaklarnn en buyuu Khazzad-dum, Cucegazuv, Elf dilin113 de Hadhodrondmus, daha sonralar, karanlnn gunlerinde ona Morla ad verilmis; Eriadorun uzun fersahlarnn otesinde, uzaklarda. Puslu Dalardayms; ve Eldar icin Mavi Dalarn Cucelerinin sozlerinden kaynaklanan bir isim, bir soylenti gibiymis. Naugrim, Belerianda Nogrod ve Belegosttan gelmisler; ve Elfler buyuk sasknlk yasams, cunku kendilerinin Orta Dunyann sozcuklerle konusan ve elleriyle calsan tek canllar olduklarna, geri kalan her seyin kuslar ve hayvanlar olduklarna inanyorlarras. Kulaklarna skc ve sevimsiz gelen Naugrim dilinden tek kelime anlamyorlarms; cok az Eldar bu dil uzerinde hakimiyet kurabilmis. Ama Cuceler orenmekte hzlymslar; hatta yabanc bir rktan olanlara kendi dillerini oretmektense Elf dilini orenmeye daha cok istekliymisler. Eldar arasnda Nan Elmothlu Eol ve olu Maeglin dsnda, Nogrod ve Belegosta giden olmams; ama Cuceler Belerianda doru akmslar, Dolmed Dann yamaclarnn altndan gecip Ascar nehrinin aksn izleyerek, daha sonra bir savasn olaca Taslar Slnda, Sarn Athrad, Gelion Nehrini gecen bir yol yaratmslar. Naugrim ve Eldar arasndaki iliski, birinin dierinden pek cok ckar olmasna ramen

daima souk kalacaktr; o zamanlar aralarna uzanan kederler henuz yokmus ve Kral Thingol onlar hos karslams. Sonraki gunlerdeyse, Auleye duyduklar sevgi ve sayg yuzunden Cuceler, dostluklarn tum Elf ve nsanlar arasnda en rahat sekilde Noldora sunmuslar; Noldorun deerli! taslarn dier tum zenginliklerin uzerinde takdir etmisler. Ardann karanlk gunlerinden itibaren Cuceler cok buyuk eserler ortaya koymaya baslamslard, daha Babalarnn ilk gunlerinden beri metale ve tasa kars buyuk becerileri varms; ama o kadim zamanlarda gumus ve altndan cok, demir ve bakrla calsmay seviyorlarms. Meliann bir Maiar olduu icin ongorusu cok gucluymus; ve Melkorun esaretinin ikinci ca gectikten sonra Thingole, Arda Huzurunun sonsuza dek surmeyeceini outlemis. Bu yuzden Thingol, Or Dunyada kotuluk yeniden uyanrsa, kendisine krallara yarasr bir seki, 114 de, guclu olmas gereken bir mekan yapmak icin dusunmeye baslams; ve Belegost Cucelerinin yardmna ve outlerine basvurmus. Onlar da bu isi severek yapmslar, cunku o gunlerde yorgun deillermis ve yeni isler yapmay arzuluyorlarms; ve Cuceler, keyifle ya da eziyetle yapsalar da, urettikleri her seyin karslnda daima bir ucret talep ettikleri halde, bu kez kendilerini odesmis sayp, bir sey istememisler. Cunku Melian, orenmeye hevesli olduklar pek cok seyi oretmis, Thingol de onlar bircok guzel inciyle odullendirmis. Onlar Thingole Crdan vermisti; cunku Balar Adas civarndaki s sularda onlardan cok sayda elde etmislerdi; ama Naugrim daha once onlara benzer seyleri hic gormemisti ve onlar cok sevdiler. clerinden biri varms ki guvercin yumurtas kadar buyukmus ve parlts deniz kopuklerinin uzerindeki yldz s gibiymis; adna Nimphelos denmis, Belegost Cucelerinin efendisi, una bir da dolusu servetten daha cok deer biciyormus, Naugrim, bu yuzden Thingol icin uzun sure ve memnuniyetle emek vermisler; kendi tarzlarnda, dunyann derinliklerine oyulmus konaklar yapmslar. Esgalduinin asalara akp, Neldorethi Regiondan ayrd yerde, ormann ortasnda kayalk bir tepe yukseliyor ve nehir onun ereklerinden akyormus. Thingolun salonlarnn kapl r n oraya yapmslar, kaplarn tek girisi olarak nehrin uzerine tas III kopru insa etmisler. Kaplarn ardnda, kayaya oyulmus genis sal miara, derinlerdeki odalara oyle cok, oyle genis dehlizler iniyormus I I oras Bin Maara, Menegroth, diye isimlendirilmis. Ama verilen emekte Elflerin de pay varms, Elfler ve Cuceler birlikte, kendi becerileri dahilinde, orada Meliann gorusunu, Denizin otesindeki Valinorun harikalarnn ve guzelliklerinin goruntulerini islemisler. Menegrothun sutunlar Oromenin kaynlarna govde, dal ve yaprakta benzer yaratlms, altn fenerlerle aydnlatlms. Bulbuller orada sanki Lorien bahcelerindelermis gibi sarklar soylemisler; gumus cesmeler, mermer havuzlar ve renkli taslardan dosemeler varms. Duvarlarn ustunde, sutunlarn tepesinde bircok cicekle bezenmis 115 dallarn arasna serpilmis hayvanlar ve kuslar oyulmus. Yllar gectikce Melian ve kzlar salonlar, Valarn yaptklarnn, baslangctan itibaren Ardada olanlarn ve olacak seylerin izlerinin okunabilecei dokumalarla doldurmuslar. Denizin dousunda simdiye dek var olmus kral konaklarnn en guzeliymis. Menegrothun yapm tamamlandnda, Thingol ve Meliann diyarnda huzur varken, Cuceler hic durmadan surekli olarak dalarn uzerinden buyuk kalabalklar halinde gelmisler; ama Falasa cok ender gitmisler; cunku denizin sesinden nefret ediyor, ona bakmaya korkuyorlar-ms. Ds dunyadan Belerianda hicbir soylenti veya haber

gelmemis. Ama Melkorun esaretinin ucuncu ca yaklastkca Cuceler uzulmeye baslamslar; Kral Thingole, Valarn Kuzeyin kotuluklerinin kokunu tam kazmadn, simdi onlardan arda kalanlarn uzun yllar boyunca karanlkta coalmalaryla birlikte yeniden ortaya cktklarn ve her yerde kukrediklerini anlatmslar. Korkunc hayvanlar var, demisler, dalarn dousundaki topraklarda ve sizin oralara yerlesmis kadim akrabalarnz duzluklerden tepelere kacyor. Cok gecmeden kotu yaratklar, dalardaki gecitlerden ya da guneyden, karanlk ormanlarn icinden gecerek Belerianda gelmisler. Kurtlar varms ya da kurt suretine burunen yaratklar, golgenin baska korkunc yaratklar; ve aralarnda zaman icinde Beleriandn ykmnda rol oynayacak Orklar da varms: ama saylar azms ve ihtiyatl davranp yollar koklayarak efendilerinin donusunu bekliyorlarms. Nereden geldiklerini ya da ne olduklarn o zamanlar Elfler bilmiyormus, denildiine gore bu konuda yapabildikleri en iyi tahmin, onlarn belki d i ,abanda kotulesip vahsilesen Avari olduklar dusuncesiymis. Bu yuzden Thingol daha once halknn ihtiyac duymad silahlar dusunmeye baslams ve ilk basta bunlar ona Naugrim uretmis, cunku boyle islerde cok becerikliymisler; her ne kadar hicbiri, aralarnda en sohretlisinin demirci Telchar olduu Nogrod zanaatkarlarn gecememis olsa da. Naugrim eskiden beri savasc bir rkms, onlar inciten 116 herkese kars siddetle savasrlarms: Melkorun hizmetkarlar, Eldar, Avari, vahsi hayvanlar ya da nadiren de olsa baska efendilerin veya konaklarn Cucelerine, kendi soydaslarna kars. Sindar, cok gecmeden demircilik zaanatlarn onlardan oreneceklerdi; ama yine de tum zanaatlar arasnda, yalnzca celiin tavlanmasnda Cucelere asla rakip gorulmemislerdir, hatta Noldor bile; ve ilk kez Belegost demircilerinin yaratt zincir zrhlarn uretiminde eserlerine rakip yokmus. Bu yuzden, o zamanlar Sindar iyi silahlanms durumdayms ve kotuluun tum yaratklarn uzaklastrp yeniden huzura kavusmuslar; Thingolun cephanelikleri baltalar, mzraklar, klclar, yuksek miferler, uzun parlak zrhlarla doluymus; Cucelerin zrh yelekleri oyle guclu yaplrms ki asla paslanmaz ve sanki yeni parlatlraj^ gibi sldatn is. Ve bu gelecek icin Thingole bir guvence salyormus. Daha once anlatld gibi, Teleri halk Orta Dunyann bat topraklarnn snrn olusturan Ulu Nehirin kysnda durduklarnda Olwenin topluluunda olan Lenwe, Eldar yuruyusunu terk etmisti. Bununla birlikte Anduin boyunca asaya gidenlerin, Nandor halknn, yaptklarna dair cok az sey bilinir: denir ki, bir bolumu Ulu Nehir Vadisindeki ormanlarda bir ca boyunca yasams, bir bolumuyse sonunda onun deltasna gelerek, orada Denizin kysnda yasams; dierleri Ak Dalar, Ered Nimrais, asarak yeniden kuzeye donup Ered Luin ile M aklardaki Puslu Dalar arasnda bulunan Eriadorun yabanlarna yerlesmis. Onlar orman halkyms, celikten yaplms silahlar yokmus ve melerin Menegrothta Kral Thingole ackladklar gibi, kuzeyden korkunc hayvanlarn gelisi onlar buyuk bir korkuyla doldurmus. Bu yuzden Lenwe olu Denethor, Thingolun gorkemi ve topraklarndaki huzur uzerine soylentileri duyduunda dalms halkn, yapabildii kadar toplayp dalarn uzerinden Belerianda goturmus. Orada Thingol tarafndan uzun zamandr kayp akrabalarn donusu olarak ictenlikle karslanp Yedi Nehir Ulkesine, Ossirianda yerlesmisler. 117

Denethorun gelisinden sonraki uzun bars yllar hakknda cok az hikaye anlatlr. Denir ki, o gunlerde, Thingol krallnn ilimefendisi Ozan Daeron kendi Runlerini tasarlams; Thingole gelen Cuceler onlar orenmis ve bu kesif Daeronun yeteneklerini kendi halk olan Sindardan daha fazla takdir eden onlar cok mutlu etmis. Cirth, Naugrim tarafndan dalarn uzerinden douya goturulmus ve bircok halkn ilmine aktarlms ama Savas gunlerine dek Sindar tarafndan kaytlarn tutulmas icin cok az kullanlms, belleklerde tutulan pek cok sey Doriathn yklmas srasnda yitip gitmis. Ama mutluluk ve refah icindeki yasama dair, onun bitisinden once, soylenen cok az sey var; cunku guzel ve harika olan isler, gozler onlar gormeye devam ettii surece kendilerinin kaytlardr ve ancak tehlikede olduklar ya da sonsuza dek bozulduklar zaman sark haline donusurler. Beleriandda, o gunlerde Elfler geziniyor, nehirler akyor, yldzlar sldyor ve gececicekleri etraf guzel kokularyla dolduruyorlard; ve Meliann guzellii gunduz gibiydi; ve Luthienin guzellii baharda gun, dousu gibiydi. Beleriandda tahtnn uzerindeki Kral Thingol, Maiar efendileri gibiydi; gucu dinleniyordu, sevinci hayatlar boyunca soluduklar hava gibiydi, dusuncesi yukseklerden derinlere bir dalga gibi rahatca akyordu. Ulu Orome, hala zaman zaman, bir ruzgar gibi dalarn uzerinden asarak Beleriandda at biniyor, borusunun sesi yldz s altndaki uzun fersahlar asarak geliyordu, gorunusunun ihtisam ve Naharn frlaysnn buyuk gurultusu yuzunden Elfler ondan korktu; ama Valaroma tepelerde yanklandnda, tum kotu seylerin uzaklara kacstn iyi biliyorlard. Ama mutluluun sonu yaknlasmst ve Valinorun doruk donemi batsna doru gidiyordu. Cunku herkesce soylenip bilindii gibi, eski bilgilerde yazld, bircok sarkda soylendii gibi, Melkor, Valar Aaclarn Ungoliantn yardmyla katletti ve kacp Orta Dunyaya dondu. Morgoth ve Ungoliantn mucadelesi Kuzeyde uzaklarda ger1l8 ceklesmisti; ama Morgothun cl Beleriand boyunca yankland ve Lum halk korkudan titredi; hangi uursuzluu haber verdiini bilmemelerine ramen, sonra olumu anlatan haberciyi dinlediler. Cok gecmeden Ungoliant kuzeyden kacarak Kral Thingolun ulkesine geldi, etrafnda karanln dehseti vard; ama Meliann kudreti tarafndan durduruldu ve Neldorethe giremedi, ama Dothronionun guneyindeki ucurumlarn golgesi altnda uzun sure yasad. Ve oralar Dehset Dalar, Ered Gorgoroth, olarak bilindi, kimse oraya gitmeye ya da yanndan gecmeye cesaret edemedi; orada yasam ve sk boulmus, butun sulan zehirlenmisti. Morgoth, daha once anlatld gibi Angbanda donerek orasn yeniden insa edip kaplannm uzerine Thangorodrimin les kokular yayan zirvelerini yukseltti; Morgothun kaplan, Menegroth koprusunden sadece yuz elli fersah uzaktayd: uzak ama yine de cok yakn. Attk yeryuzunun karanlnda coalan Orklar guclenip korkunclas-II, karanlk efendileri onlar ykm ve Olum duskunluuyle doldurdu; ve Morgothun yayd bulutlar altnda Angband kaplarndan ckarak sessizce kuzeyin dalk bolgelerine gectiler. Aniden buyuk bir ordu Belerianda gecip Kral Thingole saldrd. Thingolun genis topraklarnda Elfler yabanda ozgurce dolasyor, uzaa yerlesmis kucuk akrabalarla huzur icinde yasyorlard; ulkenin ortasndaki Menegroth etrafnda ve denizcilerin memleketinde, Falas boyunca bircok kisi vard. Orklar Menegrotha iki yonden, douda Celon ve Gelion arasndaki kamplarndan, batda Sirion ile Narog arasndaki duzluklerden gelerek her yeri

yamalamaya basladlar; Thingolun, Eglarestteki Cirdana ulasmas engellendi. O da bu yuzden Derftthoru card; Elfler Regiondan, Arosun otesinden, Ossiriandtan buyuk gucler halinde geldiler ve Beleriand Savaslarnn ilki yapld. Orklann dou ordusu, Eldar ordular tarafndan Andramn kuzeyinde, Aros ve Gelionun ortasnda kskaca alnp tam bir bozguna uratld, kuzeye kacanlarn yolu Dolmed Dandan ckan Naugrim baltalaryla kesildi: cok az Angbanda dondu. Ama Elflerin zaferi pahalya mal olmustu. Cunku Ossiriandhlar ha-119 fif silahlyd, genis klclar ve buyuk karglar tasyan demir zrhl Orklara denk deillerdi; Amon Ereb uzerinde Denethorun yolu kesilip cember icine alnmst. Yanndaki en yakn akrabalaryla beraber, Thingolu ordusu yardma yetisemeden orada olduruldu. Thingol, Orklarn ardndan gelip onlar ynlar halinde katlettiinde oldurulusunun intikam ac bir sekilde alnacakt ama halk sonrasnda daima onun yasn tuttu ve baska kral kabul etmedi. Savastan sonra halknn bir bolumu Ossirianda geri dondu, getirdikleri haberler geride kalanlar buyuk bir korkuyla doldurdu; oyle ki bir daha asla ack bir savasta one ckmadlar, kendilerini guvencede ve gizli tuttular; ve onlara giysileri yaprak renginde olduu icin Yesil Elfler, Laiquendi ad verildi. Ama cou kuzeye gidip Thingolun korunan diyarna girerek onun halkyla birlesecekti. Thingol yeniden Menegrotha geldiinde batdaki Ork ordusunun zaferler kazandn, Crdan deniz kysna surduunu orendi. Bu yuzden ulasabildii tum halkn Neldoreth ve Regionun guvenliine card; Melian kudretini kullanarak etraftaki tum bolgeyi onun ya da Thingolun iradesi olmadan veya Maia Meliandan daha guclu biri gelmedikce, kimsenin gecemedii gorunmez bir golge ve karmasa duvaryla, Melian Kusa ile cevirdi. Ad uzun sure Eglador olan bu ic topraklara zaman icinde korunan krallk, Kusak Ulkesi, Doriath dendi. cinde hala dikkatli davranan bir huzur ortam vard; ama dsnda tehlike ve buyuk bir korku vard, Falasn surlarla cevrili limanlarnn dsnda Morgothun hizmetkarlar diledikleri gibi kukruyorlard. Ama, ne cukurlarndaki Morgothun ne Menegrothdaki Meliann ne de Orta Dunyadaki kimsenin ongormedii yeni haberler kapdayd; cunku Aaclarn olumunun ardndan Amandan dsar hicbir haber ckmad; ne bir haberci, ne bir ruh ne de ruyada gorulen bir goru. ste o gunlerde Feanor, ak Teleri gemileriyle Denizi asarak geldi ve Drengist Halicine girerek, orada, Losgarda gemileri yakt. 120 ON BRNC BOLUM GUNESE, AYA ve VALMORUN SAKLANlSlNA DAR Denir ki, Melkorun kacsnn ardndan Valar uzun sure Hukum Cemberindeki tahtlarnda kprdamadan oturmus; ama Feanorun yureinin sacma dusuncesinde soyledii gibi bos durmuyorlarms. Cunku Valar bircok isi elleri yerine dusunceleriyle yapabilir ve konusmadan sessizlik icinde divan toplayabilirdi. Boylece Valinorun karanlnda uyumadlar ve dusunceleri Eadan ileriye, Sona doru gecti; ama ne guc ae de bilgelik, kederlerini azaltabildi ve kotuluun varlk zamannn hasladn bildiler. Aaclarn olumune Melkorun yaptklar arasnda en kotulerden biri olan Feanorun kotulestirilmesinden daha fazla yas tutmadlar. Cunku cesaret, dayankllk, guzellik, anlays, beceri, kuvvet ve kurnazlkta Feanorun bedeni ve zekas, Iluvatarn Cocuklarnn icinde en kudretlisi olarak yaratlmst, icinde parlak bir alev vard. Ardann gorkemi icin urettii muhtesem eserlere sadece Manwe, bir olcude akl erdirebilirdi. Ve Valarla birlikte uyumayan Vanyalarn soylediine gore haberciler Manweye Feanorun onlara verdii yantlar ackladnda Manwe alams, basn one emis. Ama Feanorun

son sozunde: yani Noldorun yapmaya karar verdii seyi yapacan ve sarklarda sonsuza dek yasayacaklarn soylediinde basn kaldrms ve uzaklardan gelen bir ses gibi habercilerine: Oyle olacaktr! Bu sarklar deeri isteyerek odenmistir ve oyle kabul edilecektir. Cunku bedeli baska sey olamazd. Boylece daha Eru bizimle konusurken daha once dusunulmemis bir guzellik Eaya getirilecek ve kotuluk iyilie donusecektir. Ama Mandos demis ki: Yine de kotuluk kalacak. Feanor yaknda bana gelecek. 121 Ama Valar sonunda Noldorun gercekten Aman dsna cktklarn, yeniden Orta Dunyaya doneceklerini orendiklerinde, ayaa kalkarak Melkorun kotuluklerinin iyilestirilmesi icin aldklar tedbirleri uygulamaya basladlar. Manwe, Yavanna ve Niennaya tum buyutme ve iyilestirme guclerini kullanmalarn buyurdu; ve onlar da tum guclerini Aaclar uzerinde kullandlar. Ama Niennann gozyaslar onlarn olumcul yaralarn iyilestiremedi; ve Yavanna uzun sure golgelerde tek basna sark soyledi. Umut tukenip sarks duraklamaya baslarken, Telperion sonunda, yapraksz bir dal uzerinde buyuk gumus bir cicek dourdu ve Laurelin de tek bir altn meyve. Yavanna bunlar ald; ardndan Aaclar oldu, cansz govdeleri yok olan nesenin ans olarak hala Valinorda durur. Yavanna cicei ve meyveyi Auleye verdi; Manwe onlar kutsad; Aule ve halk parlaklklarn korumak ve icine koymak icin kaplar uretti; Gunesin ve Ayn Sarks, Narsilionda, soylendii gibi. Valar bu kaplan Vardaya, Ardaya daha yakn, kadim yldzlardan daha cok sldayp goklerin parlak lambalar olsun diye verdiler ve o da Ilmenin daha asadaki ksmlarn asmalar icin onlar guclendirip, Batdan Douya Dunyann kusa uzerindeki saptanms yollar uzerinde gidis donuslu bir yolculua ckard. Alacakaranlklarnda oturan Valar, tum bunlar Arda topraklarnn karanln hatrlayarak yapmslard; Orta Dunyay aydnlatmaya, Melkorun yaptklarn sk sayesinde engellemeye karar vermislerdi. Cunku uyandklar suyun yannda kalan Avariyi hatrlyorlard, surgundeki Noldoru da tamamen terk etmemislerdi; Manwe, nsanlarn gelis zamannn yaklastn biliyordu. Ve denir ki; Valar, Quendinin iyilii icin Melkorla savasrken bile, Sonragelenlerin, Iluvatarn Genc Cocuklarnn, Hildorun iyilii icin saknp dikkatli davranmslard. Cunku Utumno uzerindeki savasta Orta Dunyann yaralan oyle keder vericiydi ki, Valar simdi daha kotulerinin olusacandan; Hildorun olumlu olmas, Quendiye gore korku ve kargasaya daha dayanksz; 122 olmas yuzunden endiseliydiler. Ustelik Manweye nsanlarn uyansnn nerede olaca, kuzeyde, guneyde veya douda, acklanmamst. Bu yuzden Valar yasadklar topraklar guclendirmek icin sk gonderdi. Vanyar yasllar, Valinordaki Telperionun- cicei olan Aya Parldayan, Isil dediler; Laurelinin meyvesi Gunese de Ates-altn, Anar. Nol-dorsa onlar Avare, Rana ve Atesin Kalbi, Vasa diye isimlendirmis, uyandran ve tuketen diye; cunku, Gunes nsanlarn uyansna, Elflerin azalsna dair bir isaret olarak alnms, Ay onlarn anlarn beslemisti. Valarn Gunesin kabn yonlendirmek icin Maiar arasndan sectii kzn ad Arienmis, Ayn dumencisiyse Tilion. Arien, Aaclarn gunlerinde Vanann bahcelerindeki altn ciceklerin bakcsyms, onlar Laurelinin parlak ciyleriyle sularms; Tilion ise Oromenin grubunda bir avcyms, gumus bir yay varms. Gumuse askms, dinlenmek icin Oromenin ormanlarn terk edip Loriene girerek Estenin golcuklerinin yannda Telperionun titresen snlar icinde duslere dalp sonsuza dek son Gumus Ciceine bakma gorevinin ona verilmesi icin yalvarrms. Bakire Arien ondan daha gucluymus ve Melkor tarfndan kandrlp onun hizmetine girmedii icin Gunesi yonlendirmeye secilmis,

baslangcta atesin ruhundan yaratld icin Laurelinin scaklndan korkmuyor, zarar gormuyormus. Arienin gozleri uldarn bile bakamayaca kadar parlakms, Valinordan ayrlrken Valarn yapt gibi orada burunduu sureri brakp ihtisamnn doruundayken korkutucu gozuken cplak bir alev olmus. Isil, ilk islenip hazrlananms ve yldzlar diyarna ilk o yukselmis, yeni sklarn yasls olmus, tpk Telperionun Aaclar arasnda olduu gibi. Sonra bir sure icin dunyada ay s olmus, Yavannann uykusunda uzun sure bekleyen bircok sey kprdanp uyanms. Morgothun hizmetkarlar sasknlkla dolmus, ama Ds Topraklarn Elfleri keyifle yukar bakmslar; ve daha Ay batda karanln uzerinde yukselirken, Fingolfin gumus trompetlerini ufleyip Orta Dunyaya doru olan yuruyusune baslams ve ordusunun golgeleri onlerinde uzams. 123 Tilion gokleri yedi kere donmus, boylece Arienin kab hazrlandnda dounun en ucundayms. Sonra Anar ihtisamla yukselmis, Gunesin ilk safa Pelorinin zirveleri uzerinde koca bir ates gibiymis: Orta Dunyann bulutlar tutusmus ve bircok selalenin sesi duyulmus. Sonra Morgoth bile hayretten donup Angbandm alabildiine derinliklerine inmis, ulkesini Gunyldznn sndan saklamak icin kotu kokulu ve karanlk bir bulut yollayarak hizmetkarlarn geriye cekmis. Varda iki kabn Ilmende, daima yukseklerde ama beraber olmadan yolculuk etmesini amaclams; her biri Valinordan ckp douya doru gidip donmeli ve biri doudan donerken dieri batdan ckmalyms. Boylece yeni gunlerin ilki, Aaclarn yapt gibi, Arien ve Tilion yollarnda giderken sklarn birbirine karsmasnn, Dunyann ortasnda olacak sekilde hesaplanms. Ama Tilion avareymis, hz belirsizmis ve saptanan yoluna bal kalmams; Arienin ihtisamna kaplarak Anarn alevi onu kavursa da yaklasmak icin aranms ve Ayn s kararms. Tilionun avarelii ve aslnda daha cok uykunun ve dinlenmenin Dunyadan uzaklastrldn, yldzlarn gizlendiini soyleyen Lorien ve Estenin ricalar yuzunden Varda planlarn deistirip dunyann hala golgeye ve yarm sa sahip olabilecei zamana izin vermis. Boylece Anar, Ds Denizin serin gosunde uzanarak, bir sure Valinorda dinlenmis; Gece, Gunesin sark soyleyip dinlendii zamanms, Amann en buyuk sk ve nese saati. Ama cok gecmeden Gunes, Ulmonun hizmetkarlar tarafndan asa cekilip hzla Dunyann altna girmis ve boylece gorunmeden douya gelerek, gece fazla uzayp Ayn altnda kotulukler harekete gecmeden, orada yeniden goklerin uzerine ckms. Ama Anar, Ds Denizin sularn stms ve alev renginde parldamslar, Arienin gecisinin ardndan Valinorda bir sure aydnlanms. Ne var ki o, Dunyann altnda yolculuk edip douya yaklasrken parlt sonmeye yuz tutup Valinor kararms ve Valar en cok o zaman Laurelinin Olumu icin yas tutmuslar. Safakta Savunma Dalarnn golgeleri Kutlu Diyarn uzerinde kederli bir sekilde uzanyormus. 124 Varda, Ayn da ayn sekilde yolculuk etmesini, sadece Gunes goklerden indikten sonra douda yukselmek icin Dunyann altndan gecmesini emretmis. Ama Tilion belirsiz bir hzla gidiyor, giderken dahi, her zaman olaca gibi hala Ariene doru cekiliyormus; oyle ki Dunya uzerinde ikisi skca gorulebilir, zaman zaman Gunese oyle yaknlasr ki golgesinin onun parlaklan kesmesine, gun ortasnda karanla rastlanr. Boylece Valar, Anarn gelis gidisiyle Dunyann Deisimine dek gunlerini hesaplamslar. Cunku Tilion nadiren Valinorda oyalanr, daha cok Avathar, Araman veya Valinor uzerinden durmakszn batdaki topraklara gecer ve tek basna Ardann derinliklerindeki

maaralarda ve oyuklarda yolunu arayarak Ds Denizin otesindeki ucuruma dalarms. Orada genellikle uzun sure dolasr ve gec donermis. Boylece, Uzun Gecenin ardndan, Valinorun s hala Orta Dunya uzerindekinden daha buyuk ve daha guzelmis; cunku Gunes orada dinleniyor ve goklerin sklar o bolgede Dunyaya daha da yaknlasyormus. Ama ne Gunes ne de Ay, o eskiye ait, Ungoliantn zehri onlara dokunmadan once Aaclardan gelen s hatrlatabiliyormus. Simdi o sk sadece Silmarillerde yasar. Morgoth yeni sklardan nefret edip bir sure icin Valarn bu beklenmeyen darbesi yuzunden sasrms. Sonra golge ruhlarn gondererek Tiliona saldrms, ilmende, yldzlarn patikalarnn altnda bir cekisme baslams; Tilion kazanms. Morgoth, Arienden cok korkmus, artk aslnda guclu olmad icin ona yaklasmaya cesaret edememis; cunku kotuluk icinde buyurken, yalanlar ve gunahkarln yaratklar icinde tasarlad kotuluu ortaya ckarrken, gucu onlara gecerek azalms, guclu karanlk kalesinden ayrlmaya her zamankinden daha gonulsuz olmus, topraa balanms. Arienin gozlerinin parltsna uzun sure dayanamad klan icin kendini ve hizmetkarlarn golgelerle gizlemis; yasad yetin yaknndaki yerler pis kokular ve buyuk bulutlarla ortulmus. Tiliona saldry goren Valar, Morgothun kotuluu ve kurnazl-125 nn neler gerceklestirebileceinden korkarak suphe icinde kalmslar. Almarenin yklsn hatrlayarak Orta Dunya uzerinde onunla savasmak istemiyorlarms; ve Valinorun da basna bunlarn gelmemesine karar vermisler. Boylece ulkelerini yeniden guclendirmisler, Pelorinin duvarlarn dou, kuzey ve guneyde keskin ve korkutucu boyutlara yukseltmisler. Ds yuzeyleri ayak konulacak bir oyuk veya cknt olmakszn karanlk ve puruzsuzmus, cam kadar sert yuzeyleriyle derin ucurumlara iniyor, beyaz buzla taclanms kuleler yukseliyormus. Onlarn uzerine uykusuz nobetler olusturulmus, Calacirya dsnda iceriye gecit yokmus: Valar o gecidi sadk Eldar yuzunden, Finarfn hala yesil tepe uzerindeki Tirion sehrinde kalan Noldoru yonettii icin kapatmams. Cunku Elf rkndan olan herkes, hatta Vanyar ve efendileri Ingwe bile, zaman zaman dsardaki havay, denizin uzerinden doduklar topraklardan gelen ruzgar solumalyd; ve Valar, Teleriyi akrabalarndan tamamen ayrmams. Ama Calaciryaya guclu kuleler ve bircok nobetci koymus; ve sonucta Valmarm duzluklerinde ne bir kus ya da hayvan, ne elf ya da insan, ne de Orta Dunyada yasayanlarn dsnda herhangi bir yaratk o ittifak gecemesin diye bir ordu kuruldu. Ve yine sarklarn Valinorun Saklans, NurtaleVaUnoreva dedii o donemde, Buyulu Adalar olusturuldu, etraflarndaki tum denizler golge ve karmasayla doldu. Bu adalar kuzeyden guneye Yalnz Ada, Tol Eresseann, onunde Golgeli Denizlerde bir a gibi gucluydu, batya yelken acan biri tarafndan gecilmeden once. Herhangi bir tekne aralarndan cok zor gecerdi, cunku dalgalar tehlikeli sesler ckararak, sonsuza dek sislerin icinde gizlenen karanlk kayalarn uzerinde soluklanyorlard. Alacakaranlkta denizcilerin uzerine buyuk bir yorgunluk, denizden nefret gelirdi; adalara bir kez ayak basan herkes orada tutsak edilir ve Dunyann Deisimine dek uyurdu. Boylece Mandosun daha once soyledii gibi Kutlu Diyar, Noldor icin Aramanda kapand; ve sonraki gunlerde Batya yelken acan bircok haberciden hicbiri asla Valinora ulasamad sadece biri dsnda: sarkdaki en guclu denizci. 126 ON KNC BOLUM NSANLARA DAR

Valar, dalarnn ardnda artk huzur icinde oturmus; ve sk verildii icin Orta Dunyay uzun sure korumasz brakms, Noldorun gosterdii cesaret dsnda Morgothun egemenliine kars savaslmams. Sulan araclyla Dunyadaki haberleri toplayan Ulmo, en .cok surgunlere onem vermis. Bu donemden sonras Gunes Yllan olarak hesaplanms. Onlar Aaclarn Yllarndan daha cabuk gecer ve daha ksadr. Bu donemde Orta Dunyann havas buyumenin ve olumluluun soluuyla arlasms, her seyin deisimi ve yaslans fazlasyla hzlanms; Ardann kinci Baharnda, hayat topran uzerinde ve suyun icinde dourmaya baslams, Eldar coalms ve Beleriand, yeni Gunesin altnda yese-rip guzellesmis. Iluvatarn Genc Cocuklar, Gunesin ilk yukselisiyle birlikte Orta Dunyann dou bolgelerindeki Hildorien topraklarnda uyanmslar; ama Gunes ilk kez Batda yukseldii icin ve nsanlarn aclan gozleri oraya donmus, Dunya uzerinde gezindikleri surenin counda ayaklar ila o yone sapms. Eldar tarafndan kinci Halk, Atani diye isimlendirilmisler; ama Takipciler, Hildor diye de carlmslar ve bircok baska isimle de: Sonradoanlar, Apanonar, Hastalkllar, Ertgwar ve Olumluler, Frimar; ve Gaspediciler, Yabanclar, Esrarl, Kendinden Lanetli, beceriksiz, Gece Korkaklar, Gunesin Cocuklar diye. Olumlerin artmas ve Elflerin zayflamasndan onceki Eneski Gunler hakkndaki hikayelerde nsanlara dair az sey anlatlr; Gunesin ve Ayn ilk yllarnda dunyann Kuzeyine doru gezinen insanlar, nsanlarn Babalan, Atanatari, dsnda. nsanlar yonlendirmek ya da Valinora yerlesmek uzere 127 carmak icin Hildoriene hicbir Vala gitmemis; ve nsanlar, Valar sevmektense onlardan korkmus, anlasmazlk ve dunyayla cekisme icinde olduklar icin Guclerin amaclarn anlayamamslar. Yine de Ulmo, Manwenin outlerinin ve iradesinin yardmyla onlar dusunmus; mesajlar onlara cou kez akan sularla gelmis. Ama onlarn boyle konularda becerileri yoktur ve Elflerle karsmadan onceki gunlerde becerileri daha da azd. Sular severlerdi, su yureklerini canlandrrd ama mesajlar anlayamazlard. Yine de bircok yerde uzun zaman once Karanlk Elflerin onlarla tansp dostluk kurduu soylenir; ve nsanlar cocukluk devrelerinde bu kadim halkla, Elf rknn, Valinor yollarna asla dusmemis bu gezginlerin yoldaslar ve muridleri olmus, Valar sadece bir soylenti, uzak bir isim olarak bilmisler. Morgoth o donemde uzun sure Orta Dunyaya donmemis ve kudreti ulke dsna fazla uzanmams, ustelik yuce sn ani gelisi onu durdurmus. Topraklarda ve dalarda cok az tehlike varms; ve oralarda, calar once Yavannann dusuncesinde tasarlanp, karanlkta tohum olarak ekilmis yeni seyler sonunda tomurcuklanp acms. nsanolu, Batya, Kuzeye ve Guneye yaylms; sevincleri, sabah ciyinin daha kurumayp tum dallarn yesil olduu annn sevinci gibiymis. Ama safak ksadr ve youn gun genelde onun verdii sozleri yalanlar; artk Kuzeyin guclerinin buyuk savaslarnn zamanna, Noldor, Sindar ve nsanolunun Bauglir Morgothun

ordularna kars savasp mahvolduklar zamana yaklaslms. Bu sonu yaratmak icin Morgothun gecmiste yayd ve artk dusmanlarnn arasna yeniden yayd kurnaz yalanlar, Alqualondedeki kymn dourduu lanet ve Feanorun yemini hep is basndayms. Burada o gunlerde yaplanlarn sadece bir boluj mu anlatlr, cou da Noldorun soyledikleridir, Silmarillere ve kaderlerini karmakarsk eden olumlulere dairdir. O gunlerde nsanlarn ve Elflerin endamlar ve bedensel gucleri aynyd, ama Elflerin zekalar becerileri ve guzellikleri daha fazlayd; Valinora yerlesip Guclere bakanlarsa, bu konularda olumlu halk gectikleri gibi Karanlk Elfleri de 128 gectiler. Sadece, Doriath diyarnda kralice Melian, Valarn akrabas olduu icin Sindar, Kurlu Diyarn Calaquendilerine nerdeyse esitti. Elfler olumsuzdu ve bilgelikleri cadan caa artp durdu, ne bir hastalk ne de bir veba onlara olum getirdi. Aslnda bedenleri Dunyeviydi ve yok edebilirlerdi; ve o gunlerde, zamann aks icinde onlar icten tuketecek ates uzun suredir bedenlerinin iclerinde olmad icin nsan bedenlerine daha cok benziyorlard. Ama insanlar daha zayft, silahlar ya da aksilikler onlar daha kolay yok eder ve daha zor iyilesirlerdi; bircok hastala maruz kalrlar, yaslanr ve olurlerdi. Elfler, onlarn olumunun ardndan ruhlarna ne olacan bilmezdi. Bazlar, onlarn da Mandosun salonlarna gittiini soyler; ama oradaki bekleme yeri Elflerin bekleme yeriyle ayn deildi ve Manwe dsnda Iluvatarn maiyetinde sadece Mandos bilirdi, Ds Denizin kysndaki o sessiz salonlarda hatrlama zamanlarnn pesinden nereye gittiklerini. Eli bir Silmarile demis olan Barahir olu Beren dsnda kimse olulerin konaklarndan geri donmedi; ama o da daha sonra olumlu nsanlarla asla konusmad. nsanlarn olumden sonraki yazglar, belki de ne Valarn elindedir, ne de Ainurun Muziindeki kehanetler arasndadr. Sonraki gunlerde, Morgothun zaferi yuzunden, onun en buyuk arzusu olan, Elfler ve nsanlarn aralar bozulduunda, Elf rkndan gelip hala Orta Dunyada yasayanlar zayflayp azald, nsanolu gunsn gasp etti. Quendi genis topraklarn ssz bolgelerinde ve adalarda gezinmeye baslad, Batya doru yelken acp Orta Dunyadan yok nlmlar dsndakiler ay sna ve yldz sna snd, ormanlara ve maaralara; golgeler ve anlar haline geldi. Ama yllarn safanda Elfler ve nsanlar kaynasms, birbirlerini akraba saymslar ve yaknlasmslard. nsanlar arasnda Eldar ilmini orenen ve Noldor reisleri icinde yuce ve yiit saylan nsanlar vardr. Elflerin ve olumlulerin ortak urunleri olan, Earendil, Elwing ve cocuklar Elrond ise Elflerin gorkemini, guzelliini ve yazglarn paylasacakt. 129 ON UCUNCU BOLUM NOLDORUN DONUSUNE DAR Denir ki, Surgunler arasnda Orta Dunyaya ilk donenler Feanor ve oullaryms, Drengist Halicinin kuzey kylarnn yukarlarna Buyuk Yanknn sszlna, Lammotha inmisler. Noldor daha sahile ayak basarken haykrslar tepelere varp coalms, oyle ki Kuzeyin tum kylar sanki saysz guclu clktan kaynaklanan bir haykrsla dolmus; Losgardaki gemilerin yaklsnn uultusu, denizin ruzgarlar tarafndan koca bir ofke patrts gibi tasnms ve uzaklarda o sesi duyanlarn tumu sasknlk icinde kalms.

O yangnn alevlerini goren sadece Feanorun Aramanda terk ettii Fingolfn deilmis; Orklar ve Morgothun gozculeri de gormus. Morgothun, en acl dusman olan Feanorun Batdan bir ordu getirdii haberleri uzerine yureinde neler tasarladn hicbir hikaye anlatmamstr. Daha Noldor klclarna dair bir deneyimi olmad icin belki biraz korkmus olabilir; cok gecmeden onlar denize geri surmek niyetinde olduu goruldu. Ayn yukselisinden once souk yldzlarn altnda, Feanorun ordusu Yankyan Tepeleri Ered Lomin, delip gecen uzun Drengist Halici boyunca ilerleyerek Hithlum topraklarna girdi; ve sonunda Mithrimin uzun golune ulasarak, onun kuzey kylar uzerinde ayn ismi tasyan bolgede kamp kurdular. Ama Lammothtaki patrtnn ve Losgardaki yangnn syla ayaklanan Morgothun ordusu Golge Dalarnn, Ered Wethrin, gecitlerinden gecerek kamp daha tam kurulmadan v savunma hazrlklar yaplamadan, aniden Feanora saldrd; ve orada Mithrimin gri duzluklerinde Beleriand Savaslarnn kincisi yasand. Yldzlar Altndaki Savas, Dagor-nuinGiliath, diye adlandrld, cunku Ay daha yukselmemisti; ve sarkda iyi bilinir. Sayca fazla olmayan ve 130 gafil avlanan Noldor, yine de cabucak zafer kazand, cunku gozlerindeki Aman s henuz soluklasmamst, guclu ve hzlydlar, ofkeleri olumcul, klclar uzun ve korkunctu. Orklar onlerinden kacsarak buyuk bir kyma uradlar, Mithrimden surulup Golge Dalan uzerinden Dorthonionun kuzeyinde uzanan koca Ard-galen duzluu boyunca izlenerek avlandlar. Sirion boyunca inip Falas Limanlannda Crdan kusatms olan Morgoth ordular yardmlarna geldi ama onlarn ykmna ortak oldular. Cunku onlardan haberdar olan Feanor olu, Celegorm, Elf ordusunun bir ksmyla yollarn kesip Eithel Sirion yaknndaki tepelerden uzerlerine saldrarak Serech Bataklna surdu. Sonunda Angbanda ulasan haberler kotuydu ve Morgothun can skld. Savas on Gun surdu ve Morgothun Beleriandn fethi icin hazrlad ordulardan geriye donenlerin avuc dolusu yapraktan fazla deildi. Her ne kadar bir sure ondan saklansa da buyuk mutluluk icin sebepleri vard. Cunku, icinde Dusmana kars tasd buyuk ofke yuzunden Feanorun duraklamaya niyeti yoktu; Morgothun kendisine ulasacan- dusunerek kalan Orklann ardndan bastrd; klcn savularken gurultulu kahkahalar atyor, Valarn ofkesine ve yolun kotuluklerine dayanmaya cesaret edisine seviniyordu, boylece intikam saatine ulasmst. Oysa Angbanda ve Morgothun inanlmaz bir hzla hazrla-li guclu savunmaya dair hicbir sey bilmiyordu; bilseydi bile bu onu yolundan alkoymazd; cunku icindeki siddetli ofkesinin aleviyle yutularak olmeye cok yaklasmst. Boylece ordusunun onculerinden fazlasyla uzaklast; bunu goren Morgothun hizmetkarlar ulumaya baslad ve Agbanddaki Balroglar yardmlarna geldi. Morgothun ulkesi Dor Daedeloth snrlarnda, Feanor etrafndaki birkac dostuyla kusatld. Uzun sure dovustu, ateslerle sarlmasna ve saysz yara almasna ramen cesareti krlmamst; ama sonunda daha sonra Ecthelion tarafndan Gondolinde katledilen Balroglarn Efendisi Gothmog tarafndan yere carpld. Eer oullar gucleriyle yardmna ulasmasalard orada yok olacakt; ve Balroglar onu terk ederek Angbanda doru uzaklast.

131 Sonra oullar babalarn kaldrp Mithrime doru tasdlar. Ama Eithel Siriona yaklasp dalar asacaklar yokusa geldiklerinde, Feanor onlara durmalarn emretti; cunku yaralan olumculdu ve zamannn geldiini biliyordu. Ered Wethrinin yamaclarndan bakarak gorduu son sey, uzaklarda, Orta Dunyann dalarnn en gucluleri olan Thangorodrimin zirveleriydi ve olumun onsezisiyle hicbir Noldor gucunun onlar asla ykamayacan anlad; ama Morgothun adn uc kere lanetledi, oullarna yeminlerine bal kalp babalarnn ocunu almay brakt. Sonra oldu; ama ne gomuldu ne de bir mezartas oldu, cunku ruhu oylesine ates kesilmisti ki ayrlrken bedenini kule cevirdi ve duman halinde uzaklara tasnd; bunun benzeri bir daha ne Ardada gorundu ne de ruhu Mandosun salonlarn terk etti. Boylece Noldorun en kudretlisinin sonu geldi, ki yapt isler Noldorun yaptklarnn hem en gorkemlileri ve hem de en derin kederleri douranlaryd. Dalan asp kuzeye gecerek gezinen. Gri Elflerin bir bolumu Mithrime yerlesmisti ve uzun suredir ayrlms akrabalar olarak Noldoru sevinerek karsladlar; ama baslangcta birbirleriyle konusmalar kolay olmad, cunku uzun ayrlk srasnda Valinordaki Calaquendi ile Belerianddaki Moriquendi dilleri birbirleriyle farkllasmst. Noldor, Mithrim Elflerinden, Doriath Kral Elu Thingolun gucunu ve ulkesini cevreleyen buyulu kusa orendiler; kuzeydeki bu onemli olaylarn haberleri Menegrotha, Brithombar ve Eglarest limanlarna dek guneye ulast. Boylece tum Beleriand Elfleri, baslangcta onlar Valarn kendilerini kurtarmakla gorevlendirdiine inanarak, tam da ihtiyac duyduklar anda Batdan beklenmedik bir sekilde donen guclu akrabalarnn gelisiyle merak ve umutla doldular. Feanorun olum annda oullarnn yanna yenilgiyi kabul eden Morgothtan elciler geldi, bir Silmarili teslim etmeyi goze alarak sartlar onerdiler. En buyuk oul, Uzun Maedhros, kardeslerini Morgothla gorusmeyi kabul edip kararlastrlan yerde elcileriyle bulusmaya ve ona bir oyun oynamaya ikna etti; ama onun sadakat kavram 132 Noldorunkinden daha azd. Boylece her elci kararlastrlandan daha buyuk bir gucle geldi; ama Morgoth daha fazlasn yollamst ve Balroglar da ordayd. Maedhros pusuya dusuruldu, eslikcilerin tumu katledildi; ama o Morgothun emriyle yakalanp Angbanda getirildi. Sonra Maedhrosun kardesleri geri cekilip Hithlumda guclu bir kamp olusturdular; Morgoth, Maedhrosu rehin olarak tutup Noldor savas brakp batya donmedikce ya da Belerianddan uzaklara, dunyann guneyine inmedikce onu brakmayacana dair haberler yollad. Ama Feanor oullan, ne yaparlarsa yapsnlar, Morgothun Maedhrosu brakmayacan, onlar kandracan biliyorlard; yeminleri de onlar engelliyordu, hicbir neden yuzunden Dusmana kars savas brakamazlard. ki yuzden Morgoth, sa el bileinden celik kemerle bir kayaya balayarak Maedhrosu Thangorodrimde bir ucurumun uzerine ast. Gcrdyan Buzu gecen Fingolfin ve yanndakilerin ilerleyislerine liur soylentiler Hithlumdaki kampa ulasmst; ve tum dunya Ayn yukselisini hayranlkla seyretti. Gunes alevlenerek Batdan yukseldiinde Fingolfinin ordusu Mithrime ilerliyordu; Fingolfin mavi ve gumus sancaklarn acp borularn otturdu ve yuruyen ayaklarnn altndan cicekler firlad, yldzlarn ca sona erdirildi. Yuce sn yukselisi uzerine Morgothun hizmetkarlar Angbandn icine kact ve liismanlar yerin altnda saklanrken Fingolfin,

engellenmeden Dor Daedeloth boyunca ilerledi. Sonra Elfler Angband kaplarna darbeler indirdi ve borularnn meydan okuyusu Thangorodrim kulelerini sallad; Maedhros iskencesinin ortasnda onlar duyup, yuksek sesle bard ama sesi yanklar arasnda kayboldu. Feanora pek benzemeyen, Morgothun hilelerine kars dikkatli olan lingolfin, Dor Daedelothtan cekilerek Mithrime doru dondu, cunku Feanor oullarn bulmas gerektiine dair haberler almst ve ayn zamanda halk dinlenip guclenirken Golge Dalarnn kalkanna sahip olmay istiyordu; cunku Angbandn gucunu gormustu ve onun sadece 133 borularn sesiyle yklabileceini dusunmuyordu. Bu yuzden sonunda Hithluma ulasp Mithrim Golunun kuzey taraflarnda ilk kampn kurdu. Fingolfini izleyenlerin yureklerinde Feanor Hanedan icin sevgi yoktu, cunku Buzu gecerken buyuk aclar cekmislerdi ve Fingolfin, oullan babalarnn suc orta sayyordu. Sonra ordular arasndaki cekisme tehlikesi vard; yolda verdikleri kayplar ne kadar kederli olsa da Fingolfinin ve Finarfin olu Finrodun halk hala sayca Feanoru izleyenlerden coktu, bu yuzden gelenlerin onunde cekilip yasadklar yeri golun guney kysna tasdlar; gol aralarnda uzand. Aslnda Feanor halknn cou Losgardaki yangndan pisman ve Kuzeyin Buzu uzerinde terk ettikleri dostlarn getiren yiitlik karssnda saskndlar; onlara kucak acacaklard ama utanclarndan cesaret edemediler. Morgoth tereddut icindeyken, sn korkusu Orklar uzerinde yeni ve gucluyken, Noldor uzerlerindeki lanet yuzunden hicbir sey basaramad. Morgoth dald dusuncelerden uyand ve dusmanlarnn bolunusunu gortince kahkahalar att. Angbandn cukurlarnda engin dumanlarn, buharlarn yaplmasn salad ve onlar da Demir Dalarn kotu kokular yayan tepelerinden yukseldi, uzaklardaki Mithrimden, dunyann ilk sabahlarnda prlprl olan havay lekeledikleri gorule-biliyorlard. Doudan esen bir ruzgar onlar Hithlumun uzerine, yeni Gunesi karartarak tasd; duzluklere ve cukurlara coreklendiler, Mithrimin sular uzerine kasvetli ve zehirli bir sekilde yayldlar. Sonra Fingolfinin olu. Cesur Fingon, Noldoru bolen kan davasn, Dusmanlar savasa hazr olmadan duzeltmeye karar verdi; cunku Kuzey diyarlar, Morgothun yeralt ocaklarnn gurlemeleriyle titriyordu. Uzun zaman once, Melkorun zincirleri cozulmeden, aralarna yalanlar girmeden once, Valinor mutluluk icindeyken Fingon ve Maedhros iyi dostlard; henuz Maedhrosun gemilerin yansnda onu unutmams olduunu bilmese de, kadim dostluklarnn dusuncesi kalbini ineliyordu. Bu yuzden Noldor prenslerinin kahramanlklar arasnda hakl olarak unlenen bir ise kalkst: tek basna ve kimseden 134 out almadan, Maedhrosu aramaya gitti; Morgothun yaratt karanln yardmyla gorunmeden dusmanlarnn kalesine yaklast. Thangorodrim yamaclarnn yucelerine trmand, ac icinde ulkenin sszlna bakt; ama Morgothun kalesine ulasabilecei ne bir gecis ne de bir gedik bulamad. Sonra hala yeraltndaki karanlk mahzenlerin icinde korkuyla sinen Orklara onem vermeyerek arpn ald ve Finwenin oullar arasnda cekismeler domadan once Noldorun yazd eski bir Valinor sarks soyledi; sesi daha once korku ve yas clklar dsnda hicbir sey duymayan kederli cukurlarda cnlad. Boylece Fingon aradn buldu. Birden yukarsndan, uzaklardan yrksn hafifce yantlayan bir ses duyuldu. skencesinin arasnda sark soyleyen Maedhrostu. Fingon

akrabasnn salland ucurumun eteklerine trmand ama daha yukarlara ckamad; ve Morgothun zalim plann gorunce alad. Bu yuzden Maedhros, umutsuzca muthis bir ac icinde, yayyla onu vurmas icin Fingona yalvard; Fingon bir ok ckarp yayn gerdi. Daha iyi bir umut goremeyince Manweye seslendi: Ey tum kuslarn sevgilisi olan Kral, bu tuylu oka hz ver ve ihtiyac duyan Noldora biraz merhamet goster! Duas hzla yantland. Tum kuslar, cok sevdikleri Manweye Orta Dunyadan haberler getiriyorlard ve o da Kartal rkn Kuzeyin sarp kayalklarnda yasayp Morgothu izlemeleri icin gondermisti; cunku Manwe hala surgundeki Elflere acma hissediyordu. Kartallar o gunlerde olanlar hakknda pek cok haberi Manwenin uzgun kulaklarna getirdiler. Simdi, Fingon yayn gerdiinde. Kartallarn Kral, gelmis gecmis en guclusu, aclms kanatlar otuz kulac uzunluundaki Thorondor yukseklerden suzulerek alcalp Fingionun elini yakalayarak havalandrd ve Maedhrosun asld kayann ustune tasd. Ama Fingion, Maedhrosun bileindeki cehennemde uretilmis kemeri ne cozebildi, ne kesebildi ne de onu tastan ayrabildi. Bu yuzden Maedhros yeniden ac icinde onu oldurmesi icin yalvard; ama Fingon elini bileinden kesri ve Thorondor onlar Mirhrime geri tasd. 135 Maedhros zaman icinde iyilesti; cunku icindeki yasam atesi canlyd ve gucu Valinorda beslenenlerin sahip olduu gibi kadim dunyadan geliyordu. Bedeni iskenceyi atlatt ve dinclesti ama acsnn golgesi yureindeydi; ve klcn sol eliyle, sa eliyle yaptndan daha olumcul savurmak icin urast. Bu yaptyla Fingon buyuk sohret kazand, tum Noldor halk onu takdir etti; Fingolfin ve Feanor hanedanlar arasndaki kin yatst. Cunku Maedhros, onlar Aramanda terk edisleri icin al diledi; Noldor uzerindeki krallk talebinden vazgecerek Fingolfine dedi ki: Eer aramzda bir keder uzanmyorsa, efendim, Finwe hanedaml nn hem en buyuu, hem de en bilgesi olarak krallk hakknn sizin olmas gerekir. Ama kardesleri yureklerinde buna hic katlmad. Boylece daha genc olmalarna ramen, Elende ve Beleriandda egel menlik Fingolfin hanedanna gecti ve hem de Silmarillerin kayb yul zunden Feanor hanedanna, daha once Mandosun soyledii gibi, Mahrum Edilenler dendi. Yeniden birlesen Noldor, Dor Daedelothun snrlarna gozculer yerlestirdi; Angband batdan, guneyden ve douda kusatld; Beleriandn ulkelerini kesfetmek ve orada yasayan halklarla anlasmak icin her yere haberciler gonderildi. Kral Thingol, Batdan bu kadar cok sayda guclu prensin, yeni topraklar icin hevesle gelisini kalbinde pek hos karslamyordu; ne kralln acmaya ne de buyu kusan kaldrmaya niyeti vard, Meliann aklyla bilgelestii icin Morgoth kusatmasnn sureceine guvenmiyordu. Noldor prenslerinden, sadece Fingolfin hanedanndan olanlarn Doriath snrlar icinden gecmelerine izin verildi; cunku anneleri Olwenin kz Alqualondeli Earwen olduu icin. Kral Thingol ile yakn akrabaydlar. Surgunler arasndan, Finarfin olu Angrod, kardesi Finrodun habercisi olarak Menegotha ilk gelendi ve Kralla uzun sure konustu, Noldorun kuzeyde yaptklarn, saylarn ve guclerinin yonetimini anlatt; ama gercekci ve tedbirli davranp artk unutulan kederleri dusunerek, ne Akrabakymna, ne de Noldor surgunu veya Feanorun yemini hakknda konustu. Kral Thingol, Angrodun sozlerini dinledi ve 136

gitmeden once dedi ki: Benim adma, seni gonderenlerle soyle konusmalsn. Noldorun Hithluma yerlesme izinleri vardr ve Dorthonionun dalk topraklarna, Doriathn dousundaki ssz yabana; ama obur topraklara halkmdan pek cok kisi yerlesmistir, onlarn ozgurluunu kstlamak istemem, hele yurtlarndan edilmelerini hic. Bu yuzden Bardaki prenslerin sizleri nasl getirdiine dikkat edin, cunku Beleriandn Efendisi benim ve burada yerlesmeyi isteyenlerin hepsi sozumu dinlemelidir. Doriatha yerlesmeye kimse gelemez, misafir diyebileceklerimiz ya da buyuk bir gereksinim icin beni arayanlar dsnda. Simdi, Noldor efendileri Mithrimde divan toplad ve Angrod, Doriathdan ayrlp Kral Thingolun sozlerini tasyarak oraya geldi. Noldora karslanslar souk geldi ve Feanor oullan soylenenlere kzd; ama Maedhros guldu ve dedi ki: O, bir kral olarak sahip olduklarn koruyor, yoksa unvannn bir anlam olmaz. Thingol bize ancak hukmunun surmedii topraklan ihsan ediyor. Doriath, gercekten bugun tek basna onun ulkesi olabilir, ama bu Noldorun gelisi yuzunden. O yuzden brakn Doriathda hukum sursun ve karslastmz Morgothun Orklan yerine Finwe oullaryla komsu olduu icin memnun olsun. Ama Finarfinin oullarn sevmeyen ve kardeslerin en serti, en cabuk ofkeleneni olan Caranthir, yuksek sesle bard: Daha baska! Finarfin oullarnn maarasndaki bu Karanlk Elf in hikayeleriyle suraya buraya kosusmasna izin vermeyin! Onunla anlasmak icin onlar kim bizim sozcumuz yapt? Ve gercekte Belerianda gidecek olmalarna ramen, anneleri baska kandan olsa da, babalarnn bir Noldor efendisi olduunu bu kadar cabuk unutmalarna izin vermeyin. Boylece Angrod ofkelenip divan terk etti. Maedhros, Caranthiri gercekten azarlad; ama onlarn sozleri duyulduunda her iki taraftaki Noldor halknn buyuk bolumunun yureklerini Feanor oullarnn daima sert sozlerinden ve siddetle patlayacakms gibi gorunen kotu ruhlarndan korkarak keder buruyordu. Maedhros, kardeslerini zaptetti ve 137 onlar da divandan ayrldlar, cok gecmeden Mithrimi terk edip douya, Arosun otesine, Himring Tepesi civarndaki genis topraklara gittiler. Bundan sonra oralar Maedhros Snr diye adlandrld; cunku kuzeyden, Angbanddan gelebilecek saldrlara kars cok az dalk savunma vard. Maedhros ve kardesleri yanlarnda gelebilecek herkesi toparlayp orada muhafzlk yaptlar, batdaki akrabalaryla gerekmedikce iliski kurmadlar. Denir ki, bu plan aslnda surtusme olaslklarn azaltmay ve saldrnn ana tehlikesinin kendi ustune gelmesini cok isteyen Maedhros tasarlams; kendi adna Fingolfn ve Finarfin hanedanlaryla dost kalms, zaman zaman ortak tedbirler icin onlarn arasna gelirmis. Her ne kadar simdi uykuda olsa da yeminlerine de balyms. Caranthirin halk, dounun en uclarna, Gelionun kuzeydeki sularnn otesine, Rerir Damn eteklerindeki Helevorn Golu civarna ve guneye doru yerlesmis; Ered Luinin zirvelerine trmanp merak icinde douya doru bakmslar, Orta Dunyann topraklar onlara yabanl ve genis gorunuyormus. Boylece Caranthir halk, Morgoth saldrsndan ve Noldorun gelisinin ardndan Belerianda akslarn durduran Cucelerle karslasms. Her iki halk da beceriyi sevip orenmeye hevesli olduu halde, aralarnda buyuk bir sevgi yokmus; cunku Cuceler gizemli ve cabuk kusuyorlarms, Caranthir de marurmus, Naugrimin sevimsizlii hakkndaki kucumseyen dusuncelerini pek ender saklams ve halk da efendilerini izlemis. Yine de her iki halk Morgotha duyduklar korku ve nefret

yuzunden ittifak kurmuslar ve bunun buyuk faydalarn gormusler; cunku Naugrim o gunlerde zanaat dair oyle srlar orenmis ki Nogrod ile Belegostun demirci ve tasclar akrabalar arasnda yucelmis. Cuceler yeniden Belerianda akmaya basladklarndaysa Cuce madenlerinin tum urunleri once Caranthirin ellerinden gecmis ve boylece buyuk zenginliklere ulasms. Yirmi Gunes senesi gectikten sonra, Noldor Kral Fingolfin buyuk bir ziyafet vermis; ziyafet, Ivrin golcuklerinin yaknnda, hzl 138 nehir. Narogun doduu kaynakta yaplms, cunku oras onlar kuzeyden koruyan Golge Dalannn eteklerinde yesil ve guzel topraklarms. Bu ziyafetin nesesi, daha sonraki keder gunlerinde uzun sure hatrland; ve ona Yeniden Birlesme Ziyafeti, Mereth Aderthad, denmis. Fingolfin ve Finrodun halknn ve reislerinin cou gelmis; doudaki Snrdan savasclarla birlikte Feanor oullarndan Maedhros ve Maglor gelmis; Beleriand ormanlarnn gezginlerin ve efendileri Cirdanla birlikte Limanlarn halklarndan saysz Gri Elf de gelmis. Uzaktaki Mavi Dalarn yamaclarnn eteindeki Yedi Nehir Ulkesinden, Ossiriand, Yesil Elfler bile gelmis; ama Doriathdan yalnzca Kraln selamlarn tasyan iki haberci gelmis, Mablung ve Daeron. Mereth Aderthadda iyi niyetle bircok tedbir alnms, birlie ve dostlua dair yeminler edilmis; denir ki bu ziyafette en cok Gri Elf dili konusulmus, Noldor tarafndan bile, cunku Beleriand dilini hzla orenmisler, oysa Sindar Valinor diline hakim olmakta yavasms. Noldor yurekleri yuce ve umut doluymus, aralarpdan couna Orta Dunyada ozgurluk ve guzel krallklar aramalarn emreden Feanorun sozleri hakl gibi gozukmus; gercekten de uzun yllar boyunca Beleriand klclaryla Morgothun ykmndan korurken ve onun gucu kaplarnn ardnda itilmis tutulurken bars surup gitmis. O gunlerde yeni Gunes ve Ayn altnda sevinc varms, tum diyarlar mutluynius; ama yine de Golge, kuzeyde kuluckadayms. Ve yeniden otuz yl gectiinde Fingolfin olu Turgon yerlestii Nevrast terk edip Tol Sirion adasna, arkadas Finroda gelmis, bir sure kuzey dalarndan bkarak, birlikte nehir boyunca guneye yolculua skmslar; yolculuk ederlerken bir gece, Sirion sularnn yaknnda, Alacakaranlk Gollerinin otesinde, yaz yldzlarnn altnda suyun kysnda uyumuslar. Nehirden yukar ckan Ulmo, uzerlerine derin bir uyku ve skntl ruyalar sermis; ruyalarn sknts uyandktan sonra da surmus ama hicbiri dierine bir sey soylememis, cunku ackca hatrlayamyorlarms ve her biri Ulmonun sadece kendisine haberler yolladna 139 inanms. Ama daha sonra uzerlerinde sessizlik ve neler olacana dair supheler uzanms, sk sk gizli guclere sahip bolgeler arayarak ayak baslmams topraklarda gezinmisler; cunku her birine, kotuluk gunune hazrlanmalar, Morgoth Angbanddan frlamadan Kuzeyin ordular yenilmeden bir snak hazrlamalar emredilmis gibi geliyormus. Bir seferinde Finrod ve kz kardesi Galadriel, Doriathdaki akrabalar Thingolun misafiri olmuslar. Finrod, Menegrothun gucu ve hasmeti katssnda, hazineleri, silah depolar, bircok sutunla suslu tas salonlar karssnda hayranlkla dolmus; yureine tepelerin altnda gizli ve derin bir yerde, daima korunan kaplar ardna genis salonlar insa etme istei dusmus. Bu yuzden ruyalarn anlatarak, Thingole yureini acms; Thingol ona

Narog Nehrinin derin boazn ve sarp bat kysndaki Yuce Farothun altndaki maaralar anlatms ve ayrlrken yanna, henuz pek az kisinin bildii o yerlere goturecek rehberler vermis. Boylece Finrod, Narog Maaralarna gelip orada Menegroth tarznda derin salonlar ve silah depolar insa etmeye baslams; ve bu kaleye Nargothrond denmis. Bu is srasnda Finrod, Mavi Daglarn Cucelerinden yardm alms; ve onlar iyi bir bicimde odullendirilmis, cunku Tiriondan ayrlrken Finrodun yannda tum Noldor prenslerinden daha fazla hazine varms. Ve o gunlerde onun icin. Cucelerin Eski Gunlerdeki eserlerinin en unlusu olan Cucelerin Gerdanl, Nauglamr yaratlms. cine Vali-norun saysz deerli tas islenmis altn bir gerdanlk; ama icinde oyle bir guc varms ki takann uzerinde ketenden bir ip gibi hafif ve hangi boynu kavrarsa daima zarif ve hos dururmus. Finrod, Nargothrondda yanna halknn counu alarak yurdunu kurmus ve ona Cuce dilinde Maara Yontucusu, Felagund, denmis; olene dek bu ismi tasms. Ama Narog Nehrinin yanndaki maaralara ilk yerlesen Felagund Finrod deildi. Kz kardesi Galadriel onunla beraber Nargothronda gitmemis, cunku Doriathda Thingolun akrabas Celeborn yasyormus, aralarnda buyuk bir ask varms. Bu yuzden Sakl Krallkta kalms ve Melianla ya140 sayp ondan Orta Dunyaya dair buyuk ilim ve bilgelik orenmis. Ama Turgon, bir tepenin uzerine kurulu, kuleleri ve aaclaryla guzel Tirionu hatrlams ve aradn bulamayp Nevrasta donerek deniz kysndaki Vinyamarda huzur icinde yasams. Bir sonraki yl ulmo ona gozukmus ve yeniden Sirion vadisi boyunca tek basna dolasmasn emretmis; Turgon yola ckp Ulmonun rehberliiyle Kusatan Dalarn ortasnda sakl kalms Tumladen vadisini bulmus. Kimseye bir sey soylemeden bir kez daha Nevrasta donmus ve orada gizlilik icinde surgundeyken yureinin yanp tutustuu Tuna ustundeki Tirion tarznda bir sehri tasarlamaya baslams. Casuslarnn Noldor efendilerinin akllarnda savas olmadan etrafta gezindii haberlerine inanan Morgoth, dusmanlarnn gucunu ve uyankln denemek istemis. Bir kez daha uyarmadan harekete gecmis, kuzeyde ani depremler olmus, topraktaki yarklardan atesler fskrms ve Demir Dalar alev kusmus; Orklar Ard-galen duzluunden akmslar. Boylece batda Sirion Gecitinden, douda Maedhrosun tepeleri ile Mavi Dalar arasndaki bosluktan, Maglorun diyarndan asaya inmisler. Ama Fingolfin ve Maedhros uyumuyormus, oburleri Beleriandda basbos gezip kotulukler yapan dank Ork guruhlarn ararken, Morgothun Dorthoniona saldrs srasnda onlar asl ordularyla her iki taraftan yuklenmisler; Morgothun hizmetkarlarn yenerek onlar son damlalarna dek Ard-galenin otesine surmusler, uzakta Angband kaplar gorunurken yok etmisler. Bu, Beleriand Savaslarnn Ucuncusuymus ve ona Muhtesem Savas, Dagor Aglareb denmis. Bu bir zafermis, ama hem de bir uyar; prensler bunu dikkate almslar, bundan sonra ittifaklarn salamlastrp guclendirerek ve muhafzlar yerlestirerek dort yuz Gunes Ylna yakn suren Angband Kusatmasn duzenlemisler. Dagor Aglarebden sonra uzun sure Morgothun hicbir hizmetkar kaplarndan uzaklasmaya cesaret edememis cunku Noldor efendilerinden korkuyorlarms; ve Fingolfin aralarnda 141

ihanet olmad surece Morgothun bir daha asla ne Eldar itifakn bozabileceini ne de gafil avlayabileceini soyleyerek boburlenmis. Ne var ki Noldor ne Angband ele gecirebilmis ne de Silmarilleri geri alabilmis; ve savas butun o Kusatma suresince asla tamamen sona ermemis cunku Morgoth yeni kotulukler tasarlams, daima arada srada dusmanlarm deneyip durmus. Morgothun kalesi bir kez bile tamamen kusatlamams, cunku Thangorodrimin kulelerinin koca kavisli duvarndan one frlayan Demir Dalar onu her iki taraftan da savunuyor, Noldora kar ve buz sayesinde gecis vermiyorms. Boylece Morgothun yanlarnda ve kuzeyinde hic dusman olmams, casuslar zaman zaman ckp sapa yollardan Belerianda inmis. Her seyin uzerinde Eldarn arasna korku ve ayrlk tohurhlamay arzulayarak Morgoth, Orklara kim olursa olsun, canl yakalayp balayarak Angbanda getirmelerini emretmis; ve bazlarm gozlerinin dehsetiyle oyle korkutmus ki artk zincirlere gerek kalmadan, nerede olursa olsunlar onun emirlerini yaparak onun korkusuyla dolasmslar. Boylece Morgoth, Feanorun isyanndan sonra olan her seyin buyuk bolumunu orenmis, dusmanlarnn arasnda pek cok surtusme gorerek keyiflenmis. Dagor Aglarebin uzerinden yaklask yuz yl gectikten sonra Morgoth, Fingolfini yeniden gafil avlamaya calsms cunku Maedhrosun uyanklm biliyormus ve ak kuzeye bir ordu yollams, oradan batya ve yeniden guneye donup Fingolfinin Gcrdayan Buzda izledii yolu kullanarak Drengist Halicinin kylarna gelmisler. Boylece Hithlum topraklarna batdan gireceklermis; ama fark edilmisler ve Fingon, Halicin basnda tepelerin arasndan uzerlerine saldrms, Orklarn cou denize surulmus. Bu buyuk savaslar arasnda saylmams, cunku Orklarn says cok deilmis ve Hithlum halknn sadece bir ksm savasms. Ama ondan sonra uzun yllar boyunca bars olmus, Angbanddan hicbir ack saldr gelmemis, cunku Morgoth artk Orklarn yardm olmadan Noldora denk olamayacan kavrams ve yure142 inde yeni bir dusunce arayp durmus. Yeniden bir yuzyl gectikten sonra Kuzeyin ejderlerinin, Urulo-kilerin ilki olan Glaurung, bir gece Angbandn kaplarndan ckms. Henuz gencti ve buyukluunun yarsna ulasmst, cunku ejderlerin yasam uzun ve yavastr, ama Elfler onunden Ered Wethrin ve Dorthoniona doru korku icinde kacst; o da Ard-galenin duzluklerini kirletti. Hithlum prensi Fingon atl okcularla saldrp hzl binicilerle etrafn cembere ald; ve Glaurung daha zrhna tamamen burunmedii icin oklara dayanamayp Angbanda kacarak uzun yllar boyunca ckmad. Fingon buyuk takdir toplams ve Noldor sevinmisti; cunku cok az bu yeni seyin tum anlamn ve tehditini gorebildi. Morgoth, Glaurungun kendini cok erken aca ckarmas yuzunden keyifsizdi; onun yenilgisinin ardndan yaklask iki yuzyl suren Uzun Bars geldi. Butun bu sure icinde sadece snrlarda birkac kavga oldu ve Beleriand refaha ulasp zenginlesti. Kuzeydeki ordularnn korumasnn ardnda Noldor yurtlarn ve kulelerini kurarak bircok guzel sey yarattlar, siir, tarih ve ilim kitaplar. Ulkenin bircok bolumunde Noldor ve Sindar tek bir halk haline gelerek ayn dili konustu; her ne kadar aralarnda farklar olsa da. Noldor beden ve akl olarak daha gucluydu, daha

guclu savascydlar, daha arbaslydlar, evlerini taslarla insa edip yamaclar ve ack alanlar seviyorlard. Ama Sindarn sesleri daha guzeldi ve Feanor olu Maglor dsnda muzikte hepsinden daha yetenekliydiler, ormanlar ve nehir kylarm seviyorlard; Gri Elflerden bazlar yerlesik bir yurtlan olmadan her yerde gezinir ve gezinirken sark soylerdi. 143 ON DORDUNCU BOLUM BELERAND VE ULKELERNE DAR Burada, kadim gunlerde Orta Dunyann bat bolgelerinin kuzeyinde olan ve Noldorun geldii topraklarn sekillenisi; ve ayn zamanda Eldar reislerinin topraklarn ele gecirisi ve Beleriand Savasla-nnn ucuncusu, Dagor Aglarebin ardndan Morgotha kars ittifaklar anlatlr. Melkor, gecmis calarda dunyann kuzeyinde, kalesi Utumnoyu cevreleyip korusun diye Demir Dalar, Ered Engrin, yukseltmisti; ve buyuk bir kavisle doudan batya, daima souk topraklarn snrlar uzerinde dikildiler. Batda, Ered Engrinin duvarlarnn ardnda, geriye doru kuzeye bukuldukleri yerde, Valinordan gelebilecek saldrlara kars Melkor yeni bir kale daha insa etti; denir ki Orta Dun-yaya donduunde Demir Cehennemlerinin, Angband, sonsuz zindanlarna yerlesti, cunku Valar, Gucler Savasnda, Utumnodaki guclu kalesi icinde onu yenmek icin acele ederken ne Angband tamamyla yok ettiler ne de en derin cukurlarn arastrd. Melkor, Ered Engrinin altna dalarn guneyine ckan buyuk bir tunel yapt; ve ucuna da guclu bir kap. Ama bu kapnn uzerine, hatta dalara doru arkasna, yer^ltndaki ocaklarnn kul ve curuflar, act tunellerin, devasa atklarndan olusmus Thangorodrimin gok gurlemeli zirvelerini yd. Kapkara, ssz ve fazlasyla yuksektiler; zirvelerinden karanlk ve pis bir duman kuzeyin goune yukseliyordu. Angbandr kaplarnn onunden guneye doru, Ard-galenin genis duzluu uzel rinde miller boyunca pislik ve perisanlk yaylyordu; ama Gunesin gelisinin ardndan orada zengin bir cayr yukseldi ve Angband kusatl lp kaplar kapatlrken bile, cehennemin kaplarnn onundeki cu144 kurlarn ve krk kayalarn arasnda yesillikler vard. Thangorodrimin batsnda Puslar Ulkesi, Hsilome, uzanyordu, Noldor kendi dillerinde oraya, ilk karargahlar boyunca Morgothun yollad bulutlar yuzunden bu ismi vermislerdi; ad zaman icinde bolgeye yerlesen Sindarn dilinde Hithlum olacakt. Angband Kusatmas boyunca havas serin ve ks souk olsa da guzel bir ulkeydi. Batda denizin snrnda uzanan Yankyan Dalarla, Ered Lomin; douda ve guneydeyse Ardgalen ve Sirion vadisine bakan Golgeli Dalar, Ered Wethrinin buyuk kavisiyle snrlanyordu. Hithlumu Fingolfin ile olu Fingpn yonetti, Fingolfinin halknn cou Mithrim civarnda, buyuk golun kylarnda yasad; Fingona, Mithrim Dalarnn batsnda uzanan Dor-lomin verilmisti. Ama asl kaleleri Ered Wethrinin dousunda, Ard-galeni gozledikleri Eithel Siriondayd; ve suvarileri o duzlukte Thangorodrimin golgelerine dek at surduler, birkac

tane olan atlar hzla coalmst, Ard-galenin cayrlan zengin ve yesildi. Bu atlarn counun atalar Valinordan gelmis ve Fingolfine Maedhros tarafndan kayplarn karslamak icin verilmisti, cunku onlar gemiyle Losgara gitmislerdi. Dorlominin batsnda Yankyan Dalarn otesinde Drengist Halicinin guneyinde, Sindar dilinde Beri Ky anlamndaki Nevrast uzanyordu. Bu isim baslangcta Halicin guneyindeki tum ky toprakla-nna verilmisti ama zamanla sadece kylan Drengist ve Taras Da .rasnda uzanan ulke icin kullanld. Buras uzun yllar boyunca Fingolfinin olu bilge Turgonun, Ered Lomin ve Ered Wethrinin batya doru Ivrinden oteye, bir burun uzerindeki Taras Dana devam ik^n tepeleri ve denizle snrlanan ulkesiydi. Kimileri Nevrast Hitlumdan cok Belerianda ait gorurler, cunku denizden gelen nemli tizgarla sulanan, Hithlum uzerinden esen souk kuzey ruzgarlarndan korunan daha yumusak iklimli bir ulkeydi. Dalar ve arkadaki duzluklerden daha yuksek buyuk ky yamaclaryla cevrili cukur bir bolgeydi, hicbir nehri yoktu; ve Nevrastn ortasnda hicbir belirgin 145 kys olmayan genis bataklklarla cevreli buyuk bir gol vard. Oraya yerlesmis kuslarn cokluu ve uzun kamslarn, s golcuklerin guzellii yuzunden golun adna Linaewer dendi. Noldor geldiinde bircok Gri Elf, Nevrastta, kylarn civarnda ve ozellikle guneybatda Taras Da etrafnda yasyordu; cunku Ulmo ve usse eski gunlerde oraya gelme alskanlna sahiplerdi. Oradaki butun halk Turgonu efendileri olarak kabul etti, Noldor ve Sindarn en hzl karsmas orada gerceklesti; Turgon uzun sure. Taras Dann eteklerindeki deniz kysnda, Vinyamar adn verdii salonlarnda yasad. Ard-galenin guneyinde Dorthonion ad verilen genis dalk bir bolge batdan douya altms fersah boyunca uzanyordu; ozellikle kuzeyi ve bats buyuk cam ormanlaryla doluydu. Hafif yokuslar duzluklerden cplak ve gorkemli bir diyara doru ckyor, Ered Wethrinin zirvelerinden daha yuksek olan cplak kayalk tepelerin eteklerinde bircok kucuk da golunun uzand bir ulke yukseliyordu; ama guneyde Doriatha bakt yonde aniden korku verici ucurumlar uzanyordu. Finarfnin oullar Angrod ve Aegnor, Dorthonionun kuzey yamaclarndan Ardgalenin duzluklerini izlediler ve kardesleri Nargothrond Efendisi Finroda balydlar; topraklan kract ve ardndak dalk bolge, Morgothun azck bile gecmek istemeyecei turden bir siper sayld icin oraya yerlesmis halk azd. Dorthonion ve Golgeli Dalar arasnda keskin yamaclar camlatlI kapl dar bir vadi vard; ama yemyesildi, cunku icinden Sirion Nehri Belerianda doru hzlanarak akyordu. Sirion Gecidini Finrod koruyordu ve nehrin ortasndaki Tol Sirion adasnn uzerine guclu bir muhafz kulesi olan Minas Tirithi insa etti; ama Nargothrond yapldkta sonra orasn kardesi Orodrethin korumasna brakt. Beleriandn genis ve guzel topraklar, sarkda unlu olan, Eithel Siriondan doan ve gecise girmeden once Ard-galenin kysnda, dalardaki derelerle daha da dolan guclu Sirion nehrinin her iki tarafnda uzanyordu. Oradan yuz otuz fersah boyunca, bircok akarsuyla besleni 146 yor, sonunda guclu bir aksla Balar Koyundaki genis, kumlu

deltasna varana dek guneye akyordu. Ve Sirionu kuzeyden guneye izleyerek; Bat Beleriandn sanda Sirion ve Teiglin nehirleri arasnda Brethil orman vard, ardndan Teiglin ve Narog arasnda Nargothrond diyar uzanyordu. Dorlominin guneyindeki Ivrin selalelerinden doan Narog Nehri, seksen fersah kadar akarak Sout Diyannda, Nantathrep, Siriona katlyordu. Nan-tathrenin guneyinde cok az insann yasad, saysz cicekle dolu bir cayrlk vard; otesindeyse Sirion azlarnn civarnda bataklklar ve sazlklar uzanyordu, deltasnn kumluklarnda deniz kuslar dsnda hicbir canl yoktu. Ama Nargothrond diyar ayn zamanda Narogun batsnda Eglarestte denize ulasan Nenning Nehrine kadar uzanyordu; Finrod, Sirion ve Deniz arasndaki tum Beleriand Elflerinin yuce efendisi oldu, liilas dsnda. Oraya yerlesen Sindar hala gemileri seviyordu ve efendileri de Gemiyapmcs Cirdand; Crdan ve Finrod arasnda dostluk ve ttifak vard, Noldorun yardmyla Brithombar ve Eglarest limanlar yeniden insa edildi. Onlarn yuksek duvarlarnn ardnda guzel kasabalar, limanlar, rhtmlar ve tas dalgakranlar yaptlar. Finrod, Eglarestin batsndaki burnun uzerinde bat denizini gozetlemek icin Balad Nimras kulesini yukseltti, her ne kadar gereksiz olduu kantlansa da; cunku Morgoth asla gemiler yapmaya ya da deniz kysnda savasmaya kalksmayacakt. Onun butun hizmetkarlar sudan cekinirdi ve hicbiri kacnlmaz bir sekilde gerekmedikce deniz kysna gonullu olarak gitmedi. Liman Elflerinin yardmlaryla Nargothrond halknn bir bolumu yeni gemiler insa etti ve eer kotuluk gelirse, orada son bir snak hazrlamay dusunuyorlard, denize aclp buyuk Balar Adasn kesfettiler; ama oraya yerlesmeleri kaderlerine dokunmamst. Boylece, her ne kadar Felagund Finrod; Fingolfn, Fingon ve Maedhros gibi Noldor efendilerinin en genci olsa da onun ulkesi dierlerine gore cok daha genisti. Ama yalnzca Hithlumun kuzeyindeki topraklar yonetseler de Fingolfin tum Noldorun ulu hukumdaryd, 147 ondan sonra Fingon gelirdi; ve halklar Orkiarn en cok korktuu, Morgothun en nefret ettii cesur ve yiit olanlard. Sirionun sanda, Sirion ve Gelion nehirleri arasnda, Ossiriand snrlarna dek uzayan en genis noktasnda yuz fersaha ulasan Dou Beleriand uzanyordu; ve ilk olarak yukarda kartallarn yerlestii Crissaegrim doruklarnn eteklerinden, Sirion ile Mindeb nehirleri arasnda Dimbarn ssz topraklan uzanyordu. Mindeb ve Esgaldu-inin kuzeydeki uclarnn arasnda Nan Dungorthebin, hiclik topraklar uzanyordu; ve oras korkuyla doluydu, guneyinde Meliann kudreti Doriathn kuzeyini cevreliyordu, ama yukarsnda Denset Dalarnn, Ered Gorgoroth, keskin ucurumlar, dalk Dorthoniondan asa iniyordu. Daha onceden soylendii gibi, Balrog kamclarndan kacan Ungoliant oraya snmst, dar ve derin koyaklar doldurarak olumcul karanlyla orada bir sure yasad ve gittiinde bile onun irenc soyu orada kotu niyetleriyle gizlenip kotuluk alarn oreceklerdi; Ered Gorgorothdan dokulen zayf sular kirlenmisti, icilmeleri tehlikeliydi, onlar tadanlarn yurekleri clgnlk ve strabn golgele-riyle doluyordu. Yasayan ler sey, o topraklardan saknrd ve Noldor Man Dungortheb boyunca sadece cok gerekli olduunda, Doriath snrlar yaknndan ve tekinsiz tepelerden en uzak olan yolu secerlerdi. Bu yol cok eskiden, Morgothun Orta Dunyaya donusunden onceki zamanda yaplmst; ve eer birisi onun uzerinde yolculuk ederse douya, Esgalduine, Kusatma gunlerinde beri duran tas kopruye, lant laur, gelirdi. Oradan Sessiz Topraklara, Dor Dinen, gecer ve Arrossiach asarak (Aros Slklar demektir) Beleriandn kuzey snrlarna, Feanor oullarnn yerlestii topraklara gelirdi.

Guneyde Gizlenmis Kral Thingolun yasad ve onun iradesi dsnda ulkesine kimsenin giremedii Doriathn korunan ormanlar uzanyordu. Kuzeyde, daha kucuk olan bolumu Neldoreth Ormanyd ve ulkenin ortasnda batya doru bukulen karanlk nehir Esgalduin ile douda ve guneyde snrlanyordu; asada Aros ile Esgal149 duin nehirleri arasnda daha yoin, daha buyuk Region Ormanlar uzanyordu. Esgalduinin batya Siriona doru yoneldii guneydeki slklar uzerinde Menegroth Maaralar vard; Teiglin ile Sirion arasnda kalan ve Alacakaranlk Gollerine kadar inen dar bir ormanlk bolge dsnda Doriathn tamam Sirionun dousunda uzanyordu. Doriath halk bu ormana Bat Snr, Nivrim, diyordu; orada ulu mese aaclan yetisiyordu, ayn zamanda Ulmoya sayg gostererek, Sirionun sevdii ksmnn tamamen Thingolun iktidarnda olmas icin Melian Kusa ile tamamen cevrelenmisti. Doriathn guneybatsnda, Arosun Siriona karst yerde, bircok kanala ayrlan nehrin iki yannda da buyuk golcukler ve bataklklar uzanyordu. Bu bolgeye Alacakaranlk Golleri, Aelinuial, deniyordu, cunku pusla sarmalanmst ve Doriathn buyusu uzerlerinde uzanyordu. Beleriandn tum kuzey ksm bu noktada guneye doru yokus asa iniyor, ardndan bir sure icin duzluk olusuyor ve Sirionun aks da yavaslyordu. Ama Aelinuialin guneyinde toprak aniden ve kes-kin yokuslarla alcalyordu; ve Sirionun guney duzlukleri yukardaki duzluklerden, guneyden kuzeye bakan birine sonsuz bir tepeler zinciril gibi gorunen, batda Eglarestten, Narog nehrinin otesinden, douda Geliona yaklasan Amon Erebe dek uzayan bu yamaclarla aynlyordu. Narog nehri bu tepelerin icinden derin bir boaz boyunca gecerek deli gibi akyor ve bat kylarnda Taur-en-Farothun buyuk ormanht yaylalarna yukseliyordu. Finrod, bu boazn batsnda, ksa Ve kopuklu bir akarsu olan Ringwirin Yuce Farothtan Narog nehrine paldr kuldur karst yerde Nargothrondu kurdu. Ama kuzeyden gelen Sirion, Nargothrond boaznn yirmi bes fersah kadar dousunda Alacakaranlk Gollerinin asasnda, guclu bir calayanla dokulug aniden yeraltna gecen sularnn oyduu koca tunellerin icine dalyo| du; ve sonra uc fersah guneyde yeniden buyuk bir gurultu ve dumanl Sirion Kaplar denilen yerde, tepelerin eteklerindeki kayalk kemerlerin icinden ckyordu. 150 Beleriand Nargothronddan Dou Belerianddaki Duvarn Sonuna, Ramdal., dek ikiye ayran yamaclar Uzun Duvar, Andram, diye isimlendirildi. Ama yamaclarn diklii douya gittikce fazlasyla azalyordu, cunku Gelion vadisi duzenli bir bicimde guneye iniyordu ve Gelionun ne calayanlar ne de ivinti yerleri vard ama Siriondan cok daha hzlyd. Ramdal ve Gelion nehri arasnda oldukca yuksee trmanan, yumusak yamaclar olan bir tepe vard, ama tek basna olduu icin olduundan daha gorkemli gorunuyordu; bu tepeye Amon Ereb denir. Beleriandn yldzlarla aydnlanan huzurunu Orklarn talan yaparak ilk kez bozduklar gunlerde, Morgotha kars Thingolun yardmna kosan Ossirianda yerlesmis Nandor halknn efendisi Denerhor, Amon Ereb uzerinde oldu; ve sonra oraya, buyuk yenilginin ardndan Maedhros yerlesecekti. Andramn guneyinde, Sirion ve Gelion arasnda dolanan birkac Karanlk Elf dsnda kimsenin gitmedii karmakarsk ormanlara sahip yabanl topraklar vard; adna Nehirler Arasndaki Orman, Taur-im-Duinach, denir. Gelion buyuk bir nehirdi; iki kaynaktan douyordu ve baslangcta iki kolu vard; Himring Tepesinden gelen Kucuk Gelion ve Rerir Da-ndan gelen Buyuk Gelion. Kollaryla bulusmasndan sonra ona balanan dier nehirlere ulasmadan once guneye krk fersah

boyunca akard; ve denize ulasmadan Sirionun iki kat uzunlua erisirdi, her ne kadar daha dar ve suyu daha az olsa da, cunku Sirionun doduu yer olan Hithlum ve Dorthonionda, douya gore daha cok yamur yaard. Ered Luinden Geliona alt nehir balanyordu: dalardan dimdik hzla, calkantl olarak akan sular, Ascar (daha sonra Rathloriei adn ald), Thalos, Legolin, Brilthor, Duilwen ve Adurant; Gelion ve Ered Luin ile snrlanan, en kuzeydeki Ascar ve en guneydeki Adurant arasnda kalan bolgede Yedi Nehir Ulkesi, Ossiriandn yemyesil topraklar uzanyordu. zledii yolun neredeyse tam ortasnda Adurant ikiye bolunup yeniden birlesirdi; ve sularnn cevreledii adaya Yesil Ada, Tol Galen, de151 nir. Beren ve Luthien donuslerinin ardndan oraya yerlestiler. Ossiriandda, nehirlerin korumas altnda Yesil Elfler yasar; cunku Ulmo, Siriondan sonra bat dunyasnn sularnn icinde en cok Gelionu severdi. Ossiriand Elfleri aac oymaclnda ustaydlar ve oyle gariptir ki bir yabanc, onlarn topraklarn bastan sona gecer ye hicbirini gormeyebilirdi. Bahar ve yaz gelince yesillere burunurler ve sarklarnn sesleri Gelion sularnn otesinden bile duyulabilirdi; Noldor, bu yuzden bu topraklar muziin ulkesi anlamnda Lindon ve ardndaki dalar da Ered Lindon diye isimlendirdiler, cunku onlar ilk Ossiriandda gormuslerdi. Dorthonionun dousunda, Beleriandn snrlar saldrya oldukca ackt, Gelion vadisini kuzeyden sadece alcak tepeler koruyordu. O bolgede, Maedhros Snr ve ardndaki topraklarda cok sayda halkyla birlikte Feanor oullan yasard; ve suvarileri Morgothun Dou Belerianda saldrmaya kalksmasn onlemek icin kuzeydeki genis duzluun uzerinden, Ard-galenin dousundaki genis ve ssz Lothlannda, youn bir sekilde at surerlerdi. Maedhrosun asl kalesi Daimsouk, Himring Tepesi uzerindeydi; oras cevresi bircok kucuk tepeyle cevrili, genis yamacl, aacsz ve zirvesinin ustu duz olan bir yerdi. Himring ile Dorthonion arasnda, bats son derece dik bir gecit vard, Aglon Geciri, Doriatha aclan bir kap; ve icinden hic durmayan sert bir kuzey ruzgar eserdi. Ama Celegorm ve Curufin, Aglonu salamlastnp buyuk bir gucle korudular ve guneye doru Dorthonionda doan Aros ile Himringde doup ona balanan Celon nehirleri arasndaki Himladn tum topraklarn da. Gelionun kollarnn aras Maglorun korumasndayd ve orada tepelerin hep birden yok olduu bir yer vard; Orklarn Ucuncu Savastan once Dou Belerianda girdikleri yer orasyd. Bu yuzden Noldor oradaki duzluklerde gezinen suvari saylarm arttrd ve Caranthirin halk Maglor Bosluunun dousundaki dalar guclendirdiler. 152 Orada Rerir Da ve etrafndaki bircok alcak tepeler hatt, Ered Lindonun ana dalarnn batya doru dsnda yukselirdi; Rerir ile Ered Lindon arasnda guneyi haric her yonu dalar tarafndan golgelenen bir gol vard. Derin ve karanlk Helevorn Golu ve yanna Caranthir yerlesmisti; Noldor, Gelion ve dalar arasnda, Rerir ve Ascar nehri arasndaki genis topraklan, Gelionun Otesindeki Ulke anlamnda Thargelion diye isimlendirmisti, ya da Caranthir Ulkesi, Dor Caranthir; ve Noldorun Cucelerle tanstklar ilk yer burasyd. Ama Gri Elfler, Thargeliona daha once Dou Ovas, Talath Rhunen diyordu.

Boylece Feanor oullar, Maedhrosun yonetiminde Dou Beleriandn efendileri oldular, ama o zamanlar halklar genellikle topraklann kuzeyine yerlesmislerdi ve guneye sadece yesil ormanlarda avlanmak icin giderlerdi. Orada Amrod ve Amros yasar, Kusatma surduu surece kuzeye cok ender gelirlerdi; orada baska Elf efendileri de at surerlerdi, hatta uzaklardan bile gelirlerdi, cunku bolge yabanl ama cok .;uzeldi. Dierleri arasnda en sk Felagund Finrod gelirdi, cunku gezinmeye askt, Ossirianda bile giderek Yesil Elflerin dostluunu kazand. Ama Noldor halkndan kimse kendi ulkeleri var olduu surece asla Ered Lindonun otesine gecmedi; Dou bolgelerinde olup bitenlere dair cok az haber Belerianda cok gec gelirdi. 153 ON BESNCl BOLUM BELERANDDAK NOLDORA DAR Burada Ulmonun rehberliinde Nevrastl Turgonun gizli Tum-laden, duzluunu nasl kesfettii anlatlr; (daha sonra bilinecei gibi) Sirionun ust taraflarnn dousunda, yuksek ve keskin yamach dalardan olusan bir cemberin icindeydi ve Thorondorun kartallar dsnda hicbir canl ulasamamst. Ama dalarn altnda, dunyann karanlnda akan sularn Sirionun kollarna ulasmak icin oyduu derin bir yol vard; Turgon bu yolu buldu ve boylece geldi dalarn ortasndaki yesil duzlue, orada sert dumduz taslarla yukselen adatepeyi gordu; ova aslnda kadim gunlerde koca bir goldu. Derken Turgon arzulad topraklar bulduunu anlad ve oraya guzel bir sehir insa etmeye karar verdi. Tuna uzerinde Tirionun bir ans olarak; ama Nev-rasta dondu ve her ne kadar daima tasarsn nasl gerceklestirecein dusunup dursa da orada huzur icinde yasad. Dagor Aglarebin ardndan, Ulmonun yureine koyduu huzursuzl luk yuzunden halknn en cesur ve maharetli olanlarn cararak onlarfl gizlice sakl duzlue yonlendirdi ve orada Turgonun dusunduu kenti insa etmeye basladlar; kimse yaptklarn engellemesin diye her tarau nobetciler koymuslar ve Sirionda akan Ulmonun gucu onlar korul mus. Turgon genellikle, elli iki yllk gizli emein ardndan kentin sql nunda tamamland soylenene dek, Nevrastta yasams. Denir ki. Tus gon, tepenin uzerindeki pnarlar yuzunden sehrin adna Valinorlu Elflerin dilinde Suyun Muziinin Kayas anlamnda Ondolinde demii ama isim Sindar dilinde deiserek Sakl Kaya, Gondolin, olmus. Sonn Turgon, Nevrasttan ayrlp denizin yannda Vinyamardaki konan terk etmek icin hazrlanms, orada Ulmo bir kez daha onu gormeyi gelip onunla konusmus. Ve demis ki: Sonunda artk Gondoline gi 154 melisin Turgon; ve ben de Sirion vadisinde ve oradaki tum sulardaici gucumu gostereceim ki gidisinin farkna varlmasn, senin iraden dsnda kimse oradaki gizli girisi bulamasn. Eldalienin yonettii tum ulkeler icihde Melkorun karssnda en uzun Gondolin dayanacak. Ama ellerinin isledii, yureinin tasarlad bu eseri cok fazla sevme. Ve hatrla ki Noldorun gercek umudu Batda yatar ve Denizden gelir. Ve Uimo Turgonu, Mandosun Hukmu altnda olduu konusunda, ki Ulmonun bunu deistirmeye gucu yetmezdi, uyard. Boylece Noldor lanetinin dedi, son gelmeden once seni de bulaca soylenebilir ve ihanetin senin duvarlarnn icinde uyanmas

gerceklesebilir. Onlar ates tehlikesinde olacaklar. Ama bu tehlike gercekten yaklasrsa, o zaman ta Nevrasttan bile seni uyarmak icin birisi gelecek, ondan ykmn ve atesin otesinde Elfler ve insanlar icin umut doacak. Bu yuzden bu evde zrh ve bir klc brak, yllar icinde gelecek olan onu bulsun, boylece sen de onu tan ve yanlma. Ve Ulmo, Turgona ardnda brakaca mifer, klc ve zrhn, ne turde ve hangi boyda olmas gerektiini acklad. Sonra Ulmo denize dondu ve Turgon halknn tumunu ileriye yollad, Fingolfni izleyen Noldorun ucuncu kolundan, hatta Sindardan daha kalabalk bir topluluk; gruplar halinde, Ered Wethrinin golgeleri altndan gizlice uzaklasarak kimseye gorunmeden Gondoiine ulastve kimse nereye gittiklerini bilmedi. En son olarak Turgon ayaa kalkt ve ev halkyla birlikte tepelerin icinden sessizce gecerek dalardaki gecitleri ast, gecitler onun ardndan kapand. Uzun yllar boyunca Hurin ve Huor dsnda kimse onlarn icinden gecmedi; Turgonun ordusu uc yuz elli yl askn bir zamann ardndaki Feryat Ylna dek asla dsar ckmad. Ama dalarn cemberinin icinde Turgonun halk coalp gelisti, becerilerini bitmeyen bir emee doktuler, oyle ki Amon Gwarethin uzerindeki Gondolin gercekten guzellesip denizin otesindeki Tirionla bile karslastnlabilicek bir hale geldi. Yuksek ve beyazd duvarlar, duzgundu merdivenleri, yuce ve gorkemliydi Kraln Kulesi. Isldayan pnarlar oynasyor ve Turgonun 155 saraynda elf zanaatyla kendi isledii eski Aaclarn goruntuleri duruyordu; altndan yapt Aaca Glingal denir, ciceklerini gumusten yapt Aaca ise Belthil. Ama Gondolinin tum harikalarndan daha da guzeli Gumusayak, Celebrindal da denilen, saclar Melkorun gelisinden onceki Laurelinin altn gibi olan Turgonun kz Idrildi. Boylece Turgon mutluluk icinde uzun sure yasad; ama Nevrast bosaltlmst ve Beleriandn ykmna dek kimse yasamad. Gondolin sehri gizlice insa edilirken, Felagund Finrod, Nargothrondun derinlerinde calst; ama kz kardesi Galadriel, soylendii gibi Thingolun Doriathdaki ulkesinde yasad. Melian ve Galadriel, zaman zaman Valinoru ve eski mutluluu konurusurlard; ama Galadriel, Aaclarn olumunun karanlk saatinin otesine gitmez, hep sessiz kalrd. Bir keresinde Melian dedi ki: Senin ve akrabalarnn uzerinde bir keder var. Bunu senin icinde gorebiliyorum, ama bundan gerisi benden sakl; cunku Batda gecen ya da gecmis hicbir seyi goruntu ya da dusunceyle alglayamam: Aman topraklarnn tamamnn uzerinde bir golge var ve denizin otesine dek uzanyor. Neden bana daha fazlasn anlatmyorsun? Cunku bu keder gecmiste kald, dedi Galadriel; burada, anlar tarafndan skntya dusmeden ne kadar haz varsa tatmak istiyorum. Umut hala parlak gorunmesine ramen, belki gelecek daha fazla keder var. Sonra Melian onun gozlerine bakt ve dedi ki: Ben Noldorun basta soylendii gibi, Valarn elcileri olarak geldiklerine inanmyorum: her ne kadar tam ihtiyac duyduumuz anda gelmis olsalar da. Cunku Valar hakknda asla konusmuyorlar, ulu efendilerden Manweden, Ulmodan, hatta Kraln kardesi Olweden bile Thingole tek bir mesaj getirmediler ya da denizin ote yanna giden kendi halkndan. Galadriel, Noldorun asil halk neden Amandan suruldu? Ya da; Feanor oullar uzerinde nasl bir kotuluk yatar ki boylesine kibirli ve 156

zalimler? Sence gercee yaklasmadm m? Yaklastn, dedi Galadriel; yalnzca, biz surgun deiliz, kendi irademizle, Valarnkine kars ckarak geldik. Valara ramen buyuk tehlikelerin icinde su amacla geldik: Morgothdan intikam alp onun caldn geri almak. Sonra Galadriel, Meliana Silmarilleri ve Kral Finwenin Forme-nosta katledilmesini anlatt; ama yine de Yemine veya Akrabakymna, Losgarda gemilerin yaklmasna dair tek kelime etmedi. Ama Melian dedi ki: Simdi bana cok sey anlatyorsun, hatta daha fazlasn alglyorum. Tiriondan gelen uzun yolun uzerine bir karanlk cokertecektin, ama ben orada oyle bir kotuluk goruyorum ki ona rehberlik yapmas icin Thingolun bunlar orenmesi gerekli. Belki, dedi Galadriel; Ama benden deil. Melian, Galadriel ile bu konuda bir daha konusmad; ama Kral Thingole Silmariller hakknda duyduu her seyi anlatt. Bu onemli bir konu, dedi, hatta Noldorun anladndan bile onemli; cunku Amann Is ve Ardann kaderi artk bu seylerin icinde, olen Fe-anorun eserinde kilitli duruyor. Ongoruyorum ki onlar Eldar gucuyle iyilestirilemeyecek; onlar Morgothdan zorla geri alnmadan once dunya gelecekteki savaslarla yklacak. Bak simdi! Feanoru katlettiler, tahmin ediyorum ki bircoklarn da; ama getirdikleri ve daha da getirecek olduklar olumlerin ilki dostun Finweydi. Morgoth, Amandan kacmadan once onu katletti. Sonra keder ve uursuz belirtilerle dolan Thingol sustu; sonunda dedi ki: Artk Noldorun Batdan gelisini anlyorum, ki daha once buna cok sasrmstm. (Rastlantlar bir yana) yardmmza gelmediler; cunku Valar, Orta Dunyada kalms olanlar, onlara uc nokrada ihtiyac duyana dek kendi haline brakacak. Noldor kaybettiini bulmak ve intikam icin geldi. Yine de Morgotha kars ittifak olusturacaklarna suphe yok ve simdi asla Morgothla anlasma yapmalar olasl dusunulemeyecek. 157 Ama Melian dedi ki: Bu sebeplerle geldikleri doru; ama baskalar da var. Feanor oullarna dikkat et! Uzerlerinde Valarm ofkesinin golgesi uzanyor; anladma gore onlar Amanda kotuluk yaptlar hem de kendi akrabalarna. Noldor prensleri arasnda uykuya yatrlms bir keder var. Ve Thingol yantlad: Bunun benim icin anlam ne? Feanor hakknda sadece aslnda onu yucelten haberler duydum. Oullar icinse beni keyiflendiren cok az sey duydum; ama onlar dusmanmzn en olumcul dusmanlar olacaklarn kantlayacak gibiler. Onlarn klclarnn ve dusuncelerinin iki yuzu var, dedi Melian; sonra bir daha bu konu uzerinde asla konusmadlar. Cok gecmeden Sindar arasnda Noldorun Belerianda gelmeden yaptklar hakknda fsltlar dolasmaya baslad. Nereden geldikleri kesindi ve kotu gercek abartlp yalanlarla zehirlenmisti; ama Sindar henuz tedbirsizdi ve sozlere hemen inanrlard, (dusunulebilecei gibi) Morgoth kotuluunun ilk hedefi olarak onlar secti; cunku onu tanmyorlard. Ve bu karanlk hikayeleri duyduunda Crdan kederlendi; cunku bilgeydi ve doru ya da yanls, bu zaman yasamalarna kotuluun, ustelik hanedanlarnn kskancl yuzunden Noldor prenslerine ait olan kotuluun, sebep olduunu hemen kavrad. Bu yuzden Thingole duyduu her seyi anlatmak icin haberciler yollad. Bu olay Finarfn oullarnn yeniden Thingole konuk olmalarna rastlad, cunku kz kardesi Galadrieli gormek istiyorlard. Sonra, Thingol cok kzp hiddetlenerek Finrod ile soyle konustu: Akrabalar, benden boylesi buyuk olaylar sakladnz icin, sizinle isim bitecek. Cunku artk Noldorun yapt tum kotu isleri orendim.

Ama Finrod yant verdi: Size ne kotuluk yaptm, efendim? Ya da Noldor halk ulkenizde sizi kederlendirecek hangi kotu harekette bulundu? Ne krallnza ne de halknzdan birine kars hangi kotuluu dusunduler veya yaptlar. 158 Earsvenin olu, dedi Thingol, akrabalarnn sofrasna kanl ellerinle anne soyunu katletmekten gelip, kendini savunacak bir sey soylememen veya ozur dilememen beni hayrete dusuruyor! O zaman Finrod kedere bouldu ama sessiz kald, cunku dier Noldor prenslerini suclamadan kendini savunamazd; ve bunu da Thingolun onunde yapmaya isteksizdi. Ama Angrodun yureinde Caranthirin sozlerinin ans icinde yeniden ac bir sekilde kabard ve bard: Efendim, nasl yalanlar duyduunuzu ya da nereden kaynaklandklarn bilmiyorum; ama biz kanl ellerle gelmedik. Buralara belki aklszlmz dsnda, sucumuz olmadan, sarapla sarhos olmus gibi, zalim Feanorun sozlerini dinleyerek, ani bir kararla geldik. Yolumuzda hicbir kotuluk yapmadk ama buyuk bir hata yuzunden kendimize ac cektirdik; ve bu hatay basladk. Bu yuzden admz size yalan tasyclar ve Noldor halk da vatan haini olarak soyleniyor: bildiiniz gibi bu gercek deil, cunku biz ballmz yuzunden sizin huzurunuzda sessiz kaldk ve boylece kzgnlnz kazandk. Ama artk boyle suclamalar domayacak, siz de gercei bileceksiniz. Sonra Angrod, Feanor oullar hakknda ac ac konusarak Alqualondedeki kan, Mandosun Hukmunu ve Losgarda gemilerin yaklmasn anlatt. Ve bard: Ne diye Gcrdayan Buza katlanms olan bizler akrabakatilleri ve hainler gibi isimleri tasyalm? Yine de Mandosun golgesi senin uzerinde de uzanyor, dedi Melian. Ama Thingol konusmadan once uzun sure sessiz kald. Simdi gidin! dedi. Cunku yureim yanyor. sterseniz daha sonra donebilirsiniz; cunku kaplarm size, katkda bulunmadklar bir kotuluun tuzana dusmus akrabalarma sonsuza dek asla kapatmayacam. Fingolfin ve halkyla da dostluumu koruyacam, cunku onlar yaptklar boylesi kotuluu cok ac bicimde odediler. Ve bu kederi yaratan Guce duyduumuz kin icinde kederimiz yok olacaktr. Ama sozlerimi duyun! Kulaklarm bir daha asla Alqualondede akrabalarm katledenlerin dilini duymayacaktr! Ulkemde iktidarm surduu surece bu dil 159 ackca konusulmayacak. Tum Sindar halk Noldor diliyle konusmama ya da onu yantlamama emrimi duyacaktr. Onu kullananlarn tumu akraba katili ve tovbe etmeyen akraba ihanetcileri saylacaktr. Sonra Finarfn oullar, Mandosun sozlerinin daima doru kalaca ve Feanoru izleyen hicbir Noldorun onun hanedannn uzerinde yatan golgeden kacamayacan anlayarak, Menegrothdan kederli yurekle-riyle ayrldlar. Ve bu daha Thingol konusurken gerceklesti; cunku Sindar onun sozlerini duymustu ve ardndan Beleriand icinde Noldor dilini reddettiler, onu yuksek sesle konusanlar susturdular; ama Surgunler butun gunluk kullanmlarnda Sindarini kullanacakt, Batnn Yuce Dili sadece Noldor efendilerinin

arasnda konusuldu. Ne var ki o, insanlar nerede yasarsa yasasn daima bilim dili olarak yasad. Nargothrondun yapm tamamen bitmisti, (Turgon hala Vinyamar konaklarnda yasyordu) ve Finarfn oullan orada bir ziyafet icin topland; Galadriel, Doriathdan gelip bir sure icin Nargothrondda yasad. Kral Felagund Finrodun bir kars yoktu, Galadriel ona neden boyle olmas gerektiini sordu; ama daha o konusurken Felagunda bir ongoru geldi ve dedi ki; Bir yemin de ben edeceim, onu yerine getirmekte ve karanla girmekte ozgur olmalym. Ne de ulkemin hicbir seyi bir olun benden miras alaca bir kotuluu surdurmesine katlanmamal. Ama o zamana dek boylesi souk dusuncelerin onu yonetmedii soylenir; cunku aslnda Amarie adl bir Vanyay seviyordu ve kadn onunla beraber surgune gitmemisti. 160 ON ALTINCI BOLUM MAEGLNE DAR Fingolfinin kz, Noldorun Ak Hanm, Ar-Feiniel Aredhel, kardesi Turgon ile Nevrastta yasyordu ve onunla birlikte Sakl Kralka gitti. Ama Valinorda alsk olduu gibi yeniden genis topraklarda at surmeyi, ormanlarda yurumeyi arzuluyordu ve korunan Gondolin sehrinden bkmst; Gondolinin yapmmm bitirilmesinden iki yuzyl sonra Turgonla konusup ayrlmak icin izin istedi. Turgon izin vermeye isteksizdi, uzun sure reddetti; ama en sonunda kabul etti ve dedi ki: Git o zaman, eer istiyorsan, bu benim dusuncelerime kars olsa da ve ongoruyorum ki bu hem sana hem de bana kotuluk getirecek. Ama sadece kardesimiz Fingonu aramak icin gideceksin; ve seninle gonderdiklerim Gondoline yapabildikleri kadar cabuk donecekler, Ama Aredhel dedi ki: Ben, senin kz kardesinim, hizmetkarn deil ve senin snrlarnn otesi, bana iyi gorunurse giderim. Eer bana eslik edecekler icin gonulsuzsen, o zaman yalnz giderim. Sonra Turgon yantlad: Sana elimde olan hicbir seyi gonulsuzce veriyor deilim. Yine de buraya donus yolunu bilen kimsenin duvarlarmn otesinde yasamasn istemiyorum; sana guveniyorsam bile kardesim, dillerine hakim olmalar konusunda dierlerine daha az guveniyorum. Turgon kendi ev halkndan uc soyluyu Aredhel ile birlikte at surmek icin gorevlendirdi ve eer soz gecirebilirlerse, onu Hithlumdaki Fingona goturmelerini emretti. Uyank olun, dedi; cunku Morgoth ; Kuzeyde hala kusatlms olsa bile, Orta Dunyada Hanmn hakknda hicbir sey bilmedii pek cok tehlike var. Sonra Aredhel, Gondolinden ayrld ve Turgonun yurei onun gidisiyle kederlendi. Ama Sirion Nehrindeki Brithiach Slna gelindiinde Aredhel, kendisine eslik edenlere dedi ki: Simdi guneye donun, kuzeye deil. 161 cunku Hithluma gitmeyeceim; yureim daha cok Feanor oullarn, eski dostlarm bulmay arzuluyor. kna edilemedii icin emrettii gibi guneye donerek Doriatha giris izni aradlar. Ama snr muhafzlar onlar reddetti; cunku Thingol, Finarfn hanedanndan akrabalar dsnda hicbir Noldorun, en cok da Feanor oullarna dost olanlarn Kusak gecmesini istemiyordu. Bu yuzden snr muhafzlar Aredhele dediler ki: Hanm, aradnz Celegorm ulkesine. Kral Thingolun ulkesinden asla gidemezsiniz; Melian Kusagnn otesine, guneye ya da kuzeye at surmelisiniz. En hzl olarak Brithiachdan douya, Dimbar icinden ve bu kralln kuzey snr boyunca giden yollar uzerinden, Esgalduin Koprusunu ve Aros Sln gecip, Himring Tepesinin onunde uzanan topraklara gideceksiniz. nansmza gore, Celegorm ve Curufn orada yasyor, belki de bulursunuz onlar; ama yol tehlikelidir.

Sonra Aredhel donup Ered Gorgorothun tekinsiz vadileri ve Dori-athn kuzey citleri arasndaki tehlikeli yolu arad; Nan Dungorthebin kotu topraklarna yaklastkca atllar golgelerin icinde a gibi sarmaland ve Aredhel eslikcilerinden ayrlp kayboldu. Tuzaa dusmesinden ya da ulkenin zehirli pnarlarndan icmesinden korkarak eslikcileri uzun sure onu arad; ama dar ve derin koyaklarda yasayan Ungoliantn korkunc yaratklar uyanp onlar izledi, canlarn zor kurtardlar. Sonunda donduklerinde ve hikayeleri anlatldnda Gon,-dolinin uzerine buyuk bir keder coktu; Turgon uzun sure tek basna, sessizlik icinde keder ve kzgnla katlanarak oturdu. Ama eslikcilerini bos yere arayan Aredhel yola devam etti, cunku Finwenin butun cocuklar gibi korkusuz ve yurekliydi; yolundan ayrlmadan Esgalduin ve Arosu gecerek o gunlerde, Angband Kusatmas kalkmadan once, Celegorm ve Curufnin yasad Aros ve Celon arasndaki Himlad diyarna ulast. Ama onlar, o sralarda evlerinden uzakta, Thargelionun dousunda Caranthir ile at suruyorlard; Cele-gormun halk onu hos karslayp efendilerinin donusune dek kalarak kendilerini onurlandrmasn istediler. Orada bir sure hosnuttu ve or-162 manlarda ozgurce dolasmaktan buyuk zevk ald; ama yl uzayp Cele-gorm donmediinde yeniden huzursuzlast, dsarlara daha uzaklara, yeni yollar ve ayak baslmams yerler arayarak, tek basna at surmeye baslad. Boylece Aredhel yln sonunda Himladn guneyine ulasp Celonu ast; ve farkna varamadan Nan Elmothta tuzaa dusuruldu. Melian, cok eski calarda, Orta Dunyann alacakaranl icinde o ormanda, aaclar daha gencken yurumustu ve ormann uzerinde hala bir buyu uzanrd. Ama simdi Nan Elmothun aaclar Beleriandn en uzun ve karanlk olanlaryd, oraya hic gunes gelmedi; simdi oraya Karanlk Elf denen Eol yerlesmisti. Thingolun akrabalarndand ama Doriathda rahatlnda huzursuz ve mutsuzdu, yasad Region Or-mannn cevresine Melian Kusa yerlestirildiinde Nan Elmotha kact. Orada, yldzlar altndaki alacakaranl ve geceyi severek koyu golgeler icinde yasad. Morgothun donup Beleriandn sakinliini bozmasnn sucunu Noldora yukledii icin onlardan uzak durur, Cuceleri eskinin butun Elf halkndan daha cok severdi. Cuceler, Eldar topraklarnda olanlarn counu ondan orendi. Mavi Dalardan inen Cuceler, Dou Beleriand gecmek icin iki yol izliyordu ve Aros Slna doru giden kuzey yolu Nan Elmothun ya-kmndan gecerdi; Eol, orada Naugrim ile bulusup konusurdu. Dostluklar gelisirken zaman zaman konuklar olarak Nogrod ya da Belegostun . ilerin konaklarnda yasad. Orada maden isine dair cok sey orendi, buyuk beceri kazand; ve Cucelerin celii kadar sert bir metal tasarlad, una dovulurluu oyle yuksekti ki onu inceltip, yumusatabiliyor, yine r tum klc ve oklara kars dayankl kalyordu. Ona galvom adn verdi, cunku siyaht, kara kehribar gibi parldard ve ne zaman etrafta ge-. inse onu giydi. Eol, her ne kadar demircilik yapt icin asalansa da Cuce deil, Telerinin yuce soyundan gelen, yuzunun zalimliine ramen asil, uzun boylu bir Elfti; gozleri, golgelerin ve karanlk yerlerin lcrinliklerini

gorebilirdi. Ve Ar-Feiniel Aredheli, Nan Elmoth snrnn yaknlarnda, uzun aaclarn arasnda dolasrken gormus, los me163 kanda beyaz bir parlt olarak. Gozune cok guzel gorunmus ve onu ar-zulams; cks yolunu bulamayp ormann derinliklerindeki evine daha da yaklassn diye buyuler yapms. Orada demirhanesi, los salonlar, efendileri gibi sessiz ve gizemli olan hizmetkarlar varms. Dolasmaktan yorulan Aredhel sonunda kapsna geldiinde kendini gosterip onu karslayp evine alms. Ve o da orada kalms; cunku Eol onu kars olarak alms, bir akrabas ondan haber alana dek uzun zamanlar gecmis. Aredhelin tamamen gonulsuz olduu, uzun yllar boyunca Nan El-mothta yasamn onun icin nefret verici olduu soylenmez. Cunku Eolun outleriyle gunsndan saknsa da, birlikte yldzlarn altnda, ay snda dolastlar; Eolun, Feanor oullar ya da herhangi bir Noldoru aramas yasa dsnda, eskiden yapt gibi tek basna gezinebiliyordu. Aredhel, Nan Elmothun golgelerinde Eole bir oul dourdu ve yureinde Noldorun yasaklanan dilinde bir isim verdi ona. Alacakaranln Olu anlamndaki Lomion; ama babas on iki yasna dek ona isim koymad. Sonra Keskin Baks, Maeglin, dedi, cunku olunun kendininkinden daha delici gozleri olduunu, dusunce gucunun sozlerin bulanklnn otesinde yureklerin gizlerini okuyabildiini anlamst. Maeglin serpilince, yuzu ve bedeni Noldor akrabalarna benzedi, ama tavrlar ve aklyla babasnn oluydu. Onu yakndan ilgilendiren olaylar dsnda pek konusmazd, sesi duyanlar etkileyip kars ckanlar yenecek gucteydi. Uzun boylu, siyah saclyd; gozleri koyu ama Noldor gibi parlak ve keskindi, teniyse beyazd. Sk sk Eolle birlikte, douya Ered Lindondaki Cuce sehirlerine gider, orada gosterilenleri hevesle orenirdi, ozellikle dalarda maden cevheri bulma zanaatn. Yine de annesini daha cok sevdii soylenir; Eol dsardaysa uzun sure annesinin yannda oturup akrabalar ve onlarn Eldamarda yaptklarn, Fingolfn Hanedan Prenslerinin guc ve yiitliklerine dair anlatabilecei her seyi dinlermis. Tum bunlar yureine islemis ama en cok Turgon hakknda duyduklarn, veliahtnn olmaysn; cunku kars Elenwe, 164 Helcaraxe gecisinde olmus, tek cocuu kz Celebrindal Idrilmis. Bu hikayeleri anlatrken Aredhelin icinde soyunu yeniden gorme tutkusu uyanms, Gondolinin sndan, gunes altndaki pnarlardan, baharn ruzgarl gou altnda uzanan Tumladenin yesil cayrlarndan nasl bktna sasrms; ustelik olu ve kocas uzaklardayken counlukla golgeler icinde yalnzms. Bu hikayeler ayn zamanda Maeglin ve Eol arasnda ilk tartsmalara yol acms. Cunku annesi, JVIaegline Turgonun nerede yasadn veya oraya nasl gidilebileceini asla acklamams, o da tatl dil kullanarak srr orenebileceine ya da onun korunmasz akln okuyabileceine guvenerek frsat beklermis; ama bu yaplamadan once Noldoru izlemeyi, uzakta yasamayan akrabalar Feanor oullaryla konusmay arzulams. Amacn Eole ackladnda, babas cok ofkelendi. Maeglin, olum, sen Eol hanedanndansn dedi. GOLODHRM deilsin. Bu topraklarn tumu Teieri topraklandr ve ne kendimin ne de olumun, akrabalarrnzn katiUeriyle, yurtlarmzn istilaclaryla, gaspclaryla ilgilenmesine izin vereceim,. Bana itaat edeceksin yoksa seni buraya balarm. Maeglin yant vemed ama souk ve sessizdi, Holle birlikte bir daha ulke dsna ckmad; Eol de ona guvenmedi. Cuceler, adetleri olduu gibi, yaz ortasnda Eolu Nogrodda bir ziyafete carms; ve o da gitmis. Simdi Maeglin ve annesi bir sureliine diledikleri yere gitmek icin ozgurmus ve genelde gunsn arayarak ormann derinliklerine at binerlermis; Nan Elmothu sonsuza dek terk

cime arzusu Maeglinin yureinde alevlenmis. Bu yuzden Aredhele lfmis ki: Hatlm, vakit varken gidelim! Bu ormanda senin ya da benim icin ne umut varki? Burada esaret altnda tutuluyoruz ve burada kazanacam hicbir sey yok; cunku babarnn oretmesi gereken ya da Naugrimin bana gosterecei her seyi orendim. Gondolini aramayalm m? Sen rehberim olursun, ben de senin koruyucun! Sonra Aredhel mutlanp gururla oluna bakms; ve Eolun hizmet-I frlarna Feanor oullarn aramaya gittiklerini soyleyerek ayrlms, Nan Elmothun kuzey sacaklarna doru uzaklasmslar. Celonun s 165 sular uzerinden Himlad topraklarna gecip Aros Slklarna, Dori-ath citleri boyunca batya doru at surmusler. Eol doudan, Maeglinin tahmininden daha ksa surede donup kars ve olunu aradnda, gidislerinin ustunden iki gun gecmisti; ofkesi oyle buyuktu ki onlar gun snda bile izledi. Himlada girdiinde ofkesini dizginleyip tehlikeleri hatrlayarak ihtiyatl ilerledi,! cunku Celegorm ve Curufn, Eolu hic sevmeyen guclu efendilerdi, da-j has Curufnin tehlikeli bir ruh hali vard; ama Aglonun gozculeri Maeglin ile Aredhelin Aros Slklannda at suruslerini gormus ve garip seylerin olustuunu anlayan Curufn, Gecitten guneye inerek Slklarn yaknnda kamp kurmustu. Eol, Himladin iclerine at suremeden Curufnin suvarileri yolunu keserek onu efendilerine goturdu. Curufn, Eole dedi ki: Topraklarmda isin ne, Karanlk Elf? Belkil acil bir meseledir, gunesten urken birini gunduz vakti dsar ckartan. cinde bulunduu tehlikeyi bilen Eol aklnda uyanan ac sozlere gem vurdu, Efendi Curufn, dedi, olumun ve karmn, Gondc linin Ak Hanm, ben evden uzaktayken sizi ziyaret etmek icin yol| cktklarn orendim; onlara katlmam bana uygun gorundu. Sonra Curufn, Eole guldu ve dedi ki: Onlara eslik erseydin, burd da umduklarndan daha az scak karslanabilirlerdi; ama sorun deil cunku onlarn niyeti bu deildi. Arossiach uzerinden gecip hzla batyal yonelislerinin ustunden iki gun bile gecmedi. Gorunuse gore beni kandracaktn; eer gercekte sen kandrlmadysan. Ve Eol yantlams: O zaman, efendim, belki de bana gidip bu isin asln orenmem icin izin verirsiniz. znimi alabilirsin ama sevgimi deil dedi Curufin. Topraklarmdan ne kadar cabuk ayrlrsan, o kadar cok mutlu olurum. Sonra Eol atna trmanarak dedi ki: htiyac olduunda boylesine nazik akraba bulmak iyi bir sey. Efendi Curufn. Donduumde bunu hatrlayacam. Curufin, Eole kotu kotu bakt. Esinin unvanyla onumde gosteris yapma. Cunku Noldor kzlarm calan, hediyesiz ve 166 izinsiz evlenenler,, onlarn akrabalaryla akrabalk kazanamaz. Sana gitmen icin 2n verdim. znini al ve var git. Eldar yasalarna gore bu sefer seni kacledemem. Ve su oudu de ekleyeceim: Nan Elmothun karanlnda yasadn yere don, cunku yureimin beni uyardna gore artk seni sevmeyenleri izlersen, oraya asla donemeyeceksin. Sonra Eol hzla at surdu, tum Noldora kars kinle dolmustu; cunku simdi JMaeglin ve Aredhelin Gondoline kactklarn anlamst. Kzgnlk ve kucuk dususunun yerdii utancla Aros Slklann gecip hzla onlarn pesinden gitti; ama onun izlediini ve en hzl ata bindiini bilmemelerine ramen onlar goremedi, Brithiacha ulasp atlarndan ayrlmalarna dek. Sonra kotu talih onlar aca ckard; cunku atlar yuksek sesle kisnemis ve Eolun at bunu duyup onlara doru hzlanmst; Eol uzaktan Aredhelin ak giysilerini gordu, dalarn icine giden gizli yolu arayarak hangi yone gittiine dikkat etti.

Aredhel ve Maeglin, Gondolinin Ds Kapsna ve dalarn altndaki Sakl Korumaya ulastlar; ve orada neseyle karslanp Yedi Kaplardan gecerek Amon Gwareth uzerindeki Turgonun huzuruna geldiler. Kral, Aredhelin anlatt her seyi sasknlk icinde dinledi; ve kz kardesinin oluna, Maegline, icinde Noldor prensleri arasna atanabilecek birini gorerek ilgiyle bakt. Aslnda Ar-Feinielin Gondoline donduune seviniyorum, dedi, simdi sehrim yeniden, onun kaybolduunu dusunduum gunlerden daha guzel gorunecek. Ve Maeglin topraklarmda en yuksek onura sahip olacak. Sonra Maeglin eildi, Turgonun efendisi ve kral olduunu, onun istedii her seyi yapmay kabul etti; ama sonra suskun ve dikkatliydi, cunku Gondolinin ihtisam ve parlts annesinin hikayelerine gore duslediklerinden daha gucluydu, sehrin kudreti, halknn kalabalkl-, gorduu bircok garip ve guzel, sey onu sasrtmst. Ne var ki gozleri hicbirine, Kraln yannda oturan kz Idrile cekildii kadar cekilmedi; cunku o annesinin soyu olan Vanyar gibi altn parlakln167 dayd ve ona Kraln salonunda sldayan bir gunes gibi gorunuyordu. Aredheli izleyen Eol, Kuru Nehiri ve gizli yolu bulup gorunmeden iceri szarak Korumaya geldiinde yakalanp sorguland. Korumadaki1er Aredhelin kars olduunu iddia ettiini duyunca sasknlk icinde kalp hzla sehre haberci yolladlar; ve haberci Kraln huzuruna geldi. Efendim, diye bard,Korumadakiler Sakl Kapya gorunmeden gelen birini yakalad. Kendine Eol diyor, uzun boylu bir Elf, karanlk ve zalim, Sindar soyundan; ne var ki Aredhel Hanmn kars olduunu iddia edip huzurunuza ckarlmay istiyor. Ofkesi buyuk ve zaptetmek zor; yasanzn emrettii gibi onu oldurmedik. Sonra Aredhel dedi ki: Yeter! Korktuum gibi, Eol bizi izledi. Ama bunu buyuk gizlilikle yapt; cunku biz Sakl Yola girdiimizde ne bir izleyen gorduk ne de duyduk. Sonra haberciye dedi ki: Soyledii doru. O Eol, onun karsym ve o olumun babas. Onu oldurmeyin, ama eer Kral oyle isterse buraya Kralm yarglamasna getirin. Ve oyle yapld; Eol, Turgonun huzuruna getirilip yuce tahtnn onunde, gururlu ve somurtkan olarak durdu. Her ne kadar gorduu her sey karssnda olu kadar sasknla dusse de yurei Noldora kzgnlk ve nefretle daha da doldu. Ama Turgon onu onurlandracak sekilde davrand, ayaa kalkp elini uzatt; ve dedi ki: Hos geldin, akraba, cunku boyle goruyorum seni. Burada dilein gibi yasayabilirsin, burada kalman ve krallmdan ayrlmaman sartyla; cunku yasalarma gore buradan yolu bilen kimse ayrlamaz. Ama Eol elini geri cekti. Senin yasan tanmyorum. dedi. Ne sen ne de senin soyundan birinin bu topraklarda ulkeler kurmaya veya orda burda snrlar olusturmaya hakk yoktur. Buras senin tamamen sessizce, daima kibirle ve hakszca urasarak savas getirdiin Teleri topraklardr. Senin srlarn umrumda deil ve senin hakknda casusluk etmeye deil, kendime ait olan talep etmeye geldim: karm ve olumu. Eer kz kardesin Aredhel uzerinde bir hak iddia ediyorsan, jO zaman kalsn, brak kus kafesine geri donsun ki orada daha once 168 hastaland gibi yeniden hastalanacaktr. Ama Maeglin oyle deil. Olumu benden uzak tutamazsn. Gel Maeglin, Eolun olu! Baban sana emrediyor. Onun dusmanlarnn ve akrabalarnn katilinin evini terk et ya da lanetlen! Ama Maeglin hicbir yant vermedi. O zaman Turgon elinde hukum asasyla

yuce tahtna oturup sert bir tonla konustu. Seninle tartsmayacam, Karanlk Elf. Senin gunessiz ormanlarn yalnzca Noldor klclaryla korunuyor. Orada vahsice dolasma ozgurluunu soyuma borclusun; ve ancak onlar sayesinde uzun suredir Angband cukurlarnda esir olarak calsmyorsun. Ve burada Kral benim; istesen de istemesen de benim hukmum yasadr. Bu secim sadece sana veriliyor: burada kal ya da ol; ve olun icin de boyle. Sonra Eol, Kral Turgonun gozlerinin icine bakt, ce,sareti krlmamst ama salonun ustune durgun bir sessizlik cokerken uzun sure konusmadan hareketsizce bekledi; onun tehlikeli olduunu bilen Aredhel korktu. Birdenbire, ylan kadar cevik bir hareketle, pelerininin altnda saklad ksa bir kargy Maegline frlatarak bard: kinci tercihi yapyorum ve olum icin de! Bana ait olan tutamayacaksn!. Ama Aredhel kargnn Onune frlad ve karg omzuna carpt; cevredekiler Aredhel ile .ilgilenilirken bircok kisi Eolun uzerine atlarak onu balayp uzaklastrd. Ama Maeglin babasna bakarak sessiz kald. Eolun ertesi gun Kraln yarglamasna ckarlacana karar verildi; Aredhel ve Idril, Turgona af icin gittiler. Aksama doru, yaras kucuk gorunse de Aredhel hastaland, karanla dalp geceleyin oldu; kargnn ucu zehirliydi ve cok gec olana dek kimse bunu anlayamamst. Bu yuzden Eol, Turgonun huzuruna getirildiinde, affedilmedi; ve onu Caragdura, Gondolin tepesinin kuzeyinde kara bir ucurumun uzerine, sehrin dimdik duvarlarndan asaya atmak icin getirdiler. Maeglin yanlarinda durup hicbir sey demedi; en sonunda Eol bard: Demek baban ve soyunu terk ettin, kotu dolun olu. Burada tum umutlarn sonecek ve burada benimkiyle ayn sekilde olesin. Eolu Caragdur uzerinden attlar ve boylece sonu geldi, bu Gondo-169 lindeki herkese adil gorundu; ama Idril kederlenip o gunden sonra soydaslarna guvenini yitirdi. Maeglin basarl olup herkes tarafndan takdir edilerek Gondolindrim arasnda yuceldi, Turgonun deer verdikleri arasnda yukseldi; cunku orendiklerinin hepsini hevesle; cabucak orenmisti ve ayn sekilde oretiyordu. Demircilik zanaat ve madencilikle ilgilenenleri etrafna toplad; Echoriathda (Kusatan Dalar) arastrmalar yapp cesitli zengin maden yataklar buldu. En cok Echoriathn kuzeyindeki Anghabar madenindeki sert demire deer verdi, oradan o kadar cok dovulmus metal ve celik bolluuna sahip olundu ki, Gondolindrim silahlar daha da guclenip keskinlesti; ve bu gelecek gunlerde yararl oldu. Maeglinin outleri bilgece ve ihtiyatlyd, gerektiinde de dayankl ve cesur. Sonraki gunlerde bunu gosterdi: cunku Nirnaeth Arnoediadin korkunc ylnda Turgon topraklarn acp kuzeyde Fingonun yardmna giderken Maeglin, Gon-dolinde Kral vekili olarak kalmad, Turgonun yannda dovustu, savasta korkutucu ve korkusuz olduunu kantlad. Boylece Noklor prensleri arasnda guclenerek yukselen ve onlarn ulkelerinin en unlusu dsnda, prenslerin en yucesi haline gelen Maeg-linin yazgsnda her sey yolunda gibiydi. Yine de yureindekileri aca vurmad; her sey istedii gibi gitmemesine ramen sessizlik icinde dayanarak tutkusunu cok az kisi anlayabilsin diye dusuncelerinde saklad, Celebrindal Idril dsnda. Cunku Gondolindeki ilk gunlerinden itibaren, gittikce daha kotulesen, butun nesesini kacran bir sknts vard: Idrilin guzelliine askt, onu umutsuzca arzuluyordu. Eldar boylesi yakn akrabalaryla evlenmezdi, ne de hicbiri daha once boyle bir seyi arzulamst. Idril, her

naslsa Maeglini pek sevmiyordu, onun kendisini sevdii dusuncesini bilmek, onu daha da az sevmesine yol acyordu. Cunku bu ona Maeglinin icindeki garip ve irenc bir sey gibi gorunuyordu, aslnda Eldarn daima oyle gorduu: Akrabaky-mnn gunahkar meyvesi, ki bununla Mandosun lanetinin golgesi, Noldorun son umutlarnn da uzerine cokuyordu. Ama yllar gectikce 170 Maeglin, Idrili izleyip bekledi, ask kalbinde karanla donustu. Dier meselelerde de eer o sekilde sahip olabilecekse, calsmadan, zahmetsizce ve kolayna kacarak arzusuna ulasmaya calst. Bunlar Gondolinde yasand; ve ulkedeki mutluluun ortasnda, ihtisam surerken, kotuluun kara tohumu da ekilmisti. 171 ON YEDNC BOLUM NSANLARIN BATIYA GELSNE DAR Noldorun Belerianda gelisinin ardndan uc yuzyldan fazla zaman gecmisti ve Uzun Bars gunlerinde Nargothrondun efendisi Felagund Finrod, Sirionun dousuna yolculua ckarak Feanor oullan Maglor ve Maedhros ile avland. Ay kovalamaktan sklnca uzaklarda parldadn gorduu Ered Lindona doru tek basna gitti; ve Cuce Yolundan ilerleyerek Sam Athrad slnda Gelionu ast, Ascarn doudaki sularnn uzerinden guneye donerek Ossiriandn kuzeyine geldi. Dalarn etekleri arasnda bir vadide, Thalosun kaynaklarnn asasnda gece vakti sklar gordu, uzaklardan gelen sark sesleri duydu. Cok sasrd, cunku o topraklardaki Yesil Elfler ne ates yakar, ne de geceleri sark soylerdi. Once Kuzey ittifandan gelen bir Ork akn olmasndan korktu, ama yaklastkca boyle olmadn anlad; cunku sark soyleyenler onun dsha once hic duymad, Cucelere veya Orklara ait olmayan bir dil kullanyordu. Felagund aaclarn karanlk golgelerinde sessizce durup asadaki kampa baktnda garip bir halk gordu. Onlar, zamanla Yasl Beor diye bilinen nsan reisinin akrabalar ve takipcilerinin bir bolumuydu. Dounun dsnda gezindikleri bircok yasamn ardndan onlar, Belerianda giren ilk nsan rkn. Mavi Da-lardan gecirmisti; sark soyluyorlard, mutluydular, tum tehlikeleri geride brakp korkunun olmad bir yere geldiklerine inanyorlard. Felagund, uzun sure izledi ve yureinde onlar icin sevgi duydu; ama tumu uykuya dalana dek aaclarn arasnda sakland. Sonra uyuyan insanlarn arasna inip kimse dikkat etmedii icin sonmus ateslerinin yanna oturdu; ve Beorun bir kenara brakt kaba bir arp alarak nsan kulaklarnn duymad bir muzik cald; cunku yabaneller-deki Karanlk Elfler dsnda henuz onlara sanat oretenler yoktu. 172 Derken nsanlar uyanp arp calp sark soyleyen Felagundu dinlediler ve her biri yanndaki arkadaslarnn uyandn gorene dek guzel bir duste olduunu sand; Felagund calarken muziin guzellii ve sarknn guzellii yuzunden ne konusup ne de kprdandlar. Elf Kralnn sozlerinde bilgelik vard, onu dinleyen yurekler daha da bilgelesti; sarksnda Ardann yaratlsna ve Denizin golgelerinin otesindeki Amann mutluluuna dair soyledii seyler gozlerinin onune belirgin goruntuler halinde geldi ye Elf dilini her akl kendi olcusune gore yorumland.

nsanlar, boylece Eldar icinden ilk tanstklar kisiyi. Kral Felagundu, kendi dillerinde Bilgelik, Nom, diye isimlendirdiler. Onun haiknaysa Bilgeler, Nomin, dediler. Aslnda ilk baslarda, Felagundun Batda, uzaklarda yasadklarna dair soylentiler duyduklar, Valardan olduuna inanmslard; ve (kimilerinin dediine gore) yolculua ckmalarnn nedeni buydu. Fealgund onlarn arasnda yasad, onlara gercek bilgiyi oretti; onu sevdiler, efendileri olarak kabul ettiler ve sonrasnda Finarfin hanedanna daima sadk kaldlar. Su var ki Eldarn dil becerisi dier tum halklarn otesindeydi; ve Felagund, nsanlarn akllarndaki dusunceleri okumann yolunu kesfetti ki boylece onlarn sozcukleri kolayca tercume edildi. Denir ki, bu nsanlar ayn zamanda dalarn dousundaki Karanlk Elfler ile uzun sure iliskideydi ve etillerinin buyuk bolumunu onlardan orenmislerdi; Quendinin tum dilleri tek bir kaynaktan doduu icin, Beor ve halknn dili, bircok sozcuk ve kullanmda Elf dilini andrrd. Bu yuzden cok gecmeden Felagund, Beorla sohbet edebildi, onunla yasad surede birlikte cok sey konustular. Ama ona nsanlarn dousu ve yolculuklar hakknda sorular sorduunda, Beor cok az sey soyledi; aslnda cok az sey biliyordu, cunku atalar gecmislerine ait cok az hikaye anlatms ve anlarnn uzerine bir sessizlik cokmustu. Arkamzda bir karanlk uzanyor, dedi Beor; ve ona srtmz donduk, oraya dusuncede bile donmek istemiyoruz. Batya doru dondu yureklerimiz ve orada Isk bulacamza inanyoruz, 173 Ama sonradan Eldar arasnda dendi ki, nsanlar Hildoriende Gunes doarken uyandklarnda Morgothun casuslar tetikteymis ve haber hemen ona ulastrlms; bu ona oyle onemli bir sey gibi gorunmus ki golgeye burunup Savasin yonetimini Saurona brakarak Angbanddan gizlice ayrlp Orta Dunyaya gitmis. O zamanlar, onun nsanlarla olan iliskileri hakknda Eldar aslnda hicbir sey bilmiyordu ve zamanla da cok az sey orendiler; ama nsanlarn yureinde (Akrabakym ve Mandosun Hukmunun Noldor uzerine coktuu gibi) bir karanln yattn, ilk kez tanstklar Elf Dostlar insanlarnda bile ackca anladlar. Yeni ve guzel olarak doan ne varsa mahvetmek ya da ykmak daima Morgothun ilk arzusu olmustu; ve yapt bu yolculuun da ayn amaca yoneldii suphesizdi: korku ve yalanlarla nsanlar Eldara dusman yaparak onlar doudan getirip Belerianda kars savastrmak. Ama bu tasar yavas olgunlasyordu ve asla tamamen basarl olmad; cunku (denilene gore) baslangcta nsanlar sayca azd ve o donemdei Morgoth, Eldarm gelisen gucu ve birliinden korkarak ardnda daha az guclu ve kurnaz birkac hizmetkar brakp Angbanda donmustu. Felagund, Beordan ayn dusunceyle batya doru yolculuk eden baska bircok nsan olduunu orendi. Soyumdan baskalar Dalar gectiler, dedi, ve uzaklarda dolasmyorlar; dillerimizin farkl olduu Haladin halk, hala dou yamaclarnn vadilerinde daha ileriye gitmeye cesaret etmek icin gelecek haberleri bekliyorlar. Dilleri bizimkine daha cok benzeyen baska nsanlar da var, onlarla zaman zaman iliskilerimiz oldu. Batya doru yuruyuste onumuzdeydiler ama onlar gectik; cunku, onlar kalabalk ve hepsi Marach dedikleri bir reis tarafndan yonetiliyor, beraberliklerini koruyup yavas hareket ediyorlar.

Simdi Ossiriandl Yesil Elfler, nsanlarn gelisiyle skntya dusmuslerdi ve denizin otesindeki Eldardan bir efendinin aralarnda olduunu duyduklarnda Felagunda haberciler yolladlar. Efendim, dedi, haberciler,eer yeni gelenlerin uzerinde gucunuz varsa, onlara geldik-174 leri yollardan geri donmelerini veya ilerilere gitmelerini emredin. Cunku bu topraklarda yasadmz bars bozacak yabanclar istemiyoruz. Bu halk aac kesici, hayvan avlayc; bu yuzden onlarn dostu deiliz, eer ayrlmazlarsa yapabildiimiz tum yollarla onlara ac cektireceiz. Ondan sonra Beor, Felagundun tavsiyesiyle halknn tum gezgin ailelerini ve akrabalar toplayp Gelion uzerinden gecerek Arnrod ve Am-ras topraklarndan, Doriath snrlar yaknndaki Nan Elmothun guneyine ve Celonun dou kylarna yerlestiler; o topraklarn ad zamanla Karargah, Estolad, oldu. Bir yl sonra Felagund, ulkesine donmek istedi, Beor da onunla gelmek icin izin istedi; ve yasam boyunca Nargoth-rond Kralnn hizmetinde kald. Beor adn boylece ald, ad daha once Baland; Beor kendi halknn dilinde Kul anlamndayd. Halknn yonetimini buyuk olu Barana brakp Estolada asla donmedi. Felagundun ayrlsndan ksa sure sonra Beorun bahsettii dier nsanlar da Belerianda geldi. Once Haladin geldi; ama Yesil Elflerin dusmanlyla karslasnca kuzeye donup, Feanor olu Caranthirin ulkesi Thargeliona yerlestiler; orada bir sure bars icindeydiler, Ca-ranthir halk onlara pek az onem verecekti. Sonraki sene Marach halkn dalarn uzerinden gecirdi; duzenli topluluklar halinde ilerleyen uzun boylu, savasc bir halktlar ve Ossiriandl Elfler kendilerini gizlediler, yollarn kesmediler. Beorun halknn yesil ve bereketli bir diyarda yasadn duyan Marach, Cuce Yolundan asa inip guneydeki topraklara, Beor olu Barann yerlestii yerin dousu ve guneyine yerlesti; bu halklar arasnda guclu bir dostluk vard. Felagund, nsanlar ziyaret etmek icin sk sk dondu; ve bat topraklarndan, Noldor ya da Sindar, bircok Elf, gelecekleri cok onceden bildirilen Edaini gorme arzusuyla Estolada geldi. Valinorda onlarn dousu icin yaplan kehanette nsanlara verilen kinci Halk, Atani, .sozcuu simdi Beleriand dilinde Edain haline gelmisti ve sadece Elf Dostlarnn uc soyu icin kullanld. 175 Tum Noldorun Kral olarak Fingolfin, onlara hos geldiniz habercileri yollad; ardndan Edain arasndan bircok genc ve arzulu insan Eidar krallarnn ve efendilerinin hizmetine girdi. Onlar arasnda Marach olu Malach da vard ve on dort yl Hithlumda yasad; Elf dilini orenip Aradan adm ald. Edain, Estoladda uzun sure mutluluk icinde yasayamad, cunku cou hala batya gitmeyi arzuluyordu, ama yolu bilmiyorlard. Onlerinde Doriarhn citleri, guneye doruysa Sirion ve onun aslmaz bataklklar uzanyordu. Bu yuzden Noldorun uc hanedannn krallar, nsanlarda guc umudu gorup, Edain arasndan isteyenlerin gelip kendi halklar icine yerlesebilecekleri haberleri yolladlar. Boylece baslad Edain gocu: once azar azar, ama sonra aileler, akrabalar halinde, ayaklanp Estolad terk ettiler, elli yl kadar sonra birkac bini Krallarn ulkelerine girmisti. Bunlarn cou kuzeye doru giden uzun yoldan, yollar onlara tandk gelene dek gitti. Beorun halk Dorthoniona gelip Finarfin hanedannn yonettii topraklarda yasad. Aradanin halknn cou (cunku babas Marach olumune dek Estoladda kalmst) batya doru ilerledi; bir bolumu Hithluma geldi ama Aradan olu Magor ve bircok kisi Siriondan asa Belerianda gecip bir sure Ered Wethrinin guney yamaclarndaki vadilerde yasad. Denir ki, Felagund Finrod dsnda kimse tum bu olaylar hakkmda Kral Thingole dansmams ve bu da onu rahatsz etmis, hem bu yuzden hem de onlar hakkndaki ilk

haberlerin duyulmasndan once nsanlarn gelisiyle ilgili dusler yuzunden skntlyms. O yuzden nsanlarn kuzey dsnda hicbir yere yerlesmemelerini, hizmet ettiklec prenslerin onlarn tum yaptklarndan sorumlu olacaklann emretmis ve demis ki: Benim krallm ayakta kald surece hicbir nsan Doriatha girmeyecek, harta sevgili Finroda hizmet eden Beor hane nndan olanlar bile. O srada Melian ona hicbir sey soylemedi, an sonra Galadriele dedi ki: Dunya, simdi buyuk gelismelere dorl hzla ilerliyor. nsanlar icinden biri, hatta Beorun hanedanndan, gei 176 cekten gelecek ve Melion Kusa onu durduramayacak, cunku onu, benim kudretimden daha buyuk bir yazg gonderecek; ve bu gelisten doan sarklar tum Orta Dunya deistiinde bile surecek. Ama birok nsan Estoladda kald, hala orada uzun yllarn ardndan yasayan karsk bir halk vard, ta ki Beieriandn ykmnda tamamen istila edilmelerine ya da Douya geri kacmalarna kadar. Cunku aralarnda gezgin gunlerinin bittiine inanan yasllarn yannda kendi yollarna gitmeyi arzulayanlarn says da az deildi ve Eidardan, onlarn gozlerindeki sktan korkuyorlard; zamanla Edain icinde cekismeler balad ki bu olaylarda Morgothun golgesinin farkna varlabilir, cunku nsanlarn Belerianda gelisini, Elflerle gelisen dostluklarn bildii kesindi. Mutsuz olanlarn liderleri Beor hanedanndan Bereg ve Marachn torunlarndan Amlacht; ve ackca dediler ki: Orta Dunyann tehlikelerinden, orada yasayan karanlk seylerden kacmay arzulayarak uzun yollar asp geldik; cunku Batda Isk olduunu duyduk. Ama simdi oreniyoruz ki Isk, Denizin otesinde. Tanrlarn mutluluk icinde yasad oraya gidemeyiz. Biri dsnda; Karanln Efendisi burada, onumuzde, bilge ama zalim olan Eldar, onunla sonu olmayan savaslar yapyor. Eldar, onun Kuzeyde yasadn soyluyor; orada kactmz ac ve olum var. Biz o yoldan gitmeyeceiz. Sonra bir divan topland ve nsan meclisi carld, cok fazla sayda kisi bir araya geldi. Elf Dostlar, Beregi soyle yantlad: Kactmz liim kotuluklerin Karanlk Kraldan geldii doru; ama o tum Orta Dunyay hakimiyeti akna almak istiyor ve simdi nereye donersek donelim, bizi izlemeyecek mi? Burada malup edilmedikce ya da en azndan ittifak altnda tutulmadkca. O sadece Eldarn cesaretiyle zaptedi-liyor, belki de bizim bu topraklara getirilmemizin amac bu, gerektiiinde onlara yardm etmek. Bereg yantlad: Brakn onunla Eldar urassn! Bizim yasamlarmz yeterince ksa. Herkese Imlach olu Amlach gibi gozuken ve du177 yanlarn yureini titreten korkunc sozler soyleyen biri kalkt: Tum bunlar yalnzca Elf ilmi, yeni gelen gafillerin akln celecek masallar. Denizin kys yok. Batda Isk yok. Sizler dunyann sonuna kadar Elf-lerin sahte atesini izlediniz! Hanginiz Tanrlarn kucucuk bir parcasn gordu? Kuzeydeki Karanlk Kral kim gordu? Orta Dunyanm hakimiyetini isteyen Eldar. Servete duyduklar hrs yuzunden, dunyay onun gizleri icin oydular ve altnda yasayan seyleri ofkelendirdiler, hep yaptklar ve yapacaklar gibi. Brakn Orklar kendilerine ait olan diyar alsn, biz de bizimkini alrz. Eldar bizi rahat brakrsa, dunyada yer var! Dinleyenler bir sure sasknlk icinde kald, yureklerine korkunun golgesi dustu; Eldar topraklarndan uzaklara gitmeye karar verdiler. Ama sonra Amlach aralarna gelerek, tartsmada bulunduunu veya ilettikleri sozleri soylediini reddetti; insanlar arasnda suphe ve karmasa dodu. Sonra Elf Dostlar, dedi ki: Simdi en azndan buna inanrsnz: bir Karanlk Efendi gercekten var, casuslar, temsilcileri aramzda; cunku bizden ve dusmanlarna kazandrabileceimiz gucten korkuyor.

Yine de bazlar dedi ki: Aslnda bizden nefret ediyor, burada uzun sure yasar, onun Eldar krallaryla catsmasna karsrsak, hicbir kazancmz olmadan, daha da nefret edecek. Boylece hala Estoladda kalanlarn bazlar ayrlmak icin hazrland; ve Bereg, Beor halkndan bin kisiyi guneye goturdu ve o gunlerin sarklarndan cktlar. Ama Amlach pismand, dedi ki; Simdi bu Yalanlar Ustasyla kisisel bir davam var ve hayatmn sonuna dek devam edecek; uzaklara, kuzeye gidip Maedh-rosun hizmetine girdi. Ama halkndan Beregle ayn dusuncedekiler yeni bir lider secip dalarn uzerinden Eriadora donup unutuldular. Bu surede Haladin, Thargelionda yerlesti ve mutluydular. Yalanlarla ve kandrmacalarla Elfleri ve nsanlar tamamen yabanclastramadn goren Morgoth ofkeyle dolmustu, nsanlara verebilecei her zarar vermeye calst. Bu yuzden bir Ork akn yollad, muttefiklerden saklanarak douya gecerek Cuce Yolunun gecitleriyle Ered Lindon 178 Haladinin cou efendilerin hukumdarl altnda ya da birlikte yasamyorlard, ciftlikler birbirlerinden ayryd, kendi kendilerini yonetiyorlard ve birlesmekte yavastlar. Ama aralarnda Haldad adnda hukmetme gucu olan, korkusuz biri vard; bulabildii tum cesur adamlar toplayp Ascar ile Gelion arasndaki ssz topraklara cekildi, en ssz koseye nehirler arasna uzanan kazklarla cevrili bir yer insa etti; kurtarabildikleri tum kadn ve cocuklar onun ardna goturduler. Orada yiyecekleri bitene dek kusatma altnda kaldlar. Haldadn ikiz cocuklar vard: kz Haleth ve olu Haldar; ikisi de savunmada yiitlikler yaptlar, Haleth yurekli ve guclu bir kadnd. Ama Haldad, en sonunda Orklara yaplan bir saldrda katledildi; babasnn bedenini onlarn kasaplndan kurtarmak icin hzla frlayan Haldar da onun yannda baltayla dorand. Sonra Haleth, umutsuz olsalar da halkn bir araya toplad; halknn bir bolumu kendilerini nehirlere atp boulmustu. Ama yedi gun sonra Orklar son saldrlarn yapp kazklarla yaplms setten iceri girdiklerinde, birden borularn muzii duyuldu ve Caranthir ordusuyla kuzeyden inip Orklar nehirlere surdu. Sonra Caranthir, nsanlara nezaketle davranp Halethi onurlandrd; babas ve kardesinin acsn unutturmak icin onu odullendirmeyi onerdi. Ve Edain icinde de cesaret olduunu gec olsa da gorerek dedi ki: Eer gelip daha kuzeyde yasarsanz, orada Eldarn dostluuna ve korumasna sahip olursunuz, kendinize ait bamsz topraklara. Ama Haleth gururluydu, yol gosterilmeye veya hukmedilmeye isteksizdi, Haladinin cou ayn dusuncedeydi. Bu yuzden Caranthire tesekkur edip dedi ki: Efendim, dalarn golgesini terk ederek batya, akrabalarmzn gittii yere gitmeye karar verdim. Haladin halk, Orklar yuzunden clgnca ormanlara kacsanlardan bulabildikleri yasayanlar ve yaklms ciftliklerinde kalan mallar toparladlar, Halethi reisleri saydlar; o da onlar Estolada goturdu, orada bir sure yasadlar. Ama dierlerinden ayr bir halk olarak kalacaklard, Elfler ve nsanlar artk onlar Halethin Halk diye bildi. Haleth, yasad surece reisleri olarak kald, evlenmedi ve sonra kardesi Haldarm olu Haldan reis olacakt. Ne var ki cok gecmeden Haleth yeniden batya gitmek istedi; halknn cou bu dusunceye kars olsa da onlar tekrar daha ilerilere goturdu; Eldarn yardm veya rehberlii olmadan gittiler; Ce-lon ve Arosu asarak Dehset Dalar ve Melian Kusa arasndaki tehlikeli topraklarda ilerlediler. O topraklar, henuz o zamanlar, daha sonra olaca kadar kotu deildi, ama olumlu nsanlarn yardmsz gidebilecei bir yol da deildi; ve Haleth, hukmetme gucunu kullanp halkn ilerlemeye zorlad, guclukler ve kayplarla bolgeyi asrlar. Sonunda Brithiach uzerinden gectiler, cou yolculuklarndan pismand; ama artk donus yoktu. Bu yuzden yeni topraklarda eski hayatlarna ellerinden geldiince donduler; ve Teiglin nehrinin otesindeki Talath Dirnen ormanlanndaki ozgur ciftliklerde yasadlar, bir bolumu

uzaklara Nargothrond diyarna dek gezindi. Ama counluk Haleth Hanm seviyor ve onun gidecei yerde, onun emrinde yasamak istiyordu; o da onlar Teiglin ve Sirion arasndaki Brethil Ormanna goturdu. Takip eden kotuluk gunlerinde dalms halknn cou oraya gelecekti. Kral Thingol, her ne kadar Melian Kusa icinde olmasa da, Brethilin ulkesinin bir parcas olduunu iddia ediyordu ve onu Hakthe vermeyecekti; ama Thingolun dostu Felagund, Halethin Halknn basna gelenleri duyunca bu ihsan onlar icin elde erti: halknn Teiglin Gecislerini, tum Eldar dusmanlarna kars korumalar ve ormanlarna hicbir Orkun girmesine izin vermemeleri kosuluyla, onun Brethilde ozgurce yasamasna. Haleth soyle yantlad: Babam Haldad ve kardesim Haldar nerede? Eer Doriath Kral, Haleth ile onun akrabalarn parcalayanlar arasnda bir dostluktan korkuyorsa, Eldar dusiinceleri nsanlar icin cok tuhaf. Ve Haleth olene dek Brerhilde yasad; ve halk ormann yuksekliklerinde yatt yerin uzerinde yesil bir tepecik yukseltti, Hanmhoyuu, Tur Haretha, Sindar dilinde Haudh-en-Arwen. 180 Edain, iste boylece Eldar topraklarnda yasad, kimi orada, kimi burada, kimi gezgin, kimi akrabalaryla ya da kucuk topluluklar halinde; cok gecmeden buyuk bolumu, hem aralarnda gunluk dil olarak hem de Elf ilmini orenmeye hevesli olduklar icin Gri Elf dilini orendi. Ama bir sure sonra, Elf ve nsanlarn belli bir duzen olmadan birlikte yasamalarnn iyi olmadn, nsanlarn kendi rklarndan efendilere ihtiyac duyduklarn goren Elf krallar, onlara kendi hayatlarn yasayabilecekleri bolgeler ayrdlar, o topraklan ozgur tutmak icin reisler sectiler. Savasta Eldar ile birlikteydiler ama kendi reislerinin hukmu altnda yasadlar. Ne var ki Edainin cou Elflerle dostluktan buyuk keyif alyor, izinleri olduu surece onlarn arasnda yasayacaklard; gencleri sk sk krallarn ordularnda bir sure hizmet ettiler. Aradan Malach olu Magor olu Hatholun olu olan Lorindol Hador, gencliinde Fingolfinin ailesine katlms ve Kral tarafndan sevilmisti. Bu yuzden Fingolfin ona Dor-lominin hukumdarln verdi ve o da soyunun counu oraya toplayp Edain reislerinin en kudretlisi haline geldi. Evinde sadece Elf dili konusuluyordu; arta kendi dilleri unutulmamst ve Numenorun ortak dili dodu. Ama Dorthonionda hukumdarlk Beorun halkndayd ve Ladros ulkesi Yasl Beorun torunu olan Boronun olu Boromire verildi. Hadorun oullan Galdor ve Gundordu; Galdorun oullar da Hurin ve Huor; ve Hurinin olu Glaurungun Felaketi Turindi; Huorun olu Tuor ise Kutlu Earendilin babasyd. Boromirin olu, oullan Bregolas ve Barahir olan Bregordu; Bregolas oullarysa Baragund ve Belegund. Baragund kz Morwen, Turinin annesi; Belegund kz Ran da Tuorun annesiydi. Ama Thingolun kz Luthienin askn kazanan Barahir olu Tek-elli Berendi ve oldukten sonra geri donecekti; onlarn soyundan Earendil ile kars Elwing ve tum Numenor Krallar dodu. Tumu Noldor Kadersizliinin ana duseceklerdi; ve Eldarn hala eskinin Krallarna dair hikayeler arasnda hatrlad bircok onemli is yaptlar. Ve o gunlerde nsanlarn gucu Noldorun kudretine eklenmis181 ti, -umutlan yuceydi; Morgoth skca kusatlmst cunku Hadorun halk soua, uzun yolculuklara dayanklyd ve zaman zaman uzaklara kuzeye giderek Dusmann hareketlerini gozlemekten korkmadlar. nsanlarn Uc Hanedan, guclenip buyudukce coald, ama aralarnda en gucluleri Altnbas Hadorun, Elf efendilerinin akrannn hanedanyd. Halk guc ve endamda uluydu, zekalar cabuk kavrayc, cesur ve dayanklyd, kzgnlk ve kahkahada hzl, nsanolunun genclik doneminde Iluvatarn

Cocuklar arasnda gucluyduler. Genellikle sarsn, mavi gozluyduler; ama annesi Beor hanedanndan Morwen olan Turin oyle deildi. O hanedann nsanlar koyu ya da kahverengi sacl, gri gozluydu; onlar nsanlar icinde Noldora en benzeyen, onlar tarafndan en sevilenlerdi; cunku akllar kvrak, elleri becerikh, anlayslar cabuk, hafzalar gucluydu, acmaktansa kahkahaya daha hzl geciyorlard. Ha-lethin orman halk onlara benzerdi, ama yaplar daha kucuktu ve ilme daha az hevesliydiler. Az sozcuk kullanyor, insanlarn buyuk topluluklarn sevmiyorlard; Eldar topraklarna duyduklar merak henuz yeniyken cou yesil ormanlarda ozgurce gezinerek, yalnzlktan keyif alyorlard. Ama Bat ulkelerinde omurleri ksa ve gunleri de mutsuzdu. Edainin omurleri, nsanlarn hesaplarna gore Belerianda gelislerinin ardndan uzamst; Yasl Beor uc yuz doksan yl yasayp sonunda olduunde krk dort yl boyunca Kral Felagunda hizmet etmisti. Ve bir yara veya keder yuzunden deil yasllktan olduunde Eldar, nsan yasamnn hzla sonusunu, kendilerinde bilmedikleri yorgunluk yuzunden olumu ilk kez gorduler; arkadaslarnn kaybndan fazlasyla kederlendiler. Beor, hayatndan isteyerek vazgecmis, huzur icinde olmustu; Eldar, nsanlarn tuhaf yazglar icin sasknd, cunku onlarn ilminde bunun bir tarifi yoktu ve yasamlarnn sonu onlardan gizlenmisti. Yine de Edain yasllar Eldardan yapabildikleri kadar hzla sanat ve ilim orendi, oullarnn akl ve becerileri gelisti, hala Eldar ve yuzlerindeki Valinor Isn gormeden dalarn dousunda yasayan dier nsanoullanndan cok ustun olana dek. 182 ON SEKZNC BOLUM BELERANDIN YIKIMI VE FNGOLFNN OLUMUNE DAR Kuzeyin ve Noldorun Yuce Kral Fingolfin, artk halknn sayca cok artp guclendiini, onlarla ittifak kuran nsanlarn kalabalk ve cesur olduklarn gorunce, Angband uzerine yeni bir saldr dusundu; cunku kusatma cemberi eksik olduu surece tehlike icinde yasadklarn ve Morgothun derinlerdeki ocaklarnda, o aca ckarmad surece kimsenin onceden bilemeyecei kotulukler tasarlayarak ozgurce calstn biliyordu. Kendi bilgisinin derinliine gore bu dusunce akllcayd; cunku Noldor henuz ne Morgothun gucunun tamamn anlamst, ne de ona kars verdikleri yardmsz savasta, acele etseler de, erteleseler de umitsiz durumda olduklarnn farkna varmslard. Ama topraklar guzel ve krallklar genis olduu icin, Noldor halknn cou her seyin olduu gibi kendilerinin de sureceine guvenerek rahatt, ister zaferle, ister yenilgiyle bitsin counun yok olaca kesin olan bir saldrya gecmeye isteksizdi. Bu yuzden Fingolfne ve Feonor oullarna kulak vermeye, en azndan o zamanlar, cok az niyetliydiler. Nordor liderleri arasnda bir tek Angrod ve Aegnor, Kralla ayn dusuncedeydi; cunku Thangorodrimin gorulebilecei bolgelere yerlesmislerdi ve Morgothun tehditi onlarn dusuncelerinde hep vard. Boylece Fingol-finin tasarlar gerceklesmedi ve ulkede bir sure daha bars oldu. Ama nsanlarn Beor ve Marachtan sonraki altnc kusa henuz tam yetiskinlie ulasmadan ve Fingolfinin gelisinin uzerinden dort yuz elli bes yl gectikten sonra, uzun sure korktuu kotuluk gerceklesti, hem de en guclu korkularndan daha ani ve dehsetliydi. Cunku yureindeki kotuluk daha da buyur, Noldora duyduu kin daha da keskin183

lesirken Morgoth uzun zamandr gizlice hazrlanmst; tek istedii dusmanlarn sonunu getirmek deil, ayn zamanda onlarn yasayp guzellestirdikleri diyarlar da mahvedip kirletmekti.Ve denir ki onun nefreti tedbirine baskndr, oyle ki, planlan tamamlanana dek bir sure daha beklemeye dayansayms Noldor halk tamamen yok olurmus. Ama o Elflerin cesaretini fazlasyla hafife alp nsanlar hesaba bile katmamst. Gecenin karanlk ve aysz olduu bir ks vaktiydi; ve souk yldzlarn altnda Nordorun tepelerdeki kalelerinden, Thangorodrimin eteklerine doru los bir sekilde Ard-galenin genis duzluu uzanyordu. Gozcu atesleri hafifce yanyordu, nobetci says da azd; duzlukteki kamplarnda birkac Hithlum suvarisi uyanyordu. Morgoth aniden Thangorodrimden asa Balroglardan daha hzl akan buyuk alev nehirleri yollad, nehirler duzluk boyunca akt; Demir Dalar rengarenk zehirli atesler puskurttu, havaya yapsan duman olumculdu. Ard-galen boylece yok oldu, ates cimenleri parcalayp yuttu; ve boucu bir tozla dolu, yanms ve terk edilmis bir virane olarak coraklasp sszlas-t. Bundan sonra ad deistirilip Solukkesen Toz, Anfauglith dendi. Orada komur haline gelmis bircok kemiin catsz mezar vard; cunku akan aleve yakalanan ve tepelere varamayan bircok Noldor bu atesin icinde telef olmustu. Dorthonion ve Ered Wethrinin yukseklikleri kzgn selleri geride tutuyordu ama Angbanda doru bakan yamaclarndaki ormanlarn tamam yanyor ve duman savunmaclarn arasnda kargasa yaratyordu. Boylece baslad buyuk savaslarn dorduncusu Ani Alev Savas, Dagor Bragollach. Bu yangnn onunde ejderlerin atas altn Glaurung, tum kudretiyle geldi, yannda Balroglar vard ve arkalarndan da Noldorun daha once hic gormedii ya da hayal etmedii sayda Ork, kara ordular halinde geldi. Noldor kalesine saldrp, Angband uzerindeki ittifak krdlar, Noldor ve yandaslar olan Gri Elfleri ve nsanlar bulduklar yerde katlettiler. Morgothun dusmanlarnn en yiitlerinin cou serwww. semlemis, dalms ve guclerini toplamay beceremez bir durumdayken savasn ilk gunlerinde yok edildi. Beleriandda savas bir daha asla tamamen sona ermedi; ama Morgothun hucumu azaldnda, baharn gelisiyle birlikte Ani Alev Savas bitmis kabul edildi. Boylece Angband Kusatmas bitti; Morgothun dusmanlar dalp birbirlerinden ayrld. Gri Elflerin cou guneye kacp kuzeydeki savas terk etti; bircou Doriatha kabul edildi, o gunlerde Thingolun krall ve gucu buyudu, cunku Kralice Meliann kudreti snrlarnn uzerine orulmus ve kotuluk henuz o sakl diyara girememisti. Dierleri denizin yaknndaki kalelere ve Nargorhronda snd; bir bolumu ulkeden kacp Ossiriandda sakland ya da dalar asp yabanellerde yurtsuz bir sekilde gezindi. Savasn ve kusatmann kalkt haberleri Orta Dunyann dousundaki nsanlarn kulaklarna ulast. Saldrnn en ar darbesini Finarfin oullar yedi; Angrod ve Aeg-nor katledildi; yanlarnda Beor hanedannn efendisi Bregolas ve halknn savasclarnn buyuk bolumuoldu. Bregolasn kardesi Barahir, batya doru daha ileride Sirion Geciri yaknlarnda savasyordu. Guneyden hzla gelen Kral Felagund Finrod, orada halkndan ayr duserek yanndaki kucuk grubuyla Serech Batakhnda kusatld; katledilecek ya da yakalanacakt ama Barahir en cesur adamlaryla gelip onu kurtard, etrafna mzraklardan bir duvar ordu; buyuk kayplar vererek kusatmay yardlar. Boylece Felagund kacp Nargothfonda, derinlerdeki kalesine dondu; ama Barahire ve tum soyuna her zaman dostluunu ve yardmm surdureceine yemin etti, yemininin isareti olarak yuzuunu Barahir verdi. Barahir simdi Beor hanedannn efendisiydi ve Dorthoniona dondu; ama halknn cou yurtlarndan kacarak Hithlumun guvenliine snd. Morgothun saldrs oyle buyuktu ki Fingolfin ve Fingon, Finarfin oullarna yardma gidemedi; Hithlum ordular buyuk kayplar vererek geriye, Ered Wethrindeki

kalelerine suruldu ve oralar Orklara kars zar zor savundular. Eirhel Sirionun duvarlar onunde, o zamanlar 185 altms alt yasnda olan Altnsacl Hador, efendisi Fingolfinin arkasn savunurken oldu, bircok okla delik desik olan kucuk olu Gundor da onun yannda oldu; Elfler onlar icin yas tuttu. Babasnn hukumdarl Uzun Galdora gecti. Ve ates seline dayanan Golgeli Dalarn dayankll ve yukseklii, Elflerin ve Kuzey nsanlarnn, ne bir Ork ne de Balrogun yenemedii yiitlikleri sayesinde Hithlum isgal edilmeden, Morgothun kusatc taarruzuna kars bir tehdit olarak kald; ama Fingolfin, bir dusman deniziyle akrabalarndan ayrld. Feanor oullan icin savas kotu gitmis, saldr sonucunda neredeyse tum dou snrlan ele gecirilmisti. Aglon Geciti, Morgoth ordularna buyuk kayplara mal olsa da zaptedilmisti; yenilen Celegorm ve Curufin, Doriath snrlar boyunca guneye ve batya kacms, sonunda Nargothronda gelerek Felagund Finroda snmslard. Boylece onlarn halk Nargothrondun gucunu coaltt; ama daha sonra gorulduu gibi, eer douda kendi akrabalar arasnda kalsaydlar daha iyi olacakt. Maedhros essiz cesaret gosterilerinde bulundu ve Orklar onun yuzunu gormeden kactlar; cunku Thangorodrimde gorduu iskenceden bu yana ruhu beyaz bir alevle yanyordu, sanki olumden donen biri gibiydi. Boylece Himring Tepesinin ustundeki kale alnamad ve hem Dorthonion halkndan hem de dou snrlarnda hayatta kalanlarn en cesurlar orada, Maedhrosun yannda yeniden bir araya geldi; ve o da Orklar Belerianda oradan giremesin diye Aglon Gecitini bir sure icin yeniden kapad. Ama Orklar, Lothlanndaki Feanor halknn suvarilerini ezdiler, cunku Glaurung oraya gelip Maglor Bosluundan gecerek Gelionun kollar arasndaki tum topra harap etmisti. Orklar, Rerir Dann bat yamaclar uzerindeki kaleyi alarak tum Thargelionu, Caranthir ulkesini yamaladlar, Helevorn Golunu kirlettiler. Oradan yangnlar ve dehset sacarak Gelionu asp uzaklara. Dou Beleriandn iclerine gectiler. Maglor, Himring uzerinde Maedhrosa katld; amal Caranthir kact, halknn geri kalan avclarn dalms halkna katld,; Amrod ve Amrasa; onlar da geriye cekilip Ramdal asarak guneye 186 kaydlar. Amon Ereb uzerinde gozculer yerlestirildi ve biraz da savas gucu. Yesil Elflerden de yardm alnd; ve Orklar, ne Ossirianda ne de Taur-im-Duinatha ve guneyin yabanlarna gelmedi. Simdi Hithluma, Dorthonionun kaybedildii, Finarfn oullarnn yenildii, Feanor oullarnn topraklarndan surulduune dair haberler geldi. Sonra Fingolfin (ona gorunduu gibi) Noldorun kesin yklsna bakt, hanedanlarnn tumunun onarlamaz yenilgisine; ofke ve acyla dolarak ulu at Rochallorun ustune atlayp tek basna ilerledi, kimse onu durduramazd. Tozun ortasnda bir ruzgar gibi Dor-nu-Fauglith uzerinden gecti, onu gorenlerin tumu sasknlk icinde Oro-menin geldiini dusunup

kacst; cunku uzerinde siddetli ofl<enin buyuk clgnl vard, gozlen Valar gozleri gibi parldyordu. Boylece tek basna Angband kaplarna geldi, borusunu ufledi ve pirinc kaplara bir kez daha siddetli bir darbe indirerek teke tek bir dovus icin Morgotha meydan okudu. Ve Morgoth da geldi. Bu onun savaslar boyunca kalesinin kaplarndan son cks olacakt ve denir ki dovuse gonullu gelmemis; cunku kudreti dunyadaki her seyin ustunde olsa da Valara kars korkunun ne demek olduunu biliyordu. Ama reislerinin gozu onundeki b meydan okumay reddedemezdi; cunku kayalar Fingolfinin borusunun keskin sesiyle cnlyor, sesi Angbandn derinlerine siddetli ve ack bir sekilde ulasyor, Morgotha alcak ve esirlerin efendisi diye sesleniyordu. Bu yuzden Morgoth, yeraltndaki tahtndan sessizce trmanarak yukarya ckt, ayaklarnn sesi yeraltndaki gokgurlemesi gibiydi. Kara zrhlarla kaplanms olarak one ckp Kraln onunde demir tacl bir kule gibi durdu, siyah ve armasz koca kalkan da bir frtna bulutu gibi Kral golgeledi. Ama Fingolfn golgenin altnda bir yldz gibi parlyordu; cunku zrh gumusle kaplanms, mavi kalkan kristallerle donatlmst; buz gibi parldayan klc Ringili cekti. Sonra Morgoth, Oluler Diyannn Cekici, Grondu hzla yukarya kaldrp bir yldrm gibi asaya savurdu. Ama Fingolfin yana scrad 187 Grond toprakta icinden duman ve ates fskran derin bir cukur act. Morgoth bircok kez ona siddetli bir darbe indirmeye calst ama Fin-golfin her seferinde, karanlk bir bulutun altndaki simsek cakslar gibi kenara scrad; Morgothu yedi yarayla yaralad, Morgoth yedi kez keskin ac clklar att ki Angband ordular dehset icinde yuzukoyun kapakland, clklar Kuzey diyarlarnda yankland. Ama Kral sonunda yoruldu ve Morgoth uzerine uc kez yuklendi. Uc kez dizlerinin uzerine coktu, uc kez de krk kalkan ve paralanms migferiyle tekrar ayaa kalkt. Ama etrafndaki topran tamam yarlms, cukurlar icinde kalmst, tokezleyip geriye Morgothun ayaklarnn onune dustu; ye Morgoth sol ayan boynunun uzerine bastrd, arl uzerine dusen bir tepe gibiydi. Yine de Fingolfn son ve umutsuz bir darbe vurmak icin Ringille ayan yard, kapkara bir kan ve dumanlar fsknp Grondun cukurlarn doldurdu. Fingolfin, Yuce Nordor Kral, eski Elf krallarnn en gururlusu, en cesuru boylece oldu. Orklar kapdaki bu duelloyla boburlenmedi; Elf-1er duyduklar derin uzuntu yuzunden bu konuda sark soylemedi. Yine de bu hikaye hala hatrlanr, cunku Kartallarn Kral Thorondor haberleri Gondoline ve uzaklardaki Hithluma getirmisti. Morgoth, Elf; kralnn bedenini alp krd ve onu kurtlarnn onune atacakt; ama Thorondor, Crissaegrimin zirvelerindeki yuvasndan hzla gelerek Morgothun uzerine saldrp yuzunu yaralad. Thorondorun kanatlarnn hareketi, Manwenin ruzgarlarnn gurultusu gibiydi, bedeni guclu penceleriyle yakalayp Ork karglarnn uzerinden hzla havalanarak Kral uzaklara tasd. Ve onu Gondolinin sakl vadisine kuzeyden bakan bir dan zirvesine brakt; ve Turgon gelip babasnn uzerine yuce bir kurgan dikti. Bir daha hicbir Ork, Fingolfin dann uzerinden asmaya ya da mezarna yaklasmaya cesaret edemedi, ta ki Gondolinin kyameti gelip soydaslarnn arasnda ihanet doana dek. Morgoth o gunden sonra daima tek aya aksayarak yurudu, yaralarnn acs iyilestirilemedi; ve yuzunde Thorondorun yapr yara izi kald. 188

Fingolfinin olumu orenildiinde Hithlumdaki yas cok ard ve Fingon keder icinde Fingolfin hanedannn ve Noldor krallnn yonetimini ald; ama kucuk olu Ereinionu (daha sonra Gilgalad ad verilecekti) Limanlara yollad. Simdi Morgothun kudreti Kuzey diyarlarn golgesi altna almst; ama Barahir, Dorthoniondan. kacmayacak ve topraklarnda kalarak dusmanlaryla savasn adm adm surdurdu. Morgoth, halknn pesine duserek geride cok az kalana dek oldurdu; ulkenin kuzeye uzanan yamaclarndaki tum ormanlar, yavas yavas oyle korkunc ve karanlk buyu iceren bir bolge haline donustu ki Orklar bile zorunlu kalmadan girmeyecekti; zaman icinde Gecegolgesinin Dehseti, Delduwath ve Gece Altndaki Orman, Taur-nu-Fuin diye isimlendirildi. Orada yangnn ardndan yetisen aaclar siyah ve korkunctu, kokleri karanlkta gormeden ilerleyen penceler gibi karmakarskt; onlarn arasna girenler kaybolur ve korlesir, boulur ya da dehset hayalleri yuzunden cldrrlard. Sonunda Barahirin davas o kadar korkunc bir hale gelmisti ki kars Erkekyurekli Emeldir (akl kacmaktansa olu ve kocasnn yannda savasmakta olsa da) kalan tum kadn ve cocuklar toplad, tasyabilecek olanlara silah verdi; onlar geride uzanan dalardan goturdu, kayplar ve eziyetler icinde cok tehlikeli yollardan gecirdi, sonunda Brethile ulasana dek. Bir bolumu orada Haladin arasna kabul edildi, bir bolumu dalar asarak Dor-lomine Hador olu Galdorun halkna gitti; ve onlarn arasnda Belegundun kz Ran ve daha sonra Elfpnlts, Eledhwen diye carlan Baragundun kz Morwen de vard. Ama hicbiri arkalarnda braktklar erkekleri yeniden gormedi. Cunku Barahirin yannda sadece on iki erkek kalana dek birer birer katledildiler: olu Beren, kardesi Bregolasn oullan Baragund ile Belegund ve isimleri Noldor sarklarnda uzun yllar boyunca hatrlanacak olan, evinin dokuz sadk hizmetkar: Radhruin ve Dairuin, Dagnir ve Ragnor, Gildor ve Mutsuz Gorlim, Arthad ve Urthel ve Genc Hathaldir. Ykl189 ms evleri, yakalanms, katledilmis veya kacms karlar, cocuklar icini kacmayacak ya da teslim olmayacak bir umitsizler cetesi, korkusuz! kacaklar haline gelmislerdi. Hithlumdan ne haber ne de yardm geldi, Barahir ve adamlar vahsi hayvanlar gibi avlandlar; ormann ustundekil krac yuksekliklere cekildiler, bolgenin Morgothun buyulerinden ve i casuslarndan en uzanda kalan kucuk da golcukleri ve kayalk krlarl arasnda gezindiler. Cimenler yataklar, bulutlu gokyuzu ise catlaryd. Dagor Brago Uachtan yaklask iki yl sonra, Noldor hala Sirionun kaynaklar etrafnda bat gecidini savunuyorlard, suyunda Ulmonur kudreti olduu icin Minas Tirith, Orklara kars dayanyordu. Ama sonunda, Fingoifinin olumunun ardndan, Morgothun en buyuk ve en kofkunc hizmetkar Sindar dilinde adna Gorthaur denen Sauron, Tof Sirion

uzerindeki kulenin muhafz Orodrethin karssna ckt. Sauron, korkunc kudretin buyucusu haline gelmisti, golgelerin ve hayaletlerin efendisi, aklda irenc, gucte zalim, dokunduunu bicimsizlestiren, hukmettiinde boyun ediren, kurtadamlarn efendisi; egemenlik alan iskenceydi. Savunanlarn uzerine karanlk bir korku bulutu cokertip saldrarak Minas Tirithi ele gecirdi; ve Orodreth, Nargothronda kact. Ardndan orasn Morgoth icin bir koruma kulesine cevirdi, kotuluun kalesi, bir tehdit noktas; ve guzel Tol Sirion uursuzlast, adna Kurtadamlar Adas, Tol-in-Gaurhoth dendi. Hicbir canl yaratk, kulesinde oturan Sauron tarafndan gorulmeden vadiden gecemezdi. Simdi Morgoth, batya gecisi ele gecirmisti ve dehseti Beleriand duzluklerini, ormanlarn doldurdu. Hithlumun dsnda dusmanlarn acmaszca izledi, gizlendikleri yerleri arad, kalelerini birer birer ele gecirdi. Orklar giderek kustahlasarak, batda Sirion, douda Celon boyunca asa inerek her yerde gezinmeye basladlar, Doriath kusattlar; topraklan oyle yamaladlar ki hayvanlar ve kuslar onlerinden kacyorlard, sessizlik ve terk edilmis yerler Kuzeyden itibaren duzenli olarak genisledi. Pek cok Noldor ve Sindar 190 yakalanp Angbanda gonderildi, kolelestirildiler, bilgi ve becerilerini Morgothun hizmetine sunmaya zorlandlar. Morgoth etrafa casuslarn yayd, onlar da aldatc klklara burunup yalanlar soylediler, yalandan odul umutlar dattlar, seytanca sozlerle krallarn ve reislerini acgozlulukle suclayarak halkn arasnda korku ve kskanclk uyandrdlar, ihanet daldan dala yayld. Cunku bu yalanlar Alqualondedeki Akrabakymnn laneti uzerineydi, genelde inanld; ve gercekten zaman karardkca onlarda bir gercek pay vard, Beleriand Elflerinin kalpleri ve dusunceleri, umitsizlik ve korkuyla golgelendi. Ama Noldor, en cok Angbandda kolelestirilmis kendi akrabalarndan gelecek bir ihanetten korkuyordu; Morgoth, onlarn bir bolumunu kotu amaclar icin kullanabilir, yalandan ozgur brakabilirdi ama iradeleri ona zincirlenmis olacakt ve onlar sadece ona yeniden donecek olan kayp adamlard. Bu yuzden bazlar ondan gercekten kacp kurtulmus ve kendi halklarnn arasna donse de cok az sevgiyle karslandlar, tehlikeli ve yasads olarak etrafta tek baslarna dolastlar. Morgoth, nsanlara sahte, bir merhamet gosterdi, ola ki birisi sozlerini duyar diye, onlarn kederlerinin sadece asi Noldora hizmet etmelerinden kaynaklandn, eer isyan brakrlarsa Orta Dunyann adil Efendisi tarafndan cesaretle odullendirilip onurlandrlacaklarn soyledi. Ama Edainin Uc Hanedanndan cok az insan dediklerine kulak verdi, hatta Angbandda iskence gormeyenler bile. Bu yuzden Morgoth onlar buyuk bir kinle izledi; dalar uzerinden habercilerini yollad. Denir ki, iste o donemde Esmer insanlar ilk kez Belerianda girmis. Bazlar gizli bir sekilde Morgothun egemenlii altndayd ve onun carsyla gelmislerdi, ama hepsi deil; Beleriandn topraklar ve sular, savaslar ve zenginliklerine dair genisleyip yaylan soylentiler ve o gunlerde nsanlarn gezinen ayaklarnn daima batya yonelmesi yuzunden gelmislerdi. Bu nsanlar ksa ve enliydi, kollar uzun ve gucluydu; tenleri koyu ya da soluktu, saclar gozleri gibi koyuydu. Hanedanlar .oktu ve bazlar Elflerden cok dalardaki Cuceleri seviyordu. Ama 191 Maedhros, Noldor ve Edainin zaaflarn biliyordu, oysa Angbandn; cukurlarndaki kotulukler asla tukenmez ve daima yenilenir

gozukuyordu, bu yuzden yeni gelen nsanlarla isbirliine gitti ve en kudretli sefleri olan Bor ve Ulfanga dostluunu verdi. Morgoth buna memnun oldu; cunku planlarna uygundu. Borun oullar Borlad, Borlach ve Borthandd; Maedhros ile Maglorun pesinden gittiler ve Morgothun umutlarn bosa ckararak sadk kaldlar. Kara Ulfangn oullarysa Ulfast, Ulwarth ve Lanetlenmis Uldordu; Caranthirin hizmetine girip ona sadakat yemini ettiler ve sadakatsizliklerini kantladlar. Doudolleri ve Edain arasnda pek az sevgi vard ve nadiren karslastlar; cunku yeni gelenler uzun sure Dou Beleriandda yasad, ama Hadorun halk Hithlumda kapal kalmst, Beor hanedanysa nerdeyse tamamen yok edilmisti. Halethin Halkna kuzeydeki savasta onceleri dokunulmamst, cunku Brethil Ormannn guneyinde yasyorlard; ama simdi istilac Orklarla aralarnda bir savas vard, cesur insanlard ve sevdikleri orman kolayca terk etmek istemiyorlard. O zamanlardaki yenilgi hikayelerinin ortasnda Haladinin yaptklar onurla hatrlanr: Minas Tirithin dususunun ardndan Orklar batya daha sk gectiler ve belki de Sirion deltasna kadar ortal yakp ykacaklard; ama Haladin efendisi Halmir, Thingole Doriath snrlarn koruyan Elflere dostluunu bildiren hzl haberler ucurdu. Sonra Thingolun snr muhafzlarnn reisi Gucluyay Beleg, baltalarla silahlanms buyuk bir Sindar gucunu Brethile getirdi; Halmir ve Beleg ormann derinliklerinden ckarak Ork ordusunu habersiz yakalayp yok etti. Bu kara. haber Kuzeye giderek oradaki Orklarn uzun yllar boyunca Teiglini gecmekten korkmalarn salad. Halethin Halk, arkalarnda Nargothrond Krallnn koruyuculuu olduu surece ve guclu olmak icin bir araya toplanarak Brethil Ormannda dikkatli bir bars icinde yasadlar. O zamanlar Dor-lominli Galdorun oullar Hurin ve Huor, akraba olduklar icin Haladin halkyla birlikte yasyorlard. Dagor Bragol-lachtan onceki gunlerde Edainin iki hanedan, Altnkafa Hadorun 192 (gocuklar Galdor ve Gloredhel ile Haladin efendisi Halmirin cocuklar Hareth ve Haldir ile evlenmeleri srasnda buyuk bir ziyafetle bir-ksmislerdi. Boylece Galdorun oullar, o zamanki nsan adetlerine uygun olarak, Brethilde amcalar Haldir tarafndan buyutulduler; ve birlikte Orklarla savasa katldlar, ustelik geride kalmas salanamayan Huor, sadece on uc yasndayd. Ama bulunduklar topluluk geri-(ckilerden kopmus, Brithiach Slklarna kadar takip edilmislerdi, orada yakalanacak ya da katledileceklerdi ama Ulmonun kudreti hala Sirionun sularnda gucluydu. Nehirden bir sis yukselip onlan dusmanlarndan gizledi ve Brithiach asp Dimbara kacabildiler, gidecekleri veya donecekleri yolu pek bilemeden bolgenin aldatclnda iyice karmasaya dusene dek Crissaegrimin dimdik yamaclarnn dibinde tepeler arasnda gezindiler. Thorondor onlar uzaktan gordu ve kartallarnn ikisini yardmlarna gonderdi; kartallar onlar tasyarak Kusatan Dalarn uzerinden asrp gizli Tumladen ovasna ve henuz hicbir nsann gormedii sakl Gondolin kentine goturdu. Orada Kral Turgon onlar akraba olduklarn orenince kucak act; Sularn Efendisi Ulmodan, denizden, Siriondan yukselip gelen haberler ve dusler, onu gelecek olan keder konusunda uyarp, Hador haniedannn oullar ile sevgiyle ilgilenmesi konusunda outler vermis-li ki onlar gerektiinde kendisine yardm edeceklerdi. Hurin ve Huor, Kraln evinde konuk olarak bir yla yakn rahatca yasadlar; denir k i bu srada Hurin Elf ilminin counu orenmis, Kraln amaclar ve tedbirlerinin bir bolumunu de anlams. Cunku Turgon, Galdor oullarndan cok hoslanms ve onlarla fazlasyla konusmus; sadece sakl kralla giden yolu bulup sehre bakan hicbir yabancnn, Elf ya da n-Min,

Kraln snrlan acp sakl halknn ortaya ckaca zamana dek, lir daha asla ayrlamayaca hakkndaki yasas yuzunden deil, sevdii icin de onlar gercekten Gondolinde tutmak istemis. Ama Hurin ve Huor, halklarnn yanna donup onlarn savaslarn ve onlan kusatan kederlerini paylasmay arzulamslar. Ve Hurin, Tur193 gona demis ki: Efendim, biz yazk ki olumlu nsanlarz ve Eldara benzemeyiz. Onlar uzun yllar boyunca dusmanlaryla cok uzak gunlerde beklenen savasa kadar dayanabilirler; ama bizim icin zaman ksadr, umutlarmz ve gucumuz cabuk solar. Ustelik Gondolinin yolunu bir kez daha bulamayz ve bu sehrin nerede yukseldiine gercekten de kesin olarak emin deiliz; cunku korku ve goklerin yukseklerinde sasknlk icinde getirildik, merhamet icin gozlerimiz kapalyd. Sonra Turgon, ricalarn kabul edip dedi ki: Buradan geldiiniz yolla ayrlabilirsiniz, eer Thorondor isterse. Bu ayrlstan keder duyuyorum; ksa sure icin olsa bile,,Eldarn hesaplayabilecei gibi, yeniden karslasacaz. Ama Gondolinde guclu olan Kraln kz kardesinin olu Maeglin, Kraln onlara gosterdii iltimas kskand ve nsan soyundan gelenleri sevmedii icin onlarn ayrlsna hic uzulmemisti; Hurine dedi ki: Kraln merhameti, sizin bildiinizden daha yucedir ve yasa onceki zamanlardan biraz daha yumusad; ya da size baska hicbir secenek verilmeyecektir, yasamnzn sonuna dek burada yasamak dsnda. Sonra Hurin yantlad: Kraln merhameti gercekten yuce, ama konustuklarmz sizin icin yeterli deilse and icebiliriz. Ve kardesler Turgonun ald tedbirleri kimseye acklamamaya, onun diyarnda gordukleri tum srlar korumaya and ictiler. Ayrls zamanlar geldiinde, kartallar bir gece vakti gelip onlar alarak havalandlar ve safaktan once Dor-lomine indirtiiler. Soydaslar onlar yeniden gorduklerine sevinmislerdi, cunku Brethilden haberciler onlarn kaybolduunu bildirmisti; yabanda onlar kurtarp yuvalarna goturen kartallar dsnda babalarna nerede olduklarn soylemediler. Ama Galdor dedi ki: Bir yl boyunca yabanellerde mi yasadnz? Ya da kartallar sizi yuvalarnda m barndrd? Ama siz yiyecek ve guzel giysiler buldunuz, ormanda bulunmus kimsesiz cocuklar olarak deil genc prensler olarak geri dondunuz. Ve Hurin yantlad: Donduumuz icin mutlu ol; sadece bir suskunluk yemini altnda buna izin verildi. Sonra Galdor daha fazla soru sormad ama o ve dierlerinin cou gercei 194 tahmin edebiliyorlard; zaman icinde Hurin ve Huorun tuhaf yazglar Morgothun hizmetkarlarnn kulaklarna dek ulast. Turgon, artk Angbanda kars ittifakn bozulduunu orendiinde lalknn savasa gitmesine izin vermeyecekti; cunku Gondolinin guclu olduunu varsayyordu ama aca ckmas icin zaman yeterince olgunlasmamst. Ama ayn zamanda Kusatmann bitmesinin, Noldorun cokusunun baslangc olduuna da inanyordu ve eer yardm gelmezse bu gerceklesecekti; Sirion deltasna ve Balar Adasna gizlice Gondo-lindrim gruplar gonderdi. Orada gemiler insa edip yanlarnda Tur-;onun mesajyla Valinoru bulup Valardan af dileyip yardm istemek icin Batnn en uclarna doru yelken actlar, kendilerine rehberlik etmeleri icin deniz kuslarna yalvardlar. Ama deniz vahsi ve engindi, uzerlerine golge ve buyu cokmustu; Valinor saklanmst. Bu yuzden Turgonun habercilerinin hicbiri Batya ulasamad ve cou kayboldu, pek az dondu; ama Gondolnin yazgs yaklasmst.

Tum bunlarn soylentileri Morgotha ulast ve o zaferlerinin arasnda skntlyd; Felagund ve Turgona ait haberleri orenmek icin buyuk bir arzu duyuyordu. Cunku olmedikleri dsnda haklarnda hicbir bilgiye ulaslamyordu; yeniden karssna ckmalarndan korkuyordu. Margothrondun gercekte sadece ismini biliyor, ne yerini ne de kudretini bilmiyordu; Gondolin hakknda hicbir sey bilmiyordu ve Turgonu dusunmek cann daha fazla skyordu. Bu yuzden Belerianda daha fazla casus gonderdi; ama asl Ork guclerini Angbanda card, cunku Noldorun cesaretini, yanlarnda savasan nsan ordularnn gucunu doru hesaplayamadn ve yeni guclerini olusturmadan son ve buyuk zaferi kazanaca savas yapamayacan anlamst. Bragollachtaki zaferi gorkemliydi ve sonraki yllarda dusmanlarna verdii zarar korkunc boyutlunndayd, kendi kayplar ise daha az deildi; Dorthonionu ve Sirion Gecitini ele gecirmesine ramen, ilk cokuslerinin ardndan Eldar toparlanms ve kaybettiklerini geri almaya baslamst. Boylece Beleriand, fiuneyde ksa bir sure icin yeniden bars goruntusune kavustu; ama 195 Angbandn demirhaneleri tam guc calsyordu. Dorduncu Savasn uzerinden yedi yl gectiinde Morgoth saldrsn tekrarlad ve Hithlumun uzerine buyuk bir guc gonderdi. Golgeli Dalarm gecitlerindeki saldr cok siddetliydi ve Eithel Siri-onun kusatlmasnda Dor-lominin Efendisi Uzun Galdor, bir okla olduruldu. Kaleyi Yuce Kral Fingon adna koruyordu; ayn yerde cok ksa bir sure once babas Lorindol Hador da oldurulmustu. Olu Hurin, daha yetiskinlie yeni ulasmst ama beden ve akl olarak gucluydu; Orklann counu klctan gecirerek Ered Wethrinin otesine surdu ve Anfauglithin kumlarna dek kovalad. Ama Kral Eingon, kuzeyden gelen Angband ordularn puskurtmekte zorlanyordu; ve savas Hithlum duzluklerine doru yayld, Orada Fingon daha gucluydu; Crdann gemileri Drengist Halicinden yukarya doru buyuk bir askeri gucle geldi ve gerektii anda Falas Elfleri batdan Morgoth ordusunun uzerine saldrd. Orklar dalarak kact, Eldar zafer kazand ve atl okcular onlar Demir Da-lara dek kovalad. Bundan sonra Dor-lomindeki Hador hanedann Galdor olu Hu-i rin yonetti ve Fingona hizmet etti. Hurin, babasna veya oluna gorel daha ufak tefekti; ama yorulmak nedir bilmezdi,bedeni dayanklydi ve Haradin halkndan gelen annesi Harethten gelen ozelliiyle hzll ve kvrakt. Kars Eledhwen Morwen, Beor hanedanndan Baragundun kzyd ve Belegundun kz Ran ile Berenin annesi Emeldir! ile birlikte Dorthoniondan kacmst. Bu donemde Dorthonionun kacaklar, ilerde anlatlaca gibi yoll edildiler; kacmay basaran Barahir olu Beren, buyuk zorluklarla da olsa tek basma Doriatha ulast. 196 ON DOKUZUNCU BOLUM BEREN VE LUTHENE DAR o gunlerin karanlndan bize ulasan keder ve ykm hikayelerinin icinde, gozyasnn arasnda nesenin, olumun golgesi altnda sn olduu birkac hikaye de vardr. Elf kulaklanndaki bu hikayelerin hala en guzeli Beren ve Luthienin hikayesidir. Yasamlarndan Esaretten Kurtulus, Leithian Destan yazld ki eski dunyay anlatan sarklarn biri dsnda en uzunudur; ama hikaye, burada daha az sozcukle anlatld. Barahirin, Dorthonionu terk etmeyecei anlatld, Morgorh onu oldurmek icin pesine dusmustu ta ki yannda sadece on iki yoldas kalana dek. Dorthonion orman, guneye dalk krlarn icine doru yukseliyordu; bu dalk bolgenin dousunda, etrafnda karmask callklarla cevrili bir gol, Tarn Aeluin uzanyordu, bolgede hic yol yoktu ve

yabanlkt, cunku Uzun Bars gunlerinde bile oraya kimse yerlesmemisti. Ama Tarn Aeluinin sularna deer verilirdi, cunku gunduz berrak ve mavi, geceyse yldzlarn aynasyd; eski gunlerde Meliann o suyu kursad soylenir. Barahir ve kacaklar geri cekilip orada yasadlar, Morgoth bunu kesfedemedi. Ama Barahir ve yoldaslarnn yaptklar hakknda soylentiler her yere yayld; Morgoth, Saurona onlar bulup yok etmesini emretti. Barahirin yoldaslar arasnda Angrim olu Gorlim de vard. Karsnn ad Eilineldi ve kotuluk domadan once asklar gorkemliydi. Ama Gorlim, snrlarn ustundeki savastan donduunde evini yarna-lanp terk edilmis, karsn da gitmis buldu; oldurulmus mu, yakalanms m bilmiyordu. Sonra Barahirin yanna snd, yoldaslar arasnda en ofkeli ve umitsiz olan oydu; ama Eilinelin belki de olmedii suphesi yureini kemiriyordu. Tek basna ve gizlice ayrlp hala bir zamanlar sahip olduu tarlalarn ve ormann ortasnda duran evini ziyaret ede-197 cekri; ve bu, Morgothun hizmetkarlar tarafndan fark edildi. Bir guz zaman aksamn alacakaranlnda gelip pencereye yaklastnda dusunduu gibi bir sk gordu; cekinerek iceriye bakt. Eilneli gordu, yuzu keder ve aclkla ypranmst; duyduu kadaryla onu terk ettii icin ait yakyormus gibi geldi. Ama ona bard and sk ruzgarda uflenip sonduruldu; kurtlar uludu ve aniden omuzlarn da Sauronun avclarnn a.r ellerini hissetti. Boylece Gorlim tuzai;,! dusuruldu; onu kamplarna goturup Barahir ile ilgili haberleri orenmeye cabalayarak iskence yaptlar. Ama Gorlim hicbir sey soylemedi, O zaman eer kabul ederse, serbesr braklacan ve Eilinelin gen verileceini vaat ettiler; acyla ypranan Gorlim, karsn arzulayarak sonunda tereddut etti. Onu hemen Sauronun korkutucu huzuruna goturduler; Sauron dedi ki: Simdi benimle takas istediini duyuyorum. stediin bedel nedir? Ve Gorlim, Eilinele yeniden kavusmay, onunla serbest braklmay istedi; cunku Eilinelin esir edildiini dusunuyordu. Sauron, gulumseyerek dedi ki: Boylesi buyuk bir ihanet icin kucuk bir bedel. O zaman kesinlikle yaplacak. Konus! Gorlim vazgececekti ama Sauronun gozlerinden korkarak sonunda tum bildiklerini anlatt. O zaman Sauron guldu; Gorlimle alay edip onu tuzaa dusurmek icin sadece buyuyle yaratlms bir hayalet gorduunu acklad; cunku Eilinel olmustu. Her seye ramen dileini kabul edeceim dedi Sauron; Eilinelin yanna gidecek ve hizmetimden azad edileceksin. Sonra onu zalimce oldurdu. Boylece Barahirin gizlenisi aca ckmst, Morgoth etraflarna an ordu; ve Orklar safaktan onceki sessiz saatlerde gelip Dorthonlionlu nsanlar sasrtarak biri dsnda hepsini oldurduler. Barahir olu Beren, babas tarafndan Dusmann yollarm gozetlemek icin tehlikeli bir goreve gonderilmisti ve mekanlar ele gecirildiinde oral.n uzaktayd. Ama ormanda gece karanlnda habersizce uyurken ruyasnda bir gol kysnda les yiyici kuslarn cplak aaclar uzerinde yap 198 raklar gibi kalabalk bir sekilde oturduklarn, gagalarndan kanlar damladn gordu. Ruyasnda sudan ona doru gelen bir seklin farkna vard, Gorlimin hayaleti; ihanetini ve olumunu acklayarak onunla konustu ve babasn hemen uyarmasn emretti. Sonra Beren uyanp gece boyunca hzla ilerledi; ve ikinci sabah kalmaklarn mekanna geldi. Yaklastnda les yiyiciler havalanp Tarn Aeluinin kysndaki kzlaaclara konarak alayc bir sekilde gakladlar. Sonra Beren babasnn kemiklerini gomup uzerine taslardan bir kurgan yaparak onunde intikam yemini etti. lk is olarak babasn ve soydaslarn-olduren Orklann pesine dustu ve geceleyin Serech Bataklnn yukarsnda Rivilin Kaynanda kamplarn buldu, orman hayat uzerine olan bilgisi sayesinde gorunmeden ateslerinin yaknna dek ulast.

Orada reisleri yaptklaryla ovunuyordu ve gorevlerinin tamamlandn Saurona kantlamak icin kestii Barahirin elini kaldr-i; Felagundun yuzuu o eldeydi. Bir kayann ardndan frlayp reisi nldurdu, eli ve yuzuu alarak, kader tarafndan yenilmis sekilde kact; ,iinku Orklar dehsete dusmustu ve oklar vahsiceydi. Bu olayn ardndan dort yl boyunca Beren, Dorthonionda tek basna bir kacak olarak dolast; ama kuslarn, hayvanlarn dostu oldu ve unlar da ona yardm edip ihanet etmediler, o zamandan itibaren ne et yedi ne de Morgothun hizmetinde olmayan bir canly oldurdu. olumden korkmad, sadece esaretten korktu, cesur ve tehlikeli olarak llumden ve zincirlerden kurtuldu; tek basna yapt yiitlikler Beleriandn her yerine yayld, hikayeleri Doriatha dek ulast. Morgoth, en sonunda onun basna, Yuce Noldor Kral Fingona koyduundan az olmayan bir odul vaat etti ama Orklar onu aramaktansa yaklast soylentisiyle bile kactlar. Bu yuzden uzerine Sauronun yonettii bir o rdu gonderildi; Sauron yannda, kurtadamlar ve dehset verici hayvanlar getirdi ki bu bedenlere korkunc ruhlar hapsetmisti. Butun ulke artk kotulukle doldurulmustu ve tum temiz seyler 199 oradan ayrlyordu; ve Beren cok sert bir sekilde skstrlp Dorthoniondan kacmaya zorland. Bir ks vakti, kar altnda ulkeyi ve babasnn mezarn terk etti. Dehset Dalannm, Gorgoroth, tepelerine trmanarak uzaklardan Doriath diyarna bakt. Orada, su ana dek hicbiri olumlu ayan basmad Sakl Krallka girmek kalbine yerlestirildi. Guneye yapt yolculuk korkunctu. Ered Gorgorothun ucurumlar dimdikti ve eteklerinin altnda Ayn yukselisinden onceye uzanan golgeler vard. Otesinde, Sauronun buyusunun ve Melianm kudretinin karslast, dehsetin ve deliliin kol gezdii Dungortheb yaban uzanyordu. Orada Ungoliantn korkunc soyundan orumcekler, tum canllarn dustuu gorunmez alarn orerek yasyor; ve Gunesten onceki uzun karanlkta doan canavarlar, bircok gozleriyle sessizce avlanarak dolasyordu. Bu tekinsiz topraklarda Elfler ve nsanlar icin hic yiyecek yoktu, olum dsnda. Bu yolculuk Berenin| gorkemli isleri arasnda en onemsizi olarak saylmaz ama, dehset aklna donmesin diye yolculuunu kimseye anlatmad; kimse nasl bir yol bulduunu, boylece daha once nsan ya da Elfn ayak basmaya cesaret edemedii yollarla Doriathn snrlarna nasl ulastn orenemedi. Meliann onceden bildirdii gibi, Thingolun krall etrafna orduu labirentleri ast; cunku uzerinde buyuk bir yazg yaylmst. Leithian Destannda Berenin yolun eziyetinin boylesi fazlal yuzunden ve bircok keder ylyla yaslanp ezilmis olarak Doriatha geldii soylenir. Ama yazn Neldoreth ormannda dolasrken, bir aksam ay doarken, Esgalduinin kysndaki acklkta solmayan cimenler uzerinde dans eden Thingol ve Meliann kz Luthiene rastlams. Acsnn tum anlar ondan uzaklasms ve bir buyuye kaplms cunku Luthien, Iluvatarn Cocuklarnn en guzeliydi. Elbisesi bulutsuz gok gibi mavi, gozleri yldzla aydnlanms aksam gibi griydi; pelerinine altn cicekler islenmisti, saclar alacakaranln golgeleri gibi koyuydu. htisam ve sevimlilii, yapraklarn uzerindeki sk gibiydi berrak sularn sesi, dunyann puslarnn uzerindeki yldzlar gibiydi 200 ve yuzunde parldayan bir sk vard. Ama onunden yok oldu; ve o buyulenmis biri gibi suskunlast, uzun sure boyunca vahsi ve tedbirli bir hayvan gibi, onu arad, yanls yollara sapt. Onu yureinde Gri Elf dilinde bulbul anlamna gelen, alacakaranln kz, Tinuviel diye isimlendirdi, cunku onun ismini bilmiyordu. Onu uzaktan guz ruzgarlarndaki yapraklar, ksn bir tepenin uzerindeki yldz olarak gordu, ama kendi ayaklan zincirli gibiydi.

Baharn baslangcnda safan sokmesine yakn bir an geldi ve Luthien yesil bir tepenin uzerinde dans etti; birden sark soylemeye baslad. Sarks, gecenin kaplarnda yukselen ve gunes dunyann duvarlarnn ardnda olduu icin olmekte olan yldzlarn arasndan sesini aktan tarla kusunun sarks gibi keskin ve yurek paralaycyd; ve Luthienin sarks ksn zincirlerini kopard, donmus sular ses verdi, ayann bast cansz topraktan cicekler fskrd. Derken sessizlik buyusu Berenin uzerinden cozuldu, Tinuviel diye bararak ona seslendi; ve orman ismi yanklad. Kz sasknlk icinde kald ve artk kacmad. Beren yanna gitti. Ama Berene bakarken, yazgs uzerine coktu ve adam sevdi; ama safak sokerken adamn kollarnn arasndan kayp yeniden yok oldu. Beren o anda, mutluluk ve kederden oldurulmus biri gibi baylp yere yld; sanki golgenin dipsiz ucurumunda suzuluyorcasna uykuya dald, uyandnda kaskatyd, bos bir yurekle terk edilmisti. Ani bir korlukle sarmalanp yitip .gitmis s elleriyle yakalamaya cabalayan biri gibi, dusuncelerinin lirasnda amacszca dolasp durdu. Boylece uzerine yuklenen yazgy acyla odemeye baslad; yazgsna gore Luthien ele geciriliyor ve lilumsuz olan kz onun olumluluunu paylasyor, ozgur olan kz Belenin yazgsna zincirleniyordu; ve kzn acs Eldalienin bildii herhangi bir acdan daha buyuk olacakt. Kz, adamn karanlk icinde oturduu yere, onun beklentilerinin cok otesinde bir davransla dondu ve uzun sure once Sakl Krallkta elini adamn elinin uzerine koydu. Ondan sonra sk sk gizlice ona gi201 dip birlikte bahardan yaza kadar ormanda gezdiler; zaman ksa olmasna ramen Iluvatarm Cocuklarnn hicbiri boyle buyuk mutlulua sahip olmad. Ama Ozan Daeron da Luthiene askt ve Berenle bulusmalarm izleyip onlar Thingole ihbar etti. O zaman Kral ofkeyle doldu, cunku kzn her seyin ustunde seviyor ve tum Elf prenslerinin uzerinde goruyordu; hele ki hizmetine bile almad olumlu insanlar. Bu yuzden keder ve sasknlk icinde Lurhienie konustu; ama o, hicbir sey acklamad, Bereni oldurmeyeceine ya da hapsetmeyeceine dair bir yemin edene dek. Ama hizmetkarlarn onu yakalayp bir suclu gibi Menegrotha getirmeleri icin yollad; Luthien onlardan once davranp Bereni saygn bir konuk gibi Thingolun huzuruna getirdi. Thingol kucuk gorme ve ofke icinde Berene bakt; ama Melian sessizdi. Buraya bir hrsz gibi gelip, dedi Kral, tahtma davetsizce yaklasmaya cesaret eden sen, kimsin? Ama Beren, Menegrothun ihtisam ve Thingolun heybetinin buyukluu yuzunden korkuyla dolup hicbir yant vermedi. Bu yuzden Luthien konusup dedi ki: O, Barahir olu Beren, nsanlarn efendisi, Morgothun guclu dusman, yaptklar Elfler arasnda bile sarklasan. Brak, Beren konussun! dedi Thingol. Burada ne yapacaksn mutsuz olumlu, neden kendi ulkeni terk edip senin gibilere yasaklanan bu ulkeye girdin? Kustahln ve ahmakln yuzunden kudretimin uzerine ar bir ceza olarak cokmemesi icin bir neden gosterebilir misin? Beren basn kaldrp Luthienin gozlerine bakt, baks Meliann yuzune de yoneldi; sozcukler azna kilitlenmis gibi gorundu ona. Korku onu terk etti, nsanlarn en eski hanedannn gururuna yeniden kavustu; ve dedi ki: Yazgm, Ey Kral, Elflerin cok azmin cesaret edetei tehlikelerden gecirerek beni buraya surukledi. Ve burada aslnda aramadm buldum, ama

bulduumda sonsuza dek sahip olmay istedim. Cunku o, tum altn ve gumuslerin ustunde, tum mucevher202 lerin otesinde. Ne tas, ne celik, ne Morgothun atesleri ne de tum Elf krallklarnn gucleri arzu ettiim hazineden beni alkoyabilir. Cunku kznz Luthien, Dunyann Cocuklarnn en guzeli. Sonra salona bir sessizlik coktu, orada bulunanlar cok sasrms ve korkmuslard, Berenin olduruleceini dusunduler. Ama Thingol yavasca konustu, dedi ki: Bu sozlerle olumu hakkettin; ve dusuncesizce bir yemin etmeseydim aniden olumu bulacaktn; bu yuzden pismanm, Morgothun ulkesinde onun casuslar ve koleleri gibi gizlilik icinde surunmeyi orenen, sradan olumlu. O zaman Beren yantlad: Bana hakedilmis ya da hakedilmemis bir olum verebilirsin; ama senin verdiin sradan, casus ya da kole isimlerini deil. Felagundun, Kuzeyin savas alannda babam Bara-hire verdii yuzuk sayesinde hanedanm, kral olsun, olmasn hicbir Elf ten boyle isimler hak etmedi, Sozleri gururluydu ve tum gozler yuzue bakt; onu yukarda tuttu ve Noldorun Valinorda yaratt yesil mucevherler parldadlar. Cunku bu yuzuk, gozleri zumrutten yaplms ve biri yakalamak icin kalkms dieri yutmak icin hazrlanms kafalar altn ciceklerden bir tacn altnda bulusan ikiz ylanlar gibiydi; bu Finarfinin ve hanedannn nisanyd. Sonra Melian, Thingole doru eilip ofkesinden vazgecmesi oudunu fsldad. Cunku dedi, Beren senin tarafndan oldurulmeyecek; yazgs sonunda onu uzaa ve ozgurlue goturuyor ama seninkiyle sarmalanms. Dikkat et! Ama Thingol sessizlik icinde Luthiene bakt; yureinde soyle dusundu: Kucuk efendilerin ve ksa krallarn cocuklar, mutsuz nsanlar, ellerini senin uzerine koyacak ve hala yasayacaklar m? Sonra sessizlii bozup dedi ki: Yuzuu goruyorum Barahir olu ve gururlu olduunu, kendini guclu gorduunu de anlyorum. Ama bir babann yaptklar, bana faydas dokunmus bile olsa, Thingol ve Meliann kzm kazanmak icin ise yaramaz. Simdi bak! Ben de geri verilmeyen bir hazine arzuluyorum. Cunku tas, celik ve Morgothun atesleri, sahip olaca-203 m mucevheri Elf krallklarnn tum guclerine kars saklyor. Ancak, bunlarn bile seni yldramayacam soylediini duydum. Bu yuzden yoluna git! Benim icin elinde Morgothun tacndan bir Silmaril getir; o zaman, eer isterse Luthien elini seninkinin uzerine koyabilir. O zaman benim mucevherime sahip olacaksn; ve Ardann kaderi Silmarillerin icinde durmasna ramen, hala beni comert kabul edeceksin. Boylece o, Doriathn yazgsn sekillendirdi, Mandosun laneti icinde tuzaa dusuruldu. Bu sozleri duyanlar Thingolun yeminini tutacan ama yine de Bereni olume gondereceini anlad; cunku Kusatma kalkmadan once Noldorun tum gucunun Feanorun parldayan Silmarillerini uzaktan gormeye bile yetmediini biliyorlard. Onlar Demir Taca yerlestirilmis ve butun deerlerine ramen Angbanda kapatlmslard;

Balroglar, saysz klclar, guclu kol demirleri, zapte-dilemez duvarlar ve Morgothun karanlk heybetiyle cevrelenmislerdi. Ama Beren guldu. Kucuk bir deere, dedi, Elf krallar kzlarn satyor: deerli taslara ve beceriyle yaratlan seylere. Ama eer istein buysa Thingol, yerine getireceim. Yeniden karslastmzda elim Demir Tactan alnma bir Silmarili tutacak; sen Barahir olu Berene son kez bakmadan. Sonra konusmayan Meliann gozlerine bakt; Tinuviel Luthiene elveda diyerek Thingol ile Meliann onlerinde eildi ve etrafndaki muhafzlarn arasndan syrlp tek basna Menegrothdan ayrld. Sonunda Melian konustu ve Thingole dedi ki: Ey Kralm, kurnazca bir fikir urettiniz. Ama eer gozlerim gorus guclerini kaybetmediyse, Beren isi basarsn ya da basaramasn, bu sizin icin kotu olacak. Cunku ya kznz ya da kendinizi mahkum ettiniz. Ve simdi Doriath daha kudretli bir diyarn yazgs icinde surukleniyor. Ama Thingol yant verdi: Tum hazinelerin uzerinde sevdiim ve aziz tuttuum Elfleri ya da nsanlar satmyorum. Eer Berenin yeniden canl olarak Menegroth gelme umudu ya da korkusu varsa, goun s uzerine tekrar bakamayacak, yemin etmis olmama ramen. 204 Ama Luthien sessizdi, o andan sonra Doriathda bir daha sark soylemedi. Dusundurucu bir sessizlik ormanlarn uzerine coktu ve golgeler, Thingol krallnda uzad. Leithian Destannda Berenin engellenmeden Doriathdan gectii, sonunda Alacakaranlk Golleri bolgesine, Sirion Bataklklarna ulast soylenir; ve Thingolun ulkesini terk ederek, nehrin buyuk gurultuyle yeraltna dald Sirion Calayanlannn yukarsndaki tepelere trmand. Oradan batya doru bakp tepelere coken sis ve yamurun icinden Sirion ile Narog arasnda uzanan Korunan Duzluku, Talath Dirnen, gordu; ve otesinde uzakta, Nargothrondun uzerinde yukselen Taur-en-Farothun dalk yerlerini secti. Umutsuz ve plansz olarak ayaklarm oraya doru yoneltti. NargothrondIu Elfler duzluu aralksz gozetlemekteydi; snrlarnn uzerindeki her tepe sakl kulelerle taclanms, ormanlarn ve cayrlarn her yannda okcular buyuk beceriyle gizlenmisti. Oklar salam ve oldurucuydu, hicbir sey arzularnn dsnda oraya sokulamazd. Bu yuzden, yolun uzerindeki Beren cok gecmeden fark edilmisti ve olumu yaknd. Ama o, tehlikenin farknda olarak Felagundun yuzuunu daima yukarda tuttu; gizlenen avclar yuzunden hicbir canl gorememesine ramen izlendiini hissedip, sk sk yuksek sesle bard: Ben Fela-gundun dostu Barahirin olu Berenim. Beni Krala goturun! Bu yuzden avclar onu oldurmedi ama yolunu keserek durmasn emrettiler. Kotu durumda, yabani gorunuslu ve yol yorgunuydu gerci ima yuzuu gorduklerinde onunde eildiler; yollar anlaslmasn diye geceleri ilerleyerek onu kuzeye ve batya doru goturduler. Cunku o zamanlar Nargothrondun kaplarnn onunde, Narogun hzl akntnn uzerinde bir slk ya da kopru yoktu; ama ilerde kuzeye doru, Ginglithin Narogla birlestii yerde aks daha yavast ve Elfler ora-iin gecip yeniden guneye yonelerek, Bereni ay s altnda gizli salonlarnn karanlk kaplarna goturduler. 205 Beren, boylece Kral Felagund Finrodun huzuruna vard; ve Kral, Beorun ya da Barahirin soyundan olduunu hatrlamak icin yuzue gerek duymadan onu tand. Kapal kaplarn ardnda oturdular ve Beren, Barahirin olumunu, Doriathda basna gelen her seyi anlatt; Lut-hien ile olan mutluluklarn hatrlayarak alad. Felagund, hikayesini sasknlk ve endiseyle dinledi;

Galadriele onceden soyledii gibi, uzun zaman once ettii yeminin olumunu getireceini anlad. Sonra yureinin arl icinde Berene konustu. Thihgolun olmeni arzulad ack; ama goruluyor ki bu hukum amacn asmakta ve Feanorun Yemini yeniden is basnda. Cunku Silmariller, bir nefret yeminiyle lanetlendi ve onlar arzuyla anan uyusukluk icindeki biri bile buyuk bir gucle doluyor; ve Feanor oullar, kendilerinden baska herhangi birinin, bir Silmarili elde etmesine ya da sahiplenmesine katlanmaktansa tum Elf krallklarn harabeye cevireceklerdir, cunku Yemin onlar buna mecbur ediyor. Ve simdi Celegorm ile Curufin benim salonlarmda yasyor; ve ben, Finarfn olu. Kral olmama ramen, onlar ulkemde guc topladlar, kendi halklarndan bir cok kisiyi yonetiyorlar. Ne zaman ihtiyacm olsa bana kars dostluk gosterdiler ama korkarm, isteini orenirlerse sana ne sevgi ne de merhamet gosterecekler. Ancak kendi yeminim de suruyor; ve boylece hepimiz tuzaa dusuruluyoruz. Kral Felagund, Barahirin yaptklarn ve yeminini hatrlatarak halknn onunde konustu; gerektiinde Barahirin oluna yardm etmek zorunda olduunu ve reislerinin yardmn aradn acklad. O zaman Celegorm kalabaln arasndan ayaa kalkp klcn cekerek bard: Eer o, bir Silmarili ele gecirir ya da bulup saklarsa, dost ya da dusman olsun ya da Morgothun seytan, Elf ya da nsanolu veya Ardada yasayan bir canl, ne yasa, ne sevgi, ne cehennemin ittifak, ne Yalarm gucu ne de herhangi bir buyuculuk onu Feanor oullarnn nefretinden koruyacaktr. Cunku Silmarilleri biz, tek basmza istiyoruz, dunya sona erene dek. Uzun zaman once Tirionda Noldoru ayaklanmaya tahrik eden ba-206 basnn sozleri kadar etkili, bircok soz soyledi. Celegormun ardndan Curufin daha tatl ama ayn etkililikte sozlerle Elflerin akllarnda bir savas goruntusu ve Nargothrondun ykmn uyandrarak konustu. Yureklerine oyle guclu bir korku yerlestirdi ki Turin doneminin sonrasna dek o ulkeden bir Elf asla ack savasa gitmeyecekti; ama gizlice ve pusu kurarak, buyuculukle ve zehirli karglarla, akrabalk balarn unutarak tum yabanclarn pesine dustuler. Boylece eskinin Elflerinin yiitliinden, ozgurluunden ayrldlar ve ulkelerinin uzerine bir karanlk coktu. Ve Finarfinin olunun onlar yonetecek bir Vala olmadn mrldandlar, yuzlerini ondan cevirdiler. Mandosun laneti kardeslerin uzerinde uzanyordu, Felagundu tek basna olume yollayp olabilirse Nargothrondun tahtna oturmay dusunerek yureklerinde karanlk dusunceler dourdu; cunku onlar Noldor prenslerinin en eski soyundand. Felagund terk edildiini gorerek, basndan Nargothrondun gumus tacn ckarp ayann dibine frlatarak dedi ki: Bana sadakat yeminlerinizi bozabilirsiniz ama ben yeminimi korumalym. Ancak lanetimizin golgesinin henuz uzerine cokmedii birileri varsa, en azndan beni izleyecek birkac kisi bulacak ve kapdan atlan bir dilenci gibi gitmeyeceim. Onun yannda duran on kisi vard; ve reisleri Edrahil eilip tac kaldrarak Felagundun donusune dek bir vekile verilmesini istedi. Cunku siz kralm olarak kalacaksnz ve onlarn da dedi, ne olursa olsun. Sonra Felagund, Nargothrond tacn, onun yerine yonetmesi icin kardesi Orodrethe verdi; Celegorm ve Curufin hicbir sey soylemedi, ama gulumseyip salonlardan uzaklastlar. Bir guz aksamnda, Felagund, Beren ve yanlarnda on yoldaslar birlikte Nargothronddan yola cktlar; Ivrin Calayanlarndaki kaynana dek Narogun kys boyunca kuzeye cktlar. Golgeli Dalarin eteklerinde bir Ork birliine rastladlar, geceleyin hepsini kamplarn-2007077 da oldurduler; esyalar ve silahlarn aldlar. Felagundun hunerleriyle bicimlerini ve yuzlerini Orklara benzettiler; boylece klk deistirmis sekilde kuzeye giden yollarnda ilerlerek Ered Wethrin ile Taur-nu-Fuinin dalk yerleri arasndaki bat gecitine girmeye cesaret ettiler. Ama kulesindeki Sauron onlarn hissetti ve suphelendi; cunku

oradan gecen Morgothun tum hizmetkarlarna emredildii gibi yaptklarn bildirmek icin durmayp hzla devam etmislerdi. Bu yuzden yollarn kesip huzuruna getirmek icin hizmetkarlarn gonderdi. Boylece Sauron ve Felagundun unlu mucadelesi gerceklesti. Cunku Felagund gucun sarklarnda Sauron ile urast ve Kraln gucu cok buyuktu; ama Sauron da, Leithian Destannda anlatld gibi ustatt: Bir sark soyledi buyuculue dair, hanete, srr cozmeye, aca ckarmaya dair Kesfedici, ortuyu kaldrc, ele verici. Felagund orada birden etkilendi Dayanmaya dair bir sarkyla cevap verdi, Karl koymaya, guce karp savasmaya. Srlarn korunmasna, kale gibi guclulue, Krlmaz guvene, kacqa ve ozgurlue; Deimime ve suret deistirmeye dair, Bozulan kapanlara ve aclan tuzaklara dair, Zindann actlqna, krlan zincire dair. Sarklar etkilenerek ilerleyip geriledi. Donerek ve dehsetlenerek, sanki hep guclendi Felagund savast, sark soyleyip yukseldi, Elf ulkelerinden sozcuklerine Toplad tum kudret ve sihirle. Kullarn tatl otuslerini duydular Uzaklarda, Nargothrondta. Denizin ic cekicinin otesinde. 208 Kumsalda, Bat dunyastntn otesinde, Elfyurdunun inci kumsallarnda Sonra kasvet kazand; karanlk Valinorda kzl kanlarn dokuldu Denizin kysnda, Noldorun katlettii Kopuksuruculer ve calnarak suruklendiAk yelkenlere burunmus ak gemileri skl limanlarndan. Ruzgarlar alyor. Kurtlar uluyor. Kargalar ucuyor. Denizin azlarnda buzlar mrldanyor. Anghandda kederli esirler yas tutuyor. Gokler gurluyor, atehler yanyor Ve Finrod tahtn onunde yklyor. Sonra Sauron onlarn gizliliklerini aca ckard, huzurunda cplak korku icinde durdular. Soylar aca ckmasna ramen Sauron isimlerini ya da amaclarn kesfedemedi. Karanlk, sessiz ve derin bir cukura atarak, biri gercei soylemedikce, onlar zalimce oldurmekle tehdit etti. Ara sra karanlkta parlayan iki goz gorduler ve bir kurtadam, yoldaslardan birini yuttu; ama hicbiri efendilerine ihanet etmedi. Sauron, Bereni cukura attnda Luthienin yureine bir korku coktu; dansmak icin Meliana gittiinde, Tol-inGaurhoth zindanlarnda kurtulma umudu olmadan yattn orendi. Luthien, yeryuzunde baska kimseden ona yardm gelmeyeceini anlayarak, Doriathdan kacp ona ulasmaya karar verdi; ama Daerondan yardm istedi ve o da Krala kznn amacn ihbar etti.

Thingol korku ve sasknlkla doldu; cunku o gokyuzunun sklarndan, Luthieninden mahrum kalamazd ve onu zaptedemeyecei icin, kacmasndan ve mutluluunun solmasndan korkarak kacamayaca bir ev insa edilmesini 209 salad. Menegrothun kaplarndan cok uzakta olmayan, Neldoreth Ormannda aaclarn en yucesi vard; oras bir kayn ormanyd ve kralln kuzey bolumuydu. Ve o, Hirilorn denen gorkemli bir kayni aacyd, esit kalnlkta, puruzsuz bir kabuu olan olaanustu uzunlukta uc govdesi vard; govdelerinden topranoldukca yukarsnda buyuk bir mesafe boyunca hicbir dal uzamyordu. Cok yukarda, H-rilornun govdeleri arasna aac bir ev insa edilip Luthienin orada yasamas saland; sadece gereken seyleri ona getiren Thingolun hizmetkarlar geldiinde merdivenler kondu ve sonra alnd. Onun Hrilornun icindeki evden nasl kact Leithian Destann da anlatlr; buyu bilgilerini kullanarak saclarnn cok fazla uzamasn salad, saclarndan guzelliini bir golge gibi cevreleyen koyu bir lerin ordu ve onu bir uyku buyusuyle yukledi. Kalan sac tellerindi bir ip sarp penceresinden asa uzatt; ve aacn altnda oturan hafzlar, ipin ucu ustlerinde sallanrken derin bir uykuya daldlar Sonra Luthien hapishanesinden inip golgeli cubbesinin icinde gizlenerek tum gozlerden,kact ve Doriathdan yok oldu. Bu, Celegorm ve Curufinin Korvman Duzlukte ava cktklar z; mana rastlar; cunku supheyle dolan Sauron, Elf topraklarna bir cok kurt gondermisti. Bu yuzden av kopeklerini alp at surduler ve don meden once Kral Felagundla ilgili haberleri de duyabileceklerini di sunduler. Simdi Celegormu izleyen kurt kopeklerinin liderinin ad Huand. Orta Dunyada domams. Kutlu Diyardan gelmisti; Oroiu uzun zaman once onu Valinorda Celegorma vermisti ve orada, kom luk gelmeden once efendisinin borusunu izlerdi. Huan, Celegorm n surgununde de izledi, sadkt; ve boylece o da Noldorun uzerine cokn keder yazgsnn hukmune girdi, olumle karslasaca emredildi, am dunya ustunde yuruyen en guclu kurtla kars karsya geldiinde. Celegorm ve Curufin, Doriathm bat ckntlarnn yaknnda kn sure dinlenirlerken, Huan aaclarn altndaki gun snda sasn h, bir golge gibi kacan Luthieni buldu; cunku hicbir sey Huann gor210 me gucunden ve koklama duyusundan kacamazd, ne de herhangi bir buyu onu durdurabilirdi ve o gece ya da gunduz uyumazd. Onu Celegorma goturdu ve Luthien, onun bir Noldor prensi, Morgorhun dusman olduunu orenerek sevindi; pelerinini ckararak kendisini tantt. Gunesin altnda birden ortaya ckan guzellii oyle buyuktu ki Celegorm ona ask oldu; ama onunla nazikce konustu, kendisiyle Nar-gothronda donerse gerektiinde ona yardm bulacan vaad etti. Ama ne kzn anlatt Bereni ve macerasn bildiini ne de bunun onu yakndan ilgilendiren bir mesele olduunu acklad. Boylece ava son verip Nargothronda donduler ve Luthien kandrld; cunku aniden onu yakalayp pelerinini aldlar, kaplar gecmesine, Celegorm ve Curufin dsnda biriyle konusmasna izin verilmedi. cunku simdi. Beren ve Felagundun yardm umudu olmayan esirler olduklarna inanarak Kraln olmesine izin vermeyi, Luthieni ellerin-le tutmay ve boylece kznn elini Celegorma vermesi icin, Thingolu zorlamay planladlar. Boylece gucleri buyuyecek, Noldor prenslerinin en kudretlileri olacaklard. Elf krallklarnn butun gucunu ellerini- gecirene dek, Siimarilleri hile ya da savasla aramamay veya

baskalarnn bunu yapmasna izin vermemeyi amacladlar. Orodrethin onlara kars koyacak gucu yoktu, cunku Nargothrond halknn yureklerini etkilemislerdi; ve Celegorm, evlenme teklifini habercilerle Thingole iletti. Ama kurt kopei Huan temiz yurekliydi ve Luthienin ask karslasmalarnn ilk anndan itibaren uzerine yaylmst; tutsaklna uzuldu. Bu yuzden sk sk odasna geldi; gecelen kapsnn onunde yatt, cunku kotuluun Nargothronda geldiini hissetmisti. Luthien, yalnzlnn icinde sk sk Morgotha hizmet etmeyen tum kuslarn ve hayvanlarn dostu olan Bereni anlatarak Huanla konustu; Huan tum konusulanlar anlad. Cunku o, sesleriyle konusan her seyin dilini anlard; ama olu-nnnden once sadece uc kez sozcuklerle konusmasna izin verilmisti. Huan, Luthiene yardm etmek icin bir plan tasarlad; ve bir gece vakti gelerek pelerinini getirdi, outler vererek ilk kez konustu. Sonra onu gizli yollarla Nargothronddan ckard, birlikte kuzeye kactlar; gururundan vazgecip kzn, Orklarn zaman zaman buyuk kurtlara binisi gibi, uzerine bir at gibi binmesine izin verdi. Boylece cok hzlandlar, cunku Huan hzl ve yorulmazd. Beren ve Felagund, Sauronun cukurlarndaydlar ve tum yoldaslar olmustu; Sauron, Felagundu en sona saklamak amacndayd, cunku onun buyuk kudrete ve bilgelie sahip bir Noldo olduunu anlamst, onlarn gizli islerinin srrnn onda yattn dusunuyordu. Ama kurt Beren icin geldiinde, Felagund tum gucunu kullanarak birden zincirlerini krd; kurtadamla bousurak onu elleri ve disleriyle oldurdu; ancak kendisi de olumcul yaralar almst. Sonra Berene dedi ki: Simdi denizlerin ve Aman Dalarnm otesindeki zamands salonlar-daki uzun dinlenisime cekiliyorum. Noldor arasnda yeniden gorunmeden once cok uzun zaman sececek; belki olumde ya da yasamda ikinci kez karslasamayacaz, cunku soylarmzn yazglar farkl. Elveda! Sonra kendisinin insa ettirdii guclu kulede, Tol-in-Gaur-hothda karanlk icinde oldu. Boylece Kral Felagund Finrod, Finwe hanedannn evinin en zarifi ve en sevgilisi, yeminini yerine getirdi; ama Beren keder icinde yannda yas tuttu. Tam o anda Luthien geldi ye Sauronun adasna yonelen kopru uzerinde durup hicbir tas duvarn engelleyemedii bir sark soyledi. Beren onu duydu, dus gorduunu sand; cunku yldzlar uzerinde parldyor, aaclarda bulbuller sakyordu. Ve yant olarak, Morgothun olumu icin bir isaret olarak Vardann Kuzeyin goklerine ast Yedi Yldz, Va1ar Oran ovmek icin yazd bir meydan okuma sarks soyledi. Sonra tum gucu ondan ayrld ve karanln icine yld. Ama Luthien, onun yantlayan sesini duymustu ve daha buyuk guclere dair bir sark soyledi. Kurtlar uludu, ada salland. Sauron kan dusuncesiyle sanl olarak yuce kulesinde dikiliyordu; sesini duydu 212 unda gulumsedi, cunku onun Meliann kz olduunu anlamst. Luthienin guzellii ve sarksnn mucizesi Doriathtan cok uzaklara dek yaylmst; onu yakalayp Morgothun kudretine teslim etmeyi dusundu, odulu cok buyuk olacakt. Bu yuzden kopruye bir kurt yollad. Ama Huan onu sessizce oldurdu. Sauron teker teker dierlerini de gonderdi; Huan onlar teker teker boazlayp oldurdu. Sonra Sauron, kotuluk kadar kadim, korkutucu bir hayvan olan Draugluini, Angbanddaki kurtadamlarn efendisi ve babasn gonderdi. Gucu cok buyuktu; Huan ile Draugluinin mucadelesi uzun ve siddetliydi. Ama sonunda Draugluin kacp kuleye snarak Sauronun ayaklan dibinde oldu; olurkenefendisine dedi ki: Huan orada! Sauron, o ulkede herkesin bildii gibi,

Valinorun kurt kopei icin emredilen yazgy biliyordu, bunu kendisinin basarabileceini dusundu. Bu yuzden bir kurtadam suretine burunerek kendini dunya uzerinde yurumus en guclu kisi yapt; ve kazanmak icin koprunun azna ilerledi. Yaklasmasnn dehseti oyle buyuktu ki Huan kenara scrad. Sonra Sauron, Luthienin ustune atld; kz onun gozlerindeki korkunc ruhun kotuluu ve soluunun pis duman yuzunden bayld. Ama Lut-hien duserken onun gozlerinin onune koyu pelerininin bir kvrmn frlatt; Sauron sendeledi, cunku cabuk gecen bir uyusukluk icinde kalmst. Sonra Huan atld. Huan ve Kurt-Sauronun mucadelesi baslad, uluma ve havlayslar tepelerde yankland; vadinin ote yakasndaki Ered Wethrinin duvarlar ustundeki nobetciler, bu sesleri uzaklardan duyarak korku icinde titrediler. Ama ne buyuculuk ne buyu, ne pence ya da zehir, ne seytann marifeti ne de hayvan kuvveti Valinorlu Huan yenemezdi; dusman boazndan yakalayp altna ald. Sonra Sauron, bicim deistirerek ylan suretine ve ardndan alslms suretine donustu; ama bedenini tamamen terk etmeden Huann kavraysndan kurtulamazd. Kotu ruhu karanlk yuvasn terk etmeden once Luthien yanna geldi ve et 213 suretinden syrlmasn, hayaletinin titreserek Morgotha gonderilmesi gerektiini soyledi; ve dedi ki: Kulenin yonetimini bana teslim etmedikce cplak varln, orada ebediyyen Morgothun gozleriyle delinecek ve asalanmann eziyetine katlanacak. Sauron kabul etti, Luthien adann ve oradaki her seyin yonetimini ald; ve Huan onu serbest brakt. Sauron hemen, ayn onunden gecen karanlk bir bulut gibi vampir suretine burunup boazndan aaclarn uzerine kan damlatarak kacarak Taur-nu-Fuine ulast ve bolgeyi dehsetle doldurarak oraya yerlesti. Sonra Luthien koprunun uzerinde durup gucunu bildirdi: tas tasa balayan, kaplar ykan, duvarlar acp, cukurlar aca ckaran buyu cozuldu; bircok kole ve esir, uzun sure Sauronun karanlnda kaldklar icin solgun ay sna kars gozlerini orrerek sasknlk icinde aca ckp ilerlediler. Ama Beren gelmedi. Bu yuzden Huan ve Luthien adada onu aradlar; Luthien onu, Felagundun yannda alarken .buldu. Acs oyle derindi ki kprdamadan oturuyordu, ayak seslerini duymad. Luthien, olduunu sanarak kollarn ona dolayp karanlk bir unutkanla gomuldu. Ama Beren; umitsizliin cukurlarndan geriye sa donerek onu kaldrd ve yeniden birbirlerine baktlar; karanlk tepelerin uzerinde yukselen gun uzerlerinde parldad. Felagundun bedenini kendi adasndaki tepenin ustune gomduler, ada yeniden guzellesmisti; ve Elflerin tum prenslerinin en guzeli Finarfin olu Finrodun yesil mezar, ulke deisip parcalanana, yklp denizlerin aknda kalana dek, bozulmadan oylece kald. Ama Finrod babas Finarfinle Eldamarda aaclarn aknda yuruyordu. Simdi Beren ve Tinuviel Luthien yeniden ozgurduler ve birlikte bir sure icin mutluluklarn tazeleyerek ormanda dolastlar; ks gelmesine ramen bu onlar incitmedi, cunku Luthienin gittii yerlerde cicekler kolay kolay solmad, kuslar karla kapl tepelerin altnda ottu. Huan sadk olarak efendisi Celegorma donmustu; ancak onlarn sev214

gileri eskisinden daha azd. Nargothrondda bir karmasa vard. Simdi Sauronun adasnda esir olan bir suru Elf donmustu; oyle bir yaygara yukseldi ki Celegormun hicbir sozu yatstramad. Feanor oullarnn cesaret edemedii seye, bir kzn cesaret ettiini soyleyerek krallar Felagundun olumu icin yasa hurunduler; bircou Celegormu ve Curufini yoneten seyin korkudan cok hainlik olduunu kavrad. Bu yuzden Nargothrond halknn yurekleri onlarn hakimiyetinden kurtulup yeniden Finarfn hanedanna yoneldi; Orodrethe boyun ediler. Ama o, bazlarnn arzulad gibi kardeslerin katledilmesine izin vermeyecekti; cunku akraba kannn akrabalar tarafndan dokulmesi Mandosun lanetini uzerlerine daha da yaknlastracakt. Ancak topraklar icinde Celegorm ve Curufin icin ne yiyecek ne de barnma salayacakt ve bundan sonra Nargothrond ile Feanor oullar arasnda cok az sevgi olacana yemin etti. Oyle olsun! dedi Celegorm, gozlerinde bir tehdit parlts vard; ama Curufin gulumsedi. Sonra atlarna binip yapabilirlerse akrabalarn bulmak icin douya hzla at surduler. Ama kimse onlarla gitmeyecekti, kendi halklarndan olanlar bile; cunku herkes kardeslerin uzerine lanetin yayldn, kotuluun onlar izlediini anlamst. Curufin olu Celebrimbor babasnn yaptklarn reddederek Nargothrondda kald; ama Huan hala efendisi Celegormun atn izledi. Kuzeye doru at surduler, hzla Dimbardan gecip Doriathn kuzey snrlar boyunca ilerleyerek kardesleri Maedhrosun yasad Himringe en cabuk yolu bulmay tasarlamslard; hzl olurlarsa engelleri asacaklarn umdular, Nan Dungortheb ve Dehset Dalarnn nzak tehditinden saknld icin yol Doriathn snrlarnn yaknndan geciyordu. Denir ki Beren ve Luthienin dolasrlarken Brethil Ormanna gelip sonunda Doriath snrlarna yaklasmslar. Sonra Beren yeminini dusunmeye baslams; Luthien yeniden topraklarnn guvenliine ulast icin sevgisine ramen bir kez daha yola ckmaya karar vermis. 215 Ama kz, ondan tekrar ayrlmaya isteksizmis ve demis ki: Su ikisi arasndan secmelisin Beren: macerandan ve yemininden vazgecip yeryuzu uzerinde bir gezgin hayat aramak; ya da sozunu tutup tahtnn uzerindeki karanln kudretiyle mucadele etmek. Ama her iki durumda da seninle geleceim ve kaderimiz ayn olacak. Bunlar konusarak baska hicbir seye dikkat etmeden yururlerken, Celegorm ve Curufin ormandan hzla at surerek geciyordu; kardesler onlar uzaktan gorup tandlar. Sonra Celegorm atn cevirip Bereni devirmeyi amaclayarak uzerine mahmuzlad; Curufin yoldan ayrlp eilerek Luthieni eyerine ald cunku guclu ve yetenekli bir biniciydi. Sonra Beren Celegormun atnn onunden zplayp kendisini gecen Curufinin atnn uzerine scrad; Berenin Scrays nsanlar ve Elfler arasnda meshurdu. Curufini boazndan yakalayp geriye doru savurdu, birlikte yere dustuler. At sahlanp dustu, Luthien uzerinden savrulup cimenlerin uzerinde serilmisti. Beren, Curufini bouyordu; ama Celegorm uzerine bir mzrakla saldrd icin olum ona da yaknd. O an Huan, Celegormun hizmetini terk ederek uzerine atlad, oyle ki at yana doru sapt, koca kurt kopeinin dehsetinden Berene yaklasamayacakt. Celegorm kurt kopei ve at lanetledi ama Huan kprdamad. Sonra Luthien ayaa kalkarak Curufinin oldurulmesini engelledi; ama Beren onun kargs ve silahlarn uzaklastrp bca Angristi ald. Bcak, Nogrodlu Telchar tarafindan yaplmst ve Curufinin belinde klfsz olarak dururdu; demiri sanki aacms gibi yarard. Beren, Curufini kaldrp firlatt ve ona, cesaretini daha yarasr islerde kullanmasn oretebilecek asil halknn yanma donmesini emretti. Atn, dedi, Luthienin hizmeti icin alkoyuyorum, boyle bir efendiden kurtulduu icin mutlu olabilir.

Curufin bulutlarn ve goun altnda Bereni lanetledi. Hzl ve ac bir olume git dedi. Celegorm sanki gidiyorlarms gibi onu terkisine ald; Beren de sozlerine aldrmadan onlara srtn dondu. Ama Curufin, utanc ve kotulukle dolarak Celegormun yayn ald ve gi-216 derlerken arkasna bir ok att; ok, Luthiene yoneltilmisti. Huan atlarak onu azyla yakalad; Curufin yeniden att ve Beren, Luthienin onune gecti, ok gosune sapland. Huanin Feanor oullarn kovalad, onlarn da korku icinde kactklar anlatlr; ve donduunde Luthiene ormandan sifal bir bitki getirir. Kz o yaprakla Berenin kanamasn durdurur, huneri ve sevgisiyle onu iyilestirir; boylece sonunda Doriatha donerler. Yemini ve ask arasnda ikileme dusen Beren, Luthienin artk guvende olduunu bilerek bir sabah gun domadan kalkar ve onu Huana teslim eder; ardndan o hala cimenler uzerinde uyurken buyuk bir keder icinde ayrlr. Yeniden tum hzyla kuzeye Sirion Gecitine doru at surer ve Taur-nu-Fuinin eteklerine ulasarak harap olmus Anfauglithe bakar, uzakta Thangorodrimin zirvelerini gorur. Orada Curufinin arn brakr ve Si-rionun topraklarnda yesil cayrlar uzerinde ozgurce kosmasn soyler. Ardndan tek basna, son tehlikenin esiinde dikilirken, Luthien ve goklerin sklarn ovmek icin Ayrls Sarksn yazar; artk sevgiye ve sa elveda demesi gerektiine inanyordur. ste o sarknn bir bolumu: Elveda tatl toprak ve kuzeyin gokleri sonsuza dek kutsanms, cunku burada yatyor ve burada kvrak bacaklaryla kokuyor Ayn altnda, Gunesin altnda Tinuviel Luthien olumlu bir dilin soyleyebileceinden daha guzel. Dunyann uzerine ykmlarn cokmesine yok edilmesine ve yaplmad geriye eski dipsiz ucurumlarn derinliklerine yine de yaplmas iyiydi, cunku bu alacakaranlk, Safak, dunya ve deniz Luthien bir zamanda var olacakt. 217 Ve onu kimlerin duyabileceine aldrmadan yuksek sesle soyledi, cunku umitsizdi ve hicbir kacs aramad. Ama Luthien sarky duyar ve beklenmedik bir sekilde ormandan gecerek gelirken yant olarak sark soyler. Cunku Huan, bir kez daha onun at olmaya raz olarak hzla Bereniri pesinden gelmektedirler. Huan, uzun sure sevdii bu iki kisinin tehlikesinin hafiflemesi icin neler yapabileceini dusunup tasnr. Yeniden kuzeye doru giderlerken Sauronun adasnda Dragluinin irenc suretine, kz da Thuring-wethirin yarasa suretine burundu. Thuringwethil, Sauronun habercisiydi ve Angbanda vampir suretinde gelmeyi alskanlk haline getirmisti; ve iri parmakl kanatlarnn her ekleminin ucuna demir bir pence taklyd. Bu korkutucu suretlere burunen Huan ve Luthien Taur-nu-Fuine doru hzla gittiler, her sey onlerinden kacst. Yaklasmalarm goren Beren dehsete kapld; Tinuvielin sesini duyduu icin sasrmst, onu tuzaa dusurmek icin gelen bir hayalet olduunu dusundu. Karssnda durup burundukleri sureti terk ettiler ve Luthien ona doru kostu. Boylece Beren ve Luthien, colun ve ormann arasnda yeniden bulustu. Beren bir sure icin sessiz ve mutluydu; ama sonra Luthieni yolculuundan vazgecirmeye calst. Simdi Thingole verdiim sozu uc kez lanetleniyorum, seni Morgothun golgesi altna getirmektense, Menegrothda beni oldurmus olmasn diliyorum. Huan, ikinci kez sozcuklerle konustu; Berene outler verip dedi ki: Artk Luthieni olumun

golgesinden kurtaramazsn cunku simdi ask yuzunden onun hukmu altnda. Yazgndan vazgecebilir ve yasamn surdukce bosuna huzuru arayarak onu surgune goturebilirsin. Ama yazgn reddetmezsen, o zaman ya Luthein terk edilmis olarak tek basna olecek ya da onunde uzanan umutsuz, ama belirsiz yazgya seninle birlikte meydan okuyacak. Ne daha fazla out veriyorum ne de yolunuzda ilerleyebilirim. Ama yureim Kapnn onunde bulacanz seyi hissediyor,- orada kendimi goreceim. Baska her sey be218 nim icin karanlk; ancak ucumuzun yollan da Doriatha ulasacak ve olumden once karslasacaz. Beren, Luthienin, ikisinin de uzerinde uzanan yazgdan ayrlamayacan kavrad ve artk vazgecirmeye calsmad. Huann oudu ve Luthienin ilmiyle Draugluinin suretine burundu, kz da Thuring-wethirin kanatl kotuluune. Beren bakldnda, gozlerindeki gercekten zalim ama masum bir ruh parlts dsnda, tum yonleriyle bir kurtadam olmustu; ve yannda katlanms kanatlaryla tutunan yarasa benzeri bir yaratk gorduunde bakslarnda dehset vard. Sonra ayn altnda uluyarak tepeden asa frlad ve yarasa, ustunde daireler cizdi. Angbandn Kaps onunde uzanan kasvetli vadiye ulasana dek, uzerlerinde uzun ve yorucu yollarnn tozuyla, tum tehlikeleri gectiler. Kapkara kanyonlar, kvranan bir ylan gibi gozuken yolun iki yannda yukseliyordu. Her iki tarafta sralanms ucurumlar, savas Saflar gibi uzanyor, uzerlerinde korkunc sesleriyle baran les yiyici kuslar oturuyordu. Onlerinde, dan eteinde genis ve karanlk bir kemer seklindeki zaptedilemez Kap vard; ustunde bin ayaklk bir ucurum yukseliyordu. Kapda hakknda hicbir sey bilinmeyen bir nobetci olduu icin umitsizlie kapldlar. Morgotha, civardaki Elf prenslerinin ne olduunu bilmedii bir seyler tasarlad hakknda soylentiler ulasmst ve ormann gecitlerinden daima Valarn tasmasz buyuk kurt kopei Huann ulumas duyuluyordu. Morgoth, Huann yazgsn hatrlayp Draugluinin neslinden yavrular arasndan birini secti; kendi eliyle canl etle besleyip gucunu onun uzerine yayd. Kurt hicbir ine smayana kadar hzla buyudu, Morgothun ayaklarnn dibinde iri cussesiyle ve daima aclk icinde uzand. Orada cehennemin atesi ve aclar icine yerlesti, guclu, korkunc ve iskence edilmis yok edici bir ruhla doldu. O gunleri anlatan hikayelerde Kzl Az, Carcharoth ve Susuzluun Az, Anfauglir diye adlandrld. Ve Morgoth onu, Hu-219 ann gelisine kars, Angband kaplarnn onunde uyumadan beklemesi icin yerlestirdi. Simdi Carcharoth onlar uzaktan gorduunde ici supheyle doldu; cunku uzun sure once Drauglinin olduune dair haberler Angbanda ulasmst. Yaklastklarnda girmelerine izin vermeyip durmalarn emretti; cevrelerindeki havada garip bir sey koklayarak kotuluk icinde yaklast. Ama aniden eski ilahi rktan bir guc inerek Luthiene sahip oldu, burunduu irenc sureti terk ederek Carcharothun gucu onunde kucuk ama parlak ve korkutucu bir sekilde dikildi. Elini kaldrarak ona uyumasn emretti ve dedi ki: Ey kederli ruh, simdi karanlk bir unutusun icine gir, bir sure icin yasamn korkunc yazgsn unut. Ve Carcharoth, sanki uzerine yldrm dusmus gibi ykld. Sonra Beren ve Luthien, Kapy gecerek labirent gibi basamaklardan indiler; ve Elf ya da nsanlar tarafndan cesaret edilen en onemli ise giristiler. Dehsetin ayakta tuttuu, atesle aydnlanan; olum ve iskence silahlaryla doldurulmus, en alttaki salona,

Morgothun huzuruna ulastlar. Beren tahtn altna kurt biciminde svst; ama Luthien, Morgothun iradesiyle burunduu suretten soyunduruldu ve Morgoth baksn kza yoneltti. Bakslarndan korkmad; adn soyleyerek kendini onun huzurunda sark soyleme hizmetinde bulunacak bir ozan gibi takdim etti. Morgoth kzn guzelliine bakt, olumcul bir sehvete kapld ve Valinordan kactndan beri yureine dusenlerden daha karanlk bir plan tasarlamaya baslad. Boylece kendi kotuluuyle ayartld, onu bir sure serbest brakp dusuncesinden gizli bir zevk alarak izledi. Kz aniden gorus alanndan syrlp mukemmel bir sevimlilikle, goz kamastrc bir guc hakknda sark soylemeye baslad, Morgoth caresizce dinledi; gozleri etrafta onu arayarak dolasrken uzerine bir korluk coktu. Tum saray uykuya dald, atesler soluklasp sondu; ama Morgothun basndaki tacta bulunan Silmariller, aniden beyaz alev sltlaryla parldad; tacn ve mucevherlerin uzerine, arzu, korku ve ozen gosterip korumann arlklaryla yuklu bir dunya yerlestirilmis gi-220 biydi ki bu Morgothun iradesinin bile tasyamayaca bir arlkt ve basn one edirdi. Sonra Luthien kanatl giysisini alarak havaya yukseldi, sesi havuzlara dusen yamur gibi derinden ve esrarl ckyordu. Pelerinini gozlerinin onune att ve bir seferinde Ds Boslukta tek basna yuruduu kadar karanlk bir ruyay uzerine yerlestirdi. Morgoth aniden, toprak kaymasna urayan bir tepenin aks gibi devrildi, tahtnn uzerinden bir simsek gibi savrulup cehennemin zeminine yuzukoyun uzand. Demir tac basndan ckarak yuvarland. Artk her sey hareketsizdi. Beren olu bir hayvan gibi yere uzanmst; ama Luthien eliyle dokunarak onu kaldrd ve kurt klndan syrld. Bca Angristi cekti; ve onu zapteden demir pencelerden bir Silmaril kesti. Onu avucunun icine kapatrken bedeninden bir parlt fskrd, eli sldayan bir lamba gibi oldu; ama mucevher dokunmasna izin verip cann yakmad. Sonra Berenin aklna, yeminin otesine gecip Fe-anorun Uc Mucevherinin ucunu de Angbanddan goturmek geldi; ama Silmarillerin yazgs bu deildi. Angrist krld ve bcan bir parcas frlayarak Morgothun yanana carpt. nleyip kmldand, Angbanddaki tum varlklar uykularnn icinde kmldand. Sonra Beren ve Luthienin uzerine bir korku coktu, sadece bir kez daha s gormeyi arzulayarak, dikkatsizce ve gizlenmeden kactlar. Ne engellendiler, ne de izlendiler ama Kapda kacamayacaklan bir engel vard; Carcharoth uykusundan uyanms, Angbandn esiinde ofke icinde dikiliyordu. Onun farkna varmalarndan once, onlar gordu ve kosarlarken onlerine atlad. Luthien bitkindi, kurda boyun edirecek ne zaman ne de gucu vard. Ama Bejen kzn onune gecerek sa elinde tuttuu Silmarili yukar kaldrd. Carcharoth durdu, bir an icin korkmustu. Defol git ve kac! diye bard Beren; cunku burada seni ve tum kotu seyleri yok edecek bir ates var. Ve Silmarili kurdun gozlerinin onune uzatt. Carcharoth kutsal mucevhere bakt ve korkmad, icindeki yok edi-221 ci ruh ani bir ates gibi canland; birden eli aznn icine alarak bileinden srd. Ruhu bir ac aleviyle doldu, Silmaril melun etini yakt. Uluyarak onlerinden kact, Kapnm onundeki vadinin yamaclar iskencesinin feryadyla yankland. Delilii oyle dehset vericiydi ki vadide yasayan ya da oraya yonelen yollarn uzerinde olan Morgothun tum yaratklar kacst; yoluna ckan tum canhlar oldurdu ve dunyann uzerine Kuzeyden bir ykm bosald. Angbandn yklsndan once Belerianda coken dehsetler arasnda Carcharothun delilii en kor-kutucusuydu; cunku icinde Silmarilin kudreti saklyd. Simdi Beren tehlikeli Kapnn onunde baygn yatyordu ve olum ona yaknd, cunku kurdun disleri zehirliydi. Luthien dudaklaryla zehri dsar aktt, korkunc yarann kanamasn durdurmak icin eksilen gucunu kulland. Ama arkalarnda, Angbandn

derinliklerinde buyuk bir ofkenin gurultuleri yukseliyordu. Morgothun ordular uyanmst. Boylece Simaril maceras ykm ve umitsizlik icinde sona ermise benziyordu; ama o anda vadinin yamaclarnn yukarsnda, kuzeye doru ruzgardan daha hzl kanatlaryla ucan uc guclu kus belirdi. Tum kuslarn ve hayvanlar Berenin yaknnda dolasmas ve yardma ihtiyac duyduklarnda haber verilmesi istenmisti ve Huan ona yardm etmeleri gerekebileceinden her seyin izlenmesini emretmisti. Thorondor ve kullar Morgoth diyarnn yukarlarnda dolasyorlard, Kurtun deliliini ve Berenin dususunu gorerek hzla alcaldlar, cunku Angbandn gucleri uykunun andan kurtulmuslard. Luthien ve Bereni yerden kaldrp bulutlarn icinde tasdlar. Altlarnda aniden gok gurultusu patlad, simsekler fskrd, dalar sarsld. Thangorodrimden ates ve duman puskurdu, topraklarn uzerinei harap ederek dusen, alevler ckaran yldrmlar her tarafa savruldu. Hithlumdaki Noldor halk korkudan titredi. Ama Thorondor, gunesin gun boyu parlad, ayn bulutsuz yldzlarn arasnda hareket ettii goun yuce yollarnda ilerledi. Boylece hzla Dor-nu-Fauglith ve Taur-nu-Fuin uzerinden gecip sakl Tumladen vadisine ulastlar. Ora-222 da ne bulut ne de pus vard, Luthien asaya bakp uzaklardaki yesil bir mucevherden ckan beyaz bir sk gibi, Turgonun yasad guzel Gondolinin parltsn gordu. Ama Berenin kesinlikle oleceini dusunup alad; cunku ne azndan bir ses ckyor ne de gozlerini acyordu, kacsna dair hicbir sey bilmedi. Kartallar sonunda onlar Doriath snrlan uzerine getirdiler; Berenin, Luthieni uyurken brakp umitsizlik icinde gizlice uzaklast kucuk vadiye ulastlar. Kartallar orada onu Berenin yanna yatrp Crissaegrimin zirvelerine ve yuksekteki yuvalarna dondu; Huan kzn yanna geldi ve birlikte, daha once Curuinin act yaray iyilestirmeleri gibi Bereni iyilestirmeye calstlar. Ama yara kotu ve zehirliydi. Beren uzun sure yatt ve ruhu, ruyadan ruyaya onu kovalayan bir ac olduunu bilerek olumun karanlk snrlar uzerinde dolast. Sonra birden, neredeyse kzn umudunun tukendii anda uyanp gokyuzunde yapraklar gorerek yukarya bakt; yapraklarn altnda, yannda oturan Tinuviel Luthienin yumusak ve hafifce sark soyleyisini duydu. Ve yeniden bahar geldi. Bundan sonra Beren, Tek-elli, Erchamion diye adlandrld; acs yuzune kaznmst. Ama Luthienin ask sayesinde yeniden hayata donmustu, birlikte bir kez daha ormanlarda gezindiler. Oradan ayrlmak icin acele etmediler, cunku onlara guzel gozukuyordu. Luthien evini, halkn -ve Elf krallklarnn tum gorkemini unutarak geriye donmek-sizin yabanda dolasmaya gercekten istekliydi ve bundan bir sure icin Beren de hosnuttu; ama ne Menegrotha donmek icin ictii yemini unutacak ne de Thingolu Luthienden sonsuza dek mahrum brakacakt. Cunku o, en son durum dsnda, babann isteklerini hice saymay tehlikeli kabul eden nsan yasasna inanrd; ayrca Luthien gibi soylu ve guzel birinin, Eldalie kralicelerinin sevdii guzel seylerden, evinden ve onurundan yoksun olarak, nsanlar arasnda kaba avclar gibi surekli ormanlarda yasamas ona uygunsuz geliyordu. Bu yuzden bir sure sonra onu ikna etti ve ssz topraklar terk edip Luthieni evine goturmek icin Doriatha girdiler. Yazglar da bunu amaclyordu. 223 Doriath uzerine kotu gunler cokmustu. Luthien kaybolduundan beri tum halknn uzerine keder ve sessizlik yaylmst. Onu uzun sure bosuna aradlar. Denir ki, Thingolun ozan Daeron, o gunlerde ulkeden ayrlr ve bir daha gorulmez. Beren, Doriatha gelmeden once o, Luthienin dans edip sark soylemesi icin muzik yapyordu; ona askt, onun hakkndaki tum dusuncelerini muziine dokumustu. Hatta ad Feanor olu Maglorun bile ustune ckarlarak Denizin dousundaki tum Elf ozanlarnn en buyuu oldu. Ama simdi umitsizlik icinde Luthieni arayarak tuhaf yollarda gezinip dalarn

uzerinden asarak, tum canllarn en guzeli olan Thingolun kz Luthien icin karanlk sularnn yannda uzun calar boyunca matem tuttuu Orta Dunyann Dousuna geldi. O gunlerde Thingol, Meliann yardmn istedi; ama o, Thingole kendisinin tasarlad yazgnn kararlastrlms sonuna dek ilerleyeceini, beklemesi gerektiini soyleyerekoudunu esirgedi. Ama Thingol, Celegormun ona gizlice gonderdii, Felagundun olduu, Be-renin olduu, Luthienin Nargothrondda olduu ve kendisinin onunla evleneceini soyleyen haberler sayesinde Luthienin Dori-athdan uzaklara gittiini orendi. Ofkelendi ve Nargothrond ile savasmay dusunerek casuslarn gonderdi; boylece Luthienin yeniden kactn, Celegorm ile Curufinin Nargothronddan surulduunu orendi. O zaman planlarnda kararszla dustu, Feanorun yedi oluna saldracak gucu yoktu; ama Luthieni aramaya yardm etmeleri icin Himringe haberciler yollad, cunku Celegorm onu ne babasnn evine gondermis ne de guvenli bir yere saklamst. Ama ulkesinin kuzeyinde habercileri, ani ve beklenmedik bir tehlikeyle karslast: Angbandn Kurdu Carcharothun saldrs. Delilii icinde kuzey boyunca clgnca kosmus, sonunda Taur-nu-Fuini dou tarafndan gecerek Esgalduinin kaynaklarndan asaya yok edici bir ates gibi inmisti. Hicbir sey onu engelleyemedi, ulkenin snrlar uzerindeki Meliann kudreti bile durdurmad; cunku onu yazgs suruk-luyordu ve acsna ramen tasd Silmarilin kudreti. Boylece Dori224 athn siddetten uzak kalms ormanlarna dald, her sey korku icinde kacst. Haberciler arasndan sadece biri, Kraln reislerinin sefi olan Mablung kacarak Thingole korkunc haberleri getirdi. Tam o uursuz saatte, Beren ve Luthien batdan hzla donuyordu ve gelislerinin haberi onlardan once, halkn icinde kederle oturduu karanlk evlere ruzgar tarafndan tasnan bir muzik gibi ulast. Sonunda Menegrothun kaplarna ulastlar ve buyuk bir ordu onlar izledi. Sonra Beren, Luthieni babas Thingolun tahtnn onune goturdu; ve o, olduunu sand Berene sasknlk icinde bakt; ama Dori-atha getirtii kederler yuzunden onu sevmiyordu. Ama Beren, onun onunde eildi ve dedi ki: Sozume uyarak dondum. Simdi benim olduunu iddia etmek icin geldim. Ve Thingol yantlad: Macerandan ve yemininden ne haber? Ama Beren dedi ki: Tamamland. Simdi bir Silmaril elimde. O zaman Thingol dedi ki: Onu bana goster! Beren sol elini ileri uzatarak parmaklarn yavas yavas act; ama bostu. Sonra sa kolunu kaldrd; ve o andan sonra kendine, Bos-elli, Camlost, diyecekti. Sonra Thingolun ruh hali yumusad; Beren, tahtn onunde sol tarafta, Luthien sa tarafta oturup, oradaki herkes dinleyip sasknlk ;inde kalrken Macerann tum hikayesini anlattlar. Thingole bu n-sann dier olumlu nsanlardan farkl olduunu gordu ve Luthienin sevgisi yeni ve tuhaf bir sey gibi geldi; yazglarnn dunyann hicbir gucuyle engellenemeyeceini anlad. Bu yuzden sonunda onun arzusunu kabullendi ve Beren, babasnn tahtnn huzurunda Luthienin elini tuttu. Ama simdi guzel Luthienin donusuyle olusan Doriathn sevinci uzerine bir golge coktu; cunku Carcharothun deliliinin sebebini o-cnerek halk, daha da korkmus, tehlikesinin kutsal mucevher yuzunden korkutucu bir kudretle dolu olduunu, cok zor yenilebileceini anlamslard. Beren, Kurtun saldrsn orenerek Macerann henuz

225 tamamlanmadn anlad. Boylece Carcharoth her gun Menegrotha yaklasrken, hikayelerin hayvan takiplerinin en tehlikelisi diye anlatt Kurtun Avlansna hazrlandlar. Ava, Valinorun kurt kopei Huan, Ar Elli Mablung, Gucluyay Beleg, Erchamion Beren ve Doriath Kral Thingol katld. Bir sabah at surup Esgalduin Nehrini astlar; ama Luthien geride, Menegroth kaplarnda kalmst. Uzerine karanlk bir golge cokmustu ve sanki gunes hastalanp kararms gibi geliyordu ona. Avclar douya ve kuzeye yoneldiler, nehrin aksn izleyerek sonunda dimdik calayanlarn uzerine bir sel gibi akan Esgalduinin kuzeyinin aklarnda karanlk bir vadide Kurt Carcharotha rastladlar. Carcharoth, calayann dibinde yok edici susuzluunu gidermek icin iciyor ve uluyordu, boylece farkna vardlar. Uzaktan yaklasmalarn gordu ama saldrmak icin acele etmedi. Belki de Esgalduinin tatl sularyla bir sure icin acs hafiflemis olarak, yureinin seytans kurnazl canland; ona doru at surerlerken yan tarafndaki derin bir calla girip orada gizlenerek yatt. Avclar bolgenin etrafna nobetciler yerlestirip beklediler ve golgeler ormanda uzad. Beren, Thingolun yannda duruyordu, birden Huann yanlarndan ayrlms olduunu fark ettiler. Sonra sk calln icinden buyuk bir uluma geldi; cunku Huan sabrszlanp, kurdu arayarak sakland yerden ckarmak icin tek basna gitmisti. Ama Carcharoth ondan uzak durarak dikenlerin arasndan frlayp aniden Thingolun uzerine atlad. Beren hzla Thirgolun onune elinde mzrayla gecti ama Carcharoth onu yana surukleyip yere ykt ve gosunu srd. O anda Huan callktan frlayp Kurtun uzerine atlad, siddetle dovuserek yere dustuler; hicbir kurt ve kurt kopeinin mucadelesi buna benzemiyordu, cunku Huann ulumasnda Oromenin borularnn, Valarn ofkesinin sesi duyuldu ama Carcharothun ulumalarnda Morgothun nefreti, celik dislerden daha zalim kotuluk vard; haykrslanyla tepelerden kayalar parcalanp Esgalduin calayanlarna dusuyordu. Orada 226 olumune dovusuyorlard; ama Thingol bunu onemsemeyip Berenin kotu sekilde yaralandn gorerek yanna diz coktu. Huan, Carcharothu oldurdu; ama orada, Doriath ormannda, uzun sure once soylenmis yazgs da tamamlanmst; olumcul yaralar alms, Morgothun zehiri icine islemisti. Berenin yanna gelip yere yld, ucuncu kez sozcuklerle konustu; olmeden once Berene elveda dedi. Beren konusmad ama elini kurt kopeinin basna koydu, boylece ayrldlar. Mablung ve Beleg aceleyle Kraln yardmna kostular, ama olanlar gorduklerinde mzraklarn frlatp aladlar. Sonra Mablung bir bcak alp Kurtun karnn yard; ici neredeyse bir ates tarafndan tamamen yaklp yok edilmis gibiydi arria Berenin mucevheri tutan eli curumemisti. Mablung ona dokunmak icin uzandnda, el yok oldu ve Silmaril orada goz onune ckms olarak durdu, s cevrelerindeki ormann golgelerini doldurdu. Sonra Mablung korku icinde onu hzla alp Berenin eline yerlestirdi; ve Beren, Silmarilin dokunusuyla canlanp onu yukarya kaldrarak Thingole almasn soyledi. Simdi Macera basarld, dedi, yazgm tamamland; ve bir daha hic konusmad.

Barahir olu Camlost Bereni dallardan bir sedyenin uzerinde, yannda kurt kopei Huan ile tasdlar; Menegrotha donmeden once gece coktu. Ulu kayn aac H/rilornun dibinde, Luthien yavas yavas yuruyerek onlarla karslast, bazlar sedyenin yannda mesaleler tasyorlard. Orada kollarn Berene dolayp Bat Denizinin otesinde kendisini beklemesini soyleyerek optu; ve Beren, ruhu kendini terk etmeden lince kzn gozlerine bakt. Ama yldz s sonmus, karanlk Tinuviel l.uthienin bile uzerine cokmustu. Boylece Silmaril Maceras sona erdi; ,ma Esaretten Kurtulus, Leithian Destan, sona ermiyor. Cunku Berenin ruhu, kzn istei uzerine, olen nsanlarn donmemek uzere yola ckt Ds Denizin los kylar uzerindeki Mandosun onlarnda Luthienin gelip son kez elveda diyene kadar isteksizce 227 gezinip durdu. Luthienin ruhu karanla dustu ve sonunda onu terk etti, bedeniyse aniden koparlp bir sure icin kurumadan yatan bir cicek gibi cimenlerin uzerine uzanmst. Sonra Thingolun uzerine sanki olumlu nsanlarn yasll gibi bir ks coktu. Luthien, Batnm konaklar otesinde, dunyann snrlar uzerindeki Mandosun salonlarna, Eldalienin kararlastrlms yerine geldi. Orada bekleyenler, dusuncelerinin golgeleri icinde oturuyorlard. Ama kzn guzellii onlardan daha zarif, uzuntusu onlardan daha derindi; Mandosun huzurunda diz cokup ona sark soyledi. Luthienin Mandosun huzurunda soyledii sark, sozcuklerle dokunmuslarn en guzeli, dunyada duyulabilecek en kederli sarkyd. Deistirilip bozulmadan hala Valinorda, dunyann duymasnn otesinde soylenir ve onu duyan Valar kedere boulur. Cunku Luthien onu, Eldarn pismanl, nsanlarn kederleri uzerine ve saysz yldzn ortasnda Yeryuzu Krall Ardada yasamak icin Iluvatar tarafndan yaratlan ki Soy hakkndaki iki temayla ormustu. Ve Mandosun huzurunda diz cokmustu, gozyaslar taslarn uzerine dokulen yamur gibi ayaklarnn uzerine dusuyordu; Mandos merhamete geldi, daha once hic boyle hareket etmemisti ve sonra da etmeyecekti. Bu yuzden Bereni card ve Luthienin onun olum annda soyledii gibi Bat Denizinin otesinde yeniden karslastlar. Ama Mandosun, olen nsanlarn ruhlarn bekleyis zamanlarnn ardndan dunyann snrlan icinde tutmaya kudreti, yoktu; ne de Iluvatarn Cocuklarnn yazglarn deistirebilirdi. Bu yuzden Iluvatarn hukmu altnda dunyay yoneten Valar Efendisi Manweye gitti; ve Iluvatarn arzusunun vahiy edildii en derin yer olan dusuncesinde Manwe bir cozum arad. Bunlar onun Luthiene verdii secimlerdir. Cabalar ve kederi yuzunden Mandostan braklp Valimara gelecek ve orada yasamnda tatt tum aclar unutarak Valar arasnda dunyann sonuna dek yasayacakt. Beren oraya gelemezdi. Cunku Iluvatarn nsanlara armaan! olan Olumu onlarn elinden almas icin Valara izin verilmemisti, 228 Oteki secim suydu: Orta Dunyaya donup yanna Bereni alabilir ve orada yeniden yasayabilirdi, ama yasam, ya da mutluluk, kesinlii olmadan. Ustelik olumlu olacak, Beren gibi ikinci bir olume maruz kalacakt; ve cok gecmeden dunyay sonsuza dek terk edecek, guzellii yalnzca sarklarda hatrlanan bir an olarak kalacakt.

Kutlu Diyar terk ederek ve orada yasayanlarla ilgili akrabalk haklarndan vazgecerek ikinci tercihi secti; boylece onlerinde ne kadar keder uzanrsa uzansn, Beren ile Luthienin yazglar birlesebilir ve yollar, dunyann snrlar otesine birlikte yonelebilirdi. Boylece Eldalie arasnda gercekten olen sadece o oldu ve uzun zaman once dunyay terk etti. Ancak onun secimiyle ki Soy birlesti; ve o, butun dunya deismesine ramen, Eldarn, kaybettikleri sevgili Luthiene benzer olarak gordukleri counun arasyd. 229 YRMNC BOLUM B NES BNESNC SAVAS: NRNAETH ARNOEDADA DAR Denir ki Beren ve Luthienin kuzeydeki topraklara donerek bir sure erkek ve kadn olarak birlikte yasams; ve yeniden Doriathda: olumlu bedenlerine burunmusler. Onlar gorenler hem^ sevinc hem de korkuyla dolmus; Luthien Menegrotha giderek elinin dokunusuyla Thingolun ksn duzeltmis. Melian onun gozlerine bakms, orada yazl hukmu okuyup donup gitmis; cunku aralarnda dunyann sonunun otesine uzanan bir ayrln doduunu anlams ve o anda hicbir kaybedisin kederi Maia Melianm kederinden daha ar deildi. Sonra Beren ve Luthien, aclk ve susuzluktan korkmadan yola koyulmus; Gelion Nehrinin otesine Ossirianda gecerek haklarndaki tum haberler kesilene dek Adurantn ortasndaki yesil ada Tol Galende yasamslar. Eldar daha sonra o topraklar. Yasayan Olunun Topraklar, Dor Firn-i-Guinar, diye isimlendirecekti; ve orada, daha sonra Eluchu Dior olarak da carlan guzel Aranel Dior dodu; Thingolun Varisi., Hicbir olumlu insan bir daha Barahir olu Berenle konusmad; kimse Beren ya da Luthienin dunyay terk edisini gormedi, bedenlerinin! nerede yattn ortaya ckaramad. O gunlerde Feanor olu Maedhros, Morgothun zaptedilemez olmadn anlayarak dua etti; cunku Berenin ve Luthienin yaptklar Beleriandn her yerinde bircok sarkda anlatlmst. Eer yeniden birlesmezlerse, yeni bir ittifak ve ortak divan kurmazlarsa, Morgothy hepsini tek tek yok edecekti; ve Eldarm sansn yukseltmek icin Ma edhros Birlii diye isimlendirilen outlerini yaymaya baslad. 230 Ancak Feanorun yemini ve yapt kotu isler Maedhrosun planlarna zarar verdi, olmas gerekenden az yardm ald. Celegorm vs Cu-rufnin yaptklar yuzunden OrodrerK, hicbir Feanor olunun sozuyle hareket etmeyecekti; Nargorhrond Elfleri hala gizlilik icinde sakl kalelerini savunmaya guvendiler. O yuzden sadece kucuk bir grup, cok yiit bir prens olan Guilin olu Gwindoru izleyip Orodrethin arzusuna kars ckarak kuzey savasma gitti; cunku Gwindor, Dagor Bra-gollachda kaybettii kardesi Gelmirin icin buyuk ac duyuyordu. Fingolfin hanedannn nisann alarak Fingonun sancaklar altnda yuruduler; ve biri dsmda, hicbiri donmedi. Doriathdan cok az yardm geldi. Cunku Maedhros ve kardesleri yeminleriyle kusatlms olarak daha once habercilerini Thingole gondermis, Silmarili teslim etmeye carmslar, yoksa dusman olacaklarn belirterek taleplerini kibirli sozlerle hatrlattlar. Melian ona teslim etmesini outledi; ama Feanor oullarnn sozleri kibirli ve tehditkard; Luthienin acsn, Celegorm ve Gurufinin garezine ramen Be-renin kan vastasyla mucevherin kazanlms olduunu dusunerek Thingol kzgnlkla dolmustu. Silmarile bakt her gun onu sonsuza dek saklamay daha cok istiyordu; cunku bu, mucevherin gucuydu. Bu yuzden habercileri hakaret dolu sozlerle gonderdi. Maedhros yant vermedi, cunku simdi Elf birlii ve ittifakn tasarlamaya baslamst; ama Olegorm ve Curufin savasta galip gelirler ve mucevher ozgur iradeyle verilmezse, Thingolu oldurup halkn yok etmeye ackca yemin etmislerdi. Thingol ulkesinin snrlarn

guclendirerek savasa girmedi ve bu Iniyuk olayda paylan olmasn isteyen Mablung ve Beleg dsnda Doriothdan giden olmad. Thingol, onlara Feanor oullarna hizmet etmedikleri surece gitme izni verdi; onlar da Fingonun ordusuna katldlar. Ama Maedhros, hem silahl gucte hem de silah salanmasnda Naugtimden buyuk yardm ald; Nogrod ve Belegost demircileri o gunlerde cok sk calst. Tum kardeslerini ve onlar izleyecek halk yeniden bir araya toplad; Bor ve Ulfangn nsanlar savas icin duzenlenip 231 eitildiler ve Doudaki akrabalarn cardlar. Ustelik batdaki Maedhrosun daimi arkadas Fingon ile Himringde toplanp konustular, Hithlumda Noldor ve Hador hanedannn nsanlar savas icin hazrland. Brethil Ormannda Halethin Halknn efendisi Halmir adamlarn toplad ve baltalarn biledile; ama savas gerceklesmeden once Halmir oldu, halkn olu Haldir yonetti. Haberler sonunda Gondoline, sakl kral Turgona da ulast. Ama Maedhros, planlar tam gerceklesmeden once gucunu denemekte cok acele etti; ve Orklann Beleriandn kuzey bolgelerinin tumunden surulmesine, bir sure icin Dorthonionun bile kurtarlms olmasna karslk, Morgoth, Eldar ve Elf Dostlannn ayaklanmas hakknda uyarlmst ve tedbirlerini ald. Aralarna bircok casus ve hain gonderdi, artk bunu daha iyi yapabilecek durumdayd, cunku ona gizlice sadk olan donek nsanlar, artk Feanor oullarnn srlarnn cok yaknndayd. Sonunda Maedhros, Elf, nsan ve Cucelerden toplayabilecei tum gucu bir araya getitip Angbanda bat ve doudan saldrmaya karar verdi; Anfauglith uzerinden ack bir guc gosterisi icinde sancaklarla yurumeyi amaclad. Morgothun ordular karssna cktnda Fingon, Hithlum gecitlerinden dsar ckacakt; boylece Morgothun gucunu ors ve cekic arasna alp parcalamay dusunduler. Ve bunun isareti Dorthonionda buyuk bir ates yaklmasyd. Katatlasttlan gunde, bir yazortas sabahnda, -Eldar borular gunesin yukselisini selamlad; douda Feanor oullarnn sanca, batda Yuce Noldor Kral Fingonun sanca yukseldi. Fingon, Eithel Sirionun duvarlarndan uzaklara bakt ve ordusu, Dusmann gozlerinden iyice saklanms olarak Ered Wethrinin dousundaki vadi ve orman larda sraland; bunun cok onemli olduunu biliyordu. Cunku orad;i Hithiumun butun Noldoru, Palas Elfleri ve Nargothronddan Gwindorun grubuyla birlikte toplanmslard, nsanlarn buyuk gucune tir sahipti: sada Hurin ve kardesi Huorun butun cesaretiyle Dor-1omin 232 ordusu ve ormanlarn bircok adarnyla katlan Brethilli Haldir. Sonra Fingon, Thangorodrime doru bakt, etrafnda karanlk bir bulut vard ve kara bir duman yukseldi; Morgothun ofkesinin canlandn, meydan okumalarnn kabul edildii anlad. Fingonun yureine bir suphe golgesi coktu; Maedhrosun ordularnn ayaklarndan yukselen Anfauglith tozunu Elf gorusuyle gorup goremeyeceini arayarak douya doru bakt. Ama Angbanddan gelecek saldrnn yanls uyarlaryla aldatan, lanetlenmis Uldorun kurnazl tarafndan Maedhrosun engellendiini bilmiyordu. Ama simdi, guneyden ruzgarla vadiden vadiye gecen bir ses yukseldi, Elf ve insanlar, hayranlk ve sevincle seslerini yukseltti. Cunku carlmayan ve beklenmeyen Turgon, Gondolin snrlarn acms, parlak zrhlar, buyuk klclar, bir^orman gibi gozuken

mzraklanyla on bin kisilik guclu bir ordu gelmekteydi. Sonra Fingon uzaktan kardesi Turgonun buyuk borularn duyduunda, icindeki golge uzaklasp yurei yucelmisti ve yuksek sesle bard: Utulien aure! Aiya Eldalie ar Ata-natdri, utulien aure! Gun geldi! ste, Eldar ve nsanlarn Babalarnn halk, gun geldi! Ve onun guclu haykrsnn tepelerde yanklanmasn duyan herkes bararak yantlad: Auta i Urm! Gece bitiyor! Simdi dusmanlar tarafndan yaplan ve tasarlanan seylerin counu bilen Morgoth zamann secti, hain hizmetkarlarnn Maedhrosu geride tutacaklarna, dusmanlarnn birlesmesini engelleyeceklerine guvenerek buyuk gozuken (aslnda hazrladklarnn yalnzca bir ksm olan) bir gucu Hithluma doru yollad; hepsi kul rengi giysilere burunmustu ve ackta hic cplak celik gostermediler, boylece simdiden yaklasmalar gorulmeden Anfauglithin kumlarn gecmislerdi. Sonra Noldor yurekleri cosmaya baslad ve reisleri duzluk uzerinde dusmanlarn oldurmek istedi; ama Hurin kars ckt, daima gucu gorunduunden daha buyuk, amac ackladndan farkl olan Morgothun kurnazlna dikkat etmelerini emretti. Maedhrosun yaklast isaretinin gelmemesi ve ordunun sabrszlasmasna ramen Hu233 rin, onlar isareti beklemeye, Orklarn tepelerdeki saldrsnda kendi-i lerini yarmalarna izin vermeye zorlad. Ama Morgoth komutanna batda, Fingonu bulunduu tepelerden mumkun olduunca cabuk bir sekilde asa cekmesini emretmisti. Bu yuzden, Eithel Sirion kalesinin surlar onunden baslayan sirion akntsnn Riville birlestii Serech Bataklndan baslayarak cephenin en onune geleje dek iiermeye devam ettiler; ve Fingonun on mevkilerinde bulunanlar, dusmanlarnn gozlerini gorebiliyorlard. Ama meydan okumalarna hicbir yant verilmedi, sessiz yamaclara ve tepelerde gizli tehlikelere baktklar zaman Orklarn hakaret dolu haykrslar tereddutle golgelendi. Sonra Morgothun komutan resmi elciler olduklarn belirten isaretler tasyan suvariler gonderdi ve suvariler Barad Eithel surlarnn onune geldi. Yanlarnda Bragollachda esir aldklar Nargothrondlu Guilin olu Gelmir de vard, kor edilmisti. Sonra Ang-band habercileri bararak onu gosterdiler: Evde daha cok var elimizde, ama onlar canl bulmak istiyorsanz acele etmelisiniz; cunku donduumuzde onlarn hepsiyle ilgileneceiz. Elflerin gorus alan icinde Gelmirin ellerini, ayaklarn ve sonunda kafasn keserek braktlar. Kotu sans sonucunda surlarn o bolgesinde Gelmirin kardesi Nargothrondlu G-TO-indor duruyordu. Simdi ofkesi, clgnlk icinde patlamst ve atna binip yanmda bircok suvariyle ileri atld; habercilerin pesine dusup onlar oldurerek ilerdeki ana orduya doru hzla saldrdlar. Bunu goren Noldor ordusu cosmustu ve Fingon beyaz miferini giyip borularn otturdu, Hithlumun tum ordusu tepelerden siddetli saldryla ileri atld. Noldor klclarnn cekilislerinin s, bir kams tarlasndaki ates gibiydi; saldrlar oyle korkunc ve hzlyd ki Morgothun planlan nerdeyse alt ust olacakt. Batya gonderdii ordusu guclendirilmeden supurulup atld ve Fingon sancaklar Anfaug-lithden gecip Angband duvarlar onunde yukseldi. Savasn on cephesinde

daima Gwindor ve Nargothrondlu Elfler vard ve simdi bile zaptedilemediler; Kapya doru frlayp Angband merdivenlerindeki 234 muhafzlar Oldurduler ve Morgoth, onlarn kaplarna vuruslarn duyarak derinlerdeki taht uzerinde titredi. Ama orada tuzaa dusurulmuslerdi ve yakalanan Gwindor dsnda hepsi katledildi; cunku Fingon yardmlarna gelemedi. Thangorodrimin bircok gizli kapsndan Morgothun hazr beklettii asl ordu dsarya frlams ve Fingon duvarlarn onunden buyuk kayplarla cekilmisti. Savasn dorduncu gununde Anfauglirh duzluunde. Saysz Gozyas, Nirnaeth Arnoediad baslad, hicbir sark ya da hikaye Onun tum kederini kapsayamaz. Fingonun ordusu kumlarn uzerinde geri cekildi, artc olan Haladin efendisi Haldir olduruldu; onunla Brethil nsanlarnn cou da olecekti, ormanlarna asla donemediler. Ama besinci gununun gecesi baslarken ve Ered Wethrinden hala uzaktalar-ken, Orklar Hithlum ordusunu kusatarak gece boyunca surekli daha yaklasp skstrarak savastlar. Sabahla birlikte, Turgotun Gondolin ordusuyla gelirken cald borular duyulduunda umut da dodu, cunku Sirion Gecitini koruyarak guneye yerlestirilmislerdi ve Turgon halknn counun gozupek saldrya katlmasn engellemisti. Simdi kardesine yardm icin acele ediyordu; Gondolindrim guclu ve zrhlyd, ordular celikten bir nehir gibi guneste parlyordu. Simdi Kraln mzrak ve kalkanl askerleri Ork saflarn yarp gecti ve Turgon yolunu kardesinin yanna doru yoneltti; Turgonun Fingonun yanndaki Hurinle bulusmasnn savasn ortasnda keyifli olduu soylenir. Sonra umut Elflerin yureklerinde yeniden canland; sonunda tam da o anda, sabahn ucuncu saatinde, Maedhrosun borularnn doudan yaklast duyuldu, Feanor oullarnn sancaklar gerideki dusman oldurdu. Bazlar o zaman bile, ordular sadk olduklarn kantlams Eldarn savas kazanabileceklerini soyler: cunku Orklar duraksams, hucumlar durdurulmus ve bazlar kacsa baslamst. Ama Maedhrosun onculeri Orklara saldrdnda, Morgoth son gucunu ortaya surdu, Angband bosaltlmst. Kurtlar ve kurtbinicileri geldiler, Balroglar, ejderler ve ejderlerin babas Glaurung geldi. Koca 235 Solucanm gucu ve dehseti gercekten buyuktu, Elf ve nsanlar onun onunde saranp soldular; ve o, Maedhros ile Fingonun ordular arasna girerek onlar ayrp surukledi. Ama Morgoth, nsanlarn ihaneti olmasayd, ne kurt, ne Balrog, ne de ejderle amacna ulasabilecekti, O anda Ulfangn entrikalar aca ckt. Doudollerinin cou, yurekleri yalan ve korkuyla doldurulmus olarak kactlar; Ulfang oullar aniden Morgothun saflarna gecerek Feanor oullarnn artclarna saldrarak yarattklar kargasa icinde Maedhrosun sancana yaklastlar. Morgothun onlara vaad ettii odulun semeresini alamadlar, cunku Maglor ihanetin lideri olan lanetlenmis Uldoru oldurdu, Borun oullar da kendileri katledilmeden once Ulfast ve Ulwarth oldurdu. Ama Uldorun carp doudaki tepelerde saklad koru nsanlarn yeni gucu ortaya ckt, simdi Maedhrosun ordusuna uc taraftan saldrld, ordu bozguna urayp dald, saa sola kacsmaya baslad. Ancak kader Feanor oullarn kurtard, yaralanms olmalarna ramen hicbiri oldurulmedi cunku bir atada kalmslard, etraflarndaki Noldor ve Naugrimden kalanlar toplayp kendileri icin bir yol yararak cok uzaklara douya, Dolmed Dana doru kactlar. Tum dou ordusunda yerini koruyabilenlerin sonuncusu Belegost Cuceleriydi ve boylece un kazandlar. Cunku Naugrim, atese nsanlardan ve Elflerden daha yiitce dayanrlard, korkutucu gorunmek icin savasta buyuk maskeler giymek onlarn geleneiydi; bunlar ejderler icin onlara yararl oldu. Eer onlar olmasayd, Glaurung ve cocuklar Noldordan

geriye kalanlarr tamamen silip supururlerdi. Ama Naugrim, ejder kendilerine saldrdnda etrafnda bir cember olusturdular ve onun guclu zrh dahi, gorkemli baltalarnn darbelerine kars tam dayankl deildi; ofke icindeki Glaurung, Belegost Efendisi Azaghala yonelip bir darbeyle yere devirerek uzerinde surunduunde, Azaghal son gucuyle karnna bir bcak soktu, boylece yaralanan Glaurung savas alanndan kact ve Angbandn hayvanlar dehset icinde onu izledi. 236 Sonra Cuceler Azaghaln bedenini kaldrp uzaa tasdlar; yavas admlarla, bu sanki ulkelerindeki bir cenaze toreniymis gibi pes seslerle at soyleyerek arkasndan yuruduler, artk dusmanlarna dikkat etmiyorlard; ve kimse onlar durdurmaya cesaret edemedi. Ama simdi batdaki savasta Fingon ve Turgona, ellerinde kalan tum gucun uc kat buyukluunde bir dusman dalgasyla saldrld. Angbandn yuce reisi, Balroglann Efendisi Gothmog gelmisti; Kral Fingonu kusatp, Turgon ve yanndaki Hurini Serech Bataklna doru iterek Elf ordularn kara bir bcak gibi ayrd. Sonra Fingona yoneldi. Bu korkunc bir karslasmayd. Sonunda Fingon, etrafnda olmus muhafzyla tek basna kald; ve baska bir Balrog arkasndan gelip cevresini atesten bir srmla sarana dek Gothmog ile dovustu. Sonra Gothmog kara baltasyla ona vurdu ve yarldnda Fingonun miferinden beyaz bir alev fskrd. Yuce Noldor Kral boylece oldu; onu topuzlaryla tozlarn icine devirdiler, mavi, gumus renkli sancam da ve kannn uzerinde yuruyerek camurla kirlettiler. Savas meydan kaybedilmisti; ama Hurin, Huor ve Hador hanedannn kalanlar hala Gondolinli Turgonla birlikte dayanyorlard, Morgothun ordular henuz Sirion Gecitini ele gecirememislerdi. Sonra Hurin, Turgonla konustu ve dedi ki: Simdi gidin,,efendim, henuz zaman varken! Cunku sizde Eldarn son umudu yasyor ve Gondolin ayaktayken Morgoth hala yureinde olan korkuyu fark edecektir. Ama Turgon yantlad: Artk Gondolin uzun sure gizli kalamaz; ve kesfedildiinde yklmal. Huor konustu ve dedi ki: Sadece cok ksa bir sure dayansa bile, hanedannzdan Elf ve insanlann umudu doacaktr. Bunu size, efendim, olumun gozleriyle soyluyorum: Burada sonsuza dek ayrlmamza ve beyaz duvarlarnza yeniden bakamayacak olmama ramen, sizden ve benden yeni bir yldz yukselecektir. Elveda! Yanlarnda duran Turgonun kz kardesinin olu Maeglin bu sozleri duydu ve unutmad; ama hicbir sey soylemedi. 237 Sonra Turgon, Hurin ve Huorun oudunu tutarak Gondolin ordusundan kalanlar ve Fingonun halkn bir araya toplayp Sirion Gecitine doru cekildi; reisleri Echtelion ve Glorfindel, sa ve sol kanatlar, dusman yanlarndan gecmesin diye korudu. Ama Dorlomin nsanlar, Hurin ve Huorun istedii gibi arkay tuttu; cunku yurekleri Kuzey topraklarn terk etmek istemiyordu ve yurtlarn geri alabilirlerse orada sonuna dek kalacaklard. Boylece Uldorun ihaneti duzeltildi; nsanlarn babalarnn Eldar yannda savasrken tum yaptklar arasnda, Dor-lominli nsanlarn son direnisi en unlusu olacakt. Boylece Turgon, Hurin ve Huorun korumasnn ardna gecene dek guneye ilerleyerek Siriondan asa inip kact; dalarn icinde kaybolup Morgothun gozlerinden sakland. Ama kardesler, Hador hanedan nsanlarnn kalanlarn etrafnda toplayp adm adm geri cekildiler, ta ki Rivil akntsn onlerine alp Serech Bataklnn ardna gelene dek. Orada kaldlar ve cekilmediler.

Sonra Angbandn tum ordular karslarnda ynlar halinde toplandlar ve oluleriyle suyun uzerinde kopru kurup bir kaya etrafna toplanan gelgit dalgas gibi Hithlumdan kalanlar kusattlar. Orada altnc gunde gunes batya yonelir, Ered Wethrinin golgesi kararp buyurken Huor gozune saplanan zehirli bir okla olduruldu, Haddrun tum yiit nsanlar etrafnda bir yn halinde katledildiler; ve Orklar baslarn kesip gunbatmnda, altndan bir tepecik gibi ydlar. Hepsinin sonunda Hurin tek basna ayaktayd. Sonra kalkann atp baltasn iki eliyle kulland; baltasnn solana dek Gothmogun troll muhafzlarnn kara kanyla tuttuu, Hurinin her kesip oldurusunde Aure entuluva! Gunduz yeniden gelecek! diye bard sarklarda soylenir. Bunu yetmis kez haykrms; ama sonunda Morgothun emriyle canl yakalamalar gerektii icin kollarna yapsmslar, ama o baltasyla onlar kesmeye devam etmis ta ki buyuk bir Ork ynnn altnda kalncaya dek. Sonra Gothmog onu balayp asalamalar icinde Angbanda surukledi. 238 Boylece bitti Nirnaeth Arnoediad, gunes denizin otesine batarken. Gece, Hithlumun uzerine coktu; Batdan ruzgarla birlikte buyuk bir frtna geldi. Morgothun zaferi gorkemliydi ve tasars, kalbini fethedecek bir sekilde gerceklesmisti; cunku nsanlar, nsanlarn canlarn alp Eldara ihanet etmis, ona kars birlesmesi gerekenler arasnda korku ve nefret uyanmst. O gunden itibaren Elf yurekleri, Edainin Uc Hanedanndan olanlar dsnda, nsanlara yabanclast. Artk Fingonun ulkesi yoktu; ve Feanor oullan ruzgarn onundeki yapraklar gibi dolanp durdular. Ordular dalms, ittifaklar bozulmustu; Ossiriandl Yesil Elflerle karsarak eski guclerinden ve gorkemlerinden uzak bir sekilde, Ered Lindonun eteklerinde yabanl bir orman yasamna alstlar. Brethilde birkac Haladinli nsan ormanlarnn korumas altnda yasad, efendileri Haldir olu Handirdi; ama Fingonun ordusundan ya da Hador hanedannn nsanlarndan kimse Hithluma donmedi, ne de savasa ve efendilerinin yazgsna dair bir haber ulast. Ama Morgoth, kendisine hizmet eden Doudollerini, goz diktikleri Beleriandn zengin topraklarn yerine, oraya gonderdi; onlar Hithluma kapatp o bolgeyi terk etmelerine izin vermedi. Maedhrosa ihanetleri icin onlara verdii odul buydu: Hador halknn yasllarn, kadn ve cocuklarn yamalayp taciz etmek. Kurtulup yabana ve ormanlara kacanlar dsnda Hithlumlu Eldarn kalanlar kuzeyin madenlerine goturulup kole olarak calstrld. b Orklar ve kurtlar tum Kuzey boyunca ozgurce ilerleyip surekli Beleriandn daha guneylerine, hatta Soutler Diyanna, Nantathren ve Os-Psiriandn snrlarna dek indiler, hicbir duzluk ya da yaban emniyetli deildi. Doriath gercekten dayand ve Nargothrondun salonlar saklanmst; ama Morgoth onlara az onem verdi, ya haklarnda az sey bildii ya da henuz kotuluunun derin amaclarnda oralara sra gelmedii icin. Pek cok kisi Limanlara kacp Cirdann duvarlar ardna snd ve de-

239 nizciler kyy asa yukar dolasp gordukleri dusman hzla karaya ckarak yok ettiler. Ama ertesi yl ks gelmeden, Morgoth, Hithlum ve Nevrast uzerinden buyuk bir askeri guc yollad, Brithon ve Nenning nehirleri boyunca inip tum Falas yamaladlar, Brithombar ve Eglaresti kusattlar. Yanlarnda getirdikleri demirciler, madenciler ve ates yakclaryla buyuk makineler kurdular; kahramanca direnis gosterilmesine ramen sonunda duvarlar coktu. Sonra Limanlar ykm icinde perisan oldu, Barad Nimras ykld; Crdanin halknn buyuk bolumu katledildi veya esir edildi. Ama bazlar gemilerle denizden kacacakt; aralarnda, Dagor BragoUachn ardndan babasnn Limanlara yollad Fingon olu Ereinion Gil-galad da vard. Bu geride kalanlar Crdanla birlikte guneye yelken acp Balar Adasna ulasp oraya gelebilecek herkes icin snak olusturdular; cunku Sirion Dekasnda salam bir bolgeyi elde tuttular, orada kamslarn bir orman gibi youn olduu dere ve sularda, pek cok hafif ve hzl gemi gizlenmisti. Turgon bunu duyduunda habercilerini yeniden Sirionun deltasna yollayarak Gemiyapmcs Crdana yardm icin rica etti. Turgonun teklifiyle Crdan yedi hzl gemi insa etti ve onlar Batya doru yelken actlar; ama Balara onlarla ilgili hicbir haber, biri ve sonuncusu dsnda donmedi. O geminin denizcileri denizde uzun sure gittiler ve sonunda umutsuzluk icinde donerlerken Orta Dunya kylarndan gorunebilecek bir mesafede buyuk bir frtnaya yakalanp battlar; ama iclerinden biri Ulmo tarafndan Ossenin gazabndan kurtarld, dalgalar onu yukar tasyp Nevrastta karaya frlatt. Ad Voronweydi; Turgonun haberci olarak Gondolinden gonderdiklerinden biri. Simdi Mongothun dusuncesi Turgonun uzerinde younlast; cunku dusmanlar icinde yakalamay ya da yok etmeyi en cok istedii, Turgon ondan kacmst. Bu dusunce onu tedirgin etti, zaferini golgeledi, cunku guclu Fingolfn hanedanndan gelen Turgon, simdi hakk olarak tum Noldorun Kral olmustu; Morgoth, Fingolfin hanedann240 dan korkuyor ve nefret ediyordu, cunku onlar dusman Ulmonun dostuydular, cunku Fingolfin klcyla onu yaralamst. Ve tum akrabalar icinde Morgoth, en cok Turgondan korkuyordu; cunku eskiden Valinorda ona baktnda ve ne zaman ona yaklasrsa henuz gizlenen bir zamanda bekleyen ykmn Turgondan ona doru geleceine dair bir ongoru golgesi ruhunun uzerine cokmustu. Bu yuzden Hurin, Morgothun huzuruna getirildi; cunku Morgoth, onun Gondolin Kralnn dostu olduunu biliyordu; ama Hurin meydan okuyup alay etti. Sonra Morgoth, Hurin, Morwen ve cocuklarn lanetledi, karanlk ve uzuntulu bir yazgy uzerlerine serdi; ve Hurini zindandan ckarp Thangorodrimin yuksek bir yeri uzerindeki tas bir koltua yerlestirdi. Oraya Morgothun kudretiyle zincirlen-misti, Morgoth yannda durup onu yeniden lanetledi; dedi ki: Burada otur simdi; kotuluun ve umitsizliin uzerine cokecei cok sevdiin topraklara bak. Benimle alay etmeye ve Ardann yazgsnn Efendisi Melkorun gucunu inkar etmeye cesaret ettin. Bu yuzden benim gozlerimle gorecek, benim kulaklarmla duyacaksn; ve her seyin ac .sonunu gorene kadar buradan asla hareket etmeyeceksin. Ve oyle oldu; ama denir ki Hurin, Morgothtan kendisi ya da kendi soyundan biri icin merhamet veya olum dikmemistir. Morgothun emriyle Orklar cok urasarak buyuk savasta olen herkesin bedenlerini, esyalarn ve silahlarn toplayarak Anfauglithin ortasnda buyuk bir tepe halinde ydlar;

uzaklardan bile gorulebilecek buyuklukte bir tepe gibiydi. Elfler onu Katledilenler Tepesi, Ha-udh-en-Ndengin ve Gozyas Tepesi Haudh-en-Nirnaeth diye adlan-hracakt. Ama orada cimenler yeserdi, Morgoth ve yaratt colun or-(asnda sadece o tepeciin uzerinde yeniden yesil cimenler uzad; ve (indan sonra Morgothun hicbir yarat, altnda Eldar ve Edain savas-,larnm toza donustuu topran uzerine ayak basmad. 241 YRM BRNC BOLUM TURAMBAR TURMe DAR Belegundun kz Rian, Galdor olu Huorun karsyd; onunla, kardesi Hurin ile birlikte Nirnaeth Arnoediada gitmeden iki ay once evlenmisti. Efendisiyle ilgili hicbir haber gelmeyince kacp yabana sakland; ama Mithrimli Gri Elflerden yardm gordu ve olu Tuor doduunda onu buyuttuler. Sonra Ran, Hithlumdan ayrlp Ha-udh-en-Ndengine giderek tepenin uzerine yatt ve oldu. Baragundun kz Morwen, Dorlominin Efendisi Hurinin karsyd ve oullan Turin, Erchamion Berenin Neldoreth Ormannda Luthiene rastlad ylda domustu. Ayrca Gulus anlamna gelen Lalaith adnda bir kzlar da vard ve Turin onu cok severdi; ama o uc yasndayken, Angbanddan esen kotu bir ruzgarla yaylan bir salgn hastalk yuzunden olmustu. Simdi, Nirnaeth Arnoediaddan sonra Morwen Dorlominde yasad, cunku Turin sadece sekiz yasndayd ve gebeydi. Kotu gunlerdi; Hithluma yerlesen DoudoUeri, Hadorun halkndan kalanlar asaladlar, onlara zulmettiler, topraklarn ve mallarn aldlar, cocuklarn kolelestirdiler. Ama Dorlominin Hanmnm guzellii ve heybeti oylesine uluydu ki Doudolleri korktu, ona veya ev halkna el uzatmaya cesaret etmediler; onun tehlikeli ve buyude usta bir cad olduunu, Elflerle isbirlii yaptn kendi aralarnda fsldadlar. Ancak simdi yoksuldu ve bir Doudolu olan Broddann evlendii Aerin adndaki Hurinin akrabas olan bir kadnn gizli yardmlar dsnda kimseden yardm gormuyordu; ve Turinin elinden alnp kolelestirilmesinden cok korkuyordu. Bu yuzden onu gizlice Kral Thingole gondererek misafir etmesini isteme dusuncesi yureine yerlesti, cunku Barahir olu Beren babasnn akrabasyd ve kotuluk gelmeden 242 once Hurinle dost olmuslard. Bu yuzden Morwen, Matem Ylnn guzunde, iki yasl hizmetkarn yapabilirse Doriath krallna bir giris bulmalarn emrederek Turinle birlikte dalarn uzerinden ileriye gonderdi. Boylece o gunleri anlatan destanlarn en uzunu olan Hu-rinin Cocuklarnn Hikayesinde, Nam t Hin Hurin, butun yonleriyle anlatlaca gibi, Turinin yazgs orulmustu. O destan burada ksaca anlatld, cunku Silmarillerin ve Elflerin yazgsyla sarlp orulmustu; ve Kederin Hikayesi diye adlandrld, cunku cok huzunluydu ve icinde Bauglir Morgothun en kotu isleri acklanyordu. Yln baslarnda Morwen, Hurinin kzn dourdu; ve ona At anlamna gelen Nienor adn verdi. Turin ve eslikcileri buyuk tehlikelerden gecerek sonunda Doriath snrlarna ulastlar; ve orada kendilerini Menegrotha goturen. Kral Thingolun snr muhafzlarnn reisi Gucluyay Beleg tarafndan bulundular. Thingol, Turini kabul etti ve onu Metin

Hurinin serefine evlatl sayd; cunku Thingolun dusunceleri Elf Dostlarnn hanedanlar hakknda deismisti. Sonra Morweni Dor-lomini terk ederek onlarla birlikte Doriatha gelmesi icin davet eden habercileri kuzeye Hithluma gonderdi; ama o, Hurinle yasad evi terk etmeyecekti. Elfler geri donmek icin ayrlrken, onlarn yannda Hador hanedannn deerli mirasnn en onemli parcasn, Dor-lominin Ejder Miferini gonderdi. Turin, Doriathda guzellesip guclendi ama kederle damgalanmst. Dokuz yl boyunca Thingolun salonlarnda yasad ve o sure boyunca kederi azalmst; Cunku haberciler zaman zaman Hithluma giderek Morwen ve Nienor hakknda iyi haberler getiriyordu. Ama bir gun haberciler kuzeyden donmedi, Thingol daha fazla, haberci gondermeyecekti. Turin, iste o anda annesi ve kz kardesi adna korkuyla doldu, yureinin zalimlii icinde kraln huzuruna ckp zrh ve klc istedi; ve Dor-lominin Ejder Miferini giyerek Doriath snrlarndaki savasa katld, Cuthalion Belegin yoldas oldu. Ve uc yl gectiinde, Turin yeniden Menegrotha dondu; ama ya-243 bandan gelmisti, ustu bas dankt, esyalar ve giysileri ypranmst. Doriathda Nandoi: halkndan ve Kralm gozunde onemli biri vard; ad Saerostu. Thingolun evlatl olarak Turine verilen onuru uzun suredir cok goruyordu; ve mecliste karssna oturarak ona satast, dedi ki: Eer Hithlum nsanlar boylesine yabani ve korkutucuysa, o ulkenin kadnlar nasl? Uzerlerinde sadece saclaryla geyik gibi mi kosturuyorlar? Turin buyuk ofkeye kaplp bir icki kab ald ve Saerosa frlatt; ve ac veren bir sekilde yaralad. Ertesi gun Turin snrlara donmek icin Menegrothdan yola ckarken Saeros yolunu kesti; ama Turin onu yendi ve onune katarak avlanan bir hayvan gibi crlcplak ormanda kosturmaya baslatt. Searos onun onunde dehset icinde kacarken bir akarsu kanyonuna dustu ve bedeni sudaki buyuk bir kayaya carparak parcaland. Ama baskalar| da gelmisti ve olanlar gorduler, aralarndan biri Mablungdu; Turin kendisiyle birlikte Menegrotha donerek Kraln hukmunu bekleyerek affna ulasmaya calsmasn emretti. Ama Turin artk yasads olduuj nu dusunup tutsak alnmaktan korkarak, Mablungun emrini reddetti ve hzla uzaklast; Melian Kusan asarak Sirionun batsndaki orl manlara geldi. Orada, o kotu gunlerde rastlanabilen, yabanda gizlel nen evsiz ve tehlikeli adamlardan olusan bir gruba katld; onlar yoldl karslarna ckan herkesi, Elf, nsan ve Orklar soyuyorlard. Ama gerceklesen her sey Thingolun huzurunda anlatldnda, arasi trlp. orenildiinde Kral, Turine hakszlk edildiine inanarak onu affetti. O srada Gucluyay Beleg kuzey snrlarndan donup Menegrotha gelmis, onu aryordu; Thingol, Belegle konusup dedi ki: Kederliyim, Cuthalion; cunku Hurinin olunu olum saydm, Hurin golgelerden donup kenidisine ait olduunu iddia etmedikce boyle kalacak Turinin hakszca yabana suruklenisi hakknda hicbir sozum olmayacak donusunu memnuniyetle karslayacaktm; cunku onu cok severim. Ve Beleg yantlad: Turini bulana dek arayacam ve yapabilirsem Menegrotha geri getireceim; cunku onu ben de severim. 244 Sonra Beleg Menegrothdan ayrld, Beleriandn uzaklarnda basndan bircok tehlike gecerek Turine dair haberler arad. Ama Turin uzun sure boyunca haydutlarla yasayp onlarn reisi oldu; kendisine Hakszlk Edilen, Neithan ismini verdi. Cok dikkatli olarak Teiglinin guneyindeki ormanlkta yasadlar; ama Turinin Doriathtan kacsndan bir yl gectiinde, Beleg geceleyin onlarn yatt yere geldi. O an Turinin kamptan ayr olduu bir zamana rastlamst; haydutlar Belegi yakalayp baladlar ve ona zalimce davrandlar, cunku onu Doriath Kralnn bir

casusu sayarak korkmuslard. Ama Turin donduunde, neler olduunu gorerek, yaptklar tum kotu ve kanunsuz isler icin pisman olmustu; Belegi serbest brakp dostluklarn tazelediler, Turin o andan itibaren Angbandn hizmetkarlar dsnda, kimseye kars savasp yamalamayacana yemin etti. Sonra Beleg, Kral Thingolun affn anlatt; ulkenin kuzey snrla rnda onun gucune ve yiitliine cok ihtiyac duyulduunu soyleyerek, kendisiyle Doriatha donmesi icin onu ikna etmeyi denedi. Son zamanlarda Ofklar Taur-nu-Fuinden asaya bir yol buldular, dedi; Anach Gecitinden bir yol olusturdular. Orasn hatrlamyorum, dedi Turin. Hicbir zaman snrlardan bu kadar uzaa gitmedik, dedi Beleg. Ama cok uzaklarda Crissaegrimin zirvelerini ve douya doru Gar-garothun karanlk yamaclarn gormustun. Anach, onlarn arasnda uzanr, Minbedin yucelerdeki kaynaklarnn ustunde, zor ve tehlikeli bir yol; ancak simdi bircou o yoldan gecerek geliyor, eskiden huzur icinde olan Dimbar, Kara Elin altnda kald ve Brethil nsanlar huzursuz. Orada bize ihtiyaclar var. Ama yureindeki kibir yuzunden Turin, Kraln affn kabul etmedi ve ruh halini deistirmek icin Belegin sozleri bosunayd. Ve o da kendince Belegi Sirionun batsndaki topraklarda kendisiyle kalmas icin zorlad; ama bunu Beleg yapmayacakt ve dedi ki: natcsn Turin, dik baslsn. Simdi donuyorum. Eer gercekten Gucluyay ya- . 245 nnda istiyorsan, beni Dimbarda ara; cunku oraya gideceim. Beleg, ertesi gun yola koyuldu, Turin bir ok atm boyunca onunla birlikte gitti; ama hic konusmad. Oyleyse bu bir veda m Hurin olu? dedi Beleg. Sonra Turin batya doru bakt, cok uzaklarda Amon Rudhun yuce tepelerini gordu; onunde ne uzandnn farknda olmadan yant verdi: Beni Dimbarda bul, dedin. Ama ben de diyorum ki, beni Amon Rudhda bul! Yoksa, bu bizim son vedamz. Sonra dostca ama kederli bir sekilde ayrldlar. Beleg, Bin Maaraya donmustu, Thingol ve Meliann huzuruna ckarak Turinin arkadaslarnn ona kotu davranmas dsnda, olan her seyi anlatt. Sonra Thingol ic cekip dedi ki: Turin benim daha ne yapmam bekliyor? zin verin efendim, dedi Beleg becerebilirsem onu koruyup yol gostereceim; o zanaan hicbir nsan, Elf sozcuklerinin bosuna konusulduunu soylemeyecek. Ne de boyle buyuk bir iyiliin yabanda hiclie karsmasn gormek istiyorum. Sonra Thingol, Belege diledii gibi yapmas icin izin verdi; dedi ki: Cuthalion Beleg! Yaptn pek cok seyle benim tesekkurlerimi kazandn; ama evlatlk olumu bulma en onemsizi deil. Bu ayrlsn icin bir hediye iste, senden bunu esirgemeyeceim. O zaman deerli bir klc isteyeceim, dedi Beleg; cunku Orklar simdi bir yay icin cok fazla ve yakndalar, klcm onlarn zrhna denk deil. Sahip olduklarmdan sec, dedi Thingol, sadece Aranruth dsnda, o benim. O zaman Beleg Anglacheli secti; ve bu, cok deerli bir klct, sk sacan bir yldz gibi gokten dusen demirden yapld icin bu isirnle adlandrlmst; demiri yeryuzunde ckarlan demirlerden farklyd. Orta Dunyada bulunan sadece bir klc onur gibiydi. O klc, bu hikayeye katlmaz, ayn demirci tarafndan, ayn cevherden yaplmasna ramen; ve o demirci. Karanlk Elf Eoldu,

kendisine es olarak Tur246 gonun kz kardesi Aredheli alan. Angiacheli Nan Elmothda yasamasna gonulsuz olan Thingole tmar olarak vermisti; ama klcn esi olan Anguireli, olu Maeglin ondan calana dek sakladi; Ama Thingol, Anglachelin kabzasn Belege cevirdiinde Melian klca bakp dedi ki: Bu klcta kotuluk var. Demircinin karanlk yurei hala onun icinde yasyor. Hizmet ettii eli sevmeyecek; ne de seninle uzun sure kalacak. Her seye ramen yapabildiim kadar onu kullanacam dedi Beleg. Sana bir hediye de ben vereceim Cuthalion, dedi Melian, ki yabanda senin ve sectiklerinin yardmcs olacak. Gumus yapraklar icine sarlms Elflerin yol az olan bir lembas kesesi verdi, keseyi balayan ipler, Kralicenin Telperion cicei bicimindeki beyaz balmumundan muhruyle duumlenmisti; cunku Eldalie geleneklerine gore lembasn saklanmas veya verilmesi sadece Kraliceye aitti. Hic bir seyde Melian, Turine bu hediyeden daha buyuk iyilik gostermedi; cunku Eldar daha once asla nsanlarn bu yol azn kullanmalarna izin vermemislerdi ve bunu zaman icinde nadiren tekrarladlar. Sonra Beleg bu hediyelerle Menegrothdan ayrlp av kulubesinin ve bircok arkadasnn olduu kuzey snrlarna dondu. O zamanlar Orklar, Dimbara donmuslerdi ve Anglachel knndan syrldna memnun oldu; ama ks gelip savas durulduunda, arkadaslar aniden Iklegi gozden kaybettiler ve bir daha donmedi. Beleg haydutlardan ayrlp Doriatha donduunde, Turin onlar Sirionun vadisinden batya doru goturdu; cunku hep tetikte ve kovalanma korkusu icinde rahatsz yasamaktan yorulmuslard ve daha guvenilir bir snak aradlar. Ve bu, onlerinden kacan uc Cuceye rastladklar bir aksam gerceklesti; geride kalan biri yakaland, grup-laki bir insan yayn alp dierleri alacakaranlkta ortadan yok olurken bir ok att. Yakaladklar Cucenin ad Mimdi; Turinin huzurunda 247 yasam icin yalvard ve fidye olarak onlar, onun yardm olmadan kimsenin bulamayaca gizli salonlarna goturmeyi teklif etti. Turin Mime acyp cann baslad; dedi ki: Evin nerede? Sonra Mim yantlad: Topraklarn yukarsnda durur Mimin evi, buyuk tepe uzerinde; simdi Amon Rudh deniyor o tepeye, Elfler tum isimleri deistirdiinden beri. Turin sessizdi, uzun sure cuceye bakt; sonunda dedi ki: bizi oraya gotureceksin. Ertesi gun Mimi izleyerek Amon Rudha doru yola koyuldular. Tepe, Sirion ve Narogun sular arasndaki krlarn ucundayd ve taslk krn uzerinde onun tac gibi yukseliyordu; sarp yamaclar gri ve zirvesi tasl orten kzl seregon dsnda cplakt. Turinin adamlar yaklasrken, batya yonelen gunes bulutlardan syrlp zirvenin ustune geldi; ve seregon tamamen ciceklenmisti. Sonra aralarndan biri dedi ki: Tepenin doruunda kan var. Ama Mim onlar, gizli patikalarla Amon Rudhun dik yamaclarndan trmandrd; maarasnn aznda basn eerek Turini selamlad ve dedi ki: Fidye Evine, Bar-en-Danwedh, girin; cunku artk boyle adlandrlacak. Mimi karslamak icin sk tasyan baska bir Cuce ckt, birbirleriyle konusup hzla maarann karanlna girdiler; sonrk Turin de peslerinden gitti ve sonunda, derinlerde, zincirlerle asl los lambalarla aydnlatlms bir odaya geldi. Orada Mimi duvarn yannda tas bir sedirin uzerinde diz ustu otururken buldu, sakaln yoluyor, durmakszn bir isim bararak feryat ediyordu; sedir uzerinde ucuncu bir Cuce yatyordu, Turin ilerleyip

Mimin yannda durdu, ona yardm teklif etti. Mim ona bakp dedi ki: Hicbir yardm veremezsin. Bu, olum Khim; bir okla delinerek oldu. Gunbatmnda oldu. Bana olum Ibun anlatt. Sonra Turinin yureinde bir acma kabarp Mime dedi ki: Yazk! Bu oku hatrlayacam, eer yapabilirsem . Simdi bu ev gercekten Bar-en-Danwedh diye isimlendirilecek; eer bir gun bir servete 248 ulasrsam, kederin belirtisi olarak sana olun icin altnlarla fidye Odeyeceim, bu yureini biraz olsun rahatlatmasa da. Mim ayaa kalkp uzun sure Turine bakt. Duyuyorum seni, dedi. Eskilerden bir cuce efendisi gibi konusuyorsun; buna sasryorum. Simdi yureim soudu, rahatlamasa da; bu evde yasayabilirsin, eer istersen; cunku fidyemi odeyeceim. Boylece baslad Turinin Amon Rudh uzerindeki Mimin gizli evinde yasamas; maarann girisinin onundeki cimenlikte yurudu, douya, batya ve kuzeye bakt. Kuzeye doru baktnda uzaklarda, ortasndaki Amon Obelin etrafnda Brethil Ormannn yemyesil yukselesini gorup secti, bakslar o yone doru nedenini bilemeden tekrar tekrar cekildi; cunku yurei, yurdunun duvarlarn bir an icin gorebilirmis gibi olduu, uzaklarda sra sra goun eteklerinden hafifce parlayan Golge Dalarnn olduu kuzeybat yerine oraya yonelmisti. Ama aksam olduunda Turin, gunes, uzak kylarn ustundeki puslar icinde kzararak asaya yoneldiinde, Narog vadisi golgelerin derinliinde uzanrken, batya gunbatmna bakt. zleyen zaman icinde Turin, Mimle cok sey konustu, tek basna yannda oturarak ilmini ve hayat hikayesini dinledi. Mim, kadim gunlerde dounun buyuk Cuce sehirlerinden kovulan Cucelerden geliyordu ve onlar Morgothun donusunden daha eskilerden beri batda, Beleriandda geziniyorlard; ama endamda kuculup demircilik zanaatnda zayfladlar, buzulmus omuzlar ve sinsi admlarla yurumeye, gizli islerin yasamna alstlar. Nogrod ve Belegost Cuceleri dalar uzerinden ine-. rek gelmeden once Beleriandh Elfler onlarn ne olduunu bilmiyorlardi ve onlar avlayarak oldurduler; ama zaman icinde onlara kansmayp lindar dilinde Ufack Cuceler, Noegyth Nibin, diye isimlendirildiler. Onlar kendilerinden baska kimseyi sevmedi, Orklardan ne kadar korkup nefret ettilerse, Eldardan o kadar nefret ettiler ve hepsinden cok irgunlerden; cunku Noldorun topraklarn ve yurtlarn caldn ylediler. Kral Felagund Finrodun Denizi asp gelmesinden uzun su249 re once, Nargothrond maaralar onlar tarafndan kesfedilip kazlmaya baslamst; Amon Rudhun cplak zirvesinin. Kel Tepe, altnda Ufack Cucelerin yavas elleri, ormanlarn Gri Elfleri tarafndan rahatsz edilmeden uzun yllar boyunca yasadklar maaralar oymus ve derinlestirmisti. Ama yavas yavas azalarak, sonunda simdi, Mim ve iki olu dsnda,

hepsi Orta Dunyadan yok olmuslard; Mim, Cucelerin, hesabna gore bile yaslyd, yasl ve unutulmus. Salonlarnda demirciler issiz, baltalar paslyd, isimleri artk sadece Doriath ve Nargothrondun eski hikayelerinde hatrlanyordu. Yl, ks ortasna yaklastnda, kar kuzeyden nehir vadilerine bildiklerinden daha siddetli geldi ve Amon Rudh derinlere ortulmustu; Angbandm gucu buyurken kslarn Beleriandda sertlestii soylenir. Sadece en inatc olanlar dsarya ckmaya cesaret etti, bazlar hastalanmst ve hepsi aclk yuzunden zayflamst. Ama bir ks gununun los karanlnda birdenbire aralarnda iri cusseli ve beyazlar icinde pelerinli ve baslkl bir erkek belirdi; konusmakszm atese yoneldi. Ve etraftakiler korku icinde ayaa frladnda guldu, basln kaldrd, genis pelerinin altndan buyuk bir ckn ckard; atesin snda Turin yeniden Cuthalion Belegin yuzune bakt. Boylece Beleg bir kez daha Turine donmustu ve bulusmalar sevincliydi; yabanda kucuk bir topluluun lideri olarak yasayan Turinin dusuncelerini yeniden guclendirebileceini dusunerek Dimbardan gelirken Dor-lominin Ejder Miferini de yannda getirmisti. Ama Turin hala Doriatha donmeyecekti; Beleg, dusuncelerinin tersine onun sevgisini kabullenerek yannda kald, o andan sonra Turinin topluluunun yarar icin cok urast. Yaral ya da hastalarla ilgilendi ve onlara Meliann lembasndan verdi; onlar da iyilesti, cunku Gri Elfler, Valinor Surgunlerinden beceri ve bilgide daha asa olsalar da Orta Dunyadaki yasam bicimlerinde nsanlarn erismesinin otesinde bir bilgelie sahiplerdi. Beleg guclu ve dayanklyd, hem dusuncede hem de baksta uzak goruslu olduu icin haydutlar icinde yukseldi; ama Mimin 250 Bar-en-Panwedhe gelen Elflere duyduu nefreti giderek buyuyordu ve kimseyle konusmayarak olu Ibunla birlikte evinin en derin golgelerinde oturdu. Ama Turin, Cuceye pek dikkat ermedi; ks gecip bahar geldiinde, yaplacak daha onemli uraslar vard. Morgothun amaclarn kim biliyordu. Simdi kuzeyde karanhk bir taht uzerine oturup kendisine ulasan tum haberleri, dusmanlarnn yaptklarn ve amaclarm kendi kotuluu icinde deerlendiren karanlk bir efendinin. Ulu Sarknn Ainular icinde kudretli Melkorun dusuncelerinin etkisini kim olcebilirdi, korkan dusmanlarnn en aklls olan Kralice Meliandan baska? Morgothun dusuncesi sk sk ona ulast ve engellendi. Simdi Angbandn gucu yeniden hareketlendi; el yordamyla ilerleyen bir elin uzun parmaklar gibi ordularnn onculeri Beierianda giden yollar arastrd. Anach uzerinden geldiler ve Dimbar dustu, Doriathn tum kuzey snrlar ele gecirildi. Sirionun uzun gecidinden gecen kadim yoldan ilerleyerek, Finrodun Minas Tirithinin durduu adann daha ilerilerine, Malduin ve Sirion nehirleri arasndaki topraklardan ve Brethilin sacaklarndan gecerek Teiglin Gecislerine gelmislerdi. Yol, oradan Korunan Duzluke devam eder; ama Orklar o duzluun iclerine ilerlememislerdi, simdiye kadar, cunku yabanda gizlenmis bir dehset ve krmz tepenin uzerinde haklarnda uyarlmadklar kisilerin dikkatli gozleri vard. Turin yeniden Hadorun Miferini takmst; Dimbarda coken Mifer ve Yayn umudun otesinde yeniden yukseldii fsltlar ormann icinden, akarsuyun ustunden ve tepelerin gecitleri arasndan Beleriandn her tarafna yaylmst. Bu soylenti re-ssiz kalan, yurtlarndan uzaklastrlms ama ylmams bircok savascya ulast, yeniden cesaret kazanarak ki Reisi aramaya basladlar. O do-niinde Teiglin ve Doriathn bat snr arasndaki topraklar, Yay ve Mifer Ulkesi, Dor-Cuarthol diye adlandrld; Turin kendini yeniden isimlendirdi ve Korkutucu Mifer, Gorthol adn ald, kalbi yine yucelmisti. Menegrohtda, Nargothrondun derin salonlarnda, hatta 251

Gondolinin gizli diyarnda, ki Reisin basarlarnn unu duyulmustu; ve Angbandda da bilindiler. O zaman Morgoth guldu, cunku simdi Ejder Miferi sayesinde onun Hurinin olu olduunu anlamst; cok gecmeden Amon Rudh casuslarla cember icine alnd. Yln sonunda Mim ve olu Ibun, kslk erzaklarn salamak amacyla yabanda kok toplamak icin Bar-en-Danwedhden ayrldlar; ve Orklar tarafndan yakalandlar. Mim ikinci kez dusmanlarna gizli yollardan Amon Rudhtaki evine goturmeyi vaat etti; ama yine de sozunu gerceklestirmeyi geciktirmeye calst, Gorrholun katiedilme-mesini talep etti. O zaman Ork reisi guldu ve Mime dedi ki: Elbette ki Hurin olu Turin oldurulmeyecek. Boylece Bar-en-Danwedh ele verildi, Mim tarafndan yol gosterilen Orklar bir gece habersizce ustlerine saldrd. Orada Turinin adamlarnn cou uyurken katledildi; ama bir bolumu bir ic merdivenle tepenin zirvesine cktlar ve orada olene dek savastlar, kanlar taslar orten seregon uzerine akt. Turin savasrken uzerine bir a atlarak dusuruldu ve yakalanp goturuldu. Sonunda her sey yeniden sessizlie burunduunde Mim, evinin golgelerinden surunerek ckt; gunes Sirionun puslar uzerinde yukselirken zirvedeki olulerin yannda durdu. Yerde yatanlarn hepsinin olu olmadn anlad; cunku yaknndaki birisiyle bakslar karslasmst ve Belegin gozlerine bakt. Ardndan uzun sure saklanms nefretle Belegc yaklast, yannda yatan birinin bedeninin altndaki Anglachel alp ona doru hamle yapt; ama Beleg sendeleyip kalkarak klc geri ald ve Cuceye saplad, Mim dehset icinde bararak kact. Beleg arkasndan bard: Hador hanedannn intikam seni bulacak! Simdi Beleg ar yaralyd ama Orta Dunyann Elfleri arasnda guclu biriydi, ustelik bir tedavi ustayd. Bu yuzden olmedi, gucu yavas yavas yerine geldi; oluler arasnda gommek icin Turini bos yere arayp durdu. Ama onu bulamad; Hurinin olunun yasadn, Ang banda goturulduunu anlad. 252 Beleg cok az umudu olsa da Amon Rudhdan ayrlp Ork izlerini takip ederek kuzeye, Teiglin Gecislerine doru yola koyuldu; Brithi-ach gecip Dimbar uzerinden Anach Gecitine doru ilerledi. Simdi onlarn cok uzanda deildi; cunku uyumadan ilerlemisti, oysa onlar kuzeye giderlerken etrafta avknms ve yolda hicbir takipten korkmadan oyalanmslard; Taur-nu-Fuinin korkunc ormanlarnda bile izden ayrlmad, cunku Belegin becerileri herhangi bir Orta Dunyaldan daha fazlayd. O kotu .diyarn icinden gecerken bir gece buyuk bir kuru aacn dibinde uyuyan birine rastlad; Beleg uyuyann yannda admlarn yavaslattnda onun bir Elf olduunu gordu. Sonra onunla konusup lembas verdi; bu korkunc yere hangi kaderin getirdiini sordu; Elf kendini Guilin olu Gwindor diye tantt. Kederlenen Beleg ona bakt; cunku Nirnaeth Arnoediadda dusuncesiz bir cesaretle Angband kaplarnn onune at surup orada yakalanan Nargothrond efendisi Gwindor, eski endamnn ve ruh halinin sadece bukulmus, korkuyla dolmus bir golgesiydi simdi. Cunku metali, deerli taslar islemek ve kazp ckartmaktaki becerileri yuzunden, Morgothun esir ald Noldorun cok az olduruldu; Gwindor oldurulmemis, Kuzeyin madenlerinde calstrlmst. Madenci Elfier, bazen sadece kendilerinin bildii gizli tunellerle kacabilirlerdi; boylece Beleg, Taur-nu-Fuinin labirentlerinde zayflayp karmasaya dusen Gwindoru bulmustu. Ve Gwindor ona, aaclarn arasna yatp gizlenirken kuzeye gecen buyuk bir Ork topluluu gorduunu, kurtlarn da onlarla gittiini anlatt; aralarnda elleri zincirlenmis bir insan vard,

kamclayarak surukluyorlard. Cok uzundu, dedi Gwindor, Hithlumun puslu tepelerinin nsanlar kadar uzundu. O zaman Beleg Taur-nu-Fuindeki amacn anlatt; Gwindor bu takibin sadece bekleyen acsna ilerleyen Turinin yanma katlmaktan baska bir seye yaramayacan soyleyerek, onu macerasndan vazgecirmeye cabalad. Ama Beleg Turini terk etmeyecekti, umitsizlie dusmus Gwindorun yureinde yeniden umut 253 canland, Anfauglithin krac kum tepeciklerine yonelen dik yamaclarndaki ormandan ckana dek Orklar izleyerek birlikte ilerlediler. Orklar guns zayflarken, Thangorodrimin doruklarnn goruntusune ack, cplak kucuk bir vadide kamp kurdular ve kurt gozculeri etrafa yerlestirerek icmeye basladlar. Beleg ve Gwindor vadiye doru gizlice inerken siddetli bir frtna batda hukum suruyor, uzaklardaki Golgeli Dalar uzerinde simsekler cakyordu. Kamptaki herkes uyurken Beleg yayn alp karanln icindeki kurt gozculerini tek tek, sessizce vurdu. Sonra buyuk tehlike ustlenerek kampa girdiler, Turini, elleri ve ayaklarndan zincirlenip curumus bir aaca balanms olarak buldular; etrafnda ona frlatlms bcaklar aac govdesine saplanms duruyordu, buyuk bir yorgunluk uykusunda baygnd. Beleg ve Gwindor balarn keserek onu kucuk vadinin dsna tasdlar; ancak biraz yukardaki youn dikenli aaclarn arasndan daha yukar tasyamadlar. Bu yuzden orada yere indirdiler; simdi frtna cok yaklasmst. Beleg, Anglacheli ckarp Turini kusatan zincirlerini kesti; ama yazg o gun daha gucluydu, zincirleri keserken klc kayd ve Turinin aya hafifce delindi. O anda Turin ofke ve korkuyla aniden uyand, uzerine birisini cplak klcla eildiini gorerek, Orklarn iskence icin yeniden geldiine inanp buyuk bir haykrsla ayaa frlad; karanlkta bousurken Anglacheli ele gecirip Cithalion Belegi, bir dusman olduunu dusunerek oldurdu. Kendini ozgur bulmus durumda ayakta dikilip dusmanlarna kars yasamn pahalya satmaya hazrlanrken ustlerinde buyuk simsek parlad; ve onun snda Belegin yuzune bakt. Turin o anda, korkunc olume gozunu dikip bakarken ne yaptn fark ederek sessizlik icinde tas kesildi; etraflarnda titresen simsein aydnlatt yuzu oyle korkunctu ki yere cokmus durumdaki Gwindor gozlerini kaldrmaya cesaret edememisti. Simdi kucuk vadideki Orklar uyanmslard ve tum kamp bir karmasa icindeydi; cunku batdan gelen gok gurlemesinden, Denizin 254 otesindeki buyuk Dusmanlar tarafndan onlara kars gonderildiine inanarak korkmuslard. Sonra ruzgar baslad, pesinden sanak halinde yamur ve Taur-nu-Fuinin doruklarndan asaya doru seller akt; Gwindor bararak Turini bulunduklar buyuk tehlikelere kars uyarsa da o hic yant vermedi, frtnann ortasnda Cuthalion Belegin bedenin yannda hareket etmeden ve alamadan oturdu. Sabah olduunda frtna Lothlannn uzerinden douya uzaklasmst, guz gunesi parlak ve kzgn olarak yukseldi; Turinin oralardan cok uzaa kactna ve izinin slanarak yok olduuna inanan Orklar etraf fazla aramadan aceleyle gittiler, cok uzakta Gwindor onlar An-fauglithin buhar ckaran kumlar ustunde ilerlerken gordu. Boylece Taur-nu-Fuinin yamaclar ustunde cldrms ve hicbir seyin farknda olmadan oturan, zincirlerinden daha buyuk bir arlk icindeki Hu-rinin olunu arkalarnda brakarak Morgotha eli bos

donduler. Sonra Gwindor, Belegi gommesine yardm etmesi icin Turini uyandrd ve o uykuda yurur biri gibi kalkt, Belegi derin olmayan bir mezara koyup yanma kara porsukaacndan yaplms buyuk yayn Belthrondingi yerlestirdiler. Ama Gwindor, toprakta yatmas yerine Morgothun hizmetkarlarndan intikam almasnn daha iyi olduunu soyleyerek korkutucu klc Anglacheli yanna.ald; yabanda guclenmek icin Meliann lembasn da. Boylece arkadaslarn en icteni, Eski Gunlerde Beleriand ormanlarna snan herkesten daha beceriklisi Gucluyay Beleg en sevdii kisinin elinden oldu; ve bu keder Turinin yuzune kaznp asla kaybolmad. Ama Nargothrondlu Elfin icinde cesaret ve guc yeniden canlanmst, Taur-nuFuinden ayrlarak Turini uzaa goturdu. Uzun ve ac verici yollarda birlikte dolasrken Turin asla konusmad ve yl bilerken, ks kuzey topraklarna yeniden yaklasrken arzusuz ya da amacsz biri gibi yurudu. Ama Gwindor, koruyup yol gostermek icin daima yanndayd; boylece Sirion uzerinden batya gecip sonunda Eit-hei Ivrine, Narogn Golge Dalarnn eteklerinde doduu kaynak255 lara geldiler. Orada Gwindor Turinle konustu ve dedi ki; Uyan,! Thalion Hurinin olu Turin! Ivrinin golunde sonsuz bir nese vardr. Kadim gunlerde onun guzelliini yaratan Sularn Efendisi Ulmo tarafndan kirlenmekten korunan, tukenmeyen kristal pnarlardan beslenir. Turin eilip sudan icti, birdenbire yld, sonunda gozyaslar bosand ve delilii gecti. Orada Beleg icin bir sark yazd. Buyuk Yayn Sarks, Laer Cu Beleg adn vererek, civardaki tehlikelerden cekinmeden yuksek sesle soyledi. Gwindor, Anglachel onun ellerine brakt, Turin klcn ar, keskin ve guclu olduunu anlad; ama govdesi kararp sonmus, az korelmisti. Sonra Gwindor dedi ki: Bu tuhaf bir klc, Orta Dunyada gorduklerimden farkl. Senin yaptn gibi Beleg icin yas tutuyor. Ama rahat ol; cunku Finarfn hanedannna ait Nargothronda donuyorum ve benimle geleceksin, iyilestirilip yenileneceksin. Sen kimsin? dedi Turin. Gezgin bir Elf, Belegle karslasp teselli edilen kacak bir esir dedi Gwindor. Ama Nirnaeth Arnoediada katlp Angbandda esir edilene dek Nargothrond efendilerinden Guilin olu Gwindordum Oyleyse Dor-lomin savascs Galdor olu Hurini gordun mu? Onu gormedim, dedi Gwindor. Ama hala Morgotha meydan okuduu soylentisi Angbandda dolasyor; Morgoth onu ve tum soyunu lanetledi. ste, buna inanrm, dedi Turin. Sonra ayaa kalktlar, Eithel Ivrinden ayrlarak Narog kylar boyunca guneye doru ilerlediler, Elf nobetcileri tarafndan yakalanp esir olarak gizli kaleye getirilene dek. Boylece Turin, Nargothronda geldi. Kendi halk once, evinden genc ve guclu olarak ayrlp, donduunde cektii aclar ve skntlar yuzunden, yasl olumlu nsanlardan biri gibi gozuken Gwindoru tanyamad; ama Kral Orodrethin kz Finduilas onu tanyp hos karslad, cunku Nirnaethden once onu 256 sevmisti, Gwindor onun guzelliini oylesine sevmisti ki onu Ivrinin golcuklerinin uzerindeki gunesin parlakl anlamna gelen Faelivrin diye isimlendirmisti. Gwindorun

hatr icin Turinin onunla birlikte Nargothronda girmesine izin verildi, orada onurlandrlarak yasad. Ama Gwindor tam onun adn soylerken, Turin engelleyerek, Ben (Kadersizin olu Kanlekelenmis anlamnda) Umarth olu Agarwaenim, ormanlarda yasayan bir avcym dedi, Nargothrond Elfleri artk onu daha fazla sorgulamad. Zaman icinde Turin, Orodrethn himayesi altmda yukseldi ve nerdeyse herkes tarafndan sevildi. Cunku gencti, daha yeni yeni tam bir yetiskin oluyordu; annesi Eledhwen Morwene gercekten benziyordu: koyu sacl ve ack tenliydi, gri gozleri vard, yuzu Eski Gun-lerdeki olumlu nsanlarn hepsinden daha guzeldi. Konusma yetenei ve tavrlar Doriathn kadim krallndan biri gibiydi, hatta Elfler arasnda Noldorun yuce hanedanlarna ait biri sanlabilirdi, bu yuzden pek cou ona Elfnsan, Adanedhel dediler. Anglachel, Nargoth-rondlu yetenekli demirciler tarafndan onun icin bir daha dovuldu ve her ne kadar daima siyah kalmasna ramen azlan soluk bir alevle parldad; ve ona Olum Demiri, Gurthang adn verdi. Turinin, Korunan Duzlukun snrlarnda yaplan savaslarda cesareti, becerisi oyle luyuktu ki Kara Klc, Mormegil, olarak tannd ve Elfler dediler ki: Mormegil, kazayla veya uzaktan atlan kotu bir ok dsnda oldurulemez. Bu yuzden onu korumak icin bir cuce-zrh verdiler; ve zalim bir ruh halindeyken silah deposunda tamam altn parltl bir cuce-maskesi bulup savasrken onu takt, dusmanlar onunden kacst. Sonra Finduilasn gonlu Gvvindordan uzaklasp tum iradesiyle kar-M ckmasna ramen Turine dondu; Turin olup bitenlerin farkna var-Miiimst. Kalbi krlan Finduilas kederlendi; gittikce solasarak sessizlesti. Gwindor karalk dusunceler icinde kald; Finduilasla konusup dedi ki: Finarfin hanedannn kz, aramza kederin uzanmasna izin verme: uinku Morgoth hayatm helak etse de seni hala seviyorum. Sevgin seni 257 nereye yonlendirirse oraya git, ancak dikkat et! Iluvatarn Buyuk Co-cuklannn Gencolanlanyla evlenmesi ne uygundur; ne akllca, cunku yasamlar ksadr^ cok gecmeden bizi dul brakarak giderler. Ne de yazg, anlayamayacamz buyuk sebepler yuzunden buna izin verecektir, bir iki kez olmasnn dsnda. Ama bu nsan Beren deil. Goren gozlerin okuyabilecei gibi onun uzerine bir yazg ortulmus, ama bu kotu bir yazg. Ona dahil olma! Eerolursan, askn sana acy ve olumu sunacak. Cunku bana kulak ver! O, gercekten de umarth olu agarvaen olmasna ramen, gercek ad Hurin olu Turin, Morgothun Angbandda esir tuttuu ve soyunu lanetledii. Bauglir Morgothun kudretinden suphelenme! Bu benden anlaslmyor mu? Finduilas uzun sure dusunceler icinde oturdu; ama sonunda sadece dedi ki; Hurin olu Turin, beni ne seviyor; ne de sevecek. Ve simdi Turin olup bitenleri Finduilastan orendiinde ofkeliydi, Gwindora dedi ki: Kurtardn ve koruduun icin seni dost bildim. Ama simdi, gercek ismimi acklayarak, saklandm kotu yazgm uzerime cararak bana kotuluk yaptn, arkadas. Ama Gwindor yantlad: Kotu yazg senin icinde, isminde deil. Orodreth, Mormegilin gercekte Thalion Hurinin olu olduunu orendiinde, ona buyuk onur verdi ve Turin, Nargothrond halk arasnda kudretli oldu. Ama onlarn savas, gizlilik icinde

pusular ve pusudan atlan oklarla savasmay sevmedi, cesur darbeler, ack savaslar istedi; planlarn Kralla birlikte hep daha uzun, daha fazla dusunerek tartst. O gunlerde Nargothrond Elfleri gizliliklerini terk edip ackca savasmaya gectiler ve buyuk silah depolan yapld; Turinin ouduyle Noldor, Felagund Kaplanndan ordularnn daha hzl gecisi icin Na-rog uzerinde guclu bir kopru insa etti. Sonra Angbandn hizmetkarlar Narog ve Sirion arasndaki tum topraklardan douya ve batya, Nenningin otesine, terk edilmis Falasa suruldu; Gwindor, Kraln divannda, surekli Turinin izledii siyasetin yanls olduuna inanarak daima onun aleyhinde konusmasna ramen kimse onun dusunce258 sini onemsemedi, boylece kendi serefini azaltt, cunku gucu azalmst ve artk ordularn on saflarnda deildi. Boylece Nargothrond, Morgothun ofkesi ve nefretinin onunde aca ckt; ama Turinin istei sonucunda gercek ismi acklanmad, yaptklar Doriotha, Thingolun kulaklarna gelmesine ramen, soylentiler ondan sadece Nargoth-rondun Kara Klc olarak bahsetti. Bu dinlenis ve umut doneminde, Mormegilin yaptklar yuzunden Morgothun gucunun Sirionun batsnda durdurulur ve Morwen sonunda kz Nienorla birlikte Dor-lominden kacarak Thingolun salonlarna doru uzun bir yolculuu goze alr. Orada onu yeni bir keder bekliyordu, cunku Turinin gitmis ve Ejder Miferinin Sirionun batsndaki topraklarda kaybolmasnn ardndan Doriatha hicbir haber ulasmamst; ama Morwen, Nienorla birlikte, Thingol ve Meliann konuklan olarak Doriathda kald ve sayg gordu. Simdi Ayn goklere yukselisinin ardndan dort yuz doksan bes yl gecmisti, yln baslangcnda Gelmir ve Arminas adl iki Elf Nar-gorhronda geldi; Angrodun halkndandlar ama Dagor BragoUachn ardndan guneye Gemiyapmcs Crdann yanna yerlesmislerdi. Uzun yolculuklarndan, Orklarn ve kotu yaratklarn Ered Weth-rinin etekleri altnda ve Sirion Gecitinde toplandndan bahsettiler; ve ayrca Ulmonun, Crdan buyuk tehlikenin Nargothronda yaklast konusunda uyardn anlattlar. Sularn Efendisinin sozlerini isitin! dediler Krala. Boyle konustu Gemiyapmcs Cirdana: Kuzeyin Kotuluu Sirionun kaynaklarn kirletti, kudretim akan sularn parmaklarndan geri cekiliyor. Ama daha kotu bir sey olmak uzere. Bu yuzden Nargothrond Efendisine soyleyin ki: Kalesinin kaplarn kapatp etrafta gezinmesin. Surunerek yaklasan kotuluk kapy bulamasn diye saltanatnzn taslarn gurultulu nehre atn. Orodreth, habercilerin karanlk sozleriyle tedirgin olmustu ama 259 Turin bu outleri asla onemsemeyecekti; en azndan buyuk koprunun yklmasna izin vermecekti; cunku gururlu ve boyun emez bir hale gelmisti, istedii her seyi emredecekti. Sonra cok gecmeden Brethil Efendisi Handir katledildi, cunku Orklar ulkesini istila etmis ve Handir onlarla savasmst; ama Brethil nsanlar yenilip ormanlarna cekildiler. O yln guzunde, zamannn gelmesini bekleyen Morgoth uzun

suredir hazrlad buyuk ordusunu Narog halknn ustune salverdi; ve Uruloki Glaurung, Anfauglith uzerinden gecerek Sirionun kuzey vadilerine geldi, oralarda buyuk kotulukler yapt. Ered Wethrinin golgesi altndaki Eithel Ivrini kirletti, ardndan Nargothrond diyarna gecerek Narog ve Teiglin arasndaki Korunan Duzluku, Talath Dirnen, yakt. Sonra Nargothrond savasclar ilerlediler, Turin o gun uzun ve korkunc gorunuyordu, Orodrethin sanda at surerken ordunun cesareti artt. Ama Morgothun ordusu gozculerin soylediinden daha uzaktayd ve cuce-maskesiyle korunan Turin dsnda kimse Glaurungun ilerleyisine kars koyamad; Orklar, Elfleri Ginglith ve Narog arasndaki Tumhalada dondurup skstrarak hapsettiler. O gun Nargothrondun tum saltanat ve ordusu yok oldu; Orodreth savasn on cephesinde katledildi, Guilin olu Gwindor ise Olumcul yaralanmst. Ama Turin onun yardmna geldiinde herkes onunden kacst; Gwindoru tasyarak kalabalktan syrlp bir ormana girdi, onu cimene yatrd. Sonra Gwindor Turine dedi ki: Tasysm, tasysnla odedin! Ama benim ki kadersiz, seninkiyse deersiz; cunku bedenim iyilesebil-menin otesinde zarar gordu ve Orta Dunyadan ayrlmalym. Seni sevmeme ramen Hurinin olu, hala seni Orklardan kurtardm gune pismanm. Ama cesaretin ve gururun yuzunden hala sevgiye, hayata sahibim, Nargothrond bir sure daha dayanr. Simdi eer beni seviyorsan, beni brak! Hzla Nargothronda git ve Finduilas kurtar. Sana son olarak sunu soyluyorum: o, tek basna senin ve kadersizliin arasnda duruyor. Eer onu brakmazsan, kadersizliin seni bulamayacak. Elveda! 260 Sonra Turin yolda karslast kalabal bir araya toplayarak: hzla Nargothronda dondu; onlar giderken yapraklar siddetli bir ruzgarla: aaclardan dokuldu, cunku guz korkunc bir ksa donusuyordu. Ama Ork ordusu ve Ejder Glaurung onlarn onundeydi, nobetci olarak braklanlar Tumhaladda neler olduunu fark etmeden aniden ortaya cktlar. O gun Narogun uzerindeki kopru bir bela olduunu kantlad; cunku buyuk ve guclu olarak insa edilmisti, cabucak yklamazd; dusman rahatca derin nehri ast ve Glaurung, Felagund Kaplarna olanca atesiyle yuklenip ykarak iceri gecti. Turin ulastnda Nargothrondun korkunc yamalans nerdeyse tamamlanmst. Orklar ordulardan kalan herkesi katletmis ya da uzaklara suruklemisti, o anda bile buyuk salonlar ve odalar yamalanyor ve yok ediliyordu; yanmams ya da katledilmemis kadnlar ve kzlar, Morgothun esaratine goturulecek koleler olarak kaplarn onundeki taracalarda suruler halinde toplanmst. Bu ykm ve felaketin uzerine Turin geldi, kimse ona kars koyamazd; ya da koyamayacakt, onundeki hepsini yere devirip kopruden gecerek kolelere doru ilerledi. Ve simdi tek basna ayakta durdu, cunku onun pesinden gelen birkac kisi de kacmst. Ama o anda Gla/;rLing yklan kaplardan ckp, Turin ile kopru arasna geldi. Sonra icindeki kotu ruhla aniden konustu: Selam, Hurinin olu. yi ki karslastk! Sonra Turin ona uzun admlarla yurudu, Gurthangn keskin kenarlar bir alev gibi parldad; ama Glaurung onun darbesini karslayp iblis gozlerini kocaman acarak Turine bakt. Turin klcn kaldrrken korkusuzca bakt onlara; hemen ejderin kapaksz gozlerinin donduran buyusune kaplp kprdayamadan kalakald. Uzun bir sure tastan oyulmus biri gibi durdu; Nargothrond kaplarnn onunde ikisi yalnz ve sessiz kald. Glaurung, Turinle alay ederek yeniden konustu, dedi ki: Her tarafn kotuluk oldu, Hurinin olu. Nankor bir evlatlk, haydut,

arkadas katili, sevgi hrsz, Nargothrondun gaspedicisi, aptal cesaretine sahip reis ve soyunu terk eden. Annen ve kz kardesin Dor-1o261 minde esaret altnda yoksulluk ve sknt icinde yasyor. Sense bir prens gibi giydiriliyorsun ama onlar yrtk prtk giysiler icinde calsyorlar; seni ozluyorlar ama buna aldrmadn. Baban boyle bir olu olduunu orenirse mutlu olabilir; orendiinde olacak. Turin, Gla-urungun buyusu altnda sozlerini dinleyip kotuluk tarafndan bicimsizlestirilmis bir aynada kendini gordu, gorduunden irendi. Akln iskencesi altnda ejderin gozleri tarafndan tutulup kmlda-yamazken, Orklar kumeler haline getirdikleri esirleri Turinin yaknndan gecerek uzaklastlar ve kopruyu gectiler. Aralarnda Finduilas da vard, giderken Turine bard; ama kzn barslan ve esirlerin feryatlar kuzeye giden yol uzerinde kaybolana dek Glaururig, Turini serbest brakmad, Turin aklndan ckmayacak o sese kars kulaklarn tkayamad. Sonra Glaurung aniden baksn cozerek bekledi; Tutin korkunc bir dusten uyanr gibi yavas yavas kmldad. Kendine geldiinde bir haykrsla ejderin uzerine saldrd. Ama Glaurung guldu ye dedi ki: Katledilmek istiyorsan, seni memnuniyetle oldureceim. Ama bunun Morwen ve Nienora cok az yardm dokunur. Elf kadnn feryatlarna hic dikkat etmedin. Kan bandan da m mahrum olmak istiyorsun? Ama Turin klcn geri cekerek ejderin gozlerine saldrd, Glaurung geriye bukulerek hzla kule gibi yukseldi ve dedi ki: Yoo! En azndan cesaretin var, hem de karslastm herkesten fazla. Kendi payma dusmanlarmzn yiitliine sayg gostermediimizi soyleyenler yalan soyluyor. Bak simdi! Sana ozgurluumu veriyorum. Akrabalarnn yanna git, eer yapabilirsen. Haydi git! Eer bu gunlerin hikayesini yazacak bir Elf ya da nsan kalrsa, bu armaan reddedersen mutlaka seni kucuk goreceklerdir. O zaman Turin, ejderin gozleriyle akl karsms sekilde, sanki merhameti bilen bir dusmanla muzakereye girisir gibi Glaurungu sozlerine inand; donup hzla kopruyu gecerek gitti. Ama o giderkel Glaurung arkasndan seslendi, korkunc bir sesle dedi ki: Simdi hzla 262 Dor-lomine git, Hurin olu! Belki Orklar bir kez daha onune gecer. Eer Finduilas icin oyalanrsan, Morweni asla yeniden gormeyeceksin, kz kardesin Nienoru da; ve onlar seni lanetleyecek. Turin kuzey yolu boyunca uzaklast ve Glaurung bir kez daha guldu, cunku Efendisinin onu gonderme amacm basarmst. Sonra kendi sevkiyle ilgilendi ve siddetli aleviyle etrafndaki her seyi yakt. Yamayla urasan Orklara ileriye yuruyus emri verip uzaklara gonderdi ve son deerli seye dek talan etmekten onlar mahrum etti. Sonra kopruyu ykarak Narogun kopurerek akan sularna att; boylece tehlikeden uzak bir sekilde, Felagundun tum zenginliklerini, birikimlerini bir araya toplayp yd ve en derindeki salonda onlarn uzerine serilip bir sure dinlendi. Turin, Narog ve Teiglin arasndaki artk terk edilmis topraklardan gecerek kuzeye doru.uzayan yollar boyunca hzla ilerledi ve Korkunc Ks onu karslamak icin indi, o yl kar guz gecmeden once dusmustu, baharsa hem gec gelecekti hem de souk. Ormanlardan, tepelerden adn caran Finduilasn clklarn duyar gibiydi ve acs cok buyuktu; ama Glaurungun yalanlaryla yurei kzgnlasmst, surekli olarak Orklarn Hurinin evini yaktn, Morwen ve Nienora iskence ettiklerini dusunerek, baska yone sapmadan devam etti. Sonunda acele edisi ve uzun yollar asmas yuzunden (dinlenmeden krk fersahtan fazla yol almst) ypranms bir sekilde ksn ilk buzuyla birlikte daha once iyilestirildii Ivrin golcuklerine ulast. Ama golcukler simdi sadece donmus camurlar, artk orann suyunu icemezdi.

Boylece kuzeyin sert kar yas altnda Dor-lominin gecitlerini zorlukla gecip yeniden cocukluunun ulkesini buldu. Krac ve kasvetliydi; ve Morwen yoktu. Evi bos, parcalanms ve souk olarak duruyor ve civarnda hicbir canl yasamyordu. Bu yuzden oradan ayrlp Hurinin akrabas Aerinle evlenen Doudolu Broddann evine gitti; mada yasl bir hizmetkardan Morwenin uzun sure once gittiini, Ni263 enorIa birlikte Dor-lominden kactn, Aerin dsnda kimsenin nereye gittiini bilmediini orendi. O zaman Turin, Broddann yemek masasna doru uzun admlarla yuruyup onu yakalad ve klcn cekerek Morwenin nereye gittiini soylemesini istedi; Aerin, olunu aramak icin Doriatha gittiini soyledi. Cunku topraklar o zaman soylediklerine gore simdi olmus olan guneyli Kara Klc tarafndan kotulukten temizlenmisti. O zaman Turinin gozleri acld, Glaurungun buyusunun son balan da gevsedi; siddetli bir keder icinde, onu aldatan yalanlara duyduu ofke ve Morwenin cann yakanlara duyduu nefret kara bir siddet halinde onu ele gecirdi, Brodday ve konuklan olan dier Doudollerini klctan gecirdi. Sonra ksn icine kact, avlanan bir adam gibi; ama Hador halkndan kalan ve yabanm yollarn bilenlerden yardm gorup, onlar sayesinde yaan kardan kurtularak Dor-lominin guneyindeki dalarda bir haydut snana ulast. Yeniden cocukluunun ulkesinden gecip Sirion vadisine dondu. Yurei ac icindeydi, cunku Dot-lomine, halkndan geride kalms olanlara sadece daha buyuk felaket getirmisti ve onlar gidisine mutlu olmuslard; bu sahip olduu tek teselliydi: Kara Klcm yiitliiyle Doriatha giden, yollar Morwene aclmst. Ve icinden dedi ki: O zaman bu isler herkese kotuluk getirmedi. Ve daha once gelmis olsam da soyumu bundan daha iyi nereye yerlestirebilirdim? Eer Melian Kusa parcalanrsa, son umut da yok olur. Hayr, gercekten her seyin olduu gibi olmas daha iyi; cunku nereye gidersem bir golge yaratyorum. Onlar Meliann himaye etmesine izin veri Onlar huzur icinde bir sure golgesiz olarak brakacam. Simdi Turin bir hayvan gibi yabani ve ihtiyatl bir sekilde Ered Wethrinden asa inip dalarn eteklerindeki ormanda dolasarak Findilas bos yere arad; ve kuzeye Sirion Gecidine giden tum yollarda pusuya yatt. Ama cok gec kalmst; cunku butun izler eskimis ya da ks tarafndan silinmisti. Boylece Teiglinden asa guneye gecerken Orklar tarafndan kusatlms Brethil nsanlarna rastlad; onlar kurtard, cun264 ku Orklar Gutthangn onunden kacsmst. Kendini Ormanlarn Yabanisi diye adlandrd, o nsanlar onlarn yannda yasamasn rica ettiler; ama o henuz tamamlanmams bir isi olduunu, Nargothrondlu Orodrethin kz Finduilas aramas gerektiini soyledi. O zaman adamlarn reisi Dorlas, onun olumunun keder verici haberlerini anlatt. Brethil nsanlar, Teiglin Gecislerinde Nargothrondlu esirleri goturen Ork ordusunu, esirleri kurtarmay umarak tuzaa dusurmustu; ama Orklar hemen esirlerini zalimce oldurmus ve Finduilas kargyla bir aaca cakmslard. Son sozleri Mormegile Finduilasn burada olduunu soyleyin olarak boylece olmustu. Oraya yakn bir tepecie gommus ve orasn Elfkznn Tepecii, Haud-en-Elleth, diye adlandrmslard. Turin, onlardan kendini oraya

goturmelerini istedi ve orada olume yakn bir kederin karanlna gomuldu. .O zaman Dorlas, unu Bret-hilin derinliklerine bile ulasan kara klc ve Kraln kzn arays yuzunden bu Yabaninin gercekte Nargothrondlu Mormegil ve baz soylentilere gore Dorlominli Hurinin olu olduunu anlad. Sonra orman adamlar onu kaldrp yurtlarna tasdlar. Onlar simdi Amon Obel uzerindeki Ephel Brandirde, ormandaki yuksek bir tepenin uzerinde etraf kazklarla cevrili bir yerin icinde yasyorlard; cunku Halethin Halk savas yuzunden yavas yavas azalmst ve onlar yoneten Handir olu Brandir, nazik ruhlu bir adamd, cocukluundan beri topald, Kuzeyin gucunden korunmak icin savastan daha cok gizlilie inanrd. Bu yuzden Dorlasn getirdii haberlerden korktu ve tabutta yatyormus gibi gozuken Turinin yuzunu gorduunde bir onsezi bulutu yureine yayld. Her seye ramen kederiyle hareket ederek onu kendi evine alp ilgilendi, iyilestirme konusunda becerikliydi. Baharn gelisiyle Turin karanlndan syrlp yeniden dinclesti; ayaa kalkt ve gecmisini terk ederek Brethilde saklanacan, golgesini arkasnda brakacan dusundu. Bu yuzden yeni bir isim ald: Yuce Elf Dilinde Kadersizliin Efendisi anlamna gelen Turambar; ve orman adamlarndan aralarndaki bir yabanc olduunu ya da baska bir isim tasdn 265 unutmalarm rica etti. Bununla beraber savasmaktan tamamen vazgecmeyecekti; cunku Orklann Teiglin Gecislerine gelmelerine ya da Ha-udh-en-Ellethe yaklasmalarna dayanamazd ve oradan saknmalar icin orasn onlar icin korkunc bir yer haline getirdi. Ama kara klcn bir kenara brakp daha cok yay ve mzrak kulland. Simdi Doriatha Nargothrondla ilgili yeni haberler ulast, bozgun ve yamadan kacan. Korkunc Ksta yabanda yasamay basaran kimileri sonunda bir barnak arayarak Thingole ulast ve snr muhafzlar onlar Krala goturdu. Kimileri tum dusmann kuzeye cekildiini, dierleri Glaurungun hala Felagundun salonlarnda oturduunu soyledi; kimileri Mormegilin katledildiini, dierleri ejderin buyusu altna girip tasa donusmus biri gibi hala orada yasadn soyledi. Ama hepsi, Narogthrondda bircok kisinin Mormegilin Dor-1o-minli Hurin olu Turinden baskas olmadn orendiini soyledi. O zaman Morwenin akl basndan gitti. Meilann oudunu dinlemeyerek olunu aramak icin tek basna yabana at surdu. Bu yuzden Thingol, onu bulup korumalar ve gercek haberleri orenmeleri icin Mablungu ve bircok guclu snr muhafzn gonderdi; Nienora orada kalmas emredildi. Ancak soyunun korkusuzluuna o da sahipti; uursuz bir saatte, Morwenin kznn da kendiyle birlikte tehlikeye gideceini anladnda donecei umuduna kaplan Nienor, kendisini Thingolun halkndan biri gibi gizleyerek, kadersiz yolculuuna doru at surdu. Sirionun kylar yaknnda Morweni buldular ve Mablung, Menegrotha donmesini rica etti; ama o olmeye cok yaknd ve ikna edilemeyecekti. O zaman Nienorun onlarn yanna geldi, Morwenin emrine ramen donmeyecekti; Mablung caresizce onlar Alacakaranlk GoUerindeki gizli teknelere getirdi ve Sirionu astlar. Uc gunluk bir yolculuun ardndan, uzun zaman once Felagundun buyuk emek harcayarak Nargothrondun kaplan onunde yukselttii Casuslar Te-266 pesine, Amon Ethir ulastlar. Orada Mablung, Morwen ve kznn etrafna suvarilerden bir koruma yerlestirdi ve daha ileri gitmelerini yasaklad. Ve o, izcileriyle birlikte yapabildikleri kadar gizlice, tepeden asaya, hicbir dusman izi gormeyerek Naroga indi. Ama Glaurung onlarn yapt her seyin farkndayd, ofkenin kzgnl icinde ileri atlp nehire uzand; nehirden devasa bir duman ve pis koku yukseldi ki Mablung ile yanndakiler korlesip kayboldular,. O zaman Glaurung, Narog uzerinden douya gecti. Amon Ethir uzerindeki nobetciler Ejderin saldrsn gorerek Mor-wen ve Nienoru alp tum hzlaryla douya doru kacmaya calstlar; ama ruzgar uzerlerine solgun sisler tasd ve atlar ejderin les kokusuyla delirip

yonetilemez hale gelerek saa sola kacst, bir bolumu aaclara carpp olene, dierleri uzaklara yaylana dek. Hanmlar boylece kayboldu ve dorusu Morwen hakknda hicbir kesin haber asla Doriatha ulasamad. Ama Nienor atndan dusup yaralanms olarak Mablungu beklemek uzere Amon Ethire donmeyi basard, boylece dumann ustundeki gunsna ulast; batya bakarak, kafas tepenin uzerinde yatan Glaurungun gozlerine dik dik bakt. Kzn iradesi bir sure onunla savast ama Glaurung gucunu ortaya koyup onun kim olduunu orenerek onu gozlerine bakmaya zorlad, uzerine tam karanlk ve unutkanlk buyusu gonderdi, oyle ki basna telen hicbir seyi, ne adn ne de baska bir seyin adn hatrlayamad; gunler boyunca ne duyabildi ne gorebildi ne de kendi iradesiyle kmldayabildi. Sonra Glaurung, onu Amon Ethir uzerinde tek basna likilir brakp Nargothronda dondu. Glaurung oray terk ettiinde buyuk cesaret gosterip Felagundun salonlarn kesfeden Mablung, ejder yaklasrken kacarak Amon Ethire londu. Tepeyi trmanrken gunes batp gece coktu; orada tastan bir goruntu gibi yldzlarn altnda tek basna dikilen Nienor dsnda kimseyi bulamad. Kz hicbir sey konusmad ya da duymad, eer elini tut-.sa onun pesinden geldi. Bu yuzden buyuk bir keder icine gomulen 267 Mablung, ona bosuna gozuktuu halde kz da yannda goturdu; cunku yabanda yardmsz kalarak ikisi de olecek gibiydi. Ama Mablungun uc yoldas tarafndan bulundular, yavasca kuzeye ve douya doru, Sirionun otesindeki Doriath diyarnn citlerine, Esgaldunin yanndaki korunan kopruye doru ilerlediler. Doriatha yakksrken Nienorun gucu yavas yavas dondu; ama hala konusamyor ya da duyamyor, elinden tutulup goturulurken korcesine yuruyordu. Ama sonunda citlere cok yaklastklarnda surekli ack olan gozlerini kapatp uyudu; onu yatrp dinlendirdiler, cevrelerine dikkat etmediler, cunku tamamen ypranmslard. Orada bir Ork cetesinin saldrsna uradlar, artk sk sk Doriathn citleri yaknnda gezmeye cesaret eder olmuslard. Nienor o anda gorme ve duyma yeteneini yeniden kazanmst ve Orklarn clklaryla uyanarak dehset icinde ayaa kalkarak yakalanmadan once kact. Orklar onun ardndan bir av baslatt, Elfler Orklara yetisip ona zarar vermeden once oldurduler, ama Nienor onlardan da kact. Cunku korku clgnl icinde kacyordu, bir geyikten daha hzlyd ve kosarken crlcplak olana dek elbiseleri yrtld; kuzeye doru kosarak onlarn gorus alannn dsna ckr, uzun sure aramalarna ramen ne onu ne de izini buldular. Mablung sonunda uzuntu icinde Menegrotha donup olanlar anlatt. Thingol ve Melian kederle doldular; ama Mablung devam edip ilerilere giderek uzun sure bosu bosuna Morwen ile Nienora dair haberler arad. Nienor, bitap dusene kadar ormann icinde kostu, sonra yklp uyudu ve uyand; gunesli bir sabaht, bu sanki yeni bir seymis gibi sk icinde sevindi, gorduu her sey ona yeni ve tuhaf gozuktu, cunku onlar adlandrmak icin hicbir isme sahip deildi. Arkasnda uzanan bir karanlk ve korkunun golgesi dsnda hicbir sey hatrlamad; bu yuzden avlanan bir hayvan gibi tedirgince ilerleyip aclktan olecek gibi oldu, hic yiyecei yoktu ve nasl aramas gerektiini bilmiyordu. Sonunda Teiglin Gecislerine gelerek oradan gecti ve Brethilin ulu aaclan ara-268 snda bir snak arad, korkmustu, kact karanlk

yeniden ona yetisiyor gibiydi. Ama bu aslnda guneyden gelen buyuk bir frtnayd ve dehset icinde kulaklarn gok gurlemesine tkayarak kendini Haudh-en-Ellethin uzerine att; ama yamur uzerine carpp cierlerine dek isleyince olen vahsi bir hayvan gibi yatt. Orada Turambar onu buldu, Orklarn civarda dolast soylentisini duyarak Teiglin Gecislerine inmisti; ve simsein gozkamastnc s icinde onu Finduilasn tepecii uzerinde yatan katledilmis bir kz gibi gorerek kalbinden vuruldu: Ama orman adamlar kz kaldrdlar, Turambar etrafna pelerinini sard, civardaki kucuk bir kulubeye goturduler, onu stp yiyecek verdiler. Ve Turambara bakar bakmaz rahatlad, cunku sonunda karanlnda arad bir seyi bulmus gibi geldi ona; ve ondan ayrlmayacakt. Ama ona adyla, soyuyla ve felaketiyle ilgili bir seyler sorduunda, kendinden bir sey istediinin farkna varan ama ne. olduunu anlayamayan bir cocuk gibi tedirgin oldu; ve alad. Bu yuzden Turambar dedi ki: Tedirgin olma. Hikayen bekleyecek. Ama sana bir isim vereceim, seni Gozyas Kz, Nniel, diye caracam. Ve kz, bu isim soylendiinde kafasn sallad, yalnzca Nniel dedi. Bu, karanlnn ardndan soyledii ilk sozdu ve orman adamlar arasndaki ismi olarak kald. Ertesi gun kz Ephel Brandire doru tasdlar; ama Celebrosun calkantl suyunun Teigline dokulduu Yamurlu Merdivene, Dimrost, geldiklerinde, Nnielin uzerine buyuk bir titreme geldi ki bu yuzden zaman icinde oraya Titreten Su, Nen Girith, denildi. Orman adamlarnn Amen Obei uzerindeki yurtlarna gelmeden once ateslenip lastaland; uzun sure hasta yatarak Brethil kadnlar tarafndan bakld, ona bir bebek gibi dil orettiler. Guz gelmeden Brandirin maharetiyle iyilesip konusabildi; ama Haudh-en-Elleth tepecii ustunde Turambar tarafndan bulunmadan onceki hayat hakknda hicbir sey hatrlamad. Ve Brandir onu sevdi; ama kzn tum gonlu Turambara kaymst. O zamanlar orman adamlar Orklar tarafndan rahatsz edilmedi ve 269 Turambar savasa gitmedi; Brethilde huzur vard. Onun da kalbi Niniele yoneldi ve ona evlenme teklif etti; ama askna ramen kz zaman istedi. Cunku Brandir, kz Turambar hakknda bir sey bilmedii konusunda uyararak, onunla kendisi arasndaki rekabetten cok kzn iyilii icin, Nnieli zaptetmeye calsmst; Turambarn gercekte Hurin olu Turin olduunu acklams ve ismi tanmamasna ramen kzn dusunceleri uzerine bir golge cokmustu. Nargothrondun yamalanmasnn uzerinden uc yl gectiinde Turambar Niniele yeniden sordu ve simdi ya onunla evleneceine ya da yabanda savasa doneceine yemin etti. Nniel sevinerek kabul etti ve yazortasnda evlendiler; Brethilin orman adamlar buyuk bir ziyafet duzenledi. Ama yln bitiminden once Glaurung yonettii Orklar Brethile yollad; Turanbar evinde olaylara karsmadan oturdu, cunku Niniele sadece evlerine saldrhrsa savasacana soz vermisti. Ama orman adamlar yenilmislerdi ve Dorlas, onu aralarna kabul eden halka yardm etmediini yuzune vurdu. O zaman Turambar kalkp kara klcn yeniden ortaya ckard ve Brethil nsanlarndan buyuk bir birlik olusturarak Orklar tamamen hezimete uratt. Ama Glaurung, Kara Klcn Brethilde olduu haberlerini duydu, yeni kotulukler tasarlayarak duyduklarn aklnda tartt. Ertesi yln baharnda Nniel gebe kald, bitkinlesip huzunlendi; ayn zamanda Ephel Brandire, Glaurungun Nargothronddan dsar ckt uzerine ilk haberler ulast. O zaman Turambar uzaklara gozculer gonderdi, cunku simdi istedii gibi seyleri buyuruyor ve Brandire cok az dikkat ediyordu. Yaz yaklasrken Glaurung, Brethil snrlarna ulast, Teiglinin bat kylar yaknnda durdu; o anda orman halk arasnda buyuk korku dodu, cunku Buyuk Solucann

umduklar gibi Angbanda donmek icin gecip gitmeyecei, onlara saldrarak topraklarn harap edecei ackt. Bu yuzden Turambarn outlerine basvurdular; o tum gucleriyle Glaurunga saldrmalarnn bosuna olacan, cunku onu sadece kurnazlkla ve sansn yaver gitmesiyle yenebi270 leceklerini soyledi. Kendisinin ulkenin snrlan dsnda ejderi arayacan, halkm kalannn Ephel Brandirde kalmasn, ama kacsa hazrlanmalarn emretti. Glaurung zafer kazanrsa, ilk once onlar yok etmek icin orman adamlarnn yurtlarna gelecekti ve ona kars koymay umamazlard; ama eer her yere yaylrlarsa, bir cou kacabilirdi; cunku Glaurung Brethilde yerlesmek istemeyip cok gecmeden Nargothronda donecekti. Sonra Turambar tehlikeli iste ona yardma gonullu arkadaslar talep etti; Dorlas one ckt ama dierleri ckmad. Bu yuzden Dorlas, halkn azarlayarak Haleth hanedannn mirascs gorevini ustlenemeyen Bran-dirden kucumseyerek bahsetti; Brandir halknn onunde utandnlms-t, yurei ac icindeydi. Ama Brandirin akrabas Hunthor kalkarak onun yerine gitmek icin iznini istedi. Sonra Turambar, Nniele elveda dedi ve kz korkuyla, onseziyle doldu, ayrlmalar keder vericiydi; ama Turambar iki yoldasyla yola koyulup Nen Girithe gitti. O zaman Nniel korkusuna dayanamayarak, Ephelde oturup Tu-rambarn kaderine dair haberleri beklemeye isteksiz olarak onun arkasndan yola koyuldu ve buyuk bir topluluk da onunla gitti. Bu yuzden Brandir daha fazla korkuyla doldu; onu ve beraberinde gidecek halkn bu acelecilikten caydrmaya urast, ama ona aldrmadlar. Boylece, egemenliinden ve onu kucumseyen halknn sevgisinden feragat etti, Nniele duyduu ask dsndaki hicbir seye deer vermeyerek bir klc kusanp onun ardndan gitti; ama topal olduu icin cok gerilerde kald. Turambar, Nen Girithe gunbatmnda ulast, orada Glaurungun Teiglinnin sarp kylarnn ustune, ucurumun kenarna uzandn, gece olduunda harekete gececek gibi gorunduunu orendi. Bu haberleri iyi buldu; cunku ejder, nehrin akt, derin ve av olmaktan kacan bir geyiin uzerinden atlayabilecei darlkta bir vadide, Cabed-en-Arasta uzanmst; Turambar, onun artk daha ilerilere gitmeyip derin vadiyi gecmeye calsacan dusundu. Bu yuzden alacakaranlkta asaya sokulup gecenin altnda koyua inerek azgn suyun ustun-271 den karsya gecmeyi tasarlad; sonra ilerideki ucurumu trmanacak boylece ejderin altna ulasacakt. Sonra dusuncesini gerceklestirdi ama karanlkta Teiglinin akntlarna geldiklerinde Dorlasn cesareti krlp tehlikeli gecisi denemeye kalksamadan utanc icinde kalarak ormanda gizlendi. Her seye ramen Turambar ve Hunthor guven icinde karsya gectiler, cunku suyun youn gurlemesi dier tum sesleri bastryor ve Glaurung uyuyordu. Ama gece yarsndan once ejder dorulup buyuk bir gurultu ve patlaysla on tarafn ucurumun kars kysna frlatt, ardndan govdesini cekmeye baslad. Turambar ile Hunthor, Glaurunga yaklasmak icin hzla yukarya doru bir yol ararken scaklk ve kotu koku tarafndan nerdeyse bertaraf oldular; ejderin gecisiyle yerinden oynayan buyuk bir kayann basna carpp nehre frlatmas sonucunda Hunthor oldu. Ha-leth hanedannn en korka olmayan Hunthor boyle oldu. Sonra Turambar butun iradesini ve cesaretini toplayp tek basna ucurumu trmanarak ejderin akma ulast. Sonra Gurthang cekip kolunun ve nefretinin tum gucuyle Solucann yumusak karnna sonuna kadar soktu. Glaurung olum sancsn hissettiinde ac ac hayknp korkunc strab icinde govdesini

yukar kaldrp kendini kanyonun dier yakasna savurdu, orada can cekismesi icinde topra doverek ve kvrlarak yatt. Etrafndaki her seyi buyuk bir ates icinde kavurdu, sonunda alevleri bitene kadar, her seyi harap etmek icin defalarca vurdu ve hareketsizce yatt. Gurthrang, Glaurungun siddetli strabyla Turumbarn elinden koparak karnna sapl kalmst. Bu yuzden Turambar klcn geri alp dusmanna bakmak isteyerek suyu bir kez daha gecti; onu boylu boyunca uzanms ve bir taraf ustune kvrlms buldu, Gurthangn kabzas karnnda duruyordu. O zaman Turambar kabzay tutarak ayayla karnna bast ve onun taklidini yaparak, Nargothronddaki sozlerini haykrd: Selam, Morgothun Solucan! Yeniden bulustuk! Simdi ol ve karanlk seni alsn! Hurinin olu Turin, boylece intikamn ald. 272 Sonra klcn cevirerek cekti, kara bir kan fskrp eline bulast ve zehir elini yakt. Bunun uzerine Glaurung gozlerini acarak Turumbara oyle bir kotulukle bakt ki baks ona bir darbe gibi carpt; darbenin etkisi ve zehrin acsyla karanlk bir baygnla dusup oluymuscesine yatt ve klc altnda kalmst. Glaurungun clklar ormanlarda cnlayp Nen Girithde bekleyen halka ulast; sesleri duyup ileriye bakanlar, uzakta ejderin yaratt yangn ve ykm gorduunde, onun kazandn ve kendisine saldranlan yok ettiini sandlar. Nniel dusen sularin yannda oturup titredi, Glaurungun sesi kzn karanln yeniden uzerine sermisti, oyle ki kendi iradesiyle kprdayamyordu. Oylcce kalmsken Brandir onu buldu, yorgunluk icinde topallayarak sonunda Nen Girithe ulasmst; ejderin nehiri gecip dusmanlarn yok ettiini duyduunda yurei Nniel icin acmayla doldu. Ama ayn zamanda dusundu: Turambar oldu ama Nmiel yasyor. Simdi artk benimle gelebilir, onu alp uzaklastrabilirim, boylece ejderden birlikte kacarz. Boylece bir sure sonra Nnielin yannda dikildi ve dedi ki: Gel! Gitme Zaman. stersen seni gotureceim. Elini tuttu ve kz sessizce kalkp onu izledi; onlarn karanlkta gidisini kimse gormedi. Gecislere giden yolda giderlerken, ay yukselip topran ustune gri bir sk yayd ve Nniel dedi ki: Yol bu mu? Brandir, Glaurungdan yapabildikleri kadar yabana kacmalar dsnda yolu bilmediini soyledi. Ama Nniel dedi ki: Kara Klc, sevgilim ve kocamd. Yalnzca onu aramak icin gidiyorum. Baska ne dusunebildin? Ve onun onunde hzla uzaklast. Boylece Teiglin Gecislerine doru gelip beyaz ay snda Haudh-en-EUethe bakt, uzerine buyuk bir korku coktu. Sonra bir haykrsla, pelerinini uzerinde atarak nehir boyunca guneye kostu; ve ak giysisi aysnda panldad. Boylece Brandir yamaclardan onu gorup yolunu kesmeye yoneldi ama Nniel, Cabed-enAras ucurumunun yaknndaki Glaurungun ykmna ulastnda hala onun arkasndayd. Kz, orada ejderin yatt273 n gordu ama ona aldrmad, cunku yannda bir adam yatyordu; ve Turambara kosup bos yere adn tekrarlad. Sonra elinin yanms olduunu fark ederek gozyaslaryla ykayarak elbisesinden bir parcayla sard, onu optu ve uyandrmak icin adn yeniden haykrd. O anda Glaurung olmeden once son kez kmldanp son nefesiyle konustu ve dedi ki: Selam Hurin kz Nienor. Olumden once yine karslastk. Sana, kardesini sonunda bulmus olma sevincini veriyorum. Ve simdi onu, tanmalsn: karanlkta

sunguleyici, dusmanlarna tehlikeli, dostlarna| kars sadakatsiz ve soyu lanetli, Hurin olu Turin! Ama tum yaptklar arasnda en kotusunu, sen icinde hissedeceksin. Sonra Glaurung oldu ve kzn uzerindeki kotuluunun perdesi acld, gecmisini hatrlad. Turine doru bakarak haykrd: Elveda, iki| kere sevdiim! A Turambar Turin turun amhartanen: kadersizliin efendisi kadersizlik tarafndan yenildi! Ah olu olmak sevindirici! Ykmn! kysnda duran Brandir her seyi duyarak ona doru hzland; ama o,| korkunun ve acnn clgnl icinde kacp Cabed-en-Arasm kysna ulasarak kendini frlatt, azgn sularda kayboldu. Sonra Brandir gelip asaya bakt ve dehset icinde geri cekildi; artk daha fazla yasamak istememesine ramen gurleyen suda olumu arayamad. Ondan sonra kimse yeniden Cabed-en-Arastan asaya bakmad, oraya ne bir hayvan ya da kus geldi ne de bir aac yetisti; oraya Korkunc Kadersizliin Atlays, Cabed Naeramarth, denildi. Brandir, halkna gelismeleri anlatmak icin Nen Girithe doru dondu; ormanda Dorlasa rastlayp onu katletti: bu aktt ilk ve son kand. Nen Girithe ulastnda halk ona seslendiler: Onu gordun mu? Nniel gitti. Ve o yantlad: Niniel sonsuza dek gitti. Ejder oldu, Turambar oldu; haberler iyi: Halk, bu sozlere homurdanarak onu cldrdn soyledi; ama Brandir dedi ki: Beni sonuna dek dinleyin! Sevgili Nniel de oldu. Daha fazla yasamak istemeyerek kendini Teigline att; cunku unutkanlk onu bulmadan once Dor-lominli Hurin kz Nienor oldua 274 unu, Turambarn da kardesi Hurin olu Turin olduunu orendi. O sozlerini bitirir ve etrafndakiler alarken, Turin yanlarna geldi. Cunku ejder olduunde baygnl gecmis, yorgunluktan derin bir uykuya dalmst. Ama gecenin souu ve bedenine batan Gurthangn kabzas yuzunden uyanmst. Sonra birinin elini iyilestirmis olduunu fark etti ve her seye ramen souk toprak uzerinde yatmaya braklmasna cok sasrmst; seslenip hic yant alamayarak yardm aramaya gitti, cunku yorgun ve hastayd. Ama halk onu gorunce, huzursuz bir ruh olduunu dusunerek korku icinde geri cekildi; ve dedi ki; Hayr, sevinin; cunku Ejder oldu ve ben yasyorum. Ama neden oudumu kucumseyip tehlikeye atldnz? Nniel nerede? Onu gormeliyim. Ve kesinlikle onu evinden goturmediniz deil mi? O zaman Brandir boyle olduunu ve Nnielin olduunu soyledi. Ama Dorlasn kars haykrd: Hayr, efendim, o cldrd. Cunku buraya geldiinde sizin olduunuzu soyledi ve buna iyi haberler dedi. Ama yasyorsunuz. O anda Turambar ofkeliydi ve Brandirin soyledii ya da yapt her seyin asklarn kskanarak kotuluk icinde kendine ve Nniele yoneldiine inand; ve Brandire, Yumru Ayak diyerek hakknda kotuluk dusunerek konustu. Sonra Brandir duyduu her seyi anlatp Ninieli Hurin kz Nienor diye and, Turambarn yuzune Glaurungun son sozlerini haykrarak onun, soyuna ve kendisini barndran herkese lanet getirdiini soyledi. Sonra Turambar hiddete kapld, cunku bu sozlerde kadersizlii-nin eteklerinin ona yetistiini anlad; ve Brandiri eer gercekten bunlar kendi tasarlamamssa Nnieli olumune yoneltmekle, Glaurungun yalanlarn zevkle yaymakla suclad. Sonra Brandiri lanetleyip oldurerek halkn arasndan ormana kact. Bir sure sonra delilii gecti, Haudhen-Ellethe giderek orada oturup yaptklarn dusundu. Ona out vermesi icin Finduilasa

seslendi; simdi soyunu aramak icin 275 Doriatha giderek mi yoksa onlar sonsuza dek terk edip savasta olumunu arayarak m daha fazla kotuluk getireceini bilmiyordu. Orada otururken, Mablung yannda bir Gri Elf topluluuyla Teig1in Gecisleri uzerinden geldi ve Turini tanyp onu selamlad, onu yasyor bulduu icin gercekten mutluydu; cunku Glaurungun ilerleyisini ve yolunu Brethile yonelttiini haber almst, ayrca Nargothrondlu Kara Klcn orada yasad soylentisini duymustu. Bu yuzden Turini uyarmak, gerekirse yardm etmek icin gelmisti; ama Tu-rin dedi ki: Cok gec geldin. Ejder oldu. O zaman sasknlk icinde kahp ona ovguler yadrdlar; ama o bunlara aldrmad ve dedi ki: Sadece sunu soruyorum: soyumla ilgili haberleri verin bana, cunku Dor-lominde onlarn Sakl Krallka gitmis olduklarn orendim. Sonra Mablung sknt icinde kald ama caresizce Turine, Morwenin nasl kaybolduunu, Nienorun nasl sessiz unutkanlk buyusune kaplp Doriathm snrlar civarnda onlardan kurrularak kuzeye kactn anlatt. O anda Turin kadersizliinin kendisini yakaladn, Brandiri haksz yere oldurduunu anlad; boylece Glaurungun sozleri onun icini doldurdu. Olume cok yakn biri gibi kahkahalar atarak haykrd: Bu gercekten ac bir saka! Ama Mablunga gitmesini, uzerinde felaketler olan Doriatha donmesini emretti. Ve bu lanet, senin gorevinin de uzerinde! diye haykrd. Bu sadece biraz eksik. Simdi gece yaklasyor. Sonra onlardan ruzgar gibi kact ve onlar da ne tur bir delilie yakalandn merak ederek sasrdlar; pesinden izlediler. Ama Turin onlardan uzaklast; ve Cabed-en-Atasa ulasp suyun gurlemesini duydu, ks gelmis gibi tum yapraklarn kuruyup aaclardan dususunu gordu. Orada sahip olduu her seyin sonunda, geride kalan tek seyini klcn cekti ve dedi ki: Selam Gurthang! Seni kullanan el dsnda hicbir efendi ya da sadakat tanmazsn. Hicbir kandan cekinmeyeceksin. Bu yuzden Turambar Turini alr msn, beni hzla karleder misin?: 276 Ve klctan yant olarak souk bir ses cnlad: Evet, kann mutlulukla iceceim, boylece efendim Belegin kann ve haksz yere katledilen Brandirin kann unutabilirim. Seni hzla katledeceim. Sonra Turin, kabzay topran uzerine yerlestirip kendini Gurt-hangn uzerine att ve karasklc yasamn ald. Mablung ve Elfler geldiklerinde Glaurungun olusune baktlar, Turinin bedenine bakp kederlendiler; Brethil nsanlar oraya geldiinde, onlardan Turinin deliliinin ve olumunun sebeplerini orendiklerinde sasrdlar; Mablung ac ac konustu: Hurinin Cocuklarnn kadersizliinde tuzaa dusurul-dum, getirdiim haberlerle sevdiim biri oldu. Sonra Turini kaldrdlar ve Gurthangn parcalanp krldn fark ettiler. Elfler ve insanlar orada buyuk bir odun yn olusturup gorkemli bir ates yaktlar. Ejder kul olana dek yakld. Turini olduu yuksek bir tepecie yatrdlar, Gurthangn krk parcalarn yanma koydular. Her sey yapldnda, Elfler Hurinin Cocuklar icin bir at yakt ve buyuk, gri bir tas tepeciin ustune yerlestirilip uzerine Doriath runlanyla su sozcukler oyuldu: TURAMBAR TURN DAGNIR GLAURUNGA Ve altna da sunu yazdlar. NINEL NIENOR Ama o, orada deildi, ve Teiglinin souk sularnn onu nereye goturduu asla bilinemedi. 277 YIKCO IkiMcl BoLucn

Boylece bitti Turambar Turinin hikayesi; Ama Morgoth uyumad, ne de kotulue ara verdi, Hador hanedanyla isi henuz bitmemisti. Hurinin elinin altnda, Morwenin de yabanda bilincsizce dolasmasna ramen, onlara kars kotulue doymamst. Mutsuzluk Hurinin kaderiydi; her seye ramen Morgoth kotuluunun isleyisini biliyordu, Huriri de biliyordu bunu ama yalanlar gercekle karstrld, iyi olan gizlendi, carptld. Morgoth her sekilde en cok Thingol ve Meliann yaptklarnn uzerine kotu bir sk yaymaya calst, cunku onlardan nefret ediyor ve korkuyordu. Bu yuzden vaktin olgunlastna hukmedince, nereye isterse gidebileceini soyleyerek Hurinin esaretini kaldrd; bunu tamamen yenilmis bir dusmana merhamet gostererek yapar gibi davrand. Ama yalan soyledi, amac Hurinin olmeden once Elfler ve nsanlara kars suren kinine yardm etmesiydi. Morgothun sozlerine cok az guvenip, aslnda merhametsiz olduunu bilerek. Hurin ozgurluunu kazand; Karanlk Efendinin sozleriyle icinde ac duygular uyandrlms olarak keder icinde uzaklast; olu Turinin olumunun uzerinden bir yl gecmisti. Yirmi sekiz yl boyunca Angbandda esir tutulmus ve gittikce artan bir eziyetle davranlmsti. Sac sakal aarms ve uzundu ama kocaman siyah bir asaya dayanarak boyun emeden yurudu; ve bir klc tasyordu. Boylece Hirhluma gecti, Anfauglithin kumlar uzerinden Angband reislerinin ve kara askerlerinin buyuk bir hareket icinde olduu hakknda haberler Doudollerinin reislerine ulasmst ve onlarla birlikte onurlu biri gibi gozuken yasl bir adam geldi. Bu yuzden Hurine dokunmadlar, o topraklarda istediince yurumesine izin verdiler; bu konuda bilgece davranmslard, kendi halkndan geriye kalanlarsa, Morgotha esir dusup onurlu bir se278 kilde Angbanddan donebilen tek insan olduu icin ondan sakndlar. Boylece ozgurluu, Hurinin yureindeki acy daha. da artrd; Hithlum topraklarndan ayrlp dalara yoneldi. Orada, uzaklarda, bulutlarn arasndaki Crissaegrimin zirvelerini gorup secti, Turgonu hatrlad; Gondolinin gizli topraklarna yeniden gitmeyi arzulad. Bu yuzden Ered Wethrinden asa indi, Morgothun yaratklarnn att her adm izlediini bilmiyordu; Brithiach uzerinden gecerek Dim-bara girdi, Echoriathm karanlk eteklerine ulast. Butun bolge souk ve sszd, dimdik bir yamacn altndaki koca bir tas cokuntusunun dibinde durarak az bir umitle de olsa etrafna baknd; ve eski Kacs Yolundan geriye kalan gorulebilir tek izin bu olduunu bilmiyordu: Kuru Nehir tkanms, kemerli kap gomulmustu. Sonra Hurin, uzun sure once gencliinde yapt gibi, uzaklardaki kartallar gorup secebileceini dusunerek yeniden gri goe bakt; ama sadece doudan gelen golgeleri, eriselemez tepelerin etrafnda girdap gibi donen bulutlar gordu ve yalnzca taslarn uzerinde slk calan ruzgar duydu. Artk yuce kartallarn etraf gozetleyisi iki katna ckarlmst, asada cok uzaklarda, solgun sn icinde umitsiz Hurini fark ettiler; haberler onemli gozuktuu icin dorudan Thorondor kendisi Turgona ulast. Ama Turgon dedi ki: Morgoth uyuyor mu? Yanlyorsun. Oyle deil, dedi Throndor. Eer Manwenin kartallar yanlmaya alsmssa, cok zaman once, efendim, saklanmanz bosuna olmus olacak. Oyleyse sozlerin uursuzluk tasyor, dedi Turgon; cunku bunun tek anlam olabilir. Thalion Hurin, Morgothun iradesine teslim olmus. Yureim krgn.

Thorondor gittiinde, Turgon uzun sure dusunceler icinde oturdu, Dor-lominli Hurinin yaptklarn hatrlayarak uzuldu; krgnl gecti, Hurini arayp yapabilirlerse Gondoline getirmeleri icin kartallar yollad. Ama cok gecti, onu yeniden skta veya golgede goremediler. Hurin, Echoriathm sessiz ucurumlarnn, ak saclarn kzla boyayan, bulutlar delip gecerek batan gunesin onunde uzuntu icinde dur279 du. Sonra hicbir kulaktan cekinmeyerek yabanda haykrd, bu merhametsiz diyar lanetledi; sonunda yuksek bir kayann uzerinde Gondoline doru bakt ve haykrarak seslendi: Turgon, Turgon, Serech Ba-cakhn hatrla! Ey Turgon, sakl salonlarnda duymayacak msn? Ama kurumus otlarn uzerindeki ruzgardan baska hicbir ses yoktu. Oyle olsun, onlar Serechte gunbatmnda yanklanyorlar, dedi; o konusurken, gunes Golge Dalarnn ardna gecti, etrafna karanlk coktu, ruzgar kesildi ve sszlkta sessizlik vard.-Ama Hurinin sozlerini duyan kulaklar vard, hepsi kuzeydeki Karanlk Tahta hzla bildirildi; ve Morgoth gulumsedi, cunku kartallar yuzunden hicbir casusunun Kusatan Dalarm ardndaki topraklar henuz, gorememesine ramen, artk Turgonun nerede yasadn ackca biliyordu. Bu, Hurinin ozgurluunun basard ilk kotuluktu. Karanlk cokerken Hurin kayadan sendeleyerek indi ve kederin derin uykusuna dald. Uykusunda Morwenin yas tutan sesini duydu; sk sk onun adm soyluyordu; sesi Brethilden geliyor gibi geldi. Bu yuzden gundoumuyla uyandnda ayaa kalkp Brithiacha dondu; Brethilin sacaklar boyunca ilerleyerek bir gece vakti Teiglin Gecisie-rine geldi. Gece nobetcileri, onu gorduunde buyuk bir korkuya kapldlar, cunku kadim bir savas tepeceinden frlams, etrafnda onun karanlyla yuruyen bir hayalet gorduklerini dusunmuslerdi; Hurin boylece durdurulmad ve sonunda Glaurungun yakld yere geldi, Cabed Naeramarthn kysnda dikilen uzun tas gordu. Ama Hurin tasa bakmad, orada ne yazldn biliyordu; yalnz olmadn fark etmisti. Tasn golgesinde oturan bir kadn vard, dizleri ustune cokmus; Hurin sessizce dururken, kadn ypranms basln geriye atp yuzunu kaldrd. Yaslyd, krlasmst, ama binden gozleri adama bakt ve kadn tand; cunku yabani ve korku dolu olsa da, uzun zaman once ona, eski gunlerin olumlu kadnlarnn en gururlusu ve en guzeline, Eledhwen ismini kazandran, prlt hala gozlerindeydi. Sonunda geldin, dedi kadn. Cok uzun zaman bekledim. 280 Karanlk bir yoldu. Gelebildiim kadar cabuk geldim. Ama, cok gec kaldn, dedi Morwen. Gittiler. Bunu biliyorum, dedi. Ama sen gitmedin. Ama Morwen dedi ki: Neredeyse. Bitkinim. Gunesle gideceim. Artk cok az zaman kald: biliyorsan, anlat! Kzm onu nasl buldu? Ama Hurin yant vermedi, tam yannda oturup bir daha konusmadlar; gunes battnda Morwen icini cekip onun elini skca tuttu, hareketsizdi; Hurin olduunu anlad. Alacakaranlkta ona bakt, kederin ve zalim skntlarn izleri uzaklasms gibiydi. O yenilmedi, dedi; kadnn gozlerini kapayp gece biterken yannda kmldamadan oturdu. Cabed Naeramarthn sular kukredi, ama o hicbir ses duymad, hicbir sey gormedi, hicbir sey hissetmedi, cunku yurei taslasmst. Ama yuzune keskin yamuru carptran souk

bir ruzgar geldi; canland ve icinde bir kzgnlk, dusuncelerine hakim olarak, bir duman gibi yukseldi, oyle ki artk butun arzusu, cektii acnn icinde onlarla ilgili olan herkesi suclayarak, kendisine ve ailesine yaplan hakszlklarn intikamn almaya calsmakt. Sonra ayaa kalkp Cabed Naeranarth uzerinde, tasn batsnda Morwen icin bir mezar yapt; vfe uzerine su sozcukleri kazd: Burada Eledhtven Morwen de yatyor. Denir ki, Brethilu bir kahin ve arp cahcs olan Glirhuin bir sark yazp Kadersizlik Tasnn Morgoth tarafndan bozulup yklamayaca-n, denizin tum topraklar su altnda brakmasna ramen onun yerinde kalacan soylemistir; sonrasnda gercekten de boyle oldu, Tol Morwen, Valarn ofke gunlerinde yaratlan yeni kylarn otesinde hala tek basna dutur. Ama Hurin otada yatmaz, cunku yazgs onu surukluyor ve Golge hala onu izliyordu. Hurin, Teiglini asp Nargothronda giden kadim yoldan asa guneye doru ilerledi; uzaklarda douya doru Amon Rudhun tek basna yukselisini gordu ve orada olanlar bildi. Sonunda Narog kylarna ulasarak ondan onCe Doriathl Mablungun cesaret ettii gibi, ykl-281 ms koprunun taslan uzerinden azgn nehri gecti; asasnn uzerine eilerek, krlms Felagund Kaplannn onunde durdu. Burada, Glaurungun ayrlsndan sonra. Ufack Cuce Mimin Nar-gothronda donduu ve yklns salonlar icine surunerek girdii anlatlmaldr; oray sahiplendi, oturup altn ve deerli taslar parmaklarnn arasndan, ellerinin arasndan aktt, cunku Glaurungun ruhunun ve yaptklarnn korkuncluu yuzunden onu soymak icin kimse oraya yaklasmayacakt. Ama simdi birisi gelmis, esikte dikiliyordu; Mim one ckp amacn orenmek istedi. Hurin dedi ki: Felagund Finrodun evine girmek icin berii engelleyen sen kimsin? Cuce yantlad: Ben Mimim; kibirli olanlar Denizi asarak gelmeden once, Cuceler Nulukkizdinin salonlarm kazyorlard. Ben sadece benim olan almak icin dondum; cunku halkmn sonuncusuyum. O zaman mirasndan artk zevk alamayacaksn, dedi Flurin; cunku ben Galdor olu Flurinim, Angbanddan dondum ve olum asla unutmayacan Turambar Turindir; simdi oturduun bu salonlar ykan Ejder Glaurungu olduren odur; ve Dor-lominin Ejder Miferine ihanet eden kisiyi bilmiyor deilim. Sonra Mim, buyuk bir korku icinde, ne isterse almas, hayatn baslamas icin yalvard; ama Hurin yalvarslarn onemsemeden onu Nargothrond kaplarnn onunde oldurdu. Sonra iceri girerek Valinor hazinelerinin karanlkta, harap olmus yerlerin uzerinde dalms olarak yayld bu korkutucu yerde bir sure kald; denir ki. Hurin Nargothrond ykntsndan ckp yeniden goun altnda durduunda, bu koca hazineden sadece tek bir seyi yanna almstr. Simdi Hurin douya ilerleyip Sirion Calayanlarnn yukarsndaki Alacakaranln Gollerine geldi; orada Doriathn bat snrlarn koruyan Elfler tarafndan yakalanp Bin Maarada Kral Thingolun huzuruna ckarld. Thingolona baktnda, keder ve sasknlkla doldu, bu vahsi ve yasl adamn, Morgothun esiri Thalion Hurin olduunu anlamst; nazikce selamlayp itibar gosterdi. Hurin, Krala yant vermedn 282 ama Nargothronddan yannda getirdii tek seyi, pelerininin altndan cekip ckard; Nogrod ve Belegostun zanaatkarlar tarafndan uzun yllar once Felagund Finrod icin

yaplms ve onlarn Eski Gunlerde yarattklarnn en unlusu olan, Finrod tarafndan Nargothrondun tum hazinelerinin uzerinde takdir edilen Cucelerin Gerdanl, Nauglamr. Hurin, sert ve ac sozlerle onu Thingolun ayaklarnn onune frlatt. Ucretini al! diye bard, cocuklarma ve karma iyi baktn icin! Bu Elf ve nsanlarn cou tarafndan ad bilinen Nauglamrdir; onu Nargothrondun karanlndan sana getirdim, akraban Finrodun, Barahir olu Berenle birlikte Doriathl Thingolun gorevini tamamlamak icin yola cktnda geride brakt sey! Thingol bu buyuk hazineye bakp onun Nauglamr olduunu anlayp Hurinin niyetini derinden kavrad; ama merhametle dolduu icin ofkesini zaptederek Hurinin onu asalamasna dayand. Sonunda Melian konusup dedi ki: Thalion Hurin, Morgoth seni buyulemis; cunku her seyi Morgothun gozlerinden, isteyerek ya da istemeyerek, hileli gormussun. Olun Turin, Menegroth salonlarnda uzun sure buyutuldu, Kraln olu olarak ona sevgi ve onur gosterildi; Doriatha asla geri donmeyisi Kraln ve benim arzum ds,adadr. Zaman icinde karn ve kzn da burada onurla, iyi niyetle arland; Morweni, Nargothronda giden yoldan caydrmak icin her yolu denedik. Simdi Morgothun sesiyle dostlarm azarlyorsun. Meliann sozlerini dinleyen Hurin kmldamadan durup Kralicenin gozlerine uzun sure bakt; ve orada, Dusmann karanlndan.hala Melian Kusa sayesinde korunan Menegrothda, olan her seyin gerceini okudu, Bauglir Morgoth tarafndan uzerine serilen felaketin tamamn sonunda kavrad. Artk gecmisten bahsetmedi, eilip Thingolun tahtnn onunde yerde duran Nauglamri alp Krala verdi ve dedi ki: Simdi aln, efendim, Cucelerin Gerdanl, hicbir seyi olmayandan bir hediye, Dor-lominli Hurini hatrlatmas icin. Simdi yazgm tamamland, Morgothun niyeti basarl oldu; ama artk onun esiri deilim. 283 Sonra donup Bin Maaradan ckt ve onu gorenler yuzunun onunde geriledi; ve kimse gidisine kars koymad, nereye gittiim kimse bilmedi. Ama denir ki, Hurin, tum amac ve arzusunun elinden alnmasyla artk yasamayacakt ve sonunda kendisini bat denizine att; ve olumlu nsanlarn en kudretli savascsnn sonu boylece geldi. Hurin, Menegorthdan ayrldnda, Thingol dizlerinin uzerinde yatan buyuk hazineye bakarak uzun sure sessizce oturdu; aklna onun yeniden yaplmas gerektii geldi, icine Silmaril yerlestirilmeliydi. Cunku yllar gectikce Thingolun dusuncesi surekli olarak Feanorun mucevherine yonelerek ona balanmst, onun en onemli hazinesinin ; kaplarn ardnda kalmasndan hoslanmyordu; uyurken ya da uyankken daima yannda tasmaya dikkat ediyordu. Cuceler, o gunlerde hala Ered Lindondaki konaklarndan Beleri-anda yolculuklanni surduruyorlard; Taslar Slndan, Sarn Athrad, Gelionu asarak Doriatha giden kadim yoldan geciyorlard; cunku metal ve tas islemede becerileri cok buyuktu, Menegrothun salonlarnda becerilerine fazlasyla ihtiyac vard. Eskiden olduu gibi kucuk ceteler halinde deil Aros ve Gelion arasndaki tehlikeli topraklardan korunmak icin iyi silahlanms buyuk topluluklar halindeydiler; Meneg-rothda oturmalar icin onlara odalar ve demirhaneler ayrld. Tam o gunlerde Nogrodun en buyuk zanaatkarlar Doriatha yeni gelmislerdi; Kral onlar cararak arzusunu acklad, eer becerileri yeterince buyukse Nauglamfi yeniden yapacak, icine Silmacili yerlestireceklerdi. Cuceler babalarnn yapt ise baktlar, Feanorun parlayan mucevherine hayran kaldlar; onlara sahip olup, dalardaki yurtlarna goturmek icin i buyuk bir arzuyla doldular. Dusuncelerini saklayp gorevi kabul ettiler.

Uraslar uzundu; Thingol tek basna onlarn derinlerdeki demirhanelerine indi, calsrlarken aralarnda oturdu. Arzusu basarld, Elflerin ve Cucelerin urettiklerinin en gorkemlileri bir araya getirilip teke indirgenmisti; guzellii muhtesemdi, cunku simdi Nauglamric 284 saysz mucevherleri, ortalarndaki Silmarilin sn mukemmel renkler icinde yanstarak etrafa yayyordu. Sonra onlarn aralarnda tek basna olan Thingol onu alp boynun etrafna takmaya hazrland; ama Cuceler onu brakmad, kendilerine vermesini isteyerek soyle dediler: Elf kral, oldurulmus Felagund Finrod icin babalarmz tarafndan yaplan Nauglarnre hangi hakla sahip ckyor? Bu ona, sadece bir hrsz gibi Nargothrondun karanlndan alan Dorlominli nsan Hurinin eliyle geldi.. Ama Thingol yureklerini anlad ve Silmarili arzulayarak, gercek niyetleri icin bir bahane, guzel bir ortu aradklarn kavrad; ofkesi ve gururu yuzunden tehlikede olduuna dikkat etmeden kucuk gorerek onlarakonustu: Nasl sizin gibi kaba rktan gelenler, bodur braklms halknzn babalar uyanmadan once Cuivi-enenin sularyla yasam baslayan benden, Elu Thingolden, Beleri-andn Efendisinden bir sey istemeye cesaret eder? Ve aralarnda uzun boylu ve gururlu olarak ortalarnda dikilip utanc verici sozlerle yaptklarnn bedeli odenmeden Doriathdan gitmelerini emretti. Cucelerin sehveti Kraln sozleriyle hiddetlenerek alevlendi; etrafn kusatp onu yakaladlar ve o dururken onu katlettiler. Menegrothun derinliklerinde, Singollo Elwe, Doriathn Kral, Iluvatarn Cocukiarnn arasnda bir Ainu ile birlesen tek kisi, boylece oldu; ve Terkedilmis Elflerin icinde sadece o, Valinor Aaclarnn sn gormustu ve son baks da Silmarile doruydu. Sonra Cuceler Nauglamri alp Menegrpthdan ckarak douya Regiona doru kactlar. Ama haberler ormanda hzla yayld ve o topluluun cok az Arosu asabildi, cunku douya yolunu ararken olumune izlenmislerdi; Nauglamir yeniden ele gecirilip keskin bir keder icinde Kralice Meliana getirildi. Ancak Thingolu oldurenlerden ikisi douya kacslar srasnda takipten kurtulup sonunda Mavi Dalardaki uzak sehirlerine donmustu; ve Nogrodda olanlar, Doriathda emeklerinin karsln calan Elf kralnn emriyle Cucelerin oldurulduunu soyleyerek anlattlar. 285 Akrabalarnn ve buyuk zanaatkarlarnn olumleri icin Nogrod Cucelerinin ofkesi ve yas buyuk oldu; sakallarn yolup atlar yaktlar; ve intikamlarn dusunerek uzun sure oturdular. Denir ki, Belegosttan yardm isteyip reddedilmislerdi ve Belegost Cuceleri onlar amaclarndan vazgecirmeye calst; ama outleri bosunayd, cok gecmeden buyuk bir ordu Nogroddan ckarak, Gelion uzerinden batya Belerianda doru yuruyuse gecti. Doriathn uzerine ar bir deisim cokmustu. Melian uzun sure Kral Thingolun yannda sessizce oturdu ve dusunceleri yldzlarla aydnlatlms yllara, calar once Elmothun bulbulleri arasnda ilk karslasmalarna dondu; onun Thingolden ayrlmasnn, daha buyuk bir ayrlsn habercisi olduunu, Doriathn kotu kaderinin yaklastn biliyordu. Cunku Melian, Valarn kutsal soyundand ve o, buyuk gucun ve bilgeliin Maiasyd; ama Singollo Elwenin ask icin Iluvatarn Buyuk Cocuklannn suretine burunmus, bu birlesme yuzunden Ardann alan ve zincirleriyle snrlanarak bedenlesmisti. Bu bicimi icinde ona Tinuviel Luthieni dourdu; bu sekilde Ardann ozu uzerinde kudret kazandve Doriath, Melian Kusayla uzun calar boyunca kotuluklerden korundu. Ama simdi Thingol olmustu ve ruhu Mandosun salonlarna gitmisti; ve olumuyle Melian uzerine bir deisim coktu. Boylece kudreti o anda Neldoreth ve Region ormanlarnn uzerinden kalkt, buyulu nehir Esgalduin farkl bir dille konustu ve Doriath dusmanlarna acld. Daha sonra Melian, Mablunga, Silmarile dikkat edip Ossirianddaki Beren ve Luthiene hzla haber

gondermesini emretmek dsnda kimseyle konusmad; Orta Dunyadan yok oldu, bat denizinin otesindeki Valar diyarna gecti, geldii Lorienin bahcelerine kederinin uzerine dusunmek uzere dondu ve bu hikayede artk ondan bahsedilmedi. Boylece Naugrim ordusu Arosu asp Doriath ormanlarna engellenilmeden girdi; kimse onlara kars koymad, saylan coktu ve vahsi286 lerdi, Gri Elf reisleri suphe ve umutsuzluk icinde savruldular, amacszca saa sola gittiler. Cuceler yollarnda ilerleyip buyuk kopruyu gecerek Menegortha girdiler; ve orada, Eski Gunlerin kederli olaylar icindeki en keder verici sey olustu. Cunku Bin Maarada savas vard, bircok Elf ve Cuce oldurulmustu; bu unutulmayacakt. Cuceler zafer kazandlar ve Thingolun salonlar yamaland, talan edildi. Orada Nauglamfrin bulunduu hazinenin kaplarnn onunde Ar Elli Mablung oldu; ve Silmaril alnd. O zamanlarda Beren ve Luthien henuz, Ered Lindondan akp Gelionla birlesen nehirlerin en guneyindeki Adurant Nehri uzerindeki Yesil Adada, Tol Galen, yasyorlard; ve oullar Eluchil Dior, Ga-ladriel Hanmla evlenen Doriath prensi Celebornun akrabas Niffllothla evlenmisti. Dior ve Nimlorhun oullar Elured ve Elurndi; ve bir de kzlar domustu. Yldz Serpintisi, Elwing diye adlandrlmst, cunku babasnn evinin yannda Lanthir Lamathn calayannn serpintisinde sklar parldayan yldzl bir gecede domustu. Simdi Ossiriand Elfleri arasnda, savas araclar tasyan buyuk bir Cuce ordusunun dalardan asa inerek Taslar Slnda, Gelionu astklar haberi hzla yaylmst. Bu haberler cok gecmeden Beren ve Luthi-ene ulast; o anda Doriathdan bir haberci ulasp olanlar anlatt. Beren kalkp Tol Garenden ayrld, olu Dioru yanma cararak kuzeye, Ascar Nehrine gittiler; Ossiriandl Gri Elflerinin cou da onlarla gitti. Boylece Nogrod Cucelerinin Menegrothdan azalms ordularyla lonerek, yeniden Sarn Athranda geldiklerinde, gorunmez dusmanlar tarafndan oldurulmeleri gerceklesti; Doriathn yamalanyla yuklenip Gelionun kylarn trmanrken, birden tum orman elf borularnn sesiyle doldurulmustu, oklar her yonden uzerlerine yad. Cucelerin bircou orada ilk saldrda oldurulduler; ama bazlar tuzaktan kurtularak bir araya gelip dalara doru douya kactlar. Dolmed Dainn altndaki uzun yamaclar trmanrlarken. Aaclarn Cobanlar ortaya cka-287 rak Cuceleri Ered Lindonun golgeli ormanlarnn icine surdu: boylece denir ki, kimse yurtlarna yonelen gecitlere ulasamamstr. Sarn Athradda, Beren son savasn yapt ve Nogrod Efendisini oldurup ondan Cucelerin Gerdanhn sokup ald; ama olurken tum hazineyi lanetledi. Sonra Beren hayranlk icinde, Morgothun demir tacndan kestii Feanorun mucevherine bakt, simdi Cucelerin ustalyla altn ve deerli taslatn ortasnda panldyordu; ve nehrin sularnda ykayp uzerindeki kan temizledi. Her sey bittiinde, Dori-athn hazinesi Ascar Nehrinin sularna gomulmustu, o zamandan sonra nehir yeni bir isimle anld, Altnyatag, Rathloriel; Beren Nauglamiri alarak Tol Galene dondu. Nogrod Efendisinin ve bircok Cucenin oldurulduunu orenmek Luthienin kederini biraz rahatlatt; sarklarda soylenir ki, o kolyeyi ve olumsuz mucevheri boynuna taktnda Luthienin goruntusu, Valinor diyarnn dsnda olusan en buyuk guzellie ve gorkeme ulasmst; ksa bir sure icin Yasayan Olunun Ulkesi, Valar ulkesinin goruntusu gibi oldu, hicbir yer oyle guzel, oyle verimli, oyle skla doldurulmus olmad. Thingolun varisi Dior, Beren ve Luthiene elveda dedi, kars Nim-lothla birlikte Lanthir Lamathdan ayrlp Menegrotha yerlesti; yanlarnda genc oullar Elured ve Elurn, kzlar Elwing de vard. Sindar onlar sevincle karslayp olen akraba ve Krallar icin, Meliann

ayrls icin girdikleri kederin karanlndan syrldlar; Eluchl Dior, Doriath krallnn gorkemini yeniden yukseltmek icin kendini hazrlad. Bir guz gecesi, gec saatlerde, biri gelip Kraln huzuruna ckma hakk isteyerek Menegrothun kaplarna vurdu. Ossirynddan hzla gelmis bir Yesil Elf efendisiydi ve kap nobetcileri onu, odasnda tek basna^ oturan Diorun huzuruna gerildiler; ve o, sessizlik icinde Krala bir mul cevher kutusu verip ayrld. Kutuda, icine Silmarilin yerlestirildii Cul celerin Gerdanl vard; Dior ona bakarak bunun, Erchamion Beren ve Tinuviel Luthienin olduu ve dunyann otesindeki bir yazgya, nsan288 larn rknn gidecei yere gittiklerinin isareti olduunu anlad. Dior, anne ve babasnn Morgothun dehsetinden umudun otesine gecerek getirdikleri Silmarile uzun sure bakt; olumun onlarn uzerine boylesine cabuk ulasmas yuzunden kederi buyuktu. Bilgeler, Sil-marilin onlarn sonunu hzlandrdm soyler; cunku onu taktnda Luthienin guzelliinin alevi olumlu topraklar icin cok parlakt. Sonra Dior kalkp Nauglamri boynuna takt; ve simdi dunyann tum cocuklarnn, uc birlesmis rkn, Edian, Eldar, ve Kutlu Diyarn Maialarnn en guzeli olarak belirdi. Thingolun varisi Diorun Nauglamri takt soylentileri Beleri-andn dank Elfleri arasnda yayld, dediler ki: Feanorun Silmarili yeniden Doriath ormannda yanyor; Feanor oullarnn yemini tekrar uykudan uyand. Luthien, bir sure icin Cucelerin Gerdanln takms ve hicbir Eif ona saldrmaya cesaret edememisti; ama simdi Doriathn ve Diorun gururunun yenilenmesini duyan yedisi dolasmaktan vazgecerek bir araya geldi ve ona onlara ait olan istediklerini soylediler. Dior, Feanor oullarna hicbir yant gondermedi; ve Celegorm kardeslerini Doriatha saldrmak icin tahrik etti. Ksn ortasnda habersizce gelerek Diorla Bin Maarada savastlar; boylece Elf in Elf tarafndan ikinci kym gerceklesti. Orada Celegorm, Dior tarafndan olduruldu, Curufin ve Esmer Caranthir de olduruldu; ama Dior ve kars Nimloth da katledildi, Celegormun zalim hizmetkarlar genc oullarn yakalayp ormanda aclktan olmeye terk ettiler. Maedhros bunun icin pisman olup Doriath ormanlarnda onlar uzun sure arad; ama aramas bosu-nayd, Elured ve Elurnin yazgs hicbir hikaye de anlatlmaz. Boylece Doriath harap edildi ve asla yeniden yukselmedi. Ama Feanor oullar aradklar seye ulasamad; cunku halkn geri kalan onlardan once kacmst ve aralarnda Diorun kz Elwing de vard, yanlarnda. Silmarili tasyarak deniz kysna Sirionun deltalarna geldiler. 289 YURM UCUNCU BOLUM TUORA ve GONDOLNN YIKILISINA DAR Hurinin kardesi Huorun Saysz Gozyas Savasnda oldurulduu anlatld; ve o yln ksnda kars Ran, Mithrimin yabannda bir oul dourdu, ona Tuor ad verildi ve hala o tepelerde yasayan Annael adl bir Gri Elf tarafndan buyutuldu. Tuor on alt yasna geldiinde Elfler yasadklar Androth maaralarn terk ederek gizlice uzak guneydeki Sirion Limanlanna gitmeyi dusunduler; ama kacslarn ba-saramadan Orklar ve Doudolleri tarafndan oldurulduler, Tuor, Hithlum Doudollerinin reisi Lorgan tarafndan esir alnd. Uc yl bu esarete dayanp sonunda kact; Androth maaralarna donerek

orada tek basna yasayp DoudoUerine oyle buyuk aclar verdi ki Lorgan basna odul koydu. Ama Tuor bu tek basnalk icinde dort yl boyunca bir haydut olarak yasadktan sonra, Ulmo tarafndan yureine babalarnn ulkesinden ayrlma dusuncesi yerlestirildi, cunku tasarlarnn arac olarak onu secmisti; bir kez daha Androth maaralarn terk edip Dorlominden gecerek batya gitti, uzun yllar once Nevtastta yasarlarken Turgonun halknn insa ettii Noldor Kapsn, Annon-in-Gelydh, buldu. Orada karanlk bir runel, dalarn altna yonelip calkantl bir suyun batdaki denize akt Gokkusa Yarna, Ciriih Ninniach, ckyordu. Boylece Tuorun Hithlumdan kacs, insanlar ya da Ork tarafndan gorulmedi ve Morgothun kulaklarna hicbir bilgi ulasmad. Tuor, Nevrasta ulast. Buyuk Deniz Belegaere bakarak ona tutuldu; denizin sesi ve ona duyduu ozlem daima yureinde, kulaklarnda yasayacakt; uzerinde onu sonunda Ulmonun diyarlarnn derinliklerine dek goturecek olan bir huzursuzluk tasyordu. Sonra Nevrastta tek basna yasad ve o yln yaz gectiinde Nargothrondun kaderi de ya-290 kniasmst; guz geldiinde guneye doru ucan yedi buyuk kuu gordu, onlarn orada fazlaca oyalandnn bir isareti olduunu anlayp deniz kys boyunca ucuslarn takip etti. Boylece sonunda Taras Dann eteklerindeki Vinyamarm bosaltlms salonlarna geldi, orada, uzun yllar once Ulmonun emriyle Turgonun brakt kalkan, zrh yelei, klc ve miferi buldu; onlar kusanp kyya indi. Batdan buyuk bir frtna geldi ve bu frtnann icinden Sularn Efendisi Ulmo butun heybetiyle yukselerek denizin kysnda Tuor ile konustu. Ulmo ona buradan ayrlp gizli Gondolin kralln aramasn emretti; ve ona, dusmanlarnn gozlerinden koruyacak buyuk bir pelerin verdi. Frtna sabahleyin dindiinde Tuor, Vinyamar duvarlarnn yannda duran bir Elfe rastlad; o Turgonun Batya gonderdii son gemiyle yelken acan Gondolinli Aranwe olu Voronweydi. Gemi derin okyanustan donerken, Orta Dunyann kylarnn onunde buyuk frtnaya yakalanarak battnda, Ulmo, butun denizcilerin icinden sadece onu alp Vinyamar yaknlarndaki sahile frlatmst; Sularn Efendisi tarafndan Tuora verilen gorevi orenen Voronwe merak icinde kalarak Gondolinin gizli kapsna doru ona klavuzluk yapmas talebini reddetmedi. Birlikte yola koyuldular ve o yln Korkunc Ks kuzeyden ustlerine geldiinde dikkatli bir bicimde Golge Dalarnn sacaklarnn altndan douya doru ilerlediler. Sonunda Ivrin Golcuklerine ulasp Ejder Glaurungun gecisiyle yaplan kirlenmeye kederlenerek baktlar; ama ona bakarlarken, siyahlar giyinmis, siyah bir klc tasyan uzun boylu bir nsan hzla kuzeye giderken gorduler. Ama ne kim olduunu, ne de guneyde olanlar biliyorlard; adam yanlarndan tek kelime etmeden gecti. Sonunda Ulmonun onlar donatt gucle Gondolinin gizli kapsna gelip tunelden asa inerek ic kapya ulastlar ve muhafzlar tarafndan yakalandlar. Sonra yedi kapyla kapatlms guclu Orfalch Echor koyana goturulup trmanma yolunun sonundaki buyuk kapnn muiafz Pnaril Ecthelionun huzuruna getirildiler; orada Tuor pelerini 291 ckartt ve Vinyamardan alp kusand silahlar sayesinde onun gercekten Ulmo tarafndan gonderildii anlasld. Sonra Tuor asaya, kusatan tepelerin ortasna yesil bir mucevher gibi yerlestirilmis guzel Tumladen vadisine bakt; uzakta Amon Gwarethin kayalk yuksekliinin uzerinde yuce Gondolini, unu ve gorkemi Beri Topraklardaki Elflerin sarklarnda yuceltilen yedi isimli kenti gordu. Ecthelionun emriyle buyuk kapnn

kulelerinde borular calnp tepelerde yankland; ve uzaklardan kentin ak duvarlarnn uzerinden yantlayan borularn sesi, duzluun uzerine tann aansyla birlikte akt. Boylece Huorun olu Tumladende at surup Gondolinin kapsna geldi; ve sehrin genis basamaklarn ckarak Kralin Kulesine getirildi, Valinor Aaclannn goruntulerine bakt. Sonra Fingolfm olu Tur-gonun, Yuce Noldor Kralnm huzuruna ckt; Kraln sanda kz kardesinin olu Maeglin duruyor, sol tarafnda kz Celebrindal Idril oturuyordu; ve hepsi onun gercekten olumlu rktan bir nsan olduundan suphelenerek Tuorun sesine hayranlkla kulak verdiler, cunku sozleri, Sularn Efendisinin sozleriydi. Ve o, Noldorun tum calsmalar telef olduu, Mandosun Lanetinin artk bitis icin hzland konusunda Turgonu uyard; ve ona, oradan ayrlarak kurduu guzel ve gorkemli kenti terk edip Sirion boyunca denize gitmesini emretti. Turgon, Ulmonun oudunu uzun sure dusundu, Vinyamarda ona soylenen sozleri hatrlad: Ellerinin isledii, yureinin tasarlad bu: eseri cok fazla sevme; ve hatrla ki Noldorun gercek umudu Batda yatar ve Denizden gelir. Ama arrk Turgonun gururu buyumus ve Gondolin, Elf Tirionunun ans kadar guzellesmisti, bir Vala bunu tersini soylese de kentinin gizli ve zaptedilmez gucune hala guveniyordu; Nirnaeth Arnoediadn ardndan sehir halk, ne Elf ve insanlarn aclarna yeniden katlmay, ne de korku ve tehlikeleri asarak Batya donmeyi arzulamst. Yolsuz ve buyulu tepelerin ardlanna kendilerini kapayp kimsenin, Morgochun nefretle kovalamasndan kacanlarn bile girmesine izin vermediler; dier topraklardan gelen haberler belirsiz ve uzakt, 292 onlar cok az onemsediler. Angband casuslar bos yere onlar arayp duruyordu; ve yurtlan onlara ancak bir soylenti, cozemedikleri bir sr ola.-rak ulasyordu. Maeglin, Kraln divannda Tuora kars ckarak konustu, onun sozleri Turgonun yureinde daha etkili gozuktu; sonunda Ul-monun emrini ve oudunu reddetti. Ama Valann uyarsnda, cok uzun yllar once Araman kysnda Noldorun ayrls srasnda soylenen sozleri yeniden duydu; Turgonun yureinde ihanet korkusu uyand. Bu yuzden o anda Kusatan Dalardaki gizli kapnn girisi kapatld; ve ondan sonra sehir ayakta kald surece kimse bars ya da savas icinde Gondolinden ckmad. Nargothrondun coktuu, Thingolun ve varisi Diorun katledildii, Doriathn ykld haberleri Kartallarn Efendisi Thorondor tarafndan getirildi; ama Turgon bu sozlerine kulaklarn tkad ve bir daha asla Feanor oullarnn yannda yurumemeye yemin etti; ve halkna tepelerin ittifakn asmay yasaklad. Ve Tuor, Gondolinde kald, cunku kentin huzuru ve guzellii, halknn bilgelii onu buyulemisti; endamda ve bilgelikte guclenip surgun Elflerin ilminin derinliklerini orendi. Sonra Idrilin yurei ona dondu, onunki de Idrile; Maeglinin sakl nefreti daha da buyudu, cunku ona, Gondolin Kral^nm tek varisine sahip olmay her seyden cok arzuluyordu. Ama Tuor, Kraln beenisini kazanarak oyle yukseldi ki orada yasad yedi yln sonunda Turgon, onun kznn elini tutmasn reddetmedi; cunku Ulmonun emrini dikkate almamasna ramen, Noldorun kaderinin Ulmonun gonderdii Tuorla sarmalanms olduunu anlams; Saysz Gozyas Savasnda Gondolin ordusu ayrlmadan

once Huorun soyledii sozleri unutmamst. Sonra buyuk ve sevinc dolu bir ziyafet verildi; cunku Tuor, Maeglin ve onun gizli taraftarlar dsnda, tum halkn kalbini kazanmst; boylece Elflerin ve nsanlarn ikinci birlesmesi gerceklesti. Sonraki yln baharnda Tuor ile Celebrindal Idrilin oullar Yar Elf Eerendil, Gondolinde dodu; Noldorun Orta Dunyaya gelisinin 293 ardndan bes yuz uc yl gecmisti. Eerendilin ustun bir guzellii vard, cunku yuzunde goklerin s gibi bir sa sahipti, Eldarn guzellii ve bilgeliine, eski nsanlarn gucu ve cesaretine sahipti; tpk babas Tuorla konustuu gibi. Deniz, onun da kulanda ve kalbinde daima konustu. Gondolinin gunleri sevinc ve huzurla doluydu; ve kimse Gizli Kralln uzand bolgenin. Kusatan Dalarn otesinde yabanda durup hicbir giris bulamayarak umitsizlik icinde Turgona seslenen Hu-rinin hayknslanyla Morgotha acklandn bilmiyordu. Ondan sonra Morgothun dusuncesi hizmetkarlarnn hic gecmedii Anach ve Sirionun yukardaki sulannm arasndaki dalk bolgeye younlast; ancak hala hicbir Angbandl casus ya da yaratk, kartallarn dikkati sayesinde oraya ulasamamst ve Morgothun planlarnn tamamlanmasna engel olundu. Ama Celebrindal Idril akll ve ongoruluydu, kalbi onu kuskulandrd, onsezileri bir bulut gib ruhuna sokuldu. Bu yuzden, sehirden ckp topran altndan gecerek dalarn otesinde, Amon Gwarethin kuzeyinde yuzeye ckan gizli bir yol hazrlatt; ve bunun cok az kisi tarafndan bilinmesini salad, onunla ilgili hicbir fslt Maeglinin kulaklarna ulasmad. Simdi Eerendil henuz gencken, Maeglin ortadan yok oldu. Cunku o, daha once anlatld gibi, tum dier zanaatlarn ustunde metalin pesinde kosmay seviyordu; o, bars ve savas nesnelerinin dovulmesi icin madenleri arayarak sehrin uzandaki dalarda calsan Elflerin lideri ve efendisiydi. Maeglin sk sk halknn bir bolumuyle tepelerin ittifaknn otesine gecti; Kral, onun emrine kars davrandn bilmiyordu; ve boylece kaderin arzulad gibi, Maeglinin Orklar tarafndan yakalanp Angbanda goturulmesi gerceklesti. Maeglin gucsuz ya da korkak deildi, ama iskence ruhunu yldrd, Morgotha Gondolinin yerini, ulaslp saldnlabilecek yollar acklayarak hayatn ve ozgurluunu satn ald. Gercekten de Morgothun sevinci buyuktu, Maegline, sehir ele gecirildiinde hizmetkar olarak Gondolini yo-294 netmeyi, Ceiebrindal Idrile sahip olmay vaadetti; ve gercekten de Idrile duyduu arzu, Tuora duyduu nefret, Maeglinin ihanetini kolaylastrd, onu Eski Gunlerde yaplan en rezil seye yoneltti. Mor-goth kimse ihanetinden suphelenmesin diye onu Gondoline gonderdi, boylece zaman geldiinde Maeglin saldrya iceriden yardm edecekti; karanlk Idril uzerine daha da younlasrken o Kraln salonlarnda gulumseyen bir yuzle, kalbinde kotulukle oturdu. Earendilin yedi yasna bast yl, Morgoth sonunda hazrd, Gon-dolirt uzerine Balroglann, Orklarn ve kurtlarn gonderdi; onlarn yannda Glaurungun soyundan ejderler geldi, artk saylar coalms ve korkunclasmslard. Morgothun ordusu yuksekliin en yuce ve gozculuun en dusuk olduu kuzey tepelerinden, bir bayram vakti geceleyin geldi, tum Gondolin halk duvarlarn uzerinde gunesin domasn bekleyip batsnda sarklar soylerken; cunku sabaha. Yazin Kaplan dedikleri buyuk bir solen vard. Ama kzllk doudan deil, kuzeydeki tepelerden yukseldi; Gondolinin duvarlarnn dibine gelene dek dusmann ilerleyisi durmad ve umitsizlik icindeki sehir kusatld. Soylu ailelerin ve savasclarn reisleri tarafndan umitsiz yiitlik gosterileri yapld, Tuorun yaptklar daha az deildi, ki bunlarn cou Gondolinin Cokusu destannda anlatlr: Pnarl Ecthelionun, Balrog Efendisi Gothmogla Kraln meydanndaki dousu ki her biri dierini oldurdu, Turgonun kulesinin yklana dek hane

halk tarafndan savunulmas; onun cokusu ve ykntlarnn icinde Turgonun olumu gorkemlidir. Tuor sehrin yamalanmasndan Idrili kurtarmak icin arad, ama Maeglin onu ve Eerendil yakalamst; Tuor, Maeglinle sehrin surlarnda dousup onu asa frlatt, bedeni asadaki alevlerin icine dusmeden once Amon Gwarethin kayalk yamacna defalarca carpacakt. Sonra Tuor ve Idril, yangnn kargasasnda Gondolin halknn kalanlarndan toparlayabildikleri kadarn yanlarna alarak Idrilin hazrlad gizli yola goturduler; ve o geciti hicbir Angband reisi bilmiyordu, kacaklarn kuzeye doru, dalarn en yuksek bolgelerine, Ang295 banda en yakn yola yoneleceklerini dusunmediler. Yangnn duman ve kuzeyin ejderlerinin alevleri yuzunden Gondolinin guzel pnarlarndan yukselen buhar Tumladenin vadisinin uzerine ac dolu bir pus halinde cokmustu; boylece Tuor ve yanndakilerin kacsna yardmc oldu, cunku tunelin azndan dalarn eteklerine gelmek icin uzun ve ack bir yol vard. Her seye ramen oraya ulastlar, umudun otesinde bir keder ve ac icinde trmandlar, cunku yuksek yerler souk ve korkunctu, aralarnda yarallar, kadnlar ve cocuklar vard. En yuce zirvelerin altnda dar bir yolun donerek girdii Kartallarn Yar, Cirith Thoronath, diye adlandrlan korkunc bir gecit vard; sa taraf ucurumdu ve solda korkutucu bir yamac boslua yukseliyordu. Morgoth kusatan tepelerin etrafna gozculer yerlestirmisti ve Orklar tarafndan pusuya dusurulduklerinde o darack yol boyunca sra halinde yuruyorlard; yanlarnda bir Balrog da vard. Cok kotu bir durumda yakalanmslard, Thorondor zamannda yardmlarna yetisemedii icin, Gondolinli Altn Cicek Hanedannn reisi san sacl Glorfindelin yiitlii sayesinde guclukle kurtulacaklard. O yuksek yerde bir kayann ustunde Glorindelin Balrogla yapt duello hakknda soylenen bircok sark vardr; ve ikisi de olerek derin ucuruma yuvarlanacakt. Ama yetisen kartallar Orklarn uzerine saldrp clklar atarak onlar geri puskurttu; hepsi ya olduruldu ya da ucurumlara dustu, boylece Gondolinden kacsn soylentisi uzun sure Morgothun kulaklarna ulasamad. Sonra Thorondor, derin ucurumun dibinden Glorfindelin bedenini kaldrp getirdi, onu gecidin yanna koyup uzerine tastan tepecik olusturdular; orada yemyesil otlar bitti, dunya deistirilene dek, san cicekler taslarn kracl ortasnda onun uzerinde acacakt. Boylece Huor olu Tuorun yonetiminde Gondolinin kalanlar dalar asp Sirion Vadisine ulast; guneye doru yorucu ve tehlikeli bir yolculukla ilerleyerek sonunda Soutler Diyarna, Nan-tathrene geldiler, cunku Ulmonun kudreti hala buyuk nehirde suruyordu ve etrafla-296 rndayd. Orada bir sure dinlenerek yaralarn ve yorgunluklarn iyiles-tirdiler; ama kederleri iyiiesmiyordu. Gondolinin, orada olen Elflerin, genc kzlarn, karlarnn ve Kraln savasclarnn ansna bir ziyafet duzenlediler; yl biterken Nan-tathrenin soutlerinin altnda pek cok sark soylendi. Orada Tuor olu Eerendil icin, Sularn Efendisi Ulmonun Nevrast kylarna gelisi hakknda bir sark yazd; deniz ozlemi kendisinin ve olunun kalbinde uyand. Bu yuzden Tuor ve Idril, Nan-tath-renden ayrlp nehir boyunca guneye, denize gittiler; Sirion deltalarnn yannda yerleserek halklarn ksa bir sure once oraya kacan Diorun kz Elwingin halkyla birlestirdiler. Gondolinin cokusu ve Tuorun olumune dair haberler

Balara ulastnda, Fingon olu Ereinion Gil-galad, Orta Dunyada Yuce Noldor Kral olarak adlandrld. Ama Morgoth ona asla zarar verememis, daima onun kudretine yardma yonelmis Feanor oullarn ve yeminlerini pek az onemseyerek zaferinin tamamlandn dusundu; ve kara dusuncesinin icinde, kaybettii tek Silmarile kederlenmeyerek guldu, cunku onunla artk Eldar halknn son parcasnn da Orta Dunyadan yok olacan, kendisini artk rahatsz etmeyeceklerini sand. Eer Sirion sularnn yannda yurtlarn bilseydi, zamann koUayarak, onlarn uzerinde yeminin ve yalann calsmasn beklerdi. Ancak Sirion ve denizin yannda Doriath ve Gon-dolinden toplanan Elf halk buyudu; Balardan Crdann denizcileri onlarn aralarna katld ve Ulmonun elinin golgesi altnda, Arvernien kylarna daha yakn yerleserek dalgalara ve gemi yapmna alstlar. Denir ki, o zamanlar, Ulmo derin sulardan Valinora gitmis ve orada Elflerin Valara duyduu ihtiyac anlatmstr; ve onlardan Elfleri baslamalarn, onlar Morgothun ustun kudretinden kurtarmalarn, Valinorda ki Aacn sldad Mutluluk Gunlerinin sn tek basna koruyan Silmarilleri geri almalarn rica etmis. Ama Manwe kmldamams; onun yureindeki dusunceleri hangi hikaye anlatabilir ki? Bilgeler der ki, zaman henuz gelmemisti ve sadece bir kisinin Elf ve nsanlarn amaclar hakknda konusabileceini, suclar icin ozur. 297 kederleri icin merhamet dileyip yalvararak Gucleri harekete gecirebileceini soyler; Feanorun yeminini, sonuna ulasana dek belki Manwe bile cozemezdi ve Feanor oullar uzerine acmasz taleplerini yaydklar Silmarillerden vazgectiler. Cunku Silmarillerin sn Valar yapmst. O gunlerde Tuor surunerek uzerine trmanan yasll hissetti ve Denizin derinlikleri icin duyduu ozlem yureinde daha da guclenip buyudu. Bu yuzden buyuk bir-gemi insa etti, onu Deniz Kanad, Earrame diye isimlendirdi; Celebrindal Idrille birlikte gunbatmma, Batya doru yelken act, bir daha hicbir hikaye ya da sarkya girmedi. Ama sonraki gunlerde olumlu nsanlardan sadece Tuorun eski rktan sayld ve sevdii Noldora katld sarkda soylendi; yazgs, nsanlarn yazgsndan ayrld. 298 YRM DORDUNCU BOLUM EARANDLN YOLCULUUNA VE OFKE SAVASINA DAR Parlak Earendil, sonra Sirion deltas civarna yerlesen halkn efendisi oldu; Zarif Elwingi es olarak ald ve o da ona Yar Elfler denen Elrond ile Elrosu dourdu. Ama Earendil rahat deildi; Beri Topraklarn kylarnda yapt yolculuklar huzursuzluunu dindirmiyordu. ki istek yureinin icinde gittikce buyudu, birbirine karsp engin denize duyduu ozlemin icinde tek oldu: denize yelken acmaya calsacak, donmeyen Tuor ve Idrilin ardndan gidip onlar arayacak, belki de olmeden once son kyya ulasarak Batdaki Valara Elf ve nsanlarn mesajn goturerek onlarn yureklerinde Orta Dunyadn kederleri icin merhamet uyandrabilecekti. Earendil, Brithombar ve Eglarest Limanlarnn yamalanmasndan kacan halkyla Balar Adasna yerlesen Gemiyapmcs Crdan ile hzla dost olmustu. Earandil, Cirdann yardmyla sarkdaki gemilerinin en guzeli olan Kopukciceini, Vingilot, insa etti; kurekleri altn, Nimbrethilin husaac ormanlarndan getirilen ahsab ak, yelkenleri ay gibi parlakt. Derinlerde, ayak baslmams diyarlarda, bircok denizde ve bircok adada gecen maceralar uzerine Earendilin Destannda., pek cok sey soylenir; ama Elwing onunla deildi, huzunlu bir sekilde Sirion deltasnda oturacakt.

Earendil, o yolculuunda, ne Tuoru ve Idrili bulabildi ne de Va-linor kylarna ulasabildi, golgeler ve buyu tarafndan bozguna uratlms, ruzgarlar tarafndan geriye puskurtulmus olarak sonunda Elwinge ozlem icinde Beleriand kylarna, vatanna doru dondu. Ve yurei ona acele etmesini emrediyordu, cunku ani bir korku ruyalar 299 yoluyla uzerine coreklenmisti; ve daha once savast ruzgarlar artk onu arzulad kadar hzla geriye tasyamad. Simdi Elvifingin hala sa olduu ve Sirion deltalarnn civarnda Silmarile sahip olarak yasadna dair ilk haberler Maedhrosa ulastnda, Doriathda kendi elleriyle yaptklarna pisman olduu icin ustune gitmedi. Ama zaman icinde yerine getirilememis yeminin varl yeniden ona ve kardeslerine ac vermeye baslad, av yollarnda dolasan kardeslerini toplayarak Limanlara dostluk ve hala sert taleplerinin surduu mesajlar gonderdiler. Elwing ve Sirion halk, Berenin ald, Luthienin takt ve Guzel Diorun uruna katledildii mucevheri teslim edemeyeceklerdi; her seyden ote Efendileri Earendil denizdeyken, cunku evleri ve gemileri uzerine yaylan sifa bulma ve kutluluun Silmarilden kaynaklandn dusunuyorlard. Ve boylece Elfn Elfi katletmesinin en sonuncusu ve en zalimi gerceklesti; bu, lanetlenmis yemin tarafndan basarlan buyuk yanlslarn ucuncusuydu. Feonorun henuz yasayan oullar, Gondolin kacaklar ve Doriathdan geride kalanlar uzerine aniden saldrp onlar yok etti. O savasa kendi halklarnn bir bolumu katlmad, kucuk bir bolumu de kendi efendilerine isyan edip (cunku o gunlerde Eldar yureklerinde uzuntu ve karmasa var idi) Elwinge yardm ederek katledildiler; ama Feanor oullarndan geride sadece Maedhros ve Maglor kalsa da galip geldiler, cunku hem Amrod hem de Amros oldurulmustu. Crdann ve Yuce Kral Gil-galadn gemileri Sirion Elflerinin yardmna cok gec ulasacakt; Elwing ve oullan yoktu. Halkn saldrda olmeyen kucuk bir bolumu Gil-ga-lada katlarak Balara gitti; orada Elros ve Ekondun yakalandn ama Elwingin gosunde Silmaril ile kendini denize attn soylediler. Boylece Maedhros ve Maglar mucevheri ele geciremedi; ama mucevher kaybolmamst. Cunku Ulmo, Elwingi dalgalarn arasndan alarak ona buyuk ak bir kus bicimi vermisti, sevgilisi Earendili aramak icin denizin uzerinde ucarken gosunun uzerinde Silmaril bir yldz gibi panldyordu. Bir gece vakti dumeninin basndaki Earendil onun 300 ayn altnda hzla akan ak bir bulut gibi, deniz uzerinde garip bir yol izleyen bir yldz gibi, frtnann kanatlarnda soluk bir alev gibi kendisine doru geldiini gordu. Sarkda, onun hz yuzunden olume cok yaknlasms, baygn bir sekilde Vingilotun uzerine dustuu ve Earen-dilin onu gosune ald soylenir; ama sabahleyin yannda karsn, saclar yuzune dokulmus uyur gorunce saskn gozlerle bakakalms. Sirion limanlarnn ykls, oullarnn esareti icin Earendil ve Elwingin kederi cok buyuktu, oldurulduklerinden korkuyorlard; ama oyle deildi. Cunku Maglor, Elros ve Elronda acmst, onlar barna bast ve pek dusunulmeyecei gibi arasnda bir sevgi gelisti; ama Maglorn kalbi korkutucu yeminin arlyla hasta ve yorgundu. Earendil artk Orta Dunyann topraklarnda hicbir umut kalmadn gorup yeniden kedere gomuldu ve eve donmedi, bir kez daha yannda Elwingle Vaiinoru aramaya gitti. Genellikle Vingilotun pruvasnda durdu, Silmaril alnnn uzerine balanmst; Batya

doru hzla giderlerken s daha da parlaklast. Ve bilgeler derki zaman icinde Teleri gemilerinin dsnda hicbir geminin bilmedii sulara ulasmalar o kutsal mucevherin kudreti yuzundendir; Buyulu Ada-lara ulasp buyulerinden kactlar; Golgeli Denizlere ulasp golgelerini gectiler ve Yalnz Adaya, Tol Erressea, doru baktlar, ama oyalanmadlar; sonunda Eldamar Koyuna demirlediler, geminin Doudan gelisini goren Teleri uzaklardan yansyan Silmarilin parlak sna bakp sasknla gomuldu. Sonra Earendil, yasayan nsanlarn ilki, olumsuz kylara bast; Elwingle ve kendisiyle birlikte tum denizleri dolasarak oraya ulasan uc denizciyle konustu: isimleri Falathar, Erel-lont ve Aerandirdi. Eaerendil onlara dedi ki: Oraya, sizler Valarn ofkesi altnda kalmayn diye tek basma ayak basacam. Ama bu tehlikeyi, ki Soyun hatr icin sadece kendim ustleneceim. Elwing yant verdi: O zaman yollarmz sonsuza dek ayrlacaktr; ama tum tehlikeyi ben ustleneceim. Ve beyaz kopuklere atlayp ona doru kostu; ama Earendil kederliydi, Batnn Efendilerinin Amana 301 gelmeye cesaret eden Orta Dunya uzerine ofkesinden korkuyordu. Ve orada yolculuklarndaki yoldaslarna elveda diyerek onlardan sonsuza dek ayrldlar. Sonra Earendil, Elwinge dedi ki: Beni burada bekle; cunku sadece bir kisi mesaj goturebilir, ki onu goturmek benim yazgm. Ve tek basna ulkenin iclerine doru ilerledi, ona bos ve sessiz gorunen Calaciryaya ulast; Morgoth ve Ungoliantm gelislerinin uzerinden calar gecse bile, cunku Earendil oraya ulastnda bir bayram zamanyd ve hemen hemen tum Elf halk Valimara gitmis ya da Taniqu-entil uzerindeki Manwenin salonlarndan toplanmst, Tirionun duvarlarnda muhafzlk icin cok az geride kalmst. Ama uzaklardan onun gelisini ve tasd s gorenler vard; hzla Valimara gittiler. Ama Earendil yesil Tunaya! trmand ve onu yavan buldu; Tirionun terk edilmis sokaklarna girdi ve kimse yoktu; kotuluun Kutlu Diyara ulasms olmasndan korkarak kalbi kederle doldu. Tirionun ssz yollarnda yurudu, giysilerinin ve ayakkablarnn uzerindeki toz, elmas tozuydu, uzun beyaz merdivenleri trmanrken parldayp sldyordu. Ve bir cok dilde bararak seslendi, hem Elf hem nsan dillerinde, ama ona yant veren olmad. Bu yuzden sonunda denize doru dondu; kyya doru giden yolda ilerlerken, biri tepe uzerinde durup gorkemli bir sesle bararak ona seslendi: Selam Earendil, denizcilerin en unlusu, habersizce gelisi beklenen, umudun otesinden gelisi ozlenen! Selam Earendil, Gunes ve Aydan onceki s tasyan! Dunyann Cocuklarnn gorkemi, karanln icindeki yldz, gunbatmndaki mucevher, sabahlar sldayan! Bu ses, Manwenin habercisi Eonwenin sesiydi, Valimardan geliyordu ve Earendili, Ardann Guclerinin huzuruna ckmaya card. Earendil, Valinora ve Valimarn salonlarma gitti, bir daha asla nsanlarn topraklarna ayak basmad. Sonra Valar divan toplayp Ulmoyu denizin derinliklerinden cardlar; Earendil yuzlerinin huzurunda ayakta durup ki Soyun haberini anlatt. Noldor adna af dile302 di, onlarn buyuk kederleri icin merhamet, nsanlar ve Elfler icin inayet ve ihtiyaclarna yardm diledi. Ve dilekleri bahsedildi.

Elfler arasnda denir ki, Earendil kars Elwingi aramak icin aralarndan ayrldktan sonra Mandosun onun yazgs uzerinde konusmustur; ve der ki: Olumlu nsan, olumsuz topraklar uzerinde mi yasayacak? Ulmo der ki: Bunun icin dunyaya geldi Ve soyle bana: Earendil, Hadorun soyundan Tuorun mu, yoksa Finwenin Elf soyundan Turgonun kz Idrilin mi olu? Ve Mandos yantlar: steyerek surgune giden Noldora esit, beri topraklara donmeyebilir. Ve her sey konusulduunda, Manwe hukmunu verdi, dedi ki: Bu meselede hukum kudreti bana verildi. ki Akrabann sevgisi icin cesaret edip giristii tehlike ne Earendile ulasacak ne de ona duyduu sevgi yuzunden tehlikeye atlan kars Elwinge; ama onlar bir daha asla Ds Topraklardaki Elf ya da nsanlar arasnda yuruyemeyecekler. Ve onlar hakkndaki kararm su: Earendile, Elwinge ve oullarna ozgurce hangi soyun kaderlerine katlacaklar, hangisinin altnda yarglanacaklarn secme hakk verilecektir. Simdi Earendil gideli uzun sure olmustu ve Elwing yalnz kalp korktu; denizin kylarnda dolasarak Teleri donanmalarnn bulunduu Alqualondeye ulast. Orada Teleri halk ona dostca davranarak onun Doriath, Gondolin ve Beleriandn kederleri hakknda anlatt hikayeleri dinleyerek acma ve sasknlkla doldular; Earendil donduunde onu Kuular Limannda buldu. Cok gecmeden Valimara carldlar ve orada Eski Kraln karar ackland. Sonra Earendil, Elwinge dedi ki: Sen sec, cunku ben dunyadan yoruldum. Ve Elwing, Luthien yuzunden, Iluvatarn lk Cocuklar arasnda yarglanmay secti; Earendil, yurei nsanlarn soyuyla ve babasnn halkyla olmasna ramen, Elwingin hatr icin aynsn secti. Sonra Valarn emriyle, Eonwe, Earendilin yoldaslarnn hala haber bekledii Aman kylarna gitti; bir gemi alp uc denizciyi icine yerlestirdi; Valar buyuk bir ruzgarla onlar Douya gonderdi. Ama Vingilota el konu303 lup kutsand ve dunyann en ucundaki Valinora getirildi; ve orada Ge-cenin Kapsndan gecirilip goklerin okyanuslarna yukseltildi. Artk guzel ve muhtesem bir gemi olmus, saf ve parlak bir sekilde titresen bir alevle doldurulmustu; ve Denizci Earendil, elf mucevherlerinin tozuyla parldayarak dumende duruyordu, Silmaril alnmm uzerine balyd. Gemisiyle cok uzaklara yolculuklar yapt, yldzsz bosluklara kadar gitti; ama o genelde, dunyann snrlarnn otesine yapt yolculuklardan Valinora donerken, gundoumunda ya da gunbatmnda sldayarak, sabahlan ya da aksamlar goruldu. O yolculuklara Elwing katlmad, cunku soua ve yolu olmayan sszlklara dayanamayabilirdi, o daha cok yeryuzunu ve denizin, tepelerin uzerinde esen tatl ruzgarlar seviyordu. Bu yuzden onun icin kuzeyde. Ayran Denizlerin snrlarnda, ak bir kule yapld; ve oraya zaman zaman yeryuzunun tum deniz kuslar gitti. Ve denir ki, daha once bir kez onlarn suretine burunen Elwing, tum kus dillerini orenmistir; kuslar ona ucma zanaatn oretti, kanatlar beyaz ve gumusi griydi. Ve ara sra, Earendil donup yeniden Ardaya yaklastnda, onu karslamak icin ucacakt, uzun zaman once denizden kurtarldnda uctuu gibi. Yalnz Adada yasayan Elflerin arasnda uzaklar iyi secenler, onu beyaz bir kus biciminde, Vingilotun limana gelisini selamlamak icin nese icinde gunbatmnda parldayp suzulerek ucarken gorurdu. Vingilot goklerin denizlerinde yelken acmak icin hazrlanp beklenmedik bir sekilde sltl ve parlak olarak ilk kez yukseldiinde; Orta Dunya halk uzaklardan onu gorup hayranlk icinde kalarak bir isaret olarak algdlar, ona Yuce Umudun Yldz, Gil-Estel, dediler. Bu yeni yldz aksam vakti

gorulduunde, Maedhros kardesi Maglor ile konusup dedi ki: O, simdi Batda parlayan kesinlikle bir Silmaril olmal? Ve Maglor yantlad: Eer denize atldn gorduumuz Silmarilin Valarm kudretiyle yeniden yukseldii gercekse, o zaman sevinelim; cunku gorkemi artk pek cok kisi tarafndan goruluyor ve v artk tum kotuluklerden uzak. Sonra Elfler yukarya baktlar ve artk 304 kederlenmediler; ama Morgoth supheyle doluydu. Ama denir ki, Morgoth, Batdan uzerine gelecek bir saldry beklemiyordu; cunku kibiri oyle buyuktu ki kimsenin ona yeniden ackca savasarak kars ckamayacan dusundu. Ustelik Noldoru Batnn Efendilerine sonsuza dek yabanclastrdn, bu yuzden huzur dolu diyarlarnda yasayan Valarn, artk onun krallna onem vermeyeceklerini dusundu; cunku ona gore merhametin isleri yararsz, daima tuhaf ve hesaplarnn otesindeydi. Ama Valar ordusu savas icin hazrlanmst; ak sancaklarnn altnda Ingwenin halk Vanyar yurudu, Finwe olu Finarfinin liderliinde Valimardan asla ayrlmayan Nol-dor yurudu. Telerinin cok az savasa katlmaya arzuluydu, cunku Kuulimamndaki kym ve gemilerinin yamalanmasn hatrlyorlard; ama kendi soylarndan gelen Eluchl Diorun kzm, Elwingi dinleyerek Valinor ordusunu denizden douya tasyacak gemileri yonetecek kadar denizci gonderdiler. Ancak gemilerinin icinde kaldlar, hicbiri Beri Topraklara ayak basmad. Orta Dunyanin kuzeyine doru Valar ordularnn yuruyusune dair hikayelerde cok az sey soylenir; cunku aralarnda Beri Topraklara yerlesip ac ceken ve o gunlerin gunumuze kalan tarihini yazan o Elflerden hicbiri gitmemis; ve orada olanlar sadece uzun zaman sonra Amandaki akrabalarndan orendiler. Ama sonunda Valinorun gucu Batdan gelerek Eonwenin borularnn sesleri gokyuzunu doldurdu; ve Beleri-and, silahlarnn gorkemiyle alev alevdi, Valar ordusu, genc, guzel ve korkunc sekillerde donatlmst, dalar ayaklarnn aknda cnlad. Bat ve Kuzey ordularnn karslasmas Ulu Savas, Ofke Savas dir ye adlandrld. Morgothun Saltanatnn tum gucu savasa girdi, saylar o denli fazlayd ki Anfauglith savasa yetmedi; ve tum Kuzey savasla alevler icinde kald. Ama bu Morgothu kurtaramad. Dunyann diplerindeki erisilmez buyuk maaralara kacp gizlenmeyi basaran bir kac tanesi dsnda 305 tum Balroglar yok edilmisti; saysz Ork birlikleri, buyuk bir ates icindeki saman gibi yakldlar ya da scak bir ruzgar onunde kuruyup burusan yapraklar gibi. Sadece uzun yllar sonra dunyay rahatsz etmek icin birkac tanesi sa kald. Ve Elf Dostlannn Uc Haneda-nndan, nsanlarn Atalanndan kalanlar, Valarn yannda savastlar; ve o gunlerde, Baragund ve Barahir, Galdor ve Gundor, Huor ve Hu-rinin ve dier bircok efendilerinin intikamn aldlar. Ama nsanlarn cou, Uldorun halkndan ya da doudan yeni gelenlerden olan dierleri Dusmanla birlesti; ve Elfler bunu unutmad. Sonra ordularnn bozulduunu, gucunun daldn goren Morgoth korktu ve kendisi baslarna gecmeye cesaret edemedi. Dusmanlarnn uzerine hazrlad son korkunc saldry sald, Angbandn cukurlarndan, daha once gorulmeyen kanatl ejderler frlad; bu korkutucu ordunun saldrs oyle ani ve ykcyd ki Valar ordusu geri suruldu, cunku ejderler buyuk gok gurlemeleriyle, simseklerle ve atesten bir frtna icinde gelmisti. Ama Earendil, beyaz alevle sldayarak ulast, Vingilotun cevresinde goklerin tum buyuk kuslar toplanmst ve reisleri Thorondordu, havada tum gun ve karanlk bir suphe gecesinin sonuna kadar savas yapld. Gunesin yukselmesinden once Earendil, Kara Ancalagoru, ejder

ordusunun en guclusunu oldurup onu gokyuzunden asaya frlatt; ve ejder, Thargorodrim kulelerinin uzerine dustu, kuleler yklp parcaland. Sonra gunes yukseldi ve Valar ordusu galip geldi, ejderlerin hemen hemen tamam yok edildi; Morgothun tum cukurlar parcalanp ustleri acld, Valarn kudreti dunyann derinliklerine dek indi. Orada Morgoth kovuunda duruyordu ve hala cesur deildi. Madenlerinin en derinlerine kact, bars ve af icin yalvard; ^ma ayaklar kesilip yuzu koyun yere savruldu. Daha once yapld gibi Angainor ile zincirlendi ve demir tac boynuna taklacak bir tasma olarak yeniden dovuldu, bas dizlerinin uzerine eilmisti. Ve Morgothta kalan iki Silmaril, tacndan alnd, gokyuzu306 nun altnda lekesizce parladlar; Eonwe onlar alp korudu. Boylece Kuzeyde Angbandm gucune son verildi, kotuluk diyar bir hic haline getirildi; derin hapishanelerden saysz esir topluluklar tum umutlarnn otesinde gun sna ckarak artk deistirilmis olan dunyaya baktlar. Cunku dusmanlarn ofkesi oyle buyuktu ki bat dunyasnn kuzey bolgeleri parcalanarak ayrlms ve deniz bircok ucurumdan kukreyerek yukselmisti, kairmasa ve buyuk bir gurultu vard; nehirler yok oldu ya da yeni yollar buldu, vadiler zorla yukarlara kalkt, dalar ayaklar altnda cinendi; Sirion artk yoktu. O zaman Eski Kraln habercisi olarak Eonwe, Beleriand Elflerini Orta Dunyadan ayrlmalar icin card. Ama Maedhros ve Maglor ona kulak vermediler, yorgun ve isteksiz olsalar da umitsizce yeminlerini tamamlamaya hazrlandlar; cunku Silmariller icin savasmslard, tum dunyaya kars tek baslarna durduklar gibi, Valimorun muzaffer ordusuna da kars duracaklard. Bu yuzden Eonweye, babalar Feanorun yapt ve Morgothun ondan cald mucevherlerin onlara verilmesini isteyen bir mesaj gonderdiler. Ama Eonwe, babalarnn emeinin yaratt seye oullarnn baslangcta sahip olma hakknn olduunu ama bu hakkn, yeminleriyle korlesmis olarak yaptklar acmasz isler yuzunden, en cok da Dioru katletmeleri ve Limanlara saldrmalar yuzunden yok olduunu soyledi. Silmarillerin s simdi, baslangcta geldii Batya gitmeliydi; Maedhros ve Maglor, Valinora donmeli, orada Valarm hukmune itaat etmeliydiler, mucevherleri sadece Valarm emriyle verebilirdi. Maglor gercekte itaat etmeyi arzulad, cunku yurei huzunluydu ve dedi ki: Yemin, uygun zaman bekleyemeyeceimizi soylemiyor, Valinorda her sey baslanp unutulmal, bars icinde kendimizi toparlamalyz. Ama Maendros, Amana donerlerse Valarm lutfunun kendilerinden saknlacam, yeminlerinin hala sureceini ama onu gerceklestirmelerinin tum umudun otesinde olacan soyledi; ve dedi ki: Eer kendi topraklarnda Guclere kars ckarsak ya da kutsal diyarlarna 307 yeniden savas getirmeyi amaclarsak, ne kadar korkutucu bir kadere yaklasacamz kim soyleyebilir? Ancak Maglor hala kendini geri cekiyordu, ve dedi ki: Eer Manwe ve Varda kendileri tank saydmz bir yeminin yerine getirilmesinden vazgeciyorlarsa, bu onu artk gecersiz yapmaz m? Maedros yant verdi: Ama seslerimiz Dunyann Snrlarnn

otesinde Iluvatara nasl ulasacak? Ve Iluvatara, clgnlmz icinde and ictik, sozumuzu tutmazsak Sonsuz Karanl uzerimize cardk. Bizi kim kurtaracak? Bizi kimse kurtarmazsa, dedi Maglor, o zaman gercekten Sonsuz Karanlk yazgmz olur, yeminimizi tutsak da, bozsak da; ama bozarsak daha az kotuluk yapacaz. Ama sonunda Maedhrosun arzusunu kabullendi, Silmarilleri nasl ele gecirecekleri hakknda konustular. Kendilerini gizleyerek geceleyin Eonwenin kampna geldiler, Silmarillerin korunduu yere sokuldular; ve muhafzlar katlederek mucevherleri ele gecirdiler. Sonra butun kamp onlarn karssna dikildi ve kendilerini sonuna dek savunarak olmeye hazrlandlar. Ama Eonwe, Feanor oullarnn katledilmesine izin vermeyecekti; ve dousmeden ayrlarak uzaklara kactlar. Her biri kendine bir Silmaril ald, cunku konusmuslard ki: Birini kaybettiimize ve kardeslerimizden sadece ikimiz kaldna gore, kaderin babamzn mirasn bize paylastrmas ack. Ama mucevher, dayanlmaz bir ac.icinde Maedhrosun elini yakt. Eonwenin soyledii gibi mucevherin uzerindeki hakknn hukmunu yitirdiini ve yeminin bosuna olduunu anlad. Ac ve keder icinde olarak kendini alevle dolu dipsiz bir yara att, boylece sona geldi; tasd Silmaril, Dunyann barna gomuldu. Ve denir ki, Maglor, tasad Silmarilin ona verdii acya dayanamams; sonunda onu Denize frlatms, ondan sonra keder ve pismanlk icinde dalgalarn yannda sarklar soyleyerek daima kylarda dolasp durmus. Cunku Maglor eskinin ozanlar arasnda gorkemli bir yere sa-308 hipmis, adnn onunde sadece Doriathl Daeronun ad gecermis; ama o, asla Elf halk arasna donmemis. Ve boylece Silmarillerin uzun sure sonra yurtlarn bulmalar gerceklesmisti: biri gokyuzunde, biri dunyann yureindeki ateslerde ve biri de sularn derinliklerinde. O gunlerde Bat Denizinin kylarnda buyuk bir gemi insaas vard; Eldar buyuk bir donanmayla Batya yelken acarak bir daha asla savas ve gozyas diyarlarna donmediler. Ve Vanyar beyaz sancaklarnn altnda donerek ve Valinora zafer icinde girdi; ama zaferlerine sevincleri azalmst, cunku yanlarnda Morgothun tacndaki Silmariller olmadan donuyorlard ve dunya parcalanp yeniden yaratlmadan onlarn tekrar bulunamayacan ya da bir araya getirilemeyeceini biliyorlard. Beleriand Elfleri, Batya geldiklerinde, hem batya, hem douya bakan Yalnz Adaya, Tol Eressea, yerlestiler. Yeniden Manwenin sevgisine ve Valarn affna kavustular; Teleri halk eski aclarn baslad ve lanet sonunda kapatld. Ama Eldalienin hepsi uzun sure ac cekerek yasadklar Beri Topraklan terk etmek istemiyordu; ve bazlar Orta Dunyada bir ca boyunca oyalandlar. Onlar arasnda Gemiyapmcs Crdan, Beleri-andda surgune gonderilen Noldor yonetenler arasndan geriye kalan tek efendi Galadriel ile kocas Doriathl Celeborn vard. Orta Dunyada Yuce Kral Gilgaladda kald ve yannda, ona bahsedildii gibi Eldar arasnda saylmay secen Yar Elf Elrond oturuyordu; ama kardesi Elros, nsanlar arasnda saylmay secmisti. Ve sadece bu kardeslerin soyunda, insanlar arasna Ilkdoanlarn kan ve daha once Arda olan ilahi ruhlarn soyu karsacakt; cunku onlar, Thingol ve Meli-ann kz olan Luthienin olu Diorun kz Elwingin oullaryd; ve babalar Earendil, Gondolinli Turgonun kz Celebrindal Idrilin tek cocuuydu. Valar, Morgothu, Dunyann Duvarlarnn otesine, Karanlkn Kapsndan Zamands Bosluka itti; o duvarlara sonsuza dek bir no309

betci yerlestirildi, ve Earendil gokyuzunun surlarm izlemeye devam ediyordu. Ancak Melkorun, kudretli ve lanetli, Bauglir Morgoth, Dehset ve Nefretin Gucunun, Elflerin ve nsanlarn yureklerine ektii yalanlar, olmeyen, yok edilemeyen bir tohumdu; arada yeni filizler verecek, en son gunlere dek karanlk meyvesini tasyacakt. Burada sona eriyor SILMARILLION. Eer yucelikten ve guzellikten karanla ve ykma gectiyse, bu eski Bozulmus Ardann yazg-syd; eer bir deisiklik olacaksa. Bozulma duzeltilecekse, bunu Manwe ve Varda bilebilir; ama bunu acklamadlar ve Mandosun hukumlerinde bildirilmedi. YAZlK K YAZGININ ALARI ORULMEYE DEVAM ETT HUZUR VE YIKIM SURUP GTT MACERANIN DEVAMI CN GUC YUZUKLERNE DAR 310 Asadaki cok ayrntl olmayan notlar, Elf dillerindeki isimlerin telaffuz-lanndaki birkac onemli ozellii ksaca acklamak icin tasarland. Konu uzerine daha genis bilgilendirme icin Yuzuklerin Efendisiadek Ek Eye baknz. SESSZ HARFLER C daima k sesi verir, hicbir zaman s sesi vermez; yani Celeborn Kelebornant, Selehorn deil. Tulkas ve Kementari gibi birkac durumda bu kitapta yazlsta k kullanld. CH skocca hchaa. ya da Almanca buchda olduu gibi, daima eh sesi verir, asla ngilizcede churchun sesindeki eh deildir. Ornein Canharoth, Erchamion. DH daima ngilizcedeki th diye seslendirilen (yumusak) bir sesi belirtmek icin kullanlr, thenaeV th6xT, thin deki th deil. Ornekleri Matdhros, Aredhd, Haudh-en-Anven. G daima ngilizce getteki g gibi ses verir. Yani Region, Eregion, ngilizcedeki region gibi telaffuz edilmez ve Ginglithm ilk hecesi ngilizcedeki begin gibidir, gin gibi deildir. ki kez yazlan sessiz harfler uzun teleffuz edilir; yani Yavanm ngilizcede unnaned veyapenknife diik} ye sahiptir; naimed veya pennydek ksa ye deil. 322 SESL HARFLER Al ngilizce eyein sesine sahiptir; boylece Edainm ikinci hecesi ngilizce dine gibidir, Dane gibi deildir. AU ngilizce toifndaki ow sesine sahiptir; yani Aulenm ilk hecesi ngilizce oii/gibidir; Sauronun da ilk hecesi ngilizce sour ghidit, sore gibi deil. El ngilizce greyin sesine sahiptir; Teiglin gibi. lE ngilizcedeki/>iece gibi telaffuz edilmemeli, her iki sesli harfle i ve e seslendirilir ve birlikte kullanlr; yani Ni-enna, Neena deil. Ui ngilizce minin sesine sahiptir; Uinen gibi. AE Aegnor ve NirnaethAe^ gibi veya Noegyth, Lo^^daki OE gibi, , bamsz sesli harflerin a-e, o-e kombinasyonlardr; ama, ae, ai ile ayn sekilde, ngilizce toydaki oe gibi, telaffuz edilebilir. EA ve EO birlikte kullanlmazlar, ama iki hece meydana getirirler; bu kombinasyonlar ea ve eo olarak yazlr (isimlerin baslarna geldiklerinde, Eave. Eo : Earendil, Eomve). U Hurin, Turin, Tuna gibi isimlerde, oo diye telaffuz edilmelidir; yani Toorin gibi, Tyoorin deil.

ER, R, UR bir sessiz harften onceyse {Nerdanel, Crdan, Gurthrang gibi) veya bir sozcuun sonundaysa {Aimr gibi) ngilizce/er, fir, fur gibi telaffuz edilmemelidir, ngilizce air, eer, oor gibi telaffuz edilmelidir. E sozcuklerin sonunda daima ack bir sesli harf gibi telaffuz edilmeli ve bu durumda e diye yazlr. Celeborn, Menegroth gibi sozcuklerin ortasmda ayn sekilde telaffuz edilir. Sindarindevurgulanan tek hecelilerde uzatma isareti, aksan boyle sozcuklerde duyulan ozellikle uzun sesli harfi belirtir (yaniH/s Hurin); ama Adunaic (Numenar dili) ve Khuzdul (Cuce dili) isimlerde uzatma isareti ksaca uzun sesli harfleri belirtmek icin kullanlr. 323 sozLukce Kitap gecen isimlerin says cok fazla olduu icin, her seyi kapsayan bir sozlukce kacnlmaz olarak genis bir hacim tutacakt. Bu yuzden asada bulacanz sozlukce genel amacl olarak duzenlenmistir. Verilen bilgiler, asr derecede ksa tutuldu. Bircok durumda, Elf isimlerini ve onun cevrilmis anlamn bir girisin altnda topladm. Cift trnak icindeki sozcukler, ceviriler; bunlarn cou me- tinde bulunuyor (!Tol Eressea Yalnz Ada gibi), ama bircok baskalarn ekledim. Cevrilmeyen baz isimler hakknda bilgi Quenya ve Sindarin ism-lerindeki ogelerde yer alyor. Yayma hazrlayann notu: Tolkien uzerine yazlms birtakm kiraplar inceleyerek bu sozlukceye baz kucul katklarda bulundum. Yaptm eklemeler uzun olduunda ya da Chrisin sozlukca sinde bulunmuyorsa [} icine alnarak eklendi, isimlerin basnda hangi dilden geldii ni belirtmeye calstm ve Chtis tarafndan acklanmayan bazlarnn anlamlarn cesitli kaynaklardan bularak ekledim. Bunun icin kullandm ksaltmalar; Q= Quenya; S= Sindarin; K= Khuzdul (Cuce dili); Ad= Numenor dili; ve 1= Herhangi bir insan topluluunun kulland dillerden biri. zaman icindeki basklarda daha da gelismis bir sozlukce ortaya ckarabilir belki. 324 Actlij Vakti : [ki Aacm ilk vakti, Laurelin sldamaya baslamadan once Telperionun ilk kez ciceklenmeye baslad vakit. Acls Vakti, Valar vakitlerinin oykusune alnmaz, ama o andan itibaren zaman hesaplamalar, Aaclarn Yllar baslar.} Adanedhet: S: Elfinsan, Nargothrondda Turine taklan isimlerden biri. Adunaic: Numenor dili. Batdaki insanlarn ortak dili; IVfetis basks Yuzuklerin Efendisiadt Westron diye gecer. Adurant: S: cift aknt Ossiriandda Geliona akan nehirlerin altncs ve en guneydeki. smi, Tol Galen etrafndan akan ksmn ima eder. Aegnor : S: Korkutucu Ates, [Q: Aikanaro = Keskin Alev] Finarfnin dorduncu olu; Angord ile Dorthonionun kuzey yamaclarn korudu; BragoUachda olduruldu. Aemuial: S: Alacakaranlk Golleri, Arosun Siriona karst yerdeki goller. Aeluin : S, Dorchonionun dousunda kucuk bir da golu. Barahirin kacak grubunun karargah. Berrak sularnn Melian tarafndan kutsand soylenir. Aerandir : S: Denizgezgini, yolculuklarnda Earendile eslik eden uc denizciden biri. Aerin : S, Dor-lominde Hurinin akrabas; Doudolu Broda tarafndan karla alnd; Nirnaech Arnoediadn ardndan gizlice Morwene yardm etti. Aganvaen : S: Kam-lekelenmis, Nargothronda geldiinde Turinin kendine ald isim Aglon : S: Dar Gecit, Dorthonion ve Himringin bat yukseltileri arasndaki gecit. Aaclarn Cobanlar : Entler.

Aaclarn Yllar : [ki Aacn ciceklenmesiyle olculen zaman birimleri. Aaclarn Yllar, daha sonraki Gunes YUanna gore daha uzundur, ama sureleri verilmemistir. Ne de aylara veya haftalara bolunmeleri. Gun bilinmeyen uzunlukta on iki vakitten olusur ve aaclarn bir tam devrini icerir. Telperionun ilk kez acmaya baslad Acls Vakti, lk Gunun hesabna katlmaz, boylece her gun Telperionun ciceklenisinin 2. kademesinde baslar. Uc vakit suresinde Telperion, ciceklenisinin zirvesine ulasr ve 6. vaktin sonunda ciceklenmeyi brakr ama sklar havada bir sure daha kalr. Laurelinin ciceklenmesi 6. vaktin baslamasyla baslar, 9. vakitte zirvesine ulasr, 12. vaktin sonunda parldamasn keser. Telperion, 12. vaktin baslangcyla panldamasna yeniden baslamstr ve boylece sklar ikinci kez birbirlerinin icine karsrlar.] Ainulindale : Q: Ainurun Muzii, ayn zamanda (Ulu) Muzik, (Ulu) Sark da denir. [Ainur tarafndan soylenen sark Iluvatarn uc temas uzerinde gelismistir. lk tema, Iluvacar tarafndan yaratld ama Ainur tarafndan gelistirildi ki Eann (Evren) olusumunu gosterir. Bu tema Melkorun uyumsuzluuyla bozuldu. Ama buyuk olaslkla Ardann olusumunu gosteren ikinci tema, bu uyumsuzluu yenerek, onu kendi icine ozumsedi. Ve ucuncu tema, ki Ainur ona katlmad, Iluvatarn Cocuklannm yaratls ve onlarn nsanlarn Egemenliine katlsyla ilgiliydi.] 325 Ainulindale: Eski Gunlerde Tirionlu Rumil tarafndan yazld soylenen Yaratls hikayesinin ad. Bu hikaye, buyuk olaslkla, Batsmrnn Krmz Kitabnda anlatlan Yaratlsm en onemli kaynadr. Ainur : Q; Kutsal Olanlar; (tekili Aimi); meleksi gucler. Yuceler de denir. [Iluvatar tarafndan Eadan once yaratlan ilk varlklar. Cou onunla kald ama Valar ve Maiar diye adlandrlan bir bolumu Ainulindalein tamamlanmas, Ungoliant ve Balroglar diye adlandrlan bir bolumu de engellenmesi icin Dunyaya indi. Ainurun doustan gelen bir bicimleri yoktur ve isimleri de buyuk olaslkla Eada verilmistir. Ruhsal varlklardr, ama aralarnda akrabalklar ve cinsiyet vardr.] Ainurun Muzii : bkz. Ainulindale. Ainurun kinci Muzii: [Sonun olusmasnn ardndan Ainur ve Insanlarm katlaca Iluvatarn ikinci temas. kinci muzikin lkinden daha yuce olaca soylenir. Elflerin ve Cucelerin bu Muzikte gorevleri olup olmayaca belirsizdir.] Ak Aac : Bkz. Telperion, GalathiUon, Nimloth (I). Ak Da : Bkz. Taniqtettl. Ak Dalar: Bkz. Ered Nimrais. Ak Divan : Saurona kars Ucuncu cada toplanan Bilgeler Divan. Akallahtth : Ad; Yklms, Dunedain tarafndan ykmndan sonra Numenora verilen isim. Bu Adunaic (Numenor dili) sozcuu Q: Atalanfe sozcuune karslk gelir. Ayn zamanda Numenorun Ykls hikayesinin basldr. Akrahaktytm : Alcjualondede Noldorun Teleri halkn oldurmesi. Alacakaranlk Elfleri : Sindar. Alacakaranlk Golleri: Bkz. Aelin-uial. Alcarinque: Q: Muhtesem, bir yldzn ismi. Aldarm : Q: Aaclarn Efendisi, Oromenin unvanlarndan biri; bkz. Tauron Aldudenie : Q; ki Aac icin Yas, Elemmre adl bir Vanya tarafndan yazlan sark. Almarm : Q, Orta Dunyanm ortasndaki buyuk bir golde bulunan ada. Melkorun ikinci saldrsndan once ki Lamba doneminde Valarn Ardadaki ilk yurtlan. Alqualonde: Q: Kuular Liman, Telerinin Eldamardaki baskenti ve liman. Aman : Q: Kutlu, kotulukten arnms; Valarn Almaren Adasn terk ettikten sonra yerlestii. Buyuk Denizin otesinde, Batdaki topraklarnn ad. Genelde Kutlu Diyar diye ima edilir. Amarie: Q, Valinorda kalmay secen bir Vanya, Felagund Finrodun sevgilisi. Amlach : (Marach olu) Imlachn olu; Escoladh nsanlar arasndaki

anlasmazln lideri; daha sonra pisman olarak Maedhrosa hizmet etti. Amon Ereb : S: Yalnz Tepe (ksaca Erei); Dou Beleriandda, Ramdal ve Gelion nehirleri arasnda. 326 Amon Ethir : S: Casuslar Tepesi, Finrodun Nargothrond kaplarnn dousunda yukselttii kente yaklasanlarn gozlendii tepe. AmoK Guareth : S, Tumladen duzluunde, uzerine Gondolinin kurulduu tepe. Anon Obel: S, Brethil Ormannda, uzerinde Ephel Brandirin kurulduu tepe. Amot R/idh : S; Kel Tepe, Brethilin guneydeki topraklarda tek basna duran yukselti; Mimin evi ve Turinin yasa ds grubunun yata. Amon Uilos : S: Ebedi Karbeyaz Da, Taniquetirin Sindarin ismi. Bkz. Oiolossef. Amras : S, Amrodun ikiz kardesi, Feanor oullarnn en kucuu; Sirion deltasnda Earendilin halkna yaplan saldrda Amrod ile birlikte olduruldu. Amrod: S,&k.z. Amras. Anach : S, Ered Gorgorothun bat ucundaki Taur-nu-fuinden aclan gecit. Anadum : Ad: Batul, Numenorun Adunaic (Numenor dili) bicimi. Bkz. Numenor. Anar : Q; Altnates; Gunes. Anarrima ; Q, Bir takmyldznn ad. Ancalagon : S: Pusturten Az, Eatendil tarafndan Ulu Savasta yok edilen, Morgothun kanatl ejderlerinin en buyuu. Kara Ancalagon da denir. Andor : [Q: Armaan edilen ulke; Dunedain tarafndan Numenora verilen isim.] Andram : S: Uzun Duvar, Beleriand bolen uzun yamacn ismi. Androth : S: Uzun Kopuk, Tuorun Gri Elfler tarafndan buyutulduu, Mithrim tepelerindeki maaralar. And/in : S: Uzun Nehir, Puslu Dalarn dousunda; Ulu Nehir ve Nehir de denir. Anfauglir : S: uzun susams az. Kurt Carcharotha verilen isimlerden biri; metinde Susuzluun az diye cevrildi. Anfauglith : S: uzun susams toz. Ani Alev Savasnda Morgoth tarafndan harap edilmesinin ardndan Ard-galen duzluunun ad; merinde Solukkesen Toz diye cevrildi. Bkz. Dor-n-Fauglilh. Angainor : Q, Melkorun iki kez baland, Aule tarafndan yaplan zincir. Anghand : S; Demir Zindan; Q; Angamando, Demir Cehennemi de denir; Morgothun Orta Dunyann kuzeybatsndaki buyuk zindan-kalesi. Anghand Kusatmas : [Melkorun Noldor tarafndan sk gozetim altnda tutulduu, yaklask dort yuzyllk donem. Dagor Aglarebin ardndan baslayp Dagor BragoUach ile ykld.] Anghahar : S: Demir cukuru, Gondolin etrafndaki Kusatan Dalardaki maden. Anglachet: S: demir yldz alevi, Thingolun Eolden alp Belege verdii meteorik demirden yaplan klc; Turin icin yeniden dovulmesinin ardndan Gurthang diye adlandrld. Angrim : S, Mutsuz Gorlimin babas. 327 Angrist: S: Demir-yanc, Nogrodlu Telchar tarafndan yaplan bcak; Beren tarafndan Curufinden alnp Morgothun tacmdan Silmarili kesmekte kullanld. Angrod: S: Demir Sampiyon, Q; Angarato, Finarfnin ucuncu olu; kardesi Aegnor ile Dorthonionun kuzey yamaclarn korudu; Dagor Bragollachda katledildi. Anguirel: S: Canl yldzdemiri, Eolun klc, Anglachei ile ayn metalden yapld. Annael: S: Yldz-hediyesi, Mithrimli Gri Elf, Tuorun babal. Annon-in~Gelydh : S: Noldor Kaps, Cirith Ninniacha aclan, Dor-lominin bat tepelerindeki bir yeralt nehir yatann Doudaki girisi, bir maara. Apanonar : Q: Sonradoanlar, Eldar tarafndan insanlar icin kullanlan isim.

Aradan : S; kraln insan, soylu insan, Marach olu Malacha taklan Sindarin ismi. Araman : Q; Amann ds veya yan, Amann kysnda, Pelori ve Deniz arasndaki, kuzeye doru Helcaraxeye uzanan krac ve souk topraklar. Aranel: S; Elflerin Kral, Thingolun varisi Diorun unvanlarndan biri. Aranruth : S: Kraln Ofkesi, Thingolun klcnn ad. Doriathn ykls ardndan da varln surdurdu ve Numenor Krallar tarafndan sahip olundu. Aranve : Q; Kral, Gondolinli Elf, Voconwenin babas. Aralar : Q: Yuceltilmis, en guclu sekiz Valay [Manwe ve Varda, Ulmo, Yavanna ve Aule, Mandos, Nienna,Orome3 belirten sozcuk. Arda : Q: Diyar, Manwenin Krall olacak Dunyay ima eden sozcuk. [Iluvatar tarafndan Cocuklarnm yasamas icin tasarlanan Dunya. Valar, Goruntu uzerindeki calsmalarn tamamladnda. Ds Deniz, Ekkaia ile kusatlan Arda daire seklinde ve duzdu; Karanln Duvarlar ile cevrelenmisti. Birbirlerinden Belegaer ileftyrlan iki buyuk ktaya sahipti: Aman ve Orta Dunya. Uzerinde Ardann Ortusu, atmosfer vard. Dunyanm Deisiminde, Iluvatar, Aman Ardadan ayrd ve Arday bugun yasadmz kuresel dunya haline getirdi. Denir ki. Son, geldiinde, Arda ilk haline dondurulecektir.] Arda Bahan ; {Valarn Almarene yerlestii ve Valar Lambalannn s altnda, yesilliklerin ilk kez buyuduu donem. Lambalarin yklmasyla sona erdi.] Arda Huzuru : {Melkorun Zincirleniji donemi. Bkz. Yavannamn Uykusu; Vaimorun Doruk Donemi. ] Ardann tkinci Bahan : [Gunes ve Ayn ilk yukselisiyle bitkilerin ve olumlu seylerin. nsanlar dahil, Yavannamn Uykusundan uyans.]! Ardann Ortusu : [Atmosfer, Manwenin Ardadaki hukum sahas.] Ard-galen : S: Yesil Bolge Dorthonionun kuzeyindeki buyuk cimenli duzluk, harap edilmesinden sonra Anfaugtith ve Dor-nu-Fauglith diye isimlendirilmistir. Aredhd : S; soylu elf, Turgonun kz kardesi, Nan Elmothda Eol tarafndan tuzaa dusuruldu ve ona Maeglini dourdu; 328 Ar-Feiniel^ Noldorun Ak Hanm, Gondolinin Ak Hanm da denir. Ar-Peiniel: Bkz. Aredhel. Arien : Q: Guns Bakiresi, Bir Maia, guclu bir ates ruhu, Valar tarafndan Gunese yol gostermesi icin secildi. Ans : S: Kopuklenen Doriathn guneyindeki nehir. Aros Slklar: Bkz. Arossiach Arossiach : S: Aros Slklar, Doriathn kuzeydou ucunun yaknlarnda. Arthad: S, Dorchonionda Barahirin on iki yoldasndan biri. Amrnien : S, Orta Dunyann Sirion deltasnn batsndaki kylar. Yarmavadide Bilbonun sarks: Earendil diye bir denizci vard / Arverniende gezinip duran... (Yuzuk Kardelii ll-\) Ascar : S: hzl akan, aceleci, Ossiriandda Geuona akan nehirlerin en kuzeyde olan, (daha sonra Doriathn hazineleri yuzunden Rathlorid dendi). Astaldo : Q: Yiit, Tulkasn unvanlarndan biri. Atalante: [Q: Yklms; AkallaMtha Quenyadaki tam karsl] Atanatdri: Q: nsanlarn Babalan ; Edain. Bkz. Atani. Atan : Q: ikinci Halk, Valinor ilminde nsanlara verilen isim, (tekili Atan). Ama Beleriandda uzun sure boyunca Noldor ve Sindarm bildii yegane nsanlar, Elf Dostlarnn Uc Hanedan olduu icin, bu isim (Sindarinde Adan, coulu Edain) ozellikle onlar belirtir, bu yuzden Belerianda sonradan gelen. Dalarn otesinde yasad soylenen dier nsanlara nadiren atfedildi. Ama Iluvatarn konusmasnda anlam (genelde) nsanlardr. Alile : Q, Bir Ainu, bir Vala, Aratar arasnda saylr; demirci ve zanaatkarlarn efendisi, Yavannann esi. [Ardann sekillenmesinin yannda yapt en onemli isler arasnda ki Lamba, Gunesin ve

Ayn kaplar saylabilir. Cuceleri yaratmstr. Daha cok Demirci, Yapc olarak isimlendirilir. ] Avari : Q; Gonulsuz, Reddedenler; Cuivienenden batya yuruyuse katlmay reddeden tum elflere verilen isim. Bkz. Eldar, Karanlk Elfler. Avathar : Q: Golgeler, Aman kysnda, Pelori ve Deniz arasnda, Eldamar Koyunun guneyinde, Melkorun Ungoliant ile bulustuu terk edilmis topraklat. Ava : CBkz. Suvari.} Ayran Deniz : Bkz. Belegaer. Ayrdq Sarks : [Silmarile ulasmak icin Luthienden ayrlp Angbanda doru yola ckan Berenin oleceini dusunerek yazd sark.] Azaghal: K, Belegost Cucelerinin Efendisi; Nirnaeth Arnoediadda Glaurungu yaralad ve onun tarafndan olduruldu. 329 Balan : , Yasl Beorun Finrodun hizmetine girmeden onceki ad. Balar Koyu: S, Beleriandh guneyinde, Sirion nehrinin Denize akt buyuk koy. Ayrca, Cfrdan ve Gil-galadn Nirnaeth Arnoediadtan sonra yasadklar koydaki adann Tol Eresseann krlms dou boynuzu olduu soylenir. Balrog : S: Gucun friti (Q: Valaratko)y Morgotha hizmet eden ates ifriti. [Onun tarafndan ayartlan Maiar] BaradEithel : S: Kaynan Kulesi, Eithel Siriondaki Noldor kalesi. BayadHimras: S: Ak Boynuz Kulesi, Finrodun Eglaresrin bat burnunda yaptrd. Baragtnd: S, Morwenin babas; Barahirin yeeni ve Dorthoniondaki on iki yoldasndan biri. Barahir : S: Kule Efendisi, Berenin babas; Dagor BragoUachda Finrodu kurtard ve o da ona yuzuunu armaan etti; Dorthonionda oldutuldu. Baran : S: Kzlms sac. Yast Beorun buyuk olu. Bar-en-Danwedh : S: Fidye Evi, Cuce Mimin, Turine actnda Amon Rudhdak evine verdii isim. Bat : [Olumsuz Topraklar, Valinor.] Batul: Bkz. Anadunt, Nthnenor. Batnm Efendileri \ Bkz Valar. Baglir : S; Zorlayc, VIorgotha verilen isimlerden biri. Bekleyip Salonlar! : Oluler Evi; Vfandosun salonlar. Beleg : S: Guclu, Buyuk bir okcu, Doriathn snr muhafzlarnn lideri; Ctlthalion Gucluyay diye anlr; Turinin arkadas ve yoldas, ki onun tarafndan olduruldu. Belegaer : S; Kudretli Deniz, Orta Dunya vc Aman arasnda Batnm Buyuk Denizi ama genellikle (Buyuk) Deniz, ayn zamanda Batt Denizi, Buyuk Sn ve Ayran Deniz de denir. Belegost: S: Buyuk Kale, Cucelerin (Cuce dilinde ad Gahilgathot) Mavi Dalardaki iki kentinden biri; . Bkz. Kocakasaba. Belegund: S, Rann babas; Barahirin yeeni, Dorthonionda on iki yoldasndan biri. Beleriand: S: Balar Ulkesi; Once Balar Adasna bakan Sirion deltas civarndaki bolgeyi tanmlamak icin kullanld, ama sonra Orra Dunyanm kuzeybatsnn Drengist Korfezinin guneyindeki butun kadim kys, Hithlumun

guneyi ile Mavi Dalarm dou etekleri arasnda kalan ve Sirion nehri rarafmdan Dou ve Bat Beleriand diye bolunen tum ic topraklar kapsayarak yayld. Beleriand, lk Can sonunda kargasa icinde parcalanarak denizin altnda kald, savas (Yldzlar Akndaki Savas: bkz. Dagor-man-Giliath). Ucuncu savas (Muhtesem Savas: bkz. Dagor Aglareh). Dorduncu savas (Ani Alev Savac: bkz. Dagor Bragollach). Besinci savas (Saysz Gozyas: bkz. Nimaeth Amoediad). Ulu Sava^ (Ofke Savap). Belthil: S: lahi Parlaklk, Gondolinde Telperiona benzetilerek yaplan yapay aac. Belthmnding : S, Cuthalion Belegin yay, ki onunla gomulmustur. Beor : Ad: Kul, Yasl da denir; Belerianda giren ilk nsan topluluunun lideri; Finrodun kulu; (ayrca Insanlann En Eski Hanedan ve Edainm ilk Hanedan da denen) Beor Hanedannm atas; bkz. Balan. Bereg : I, Yasl Beorun olu Barann torunu (bu metinde belirtilmedi); Estoladh nsanlar arasndaki anlasmazln lideri; dalan asarak Eriadora dondu. Beren : i, Barahirin olu; Thingolun kz Luthiene baslk paras olarak Morgothun tacndan bir Silmaril kesti; Angbandn kurdu Carcharoth tarafndan olduruldu; ama olumden donerek Ossirianddaki Tol Galende Lithien ile yasad ve Sarn Athradda Cucelerle savast. Elrond ve Elrosun buyuk-buyukbabas, Numenor Krallarnn atas. Ayrca Camlost, Enhamion ve Tek-elli de denir. Beri Topraklar : Orta Dunya. Dy Topraklar ve Biiyuk Topraklar da denir. Bkz. Endor. Bin Maara : Bkz. Menegroth. Birinci Sava^ : Bkz. Gucler Savac. Bor : S, Doudolleri reisi, uc oluyla birlikte Maedhros ve Maglorun hizmetine girdi. Borlach : S: Alevlenen El, Borun uc olundan biri; kardesleriyle birlikte Nirnaeth Arnoediadda olduruldu. Borlad: S: Elin Duzluu, Borun uc olundan biri; bkz. Borlach. Boromir : S: Mucevherli El, Yasl Beorun buyuk torunu. Berenin babas olan Barahirin buyukbabas, Ladros efendilerinin ilki. Boron : S: Buyuk El, Boromirin babas. Borthand: S, Borun uc olundan biri. Bkz. Borlach, Borlad. Bokluk : {Iluvatar ve Yokoimaz Alevin yokluu. Melkor, Boslukta Alevi atayarak dolasmstr, suphesiz ki bosuna; Ba, onun ortasna kuruldu, ama ondan yaplmad. Ayn zamanda Ds Bosluk, Zamands Bosluk, Ebedi Karanlk, Kadim Karanlk da denir. Belki de hiclik.} Bojlukun Gecesi: fBoslukun karanl, Yokolmayan Alevin topyekun yokluu.] Bozulmu Arda : [Dunya; Ardann Melkorun kotulukleriyle deismis hali.} Bragollach : bkz. Dagor Bragollach. Brandir : S, Lakab Topal; babas Handirin olumunden sonra Halethin Halknn yoneticisi; Nienora ask; Turin tarafndan olduruldu. Bregolas : S, Baragund ve Belegundun babas; Bragollachda olduruldu. Bregor : S, Barahir ve Bregolasn babas. 331 Brethil: S: Gumusi parltl husaac, Teiglin ve Srion nehirleri arasndaki orman; Haladinin (Halerh Halk) yerlestikleri yer. Brilthor: S: Parldayan Sel, Ossiriandda Geliona akan nehirlerin dorduncusu. Brithiacb : S: Cakll Slk, Brethil Ormannm kuzeyinde, Sirion uzerindeki shk. Brithomhar: S: Brithon kenti, Beleriand kysndaki Falas Limanlannm kuzeyde olam. Brithon : S: Cakllar, Brithomharda Buyuk Denize dokulen nehir. Brodda : S, Nirnaeth Arnoediaddan sonra Hurinn akrabas Aerini karla alan Hithlumlu Doudolu; Turin tarafndan olduruldu. Bt/z: Gcrdayan Bzun

ksaltlms hali. Biiyiiciiler : Bkz. Istari. Buyuk Solucan : Glaurung. Buyuk Topraklar : Orta Dunya. Beri Topraklar, Dy Topraklar da denir, Bkz. Endor. Buyulu Adalar. {.Golgeli Denizlerdeki adalar. Valar tarafndan Aaclarm olumunun ve Noldor isyannn ardndan Valinorun Saklantaa bir parcas yaratldlar. Uzerlerine ayak basan bir denizci Dunyann Deismine kadar uyuyacakt.] Cabed-en-Aras : S, Turinin Glaucungu oldurduu , Nienorun olmek icin atlad Teiglin nehri uzerindeki derin ucurumsu gecit. (Teiglin Koyaklar da denir.] Bkz. Cabed Naeramath Cabed Naeramarth : S: Korkunc Kadersizliin Atlays, Nienorun kayalklarndan atlamasnn ardndan Cabed-en-Arasa verilen isim. Calacirya : Q. Isk Yar, Peiori dalarnda olusturulan tek gecit, boylece ki Aacin s Eldamara ulast. (Isk Geciri de denir.] Tunann bulunduu yer. Calaqmndi: Q: Isn Elfleri, Amanda ki Aacn snda yasayan ya da yasams olan Elfler (Yuce Elfler). Bkz. Moriqumd ve Karanlk Elfler. Camlost: S: Bos-elli, Berenin, Silmarilsiz bir sekilde Kral Thingole donusunden sonra kendine verdii isim. Caragdur : S: Karanlk Disler, Eolun atlarak oldurulduu, Amon Gwarethin (uzerine Gondolin sehrinin kurulduu tepe) kuzeyindeki ucurum. Caranthir : S: Kzl Nehir, Feanorun dorduncu olu. Esmer de denir; kardeslerin en serti ve en cabuk kzan; Thargelionu yonetti; Doriatha yaptklar bir saldrda olduruldu. Carcharoth : S; Kzl Disler, Berenin Silmarili tasyan elini srp koparan, Dunyada yasyan en guclu kurt; Angbandm Kurdu da denir; Doriathda Huan tarafndan olduruldu. sim metinde Kzl Az olarak cevrildi. Bkz. Anfauglir. Camii : S: Kzl Nokta; Kzl renkli bir yldzn ad. Celeborn (I) : S: Gumus Aac, Tol Eressea Aacnn ad; Galathilionun soyundan. 332 i-^<= - ^is Celehom (2) : S: Gumus Aac, Doriathi Elf, Thingolun akrabas; Galadriel ile evlenip Birinci Cam ardndan onunla birlikte Orta Dunyada kald. Bilge de denir. Cekbrimbor : S: Gumusun Eli, Gumus Yumruk; Curufinin olu, onun yaptklarn onaylamayarak Nargothrondda kald. kinci Cada Eregion demircilerinin en buyuu saylacakt; Eiflerin Uc Yuzuunu yapt; Sauron tarafndan olduruldu. Ceklrindal : S: Gumusayak; bkz. Idril. Cekbros : S; Gumus Kopuk, Gumus Yamur; Brethude, Gecislerin yannda Dlmrostta Teigline dokulen bir su aknts. Cekgorm ; Feanorun ucuncu olu; Kumral denir; Dagor BragoUacha dek kardesi Curufn ile Himlad bolgesini yonetti; Nargothrondda yasad ve Luthieni hapsetti; kurt kopei Huann efendisi; Menegrothda Dior tarafndan katledildi. Cdon : S: Yukseklerden asaya akan su, Himringden guneye akan nehir, Arosun ayaklarndan biri. Crdan : S: Gemiyapmcs; Sindarn en bilge kisilerinden biri; Teleti halkndan, Falasn (Bat Beletiand kylan) efendisi; Nirnaeth Arnoediaddan sonra Limanlarn ykm uzerine Gil-galadla birlikte Balar Adasna kact; kinci ve Ucuncu Calat boyunca Lhun Korfezindeki Gri Limanlarn muhafz; Mithrandirin gelisinde ona Ates Yuzuunu, Narya, emanet etti. [Sonuna dek Orta Dunyada kald ve ak gemileriyle yelken act. Cok uzun boyluydu; Ucuncu Can sonunda uzun sakall ve yasl gorunuslu olarak anlatlr.} Cirith Ninniach : S: Gokkusa Yar, Tuor oradan gecerek Bat Denizine ulast; bkz. Annonin-Gelydh. Cirith Thoronath : S: Kartallarn Yar, Glorfndelin bir Balrog ile savasp birlikte dipsiz ucurumuna dustukleri, Gondolinin kuzeyindeki dalarda yuksek bir gecit. Cirth : S;

Runler, Morgothun Zincirlenisinin ucuncu canda ilk kez Doriathi Daeron tarafndan tasarlanan alfabe. [Sindar tatafndan pek kullanlmasa da Cuceler tarafndan hzla benimsenip yayld.] Coranar : [S: gunes-devri; Orta Dunyadaki Eldar tarafndan kullanlan; bir astronomik yla karslk gelen sure. Gunes Yl da denir.] Corollaire : Q; Yesil Tepecik, Yaz Tepecii, uzerinde Valinorun ki Aac bulunan tepecik ; Ezellohar da denir. Crissaegrim : S: Ayran Zirveler, zirvelerinde Thorondorun kartal yuvalarnn olduu ve kimsenin gecemedii Gondolinin guneyindeki dalar. Cuivi^nen : Q: Uyans Suyu, Eiflerin ilk kez uyanp Orome tarafndan bulunduklar Orta Dunyadaki gol. [S: Nen Echui] Culurim : Q: Altn Kz, Laureline verilen isimlerden biri. 333 Curtifin : Q: Guzel Sacl Becerikli, Feanorun besinci olu. Becerikli denir; Celebrimborun babas. sminin kokeni icin bkz. Feanor; tarihi icin bkz. Cekgorm. Curufmue: Q, bkz. F&Kor. Cuthalion : S: Gucluyay ; bkz. Bdeg. Cuceler : [Orta Dunyann seslerle konusan rklarndan ve Ozgur Halklardan biri. Iluvatarn Cocuklarnn gelisini beklerken sabrszlanan Aule tarafndan yaratldlar. Kendilerine Khazad adn verirler. Sindarinde karsl Hadhoddur ama Elfler onlara genellikle Naugrim (Nogothrim ya da Noegyth [tekili Nogoth] derler. Ayn zamanda Da Halk ve Gonnhirrim de denir. Boylar 1.3 metre civarndadr. Yaklask 250 yl yasarlar ve 100 yaslarna geldiklerinde evlenirler. Saylan zaman icinde cok azald. Khuzdul adn verdikleri kendi dillerini konusurlar.] Cucelerin Yedi Bahalar: [Aule tarafndan yaratlp Iluvatarn kutsad ilk yedi Cuce.] Cucegazuv : Cucelerin Cukuru. Khazad-dumua (Hafihodrond) dilimize cevirisi. Cuce Yolu : Ered Luinden gelip, Nogrod ve Belegosr sehirlerinden Belerianda yonelen ve Sam Athrad slmda Gelion Nehrini asan yol. [Oradan yol ikiye ayrlyor, biri kuzeye yonelip Nan Elmoth gecerek Arossiacha gidiyor, dieriyse guneyden Dou Belerianda ilerliyor. Eriadordan Belerianda gelinebilecek en kolay yol. Edain de Belerianda girerken ayn yolu kulland.] Daeron : S: Golgeli, Golgelenmis, Kral Thingolun ozan ve bas ilimefendisi; Cirthin (Runler) tasarlaycs; Luthiene ask oldu ve ona iki kez ihanet etti. Dagnir : S; Bela, felaket, Dorthonionda Barahirin on iki yoldasndan biri. Dagnir Glaurunga : S: Glaurungun Felaketi, Turinin mezar tasna kaznan unvan Dagor Aglareb : S: Muhtesem Savas, Beleriand Savaslarnn ucuncusu. [Bu savasn ardndan Elfler Angband Kusatmasn olusturdu.] Dagor Bragollach : S: Ani Alev Savas; Beleriand Savaslarnn dorduncusu. Dagor-nuin-Giliath : S: Yldzlar Altndaki Savas, Beleriand Savaslarnn ikincisi, Feanorun Orta Dunyaya gelisinin ardndan Mithrim de gerceklesti. Dalar : Aman, Savunma ; Pelori; Doudakiler : Orocami; Demir : Ered Engrin; Pus : Hithaeglir; Golge ; Ered Wethrin; Dehset : EredGorgoroth. Daimin : S: Kzl alev, Dorthonionda Barahirin on iki yoldasndan biri. Deldmidth : S: Gecegolgesinin Dehseti. Dorthonionun (Taur-nu-Fuin) sonraki isimlerinden biri. Demir Dalar : Bkz. Ered Engrin. Demir Tac: [Morgothun Orta Dunyaya donusunun ardndan Angbandda yapt ve ustune Silmarilleri yerlestirdii tac. Ulu Savasn ardndan ustunde kalan iki Silmaril alnp yeniden dovulerek Morgothun boynuna gecirilen halkaya 334 donusturuldu.] Denethor : S: Cok hzh akan su. Sel, Len\venin olu; sonunda Mavi Daglar asarak Ossirianda gelip yerlesen Nandor Elflerinin lideri; Amon Erebde olduruldu. Dq Deniz : {Ds Okyanus da denir; Ekkaia.} D Topraklar : Ardada Amann dsnda kalan bolgeler.

Genel olarak Orta Dunya ima edilir. Beri Topraklar ve Buyuk Topraklar da denir. Bkz. Endor. Dipsiz Derinlikler : [Iluvacarn Zamands Salonlarnn derinlikleri.] Dimbar : S: Kasvetli Yurt, Sirion ve Mindeb nehirleri arasndaki bolge. Dimrost: S: Yamurlu Merdiven Brethil OrmanndaCelebrosun calayan; daha sonra Nen Girith diye isimlendirildi. Dior : S, Beren ve Luthienin olu, Elvvingin (Elrondun annesi) babas; Thingolun olumunden sonra Ossirianddan Doriatha geldi; Beren ve Luthienin olumunun ardndan Silmarili ald; Feanor oullar tarafndan Menegrothda olduruldu. Bkz. Aranel ve Elmhil. Dou Beleriand: Beleriandm Gelionun bats ile Sirionun dousunda kalan bolgesi; Doriath, Dimbar, Nan Durgortheb, Dor Dinen, Himlad, Estolad ve Taur-im-Duinath icerir. Thingol ve Feanor Hanedan tarafndan yonetildi. Doudolleri : Ayrca Esmer insanlar da denir; Bragollachran sonra zamanla Dogudan Belerianda girdiler ve Nirnaeth Arnoediadda her iki tarafta savastlar; Morgoth tarafndan Hithlum onlara yerlesim yeri olarak verildi ki burada Hador Halknn kalanlarna bask yaptlar. Dokuz : [Gucun ve hurmetin reisleri; ama biri ayrld ve Sekize indiklerinde Aratar diye adlandrldlar.] Dolmed: S: Islak Zirve, Ered Luinde buyuk bir da. Cuce sehirleri olan Nogrod ve Belegostun yaknnda. [Buyuk olaslkla Dunyann Deisimi srasnda yok oldu.] Dor Caranthir : S: Caranthirin Ulkesi; bkz. Thargelion. Dor-Cuarthol: S: Yay ve Mifer Ulkesi; Beleg ve Turin tarafndan Amon Rudhda saklandklar yerden koruduklar bolgenin ismi. [Amon Rudh civar, belki de Talath Dirnenin tamam.] Dor Daedeloth : S: Dehsetin Golgesinin Diyar; Morgothun kuzeydeki topraklan. Dor D men : S: Sessiz Topraklar; Esgalduinve Aros nehirlerinin kuzeydeki ksmlar arasnda bulunan, kimsenin yasamad bolge. Dor Tirn-i-Gninar : S: Yasayan Olunun Ulkesi; Beren ve Luthienin Oluler Evinden donuslerinden sonra Ossiriandda yasadklar Tol Galen civarndaki bolge. Doriath : S: Cit Ulkesi, (Dor lath) , Melian Kusan ima ederek; onceleri Eglador denirdi; Neldoreth ve Region ormanknndaki Thingol ve Meliann krall; Esgalduin nehri uzerindeki Menegorth sehrinden yonetildi. Ayrca Ku^ak Diyar 335 ve Gizli Krallk da denir. Dorlas : S: Yapran Efendisi, Brethilde bir Haladin nsan; Turin ve Hunrhor ile birlikte Glaurunga saldrmaya gitti, ama korkarak geri cekildi; Topal Brandir tarafndan olduruldu. Dor-lamin : S; Yank Diyar, Hithlumun guneyinde, Ered Lomin ile Mithrim Dalar arasndaki bolge, Fingonun topraklar, tmar olarak Hador ailesine verildi onlarn yurdu haline geldi; Morgothun egemenliine gectiinde DogudoUerinin yurdu yapld. Dor-lominin Ejder Miferi : Hador Hanedamnn nesilden nesile gecen en deerli seyi, Turin tarafndan kullanld; ayrca Hadorun Miferi de denir. Dor-nu-Fauglith : S; Boucu Kul Altndaki Ulke; bkz. Anfauglith. Dorthonion : S: Camlar Ulkesi, Beleriandm kuzey snrlarndaki buyuk ormanlk dalk bolge, sonralar Talur-nu-Fuin denilmistir; ki Kulede (111-4) Aacsakaln sarks: Ksm trmandm Dorthonion dahklarmdaki camlara. Drauglin : S: Mavi Kurt, Morgoth ve Sauronun kurtadamlarnn en buyuu. Tol-in-Gaurhothda Huan tarafjndan olduruldu. Beren ve Huan onun sekline burunerek Angbanda girdi. Drengist: S, Hithlumun bat duvarn olusturan Ered Lomini delerek ckan uzun halic. Feanor Hanedanndan olan Surgunler, Orta Dunyaya oradan ayak basn. Dilven : S: Nehir parlts, Ossiriandda Geliona birlesen nehirlerin besincisi. Dunedain : S: Bannn Edaini; kinci Can basnda Numenora yelken acp oraya yerlesen Edain nsanlar ve onlarn soyu. bkz. Numenorean. Dungortheb : Bkz. Nan Dungortheb. Durin (I): Cucelerin

Yedi Babalarnn en bilineni ve Ucuncu Can en onemli Cuce ailesi olan Durin Halknn atas. Cok uzun sure yasad icin Olumsuz Durin diye isimlendirilir ve halk tarafndan bir gun yeniden yasama doneceine inanlr. Durin (2) : Khazad-dum (Motia) Cucelerinin Efendilerinin isimleri. DUnyann Cocuklar : Iluvatarn Cocuklar. Dunyann Deipmi: [Numenorun yklmasnn ardndan Amann Ardadan ayrls. Ekkaiadan yeni denizler, ktalar olustu; Arda kuresellesti.} Dunyantn Duvarlar: [Ea ile Bosluk arasndaki snr, uzerinde Karanlkn Kaplar vardr. Karanlkn Duvarlar da denir.] Ed: Q: Ol, Brak Olsun; Dunya, maddi Evren; Dunyann olusmaya baslamas icin Iluvatarn soyledii sozler. Ea, Arday ve gokleri kapsar. Eann dsnda Zamansz Salonlar ve Bosluk vardr. Earendil: Q: Denizin As. Yar Elf, Kutlu, Parlak ve Denizci de denir. Tuor ve 336 Idrilin olu; Gondolinin yamalanmasndan kacmasnn ardndan Sirion deltasnda Diotun kz Elwing ile evlendi; onunla birlikte Amana yelken acarak Morgotha kars yardm icin yalvard; Berenin Angbanddan ald Silmarili tasyarak gemisi Vingilot ile goklerde yelken act. [Bir yldz olarak Elflerin cok sevdii Venuse karsl gibidir.} Edrrdme: Q: Deniz Kanad, Idril ile binip Batya yelken acan Tuorun gemisi. Earuen : Q: Deniz Bakiresi Thingolun kardesi olan Alqualondeli 01wenin kz; Noldor liderlerinden Knarfin ile evlendi. Cocuklar Finrod, Orodreth, Angrod, Aegnor ve Galadriel, anneleri sayesinde Teleti kanna sahip olarak Doriatha girmelerine izin verildi. Ebedi Karanlk : [Bosluk] Echoriath : S: Kusatan Dalar; Gondolin duzluunu kusatan dalar. Ecthelion : S, Gondolinin yamalanmas srasnda Balroglann efendisi Gothmog tarafndan oldurulen ve onu olduren Gondolinli Elf efendisi. Edain : S: kinci-gelenler, Bkz. Atani. Edbil: [S: Elfler; tekili edhel; Sindarn kendi dillerinde kendilerine verdikleri isim.] Edrahil: S, Finrod ve Berene maceralarnda eslik eden ve Tol-in-Gaurhoth zindanlarnda olen, Nargothrondlu Elflerin reisi. Eglador : S; Terkedilmis Topraklar Melian Kusa ile cevrilmeden once Doriathn ad; muhtemelen E.gto/ismiyle balantl. Eglarest: S; Terkedilmis Ky, Belerianddaki Elf Limanlannm guneyde olan. Eglath : S; Terkedilmis Halk. Asl gruplar Amana icin yola cktnda EIweyi (Thingol) aramak icin Beleriandda kalan Telerinin kendilerine verdikleri isim. Eilinel: S, Mutsuz Gorlimin kars. Eithelvrin : S: Ivrin Pnarlar, Ered Wethrinin altnda Narogun kayna. [Ayn zamanda Ivrin Calayanlar, Ivrin Golcukleri de denir.] Eithel Sirion : Sirionun Kayna, Ered Wethrinin dou yuzundeki Sirion nehrinin doduu yerler. Orada Fingolfin ve Fingonun guclu kalesi de (bkz. harad Eithel) vardr. [Nirnaeth Arnoediadn ardndan kirletildi.] Ejderler : {Devasa, guclu, pullarla kapl, uzun omurlu, hazineler icin acgozlu ve kotuluk dolu yaratklar. Gozleri bakanlar buyuleyebilir, sozleriyse seytani ve ayartcdr. Buyuk olaslkla yannda Silmarillerle Angbanda donduunde Morgoth tarafndan uretildiler. Uc soylar biliniyor: Uruloki (Glaurung soyundan gelenler; nefeslerinden ates sacabilir ama ucamazlard), kanatl ejderler (ilk kez Ulu Savas srasnda gorulduler; ates ufleyip ucabiliyorlard) ve sadece Ered Mithrinde gorulup ates ufleyemiyen souk ejderler.] 337

Ekkaia : Q, Arday cevreleyen Ds Denizin Elf dilindeki ad; D;^ Okyanus ve Kusatan Deniz diye de ima edilir ve Karanln Duvarlar tarafndan kusatlr. Elhereth : S: Yldz Kralicesi, Varday tanmlamak icin kullanlan en yaygm Sindarin sozcuu. Bkz. Elentari, Tintalle, Gilthoniel, Fanuilos, Kar-heyaz Eldalie : Q; Elf halk; Eldara. esit anlamda kullanlr. Eldamar : Q; Elfyurdu, Amanda Elflerin yerlestii bolge. Ayn ismi tasyan koy.* Eldar : Q; Yldzlarn Halk, Elflerin bir hikayesine gore, bu isim Orome tarafndan tum Elflere verilmisti. Ama yalnzca Cuivienenden (Orta Dunyada kalsn veya kalmasnlar) bat yuruyusune katlan Uc Soyun Elflerini (Vanyar, Noldor ve Teleri) belirtmek ve Avariyi dslamak icin kullanlmaya basland. [Eldar, genellikle uzun boylu, gri gozlu, sarsn Vanyar ve esmer Finarfn Hanedan dsnda kumraldr. Baslangcta Quenya dilini konusurlard ama daha sonra Orta Dunyaya giderler Sindarini gelistirdi.] Amanl ElRere ve herhangi bir zamanda Amanda yasams tum Elflere, Yuce Elfler (Tareldar) ve Isn Elfleri {Calaqmndi) denildi; bkz. Karanlk Elfler, umanyar. Etdarin : Q: Eldara dair; Eldar dil(ler)ini icin kullanlr; rerimin olusumu gercekte Yuce Eldarin de denilen Quenyay) iraa eder. Eledhtven : S; Elf prlts; bkz. Mortven. Elemmfre (J) : Q: Mucevher Yldz, Varda tarafndan yaratlan bir yldz. Elemmire (2) : Q, AWK&nieyi, yazan Vanyanm ad. Elende : Q, Eldamarn bir baska ad. Elenna : Q: Yldza doru; kinci Cain baslangcnda Edain, Earendilin (gokdek yldz olarak) rehberliinde yelken act icin Numanora verilen bir isim. Elentdri : Q: Yldz Kralicesi, Vardamn isimlerinden biri. Galadrielin Loriendek atnda {Yuzuk Kard^lii II-8) boyle seslenilir. Bkz. Elhereth, Tintalle. Elenue: Q, Bir Vanya; Turgonun kars, Jdrilin annesi; Helcaraxeden gecerken oldu Elerrna : Q; Yldzlarla Taclanms; Taniquetil. Elf: Ilkdoanlar, Iluvatarm lk Cocuklar. [ Orta Dunyadaki rklarn en eskisi ve en soylusu. lk Cada iki gruba ayrldlar; Eldar ve Avari. Ucuncu can sonuyla birlikte nsanlarn Egemenlii baslad ve Elfler gizli halk konumuna geldiler. Kendilerini Quendi: Konusanlar diye isimlendirirler.} Bkz. Uuvatartn Cocuklar, Eldar, Karanlk Elfler, Ipn Elfleri. Elf Dostlar : Edain; nsanlarn (Beor, Haleth ve Hador) Uc Hanedan. Elfyurdu: bkz. Eldamar. Elrond: S; Yldzkubbesi. lk Cam sonunda iikdoanlara ait olmay secen, Ucuncu Cam sonuna dek Orta Dunyada kalan; Earendil ve Elwingin olu. Imladrisin (Yarmavadi) efendisi; Hava Yuzuunun koruyucusu. Efendi Elrond, Yarelf Elrond. 338 Elros : S: Yldzkopuu. Earendil ve Elwingin olu; lk Cain sonunda nsanlar arasnda saylmay secen, cok uzun yasayan Numenorun ilk kral (Tar-Minyatur diye carlr). Elu : Elwenin Sindarin bicimi. Eluchil : S: Elunun Varisi; Beren ve Lurhienin olu Diorun unvanlarndan biri. Elurid: S: Elunun Varisi; Diorun buyuk olu; Feanor oullar tarafndan bir saldrda Doriathta olduruldu. Elurtn : S: Elunun hatrlans Diorun kucuk olu; kardesi Elured ile olduruldu. Elwe : Q, Lakab Singollo Gri pelerin. Kardesi 01we ile Cuivienenden yaplan yolculuktaki Teleri lideri; Nan Elmontta kaybolana dek. Sonra Melianla birlikte

Doriath yoneterek Sindar Efendisi oldu; Berenden Silmarili ald; Cuceler tarafndan Menegrothta katledildi. Sindarinde ismine (Elit) Thingol denir. Bkz. Thingol, Karanlk Elfler. Elwing : S: Yldzserpincisi Diorun kz; Silmarili yanna alarak Doriathdan kact; Sirion deltasnda Earendil ile evlendi ve onunla Vaiinora gitti. Elrond ve Elrosun annesi. [Ak Elwing diye de bilinir. Kuslarla konusabildii soylenir.] Bkz. hanthir hamath. Emeldir : S, Erkekyurekli Emeldir diye de bilinir; Barahirin kars, Tekelli Berenin annesi; Dagor Bragollachn ardndan Beor Hanedannm kadn ve cocuklarn Dorthoniondan goturdu. (Kendisi de Yasl Beorun torunuydu ve babasnn ad Berendi; bu metinde belirtilmedi.) EK Eki Gunler : lk Ca. Endor : Q: Orta Ulke; Orta Dunya. Enguar : Q: Hastalkllar; Elflerin nsanlara verdii isimlerinden biri. Ebl: S, Karanlk Elf diye carlr; Nan Elmontta yasayan ve Turgonun kz kardesi Aredhel ile evlenen demirci; Cucelerin arkadas; Anglachel (Gurthang) adl klc yapt; Maeglinin babas; Gondolinde olume brakld. Eomve: Q, Maialarn en guclulerinden biri; Manwenin Habercisi ve Sancaktar diye anlr; lk Cagm sonunda Morgotha saldran Valar ordusunun lideri. Ephel Brandir : S: Brandirin ds citleri; Amon Obel uzerinde, Brandirli nsanlarn yerlesim yeri; ayrca Ephel de denir. Erchamion : S: Tek-elli, Angbanddan kacsnn ardndan Berene verilen unvan. Ered Engrin : S: Demir Dalar, uzak kuzeydeki Melkor tarafndan yukseltilip kar ve buzla kaplanan dalar. Ered Gorgoroth : S: Dehset Dalar; Ungoliant ve soyu yasad icin bu ad almstr. Nan Durgorthebin kuzeyindeki dalar; ksaca Gorgoroth da denir. [Bu.dalar asan tek kisi Beren olacakt.} 339 Ered hindon : S: Marur Sark Dalan, dier ad Ered Lam, Mavi Dalar. Ered Lomin : S: Yankyan Dalar, Hithlumun bat duvarn olustururlar. EredLuin : S; Mavi Dalar, EredLindon da denir. ilk Can sonundaki ykmn ardndan Orta Dunyanm kuzeybat ky alann olusturdu. Ered Nimrais : S: Ak Boynuz Dalar; Ak Dalar; Puslu Dalarm guneyinde, doudan batya uzanan dalar. Ered Wethrt : S; Golge Dalan, Golgeli Dalar; Dor-nu-Fauglithin (Ard-galen) bat snrn olusturan; Hithlum ve Bat Beleriand arasnda engel olusturan, buyuk kvrlan dalar. Ereiniou : S: Krallarn Olu, Fingonun olu, counlukla Gil-galad adyla bilinir. Erellond : S, Yolculuunda Earendile eslik eden uc denizciden biri. Eressid : Bkz. To/ Eressea Eriador : S, Puslu ve Mavi Dalar arasnda uzanan bolge; ki Arnor Krall uzanr, ayrca Hobbitlerin Shire denir. Er : Q: Tek Olan, Yalnz Olan; Ikvatar. Eruhini: Q-. Erunun Cocuklar. Esgalduin : S; Perde altndaki nehir, Neldoreth ve Region ormanlarn bolen, Sirion nehrine birlesen Doriath nehri. Elf-nehri de denir. Buyulu bir nehirdir. Esgalduin Koprusu : Bkz. latt laur. Eski Gunler : lk Ca; Eneski Giinler de denir. [Baslangcta lk Ca belirtmek icin ama Dorduncu Can sonunda bazen onceki tum calar anlatmakta kullanld.] Eski Irk : Elfler. Eski Kral: Manwe. Eski Soy : Elfler. EsOTcr insanlar : [Bkz. DogudoUeri.] Este: Q; Dinlenis; bir Ainu, Valie, Irmonun kars. Estolad: S: Karargah, Beor ve Marach izleyen nsanlarn, Mavi Dalar asarak fieleriarida girdikten sonra yerlestikleri Nan Elmothun guneyindeki topraklar. Ezellohar : Q,

Valinorun ki Aacnn bulunduu tepecik; Corollaire de denir. Faelivrin : Gwindorun Finduilasa verdii isim. Falas : S; Ky, Beleriandn bat kylar; Nevrastn guneyi. Falathar : S: Kynn Efendisi, Earendile yolculuunda eslik eden uc denizciden biti! I Palathrim : S; Ky halk, Falasl Teleri Elfleri, efendileri Crdandr. [Orta Dunyann I ilk gemi yapmclar ve denizcileridir. Ayn zamanda Falas Elfleri ve Liman Elfleri! de denir.} 340 Falmari : Q: Dalgalarn halk. Deniz Elfleri; Orta Dunyadan ayrlp Batya giden Teleri halkna verilen isim. panuilos : [S: daima kar kadar beyaz meleksi sekil; Vardanm Elflere gorunusu yuzunden kazand isim, genellikle Kar-beyaz olarak cevrilir.} Faroth : Bkz. Yuce parotb, Taur-en-Faroth. Feanor : S: Atesin Ruhu, Finvvenin en buyuk olu (Finwe ve Mirielin tek olu), Finarfin, Fingolfinin uvey kardesi; Noldorun en onemlisi, ayaklanmalarnn lideri; Feanor alfabesinin tasarlaycs; SilmarilSerin yaratcs; Mithrimde Dagor-nuin-Giliathda olduruldu. smi CurufintviyAi {curu beceri) ve bu ismi besinci olu Curufne verdi; ama o daima annesinin verdii isimle bilindi. (Q: Feandro). Feanor Oullan : Maedhros, Maglor, Celegorm, Caranthir, Curufin, Amrod ve Amras. Ozellikle babalarnn olumunun ardndan grup olarak bahsedilirler. Feanttri :. Q: Ruhlarn Efendileri, Namo ve Irmo adl Valalar. Fdapnd: S; Maara Yontucusu, Nargothrondu kurmasnn ardndan Kral Finroda taklan isim; kokeninde Cuce diline ait bir sozcuk, (felak-gundu) ama metinde Maaralarn Efendisi diye cevrildi. Bkz. Finrod. Feryat Yl : [Nirnaeth Arnoediadn yapld yl.} Finarfin : Q; Soylu Sac, Finwenn ucuncu olu; Feanorun uvey kardeslerinin kucuu; Noldor Surgununden sonra Amanda kalarak halknn kalann Tirionda yonetti. Noldor prensleri arasnda sadece o ve cocuklarnn altn rengi saclar vard ki bunu bir Vanya olan annesi Indisten almst, bkz. Vanyar. Finduilas : S: Yaprak-aksl Sac, Orodrethinkz, Gwindor tarafndan sevildi Faelivrin ad verildi; Nargothrondun yamalanmasnda esir dustu, Teiglin Gecislerinde Orklar tarafndan olduruldu. Fingolfin : Q: Sac Pelerin, Finwenin ikinci olu; Feanorun uvey kardeslerinin buyuu; Belerianddaki Yuce Noldor Kral; Hitlumda yasad; Morgoth tarafndan olduruldu. , Fingon : S: Altnsacl Komutan, Fingolfinin en buyuk olu. Cesur denir; Maedhrosu Thangoridrimden kurtard; babasnn olumunun ardndan Yuce Noldor Kral oldu; Nirnaeth Arnoediadda Gothmog tarafndan katledildi. Finrod: S; Altnsacl Sampiyon, Finarfinin en buyuk olu; Guvenilir ve nsanlarn Arkadas da denir. Nargothrondun kurucusu ve kral, bu yuzden Felagund diye de carld; Mavi Dalan gecen ilk nsanlar, Ossiriandda karslad; Dagor Bragouachda Barahir tarafndan kurtarld; Berene macerasnda eslik ederek Barahire kefaretini odedi; Bereni savunurken Tol-in-Gaurhoth zindannda olduruldu. 341 Pinue: Q: Sac, Cuivienenden batya yolculuk srasnda Noldor lideri; Amandaki Noldor Kral; Feanor, Fingolfn ve Finarfinin babas, Formenosta Morgoth tarafndan olduruldu. Firimar : Q: Olumluler, Elf dilinde nsanlara verilen isimlerden biri. Pormenos : Q; Kuzey Kalesi, Vaiinorun kuzeyindeki Feanor ve oullarnn kalesi; Feanorun Tiriondan surulmesi uzerine kuruldu. Gahilgathol: K, Bkz. Bekgost.

Galadriel: S: Isn Hanm, Parldayan Celenkle Taclanms Kz, Finarfnin kz; Felagund Finrodun kz kardesi; Noldor ayaklanmasnn liderlerinden biri; Doriathl Celeborn ile evlenip lk Can ardndan onunla birlikte OrtaDunyada kald; Lothloriende Suyun Yuzuunun Nenya koruyucusu. Galathilion : S: Isldayan Ak Aac, Tirionun Ak Aac, Vanyar ve Noldor icin .Yavanna tarafndan Telperionun goruntusunden yaratlan aac. Galdor : S: Isldayan Efendi, Uzun, diye anlr; Lorindol Hadorun olu ve onun ardndan Dor-lominin efendisi; Hurin ve Huorun babas; Eithel Sirionda olduruldu. galvorn : S: Parldayan siyah, Eol tarafndan tasarlanan metal. Geliot : S: Aks Dou Beleriandn buyuk nehri; Himring ve Rerir Dandan doar ve Mavi Dalardan akan Ossiriand nehirleri tarafndan beslenir Gelmir(l) : S: Akan Mucevher, Nargothrondlu Elf; Gwindorun kardesi, Bragouachda esir edildi ve Eithel Sirionun onunde Nirnaeth Arnoediaddan once muhafzlar kskrtmak icin olduruldu. Gelmr (2) : Angrodun halkndan bir Elf, Arminasla birlikte Orodrethi uyarmak icin Nargothronda geidi. Gcrdayan Buz : Bkz. Helcaraxe. Gildor : S; Yldz Efendisi, Dorthonionda Barahirin on iki arkadasndan biri. Gil-Estel: S; Umudun Yldz, Gemisi Vingilotla Orta Dunyann goklerine ilk yukselisinde Earendile verilen isim. Gil-galad: S: Parlakln Yldz, Fingonun olu Ereiniona verilen isim. Turgonun olumunun ardndan Orta Dunyada Noldorun son Yuce Kral oldu. lk Can bitisinden sonra Lindonda kald. Elflerin ve nsanlarn yaptklar Son ttifakn Elendil ile birlikte lideri oldu, onunla birlikte Sauron ile yaplan savasta olduruldu. Gilthoniel: [S: Yldz-yakcs, Vardamn isimlerinden biri. Bkz. Elbereth, Elentari, Tintale, Fanilos, Kar-beyaz.} Ginglith : S, Bat Beleriandda Narog nehrine karsan bir nehir. 342 Gizli Ate^ : [Kutsal Ruh; Iluvatarn Yaratsna yasam ve beden kazandran kudret. Gizli Ates, cok buyuk olaslkla Yokolmaz Alev ile ayndr.] Gizli Krallk : Doriach ve Gondoline verilen isim. Glatrung : S, Morgothun ejderlerinin ilki. Ejderlerin Bahas denir; Bragollach, Nirnaeth Arnoediad ve Nargothrondun Yamalannasnda savast; Turinin ve Nienorun uzerine buyusunu yayd; Cabeden-Arasta Turin tarafndan olduruldu. Buyuk Solucan ve Morgothun Solucan da denir. Glingal: S: Aslms Alev, Gondolinde Turgonun yapt Laurelinin goruntusu. Glirhuin : S: Karanln Sarks, Brethilu bir ozan ve kahin. Gloredhel: S; Altn Elf, Dor-lominli Lorindol Hadorun kz ve Galdorun kz kardesi; Brethilli Haldir ile evlendi. Glorfindel: S: Altnsach, Sehrin yamalanmasndan kacarken Cirith Thoronarhda bir Balrog ile douserek olen Gondolinli Elf Golodhrim : S: Noldo halk; Noldorun Sindarin karsl. Q: No/(S? = S: Golodh (coulu Gelydh) ve rim coul ekidir. Bkz. Annon-in-Gelydh, Noldor Kaps. GondoUn : S; Sakl Kaya; (bkz. Ondolindi). Kusatan Dalar tarafndan cevrelenen Kral Turgonun gizli sehri. Gondolinin Dq Kaps : [Kacs Yolunun kaplarndan biri. Sakl Kap da denir.] Gondolindrim : S: Gondolin Halk. Gonnhirrim : S: Tasn Efendileri, Cuceler tanmlamak icin kullanlr. Gorgoroth : S>:Deh^stYm ,Skz. EredGorgoroth. Gorlim : S, Mutsuz da denir; Dorthonionda Barahirin on iki yoldasndan biri.

Kars Eilinelin biroruntusu sayesinde tuzaa dusuruldu ve Barahirin gizlenme yerini Saurona anlatr. Gorthaur : S: Korkutucu Nefret; Sauronun Sindarin ismi; Zalim diye de anlr. Gorthol: S: Korkutucu Mifer, Dor-Cuartholun ulkesinde ki Reisten biri olarak Turinin ald ad. Gothmog ; Balroglarm efendisi; Angbandn yuksek reisi; Feanoru, Fingonu ve Ecthelionu katletti, Ecthelion tarafndan olduruldu. [Onu koruyan kisisel Troll muhafzlarna sahiptir.] (Ayn isim Ucuncu Cada Minas Morguiun Muhafz tarafndan da kullanld; Kraln Donucu V-6) Golgeli Denizler : [Belegaerin kuzeye uzanan. Aman kylarnn guneyine doru olan ksm. Golgeli Denizler baslangcta Aaclarn snn ulasmamas yuzunden bir doa olayyd ama Aaclarn zehirlenisinin, Noldor isyannn ardndan sersemletici puslar ve karamsarlastrc karanlklarla, BuyiUii Adalar\s. donatlp Valinorun Saklanijimn bir parcas haline getirildi.} Gri Elfler : Sindar. 343 Gri Pelerin ; bkz. Singollo, Thingol. Gri Elfdili: Bkz. Sindarin. Gri Elfkr : Bkz. Sindar. Gri Limanlar: bkz. Limanlar, M-ithlond, Grond : Morgorhun buyuk topuzu ki Fingolfinle savasrken onu kullanmstr; Oluler Diyannn Cekici de denir. Daha sonra Minas Tiridi Kaplarna kars kullanlan kocbasna da bu isim verilmistir. Guilin : S; Uyans Sarks, Gelmir ve Gwindorun babas, Nargothrondlu elf. Gundor : S, Hador Lorindolun kucuk olu, Dor-lominin efendisi; BragoUachda Eithel Sirionda babasyla birlikte olduruldu. Gunhang : S: Olum Demiri, Nargothrondda Turin icin yeniden dovulmesinin sonra Belegin klc Anglachele verilen isim. Klc Turin tarafndan ise Mormegil diye isimlendirildi. Gucler Savajt: [Yeni uyanan Elfleri korumak icin Melkor ve Valar arasnda yapld. Bu savasn sonucunda Utumno ykld ve Melkorun Zincirlenisi gerceklesti.] Giimuj Cicei : Ay,,Telperionun ciceinden yaratld icin bu isimle de anlr. Giine Yllar : [Coranar; Gunesin yukselisinin ardndan kullanlan zaman birimi,} Gilmfin Cocuklar : insanlar. Gtuindor : S, Nargothrondlu Elf, Gelmirin kardesi; Angbandda esir edildi ama kact; Turinin kurtarlmasnda Belege yardm etti; Turini Nargothronda getirdi; Orodrethin kz Finduilas sevdi; Tumhajad Savasnda olduruldu. a Hadhodrond : Khazad-dumun (Moria) Sindarindeki ismi. Hador : Ad: Parlak, Aknkafa = Lorindol veya Alttnsaclt Hador da denir. Dor-lominin efendisi; Fingolfinin kulu; (Hurinin babas olan Galdorun babas; Bragouachta Eithel Sirionda olduruldu; Hador Hanedanna Edainin Ucuncu Hanedan denir. Haladin : Belerianda giren nsanlarn ikinci grubu; sonradan Hakthin Halk dendi, Brethil Ormannda yasadlar, Brethilli nsanlar da denir. Haldad: Thargelionda Orklarn saldrsna kars halkn savunan Haladin lideri ve orada olduruldu; Haleth Hanmnm babas. Haldan : S: Uzun Demirci, Haldarn olu; Haleth Hanmnm olumunden sonra Haladin lideri. Haldar : Haldadn olu, Haleth Hamnnm erkek kardesi; babasyla birlikre

Thargeliona yaplan bir Ork saldrsnda olduruldu. Haldir : S; Uzun Gozcu, Brethilli Halmirin olu; Dor-16minu Hadorun kz Gloredhel ile evlendi; Nirnaeth Arnoediadda olduruldu. 344 Hakth : Haleth Hanm da denir; Thargeliondan Sirionun batsndaki topraklara kadar Haladin (ki yaptklar sonucunda Halethin Halk diye adlandrld) lideri. Halethin Halk : Bkz. Haladin ve Haleth. Halmir : S: Uzun Mucevher, Haladin Efendisi, Haldann olu; Doriathl Belegle Dagor BragoUachtan sonra Sirion Gecitinden guneye gelen Orklan yendi. Handr : Haldir ve Gloredhelin olu. Topal Brandirin babas; Haldirin olumunden sonra Haladin efendisi; Orklarla olan savasta Brerhilde olduruldu. Hareth : Q: Hanm, Brethilli Halmirin kz; Dor-lominli Galdor ile evlendi. Hurin ve Huorun annesi. Halhaldir: S, Genc denir; Dorchonionda Barahirin on iki yoldasndan biri. Hathol: Lorindol Hadorun babas. Haudh-en-Anven : S: Hanm Hoyuu, Brethil Ormannda Halethin gomulduu hoyuk. Hadh-en-Elleth : S: Elfkznn Hoyuu, Teiglin Gecislerinin yannda Finduilasn gomulduu hoyuk. Hadhen-Ndengin : S: Katledilenler Hoyuu, Nirnaeth Arnoediadda olen Elflerin ve nsanlarn bedenlerinin ylarak yaplan, Anfauglith duzluundeki tepe. Haudh-en-t^irnaeth : S; Gozyaslar Hoyuu, Ha/dh-en-Ndenginm baska bir ad. Helcar : Q: buz-souu, Orta Dunyann kuzeydousundaki c Deniz; orada daha once lUuinin yukseldii da bulunuyordu; Elflerin ilk kez uyand Cuivienen golu, bu denizde bir koy olarak anlatlr. Hdcaraxe : Q; Buz-disleri, Araman ve Orta Dunya arasndaki boaz; ayrca Gcrdayan Buz diye de isimlendirilir. Hekvorn ; S: Kara Cam, Caranthrin yasad, Thargelionun kuzeyinde Rerir Dann altnda bir gol. Helluin : Q: Buz mavisi. Mavi bir yldz; Sirius yldz, Hildor : Q; Takipciler; Iluvatarn Genc Cocuklar, nsanlarn Elf dilindeki ad: Hildorien : Q: Hildor ulkesi, nsanlarn (Hildor) ilk kez uyand Orta Dunyann dousundaki ulke. Himlad : S: Serin Duzluk, Aglon Gecitinin guneyinde Celegorm ve Curufinin yerlestii bolge. Himring : S: Serin-souk, Uzerinde Maedhrosun kalesinin olduu Maglor Bosluunun batsndaki buyuk tepe; metinde Daimsouk diye cevrildi. Hni lluvatar : Q; Iluvatarn Cocuklar. Htrilorn : S: Hanm Aac, Luthienin hapsedildii, Doriathdaki uc govdeli buyuk kayn aac. Hisilome : Q: Puslar Ulkesi; Hithlum. 345 Hithaeglir : S; Puslu Zirveler Hatt: Puslu Dalar veya Pus Dalar. {Yuzuklerin Efendisindeki haritada Hithaeglinm sekli hataldr. C.T.) Hitlum : S: Pus Ulkesi, douda ve guneyde Ered Wethrin, batda Ered Lomin ile snrlanan bolge; bkz. Hsilame. Huan : S: Buyuk Kopek, Oromenin Celegorma verdii Valinorun buyuk kurt kopei; Beren ve Luchien ile dost olup onlara yardm etti; Carcharoth tarafndan olduruldu. Hunthor : S, Brethilii bir Haiadin; Cabed-en-Arasta Glaurunga yapyan saldrda Turine eslik etti ve basna dusen bir kaya sonucunda oldu. Huor : S, Dor-lominli Galdorun olu; Ranm kocas ve Tuorun babas; kardesi Hurin ile Gondoline gitti; Nirnaeth Arnoediadda olduruldu. Hurin : S, Thalion, Metin, Guclu diye de anlr. Dor-lominli Galdorun olu, Morwenin kocasi, Turin ve Nienorun babas; Dor-lominin efendisi, Fingonun kulu. Kardesi Huorla Gondoline gitti; Nirneath Arnoediadda Morgoth

tarafndan esir edildi; uzun yllar boyunca Thangorodrim uzerinde oturtuldv; braklmasnn ardndan Nargothrondda Mimi oldurdu ve Nauglamiri Kral Thingole getirdi. Hukum Cemberi : Bkz. M4hanaxar. Hyarmentir : Q: Guneyin Gozcusu, Valinorun guneyindeki en yuksek dalar. lant latr : S: Eski Kopru, Doriathn kuzey snrnda, kadim yol uzerinde bulunan Esgalduin uzerindeki tas kopru; ayrca Esgaldtin Koprusu de denir. [Noldorun Belerianda donusunden yllar once, buyuk olaslkla Cuceler tarafndan insa edilmistir.] Ihj : Ufack Cuce, Mimin oullarndan biri. Idril: S: Kvlcmlanan Parlaklk, Turgon ve Elenwenin kz (tek cocuu); Tuorun kars, Earendilin annesi ki onunla birlikte Gondolinden kacarak Sirion deltasna kact; oradan da Tuorla birlikte geriye donmemek uzere Batya yelken actlar. Celebrindal Gunusayak diye de anlr. llluin : Q: Mavi yldz, Aule tarafndan yaplan Valar lambalarndan biri. lUuin, Orta Dunyanm kuzey ksmna dikildi ve Melkor tarafndan yklmasnn ardndan yerinde Helcar c Denizi olustu. llmare: Q; Yldz Evi, Bir Maia, Vardann hizmetcisi. llmarin : Q: Yuce Goklerin Kona, Manwe ve Vardann Taniqueti!in zirvesinde bulunan konann ad. lmen : Q: Yldzlarn Bolgesi, Gokyuzunun ustleri, yldzlarn bulunduu yer. llvatar : Q: Herkesin Babas, Eru. 346 Iluvatarn Cocuklar: Ayn zamanda Erum/n Cocuklar; Hini lluvataro ve Eruhini sozcuklerinin dilimizdeki karsl; lkdoanlar ve Takipciler, Elfler (Iluvatarn lk Cocuklar) ve insanlar (Iluvatarn Genc Cocuklar). Ayn zamanda Cocuklar, Yeryuzunun Cocuklar, Dunyann Cocuklan\e ki Soy diye de isimlendirilirler. Iluvatarn Goruntusu: [Anulnclalein gorsel hali. Iluvatar tarafndan Ainura yaptklar muziin doasn gostermek icin yaratld. Her Ainu, Muzikin yalnzca kendi yapt bolumunu biliyordu, sadece Goruntunun icinde Eann butun dokusunu kavrayabildiler. Goruntu uzerine bildikleri cok onemliydi, cunku onlarn Arday sekillendirirken yaptklar seylere yon verdi. Pek cok Ainu, bu goruntuyu sevdii icin Iluvatar, onlar icine gondererek Eay yaratr. Ucuncu Can bitiminde once Goruntunun kesildii soylenir.] Irnlach : S: Yldzlarn Scrayan Alevi, Amlachn babas. Imladrh : S: Yarn Derin Vadisi; Puslu Dalarm uzerinde Elrondun yasad vadi; Yarmavadi. indis : Q, Bir Vanya, ]ngwenin yakn akrabas; Finwenin ikinci kars, Fingolfin ve Finarfinin annesi. Ingue: Q, Elflerin Cuivienenden batya yaptklar uc yolculukta ilk topluluun, Vanyarn lideri. Amanda Taniquetilde oturdu ve tum Elflerin Yuce Kral olarak kabul edilir. Irmo : Q: Arzulatc, Arzunun Efendisi; Genellikle yasad yerin ad olan Lurien diye carlan Valann gercek ad. sil: Q: gumusi parut; Ay. [S: IthH\ htar: Q Buyuculer. Bkz. Curunir, Saruman; Mithrandir, Gandalf, Olarin; Radagast. pk : [Karanlkn ya da Golgenin karst. Iluvatarn varl, onun iradesinin ya da yarattklarnn guzelliinin onaylanmas, ozellikle ki Aacta.] Ipk Geciti : Bkz. Calacirya. Iskszlk : [Ungoliantn kudreti ve urettii sey; butun s yutup yok eden nufuz edilemez bir karanlk. Ungoliantn Bulutu, Golge ve Karanlk da denir.l Ipn Elfleri: Bkz. Calaquendi.

Ivrin : Ered Wethrinin eteklerindeki, Narog nehrinin doduu golcukler ve calayanlar. Bkz. Eithel Ivrin. c Denizler : [Ekkaiann tersine; Orta Dunyann ic denizleri ve Belegaerin kylarna yakn olan sular] iki Reis : [Turin ve Beleg. Talath Dirnenin ki Reisi olarak da soylenir.} iki Soy : Elfler ve nsanlar. Ikincidoanlar : Iluvatarn Genc Cocuklar, nsanlar. 347 ilk Ca : [Orta Dunyann kaydedilmis calarnn ilki. Ardann tamamlanmasyla ya da Elflerin uyansyla baslyor. Gucler Savas ve Buyuk Yolculuk dsnda baslangc donemlerine dair cok fazla bilgi yoktur. Ulu Savasn ardndan Morgochun Eadan surulmesiyle sona erdi. Ayn zamanda Eski Gunler ya da Ei eski Gunler diye de bilinir.} lk Gun : [ki Aacn ilk kez ciceklenip solmas] ilk, Sava: [Eada Valar ve Melkor arasndaki ilk cekisme. Melkor, Valarn Arday tamamlamasna engel oluyordu ve Tulkasn gelisiyle kact. Bu arada tasarlanandan farkl olsa da Arda sekillendi.] lkdoanlar : Huvatarm lk Cocuklar; Elfler. nsanlar : Bkz. Atan, lluvatartn Cocuklar, Dodolleri, Sonragelenler, Hildon, Edain, Apanonar, Ptrimar, Engwar. Gaspediciler, Yabanclar, Esrarllar, Kendinden Lanetli, Beceriksizler, Gece Korkaklar ve Gunesin Cocuklar da denir. [Gunesin ilk yukselisiyle Hildoriende uyandlar. Tarihlerinin baslangc Melkor tarafndan karartld icin pek bilinmez. ilk Cada Eldar tarafndan Edain (Q; Atani) ve Doudolleri olarak ikiye ayrlrlar.] nsanlarn Babalan : Bkz. Edain. nsanlarn Uc Hanedan: [Bkz. Edain.] nsanlarn Egemenlii: [Dorduncu Ca; Elfler ve Cucelerin zayflayp, nsanlarn Ardaya hakim duruma gelmeleri. Egemenlik, Uc Yuzukun gucunu kaybedisi ve koruyucularnn denizin otesine yelken acmasyla baslar.] Kap^ You : [Buyuk olaslkla Gondolinin ilk ana girisi. Kemerli bir kapdan girilen Kuru nehrin yatan izleyerek Tumladen vadisine ulasan yeralt geciti. Gorunuste Turgon.ve Gondolindrim tarafndan yaplan Sakl Yol, Kacs Yolu ile ozdes olabilir ya da olmayabilir. Kuru Nehirin kaynann yanndan baslayan Sakl Yolun, ilk kontrol noktas Sakl Koruma tarafndan korunan Ds Kapdr. Onun ardndan Yedi Kap ile korunan (bunlarn biri Ds Kap olabilir) Orfalch Echot gelir ve Tumladene ulaslr.] Kadersizlik Tap : [Tirinin gomu tepeciinin uzerine dikilen genis gri tas. Uzerinde once onun ve kz kardesinin adlar kazld. Daha sonra Hurin tarafndan karsnn ad da ad eklenecekti. Brethilli Glirhuinin kehanetine uygun olarak asla yklp yok olmad ve Beleriandn yklmasnn ardndan Tol Morwen adasnn merkezi haline geldi.] Kadim Karanlk : [Bkz. Bojluk.] Kara El: [Morgothun etkisi ve kudreti. Zaman icinde Sauronu ve Yuzuku takt elini anlatmak icin kulanld.] 348 Kara Klc : Bkz. Mormegil. Karanlk : {Kotuluun buyukluu, etkisi ve doas. Iluvatarn Isnn yokluu ya da reddedilmesi. Kotuluun egemenlii. Bokluk. Goruntunun kesilisiyle kavranan ve Melkor tarafndan kotuluun arac olarak kullanlan Iluvatarn yokluu. Ungoliantn Iskszl. Bu, kavram genelde Melkorun ve hizmetkar Sauronun kudretini ve etkisini tanmlamak icin kullanlr.] Karanlk Diqman : [Morgoth. Dunyann Karanlk Dusman da denir.] Karanlk Efendi : Morgothu tanmlar; sonra da Sauronu. Karanlk Elf: Eolun lakab. Karanlk Elfler : Aman dilinde. Buyuk Denizi gecmeyen tum Elfler, Karanlk Elflerdir

(Moriquendt). Caranthir, Amanda bulunduu ve Moriquendi arasnda saylmad halde Thingole Karanlk Elf diye seslendiinde amac onu utandrmakt. Ama Noldor Surgunu doneminde Noldor ve Sindarn yannda Orta Dunya Elfleri icin de sk sk kullanld; ve sonra Avariye esitlendi. Sindar halkndan olan Eolun Karanlk Elf unvan da farkldr ama Turgon suphesiz Eolun Moriquend olduunu anlatmak istemisti. Karanlkn Duvarlar : [Ayn zamanda Dunyann Duvarlar da denir.] Karanlkn Kaplar: [Ea ile Bosluk arasndaki Dunyann Duvarlar uzerinde bulunan kap. lk Cagn sonunda Morgoth, buradan dsarya atlmstr.] Kar-beyaz : [Fanuilosun dilimize cevirisi. Orta Dunya Elflerine kar kadar Beyaz bir sk seklinde gorunusunu yuzunden Vardaya verilen bir isim.] Kartallar : [Manwe ve Yavanna tarafndan yaratldlar; kuslarn en soylular ve gorkemlileri; Cocuklarn uyansnn once Aelvarm efendileri saylrlar.] Kederin Hikayesi: [ Nam i Hin Hirnm baska bir ad.] Kel Tepe : [Bkz. Amon Rudh.] kelvar : Q; hareket edenler, Yavannanm ozeni altnda yasayan, Iluvatarm Cocuklar, Entler ve Cuceler dsndaki, hayvan turlerinin tumunu anlatan bir sozcuk. Kementari: Q: Dunyann Kralicesi, Yavannaya verilen isimlerden biri. Khazad: K, Cucelerin kendi dillerinde (Khuzdd) kendilerine verdikleri isim. [S: Hadhod] Khazad-dum : K: Cuce konaklar, Durin soyundan gelen Cucelerin Puslu Dalardaki buyuk konaklar. (Bkz. Hadhodrond, Moria, Khazad). Dum, muhtemelen cukurlar, salonlar, konaklar anlamnda bir coul ya da topluluk eki. Khim : Ufack Cuce Mimin olu, Turinin haydut grubundan birisi tarafndan oklanarak olduruldu. Khuzdul: K: Cuce dili. [Aule tarafndan ilk uyanslarnda oretilen dil. Cucelerin dsnda cok az kisi ona orenebilmistir.] 349 Kocakasaba : Bekgoslun cevirisi; buyuk kale. Korkunc Ki} : [Glaurungun Bat Belerlanda saldrd, Tumhalad Savasnn ardndan Nargothrondun dusduu Tuorun Nevrasta ve Gondoline ulast lk Can 496. ylnda erken gelip uzun suren ks.] Korunan Diyar : Valinot. Konman Duzluk : Bkz. Talath Dimen. Kudinutm: bkz. Alq!.alonde. Kuru Nehir. [Buyuk olaslkla cok eskiden Echoriarhdan ckp Siriona balanan bir nehirdi; Gondoline girisi salayan en onemli yeralt nehir yata.] Kuatan Dalar : Bkz. Echoriath. Kuatan Deniz : Bkz. Ukkaia. Kutlu Diyar. Bkz Aman. Kutsal Olanlar : Bkz. Ainur. Kzeyin Kehaneti: [Bkz. Noldor Kadersizlii.} Kucuk Gdion : GeUon nehtinin kollarndan kucuk olan. Himring civarnda doar ve Buyuk Gelion ile birleserek Gelionu olusturana dek guneydouya dou akar. Kucuk Krallk : Arda. Ladros : S: Kopuk Diyar, Noldor Krallar rarafndan Beor Hanedan nsanlarna yurt olarak verilen Dorthonionun kuzeydousunda uzanan topraklar. Laer Ci Beleg : S; Buyuk Yayn Sarks, Turin tarafndan Cuthalion Belegin ansna, Eithel Ivrinde yazld. Laiqrandi : Q: Yesil Elfler, [Denethorun olumunun ardndan Ossiriandda dank bir sekilde ve efendisiz olarak gizlenerek yasamay surduren Nandor halkndan geride kalanlar. Yesiller giyinir, aac islerinden cok iyi anlarlard. En sevdikleri silah oktur. Yesil Elfler de denir.] Lalaith : S; Gulus, Hurin ve Morwenin cocuk yasta salgn hastalk sonucunda olen kzlar. Lammoth : S: Buyuk Yank, Drengist Halicinin kuzeyindeki bolge, Ungoliantla mucadelesinde Morgothun clnn yanklarnn

duyulmasnn ardndan bu isimle adlandrld. Buyuk Yank da denir. Lanthir Lamath : S: Yahkyan Sesler Calayan; Diorun Ossirianddaki yasad ve kz Yldzserpintisi Elwingin isimlendirdii yer, Laurelin : Q-. Altnm Sarksf; Valinorun ki Aacnn genc olan. Ayn zamanda Culurien, Malinalda, Alttn A^ac, Altn A^ac ve baska isimlerle de anlr. Legalin : S, Ossiriandda Geliona akan nehirlerin kuzeyden ucuncusu. 350 Leithan Destan : SilmariUiondaki nesir hikayenin ckarld Beren ve Luthienin hayatlar hakknda uzun bir destan. Leithian, dilimize Esaretten Kurtulus olarak cevrilmistir. lembas : S: yol-az, Elflerin uzun yolculuklar icin yanlarna aldklar uzun sure taze kalabilen ve doyurucu yiyecek. lk hali, lenmnhass yolculuk-ekmeinden; Q: coimas hayat-ekmei. Lenue : Q; Cuivienenden batya yaplan yolculukta, Puslu Dalar gecmeyi reddeden ve yannda surukledikleriyle Nandor halkn olusturan Elf lideri; Denethorun babas. Limanlar : Beleriandn kysndaki Brithombar ve Eglarest. lk Cam sonunda Sirion Limanlar. Lhun Korfezindeki Gri Limanlar (Muhlond). Alqualonde, Kuularn Liman veya Kuuliman, ksaca Liman da denir. Linaetven : S: Kuslarn Golu; Nevrasttaki buyuk gol. Lindar : Q: sarkclar, Teleri halknn tarafndan kendilerini tanmlanamak icin kullanlan isim. Lindon : Q: Marur Sark, lk Cada Ossirjanda verilen isim. lk Cam sonundaki karsklklarn ardndan Lindon ismi, hala Denizln uzerinde kalan Mavi Dalarn batsndaki topraklar icin kullanld. lomdindi: Q; Alacakaranlk sarkclar; bulbul. Lomion : Q: Alacakaranln Olu Aredhelin olu Maegline koyduu isim. LoreUin : Q: Altn Yldzlarn Golu, Valinorda, Lorien bahcelerinin icinde bir gol. Valie Estenin gunduzleri orada tir adann ustunde uyur. Lorgan : Nirnaeth Arnoediaddan sonra Hithlumdaki Doudollerinin reisi, ki Tuoru esir etmistir. Lorien : Q; Altn, Genellikle Lorien diye carlan Vala irmonun bahcelerinin ve yasad yerin ismi. Lorindol: S: Altnkafa, bkz. Hddor. Losgar : S; Kzl Kar, Feanor tarafndan Drengist Halicinde Teleri gemilerinin yakld ve yangnn uzaklardan kzl renkte gorulduu yer. Lothlann : S: Genis ve bos, Maedhros Snrlannn kuzeyindeki buyuk duzluk. Linil: Q: Mavi Yldz, Mavi bir skla parlayan bir yldz. Lumhar : Q: Golge evi. Bir yldzn ad. Ltahim : S: Aacn cicei, ciceklenen, Kral Thingol ve Maia Melianm kz; Silmarii Macerasnn tamamlanmasnn ve Berenin olumunun ardndan olumlu olmay, onun kaderini paylasmay secti. Bkz. TinivieL 351 Mahlmg : S: Ar Elli Doriathl Elf, Thingolun reislerinin lideri, Turinin dostu; Kurtun Avlansna katld; Menegrothda Nauglamfri korurken Cuceler tarafndan olduruldu. Maedhros : S, Feanorun en buyuk olu. Uzun denir; Thangorodrimden Fingon tarafndan kurrarld; Hiraring ve civarndaki topraklar yonetti; Nirnaeth Arnoediadda yklan Maedhros Birliini olusturdu; lk Cagm sonunda Silmarillerden birini ele gecirdi ve bu onun olumunu salad. Maedhros Birlii: [Maedhros rarafndan Morgotha saldrmak icin kurulan askeri ittifak. Ama Feanorun Yemininin dourduu pekcok kotuluk icin Eldarn bir bolumu bu ittifaka katlmayacak ve zayf doarak amacna ulasamayacakt. Maedhros iki ordu olusturdu. Birincisi Fingonun yonettii bat ordusu : Hithlumlu Noldor, Dor-lominli nsanlarn 3Hanedan, Haladin halk, bir grup Falathrim, kucuk bir grup Nargothrondlu, Doriathl

Beleg ile Mablung ve Turgonun yonetiminde Gondolin ordusu, ikinci ordu, dou ordusu: Feanor oullan, Nogrod ve Belegost Cuceleri ve DoudoUerinden olusuyordu. Nirnaeth Arnoediad savas yapld ve Doudollerinin bir bolumunun ihanetiyle Noldorun tum umitleriyle birlikte Maedhros Birlii coktu.} Maedhros Smr: Gelion nehrini besleyen kaynaklarn kuzeyine uzanan korunmasz topraklar. Dou Belerianda yaplabilecek bir saldrya kars Maedhros ve kardesleri tarafndan korundu; ellerinde tutuldu; ayrca Dou Smrt da denir. M.aeglin : S: Keskin Baks, Eolun ve Turgonun kz kardesi Aredhelin olu; Nan Elmothda dodu; Gondolinde yuceldi ve ama sonra giris yollarn Morgotha acklad; Tuor tarafndan sehrin yamalanmasnda olduruldu. Nlaglor: S: Altn El, Feanorun ikinci olu, buyuk bir sarkc ve ozan; Maglor Geciri denilen topraklan yonetti; lk Carn sonunda Maedhrosla birlikte Orta Dunyada kalan iki Silmarilden birini ele gecirdi ve Denize frlatt. lAaglm Bo^h/: Kuzeye kars savunma tepelerinin olmad, Gelionun kuzey kollar arasndaki bolge. Magor : S: Korkutucu El, Malachn olu; Ban Belerianda giren Marach izleyen nsanlarn lideri. Mahal: K, Cuceler rarafndan Auleye verilen isim. Mahanaxar : Q, Valarn divan kurduklarnda oturduklar tahtlarn yerlestirildii, Valmar kaplarnn dsndaki Hukum Cemberi. M.ahtan : Q, Noldorun en buyuk demircisi; Feanorun kars Nerdanelin babas. Mahrum Edilenler. Feanor Hanedan. Cunku once Silmarillerden mahrum kaldlar, sonra Amann mutluluundan, ardndan Noldorun Yuce Kral unvanndan, sonunda da onur ve iffetlerinden. 352 Maiar : Q, Valardan daha dusuk dereceleri Ainur; tekili Maia. Malach : S: Scrayan Alevin Eli, Marachn olu;.Elf dilindeki ad Aradan. Malduin : S: Sar ya da Altn nehir, Teigline balanan nehirlerden biri. Malinalde : Q: Altn Aac, Laurelinin baska bir ad. Mandos ; Q; Hapsedilis, Guclu Zindan; nadiren kullanlsa da hakl olarak Yargc, Namo, diye carlan Valann Amanda yasad yerin ad; ve genellikle Mandos olarak carlr. Mattili: Q: Kutlu, yi, Saf, [Ainurun en soylusu ve Aratarn en kudretlisi. Mdkorun kardesi ve Vardann kocas. Erunun en sevdii ve dusuncelerini en isi anlayan Ainu. Arda Kral ve Valar Efendisi olarak divanlar yonetti. Taht Taniquetirin zirvesindeki Ilmarindedir ve oradan tum duyay izler. Eldar arasnda en cok Vanyar sever ve siirden zevk alr. Ardann Nefesi, Sulimo, Eski Kral ve Ardann Hukumdar diye de carlr.] Maraih : Belerianda giren ucuncu nsan topluluunun lideri; Lorindol Hadorun atas. Matem Yl : Nirnaeth Arnoediadn olduu yl. Mavi Dalar: hkz. Ered Luin, Ered Lindon. Melian : S; Sevgili armaan [Q; Melyanna], Valinoru terk edip Orta Dunyaya gelen bir Maia; zaman icinde Doriathda Kral Thingolun kralicesi oldu, kotuluun girmemesi icin bolgenin etrafna sihirli bir kusak yerlestirdi, Melian Kusa; Luthienin annesi, Elrond ve Elrosun ana tarafndan atas. Melian Kqa : Region, Neldoreth, Nivrim ve Aelin-uialn bir bolumunu kapsayan buyulu engel. Morgothun Orta Dunyaya donusunun ardndan Melian tarafndan kotuluklerin Doriath girmesini izinsiz girmesini engellemek icin yaratld. Thingolun olumunun ardndan Melianm Denizin otesine gitmesiyle de bozuldu. Ayakta durduu yuzyllar suresinde sadece Beren ve Carcharoth (yuttuu

Silmarilin kudretiyle) tarafndan iki kez aslabildi. Melkor : Q: Guc icinde yukselen, Buyuk asi Valann Quenya ad, baslangcta Ainurun en guclusuyken zamanla kotuluun yaratcs haline geldi; daha sonra Morgoth, Baglir, Karanlk Efendi, Dilman vs. diye adlandrld. Melkorun Sindarin bicimiyse Belegurd\ ama asla kullanlmad, kasten deistirilen Belegurth, Buyuk Olum bicimi dsnda. Silmarillerin zorla alnmasnn ardndan Morgoth denildi. Ulu Savasm ardndan yakalanarak Valar tarafndan Eann dsna Bosluka atld. Melkorun Zincirlenip : [Gucler Savapnm ardndan Melkorun Angainor ile zincirlenip Mandosun salonlarnda uc ca boyunca kalmas. Bu donem kabaca Valinorun Doruk Donemitii olusturur.] 353 Menegroth : S: Bin Maara, Thingol ve Meliann, Doriathta Esgalduin nehrindeki gizli salonlar. Menet: Q ve S, Ardann Gokleri. Mmdmacar : Q: Gokyuzunun khceri, Orion takmyldz. Mereth Aderthad: S; Yeniden Birlesme ziyafeti; Ivrin golcukleri yaknnda Fingolfinin duzenledii ziyafet. Mifer w Yay : [Talath Dirnenin ki Reisinden biri olarak Turine verilen isim. Yay ise Belegi belirtir.] Mim : Turinin haydut grubuyla birlikte Amon Rudhdaki evine (Bar-en-Danwedh) snd ve onlar Orklara ihbar eden Ufack Cuce; Nargothrondda Hurin tarafndan olduruldu. Son Ufack Cuce. Minas Tirith : S:, Muhafz Kulesi, Tol Sirionda Finrod tarafndan yukseltildi; bkz. Tol-in-Gaurloth. Finrod, Nagrothronda yerlesince yonetimini kardesi Orodrethe brakt. Sirionun Gecidinin ana savunma noktas. BragoUachn bir sure sonrasnda Sauronun eline gecti. Daha sonra da Lurhien tarafndan ykld. Uzun yllar sonra Minas Arnora bu isim yeniden verildi.] Mindep : S, Dimbar ve Neldoreth Orman arasndaki nehir, Sirionun kollarndan biri. Aiindon Eldalieva : Q; Eldalienin Marur Kulesi, Ingwenin Tirion sehrindeki kulesi; ksaca Mindon. hilrid : Q; Kvlcmlanan Mucevher, Finvienin ilk kars, Feanorun annesi; onun doumunun ardndan oldu. Ellerinin yetenei yuzunden Serinde diye anlr. Misafirler : [Olerek Arday terk ettikleri icin Elflerln nsanlara verdii isim.] Mithlond: S; Gri Liman, Lhun Korfezindeki Elf limanlan; Limanlar da denir. Mithrandir. S: Gri Gezgin, Olorinin yani Gandalfn Elf dilindeki ad. Mithrim : S: Gri Halk, Hithlumun dousundaki buyuk golun ve golun etrafndaki bolgenin ve batya uzanarak bolgeyi Dor-lominden ayran dalarn ad. sim kokeninde Noldorun Belerianda donusunden once o bolgede yasayan Gri Elfleri betimler. Morgoth : S: Kara Dusman, Bu isim Melkora ilk kez Silmarillerin zorla elde etmesinin sonra Feanor tarafndan verildi. Bkz. Melkor Moria : S; Kara kanyon, Khazaddumun (Hadhodrond) sonraki ismi. Moriquendi: Q; Karanln Elfleri, bkz. Karanlk Elfler. Mormegil: S: Kara Klc, Nargothrond ordusunun lideri olarak Turine verilen isim; bkz Gurthang. Monven : S: Karanlk Hanm, Barahirin yeeni, Berenin babas olan Baragrund kz, Hurinin kars, Turin ve Nienorun annesi; Eledhwen (metinde Elfprlts diye cevrildi) ve Dor-lomtnin hanm diye carlr. 354 Mutluluk Giinlm : C Bkz. Valinorun Doruk Donemi, Valinorun Mutluluk Gunleri^ Hahar : Q, Oromenin at, Eldar tarafndan kisnemesi yuzunden adlandnld soylenir. [Buyuk olaslkla Noldor atlar ve MearaIarn [Rohan atlan] arasdr.] Ndmo : Q; Yargc, Takdir edici; bir Ainu, Vala, Aratar icinde saylr; genellikle yasad yerin ad olan Mandos diye carlr. Nandor : Q; Geri Donenler; Cuivtenenden bacya yaplan yolculukta. Puslu Dalar gecmeyi reddeden Lenwenin liderliindeki Teleri topluluu. Ama bir ksm Denethorun liderliinde Mavi Dalarn uzerinden gecerek Ossirianda yerlesmis ve onlara Yesil Elfler denmistir. Nan Dungortheb : S: Korkunc Olum Vadisi;

ksaca Dungortheb; Ered Gorgorrhun ucurumlar ve Meliann Kusa arasndaki vadi. Nan Elmoth : S: Yldz-alacakaranl Vadisi; Elwenin Melian ile ilk kez karslast, buyulenerek kaybolduu, Celon nehrinin dou kysndaki orman; daha sonra Eolun yasad yer. Nan-tathren : S: Sout vadisi; dilimize Sout Diyar olarak cevrildi; Narogun Siriona karsr bolge. Ayn zamanda Tasarinan, Nan tasarion da denir. Q: Nan-tasarion. Nargothrond: S: Narog uzerindeki buyuk kale; Finrod tarafndan kurulan ve Glaurung tarafndan yklan buyuk yeralt kenti; ayrca Narogun dousuna ve batsna uzanan Nargothrond diyar. Nam i Hm Hurin : S: Hurinin Cocuklarnn Hikayesi, Beleriand hikayelerinin en uzununu olusturan destan; Turin ve Nienorun yazgsn anlatr. Earendilin zamannda Sirion Limanlannda yasams ve Feanor oullarnn saldrsnda olmus bir nsan olan, ozan Drhayele atfedilir. Nam siir biciminde yazlms, ama konusulmus ve sarks soylenmemis hikayeyi belirtir. Narog : S; Ered Wethrin eteklerindeki Ivrinde doup Nan-rathrende Siriona karsan. Bat Beleriandn ana nehri. Andram kesrii yerde olusan derin vadide Nargothrond insa edilmisrir. Narog Maaralar : [Narog nehrinin bar kysndaki Yuce Faroth altnda bulunan maaralar. Oraya daha once yerlesen Ufack Cuceler tarafndan Ndukkizdin denildi; ardndan da Nargothrond.] Narsilion : Q : Gunese ve Aya dair; Valarn Gunesi ve Ay yaratsn anlatan sark. Nauglamir : S: Cucelerin gerdanl; Cuceler tarafndan Finrod icin yapld. Hurin tarafndan Nargothronddan ckarlp Thingole goturuldu ve bu zaman icinde Thingolun olum sebebi oldu. Naugrim : S: Bodur Braklan Halk; ozellikle lk Cada Elflerin Cuceler icin kulland en yaygn tanmlama.Tekili S: Nag. 355 Nazgul: Qk.Yuzuk-tayftar. Nethan : S: mahrum ettirilen biri; Hakszlk Edilen; Tirinin haydurlar arasndayken kendisine verdii isim. Takma adlarnn ilki. Neldorelh : S: Kayn diyar; Doriathn kuzey bolumunu olusturan buyuk kayn orman; Mi Kulede, Aacsakaln sarksnda Taur-na-Neldor diye gecer. Nen Girith : S; Titreten Su; Brethil Ormanndaki Celebros calayan Dimrosta Nnieli titrettii icin verilen ad. Nenar : Q: Yucelerdeki Su, Vardann Ilkdoanlarn icin yapt yldzlardan biri. Nenning : S; Eglarest Limannda denize ulasan. Bat Beleriand nehri. Nerdanel: Q; Bilge de denir. Demirci Mahtann kz; Feanorun kars. [Noldor isyanna katlmamstr.} Nessa : Q; bir Ainu, bir Valie, Oromenin kz kardesi ve Tulkasm kars. Nevrast: S: beri ky; Turgonun Gondoline gidisinden once yasad, Ered Lominin otesinde, Dor-lomininin bat bolgesi. Bu isim aslnda Orta Dunyann tum kuzeybatsnn ismiydi. (Karst Haerat Uzak Ky, Amann kys.) Nienna : Q: Yas Tutus; bir Ainu, Valie, Aratar icinde saylr; Merhametin ve matemin hanm, Mandos ve Lorienin kz kardesi. [Gozyaslar iyilestiricidir;

Olorin onun en iyi orencisidir.] Nienor : S: Yas Tutus, At; nsanlarn Ucuncu Hanedanndan; Hurin ve Morwenin kz; Turinin kz kardesi; Glaurung tarafndan Nargothrondda buyulenerek kim olduunu bilmeden Niniel adyla Brethilde Turinle evlendi; sonunda gercei ve ondan gebe kaldn orenince kendisini Cabed-en-Arastan att. Nimbrethil: Beleriandn guneyindeki Arverniendeki husaac orman; Yarraavadide Bilbonun sarksyla karslastrn: Yolculuk yapmak icin Nimbrethilde kesilmis keresteden bir gemi yapt (Yuzuk Kardejtii). Nimloth (I) : S; Ak Cicek; Nimenorun Ak Aac, Celeborndan olusturuldu; Isildur tarafndan alman bir meyvesi, Minas Ithilin Ak Aacnm olusturdu. Q; NinqueUte. Nmloth{2} : Thingolun varisi Dior ile evlenen Doriathl Elf; Elwingin annesi; Feanorun oullarnn saldrsnda Menegrothdaolduruldu. Nimphelos: S: Ak Kar; Thingol tarafndan Menegtothun yaplmas icin calsan Belegost Cucelerinin efendisine verilen buyuk inci. Niniel: S: Gozyas Kz; Turin kardes olduklarn bilmeden kz kardesine verdii isim; bkz. Nienor. Ninquelote: Q; Ak Cicek, Telperionun ba^ka bir ad; bkz. Nimloth (!) niphredii : S; Luthien doduunda yldz snda Doriathda acan ak bir cicek. Ayrca Lothloriende Cerin Amrothda buyudu. {Yuzuk Kardeslii, 11-6,8). 356 Nirnaeth Arnmdiad: S: Saysz Gozyaslar; ksaca Nirnaeth; Beleriand Savaslarnn Besincisi. Besinci Savas ve Saysz Gozyaslar da denir. Doudollerinin ihanetiyle Morgothun zaferine donustu ve Beleirandn buyuk bolumu onun hukmune girdi. Nivrm : S: Bat snn; Teiglin nehrinden Aelin-uial dek yaylan ve Sirionun bat kysnda uzanan dar bir ormanlk bolge; Melian Kusa tarafndan korunan. Noegyth Num : S: Ufack Cuceler; Arda Bars zamannda yurtlarndan sutulerek Beleiranda ilk giren Cuce halk. Amon Rudhun altlarna ve Nulukkizdine yerlestiler. Noldor, Orta Dunyaya donmeden once de yok olup gittiler. Sonunda o soydan geriye Mim ve iki olu kalacakt. Nogrod: S: yeraltna oyulmus Cuce kenti; Cucelerin Mavi Dalardaki iki sehrinden biri; ilk baslarda Novrod diye de adlandrld. K: Tumunzahar. Bkz. Oyukkent. Noldolante : Q: Noldorun Cokusu, Feanor olu Maglor tarafndan yazlan ve Noldorun baskaldrsn ve Orta Dunyadaki yazglarn anlatan bir at. Noldor : Q: Bilgeler (ama bilgi sahibi olma anlamnda bilge; zeka sahibi veya ses hukmune sahip olma anlamnda deil); S: Gokdhrim; tekili Noldo; Cuivienenden batya yolculukta Finweriin yonettii ikinci Eldar topluluu; Derin Elfler de denir. Noldor Kadersizlii : [Mandosun Orta Dunyada donen Sucgunlerin, ozellikle Feanor Hanedannn basna gelecek kotulukleri bildirdii kehanet, Akrabakym yuzunden uzerlerine yayd lanet. Kuzeyin Kehaneti, Mandosun Laneti, Mandosun Hukinu diye de anlr.} Nom: h Bilge, Bilgelik; Beorun halkndan olan nsanlarn, Beleriandda Eldahalkmdan ilk karslastklar kisi olan Felagund Finroda verdii isim. Nomin : I: Bilgeler, Beor halkndan olan nsanlarn kendi dillerinde Finrodrn halkna verdikleri isim. Nulukkizdin : K, Ufack Cuceler tarafndan Narog Maaralarna verilen isim. Numenor : Q: Batil; tam Quenya bicimi Numendre; Valar tarafndan lk Can ardndan Belagaerin batsndaki sularda, Edain icin yurt olatak hazrlanan buyuk ada. Ayrca Anadune, Andor, Elenna, Yldtz Ulkesi ve yklsnn ardndan Akallabeth, Atalanteve Niarnu-Falinar diye de anlr. [Ki ykmnn ardndan soylenen Atalante, sozcuuyle Atlantis balants kurulabilir.] Numenonan : Q: Bat halknn dili; bkz. Adunaic. Nimenore : Q: Bat halk; Bkz. Dtlnedain. Numenorlu nsanlar; Dmedain de denir

NunaleValinarevd: Q: Valinor Saklans; Noldorun kacsnn ardndan Valarn Valinora girisi imkanszlasclrmasn anlatan bir sark 357 Oiolosse: Q: Ebedi-kar-beyaz, Taniquetil {S>:Amon Uitos) icin Eldar arasnda kullanlan en yaygn isim, olarak cevrildi; ama Valaqtenta ya. gore o, Taniquetirin en buyuk zirvesisiydi. Oiomure-, Q; Aramanm kuzeyinde Helcaraxeye yakn puslarla kapl bir bolge. [Puslar, Gcrdayan Buz ile denizin daha scak sularnn surekli temas sonucunda olabilir.] Olorin : Q; bir Ainu, Maiarm en bilgesi; Loriende yasad, Niennadan merhameti ve sabr orendi. Istari arasnda saylr; Gandalf m gencliinde Batda kulland isim. Bkz. Mithrandir, Gandalf. olvar : Q: kokleri toprakta buyuyen seyler; tum bitkiler. Aralarndaki en yuceleri aaclardr ve Entler onlarn koruyucular, temsilcileridir. Olwe: Q; Cuivienenden batya yolculukta kardesi Elwe ile Telerilerin lideri. Amanda Alqualonde Telerilerinin Efendisi. Ondolinde : Q: Suyun Muziinin Kayas; Gondolinin ilk ismi. Orfach Echor : S; Kusatan Dalarn icinden gecen buyuk koyak. Gondoline ana girisin son engelleri. Kuru Nehirden yukarya Tumladenin guney batsna yukselir. Yedi kapyla, kapatlmstr. Bkz. Yedi Kaplar.} Ork : [S: Goblin; ilk Cada Morgothun yakalatp zindanlarnda kotulukle besleyip deisime uratt Elflerin olusturduu bir rk. Melkorun Zincirlenisi doneminde coaldlar. Zaman icinde Melkor ve Sauronun askerleri, hizmetkarlar haline geleceklerdi. Kabileleri arasnda sekilsel farkllklar vardr.] Ormal: Q: Yukseltilmis Altn; Aule tarafndan yaplan ve Orta Dunyanm gune yine yerlestirilen Valar Lambas. Ormanlarn Yabanisi : Turinin Brethilli insanlar arasna ilk geldiinde kendisine verdii isim. Orocarni : Q: Kzl Dalar; Orta Dunyanm dousunda lk Cada var olan dalar. Dou Dalar da denir. Orodreth : S; Finarfinin ikinci olu; Tol Siriondaki Minas Tirithin muhafz; kardesi Finrodun olumunun ardndan Nargothrondun kral oldu; Finduilasn babas; Tumhalad Savasnda olduruldu. Orome : Q: Boru-ufleme veya Borularn Sesi [S; Araw]; bir Ainu, Aratar ve Valar Efendileri arasnda saylr; buyuk bir avcdr, ormanlar ve aaclar cok sever; Cuivienende Elfleri ilk gorup yoneten Valadr; Vanann esi; % Osse : Q, Bir Maia, Ulmonun sadk adam, onunla Ardann sularna girdi; c Denizlerin yoneticisi; Sindarinde Gaerys diye isimlendirilir; Teleri halknn sevgilisi ve oretmeni. Ossiriand: S: Yedi Nehir Ulkesi; Beleriandn en dousunda, Mavi Dalar ile

Gelion Nehri arasndaki bolge. Yesil Elflerin ulkesi. ki Kulede Aacsakalm sarksnda Yaz vakti dolandm Ossiriandm karaaac ormanlarnda. Bkz. hindurt. Oyukkent: Nogrodun dilimize cevrilmis hali. Bkz. Nogrod. Tmtnhazar. Oluler Evi: tVaUnorun uzak batsnda Ekkaiann kysnda bulunan Mandosun salonlar. Vairenin dokumalaryla suslenmistir. Olumlerinin ardndan Elflerin, nsanlarn (ve belki de Cucelerin) ruhlar orada toplanr ve losluun ortasnda . suskunca oturarak dusunurler. Bekleyij Salonlar diye anlr. Bir sure sonra Elflerin ruhlar Amanda ozgurce yasamalar icin bu salondan braklrlar; ama nsanlarn ruhlar bekleyis surelerinin ardndan Ardann batsndan oteye gonderilir. Eer Cuceler de bu salonlara gelecekse, onlar Sona dek bekleyeceklerdir.] Olumsuz Topraklar : Aman ve Eressea. Olumsuzler : [Valar ve Maiar] Pe/ori: Q: Etraf citle ceviren ya da savunan yukseklikler; ayn zamanda Aman Dalar ve Savunma Dalar da denir, Almarendeki yerlesimlerinin yklmasndan sonra Valar tarafndan Amann cevresinde yukseltildi; hilal seklinde kuzeyden guneye uzanyor, Amann dou kylarna yakn. Periannath : Bucukluklar (Hobbitler). Pharazon : Bkz. Ar-Pharazon. Puslu Dalar : Bkz. Hithaeglir. Qmndi : Q: seslerle konusanlar; Elfler; Avari dahil, tum Elfleri kapsar. Chenta Silmarillion;. Q: Silmarillerin Tarihi Qenya : Q: dil, lisan; Kadim dil, tum Elflerin ortak dili; Valinorda bicimlendi ve Noldor surgunleri tarafndan Orta Dunyaya getirildi ama gunluk konusmadaki kullanm onlar tarafndan tamamen terk edildi; ozellikle Kral Thingolun, kullanlmamas icin verdii emirden sonra. lim dili olarak yasamaya devam etti. Eldarin, Yuce Eldarin, Valinor Dili, Valinor Elflerinin dili, Noldor dili. Batnn Yuce Dili de denir. Radhrin : S: Kzl Alev Soka; Dorthonionda Barahirin on iki yoldasndan biri. Ragnor : S; Dorthonionda Barahirin on iki yoldasndan biri. 359 Ramdal: S; Duvarn sonu, (bkz. Andram) Dou Beleriandda, Andramn dou ucunda yer alan dalar. Rdna : Q: Amacszca Dolasan, natc, Avare; Noldorun Aya verdii isim. Rathloriel: S: Aknyatag, Aknyolu; Nogrod Cucelerininn Doriathtan yamalad hazinenin icine batrlsmdan sonra Ascar nehrinin ad. Region : S: Cobanpuskulu Diyar; Doriathin guney ksmn olusturan youn orman. Sindarn younlukla yerlestii bolge. Melian kusa tarafndan korunur. Rerir : S; douda, Gelionun iki ayak kolundan buyuunun doduu, Helevorn Golunun kuzeyindeki da; Caranthirin kalesi olarak islev gordu. Ran : S; Beor hanedanndan; Becenin babas Barahirin yeeni olan Belegundun kz; Huorun kars, Tuorun annesi; Huorun olumunun ardndan Haud-en-Ndenginde kederinden oldu. Ringil: S; souk yldz; Fingolfnin klc. Ringwil: S: Souk Gok; Nargothrondda Narog nehrine karsan aknt. Rivil: Dorthonionda kuzeye dusen ve Serech Bataklnda Siriona akan aknt. Rochatlor : S: Akn At; Fingolfnin at. Rothinzil: Earendilin gemisi Vingilotun Adunaic (Numenorean) ismi. Kopukcicei ile ayn anlamda. Rumil: Q; Tirionlu bir Noldor bilgesi. Ainulindaleyi yazan ve ilk harf sistemini yaratan. (Ayrntl bilgi icin bkz. Yuzuklerin Efendisi lU. Ek. E - II) Saeros : S; Nandor Elfi, Doriathda Thingolun bas

dansmanlarndan biri; kskancl yuzunden Turini hor gordu ve onun tarafndan kovalanarak oldu. Sakl Koruma : [Gondolinin girisinde muhafzlarn yerlestii yer. Koruma da denir.} Sakl Krallk : [Doriath ve Gondolin.] Sakl Yol: [Bkz. Kaps Yolu} Salmar : Q, Ulmoyla birlikte Ardaya inen ve Ulmoya Ulumuriyi yapan bir Maia. Sarn Athrad : S: Taslarn gecis yeri; Taslar Sl; ki Nogrod ve Belegosttan Ascar Nehri boyunca gelen Cuce Yolu, Gelion Nehrini oradan gecer. [Bu isim daha sonra Brendibadesi uzerindeki Sarn Slnda da kullanlmstr.] Sauron : Q: renc, Nefret uyandran; S: Gorthatr, Melkorun en onemli hizmetkar, onun hizmetine girmeden once Aulenin Maialarndan biriydi. [Morgothun surulmesinin ardndan gucunu toplayarak Karanlk Efendi ve saysz kotu unvann kazanmasn salayacak kotulukler yaratt.] Sema : [Zamands Salonlarn yuceleri, Dipsiz Derinliklerin karst.} Serech Batakl : S; Dorrhoniondan Rivilin akt, Sirion Gecidinin kuteyindeki ,1 buyuk bataklk. 360 seregon : S: Tasn Kan, Amon Rudhda buyuyen koyu krmz cicekli bir bitki. Serinde: Q: Naksc, bkz. Mtrielil) Silmaril: Q: Ak-sltl parlaklk; coulu Q: SilmariUi; ki Aac yok edilmesinden once Feanor tarafndan yaplp, onlarn syla doldurulan canl mucevher; uc tane. Varda tarafndan kutsand. U/ Mucevherler, Uc Mucevher, Feanorun Mucevherleri de denir. Silpion : Q : Ak-syan; Telperionun baska bir ad. Sindar : Q: Gri Olanlar; Gri Elfler de denir. Otta Dunyaya donen Noldor Surgunlerinin Beleriandda bulduklar, Ossiriandl Yesil Elfler dsndaki, Teleri kokenli tum Elflere bu isim verildi. Bu ismi Noldor tasarlams olabilir, cunku bu soydan tanstklar ilk Elfler kuzeydeydi; Mithrim golu (bkz. Mithrim) civarnda, etrafndaki gri goklerin ve sislerin altnda; veya belki Gri Elfler (Valinor) Isktan deillerdi veya henuz Karanlktan (Avari) deillerdi. Alacakaranlk Elfleriydiler. Ama butun bu topraklarn ve halklarn yuce ki^ah olarak kabul edildii icin Elwenin ismi Thingol (Qxienya.Sindacollo, Singollo Gri-pelerin) diye kabul edildi. Sindar halk kendilerine Edhil, (coulu Edhel) dediler. Sindarin : Q; Gri Elf dili; Beleriand Elf dili, ortak Elf dilinden turemistir, ama uzun calar boyunca Valinor Quenyasndan cok farkl bir hale gelmistir; Belerianddaki Noldor Surgunleri tarafndan kuUanlmslatdr. Ayrca Gri Elf dili ve Beleriand Elflerinin dili de denir. Singollo : Q: Gri pelerin. Gri ortu; Elweye Beleriandda verilen Thingol isminin S Quenya bicimi. Tam karsl Sindacollo. Bkz. Elue, Thingol. Sirion : S: Buyuk Nehir, Eithel Siriondan baslayp Balar Koyunda Belegaere ulasana kadar 130 fersahtan uzun bir mesafeyi asarak Beleriand Bat ve Dou diye ikiye ayran nehir. Gucler Savasyla olustu. Sirion Geciti : [Ered Wethrin ve Echoriath arasnda Sirionun akt yamaclar camlarla kapl dar vadi; Ard-galenden Bat Belerianda en onemli gecis yeri.] Sirion Kaplan : [Andramn eteklerinde, Sirionun yeraltndaki kanalndan yuzeye ckt maaralar.] Son : [Eann bitisi. Gunlerin sonuna kadar ve dunya varolurken tanmlamalarna ramen Son, bir yok edis deil, bir zaferdir. Son Savas ile kotuluk yenilecek, Ardann yaralan iyilestirilecek ve Ea, Ainulindaledeki mukemmel halini alacak. Mandosun salonlar bosaltlacak, kinci Muzik yaplacaktr.] Son ttifak : kinci Can sonunda, Sauronu yenmek icin Elendil ve Gil-galad arasnda yaplan ittifak. Son Kylar : Eldamar kylar; Olumsuz Topraklar icin kullanlan genel bir deyim.

361 Son Sava : [Gunlerin Sonunda olusacak savas, Karanhkn son kez ve tamamen Eadan atlmasyla sonuclanacak.] Sonragelenler : Iluvatarn Genc Cocuklar; insanlar; Hi/^orun dilimize cevrilmis hal. Sonraki Calar: [Orta Dunyanm Ucuncu Cadan sonraki calan.} Sorontlme: Q, Vardann Ilkdoanlar icin kadim yldzlardan yaratt takmyldz. [Belki de gunumuzdeki Kartal takmyldz.] Sularn Efmdisi : Ulmo. Sdimo : Q: Nefes verici; Manwenin unvam, Valaquentaaa. bu sozcuk Arda Soluunun Efendisinin olarak cevrilmistir. Surgunler : [Melkordan Silmarilleri geri almak icin Orta Dunyaya donen Noldor Elfleri. lk Can sonunda cezalar kaldrlarak yasayanlar, Galadriel dsnda, Amana donecekti. Noldor Surgunleri de denir.] Suvari: {Cuivenenden uzaklasan Elfleri yakalayan karanlk ve gizimli kisi. Suvari, belki de onlar Orklara donusturmek icin yakalayan Morgoth veya hizmetkarlaryd. Avc diye de anlr.] Takipciler : Iluvatarn Genc Cocuklar; nsanlar; Htldorun dilimize cevrilmis hali. Talath Dirnen ; S: Korunan Duzluk; Nargothrondun Narog ve Teiglin nehirleri arasnda kalan ormanlk duzluu. Kolcular ve sakl kalelerle korundu ama Tol Sirionun dususunun ardndan Ork guclerine acld. Korunan Duzluk de denir. Talath Rhunen : S: Dou duzluu; Thargelion icin Sindarn daha once kulland isim. Bkz. Dor Caranthir. Taniqmtil: Q: Ulu Beyaz Zirve, Pelori dalarnn en yuksei, Ardann en yuksek da; Amanm dousunda Denizin snrna yakndr, zirvesinde Manwe ve Vardann yasad yer olan Ilmarin vardr. [Vanyar, surekli karla kapl olduu icin bembeyaz parlayan bu dan eteklerine yerlesmislerdir.]; Beyaz Da, Kutsal Da, Mamcenin Da, Amon Uilos ve Ulerrma da denir. Bkz. Oiolosse, Elerrma, Amon Uilos. Taras Dat: S; Nevtastn dalk burnunda yer alan bir da; eteklerine Turgonun Gondoline gitmeden onceki kenti olan Vinyamar kurulmustu. Tar-Mirtel: bkz. Mira/f?). Tam Aeluin : S: Aeluin = Mavi Nokta; Barahir ve arkadaslarnn sndklar ve kadedildikleriDorthoniondaki gol. [Tarn, belki de kucuk da golu anlamnda ngilizce birsozcuk ama C.T. tarafndan J.R.R.n sozcuklerinden biri gibi kullanlms. 6.45] Taklar Sl: Bkz. Sam Athrad. Taur-en-Faroth : S: Avclar orman; Narog nehrinin batsna uzanan ormanlk yaylalar; Yuce Faroth da denir. 362 Tanr^im-Duinath : S: Nehirler Arasndaki Orman; Sirion ve Gelion arasndaki Andramn guneyindeki genis, youn ormanlk bolge. Oraya sadece cok az Sindar yerlesmistir. Taur-na-neldor : [S: Kayn Orman} Neldoreth. Taur-nu-Vtin : S; Gece Altndaki Orman; Dorthonionun sonraki ad. Bkz. Deldmiath. Taran : S: Ormanc; Q/alaquentad& Ormanlarn Efendisi diye cevrildi); Sindar arasnda Oromenin ismi. Bkz. Aldaron. Teiglin : S; Ered Wethrinde doan ve guneyde Brechil Ormann snrlayan nehir; Doriathda Sirion ile birlesir. Teiglin Gecimleri : [Brethildeki slk; Sirion Gecitinden Nargothronda ulasan yolun ustunde, Teiglinin tek sl. Nargothrondun savunulmas icin cok onemli bir yer ve Haladin halk tarafndan korundu.] Tek Olan : Eru, Iluvatar. Telchar : S; Nogrodlu demircilerin en meshuru, Angrisf ve (tki Kulede Aragorna gore),Narsi/i yapr. Teleri : Q; Sonuncu gelenler, En arkadakiler; bu isim yuruyus

srasnda onlerinde olan topluluklar tarafndan verilmistir. Elvte (Thingol) ve 01wenin yonettii Cuivienenden batya yolculukta Eldar topluluklarnn ucuncusu ve en buyuu. Kendileri icin verdikleri isim Lindardv. Telerinin cou Orta Dunyay terk etmedi; Sindar ve Nandor halklar kokende Teleri Elfleridir. Falmari diye de bilinirler. Telperion : Q; Gumus; Valinorun ki Aacnm yasl olan. Zehirienisinin ardndan Ayn yaratlmasnda kullanld. Kk Agaf, NinqelM, Silpion ve Aaclarn En Yanls da denir. Teltmendil : Q: Goklerin as, gokkubbeye adanan; Vardann lkdoanlar icin yapt bir takmyldz. Terkedilmis Elfler : Bkz. Eglath. Thalion : Metin, Guclu; bkz. Hirin. Thalos : S: Yedinin Guclusu; Ossiriandda Geuona balanan nehirlerin kuzeyden ikincisi. Thangorodrim : S: Zulum Dalar; Morgoth tarafndan Angband yeniden kazarak olustururken ckan artk ve pislikle yukseltilen uc zirveli da. lk Can sonundaki Ulu Savasta ykld. Beleriandn ykmn ana nedenlerinden biri. Thargelion : S: Gelionun Otesindeki Ulke; Rerir Da ve Ascar nehri arasnda kalan ve Caranthirin yerlestii bolge. Dor Caranthir ve Talath Rhunen de denir. Thingol: S: Gri pelerin, Gri ortu; Q: Sindacollo, Singolk\ kardesi Ohve ile Cuivienenden Teleri ordusunun lideri ve sonra Doriath Kral olan Elwenin Beleriandda bilinen ismi; Gizli Kral da dendi. Bkz Elvi. 363 Thorondor : S; Kartallarn Kral; Q; Sorontar; Ccissaegrimin zirvelerinde yasayan Kartallarn Efendisi. Kralm DonuuYl-4: yuvasn Orta Dunya gencken Kusatan Daiarn ulaslamayan zirvelerine kuran Yasl Thorondor. Bkz. Crissaegrim. Thurinwethil: S: Gizli Golgenin Kadn; kotuluk yarat, belki de bozulmus bir Maia; Sauronun Tol-inGaurhothda, buyuk bir vampir yarasa suretine burunen habercisi. Luthien onun suretine burunerek Angbanda girdi. Tilion : Q: si karstran; kzsms; Ayn idarecisi olan Maia; duyduu tutkuyla Ariene yaknlasmay arzulad icin bu yuzden duzensiz ve kararsz davranacakt. [Gondor ve Shire sarklarnda gecen Aydaki Adam, belki de Tiliondur.} Tinuviel: S: AlacakaraBn Kz, Berenin Luthiene verdii isim; bulbul anlamna gelen siirsel bir sozcuk. Bkz. huthien. Tintalle: Q: Yakc, uyandrc, aydnlatc; Yldzlarn yapcs olarak Vardann en eski isimlerden biri. Galadrielin Loriendeki atnda (Yuzuk Kardelii II-8) boyle seslenilir. Bkz. Elbereth, Elentdri; Gilthoniel, Vanuilos, Kar-beyaz. Tirion : Q: Buyuk Muhafz kulesi Amanda Tina tepesine kurulan, Vanyar ve Noldor halklarnn yasad Elf kenti, Tol Eressea : Q: Yalnz Ada; ksaca Eressea. Ulmo tarafndan yaratlan, Vanyarn, Noldorun ve sonradan Telerinin okyanusu gecmek icin bindirildikleri, sonunda Aman kylarnn yaknlarnda Eidamar Koyunda sabitlesen ada. Alqualondeye gitmeden once Teleri halk uzun sure Eresseada yasadlar; lk Can ardndan Noldor ve Sindarm buyuk ksm orada yasad. Tol Galen : S: Yesil Ada; Beren ve Luthienin olumden donusletinin ardndan yerlestikleri, Ossiriandda Adurant nehri uzerindeki ada. Tol-in-Gaurhoth : S: Kurtadamlar Adas, Sauron tarafndan ele gecirilmesinden sonra Tol Sirionun ad. Tol Mortven : S: Morwen Adas; Turin, Nienor ve Morwenin gomulduu yere dikilen an tasnn durduu ve Beleriandn sular altnda kalsndan sonra denizde olusan ada. TolSirion : S: Sirion Adas; Finrodun Minas Tirithi insa ettii, nehrin Sirion Geciti ksmnda bulunan ada; Sauronun ele gecirmesinin ardndan Tol-in-Gaurhoth diye adlandrld. Tulkas : Q; Ainu, Ardaya en son giren, guc

ve cesaret islerinde en gorkemli olan Vala; lakab Gucludur; ayrca Astaldo diye de anlr. Tumhalad: S: Vadi-duzluu, dar duzluk; Mbrgoth gucleri karssnda Nargothrond ordusunun yenildii, Orodrethin oldurulduu, Narog ve Ginglith nehirleri arasndaki vadi. Tumladen : S: Genis vadi; Kusatan Dalar tarafndan gozlerden uzak tutulan ve 364 gizli gecitlerden gecilmezse ulaslamayan genis, verimli duzluk. Ortasna Gondolin sehri kuruldu. (Zamanla Gondorda bir vadiye ayn isim verildi; Kraln Donucu V-I). Tummzahar : K; Cucelerin sehri; bkz. Nogrod. Tuna : Q; Calaciryann icinde Tirionun kurulmas icin yukseltilen yesil tepe. Tuor : S; Huor ve Rann olu; Mithrimli Gri Elfler tarafndan buyutuldu; Ulmonun mesajn tasyarak Gondoline girdi; Turgonun kz Idrille evlendi; o ve oullan Earendil ile sehrin yklmasndan kact; gemisi Earrame ile Batya acld. Yazgs bilinmez. Tur Haretha : Q: Hanmn hoyuu; Brethil Ormannda, Haleth Hanmn gomulduu tepecik. S; Hadh-en-Arwen. Hanmhoyuu de denir. Turambar : Q: Kadersizliin Efendisi; Turinin savasmaktan vazgecerek Brethil Ormannda saklantken kendisine verdii isim. furgon : S: Gucun Komutan; Bilge diye carlr; Fingolfinin ikinci olu; gizlice Gondolini (ki sehrin yamalanmas srasnda olene dek yonetecekti) kurmadan once Nevrastta, Vinyamarda yasad. Earendilin annesi olan Idrilin babasdr. Turin : Q; Hurin ve Morwenin olu; 21. bolumde anlatlan ^arn i Hin Hurin adndaki destann ana konusu. nsanlarn Ucuncu Hanedannn en kudretli ve en. kadersiz efendisi. Glaurungu oldurdu. Oteki isimleri icin bkz. Neithan, Gorthol, Aganvaen, Mormegil, Ormanlarn Yabanisi, Glanrungm Felaketi ve Turambar. Ufack Cuce : Noegyth Nibinin dilimize cevrilmis hali. Uinen : S: Daim-su; bir Ainu, Maia; Ossenin kars ve onunla c Denizleri yonetti; Denizlerin Hanm diye anlr. Vldor : Lanetlenmis diye anlr; Kara Ulfangp olu; Nirnaeth Arnoediadda Maglor tarafndan olduruldu. Ulfang : Kara diye anlr; uc oluyla birlikte Caranthirin hizmetine giren ama aslnda gizlice Vforgfotha hizmet eden Doudolieri reisi. ulfast: Kara Ulfangn olu; Borun oullar tarafndan ihaneti yuzunden Nirnaeth Arnoediadda olduruldu. Ulmo : Q: Aktc, Yadrc; Ainu, ikinci en kudretli Vala, Aracar icinde saylr; Sularn Efendisi ve Denizin Kral diye carlr. U/u Gol: [Arda Bahan suresince Valarn yurdu olan Alraaren Adasnn icinde bulunduu Ardann ortasndaki gol. Melkorun Valar Lambalann yks srasnda harap oldu.} t/& Ma2/4 : Bkz. Ainurun Muzii. Ulular : [Ainur, ozellikle Valar] 365 Vlumuri : Q, Salmar adl bir Maiann beyaz deniz kabuklarndan yapt Ulmonun buyuk borular. [Ulumurinin muzii asla unuculamaz.] Uluarth : Kara Ulfangn olu; Borun oullar tarafndan ihaneti yuzunden Nirnaeth Arnoediadda olduruldu. umanyar : Q: Amanda Olmayanlar; Cuivienenden batya yolculua ckan ama Amana ulasamayan Elflere verilen isim; ayn sekilde Amanyar Amanda Olanlar. Umarth :. S: Kadersiz, Nargothrondda Turin tarafndan babas icin uydurulan isim. Ungoliant: S: orumcek...; Dev olumcul orumcek; Koruluk ruhu; bir JVtaia; Melkorla birlikte Iskszlk ortusunu kullanarak Valinor Aaclarn zehirledi. Yuzuklerin EfendisinAe (iki Kule, TV-9)

Shelop icin mutsuz dunyay rahatsz etmek icin * Ungoliantn son cocuuydu denir. Urthel: S; Dorthonionda Barahirin oh iki yoldasndan biri. Urutaki : Q: atesylan; Ejderlerin uc soyunun ilki. Azlarndan ates puskurtebilir ama ucamazlar. Bu soyun ilki ve en buyuu Glaurungdur. Utumno : Q; Melkorun Orta Dunyann kuzeyinde bulunan ilk guclu kalesi, Gucler Savasnda Valar tarafndan ykld. [S; Udun] Uzun Ban [Belerianddaki Noldorun alrn ca. Henuz gelismemis Glaurungun yenilmesiyle baslayan bu donem Morgoth, Ahgband Kusatmasn krana dek iki yuzyldan uzun surdu ve Dagor BragoUach ile sona erdi.] Uzun Gece : [ki Aacn zehirlenisiyle baslayp Gunes ve Ayn ilk yukselisi arasndaki, Valinorun karanla boulduu donem.] Uc Akraba : [Eldarm Uc Akrabas da denir. Vanyar, Noldor ve Teleri halklar.] Vaire: Q: Dokumac; bir Ainu, bir Valie; Mandos Namoun kars. Valacirca : Q: Valar Ora, Buyukay takmyldz. Ayn zamanda Yedi Ytldtz, Valar Ora, Orak diye de anlr. Valaq//etta : Q: Valarm Hikayesi, Sihnarillimdan ayr bir calsma olarak konu edildi. Valandil \ Isildurun en kucuk olu; Arnorun ucuncu kral. Valar : Q: Guclu Olanlar, Gucler, (tekili Vala); 2imann baslangcnda Eaya inerek Arday kurup yonetme gorevini ustlenen ulu Ainulara verilen isim. Ayrca Ulular, Ardann Hukumdarlar, Batnn Efendileri, Valinorun Efendileri de denir. Valar Efendileri : [Manwe, Ulmo, Auie, Orome, Mandos, Lorien ve Tulkas.] Valar Lambalar : \llluin ve Ormal adl iki buyuk kure. Arda Baharnda Dunyay aydnlatmalar icin yararldlar. Aule yapt. Varda skla dolduu, Manwe kutsad. Melkor rarafndan yklslaryla Arda Baharnm sonunun geldii kabul edilir.] Valar Ora : Bkz. Valacirca. 366 Valaraukar : Q: Gucun fritleri; tekili Valarauko, Sindarindeki Balrogu karslar. Valaroma : Q: Vala-borusu; Oromenin yuce borusu. Valier : Q: Valar Kraliceleri; tekili Valie; sadece Vala^uentada. kullanlan, Varda, Yavanna, Nienna, Este, Vaire, Vana ve Nessay kapsayan bir terim. Valimar :, Q: Valarevi; bkz. Valmar. Valinor : Q: Valar Ulkesi, Kuzeyde, guneyde ve douda Pelori dalar ve batda Ekkaia ile snrlanan Amandaki Valar topraklar; Korunan Diyar da denir. [lk bicimi Q; Vaiinore = Valar halk] Valinorun Doruk Donemi : [Valinordaki en gorkemli mutluluk donemi. Melkorun Zincirleniy\e ve Uc Akrabann Eldamara varsyla baslayp, iki Aacn zehirlenisi ve Noldorun isyanyla son bulur. Uc caa bolunur.] Valinorun ki Aac: [Ak Telperion ve Altn Laurelin adl aaclar. Vlarn yapt en gorkemli islerden biri. Yavannann sarks ve Niennanm gozyaslarndaki gucle yaratld. Melkor ve Ungoliant tarafndan zehirlendiler; Gunes ve Ayn yaratlmasnda kullanldlar.] Valinorun Kararlat : [ki Aacin zehirlenerek oldurulusu.] Valinorun Mutluluk Gunleri: \JAutluluk Gunleri, Gunler, Kutlu Diyartn Doruk Donemi diye de anlr. Aa..Valinorun Doruk Donemi.} Valmar : Q: Valar-evi; Valinordaki Valar sehri; bu isim Valimar biciminde de kullanlr. Galadrielin Loriendeki atnda (Yuzuk Kardeslii 11-8) Valinora esit kullanlmstr. [Mahanaxar ve Ezelloharm yaknlarna kurulan kentin gumus kubbeleri, altn kaplan ve saysz can vardr.] Vana ; Q; bir Ainu, bir Valie, Yavannann kucuk kz kardesi ve Oromenin kars; Kuslar ve ciceklerle ilgilenir; Ebedi-genc, diye anlr. Vanyar : Q; Guzel olanlar; tekili Vanya; isimleri altn rengi saclarn ima eder; Cuivienenden batya yolculukta Ingwenin yonettii ilk Eldar topluluu. Guzel Elfler diye de anlrlar. Varda : Q: Yuceltilmis, Marur; Bir Ainu, bir Vala, en kudretli Valie ve Aratar icinde saylr. Yldzlarn Hanm diye de anlr. Manwenin kars ve onunla

Taniquetirde yasar. [Valarn en guzeli, Melkorun kadim dusman ve yldzlar yaratt icin Elflerin en sevdii Valadr. Orta Dunyada genellikle Elhereth, diye anlr. Dier isimleri, Elentari, Tintalle, Gilthonieldtt:. Orta Dunya Elflerine gorunurken ak bir sk icinde parladj icin Fanuilos ve Kar-beyaz diye de anlr:] Vardanm Pnarlar : [ki Aacn ciylerini toplamak icin Vardanm olusturduu buyuk sarnclar. Ungoliant tarafndan kurutuldular.] Varlk : illivatarn Goruntusunun maddi olarak gerceklesmesi, Eann olusmas] 367 Vdsa : Q; Yakc, Tuketici, Noldorun Gunese verdii isim. [Enerjisi yuzunden ve onun ortaya cksyla Elflerin tukenmeye baslamasn belirtmek icin.] Vlya : Elflerin Uc Yuzuunden biri, Hava Yuzuu; SO/IV yaz,4 de denir. Gil-gaiad tarafndan tasnd, sonra da Elrond tarafndan. Vingtlot : Kopukcicei, (Tam Quenya anlam Vingiloti); Earendilin gemisinin ad. Bkz. Rothinzil. Vinyamar : Q: Yeni yurt; Taras Dann altndaki Nevrastta, Turgonun kenti. Halkn Gondoline goturen Turgon taragfndan terk edilecekti. Voronue : Q: Metin, GondolinI Elf. Nirnaeth Arnoediadn ardndan yardm dilemek Batya gonderilen yedi gemiden kurtulan tek denizci; Vinyamarda Tuor ile karslast ve Gondoline gitmesi icin ona klavuzluk yapt. Wil/ar!n : Q: kelebek Vardann ilkdoanlar icin yaratt bir takmyldz. Belki de bugunku Cassiopeia. Yabanclar : [Olduklerinde Arday terk ettikleri icin Elflerin nsanlara verdii isim.] Yalnz Ada : Bkz. Tol Eressea Yanktyan Dalar : Bkz. Ered Lomin. Yar Elf: S: Peredbelm (coulu Peredhil) cevirisi. Elf ve nsan kanna sahip olan Elrond, Elros ve Earendili tanmlar. Yarmavadi : Imtadrism dilimize cevirisi. [Metis basks Yuzuklerin Efendisinde Ayrkvadi diye gecer.] Yavanna : Q: Meyve verici, Dourgan; Ainu, Vala, ikinci en kudretli Valie, Aratar icinde saylr; Aulenin kars ve Vananm ablas; Kementari diye de anlr. [Ardada buyuyen her seyi korur, ozellikle olvar. Ardadaki tum bitkilerin ilk tohumlarn o ekmistir.] Yavannamn Uykusu : {Valar Lambalar ma yklsyla Gunes ve Ayn yukselisi arasndaki donem. Orta Dunya sadece yldzlarn syla aydnlanyor, canllarn cou sn donusunu bekleyerek uyuyordu. Sadece Doriath (Melianm kudretiyle) ve Kuzeyde (Morgothun canavarlarnn coald) yasam vard ama Elfler ve Cuceler etrafta dolasyordu.] . Yay ve Mifer Ulkesi : [Bkz. Dor-Cuarthol.} Yazm Kaplan : [Bir Gondolin bayram; belki de Yazortas Gununde kutlanyor. Elfler bu bayramda gunesin dousunu sarklarla selamlard.] Yedi Kaplar : {Orfalch Echordaki kaplar. Gondolinin girisi.] Yedi Yldz : [Valar Ora; bkz. ValacircaJ Yldzlar Altndaki Savaj : Beleriand Savaslarnn ikincisi; Dagor-nun-Giliath. 368 Yllarn Oykmu: [kinci, Ucuncu Calar ve Dorduncu Can baslarn anlatan bir kronoloji. Tooklar tarafndan toparlanp Buyuk yinlerde sakland. ALTIKIRKBES tarafndan Guc Yuzuklerine Dair aah kitapta yaynlanacak olan bu kronolojinin bir bolumu Metis basks Kraln Donu^inun sonuna eklenmistir.] Yepl El/ler : Laiq/endinin dilimize cevirisi; Ossiriandda yasayan Nandor Elfleri. Yepl Tepecik : Bkz. Ezellohar.

Yokolmayan Alev : [Ildvatarn yaratc ruhu. Sadece onun sahip olduu, Ainur ve Eann yaratld kudret. Bkz. Gizli Aiy.] Yuce ElfDili : Quenya. Yi&e Elfler : bkz. Eldar. Yuce Faroth : Bkz. Taur-en-Faroth. Zaman : [Eann yapsndaki boyutlardan biri. Eann yaratlp Valarn icine girisiyle baslar ve Sonda sona erer.] Zamandq Salonlar: [Iluvatar ve Aiiurun, Bosluk ve Eadan ayr olarak yasadklar yer.] Zamann Derinlikleri: [Zamann boyutlarnn genis bir alan. Genel olarak, uzak, kavranlamaz gecmisi anlatmakta kullanlr; buradaki ifadesi ise Eann yasalaryla sabitlehen halklarn ve nesnelerin, Ainulindalein gerceklestirilme zaman.} Zamann Saym: [ki Aacn yaratlsla baslayan ve Aaclarn Yllaryla hesaplanan yllarn kaydedilisi.] 369 Bu notlar, Eldar dillerine ilgi gosterenler icin derlendi ve Yuzuklerin Efendisi genis bir sekilde ornek olarak kullanld. Zorunlu olarak, tamamen doruluu kantlanmasa da bir kesinlik ve tacnamlanmslk havas verilerek, cok skstrldlar; ve cok secimliler, bu hem uzunluu yuzunden hem de editorun (C.T.) bilgisinin snrllna dayanyor. Baslklar sistematik olarak koklere veya Sindarin ve Quenya bicimlerine gote deil, keyfi olarak duzenlendiler, bundaki amac isimlerin bilesen oelerini mumkun olduunca kolayca teshis edebilmektir. adan : (coulu Erfli;) anlam ve tarihi icin indeksteki Ataniye baknz. Adanedhd, Aradan, Dmedain.: adin: go{,hAv\i2, Aelin-//ial; bkz./in( I). alar: zafer, ihtijam, Dagor Aglareh, Aglarend. Quenyas a/^r, sessiz harflerin yerini deistirmesini icerir: Sindarinde ag/arebi karslar, Alkarinq!ie. Koku kal - parlamak, ona da baknz. aina : kutsal, Aimr, Ainnlindak. alda ; aac (Quenya), A/c/arcn. Aldtdenie, Malinalda. ^naznadb galadh karslar {Caras Giiladon,Isuiorienin Galadrimi). alqa : kuu (Sindarini alph), Alqualonde. Alak-acele etmek kokunden, Ancalagonaa da akla gelir. anarth : kotu kader, kadersizlik, Amon Amarth, Cahed Naeramanh, umarth; ve Tirinin isminin Sin<ia[iniT//ramarfhda Kyametin Efendisi ve Quenyas T/ramharda akla gelir. 370 arnon : tepe, bircok ismin ilk oesi olarak akla gelen Sindarin sazogu; coulu emyn, Emyn Beraid. anca : az, Ancalagon (bu isimdeki ikinci oge cin alqt!ayi. baknz). an(d) : uzun, Andram, And/in; Gondordaki Anfalas (Uzunky), Audinde bir ada olan Cair Andros (uzunkopuk gemisi) ve Angerthas uzun run sras. andine : gunbatm, bat, Andunie, ki Sindarinde annuna kacshk gelir, bkz. Ammuminas ve Ichiliende Henneth Annun gunbatmnm penceresi. Bu sozcuklerin kadim koku W//, asa, yukardan anlamnda, Quenya nrimende gunbatmnn yolu, bat ve Sindarin dunda bat ortaya ckyor. Dnnedain ile karslastrn. Adunaici adun, Adunakhor; Anadunl, Eldarin konusmasndan odunc alnmstr. anga : demir, Sindarini ang, Angainor, Angband, Anghabar, Anglachel, Aangrist, Angrod, Anguirel, Gurthang; angren<leraitaea Angremst, coulu engrin, Ered Engrin. anna : hediye, Annatar, Melian, Yavanna; Andor Hediye Ulkesi ayn govde. annon : buyuk kap ya da gecit, coulu ennyn, Annon-in-Gelydh; bkz. Moranmn Mordorun Kara Geciri, Sirannon Moriapn Gecit aknts ar- : yannda, dsarda (Quenyada ar ve, Sindarinde ), belki de Aramarii& Amann dsnda; bkz. {NirnaetU) Arnoediad Saymadan (Gozyaslar). ar(a)-: yuksek, soylu, muhtesem bircok isimde gozukur, Aradhan, Aredhel, Argonath, Arnor vs gibi; uzatlms govdesi arat- Aratar, ardto sampiyon, seckin adamlarda gozukur, ornein Angardioazn Angrod ve Pindardtodan Pinrod. Ayn

zamanda Aranrtithask^ aran kral anlamndadr. Ereinion, krallarin olu (Gil-galadn ad) arann couluna sahip; bkz. Arnorda Fornost Erian Krallarn Norburysi. Numenor Krallarnn Adunaic isimlerinin on eki Ar- bundan turemistir. arien : (Gunesin Maias) as- kokunden turetilmistir, Q: are gunes s olarak da gozukur. atar : baba, Atanatari (indekste Ataniye baknz), Iluvatar. band: hapishane, tutukluluk, Angband; orjinali mbando, ki Quenyas Mandosta gozukuyor. (Sindarin Angband = Quenya Angamando) bar: ev, mesken, Bar-en-Dannedh. Kadim sozcuk mbdr (Quenya mar, Sindarin bar) hem kisilerin hem halklarn evi anlamna gelir, boylece bircok yer isminde gozukurdu, Brithombar, Dimbar (ilk oenin anlam uzuntu, kederli), Eldamar, Val(i)mar, Vinyamar, Marnu-Palmar gibi. Gondorun Kahyalarnm baslangctaki isimleri olan Mardil, eve sadk (ornein Krallarn evine) anlamna gelir. barad: kule, Baraddur, Barad Eithel, BaradNimras; coulu Emyn Beriadae. beleg : guclu, Be/eg, Belegaer, Belegost, Laer Cu Beleg. bragol: ani, Dagor Bragoliaeh. 371 brethil: muhtemelen gumus hus aac anlamna gelir; Arverniendeki husaac orman Nimbrethilye Entwivelardan? biri olan Fimbrethil. hrith : cakl, Brithiach, Brithombar, Brithon. (C ile balayan bircok sozcuk icin Kntn altndaki girimlere baknz.) calen (galen) : yesil icin yaygn Sindarin sozcuu, Ard-galen, Tol Galen, Caknardhen; Anduinin yannda farlh Galen Yesil Cimen ve Gondorda Pinnath Gelin Yesil Bayrlar. Bkz W-. cam (kambadan): el, ama ozellikle Camlost ve Erchamion da., alma ya da tutma davransnda avuclar bitistirerek acan el . carak- : Sindarin bicimi carchia Carcharothta ve Carchostda. (Pang port, Mordora giristeki Dis Kulelerinin biri), bu kok Quenyada carca uzun sivri disde gorulur. Bkz. Caragdur, Carach Angren (Demir Az, Mordorda Uduna girisi koruyan sur ve hendek) ve Helcaraxe. varan : krmz, Qenya cami, Caranthir, Camii, Orocami; Caradhras (caran-rasstan, Dumanl Dalarda Krmz boru) ve Carnimirie (Krmz kymetli taslarla suslenmis, Aacsakaln satksndaki uvez aac) Metinde Carcharothun cevirisi Krmz Boaz olarak verildi; bkz. carak-. cekb : gumus, (Quenya telep, telpe, Telperionda\6 gibi) Cetebom, Celehrant, Celebros. Celembrimhor, cekbrin gumus (gumusten yaplms deil, renk ve deerde gumus , gibi) sfatnda yepaur yumruk (Quenya qudfe) genellikle eli anlatmak icin kullanld; ismin Quenya bicimi Telperinquar. Cekbrindalm cekhrn\ ve tal, dal ayaklar var. coron : toprak yn , Corolliare (C(yron Oiolairede denir, ki son sozcuk Daimyaz anlamna gelmek icin belirtilir; bkz. Oiolosse); bkz. Lothloriendeki buyuk toprak yi\n. Cerin Amroth.^ eti; kavis, Cuthalien, DorCuarthol, Laer Ci Bekg. cuivie; uyans, Cuivienen (Sindarin Nen Echui). Ayn kokun dier turevleri Dor Fim-iGuinardn; coire, Baharn baslangc, Sindarini echuir, ve coimas hayat ekmei,/e?A>3iin Quenya ismi. cul-; altn-krmzs, C/KnOT. curu ; beceri. Curuftn{ive), Curunir. dae; golge, Dor Daedeloth ve muhtemelen Daeron. dagor: savas ; koku ndak-, bkz. Haudh-en-Ndengin. Baska bir turevi Dagnirdi Dagnir Glanrunga Glaurungun Felaketi). 372 din : sessizlik, DorD/Ke; bkz. Kath Dinen, Minas Tirithdeki Sessiz Sokak ve Amoh Din, Gondoruri fener tepelerinden biri. dol: zirve, Lorindol; genellikle tepelere ve dalara atfedilir, Dol Gtldur, Dolmed, Mindollmn (ayn zamanda Gondorun fener tepelerinden biri olan Nardol ve Moriann Dalarndan biri olan Fanuidhol. dor : toprak, ulke (ornein denize kars kuru toprak), ndoraa.n turetildi; Doriath, Dorthonian,

Eriador, Gondor, Mordor gibi bircok Sindarin isminde bulunur. Quenyada govde, gosterissiz ve farkl bir sozcuk olan halk anlamndaki nori ile karstrld; Vafinorekokeninde tam anlamyla Vaiar halk, Valandor Valar ulkesiydi, ayn sekilde Numen(n)are Bat halk, Niimendor Ban ulkesi. Quenya Endor Orta Dunya, ened orta ve ndor dan gelir; bu Sindarinde Ennor oldu (A Elbereth Gilthoniel sarksnda mnorctth orta topraklar ile karslastrn). draug : kurt, Draglin. dti : gece, losluk, Ddduvjath, Ephel Dtlath. Domedua, (Quenya iome) turetilmis; boylece Sindarin dillin bulbul /dmilendeye karslk geliyor. duin : (uzun) nehir, Anduin, Baranduin, Esgalduin, Malduin, Taur-im-Duinath . dur : karanlk, Barad-dur, Caragdur, Dol Gddur; Mordorda bir kale olan Durthang gar : deniz (Quenya), Edrendil, Earrameve bircok baska isimde. Sindarin gaer (Belegaer) gorunuste ayn orijinal govcjeden turedi. echor : Echoriath Cevteleyea Dalar, Orfalch Echor; bkz. Minas Tirithde Pelennor cayrlarnn etrafndaki Rammas Echor ds cemberin buyuk duvar. edhel: e!f, (Sindarin), Adanedhd, Aredhel, Gloredhel, Ost-in-Edhil; ayrca Peredhil YarElfler. eithel : kuyu, Eithel lurin, Eithel Sirion, Barad Eithel; Eriadordaki Buzlupnaf nehri AIi/teVM (kaynandan isimlendirildi). Bkz. &/-. M, elen : yldz . Elf efsanesine gore, ele, Elflerin yldzlar ilk kez gorduklerinde soyledikleri Bak! ilkel bir unlemdi. Bu kokenden yddz anlamndaki kadim sozcukler el ve elen, yldzlara dair anlamndaki elda ve elena sfatlar turedi. Bu oeler bircok sozcukte yer alr. Eldar isminin daha sonraki kullanm icin indekse baknz. Eldanm Sindarin karsl Edheldi (coulu Edhit); ama Eledhvendeki Eledh, tam anlamyla yerini tutan bicimiydi. er : tek, yalnz, Amon Ereh, (bkz. Erehor, Yalnz Da), Erchamion, Eressea, Eru. ereg : diken, cobanpuskulu, Eregion, Region. esgal: perde, saklanma, Esgalduin. 373 falm : ky, kopuklu dalgalar cizgisi (Quenya fala,sse), Fa/as, Belfalas; Gondorda Anfaias. Bkz. Falathar, Falathrim. Koktenbaska bir turev, Quneya/a//a (zirve olusturun) dalga., Falmari, Mar~nn-Palmar. faroth : av, kovalama anlamndaki bir kokten turetilmistir; Kforgothrendin yukansmdaki Leithian Destannda, Taur-en-Faorth Avclarn Tepeleri denilmistir. fag- : acklk, Anfaglir, Anfatglith, Dar-nt-Fauglith. fea : ruh, Feanor, Feantur. fin- : sac, Pindutas, Pindon, Finrod, Glorfmdel. formm ; kuzey (Quenya), Formenos; Sindarin/orM (ayn zamanda/or, forod), Pornost. filin : kasvetli yer, karanlk, (Quenya huine), Finur, Tanr-nu-Ft/in. gaer: deniz, Bdegaer, Ossenin Sindarin ismi olan Gaerys. Gaya korku, korkutucu govdesinden turetildii ve Eldar ilk kez Buyuk Denizin kylarna geldiklerinde onun engin ve korkutuculuundan etkilenip verdikleri isim olduu soylenir. gar : kurtadanp, (ngau uluma Va\:X<inAta)Tol-in-Ganrhoth. gil: yldz Dagor-ninGiliath, Osgiliath (giliath yldzlar ordusu); Gil-Estel, Gil-galad. girith : urperme, Nen-Girith;hkz. Sindarinde yln son aynn ismi olan Girithron. glin : (ozellikle gozlere uygulanan) sn, Maeg/in. golodh : Quenya No/donun Sindarin bicimi; bkz. gul. Coulu Golodhrim ve Gelydh {Annon-in-Gdydh). gond: tas, Gondolin, Gendor, Gonnhirrim, Argnnath, seregon. Kral Turgonun gizli kentinin ismi, onun tarafndan Queayadn Ondn/inde olarak tasarlanmstr (Quenya ondo = Sindarin gond ve /i</csark soylemek, sark); ama muhtemelen Sindarin bicimi Gondolin, gond-dolm Gizli Kaya olarak yorumlanarak efsanede daima oyle bilindi. gor : dehsec, korku., Gorlha//r, Gorthol; gornn rekrarlanmasyla ^orofA da ayn anlamda, Gorgoroth, Ered Gorgoroth. groth (grod) : arastrma, yeralt evi, Menegorth, Nogrod, (muhtemelen

Nimrodel, ak maarann hanm). Nogro;/aslnda Novrod cukur oymayd, ama na/g cucenin etkisi altnda deistirildi! gul: buyu. Dol Gddur, Minds Morgut. Sozcuk, Noldorda bulunan ayn eski govdeden, ngol-dun turetilmistir; bkz. Quenya naleuzun calsma, ilim, bilgi. Ama Sindarin sozcuu, margd kara sanatlar bilesimindeki sk kullanmyla anlam karartlmstr. gurth : olum, Gurthang; (bkz. indekste Melkor). goaith : halk, Gwaith-i-Mirdain; bkz. Grisel ve isen arasndaki bolgenin ad Eneduaith Orta Halk. 374 gvath, wath : golge, Deldmvath, Ephel Dtiath; Eriadordaki Grisel nehrinde de Gmathlo, oyle. EndWethrim, Thnringwethil hd.gia.au kurulan bicimleri (Bu Sindarin sozcuu, sk tarafndan yaplan nesne golgelerini deil, los s ima eder; bunlara morchaint karanlk sekiller denildi). hadhod: Hadhodrond {Khazad-dm-aa cevirisi) Khazada Sindarin cevirisi. hadh : toprak yn, Haudh-en-Anven, Haudh-en-Elleth vs. hem : efendi, Hen/rnor, Herumimen\ Sindarini hir, Gonnhhrim, Rohirrim, Barahir, h/rilhanm, Hirilorn. him : serin, Himladiyt Himring}) hini : cocuklar, Erhini Erunun Cocuklar; Nara i hin Hurin, hith : sis, Hithaeglir, Hithl/m, Andumda bir gol olan NOT Hithoel. Sindarin sozcuu Hithl/m, Noldor Surgunleri tarafndan verilen Quenya ismi Hislameden uyarland (Quenya hsiesis); bkz. Hsime, yln on birinci aynn ad). hoth : (neredeyse daimi kotu bir anlamda) ordu, suru, Tol-in-Ganrhoth; Los5(ho}oth, Eorochelin Karadamlan; Orklann bir ismi de Glamhoth gurultu surusu. hyarmen : guney (Quenya), Hyarmentir; Sindarin har-, ham, harad. ia : ssz, denizin dibi, Moria. iant : kapm, lant lar. iath ; cir, Doriath. iatr : eski, yasl, lant lam; bkz. Borabadilin Elf ismi laruain. ilm-: Bu govde//OTOT, i/;ff.3ff ve Oiolosse uzerindeki Man\ve ve Vardanti evi Umarindt (yuksek havalarn kona) bulunur. il/ve: butun, hepsi,////ar. kaligal-) : parlamak anlamnda bir kok, Calacirya, Calaqmndi, Tar-calion; galorn GilGalad-Galadriel. Son iki ismin Sindarindeki galadh aac ile balantlar yok, Galadrielin durumunda sk sk boyle bir balant yaplmasna ramen, isim. Galadhriel olarak deisti. Yuce Elflerin dilinde onun ismi o/jtodan parlaklk (Sindarini galad) ve {rig- bukum, celenk kokunden gelen) rielden suslenmis bakire turetilrnis Al(a)tdrieliv. tam anlam sacn ima ederek patlak bir susle taclandrlms bakire. Calen (galen) yesil , etimolojik olarak parlak ve bu kokten . tutuyor. Ayrca aglar-x baknz; kano : komutan; bu Quenya ismi Fingon ve T/rgonAs^ ikinci oenin kokenidir. kel-.: gitmek, suyun aks, Celon; et-kele den suyun cks, bahar sessiz harflerin deismesiyle turetildi, Quenyas ehtele, Sindarini eithel. 375 kemen : yeryuzu, /Ce2eto>/; yeryuzunu; mmdin gokler, cennetler,altmda duz bir zemin gibi ima eden bir Quenya sozcuu. khelek- : buz, Helcar, Helcaraxe{Q{xenya. helka buzlu, buz gibi souk) Ama Helevornda ilk oge, Khuz-dul kheledden (bkz. Kheled-zaram Aynagol) almms Sindarin heledh camdr; Helevorn ise siyah cam anlamma gelir (bkz. galvorn). khil- : takip etmek, Hildor, Hildorien, Elucbil. kir- : kesmek, ayrmak, Calacirya, Cirth, Angerthas, Cirith {Ninniach, Tharonath). Hzlca gecmek anlamndan, Quenya ctrya keskin basl gemi (bkz. ngilizce cutter) turetildi; bu anlam Crdan, Tar-Ciryatan ve suphesiz Isildurun olunun

ismi CiryonAa. da bulunuyor. lad: duzluk, vadi, Dogor/a/, H/ra/aaf; Wii/dik ecekleriyle dar bir vadi, Imladris, {hkz. Ephel Diathdak Imlad Morgul) laure : altn (ama sk ve renkten, metal deil),Laurelin; Sindarin bicimlerine Gloredhd, Glorfindel, Loeg Ningloron, Lorindol, Rathloriel. Ihach : scrayan alev, Dagor Bragollachda ve muhtemelen Eol tarafndan meteor tasndaki demirden yaplan klc, Ag/o(rWn adnda. lin (1): havuz, gol, Linaetven (ki aew [Quenyas aiu>e\ kucuk kusu qenr),Teiglin;h\a.. aelin. lin- (2): sark soylemek, muzikal bir ses yapmak anlamnda bir kok, Ainulindale, Laurelzn, Lindar, Lindon, Ered Lindon, lamelindi, litb : kuV,Anfaughlith, Dor-nu-Faugiith; Mordorun kuzey snrn olusturan Kul Dalat Ered Lithti, Ered Lithuinin eteindeki Kuller Xyva.\vi\iLithad. lok- \ emek, rman ylankavi haretek yapt yer, ilmek yapmak, Uruloki; (Quenya (/)j/o&ylan, ylan gibi kotu adam , Sindarini Ihug) 16n : yank, Dor-lomin, Ered homin\ hammoth, Lanthir Lamath ile balantl. lome: a.\2c3ka.t:a.nUk, Lomion, iomelindi;hkz. du. londe : karayla kusatlms liman, Alqualonde; Sindarin bicimi lond (lonn), Mithlond. tos : kar, Oiolosse (Quenya oio daimi ve losse kar, kar-beyaz); Sindarini loss, Amon Uitos, Aeglos. loth : cicek, Lothlorien, Nimloth; Quenyas lote, Ninqueldte, Vingilote. luin : mavi, Ered huin, Helluin, Luinil, Mindollutn. maeg : keskin, delip gecen, (Quenya mai^a), Afae^/B. 376 mal- : altn, Malduin, Malinalda; mallornda altmcember anlamndaki Cormallen Alamnda da ve orada buyuyen adumalda aaclarndan adlandrld, (bkz. cul-). man- : iyi, kutsal, bozulmams. Aman, Mamve; Amandtl, Araman, Umahyarda Amann turevleri. mel-: sevgi, Melian {Melyannada.n sevgili hediye); Moriann Bat kapsndaki yaztta, Sindarin sozcuu mellonda arkadas gorulur. men : yol. Numen, Hyarmen, Romen, pormen. menel: gokler, cennetler??, Meneldil, Menelmacar, Meneltarma. mereth : ziyafet, Mereth Aderthad; aynca Minas Tirichdeki Ziyafet Salonu olan Merethrond. minas : kule, Annuminas, Minas Anor, Minas Tiriih, vb. Ayn govde, ornein Mindolluin, Mindon gibi tecrit edilmis, onemli nesneleri ima eden baska sozcukler de bulunuyor; muhtemelen Quenya minya ilk ile iliskili. (Bkz. Numenorun ilk kral olarak Elrosun ad, Tar-Minyat/r) mir : mucevher, (Quenyas mire), Elemmtre, Gwaith-i-Mtrdain, Miriel, Nauglamir, Tar-Atanamir. mith : gri, Mithlond, Mithrandir, Mithnm; ayrca Mitheithel, Eriadordaki Buzlupnar. mor : karanlk, Mordor, Morgoth, Moria, Mmquendi, Mormegil, Monven. moth : alacakaranlk, Nan Elmoth. nan(d) : vadi, Nan Dugortheb, Nan Elmoth, Nan Tathren. nar : ates, Narsil, Narya ; ayrca Aegnor (Aikandro Keskin Alev veya Korkunc Ates) ve Feanorun (Feandro Atesin Ruhu) ozgun bicimlerindegozukur. Sindarini naur, Sammath Naurda., Orodruindeki Atesin Odalar gibi gozukur. Ayn kadim kokten fa)rdan turetilmis Gunesin ismiydi, Quenyas Anar (ayrca Aor/oda), Sindarini Anor (bkz. Minas Anor, Anorien). naug : cuce, Naugrim; ayrca bkz. groth maddesindeki Nogrod. Cuce icin baska bir Sindarin sozcuu de nogoth, coulu nuegyth (Noegyth Nibin Ufack cuceler) ve nogothrim ile balantl. -(n)dil: kisisel isimlerin yaygn bitimi, Amandil, Edrendil (ksalms Edmil) Elendil, Mardil vs.; ballki, tarafsz sevgiyi belirtir. -n(dur) : Edrendur (ksalms Earnur) gibi isimlerde (njdille ayn anlamda. neldor : kayn aac, Neldoreth; ama doru olarak Hirilornun isminde uc govdeli {nelde uc ve om) buyuk kayn aac gozukuyor. 377

nen : su, gollerde, havuzlarda ve nadiren nehirlerde kullanlms; Ne Girith, Nenning, Nenuial, Nenya; Cumienen, Uinen; Men Hithoel, Bruinen, Emyn Amen,.N!rnen gibi Yuzuklerin Efendisinde bircok isimde de oyle. Nin slak., Loeg ningloronda., Nindalf. nim : beyaz, (onceden nimf, nimp), Nimhrethil, Nimloth, Nimphelos, niphredil {niphred solgunluk), BaradNimras, Ered Nimrais. Quenya bicimi ninquedi; yani Wmqml6te = .Nimloth. Bkz. Taniqmtil. orn : aac, Celeborn, Hrilom; bkz. Fangorn Aacsakal, Lothlorienin aaclan, mallorn, coulu mellyrn. orod: da, Orodruin, Thangorodrim; Orocami, Oromet. Covla ered, Ered Ungrin, vs.. os(t} : kale, Augrenost, Belegost, Formenos, Fornost, Mandos, Harothrond (Narog-osl-rondda.n), Os(t}giliath, Ost-inEdhil. patan : (Quenya) uzak ve genis, palantiri, Tar-BaLmtir. pel- : sarmak, kusatmak, Pelargir, Pelori ve Minas Tirithin citli ulkesi Pelennor; ayrca E.phel Brandir, Ephel Dath (e/-/)e/den ds cit ephel). qmn- {quet-) : soylemek, konusmak, Qendi (Calaqtendi, Laiquendi, . Moriqmndi), Chenya, Valaqenta, Quenta Silmarillion. Sindarin bicimlerinde qu yerine^ (veya b) vardr; ornek: Moriann Bat kapsndaki yaztta/a/o konusmak, Quenya govdesi qmt\ karslyor ve Gandalf in kap onundeki sozleri, lasto beth lammen dilimin sozlerini dinleyin, ki beth soz, sozcuk Quenyada qi/ettayi karslyor. ram : duvar, (Quenyas ramba), Andram, Ramdal; ayrca Minas Tirithdeki Pelennor Sahalarnn etrafndaki duvarn ad Ram/nas Echor ran-;. dolasmak, doru yoldan ayrlmak, Mithrandir. Aerandir; Rana Ay; ayrca Gondordaki Gilraen nehri. rant: nehir adlarnda yol, yon; Adurant (adu. cift demektir), Celehrant (Gumusdaman) ras : boynuz, Barad Nimras; Sisli Dalardaki Caradhras (Krrhz hoyn\xz)\e Methedras {!?)OnXtpe);^og\x\\irais, Ered Nimrais. rauko : seytan, Valaraukar; Sindarini raug, rog, ornein Balrog. ril: parlaklk, dril, Simaril; Andiril (Aragornun klc) ve mithril (Moria-gumus). Idrilin Quenya bicimindeki ismi tariUe (veya tarilde), ita- prldamak govdesinden gelir. 378 rim : buyuk say, ordu, (Quenyas rimhe) genellikle toplanan coullar? olusturmak icin kullanld; Golodhrim, Mithrim (bkz. indeks), Nagrim, Thangarodrim vs. ring : souk, titreme, Ringil, Ringvil, Himring; ayrca Gondordaki JR/g/nehri ve yln son aynn Quenya ismi olan Ringare. ris : yapsmak ayn anlamn kris- govdesiyle karsms gorunuyor, (bkz. kir- : kesmek, yapsmak kokunun bir turevi); bu yuzden Angrist (ayn zamanda Orcrist Orkkesici, Thorin Mesekalkannn klcnn ad), Crissaegrim, Imladris. roch : at, Quenyas rokko, Rochallor, Rohan (atlar ulkesianlamndaki Rochimddan [bkz. Yuzuklerin Efendisi, Metis basks, Atcanyurt]), Rohirrim; (Aragornun at olan Roheryn hanmn at,( bkz. herifnii Arwen tarafndan verildii icin boyle denilmistir {Kraln DoniqiiV-2). rom- : Oromeve Valaramada gozuken trompetlerin ve borularn sesinin kullanld bir govde; bkz. Berna, bu Valann Rohan dilindeki ismi Yuzuklerin Efendisindeki Anglo-Saksona cevrildiinde: Anglo-Saksonda beme trompet. romen : yukselen, gundoumu, dou (Quenya), Romenna. Dou icin Sindarin sozcukleri rhun {Talath Rhlnen) ve amrun ile ayn kokenden. rond : kemerli cat ya da oyle ortulmus buyuk salon veya oda anlamnda; Nargothrond (bkz. ost), Hadhodrond, Aglarond. Goklere de uygulanabilirdi, bu yuzden E/roH(^ ismiyldz-kubbesi. ros : kopuk, su serpintisi, serpinti, Celehros, Elras, Rauros; Anduin nehrinde bir ada olan Cair Andros.

rin : krmz alev, (Quenyas ys), Om(A/n . ruth : ofke, Aranruth. sam : (kucuk) tas. Sam A;Am^(Brendibadesinde Sam Fo;v/bunun yarm cevirisidir) ; ayrca Anduin nehrinin hzland yer Sam Gebir (buyuk tas civiler, ekser : ceber, coulu cebir kazklar). Bir turevi de Gondor cia bir nehir olan Semi. sereg : kan, (Quenyas serke), seregon. sil- (veya thil-) : parlamak (beyaz veya gumus skla), Belthil, Galathilion, Silpion; ve Ay anlamna gelen Quenya sozcuu Isil, Sindarin sozcuu Ithil, (Isildr, Narsil; Minets Ithil, thilien). Quenya sozcuu S?/2tfn7/;nin, onlarn yaratld maddeye ; Feanorun verdii silima isminden turedii soylenir. sir : nehir, sir- akmak kokunden, Ossiriand (ilk oge yedi saysnn govdesinden, Quenyas otso, Sindarini odo), Sirion; Ayrca Sirannon (Moriann Kap-aknts), Gondorda bir nehir olan Sirith (aks. 379 tirden tirith izleyen gibi). Sozcuklerin ortasnda s. ve han deisimi ile bu Brendibadesi ve Grisel arasndaki bolge olan Minhiriathdu nehirlerin arasnda da gorulur; DimriU Vadisi (bkz nan(d} ve du) Nanduhirion los akntlar deresi; ve Anduinin deltas Ethir Anduin {et-sirden). sul: ruzgar, Amon Sul, Sulimo; Sulime, yln ucuncu aynn Quenya ismi ile karslastrn. tal (dal) : ayak, Cdehnndal\ Ramdald^ son anlamna gelir. talath : duz topraklar, duzluk, Talath Dirnen, Talath Rhunen. tar- : yuksek, yuce (Quenya tara ali, marur), Nimenor Krallarnn Quenya isimlerinin on eki; ayrca Annatardz.. Disili tart, Yuce olan. Kralice, Elentari, Kementdri. Bkz. tarma sutun, Meneltarma. tathar : sout, Nan-tathrende sfat tathren; Quenyas tasare, Tasarinan, Nan-tasarion (indekste Nan-tathrene baknz). taur : tahta, orman, (Quenyas tauri), Tattron, Taur-im-Dinath, Taur-m-Puin. tel- : bitirmek, sona ermek, sonuncu olmak, Teleri. thalion : guclu, gozupek, Ctithalion, Thalion. thang : zuium,Thangorodrm,Drthang{ModotddLbh]<a.h). Quenya sanga bask, kalabalk anlamna gelir, Gondor da bir adamn, ismi olan SangahyandoK.ala.ba.hk-halta. thar- : capraz, obur tarafa, S^rn Athrad, Thargelion; ayrca Arnor ve Gondordan gelen kadim yolun Griseli kestii {tharapatadan kavsak gelea)Tharhad. thaur : nefret uyandran, irenc, 5iz-0K (T^aarandan), G()^a//r da thil- : bkz. silthin( d) : gri, Thingol; Quenyas sinda, Sindar, Singollo {Sindacollo : collo, pelerin), thol; mifer, Dor Ctiarthol, Gorthol. thon : cam aac, Dorthonion. thoron : kartal, Thorondor (Quenyas Sorontar), Cirith Thoronath. Quenya bicimi belki takmyldz ismi Soronimede de var. til: nokta, boynuz, Taniquetil, Tilion (Boynuzlu?); ayrca Moriahn dalarndan biri olan Cehbrildt Gumus cataldisi. 380 tin : prldamak, Tintalle; (Quenya tinta prldamaya sebep olmak, tinwe . kvlcm); aynca. tindomeyddzh alacakaranlk, bulbul icin (Sindarini Tinlviel) siirsel bir isim olarak kullanlan tindomerel alacakaranln kz. Ayrca Sindarinde, Moriann Bat kapsndaki aletlerin yapld madde olan ithildin yldzay. tir : izlemek, korumak, Minas Tirith, palantri, Tar-Palantir, Tirion. tol: ada (denizden veya nehirden dik yamaclaryla yukselen), Tol Eressea,Tol Galen, tm : vadi, Tumhalad, Tmladen; Quenyas tmho (bkz. Ucsakaln tumbalemornai\ kata derin vadi, ki Kule 111-4). Vtumno, Sindarini Udt7n (Gandalf, Mordorda Balrogu Udunun Alevi diye adlandrd), Moriada Morannon ve Isenmouth arasndaki derin vadinin sonradan kullanlan ismi. tur : guc, hukum, Turambar, Turgon, Turin, Feanturi, Tar-Minyatur. uial: alacakaranlk,

Aelin-uial, Nenuial. ur- : s, scak olmak, Urul6ki\ yln sekizinci aynn Quenya ve Sindarin isimleri olan Urimevt Urni ile karslasttn. Quenya sozcuu // gunes s, gun (Nirnaeth Arnoediaddan once Fingonun cl ile karslastrn) ile ilgili, Sindarini aur, Or biciminde haftann gunlerininisimlerine on ek olarak eklenmistir. val- : guc. Yalar, Yalacirca, Yalaqutnta,Yalarankar, Yal(i)mar, Yatinor. Ozgun govde W-di, Sindarin Balan (coulu Belain), Valar ve Balrogda dayandrlan. wen : bakire, sk gorulen bir bitis ekidir, Eartvet?, Moru>en gibi. wing : kopuk, serpinti, Elving, Yingelot; (ve yalnzca bu iki isimde). yave : meyve (Quenya) Yavanna; yln dokuzuncu aynn Quenya ismi YavannieNs. sonbahar anlamndaki yavieAe. karslastrn.