You are on page 1of 32

Predavanje 11

Umetnost gotike: skulptura i vitra


1

Rana gotika Visoka gotika Pozna gotika

1140-1190 1190-1300 1300-1500

Chartres (artr) katedrala (pogled sa SZ), Francuska, poeta 1134; obnovljena posle 1194.
3

Portal kraljeva, zapadna fasada, katedrala u artru, Francuska, 1145-55. 6

Portal kraljeva, zapadna fasada, katedrala u artru, Francuska, 1145-55. Skulpture na dovratnicima: Starozavetni kraljevi i kraljice

Portal kraljeva, katedrala u artru, Francuska, 1145-55. Skulpture na dovratniku centralnog ulaza: Starozavetni kraljevi i kraljice

Portal kraljeva, katedrala u artru, Francuska, 1145-55. Skulpture na dovratniku centralnog ulaza: Starozavetni kraljevi i kraljice

Drugi dolazak Hristov, Centralni timpanon Portala kraljeva, katedrala u artru, Francuska, 11451155.

12

24 Starca

Andjeli
Matija Jovan

Marko

Luka

Apostoli

Drugi dolazak Hristov, Centralni timpanon Portala kraljeva, katedrala u artru, Francuska, 11451155.

13

Rua Francuske, rozeta i prozor, severni transept, artr katedrala, artr, Francuska, ca. 1220. Vitra, rozeta prenika oko 13.1 m.

17

Rua Francuske, rozeta i prozor, severni transept, artr katedrala, artr, Francuska, ca. 1220. Vitra, rozeta prenika oko 13.1 m.

18

Kartak pregled razvoja vitraa do 1235.


Hrist iz opatije Lorsch, kasni X ili XI v. Pretpotavlja se da je ovo najranije sauvani figurativni vitra u Zapadnoj Evropi.

I v.p.n.e Izum duvanja stakla Kraj VII v. Biskup Benedict dovodi staklare sa kontinenta u Northumbriu, jer su zastakljeni prozoro dotad bili nepoznati u Engleskoj. 768. g. Opat Katbert od Durama pie arhibiskupu od Mainca da zatrai vetog staklara i sviraa citre.
Hrist iz opatije Wissembourg (Alsace) ca. 1060.

1150-1235. Eksplozija vitraa artr: 150 prozora sa vitraima povrine 2600 m2 Do danas su preiveli znaajni ostaci velikih vitranih programa u: Bourges (Buru) Laon (Laonu) Reims (Remzu) Notre Dame, Paris Sens (Sensu) Canterbury (Kenterberiju)

Rua Francuske, detalj rozete, severni transept, artr katedrala, artr, Francuska, ca. 1220. Vitra, rozeta prenika oko 13.1 m.

20

Rua Francuske, detalj rozete, severni transept, artr katedrala, artr, Francuska, ca. 1220. Vitra, rozeta prenika oko 13.1 m. 21

Rua Francuske, detalj rozete, severni transept, artr katedrala, artr, Francuska, ca. 1220. Vitra, rozeta prenika oko 13.1 m.

22

Prva XII v.
Teofil u delu De diversarum artium schedula (O razliitim umetnostima), daje prvi detaljni opis pavljenja vitraa.

Le Mans. Prozor Uspenja. ca. 1120?

Kako napraviti vitra, po uputstvu svetenika Theophilus-a Sastojci: 1 mera peska 2-3 mere pepela od odredjenih i dostupnih biljaka (morske alge, paprat, drveni ugalj....), u zavisnosti od eljenih osobina ...

24

Nacrtaj svoju sliku u punoj razmeri na beloj dasci, ukljuujui i mesta olova i detalje koji e kasnije biti naslikani na povrinama. Stavi staklo preko crtea i precrtaj obris svakog komada koji e imati boju postavljenog stakla. Uradi isto za sve boje. Uzmi usijano gvodje da isee staklo na priblinu meru i doteraj ivice turpijom. Stavi svaki obradjeni komad na njegovo mesto na tabli.

Dva komada stakla iz artra sa oturpijanim ivicama

Moderni nacrt jednog staklenog panela iz Bura.

Za natpise i fine detalje pokrij celu povrinu neprozirnom bojom, pa onda drkom etkice izgrebi boju da dobije eljenu aru.

Andjeo sa kandilom. Lanac je izgreben iz crne povrine. (Laon).

Sastavi komade olovnom draima (trake u obliku I-profila) koje si prethodno izlio. Zavari svaki spoj dok ne sastavi panel.

Olovni dra

Laon katedrala, Detalj koji pokazuje zavarene spojeve olovnih draa.

Za svaki prozor mora obezbediti gvozdenu armaturu. Ona treba da ima spoljanji i unutranji okvir, od kojih se jedan moe skinuti. Stavi panel na nepomini okvir, onda pokretni deo stavi na staklo i privei oba klinovima tako da se stakleni panel dri vrsto izmedju ova dva rama.

Armatura, eksterijer

klin

Armatura, enterijer Staklo

Izgled armature iz unutranjosti, Laon katedrala.

artr katedrala, Ponovno stavljanje vitraa posle Drugog svetskog rata 29

OPASNOSTI i IZAZOVI ZA UMETNIKA: irina gvozdene armature Ako je armatura suvie vidljiva, ona moe da razbije kompoziciju i da napravi sliku teko prepoznatljivom. Dizajn prozora mora unapred da urauna i nadomesti ovaj negativan uticaj.

Drvo Jesejevo, prozor zapadne fasade, artr, Francuska, ca. 1170, sa bonim panelima iz XIII v., visina 4.9m (16).

OPASNOSTI i IZAZOVI:
Krt materijal sa kojim je teko raditi. Duboke krivine, kao ove na slici dole, su pogotovo riskantne za seenje.

Fragment bordure, Saint Denis.

Nejednako prodiranje svetlosti kroz razliite boje. Belo je mnogo svetlije od ostalih boja, to esto uneravnotei ukupan vizuelni efekat. LEK: Upotreba malih komada belog stakla i njihova ravnomerna rasopredjenost po panelu.

DALJE: Razlike u zasienosti i intenzitetu boja; ograniena paleta boja.


Prozor Noja (levo) Ima osetno topliju paletu boja od Josifovog prozora (desno).

ROBERT DE LUZARCHES, THOMAS DE CORMONT, and RENAUD DE CORMONT, Zapadna fasada Amiens (Amijen) katedrale, Amiens, Francusak, poeto 1220. 46

Hrist (Beau Dieu), trimo centralnog portala, zapadna fasada, ca. 1220-1235. Amiens (Amijen) katedrala, Francuska. 48

Visoka gotika 1190-1300

Zapadna fasada Reims (Remz) katedrale , Reims, Francuska, ca. 12251290.

49

Glavni brod, Reims (Remz)katedralal, Reims, Francuska, 50 poeta 1211; gl. brod 1220.

Zapadna fasada , centralni portal Reims (Remz) katedrale, Reims, Francuska, ca. 12251290. 51

Zapadna fasada , centralni portal Reims (Remz) katedrale, desna strana: Blagovesti (levi par: Marija [desno] c. 1245, andjeo [levo] c. 1255), Sretenje (desni par: Marija [levo] and Elizabeta [desno] c. 1230)

53

Sretenje: desni par: Marija (levo) and Elizabeta (desno), c. 1230. Zapadna fasada , centralni portal Reims (Remz) katedrale, desna strana.

55