You are on page 1of 71

Macro

Analyse
2015-2016
Dervin Sno
12 januari 2015

Pagina | 1

Versie. 1.9

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 2

Convey|Inspiratie
& advies
Macro
analyse
2015-2016

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 3

LEESWIJZER
Deze macro analyse geeft een overzicht van trends en ontwikkelingen in 20152016 op Sociaal-cultureel, Politiek-juridisch, Sociaal-economisch, Technologisch
en Demografisch gebied m.b.t. studieloopbaanbegeleiding (Coaching). Met als
doel concrete instrumenten te ontwikkelen die op korte en lange termijn
toepasbaar zijn voor mijn beleidsvorming en promotie. Tevens is dit onderzoek
opgezet ter inspiratie voor huidige en toekomstige samenwerkingen met
overheidsinstanties en commercile bedrijven op het gebied van educatie en
SZW (Sociale zaken en werkgelegenheid).
Deze macro analyse laat zien wat er op de maatschappij afkomt m.b.t.
coaching/studieloopbaanbegeleiding, welke kansen en risicos er zijn, en hoe
men als ondernemer de gewenste transformatie kan benaderen.
Alles uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt
worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook.
Vermeld hierbij dan ook de correcte bronvermelding van
www.2convey.tumblr.com en de naam van de auteur, Dervin Sno.
D.M. Sno
Onafhankelijk studie/loopbaanadviseur
Convey: Inspiratie & Advies
www.2convey.tumblr.com

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 4

OVER CONVEY: INSPIRATIE &


ADVIES

volgende speerpunten:
Talentontwikkeling, Jongerenwerk, SEL interventies, Veerkracht, Kleinschaligheid,
Leven Lang Leren, Transparantie, Diversiteit en Leiderschap.
MAATSCHAPPELIJK DOEL

Als onafhankelijk studie/loopbaanadviseur richt ik mij op het ondersteunen en


adviseren van onderwijsorganisaties en bedrijven tijdens het opzetten van
Sociaal en Emotioneel Leerinterventies voor studenten en young professionals,
met de focus op wetenschappelijke inzichten over ons brein.
Daarnaast begeleid ik studenten en young professionals binnen de leeftijdsgroep
van 22 t/m 29 jaar met een HBO en/of WO achtergrond, in het vinden en
bereiken van veerkracht & passie richting de arbeidsmarkt.
De combinatie van deze twee doelgroepen maakt het voor mij mogelijk om
jongeren te stimuleren in het opbouwen van veerkracht & passie voor, tijdens en
na economische crisis conflicten.
Dit doe ik door het delen van (eigen) ervaringen en nieuwe inzichten verwerkt in
interventies, workshops, 1 op 1 gesprekken en bewustzijnsartikelen op het
gebied van SEL (Sociaal en Emotioneel Leren).
Met inzichten vanuit de praktijk, tools en recente wetenschappelijke inzichten
richt ik mij voornamelijk op:
-

Uit mijn huidige (levens)ervaring merk ik dat mindere prestaties en stress van
studenten en young professionals vaak niet alleen te maken heeft met
schommelingen in de markt, bezuinigingen en faillissementen, maar grotendeels
te maken heeft met zwak leiderschap en het beperkt delen van kennis over ons
brein.
Mijn doel is om studenten en young professionals te stimuleren en te inspireren
op het gebied van Sociaal en Emotioneel Leren, zodat ze hun passies kunnen
(her)ontdekken, en hiermee stress, schommelingen in de markt en
faillissementen definitief de baas kunnen zijn.
Op deze manier kunnen zij zich ongestoord verder kunnen ontwikkelen; zoals wij
mensen van nature geneigd zijn.
Mede door de SEL (Sociale en Emotionele Leercompetenties) die als hoofdkern in
mijn methoden zit verweven zullen onze burgers hun kennis, ervaringen en
ontwikkelingen met andere delen, waardoor de maatschappij tegenwicht biedt
tegen de individualistische en negatieve gedachtes.

Het verminderen van voortijdig schoolverlaters (vsv'ers) op MBO, HBO


en WO scholen.
Het voorkomen van mismatching tussen studie en vaardigheden van
studenten en young professionals met betrekking tot de arbeidsmarkt.
Het bevorderen van instroom bij softe opleidingen.
Het balanceren van de in-en uitstroom van medewerkers.

SPEERPUNTEN

Als ondernemer focus ik mij graag op organisaties die zich bezighouden met de

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 5

INHOUDSOPGAVE
MEER AANDACHT NAAR PSYCHISCHE AANDOENINGEN .............................. 21
LEESWIJZER ............................................................................................................. 4

BAANONZEKERHEID STIMULEERD HOOGOPGELEIDEN TOT


ONDERNEMERSSCHAP EN INNOVATIE. ........................................................ 21

OVER CONVEY: INSPIRATIE & ADVIES ................................................................ 5

MEER ZWART WERK ONDER JONGEREN ...................................................... 21

INHOUDSOPGAVE ............................................................................................... 6

KANSEN + .......................................................................................................... 22

INLEIDING SOCIAAL-CULTURELE OMGEVING ..................................................... 9

SOCIAAL CONTACT ZORGT VOOR, MEER GELOOF & MEER GELUK .............. 22

SOCIAAL-CULTURELE OMGEVING ......................................................................... 10

KWALITATIEVE ASPECTEN VAN SOCIALE CONTACTEN ................................. 22

VAN GENERATIE X NAAR Y ........................................................................... 11

HET BEVORDEREN VAN ARBEIDSPARTICIPATIE ............................................ 23

DE GENERATIE IK ........................................................................................ 11

GOEDE MANAGEMENT EN LEIDERSCHAP LEIDT TOT MINDER UITVAL


ARBEIDSPARTICIPATIE................................................................................... 23

SOCIAAL KAPITAAL VAN BEVOLKINGSGROEPEN .......................................... 12


GEZONDHEID & GELUK ................................................................................. 14
ERVAREN GEZONDHEID SLECHTER IN TIJDEN VAN ECONOMISCHE CRISIS .. 15
WERKSTRESS BEROEPSZIEKTE NUMMER 1 .................................................. 16
ONDERWIJS .................................................................................................. 17
EXTRA COACHING VERMINDERT UITVAL ..................................................... 18
NEDERLANDSE ARBEIDSMARKT WORDT STEEDS INTERNATIONALER ......... 18
VOORSPELLINGEN +/- ....................................................................................... 19
HET GEVOLG VAN TOENEMENDE INDIVIDILASATIE EN TECHNOLOGISCHE
ONTWIKKELINGEN ........................................................................................ 19
VERTROUWEN IS EEN ILLUSIE ...................................................................... 19
CRISIS MEDEVERANTWOORDELIJK VOOR SLECHTE GEZONDHEID EN LAGE
POSITIE ARBEIDSMARKT ............................................................................... 20

Convey: Inspiratie & Advies.

BEGELEIDEN VAN STARTENDE ONDERNEMERS (ZZPRS) .............................. 23


EDUCATIE ESSENTIEEL VOOR BEVORDERING VAN WERKPLEZIER EN
REINTERGRATIE ARBEIDSMARKT. ................................................................. 23
INFORMEEL LEREN ALS USP BIJ SCHOLEN EN ORGANISATIES ...................... 24
INLEIDING POLITIEKE-JURIDISCHE OMGEVING ................................................. 25
POLITIEKE-JURIDISCHE OMGEVING....................................................................... 26
SCHUIVENDE MACHTSVERHOUDINGEN EN VERANDERENDE WAARDEN .... 27
DOE HET ZELF: MINDER OVERHEID, MEER BURGER ..................................... 27
DRUK OP ARBEIDSOMSTANDIGHEDENWET WEGENS ARBEIDSRISICIO PSA . 28
ACTIEPLAN GEZOND BEDRIJF MKB ............................................................... 29
AANPASSINGEN WW PER 1 JULI 2015 .......................................................... 29
AANPASSINGEN WWB PER 1 JANUARI 2015 ................................................ 30

Pagina | 6

PRIKKEL VAN DE WWB ................................................................................. 31

DOORSTROOM WW NAAR WWB NEEMT TOE ............................................. 46

BELEIDSONDERZOEK .................................................................................... 31

KANSEN + .......................................................................................................... 47

VOORSPELLINGEN +/- ....................................................................................... 32

KENNISBANK EN STEUNPILAAR VOOR STARTUPS ........................................ 47

GEMEENTE ZET STAP RICHTING VERTROUWEN ........................................... 32

INLEIDING TECHNOLOGISCHE OMGEVING ....................................................... 48

CULTUURVERANDERING: VAN KENNIS KAPITAAL NAAR SOCIAAL KAPITAAL


...................................................................................................................... 32

TECHNOLOGISCHE OMGEVING ............................................................................. 49

ONZEKERHEID OVER ZELFREDZAAMHEID WWERS ..................................... 34

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DE MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN


...................................................................................................................... 50

MISMANAGEMENT LEIDT TOT ONVEILIGHEID ............................................. 34

DIGITALISERING VAN DE OVERHEID ............................................................. 50

WERKSTRESS ONDER WERKZOEKENDE ........................................................ 35

VAN TRADITIONALE COACHING NAAR E-COACHING .................................... 51

KANSEN + .......................................................................................................... 36

VOORSPELLINGEN +/- ....................................................................................... 52

SAMENWERKING EN BEVORDEREN VAN BELEIDSPLANNEN ........................ 36

VERVAGING VAN TRADITIONELE SCHEIDSLIJNEN ......................................... 52

WERKPLEZIER BOVEN INKOMEN ................................................................ 36

TRANSFORMATIES IN DE COACHINGSPRAKTIJK ........................................... 53

INLEIDING SOCIAAL-ECONOMISCHE OMGEVING ............................................. 40

VAN TRADITIONELE COACH NAAR MENTAL HEALTH E-COACH .................... 53

SOCIAAL-ECONOMISCHE OMGEVING ................................................................... 41

E-COACHING NOG IN KINDERSCHOENEN ..................................................... 53

VERTRAGING HERSTEL ECONOMISCHE CRISIS ............................................. 42

KANSEN + .......................................................................................................... 55

MEER STARTERS VANUIT DE WW................................................................. 43

CONVEY EN E-COACHING.............................................................................. 55

AANTAL WERKNEMERS MET TWEE BANEN NEEMT TOE ............................. 43

COACHING VOOR MENSEN MET EEN LAAG ECONOMISCHE STATUS. .......... 55

AANTAL FAILLISSEMENTEN LICHT GEDAALD ................................................ 44

INLEIDING DEMOGRAFISCHE OMGEVING ........................................................ 56

KOOPKRACHT EN CONSUMENTEN VERTROUWEN ...................................... 44

DEMOGRAFISCHE OMGEVING .............................................................................. 57

VOORSPELLINGEN +/- ....................................................................................... 45

INKRIMPING VAN BEROEPSBEVOLKING, VERGRIJZING EN DIVERSITEIT. ...... 58

VERTRAGING ECONOMISCH HERSTEL .......................................................... 45

MEER HUISHOUDENS, EN ANDERE SAMENSTELLING ................................... 58

ARBEIDSPARTICIPATIE AFHANKELIJK VAN POLITIEK-JURIDISCHE OMGEVING


...................................................................................................................... 45

VOORSPELLINGEN +/- ....................................................................................... 60

STIJGING VAN FAILLISSEMENTEN ................................................................. 45

KANSEN + .......................................................................................................... 61

Convey: Inspiratie & Advies.

HET GEVOLG VAN IKRIMPING EN STIMULANS IN DE TOEKOMST ................ 60

Pagina | 7

INKRIMPING VAN BEROEPSBEVOLKING EN DIVERSITEIT ............................. 61


RANDSTAD ALS LOCATIE............................................................................... 61
CONCLUSIES MACRO ANALYSE ......................................................................... 63
NADER ONDERZOEK VOOR MACRO ANALYSE 2015-2016 ................................ 66
BRONNENLIJST.................................................................................................. 67

Deze publicatie is samengesteld door:


Dervin Sno
Convey: Inspiratie & Advies
www.2convey.tumblr.com
januari 2015
Vragen en/of opmerkingen kunt u mailen naar
dervinsno@ymail.com

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 8

INLEIDING SOCIAAL-CULTURELE OMGEVING


Ondanks dat kinderen en gezin begin jaren 80 nog tot de top van de
waardenhirarchie behoorden, nam Nederland toch langzamerhand meer
afstand van de familiale burgerlijkheid.
Nederlanders willen tegenwoordig steeds meer vrijheid, gepaard met hoog
aanzien, succes en prestatie (Eisinga, 2012). De jonge generaties zijn nu de
voorlopers als het gaat om het belang van geld en werk in combinatie met een
opwindend leven en consumptiedrift. Ook wel bekend als de Generatie Y
(geboren in de periode 1980-1994). Ze zijn niet alleen creatief, zelfverzekerd,
authentiek, maar ook vaak lui. De luiheid van de jongeren in combinatie met
hedonisme maakt het voor de jongere generatie knap lastig om met nieuwe
onzekerheden op de arbeidsmarkt om te gaan.
Desalniettemin zullen hoogopgeleide wegens de hoge werkloosheid eerder
geprikkeld worden om zelfstandig te gaan ondernemen, wat wederom kan leiden
tot innovatie mogelijkheden. Daarnaast blijkt uit onderzoek van het CBS dat
(psychische) gezondheid het belangrijkste aspect en voorspeller is van geluk en
dat dit voor sommige bevolkingsgroepen sterker geldt dan voor andere.
Ook tonen meeste onderzoeken aan dat er een positief verband is tussen religie
en welzijn. Zo blijkt uit Myers (2000) onderzoek dat degene die het meest
betrokken waren bij hun religie vaker gelukkiger zijn dan degenen die minder of
geen binding hebben met religieuze activiteiten. Daarbij blijkt dat mensen eerder
geneigd zijn om hun netwerk te verbreden of nieuwe contacten te leggen als ze
vertrouwen hebben in andere mensen.
Uit een brief van minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
aan de Tweede Kamer blijkt dat werkgebonden psychische aandoeningen de
meest voorkomende beroepsziekte vormen in Nederland. Tevens toont recent
onderzoek van Nationaal Kompas Volksgezondheid aan dat werkloosheid
samenhangt met een slechtere (ervaren) gezondheid (Bartley, 1994) en vaker
leidt tot uitval uit het arbeidsproces. De recente economische crisis zou daarom

Convey: Inspiratie & Advies.

een negatief effect kunnen hebben op de ervaren gezondheid. Echter wordt deze
trend ook gevonden bij werkenden. Volgens de onderzoekers wordt deze trend
verklaard door een toename in stress, veroorzaakt door onzekerheid en angst
voor ontslag (Astell-Burt & Feng, 2013) en onder meer bij een hoge werkdruk,
weinig ontplooiingsmogelijkheden, een slechte werksfeer of ontevredenheid
over de beloning (Hupkens, 2004).
Volgens de OESO-landen zou de vergrijzing van de bevolking de werkgelegenheid
onder jongvolwassene moeten bevorderen. Echter wordt de overgang van school
naar werk bemoeilijkt door de hoge werkloosheid. Werkgevers geven de
voorkeur namelijk eerder aan mensen met een bak vol ervaring boven de
nieuwkomers en zijn in tijden van crisis kritischer door het grote aanbod in
potentile arbeidskrachten. Ook levert onderwijs een grote bijdrage in de
economische groei, productiviteit en sociale ontwikkelingen van burgers en
sociale ongelijkheid. Het Leven Lang Leren traject die binnen de EU veel aandacht
heeft zou hierop uitkomst kunnen bieden. Onderwijs zorgt namelijk niet alleen
voor goede perspectieven op de arbeidsmarkt, maar zorgt ook voor sociale
vorming, voor zowel laag als hoogopgeleide. Ook blijkt uit onderzoek van het CPB
dat een jaar intensieve coaching bij studenten de uitval met wel 40% vermindert,
inclusief switchgedrag.
Naast de ontwikkelingen in het onderwijs ontstaat er door een toename van
immigranten in Nederland een internationale arbeidsmarkt. Deze transformatie
vraagt hierdoor naar andere vaardigheden en competenties, zoals kennis van
vreemde talen, culturele inlevingsvermogen, mentale flexibiliteit en
zelfvertrouwen (OCW, 2013).
Mochten deze nieuwe inzichten niet door het kabinet worden aangepakt, dan
leidt dit zeer waarschijnlijk tot een verzwakking van de Nederlandse democratie.
Een verschuiving van een High naar een low trust samenleving lijkt
onvermijdelijk! (Meurs, 2008).

Pagina | 9

SOCIAAL-CULTURELE
OMGEVING

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 10

VAN GENERATIE X NAAR Y


Ondanks dat kinderen en gezin begin jaren 80 nog tot de top van de
waardenhirarchie behoorden, nam Nederland toch langzamerhand meer
afstand van de familiale burgerlijkheid (Ook wel bekend als de Wij generatie of
Pragmatische generatie, geboren in de periode 1970-1980).
De hedonistische orintatie (die haaks staan op de Nederlandse culturele (lees:
calvinistische traditie, als individualisering, welvaartsgroei en technologische
ontwikkeling) is de afgelopen dertig jaar zo belangrijk geworden dat het de
traditionele burgerlijkheid van de troon heeft gestoten als belangrijkste
waardenorintatie.
Dat houdt in dat individuele zelfverwezenlijking de centrale culture waarden lijkt
te zijn geworden. Nu ook wel bekend als de Ik generatie of Generatie Y.
Het vooruitkomen en het financieel goed hebben is nu duidelijk in belang
gestegen. Vanaf midden jarentachtig begonnen de sterk verweven familiale en
economische burgerlijkheid steeds verder van elkaar af te staan en komen
tegenwoordig ook los van elkaar in n persoon naar voren. Burgers kunnen dus
nu ook economisch-burgerlijk zijn, maar niet familialistisch.
Tevens willen Nederlanders steeds meer vrijheid, gepaard met hoog aanzien,
succes en prestatie. Je kunt dus een groot vraagteken plaatsen bij het verlies aan
gemeenschappelijke waarden.
Opvallend hierbij is dat naarmate het opleidingsniveau hoger is, de binding en
1
orintatie met de familie en gezin steeds meer naar de achtergrond verdwijnt .
Hierbij is de sociale participatie bij hoogopgeleide indrukwekkend laag ten

Eisinga, B et al. (2012) Waardenverandering in Nederland, van


http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bevolking/publicaties/bevolkingstrends/archief/2012/2012-btwaardenverandering-art.htm

Convey: Inspiratie & Advies.

opzichte van andere sociale dimensies als maatschappelijke participatie, politieke


2
participatie en sociaal, maatschappelijk en politieke vertrouwen .

DE GENERATIE IK
De generatie IK, ook wel bekend als de Generatie Y (geboren in de periode 19801994) groeiden op in een decennium van terreurdreigingen, milieuproblemen,
maar ook in de economische welvaart en digitale revolutie. Ze zijn niet alleen
creatief, zelfverzekerd, authentiek, maar ook vaak lui. De luiheid komt in de
volksmond wel eens voor als de achterbankgeneratie. De problemen worden
3
door hun ouders opgeruimd. Dit kenmerk wordt ook nog eens versterkt doordat
relatief meer jongeren genoodzaakt zijn door de periode van economische crisis,
stijgende jeugdwerkloosheid en stagnatie op de woningmarkt terug te keren naar
4
hun ouderlijke huis .
De jongste generatie en mensen zijn nu de voorlopers als het gaat om het belang
van geld en werk in combinatie met een opwindend leven en consumptiedrift.
Waarden zijn tegenwoordig geen priv aangelegenheden meer, maar zijn
zichtbaar als deel van de culturele en maatschappelijke uitingen.

Schmeets, H en Beuningen, J. van der. (2014). Discrepanties in sociaal kapitaal van


bevolkingsgroepen (p. 10), van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/1E0DA92D-2DCD-4FA78474-C98702923F15/0/008543BT201408.pdf
3
Galen, R. van der. (2014) Veranderingen in relatie en gezinsvorming van Generatie X naar
Y (pp. 2), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7D858527-3901-4BF7-8EEEFA5D19977D81/0/008416BT201412.pdf
4
Stoeldraijer, L. (2014) Jongeren blijven langer thuis wonen (pp. 2-3), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/6EB95395-FEE2-4744-931A07A85B2E3042/0/20140406b15art.pdf

Pagina | 11

Denk hierbij aan het maken van keuzes, motivaties en toekomstvisie die richting
5
geven aan hun omgang en handelen.
Door de individualisering wordt de representatie van burgers ook steeds lastiger.
Burgers worden namelijk niet meer gerepresenteerd in vaste groepen, maar in
verschillende netwerken. Die netwerken zijn vaak virtueel en gaan in veel
gevallen slechts over n thema.
Tevens accepteren mensen minder vanzelfsprekend het gezag van personen en
instituties. Het gezag van maatschappelijke instituten, zoals overheid,
wetenschap, is niet langer vanzelfsprekend. Dit proces wordt getriggerd door de
democratisering van kennis, die snel circuleert en toegankelijk is voor brede
groepen van de bevolking. Hierbij leeft er ook een brede zorg over het gebrek
aan respect voor individuen en groepen in onze samenleving
De individualisering zet zich voort, mede door technologische ontwikkelingen,
waardoor er ook detraditionalisering ontstaat. Mensen zijn losgekomen van
gezaghebbende tradities en vaste waardepatronen en zien zichzelf als
ontwerpers en uitvoerders of liever gezegd: The Makers van hun eigen leven
(Anderson, 2012). De beleidsmakers blijken vooralsnog niet in staat te zijn deze
6
maatschappelijke verschillen te verkleinen, maar deze alleen te stabiliseren.

SOCIAAL KAPITAAL VAN


BEVOLKINGSGROEPEN
Uit onderzoek genitieerd door de EU (Horizon 2020) blijkt dat sociale cohesie, de
samenhang van de burgers in de samenleving, veelvuldig op de internationale
agenda staat. Sociaal kapitaal is zeer belangrijk voor de sociale cohesie in een
samenleving. Om sociaal kapitaal in Nederland te kunnen meten is een index
gemaakt. De gedachte daarbij is dat kleinere verschillen tussen
bevolkingsgroepen kunnen worden aangetoond en kunnen zien of sociaal
kapitaal een sterkere mate van integratie is. Kortom: meer participatie, meer
vertrouwen, maar ook meer integratie, des te groter de sociale cohesie in de
samenleving. Ook is sociale cohesie erg van belang voor zowel het welzijn als de
welvaart in een samenleving.
Uit onderzoek van CBC blijkt dat veel mensen zich zorgen maken over
ontwikkelingen in de samenleving, zoals een afnemende solidariteit, minder
sociale contacten in de buurt, meer personen die sociaal aan de kant van de
samenleving staan, en een grotere afstand tussen de burger en de politiek.
Traditionele sociale verbanden zouden onder druk komen te staan, zo is de
gedachte, waarbij er tevens sprake is van een afnemend vertrouwen tussen
mensen onderling en in maatschappelijke en politieke instituties, met als
resultaat onder andere een verslapping van het democratische gehalte van de
samenleving.

Eisinga, B et al. (2012) Waardenverandering in Nederland, van


http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bevolking/publicaties/bevolkingstrends/archief/2012/2012-btwaardenverandering-art.htm
6
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede
Trendverkenning (pp. 23, 40), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documentenen-publicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 12

Als er geen vertrouwen is dan neemt bijvoorbeeld de opkomst bij verkiezingen af


en hebben burgers niet het gevoel dat ze door politici worden vertegenwoordigd.
Dit is ook het geval in Nederland. In een vrij korte periode zou Nederland aan het
einde van het vorige decennium zijn gedaald van een high trust naar een low
trust samenleving (Meurs, 2008).
Alsnog laten diverse cijfers weinig zien van een low trust samenleving in de
periode 1997-2010 (Schmeets, 2013). Als we het hebben over participatie en
het vertrouwen van de burgers in de samenleving is er geen daling, maar zelfs
een stijging, te zien. Hierbij doen hoger opgeleiden vaker vrijwilligerswerk, zijn
vaker lid van verenigingen, meer politiek actief en hebben aanzienlijk meer
vertrouwen in de medemens en in instituten dan lager opgeleiden. Toch is het
opmerkelijk dat hoog opgeleiden op alle onderdelen hoger scoren dan
laagopgeleiden, maar niet op het onderdeel sociale participatie. Ook geldt: de
tegenstellingen tussen diverse bevolkingsgroepen in het meedoen en het
vertrouwen hebben zijn vaak groot, maar blijven wel stabiel (Schmeets en Te
Riele, 2014).
Uit de bevindingen kan er geconcludeerd worden dat er nog geen sprake is van
7
een afnemende sociale samenhang in Nederland .

Schmeets, H en Beuningen, J. van der. (2014) Discrepanties in sociaal kapitaal van


bevolkingsgroepen, van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/1E0DA92D-2DCD-4FA7-8474C98702923F15/0/008543BT201408.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 13

GEZONDHEID & GELUK


PSYCHISCHE GEZONDHEID ALS VOORSPELLER VAN GELUK.
Uit onderzoek van het CBS wordt gesteld dat (psychische) gezondheid het
belangrijkste aspect en voorspeller is van geluk en dat dit voor sommige
bevolkingsgroepen sterker geldt dan voor andere. Eveneens heeft dit veel effect
op onze welzijn. Dit geldt voor alle jongeren en ouderen, mannen en vrouwen.
Daarnaast zijn mensen met ondergewicht en roken vaker psychisch ongezond
dan rokers met een normaal gewicht of overgewicht. Daarbij houd het hebben
van ondergewicht ook verband met andere gezondheidsproblemen.
Ook vinden jongeren algemene gezondheid en geluk iets belangrijker dan
ouderen, terwijl ouderen geen belemmeringen door pijn en een goede
psychische gezondheid van groter belang is voor geluk. Opvallend hierbij is dat
ondanks dat jongeren hun gezondheid wel belangrijk vinden, toch een op de vijf
een ongezonde leefstijl leidt (Ewalds en Van der Mooren, 2011).
Mensen die gelukkiger zijn, houden zich makkelijker aan een gezonde leefstijl en
8
is er een direct gezondheidsbevorderend effect van een lager stressniveau.

stress al bekend sinds dat religie ontdekt is .


Ook is het zo dat mensen die regelmatig sociale contacten hebben of deelnemen
aan verenigingsactiviteiten of vrijwilligerswerk vaker gelukkiger zijn dan anderen.
Een niet gesoleerd gevoel, een vriendengroep en iemand in je leven die je echt
begrijpt, zijn het sterkst gerelateerd aan geluk. Dit geldt voor zowel mannen als
voor vrouwen, jongeren en ouderen en laag- en hoogopgeleiden.
Het hebben van sociale contacten kan heel goed steun bieden tijdens het
omgaan met stressvolle gebeurtenissen en is het hebben van emotionele steun
van het sociale netwerk erg belangrijk. Ook is bewezen dat de kwaliteit van de
sociale contacten belangrijker is dan de kwantiteit of de frequentie van het
contact. Het gaat namelijk om de diepgang van de relatie. Hierbij is het
vertrouwen in anderen, of algemeen vertrouwen, relevant voor iemands welzijn.
Mensen met weinig vertrouwen zijn namelijk vaker ongelukkig, en kunnen
hierdoor steeds minder vertrouwen in anderen krijgen.

MEER RELIGIE, MEER WELZIJN. MEER SOCIALE CONTACTEN, MEER GELUK.


De meeste onderzoeken tonen een positief verband tussen religie en welzijn. Zo
blijkt uit Myers (2000) onderzoek dat de degene die het meest betrokken waren
bij hun religie vaker gelukkiger te zijn dan degenen die minder of geen binding
hebben met religieuze activiteiten. Het behoren tot een kerkelijke groepering of
existentile zekerheid speelt een uitermate grote rol in tevredenheid met het
leven. Kenmerken die deze tevredenheid versterken zijn sociale steun, sociale
gedrag en vriendschappen die door kerkbezoeken kunnen toenemen. Daarbij zijn
de mogelijkheden die religie kan bieden als zelfcontrole en beter omgaan met
8

Beuningen, J. van, Moonen, Linda (2013) Gezondheid belangrijker voor geluk dan leefstijl
(pp. 10), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/F9E3C2DC-BB64-4DD5-AA512AA359F34AF6/0/20130401bb15art.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Coumans, M. (2014) Meer religieus, meer welzijn? (pp:2, 4) van


http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/9A6B566E-6851-4E95-82D1E984FDCCD150/0/008275BT201411herzien.pdf

Pagina | 14

Mensen die vinden dat anderen over het algemeen te vertrouwen zijn, zijn
eerder geneigd om zijn netwerk te verbreden of nieuwe contacten te leggen.
Ook kunnen negatieve ervaringen zoals verbroken beloften, privacyschending of
waarde conflicten sterker (negatief) aan welzijn gerelateerd zijn dan positieve
ervaringen van vriendschap of emotionele steun. Toch zijn sociale relaties niet
voor elke man en vrouw in gelijke mate van belang. Echter zijn de verschillen van
bevolkingsgroepen met betrekking tot sociale context en welzijn nog niet in kaart
gebracht.
Tot slot heeft onder hoogopgeleiden een gevoel van isolatie een sterkere
negatieve impact op het geluksgevoel dan onder laagopgeleiden, en bij iemand
terecht kunnen voor steun weer een sterkere positieve impact.

gezondheid als slechter beoordelen wanneer de werkloosheid toeneemt (Zavras


et al., 2013; Astell-Burt & Feng, 2013). In een Engelse studie werd deze trend
gevonden bij niet-werkenden, maar ook bij werkenden. Volgens de onderzoekers
wordt de trend bij werkenden verklaard door een toename in stress, veroorzaakt
12
door onzekerheid en angst voor ontslag (Astell-Burt & Feng, 2013) .
Ook wijst een ander studie uit dat mensen die stress op het werk ervaren, vaker
last hebben van depressiviteit of angstgevoelens. Het gaat bij stress onder meer
om een hoge werkdruk, weinig ontplooiingsmogelijkheden, een slechte
13
werksfeer of ontevredenheid over de beloning .
Deze klachten als depressie of angststoornissen staan wereldwijd in de top vier
14
van meest voorkomende ziekten .

Het CBS kan helaas nog niet vaststellen of de kwaliteit van de sociale context
resulteert in een beter welzijn of dat meer welzijn zorgt dat de kwaliteit van de
sociale context toeneemt. Met andere woorden: ze weten niet of mensen die
ongelukkig zijn ook hun contacten en participatie beperken of dat ze ongelukkig
10
worden van weinig contact .

ERVAREN GEZONDHEID SLECHTER IN TIJDEN


VAN ECONOMISCHE CRISIS
Recent onderzoek van Nationaal Kompas Volksgezondheid heeft aangetoond dat
werkloosheid samenhangt met een slechtere (ervaren) gezondheid (Bartley,
1994) en vaker leidt tot uitval uit het arbeidsproces. Hierbij gaat het om mensen
11
die werkloos zijn, vervroegd met pensioen gaan en arbeidsongeschikt zijn . De
recente economische crisis zou daarom een negatief effect kunnen hebben op de
ervaren gezondheid. Buitenlandse studies laten inderdaad zien dat personen hun

10

Beuningen, J. van & Moonen, Linda (2014) De sociale context van geluk: wat is
belangrijk voor wie? (pp. 2-10), van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/45DA0C78-6C9945A2-BCE4-594287D4FE9B/0/20140306b15.pdf
11
Verweij, A (RIVM). (2013) Arbeidsparticipatie: Wat is de samenhang met gezondheid en
zorg?, van http://www.nationaalkompas.nl/participatie/arbeidsparticipatie/samenhang/

Convey: Inspiratie & Advies.

12

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2013). Ervaren gezondheid: Neemt


het aantal mensen dat zich gezond voelt toe of af?, van
http://www.nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/functioneren-en-kwaliteit-vanleven/ervaren-gezondheid/trend/
13
Hupkens, C. (2004) Depressiviteit op het werk, van http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/gezondheid-welzijn/publicaties/artikelen/archief/2004/2004-1383wm.htm
14
Driessen, M. (2011) Geestelijke ongezondheid in Nederland in kaart gebracht (pp. 5),
van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/EF66D80A-C019-4EF0-8D134A54999C37EE/0/2011geestelijkeongezondheidinnederlandinkaartgebrachtartv3.pdf

Pagina | 15

WERKSTRESS BEROEPSZIEKTE NUMMER 1


Uit een brief van minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
aan de Tweede Kamer blijkt dat werkgebonden psychische aandoeningen de
meest voorkomende beroepsziekte vormen in Nederland. Ook wel bekend als
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Jaarlijks lopen bijna 1 miljoen mensen kans
op een burnout. Een derde van het werk gerelateerde ziekteverzuim is
gerelateerd aan PSA. In 2013 was in bijna 50% van de gevallen een psychische
stoornis de oorzaak van arbeidsongeschiktheid (tegen ruim 30% in 1998).
Het gaat hierbij om arbeidsrisicos die werkstress kunnen veroorzaken, zoals
werkdruk, agressie/geweld/intimidatie, pesten, discriminatie en seksuele
intimidatie. Andere oorzaken die bijdragen aan PSA zijn bijvoorbeeld een
verstoorde balans tussen werk en priv (bijvoorbeeld door mantelzorg of
rouwverwerking).

NEDERLAND WORDT STEEDS SLIMMER!


Uit onderzoek van het CBS blijkt dat het opleidingsniveau van de bevolking in de
afgelopen jaren is toegenomen. Dit houdt in dat steeds meer mensen deelnemen
aan het onderwijs met een afgeronde HBO diploma. In 2001 was dit 20 procent
van de bevolking en in 2013 is dat gegroeid naar 32 procent. Daarbij is in de
laatste jaren het aandeel hoogopgeleiden onder allochtone herkomstgroepen
sterk gestegen. In 2001 was 14% van de niet-westerse allochtonen hoogopgeleid
en in 2011 was dat 20%. Daarnaast zijn veel mensen hoger opgeleid dan hun
ouders. Ook is de aanwas van hoogopgeleiden groter dan in veel andere
15
Europese landen .

15

Hertog FRJ, den et al. (2014) Sociaaleconomische status: Wat waren de belangrijkste
ontwikkelingen in het verleden, van
http://www.nationaalkompas.nl/bevolking/sociaaleconomische-status/verleden/

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 16

ONDERWIJS
ECONOMISCHE CRISIS BEMOEILIJKT OVERGANG SCHOOL NAAR WERK
Volgens de OESO-landen zou de vergrijzing van de bevolking de werkgelegenheid
onder jongvolwassenen moeten bevorderen. Echter gooit de recessie roet in het
eten en wordt de overgang van school naar werk bemoeilijkt door de hoge
werkloosheid. Werkgevers geven de voorkeur namelijk eerder aan mensen met
een bak vol ervaring boven de nieuwkomers en zijn in tijden van crisis kritischer
door het grote aanbod in potentiele arbeidskrachten.
Ook blijkt uit onderzoek van Ministerie van OCW dat jongeren die niet werken en
geen onderwijs volgen sneller geneigd zijn om zwart te werken en na een
crisisperiode moeilijker aan de bak komen op de formele arbeidsmarkt. Dit
verkleint hun arbeidskansen en heeft direct negatief effect op de hoogte van de
totale geldwaarde, bbp (bruto binnenlands product). Om tegenwicht te bieden
tegen de hoge werkloosheid en de steeds veranderende vraag op de
arbeidsmarkt stelt de OESO langer doorstuderen of weer gaan studeren een
realistische optie is voor velen.
ONDERWIJS DRAAGT BIJ AAN ECONOMISCHE GROEI
Tevens levert onderwijs een grote bijdrage in de economische groei,
productiviteit en sociale ontwikkelingen van burgers en sociale ongelijkheid. In
zware economische tijden met minder financile middelen is het zeer belangrijk
om kwaliteit en prestaties te behouden. Daarbij is het essentieel om te
investeren waar kansen liggen, om het maximale uit de beperkte middelen te
halen. Investeringen in opleidingen als design, media, ict, mode en architectuur
zijn ook belangrijk omdat de creatieve industrie een belangrijke bijdrage levert
aan innovatie en oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. De creatieve
industrie zorgt er voor dat steden aantrekkelijk worden en blijven voor toeristen,
bedrijven en bewoners.
Hierbij moeten we niet vergeten dat onderwijs niet alleen zorgt voor goede
perspectieven op de arbeidsmarkt, maar ook zorgt voor sociale vorming, voor
zowel laag als hoog opgeleide.
Convey: Inspiratie & Advies.

Sociale vorming zorgt namelijk ook voor het bevorderen van geluk en welzijn (zie:
16
Meer Religie, Meer Welzijn. Meer Sociale Contacten, Meer Geluk ). Onderwijs
17
heeft naast een kwalificerende ook een socialiserende functie .
EEN LEVEN LANG LEREN
Binnen de EU is er veel aandacht voor het Leven Lang Leren, die tijdens de EU
2020-programma op de agenda staat voor onderwijs en training. Onder Leven
lang leren valt onder meer post-initieel onderwijs. Dit zijn alle vormen van
onderwijs die een persoon volgt n afronding van het voltijd voortgezet
onderwijs en aansluitende vervolgopleidingen (mbo, hbo, wo) en na toetreding
18
tot de arbeidsmarkt .
De huidige kenniseconomie vraagt dat mensen hun leven blijven ontwikkelen
door te werken en te leren. Om mee te draaien in onze kenniseconomie moeten
burgers goed zijn opgeleid en vaardigheden blijven ontwikkelen. Dit zal beteken
dat ook na afronden van het reguliere onderwijs een leven lang leren de
19
levenshouding van elke burger dient te worden in alle levensfasen.
De kenniseconomie vraagt door de moderne werknemer en ondernemers dus
nieuwe eisen. De raad kent hierbij vier basisfunctie toe aan een leven lang
leren:

reparatie: wie geen opleiding heeft gevolgd op jonge leeftijd, moet dat
later kunnen inhalen;

16

Sociaal-Culturele omgeving: Gezondheid & Geluk.


Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2013). Trends in Beeld 2013 (p.1922), van http://www.trendsinbeeld.minocw.nl/TrendsInBeeld_2013_DEF.pdf
18
Pleijers, A en Winden, P. de. (2014) Een leven lang leren: deelname aan opleidingen,
informeel leren en ervaren resultaten (p. 2), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/CCD90317-7093-4C63-90A3DB2BE8784A3E/0/20140901v4art.pdf
19
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2013). Trends in Beeld 2013 (p. 59),
van http://www.trendsinbeeld.minocw.nl/TrendsInBeeld_2013_DEF.pdf
17

Pagina | 17

wisseling in loopbaan: wie er pas op latere leeftijd achter komt dat hij
iets anders wil doen of talenten ontdekt, moet een opleiding kunnen
volgen om een switch te maken;
bij de tijd blijven en vooruitkomen in de samenleving: volwassenen
moeten hun kennis en competenties actueel kunnen houden om zo hun
arbeidsmarktpositie op peil te houden en te werken aan verbetering van
hun positie;
sociaal-culturele en persoonlijke functie: mensen leren niet alleen voor
hun arbeidsloopbaan, maar ook om zich in algemene zin te blijven
20
ontwikkelen .

Voor een volledig overzicht kunt u terecht via de website:


www.onderwijsraad.nl/dossiers/een-leven-lang-leren/item135
INFORMEEL LEREN
Het opdoen van leerervaringen tijdens werkzaamheden bestaat uit meer dan
alleen formeel leren door middel van opleidingen. Ook door middel van nietformeel of informeel leren vergaart een werknemer veel nieuwe kennis. Onder
niet-formeel leren wordt verstaan het doelbewust en systematisch leren in
institutioneel verband, bijvoorbeeld via een workshop of bedrijfscursus . Ook
begeleide training op de werkplek (guided training on the job) valt hieronder.
Echter is Informeel leren nog minder geformaliseerd. Hieronder wordt alles
verstaan wat een werknemer (vaak spontaan) leert zonder dat hiervoor speciaal
iets geregeld of georganiseerd wordt. Dit kan plaatsvinden tijdens werktijd of
daarbuiten. Opvallend is dat informeel leren beduidend vaker voorkomt bij
21
bedrijfstakken informatie en communicatie, de overheid en de zorg .

EXTRA COACHING VERMINDERT UITVAL


Uit onderzoek van het CPB blijkt dat een jaar intensieve coaching de uitval met
wel 40% vermindert. Daarnaast toont het onderzoek aan dat door extra coaching
studenten minder vaak switchen van opleiding en het switchgedrag van 38% naar
30% daalt. Deze effecten traden met name op bij risicogroepen zoals late
beslissers (studenten die in een laat stadium voor een studie kiezen) en
leerlingen die niet bij hun ouders wonen. Echter is het onderzoek slechts bij een
ROC (Regionaal OpleidingsCentrum) uitgevoerd. Dit wil niet zeggen dat dit voor
elk ROC zal gelden.
Ondanks de kleinschaligheid van het onderzoek vindt dr. Bussemaker (minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) de uitkomsten veelbelovend. Extra
coaching kan immers voor een specifiek groep jongeren de kans op uitval
aanzienlijk verminderen en daarmee een gunstige bijdrage leveren aan het
realiseren van de vsv-doelstelling (voortijdig schoolverlaters) van maximaal
22
25.000 nieuwe vsvers in 2016 .

NEDERLANDSE ARBEIDSMARKT WORDT


STEEDS INTERNATIONALER
Mede door een toename van immigranten wordt de Nederlandse arbeidsmarkt
steeds internationaler en de concurrentie met buitenlandse instellingen steeds
groter. De internationale arbeidsmarkt vraagt hierdoor andere vaardigheden en
competenties, zoals kennis van vreemde talen, culturele inlevingsvermogen,
23
mentale flexibiliteit en zelfvertrouwen .

22
20

Onderwijsraad (z.d.).Leven lang leren, van http://www.onderwijsraad.nl/dossiers/eenleven-lang-leren/item135


21
Pleijers, A en Winden, P. de. (2014) Een leven lang leren: deelname aan opleidingen,
informeel leren en ervaren resultaten (p. 2, 5), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/CCD90317-7093-4C63-90A3DB2BE8784A3E/0/20140901v4art.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Dr. Bussemaker, J. (SZW). (2013). Kamerbrief: Rapport De ffecten van intensieve


coaching op voortijdig schoolverlaten, november 2012, CPB. van
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2013/01/09/kamerbrief-over-cpb-rapport-de-effecten-vanintensieve-coaching.html
23
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2013). Trends in Beeld 2013 (p. 24),
van http://www.trendsinbeeld.minocw.nl/TrendsInBeeld_2013_DEF.pdf

Pagina | 18

VOORSPELLINGEN +/HET GEVOLG VAN TOENEMENDE


INDIVIDILASATIE EN TECHNOLOGISCHE
ONTWIKKELINGEN
De toename van individueel zelfbelang (hedonisme) kan voor maatschappelijke
problemen zorgen als we het hebben over integratie, betrokkenheid en
opoffering. Als deze trend zich voortzet in een sterk materialistische samenleving
kan individualisme omslaan in hyperindividualisme, narcisme en
onverschilligheid en weinig interesse in n voor de omgeving. Jongeren zullen
zich in mindere mate vastleggen in relatie- en gezinsverbanden dan
leeftijdgenoten die eerder zijn geboren (Ruben van Gaalen, 2014).
24
Zaken als gelijkheid en solidariteit wordt dan het ondergeschoven kindje .
Gebrek aan sociale binding en traditionele zingevende instituties zorgen voor een
individualistische houding. Anderzijds leiden ze ook tot een sterker beroep op de
overheid om als zingever op te treden. Hieruit kunnen weer nieuwe verbanden
ontstaan vanuit de burgers en tot nieuw elan, initiatief en nieuwe zingevende
25
instituties zorgen .
De luiheid van de jongeren in combinatie met hedonisme maakt het voor de
jongere generatie knap lastig om met nieuwe onzekerheden op de arbeidsmarkt
24

Eisinga, B et al. (2012) Waardenverandering in Nederland, van


http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bevolking/publicaties/bevolkingstrends/archief/2012/2012-btwaardenverandering-art.htm
25
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede
Trendverkenning (pp. 25), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

om te gaan. De aanhoudende economische crisis kan dus zorgen voor een gebrek
aan vertrouwen, baanonzekerheid en stijgende werkloosheid. Dit maakt het
maken van grote beslissingen als, verhuizen, het kopen van een huis, trouwen,
26
kinderen krijgen en talentontwikkeling een stuk moeilijker. Sterke
individualisering neemt ook een gebrek aan empathie en zelfreflectie met zich
mee. Individualisatie wordt de nieuwe scheidslijn die zou kunnen leiden tot
sociale conflicten en protest. Verharding en verruwing van meningen in het
maatschappelijke debat zal voor veel onrust zorgen en afnemende vertrouwen
tussen burgers en politieke instituties. Dit zal een verzwakking van de democratie
betekenen met als resultaat een lage opkomst bij verkiezingen, omdat ze niet het
gevoel hebben dat ze worden vertegenwoordigd door de politieke leiders.

VERTROUWEN IS EEN ILLUSIE


Ondanks dat de onderzoeksresultaten erop uit wijzen dat er geen sterke daling in
zien de sociale cohesie, wilt nog niet zeggen dat wij als burgers ons hier geen
zorgen over hoeven te maken. Het wil niet zeggen dat het vertrouwen in de
toekomst nog steeds stabiel zal blijven als de voorgaande jaren. Tevens zijn de
verschillen tussen de bevolkingsgroepen niet veranderd.
Kleine verschillen tussen bevolkingsgroepen is namelijk een belangrijke schakel
als we het hebben over sociale cohesie. Met de aanhoudende crisis en hoge
werkloosheid is dit een serieus aspect om op te letten. De toename van
participatie kan ook betekenen dat mensen zich genoodzaakt voelen om een
uitweg te vinden tegen de maatregelen van de overheid.
26

Galen, R. van der. (2014) Veranderingen in relatie en gezinsvorming van Generatie X


naar Y (pp. 6), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7D858527-3901-4BF7-8EEEFA5D19977D81/0/008416BT201412.pdf

Pagina | 19

Een duidelijk voorbeeld hiervan zijn de strenge regels van uitkeringsinstanties. De


uitkeringsinstantie/gemeente bepaalt namelijk hoeveel uur en werk je waar
moet doen als het gaat om vrijwilligerswerk. Sommige werklozen worden in
bepaalde omstandigheden zelfs verplicht om vrijwilligerswerk te verrichten voor
27
het behoud van hun uitkering , waardoor participatie deels toeneemt.
Hierdoor wordt er op korte termijn cijfermatig een positieve illusie gecreerd of
liever gezegd: schijnparticipatie en lijkt het er op dat er meer participatie en
meer vertrouwen is vanuit de burgers.
Door het toenemende individualisme en technologie is het ook eerder haalbaar
om persoonlijke waardes op grote schaal te veranderen. De huidige generatie
(Generatie Y) krijgen door deze situatie ook meer en meer stimulans om hun
eigen mouwen op te strijken en zo verandering te brengen in hun eigen
leefomgeving.
Deze verschuiving kan juist een indicatie en/of begin zijn van wantrouwen.
Omdat burgers meer en meer participeren wil niet zeggen dat het vertrouwen in
de overheid zal toenemen. Het zou juist kunnen zijn dat burgers hun vertrouwen
in de overheid stilzwijgend hebben neergelegd, en demografisch gezien nog niet
duidelijk te herleiden is.
Het zal voor Nederland dus moeilijk worden om de schijnbare high trust
28
samenleving in stand te houden . Het accepteren van cultuurverschillen en
omgang met elkaar zal een zware klus worden voor de beleidsmakers en
politieke leiders als er niets gedaan worden aan de huidige
waardeverschuivingen.

CRISIS MEDEVERANTWOORDELIJK VOOR


SLECHTE GEZONDHEID EN LAGE POSITIE
27

Zondag, S. (2014) Vrijwilligerswerk dat je moet doen. FNVB Magazine, OKT. 14, (NR. 4).
Schmeets, H en Beuningen, J. van der. (2014) Discrepanties in sociaal kapitaal van
bevolkingsgroepen (p. 2), van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/1E0DA92D-2DCD-4FA78474-C98702923F15/0/008543BT201408.pdf
28

Convey: Inspiratie & Advies.

ARBEIDSMARKT
Als onze gezondheid in tijden van economische crisis slechter wordt ervaren, dan
is de kans vele male groter dat onze positie op de arbeidsmarkt wordt aantast.
Het thuisfront van de burgers zullen hier flink onder lijden. Vooral bij de mannen
zal de stabiliteit van hun partnerrelaties onderdruk worden gezet. Deze
economische omstandigheden als inkomensdaling kunnen een beperking zijn in
de persoonlijke ontwikkeling van mannen en vrouwen m.b.t. hun positie op de
29
arbeidsmarkt . Daarnaast verwacht de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO,
2001) dat er de komende jaren meer mensen met psychische problemen bij
zullen blijven komen. Dit geldt ook voor de totale Nederlandse bevolking. De
onderzoeksorganisatie heeft een sterke vermoede dat het probleem wordt
onderschat, enerzijds omdat artsen de klachten niet altijd (h)erkennen en
anderzijds omdat niet iedereen met klachten daadwerkelijk professionele hulp
30
zoekt (van der Stel, 2004) .
Door de langdurige hoge werkloosheid is de kans zeer groot dat de mensen die
werkloos zijn hun gezondheid nog slechter gaan ervaren, waardoor de kans op
arbeidsparticipatie nog kleiner wordt. De mentale gesteldheid bij werklozen over
het vinden van ander werk is vaker negatief en wordt extra versterkt door de
hoge werkloosheid, waardoor de kans op stress groter wordt. Langdurige stress
tast namelijk het menselijke immuunsysteem aan waardoor kans op ziektes vele
male groter wordt (Sinek, 2013) en de werkloosheid in de toekomst zal dan
blijven stijgen. Tenzij er preventieve maatregelen worden genomen op het
gebied van talentontwikkeling en arbeidsrentegratie.

29

Galen, R. van der. (2014) Veranderingen in relatie en gezinsvorming van Generatie X


naar Y (pp. 15), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7D858527-3901-4BF7-8EEEFA5D19977D81/0/008416BT201412.pdf
30
Driessen, M. (2011) Geestelijke ongezondheid in Nederland in kaart gebracht, (pp: 5)
van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/EF66D80A-C019-4EF0-8D134A54999C37EE/0/2011geestelijkeongezondheidinnederlandinkaartgebrachtartv3.pdf

Pagina | 20

MEER AANDACHT NAAR PSYCHISCHE


AANDOENINGEN
In de toekomst zal er vanuit de medische sector meer en meer aandacht besteed
worden aan mensen met psychische aandoeningen in relatie tot hun gezondheid
op werk en priv. Daarnaast zullen beroepen als Lifestyle
coach/studieloopbaanbegeleider steeds meer samenvloeien met beroepen als
psychologen & sociologen in de zorg- en welzijn sector (zie: Van traditionele
31
Coach naar mental health e-coach ). De huidige maatschappij vraagt meer en
meer medische verdieping van de huidige coaches, willen zij nog up-to-date
blijven in de moeizame economie.

BAANONZEKERHEID STIMULEERD
HOOGOPGELEIDEN TOT ONDERNEMERSSCHAP
EN INNOVATIE.
Doordat de aanwas groter is dan het aandeel hoogopgeleiden zal het aandeel
32

hoogopgeleide in de toekomst gaan groeien . Door de huidige toenemende


werkloosheid zullen hoogopgeleide eerder geprikkeld worden om zelfstandig te
gaan ondernemen. Innovatieve ondernemingen kunnen leiden tot nieuwe
bedrijfstakken. De Europese Commissie (EC) heeft in maart 2010 de
Europa 2020-strategie gelanceerd, waarin de zogeheten innovatie-unie de
randvoorwaarden moet zijn en de toegang tot financiering voor onderzoek en
innovatie verbetering. Hierdoor kunnen innovatieve ideen sneller resulteren in

33

producten en diensten die groei en banen opleveren . Hierbij is het van belang
dat er rekening gehouden wordt met het feit, dat sinds 2010 anderhalf keer
zoveel bedrijven failliet zijn gegaan als 10 jaar eerder door mismanagement.
Door een gebrek aan intensieve begeleiding kan dit alleen maar toenemen.

MEER ZWART WERK ONDER JONGEREN


De hoge werkloosheid stimuleert jongeren die geen werk en geen onderwijs
volgen en dus minder perspectief zien eerder zwart te gaan werken. Dit zal extra
kosten voor de samenleving met zich meebrengen. Deze jongeren zijn en worden
een steeds belangrijkere groep om, ook vanuit onderwijs perspectief, in de gaten
34
te houden .

TOENAME VAN SOCIALE ONGELIJKHEID


Mensen zullen alleen optimaal en langdurige kunnen profiteren van een Leven
Lang leren als er vanuit het onderwijs, arbeidsmarkt en uitkeringsinstanties
gestimuleerd wordt om vanuit hun talenten/passie te werken i.p.v. alleen uit
economische perspectief. Het stimuleren van bedrijven en werknemers in
arbeidsproductiviteit en werkplezier is een goed begin en initiatief van minister
Asscher, maar alsnog half werk. Het voordeel van dit initiatief is dat de
werknemers en ondernemers zich kunnen blijven ontwikkelen en zich kunnen
versterken op de arbeidsmarkt. Het nadeel van dit initiatief is dat werklozen door
beperkte ondersteuning minder kans hebben om op de arbeidsmarkt terugkeren.
De kloof tussen rijk en arm wordt hierdoor groter, en dus ook de kloof tussen
sociale ongelijkheid. De kans is zeer klein dat het aanhouden van alleen dit

33

31

Technologische omgeving. Voorspellingen: Van traditionele coach naar mental


health e-coach
32

Ministerie van Economische Zaken.(2013) ICT, kennis en economie (p.189), van


http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/5A8B5B80-C917-4E1A-ADD6138012961E89/0/2013i78pub.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Ministerie van Economische Zaken.(2013) ICT, kennis en economie (pp. 23-24), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/5A8B5B80-C917-4E1A-ADD6138012961E89/0/2013i78pub.pdf
34
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2013). Trends in Beeld 2013 (p.22),
van http://www.trendsinbeeld.minocw.nl/TrendsInBeeld_2013_DEF.pdf

Pagina | 21

initiatief een lange termijn bijdrage zal leveren aan het herstel van de

economische crisis. De staatsschuld loopt hierdoor eerder op dan af.

KANSEN +
SOCIAAL CONTACT ZORGT VOOR, MEER
GELOOF & MEER GELUK
Uit de onderzoeksresultaten kan ik concluderen dat gelukkig zijn niet per
definitie met religie te maken heeft, maar merendeels met het geloof in een
positieve binding met mensen. Het geloven in mensen waar je veel waarde aan
hecht, en daarbij sociale kringen omheen bouwt met mensen die je begrijpen en
vertrouwen. Gedeelde visies, normen & waarden zorgen voor relativering, steun
binnen je geloof en het beter omgaan met stress. Mijn doel is te zorgen dat
mensen verder kunnen door in iets te geloven, waarbij ze zich prettig voelen en
hierdoor op een positieve manier verder kunnen ontwikkelen. Doordat ik naar
het geheel en essentie kijk en niet zozeer naar de verschillen, kan ik mijn
potentiele doelgroep beter overtuigen van hun eigen kracht, zodat ze het beste
uit zichzelf halen.
Doordat bewezen is dat sociale contacten sterk samenhangt met geluk, geeft het
mij als ondernemer meer zekerheid en motivatie om mijn doelgroep te
inspireren op het gebied van samenwerking. Het verkondigen van samenwerking
is namelijk een van de drie basis elementen van mijn onderneming. Vanuit mijn
vakgebied in menswetenschappen is geluk het vertrekpunt voor lange termijn
succes. Dit geeft mij als onderneming de kans om in te spelen op verschillen in
verbanden m.bt. sociale context en welzijn tussen verschillende
bevolkingsgroepen. Vanuit mijn vakgebied is er voldoende te vinden over
bevolkingsgroepen in verband met sociale samenhang. Hierbij kunt u denken aan
Cultuurverschillen van Geert Hofstede en Spiritueel DNA van S.J. Paul de Blot.

Convey: Inspiratie & Advies.

KWALITATIEVE ASPECTEN VAN SOCIALE


CONTACTEN
Tevens is het heel opmerkelijk dat er in Nederland weinig onderzoek gedaan is
naar de relatie tussen kwalitatieve aspecten van sociale contacten, zoals terecht
35
kunnen bij iemand, en welzijn . Dit zegt heel veel over de individualisering in
Nederland. Het is daarom voor de hand liggend dat individualisatie in Nederland
blijft stijgen. Dit is voor mijn onderneming een goede gelegenheid om hier
positieve verandering in te brengen en te kijken naar kwalitatieve aspecten van
sociale contacten.
Uit eigen ervaring weet ik dat mensen die meer sociale contacten hebben niet
per definitie gelukkig zijn. Daarbij speelt diepgang van een relatie een grote rol.
Ook heeft het deels te maken met cultuurachtergrond, woonsituatie en
levenswijsheid. Omdat er weinig onderzoek hiernaar is gedaan, biedt dit mij de
mogelijkheid om dit verder te onderzoeken. Hierbij zal ik mij voornamelijk
richten op cultuurverschillen en levenswijsheid.

35

Beuningen, J. van. Moonen, L (2014) De sociale context van geluk: wat is belangrijk voor
wie? (pp. 2-3), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/45DA0C78-6C99-45A2-BCE4594287D4FE9B/0/20140306b15.pdf

Pagina | 22

HET BEVORDEREN VAN


ARBEIDSPARTICIPATIE
De toenemende vergrijzing en hoge werkloosheid dwingt overheidsinstanties en
commercile bedrijven een scherpere blik te werpen op nieuwe ideen en
participatie vanuit optimistische en frisse ondernemers die een bijdrage willen
leveren aan het bevorderen van arbeidsparticipatie in Nederland om de
bezuinigingen zo laag mogelijk te houden. Het reduceren van de hoge
werkloosheid en het bevorderen van de ervaren gezondheid zal de komende
jaren hoog op de agenda staan bij de overheid.
De kans voor mijn onderneming zal zich openbaren in het mentaal ondersteunen
en begeleiden van werkzoekende om hun kansen op de markt te vergroten,
waardoor minder ervaren gezondheid wordt omgezet in ervaren gezondheid. Het
geven van nieuwe inzichten op het gebied van menswetenschappen zal leiden
tot persoonlijke reflectie en conditionering, wat weer leidt tot positieve
gedragsverandering, zelfvertrouwen en een goed ervaren gezondheid op lokaal
niveau. De positieve resultaten zullen ondernemingen op lokaal en
maatschappelijk niveau stimuleren om op geheel eigen wijze een bijdrage te
leveren aan de hoge werkloosheid en vergrijzing in Nederland.

GOEDE MANAGEMENT EN LEIDERSCHAP


LEIDT TOT MINDER UITVAL
ARBEIDSPARTICIPATIE
De huidige crisis maakt het voor mensen nog moeilijker om hun angsten te
overwinnen en opzoek te gaan naar een beter leefsituatie. Als we het hebben
over stress en angstgevoelens heeft het nauw te maken met een slechte
gezondheid, beperkte ontplooiing op werk, slechte werksfeer, ontevredenheid
over de beloning van mensen en faillissementen. Als organisaties en bedrijven
zich evenveel gaan richten op management en leiderschap als op de efficintie
van technologien dan is de kans zeer groot dat in de toekomst een hogere uitval

Convey: Inspiratie & Advies.

van arbeidsparticipatie voorkomen kan worden. Opvallend hierbij is dat oudere


36
werknemers over het algemeen gezien worden als stressbestendiger . Het is
daarom belangrijk om ouderen werknemers net zo intensief te betrekken als
jongere werknemers betreft werkstress, waardoor er een beter synergie kan
ontstaan op de werkvloer.
Als ondernemer is het belangrijk om nauw samen te werken Psychologen en
Sociologen en sectororganisaties die minister Asscher zal stimuleren om PSA op
de werkvloer tegen te gaan. Deze organisaties zullen zich intensief inzetten om
medewerkers en werkgevers op de juiste manier te helpen en indien nodig door
te verwijzen naar de juiste professional.

BEGELEIDEN VAN STARTENDE ONDERNEMERS


(ZZPRS)
Doordat hoogopgeleide wegens de crisis eerder geprikkeld worden tot
ondernemerschap, geeft het mij de mogelijkheid om ZZPers te begeleiden en
inzichten te geven om een stevige en gezonde onderneming op te zetten voor de
lange termijn. Op deze manier worden ze zelfredzaamheid, ontwikkelen ze hun
samenwerkingsvaardigheden en versterken ze hun weerbaarheid in moeilijke
economische periodes. Dit is een goede stap richting een gezonde en duurzame
economie.

EDUCATIE ESSENTIEEL VOOR BEVORDERING


VAN WERKPLEZIER EN REINTERGRATIE
ARBEIDSMARKT.
Coaching op HBO en WO scholen
Om de kans op werkloosheid in de toekomst te verkleinen is extra coaching bij
36

Centraal Bureau voor de Statistiek (2014) Oudere werknemer stressbestendiger, jongere


beter met technolgie, van http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-socialezekerheid/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-4146-wm.htm

Pagina | 23

studenten van groot belang. Het aanbieden van extra coaching bij HBO en WO
scholen is een serieuze en gunstige optie. Hiermee kan ik een maatschappelijk
Om het herstel van de economie op lange termijn te bevorderen zal er in
samenwerking met ROCs ook aandacht besteedt kunnen worden aan een
verplicht vak (Business Spiritualiteit & Management), waarbij studenten a.d.h.v.
casussen patronen van succesvolle mensen krijgen aangeleerd, waardoor ze
mentaal voorbereid worden op economische zware omstandigheden. Hierbij
kunt u denken aan universele patronen van succesvolle mensen Richard Branson,
Steve Jobs en Nelson Mandela. Tevens is het laten maken van advieskaarten
a.d.h.v. mijn formule 5 Ds een nuttige investering om levenswijsheid onder
jongeren te bevorderen.
Opmaat betaalbare cursussen voor werklozen
Omdat onderwijs essentieel is voor het bevorderen van werkplezier en reintegratie op de arbeidsmarkt is het belangrijk een samenwerking aan te gaan
met beleidsmakers van uitkeringsinstanties en coachingsbedrijven. Een
bundeling van kennis, ervaring en passie zorgen op maatschappelijk niveau voor
kostenbesparing en een maximale daadkracht om in een korte periode een
betaalbaar en doordacht plan op te stellen (met behulp van het leven lang leren
concept), die ervoor zorgt dat werklozen kwalitatieve opmaat gemaakte
educatieve cursussen kunnen volgen om binnen hun gestelde termijn op de
arbeidsmarkt terug te keren. Dit plan zal onderdeel zijn van het beleidsplan:
Werkplezier boven inkomen. Mede door deze initiatieven wordt de kans groter
dat de EU commissie gestimuleerd wordt om het Leven Lang Leren eerder in de
maatschappij toe te passen. Tevens zorgt mijn samenwerking en initiatief ervoor
dat met behulp van onderwijs de kloof tussen sociale ongelijkheid wordt

Convey: Inspiratie & Advies.

bijdrage leveren in het terugdringen van vsve


verkleint, waardoor economische groei, productiviteit en sociale ontwikkeling
van burgers wordt bevordert.
Voorstel Kabinet
Om het Leven Lang Leren volledig te laten werken is het concept werkplezier
boven inkomen een serieuze en rele optie voor het kabinet om op korte termijn
aandacht hieraan te besteden (zie Kansen: Werkplezier boven inkomen
(Politieke juridische omgeving)).

INFORMEEL LEREN ALS USP BIJ SCHOLEN EN


ORGANISATIES
Uit ervaring komt het nemen van initiatieven vaker voor bij mensen die met
plezier naar hun werk gaan. Met plezier naar je werk gaan heeft niet alleen te
maken met sociale werkomgeving, maar ook met de passie die een werknemer
met zich meedraagt. Het volgen van een bedrijfscursus of Workshop zal
grotendeels eerder positief effect hebben op passievolle mensen dan minder
gedreven mensen. Passievolle werknemers zijn in wezen eerder geneigd
spontaan een bijdrage te leveren voor hun bedrijf, tijdens en buiten werktijden.
Informeel leren zorgt tevens voor het bevorderen van sociale vorming. Het nietformeel leren en informeel leren past mooi in het plaatje van het campagne
Duurzaam inzetbaarheid. Niet-Informeel en informeel leren leveren een
positieve bijdrage bij arbeidsproductiviteit en werkplezier. Dit zijn een van de
USPs die op korte termijn tijdens acquisities bij overheidsinstellingen, als ROC
goed van pas kunnen komen.

Pagina | 24

INLEIDING POLITIEKE-JURIDISCHE OMGEVING


De huidige internationale scheve machtsverhoudingen staan onderdruk mede
door de heftige geschiedenis, de afwezigheid van goed bestuur, een gebrekkige
infrastructuur en afwezigheid van natuurlijke hulpbronnen.
Deze gordel van instabiliteit die loopt van Latijns-Amerika via Afrika en het
Midden-Oosten naar Zuid- en Centraal-Azi en kenmerkt zich door een
geschiedenis van aanhoudende conflicten. De toenemende globalisering en het
behoud van de euro vereist daarom een intensievere samenwerking tussen
lidstaten (BZK, 2013) m.b.t. de verschillen in de nationale en internationale wet
en regelgeving In Nederland en de rest van de wereld (RMO, 2014).
Deze negatieve ontwikkelingen hebben zich in het Nederlandse kabinet o.a. geuit
in het terugbrengen van de WW die in 2015 zal worden ingevoerd, waarin de
opbouw van de WW-rechten zijn aangepast. Naast het aanpassen van de WW
gaat ook de WWB op de schop, en komen er strengere maatregelen voor de
mensen met een bijstandskuitkering (WWB straks de Partcipatiewet).
Om de economische druk positief te benvloeden zal de overheid vanaf 2015 hun
vertrouwen enigszins proberen terug te winnen door tegenwicht te bieden tegen
o.a. de hoge baanonzekerheid, stijgende werkloosheid. De gemeenten zal meer
verantwoordelijkheid op zich nemen en intern hun verantwoordelijkheden delen
om zo dichterbij de burgers te komen, middels decentralisatie (Rijksoverheid,
2014).
Tevens wil het kabinet met de strengere Participatiewet zoveel mogelijk mensen
met arbeidsvermogen naar werk toe leiden. Daarbij verandert ook de relatie
tussen de burger en de overheid, waarbij de burgers steeds meer initiatief dient
te nemen door een versobering van collectieve voorzieningen vanuit de politiek.

Convey: Inspiratie & Advies.

Het kabinet zal meer beroep doen op de eigen kracht van burgers om meer
ondersteuning binnen hun eigen netwerk (familie, buurt en mantelzorgers) te
zoeken (BZK, 2014), zodat ze mee kunnen werken aan hun eigen en
maatschappelijk economisch herstel.
Eveneens constateert de Inspectie SZW dat PSA (psychosociale arbeidsbelasting)
een stijgend risico is. In het jaarplan 2014 van de Inspectie is aangekondigd dat
SZW actief gaat handhaven op PSA in de sectoren zorg, transport en logistiek,
onderwijs en sociale werkvoorziening.
Minister Asscher heeft vervolgens besloten om dit thema de komende jaren hard
aan te pakken door hiervoor circa 1 miljoen uit de kast te trekken. Daarbij heeft
hij ook zijn focus gelegd op MKB-bedrijven met het Actieplan Gezond Bedrijf.
Ook is er sinds de invoering van de WWB, WW en nu de bijkomende
decentralisatie van de gemeente een cultuurverandering gaande; werknemers
van uitkeringsinstanties zijn meer gericht op re-integratie, resultaat en preventie
van fraude (Bosselaar, 2007), waardoor er weinig aandacht overblijft voor
talenten en werkplezier van potentiele werknemers. Je bent namelijk al een heel
knappe klantmanager als je iemand twee weken sneller aan het werk krijgt,
vertelt Van der Klaauw (Hoogleraar economie aan de Vrije UV Amsterdam.).
Het huidige kabinet snijdt zich hierdoor in zijn eigen vingers door zich enkel te
richten op het bevorderen van arbeidsproductiviteit en werkplezier van
werknemers en werkgevers, waardoor zij (mede door de strenge aanpassingen in
de WW en WWB wet en regelgeving) de potentiele werknemers tekort doen.
Het kabinet vergroot hierdoor de mogelijkheid tot een toestroom van
onplezierige potentiele werknemers op de arbeidsmarkt. Op deze manier wordt
de arbeidsmarkt extra belast en beperkt in het bevorderen van werkplezier en
het terugdringen van PSA.

Pagina | 25

POLITIEKE-JURIDISCHE
OMGEVING

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 26

SCHUIVENDE MACHTSVERHOUDINGEN EN
VERANDERENDE WAARDEN
De huidige scheve machtsverhoudingen staan onderdruk mede door de heftige
geschiedenis, de afwezigheid van goed bestuur, een gebrekkige infrastructuur en
afwezigheid van natuurlijke hulpbronnen. De economische, politieke, en militaire
invloed van de EU in deze nieuwe geopolitieke verhoudingen neemt dus af. Deze
gordel van instabiliteit die loopt van Latijns-Amerika via Afrika en het MiddenOosten naar Zuid- en Centraal-Azi en kenmerkt zich door een geschiedenis van
aanhoudende conflicten. Deze macht verschuift langzamerhand naar landen als
die aan Stille en Indische oceaan en Zuid-Amerika. Naast de scheve
machtsverhouding treedt er ook een verschuiving op in de dominante
waardesystemen, van het kapitalistisme naar het chinees model van
staatskapitalisme.
Tevens wordt door de ongekende snelle ontwikkelingen in de technologie het
steeds lastiger om de verspreiding van ideen tegen te gaan, wat natuurlijk ook
zijn voordelen heeft. Daartegenover staat wel dat radicale en
fundamentalistische ideen zich steeds sneller verspreiden.
De economische crisis stimuleert al langer burgers voor verdere integratie en
anderzijds groepen die zich juist van afzetten. Dit leidt tot een dubbele beweging.
Het behoud van de euro vereist daarom een intensievere samenwerking tussen
37
lidstaten .
VERSCHUIVINGEN IN POLITIEKE LANDSCHAP
Om de economische druk positief te benvloeden zal de overheid vanaf 2015 hun
vertrouwen enigszins proberen terug te winnen door tegenwicht te bieden tegen
o.a. de hoge baanonzekerheid, stijgende werkloosheid. De gemeenten zal meer
verantwoordelijkheid op zich nemen en intern hun verantwoordelijkheden delen
37

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede


Trendverkenning (p. 59, 65), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

om zo dichterbij de burgers te komen.


Dit heet ook wel decentralisatie. Naast het bieden van ondersteuning en
begeleiding van zorg aan langdurige zieken of ouderen en jeugdzorg, zullen de
gemeente gezamenlijk de burgers helpen bij het vinden van werk (of een
38
uitkering verstrekken) . Met de Participatiewet wil het kabinet namelijk zoveel
mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk toe leiden.
De doelgroep bestaat uit potentiele arbeiders die zijn aangewezen op (tijdelijke)
ondersteuning om in hun bestaan te voorzien en/of (tijdelijke) ondersteuning om
39
aan het werk te komen . Daarnaast zal minister Asscher zich vanaf 2014-2018
intensief richten op het reduceren van uitval in de arbeidsparticipatie met zijn
campagne Duurzame Inzetbaarheid.

DOE HET ZELF: MINDER OVERHEID, MEER


BURGER
Door de huidige waardeverschuivingen, veranderd ook de relatie tussen de
burger en de overheid, waarbij de burgers steeds meer initiatief nemen. En soms
wel verplicht initiatief moeten nemen. Hierbij neemt de overheid steeds meer
een faciliterende positie in. Vanuit een versobering van collectieve voorzieningen
wordt ook vanuit de politiek meer beroep gedaan op de eigen kracht van burgers
om meer ondersteuning binnen hun eigen netwerk te stimuleren hier werk van
te maken met behulp van zijn campagne (familie, buurt en mantelzorgers) te
40
zoeken .

38

Rijksoverheid. (z.d.) Decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten. Geraadpleegd


op 15-10-2014, van
http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/gemeenten/decentralisatie-vanoverheidstaken-naar-gemeenten
39
Algemene rekenkamer (2013). Decentralisatie arbeidsparticipatie, van
http://verantwoordingsonderzoek.rekenkamer.nl/2013/szw/beleidsinformatie/decentrali
satie-arbeidsparticipatie-0
40

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2014). Trends en


ontwikkelingen voor de gemeenten van de toekomst.
Pagina | 27

DRUK OP ARBEIDSOMSTANDIGHEDENWET
WEGENS ARBEIDSRISICIO PSA

sectororganisaties, bedrijfsartsen, arbodiensten en verzekeraars) en het


algemene publiek (mede om mensen om de werknemer heen bewust te maken).
Om deze doelstellingen te bereiken zal hij zich specifiek richt op:

De Inspectie SZW constateert dat PSA (psychosociale arbeidsbelasting) een


stijgend risico is. Omdat PSA als arbeidsrisico opgenomen is in de
Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit is de
werkgever daarom primair verantwoordelijk voor de aanpak in het bedrijf. Het
gaat hierbij om arbeidsrisicos die werkstress kunnen veroorzaken, zoals
werkdruk, agressie/geweld/intimidatie, pesten, discriminatie en seksuele
intimidatie. In het jaarplan 2014 van de Inspectie is aangekondigd dat SZW actief
gaat handhaven op PSA in de sectoren zorg, transport en logistiek, onderwijs en
sociale werkvoorziening.

Uit de bijeenkomst over de combinatie arbeid en zorg van 18 november 2013 is


namelijk gebleken dat er meer aandacht nodig is voor de balans werk/priv en de
positie van mantelzorgers.
Preventie van uitval door ziekte in verband met PSA levert een belangrijke
bijdrage aan de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Investeringen in
mentale weerbaarheid en het voorkomen van uitval dragen bij aan werkplezier
en de arbeidsproductiviteit. Vanwege de ingrijpende persoonlijke gevolgen en de
vaak langdurige uitval uit het arbeidsproces, hebben werknemers en werkgevers
beiden een groot belang om uitval door psychosociale arbeidsbelasting (PSA) te
voorkomen.
Minister Asscher zal dit thema het komende jaren hard aanpakken en trekt
hiervoor in 2014 circa 1 miljoen uit de kast.
Minister Asscher zal vanaf 2014 t/m 2018 de doelgroepen werkgevers en
werknemers (met name via HRM en medezeggenschap) faciliteren en stimuleren
hier werk van te maken met behulp van zijn campagne checkjewerkstress.nl als
onderdeel van duurzameinzetbaarheid.nl.
Daarnaast zal hij zich inzetten op partijen die deze doelgroepen ondersteunen of
kunnen benvloeden, de zogenaamde intermediairs (bijvoorbeeld
Convey: Inspiratie & Advies.

het vergroten van de bewustwording bij een breed publiek;


het bevorderen van een cultuuromslag in bedrijven, waardoor het
gesprek tussen werknemer en leidinggevende over deze onderwerpen
vroegtijdig en op een goede manier mogelijk is, zodat tijdig maatregelen
genomen kunnen worden;
het inzichtelijk maken van de opbrengsten van een goede PSA-aanpak,
voor de werkgever (economisch, goed werkgeverschap) en de
werknemer (gezondheid, inzetbaarheid);
het toegankelijk maken van beschikbare kennis en instrumenten voor
41
werkgevers en werknemers .

41

Asscher, L.F. (SZW). (2013). Kamerbrief: Hoofdlijnen aanpak psychosociale


arbeidsbelasting, van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2013/12/20/kamerbrief-hoofdlijnen-aanpak-psychosocialearbeidsbelasting/kamerbrief-hoofdlijnen-aanpak-psychosociale-arbeidsbelasting.pdf

Pagina | 28

ACTIEPLAN GEZOND BEDRIJF MKB


In 2014 wordt als onderdeel van het programma duurzame inzetbaarheid, het
42
Actieplan Gezond Bedrijf voortgezet met een speciale focus op MKB-bedrijven .
De aandacht gaat vaak uit naar de kennis en kapitaal, maar vergeten daardoor
de menselijke factoren. Om kennis, kapitaal en mens in balans te houden,
43
kwaliteit te leveren n te innoveren is het actieplan Gezond Bedrijf opgesteld .
In de toekomst is iedereen op de arbeidsmarkt nodig. Daarom is het van belang
dat werknemers gezond, vitaal en productief zijn, tot de pensioengerechtigde
leeftijd. Om de arbeidsparticipatie te verhogen is het Vitaliteitspakket opgesteld.
Hierbij zijn de themas gezondheid, scholing en arbeidsmobiliteit zijn benoemd
als belangrijke voorwaarden voor de (duurzame) inzetbaarheid van werknemers.
MKB-bedrijven hebben, vanwege hun kleinschaligheid, beperkte capaciteit en
deskundigheid of financile belemmeringen, niet altijd de mogelijkheid om de
duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers te bevorderen. Daarom bied
minister Kamp van Economische Zaken MKB-bedrijven ondersteuning om het
thema gezondheid integraal te benaderen, als belangrijke voorwaarde voor
44
duurzame inzetbaarheid. Dat is de essentie van het actieplan Gezond Bedrijf .

De Tweede en Eerste Kamer hebben de nieuwe plannen over het terugbrengen


van de WW begin 2014 goedgekeurd en zal per 1 juli 2015 ingaan. Daarnaast
worden de opbouw van WW-rechten aangepast. Dit betekent dat:
vanaf 1 januari 2016 de maximale duur van de publieke WW-uitkering stapje
voor stapje wordt teruggebracht. Vanaf 2019 zal de maximale WW-uitkering dan
nog maximaal 2 jaar duren. De hoogte van de WW-uitkering in deze periode
wordt gekoppeld aan het laatstverdiende loon.
Daarbij zal het kabinet vanaf 1 januari 2016 ook de opbouw van WW-rechten
aanpassen. Werknemers bouwen in de eerste 10 jaar van hun loopbaan per
gewerkt jaar 1 maand WW-recht op. Daarna bouwen zij per gewerkt jaar een
halve maand op. WW-rechten die u al heeft opgebouwd voor 1 januari 2016
blijven tellen voor 1 maand.
Eveneens worden ze ook strenger in bevorderen van arbeidsparticipatie. Na een
half jaar WW-uitkering wordt alle arbeid als passend gezien. Dit betekent dat het
niveau of salaris van een baan geen belemmering meer mag zijn om die baan te
accepteren of daarop te solliciteren. Deze maatregel gaat in per 1 juli 2015.

AANPASSINGEN WW PER 1 JULI 2015


Het bevorderen van arbeidsparticipatie wordt strenger aangepakt.
42

Asscher, L.F. (SZW). (2013). Kamerbrief: Hoofdlijnen aanpak psychosociale


arbeidsbelasting, van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2013/12/20/kamerbrief-hoofdlijnen-aanpak-psychosocialearbeidsbelasting/kamerbrief-hoofdlijnen-aanpak-psychosociale-arbeidsbelasting.pdf
43
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2013). Tussenrapportage: Actieplan
Gezond Bedrijf, van
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/publicaties/2014/05/13/tussenrapportage-actieplan-gezond-bedrijf.html
44
Kamp, H.G.J. (2012). Kamerbrief: Actieplan Gezond Bedrijf, van
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2012/03/26/kamerbrief-over-actieplan-gezond-bedrijf.html

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 29

Daarnaast gaat vanaf 1 juli 2015 ook de inkomensverrekening in de WW in. Dat


betekent dat een deel van de (extra) inkomsten in mindering gebracht op uw
WW-uitkering. Het andere deel wordt niet in mindering gebracht. Hierdoor
wordt het voor de werkzoekende gunstiger om vanuit de WW aan het werk te
gaan.

De nieuwe regels gaan niet gelden voor mensen die voor invoering van de wet al
een WW-uitkering hebben. Voor een volledig overzicht van de veranderingen kunt
terecht via: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/werkloosheid-enww/kabinetsplannen-aanpassing-ww

AANPASSINGEN WWB PER 1 JANUARI 2015


Naast het aanpassen van de WW gaat de WWB ook op de schop. Er komen ook
strengere maatregelen voor de mensen met een bijstandskuitkering (WWB straks
de Partcipatiewet). Bij de gewenste decentralisatie van de arbeidsparticipatie in
2015 gaat de Wet Werk en Bijstand (WWB) over in de Participatiewet. De
overheid gaat de regels rond de bijstand aanpassen om de sociale zekerheid
betaalbaar te houden. Gemeenten kunnen vanaf 1 januari 2015 een
tegenprestatie vragen voor de uitkering. Hierbij mag de gemeente de inhoud,
omvang en duur van de tegenprestatie zelf bepalen, behalve voor alleenstaande
ouders die de volledige zorg hebben voor een of meer kinderen tot 5 jaar. En die
ontheven zijn van de arbeidsplicht. Als iemand de tegenprestatie niet uitvoert
mag de gemeente een uitkering verlagen of stopzetten. Tevens mogen
huishoudens met verschillende uitkeringen niet meer geld ontvangen dan nodig.
Zie hieronder de aangepaste strenge regels opgesomd die vanaf 1 januari 2015
gelden voor mensen met een bijstandsuitkering en bijstandsgerechtigden:

Bijstandsgerechtigden moeten aangeboden werk aanvaarden en zien te


behouden.

Convey: Inspiratie & Advies.

Bijstandsgerechtigden moeten zich op verzoek inschrijven bij


uitzendbureau.
Bijstandsgerechtigden die willen verhuizen naar een andere gemeente,
moeten daar eerst naar werk zoeken.
Bijstandsgerechtigden moeten maximaal 3 uur per dag reizen als dit
nodig is om werk te krijgen.
Bijstandsgerechtigden moeten verhuizen als het niet mogelijk is om
binnen 3 uur reizen per dag werk te vinden. Maar wel elders voor
tenminste een jaar met een beloning tenminste net zo hoog als de
bijstand.
Bijstandsgerechtigden moeten er alles aan doen om benodigde kennis
en vaardigheden te verkrijgen en behouden.
Bijstandsgerechtigden mogen door kleding, gebrek aan persoonlijke
verzorging of gedrag het krijgen van werk niet belemmeren.
Bijstandsgerechtigden moeten meewerken aan de ondersteuning die de
gemeente hen oplegt of aanbiedt gericht op arbeidsinschakeling.
De uitkering wordt lager naarmate meer personen hoofdverblijf hebben
in dezelfde woning. Zo gaat de uitkering als je met zn 2-en woont naar
50% en als je met zn 3-en woont naar 43,55%. Zij kunnen namelijk de
kosten voor levensonderhoud delen. Het maakt niet uit met hoeveel
personen iemand samenwoont.
De kostendelersnorm geldt niet voor bijstandsgerechtigden die
samenwonen met:
o studenten;
o commercile relaties;
o jongeren tot 21 jaar.

Voldoet iemand niet aan deze eisen? Dan kan een gemeente een
bijstandsuitkering verlagen of stopzetten.

Pagina | 30

Voor een volledig overzicht van de veranderingen kunt terecht via:


http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bijstand/vraag-en-antwoord/watverandert-er-vanaf-2015-in-de-bijstand.html

in 2012 een groot experiment gestart waarbij in zeven gemeenten allerlei


vormen van activerend beleid worden onderzocht. Mt controlegroepen. De
resultaten hiervan zijn op dit moment nog onbekend (Bregman, 2014).

PRIKKEL VAN DE WWB


De WWB (in 2015 de Participatiewet) wordt via de financiering gestimuleerd om
het bijstandsvolume in hun gemeente zo laag mogelijk te houden. Om de prikkel
te laten werken is er reeds onderzoek gedaan door o.a. COELO en Panteia naar
de effecten van de prikkelende werking en doorwerking van de prikkel op lokaal
niveau. Uit het onderzoek blijkt dat een effectieve doorwerking van de prikkel in
grote mate afhankelijk is van de interne inrichting van gemeenten en de keuzes
die binnen de organisatie worden gemaakt. Dit heeft geleid tot vijf
aanbevelingen.
Bekijk de aanbevelingen via,
www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2014/03/05/aanbiedingsbrief-onderzoek-naardoorwerking-prikkel-van-wwb-binnen-gemeenten.html

BELEIDSONDERZOEK
In een recent Europese evaluatie is terug te lezen dat Nederland geen traditie
heeft in het volledig evalueren van beleid, van begin tot eind. De samenhang in
het beleid was beperkt door verschillende vormen van verkokering. Veel
grootschalige programmas zijn nooit onderzocht en veel beleid bleek geen goed
gedefinieerde en onderbouwde doelstelling te hebben. Volgens de onderzoekers
komt het in Nederland vaak voor dat een programma maar n doel heeft: geld
45
uitgeven . Daarbij is het treurige om te zien dat sinds 2008 de uitstroom van reintegratie trajecten naar betaald werk nog verder zijn afgenomen. De
Rekenkamer constateerde dat er bij de begroting van vorig jaar nu eindelijk eens
tijd werd voor een fatsoenlijke evaluatie. Na een motie van de SP en de VVD is er
45

IOB. (2003). Een uitgebreid Europabeleid, van http://www.iob-evaluatie.nl/sites/iobevaluatie.nl/files/299%20iob-samenvatting-een-uitgebreid-europabeleid.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 31

VOORSPELLINGEN +/Figuur 1

GEMEENTE ZET STAP RICHTING


VERTROUWEN
In tijden van economische crisis waar het democratie sterke signalen vertoont
van een dictatoriaal systeem is het belangrijk dat de burgers steun en begeleiding
krijgen vanuit een centrale organisatie. Decentralisatie van de gemeente is hierbij
een belangrijke stap richting het bevorderen van vertrouwen en verminderen
van baanonzekerheid. De gemeente komt hierdoor dichterbij de burgers en
behoud eveneens zijn centrale verantwoordelijkheid. Omdat decentralisatie de
eerste keer is voor de gemeenten ben ik benieuwd hoe dit in de toekomst zal
uitpakken.
Volgens Marie-Louis van Kleef (alumna onderwijskunde en Algemeen directeur
Raad voor de Kinderbescherming) is de overheid snel geneigd om van systeem te
veranderen als het op korte termijn slecht gaat. Dat was namelijk te zien tijdens
de voorgaande falende cijfers van de jeugdzorg. Daarnaast denkt Marie-Louis
(figuur 1 ) dat door de hoge ontslagen binnen de overheid een risico zal zijn om
46
de decentralisatie met succes af te ronden .

Marie-Louis van Kleef (Foto door Dervin Sno) tijdens Utrechtlezing.

CULTUURVERANDERING: VAN KENNIS


KAPITAAL NAAR SOCIAAL KAPITAAL
Sinds de invoering van de WWB, WW en nu de bijkomende decentralisatie van
de gemeente is er een cultuurverandering gaande; werknemers van
uitkeringsinstanties zijn meer gericht op re-integratie, resultaat en preventie van
47
fraude , waardoor er weinig aandacht overblijft voor talenten en werkplezier
van potentiele werknemers. Je bent al een heel knappe klantmanager als je
47

46

Utrechtlezing (2014). Van wet jeugdzorg naar jeugdwet. Utrechts Universiteitsfonds,


aanwezig op 14-10-14.

Convey: Inspiratie & Advies.

Bosselaar, H. mr. dr. et al. (2007). Werkt de WWB (SZW), van


http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2007/12/21/werktde-wwb-resultaten-van-de-ontwikkeling-van-nieuwe-verhoudingen-tussen-rijk-engemeenten.html

Pagina | 32

iemand twee weken sneller aan het werk krijgt, vertelt Van der Klaauw
48
(Hoogleraar economie aan de Vrije UV Amsterdam) . Uit eigen ervaring ervaar
ik dat clinten (young potentials) deze omslag ook ervaren en staan hier over het
algemeen dus negatief over. Als er in de toekomst niet zorgvuldig wordt gekeken
naar talenten, waarde en werkplezier zal de arbeidsparticipatiewet geen
meerwaarde hebben op sociaal economisch gebied.

GEVOLGEN VAN DE HUIDIGE WET EN


REGELGEVING WW EN WWB
De huidige ontwikkelingen geven aan dat er een onevenwichtig balans is tussen
kennis & kapitaal en mens (Sociaal kapitaal). Het sociaal kapitaal is vaak het
ondergeschoven kindje.
Uit onderzoek bleek dat de gemeente in de eerste plaats zochten naar
activiteiten waarmee snel winst viel te boeken. Dat wil zeggen dat de
uitvoeringsorganisaties zich voornamelijk richt op nieuwe instromers, jongeren
en andere relatief makkelijk te plaatsen clinten. Snelle winst is volgens WWB
basis van succes!
Echter geldt het adagium werk boven inkomen voor een groot deel van de WWB49
populatie niet . Het is hierbij opvallend dat de grootte van de groep waarbij dit
geldt moeilijk is vast te stellen tegenover de clinten waarbij de regel wel opgaat.
De overheid probeert dit enigszins recht te zetten door het inzetten van
campagnes als check je werkstress.nl en Actieplan Gezond Bedrijf.

48

Bregman, R. (2014). Het failliet van de Nederlandse werklozenindustrie, van


https://decorrespondent.nl/754/Het-failliet-van-de-Nederlandsewerklozenindustrie/28987530-054a9ebb
49
Hans Bosselaar mr.dr. et al. (2007). Werkt de WWB (SZW). (P. 67-77), van
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2007/12/21/werktde-wwb-resultaten-van-de-ontwikkeling-van-nieuwe-verhoudingen-tussen-rijk-engemeenten.html

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 33

Echter maken de vergrijzing en misschien wel dubbele vergrijzing,


baanonzekerheid, en toekomstige arbeidsoverschot het voorspellen van de
toekomst een stuk moeilijker.
Het huidige kabinet snijdt zich momenteel in zijn eigen vingers door zich enkel te
richten op het bevorderen van arbeidsproductiviteit en werkplezier van
werknemers en werkgevers, waardoor zij (mede door de strenge aanpassingen in
de WW en WWB wet en regelgeving) de potentiele werknemers tekort doen. Het
kabinet vergroot hierdoor de mogelijkheid tot een toestroom van onplezierige
potentiele werknemers op de arbeidsmarkt. Op deze manier wordt de
arbeidsmarkt extra belast en beperkt in het bevorderen van werkplezier en het
terugdringen van PSA. Door deze manier van aanpak heft het kabinet zijn eigen
voordeel op, waardoor de kans op PSA eerder toeneemt dan afneemt. Het
veranderen van beleidsregels rondom de WW en WWB zou in de toekomst
serieus tegenwicht kunnen bieden tegen de toename van PSA.

ONZEKERHEID OVER ZELFREDZAAMHEID


WWERS
50

Volgens de UWV zijn mensen met een WW-uitkering zelfredzaam . Door de


hoge werkloosheid is de vraag ontstaan of de uitkeringsinstanties wel genoeg
bijdragen leveren aan het bevorderen van Werkplezier van werkzoekende. Het
re-integreren van werkzoekende die een baan vinden met werkplezier is uitval
van arbeidsparticipatie minimaal. En verkleint de kans ook op PSA.
TOENAME ZZPERS DOOR BEPERKTE BEGELEIDING
Momenteel zijn de beleidsregels van de uitkeringsinstanties nog te beperkt als
we het hebben over het ontdekken van talenten, sociaal leiderschap en wanneer
er wel en niet een uitkering wordt uitgekeerd.
Het beleid van de uitkeringsinstanties staat werkconsulenten niet voldoende toe
om met werkzoekende naar de toekomst te kijken en zijn dus beperkt in het
50

UWV. (2014). Veranderde dienstverlening, van


http://www.uwv.nl/OverUWV/wat_is_uwv/veranderende_dienstverlening/index.aspx

Convey: Inspiratie & Advies.

meedenken en ondersteuning in het vinden van werk. Door deze


omstandigheden zijn werkzoekende dus eerder geneigd om hun kansen te
benutten als zelfstandig ondernemer, om zo afstand te doen van de beperkingen
binnen het beleid. Het is ook niet voor niets dat er in de afgelopen jaren een
toename is van startende eenmanszaken die opgericht zijn (door mensen) vanuit
een werkloosheidssituatie.
Het CBS meldt dat met het stabiliseren van de werkloosheid in 2014 de noodzaak
om een eenmanszaak te starten minder groot lijkt. Toch wijzen cijfers van
startende ondernemers het tegendeel. De organisatieadviesbureaus zijn ook in
51
2014 het meest populair bij de startende eenmanszaken .

MISMANAGEMENT LEIDT TOT ONVEILIGHEID


De wijze van leidinggeven is namelijk een belangrijke determinant voor de
cultuur binnen een organisatie en prestatie van de werknemers en klanten. Uit
52
onderzoek van DJI (Dienst justitile inrichtingen) is gebleken dat naarmate
leidinggevenden beter in staat zijn om in een juist evenwicht de juiste stijl in te
zetten er minder sprake is van problematiek (onderlinge agressie, verzuim,
ervaren onveiligheid). Langdurig mismanagement leidt vaker tot stress dan
vooruitgang.
Mocht de overheid niets doen aan het huidige beleid, dan zullen er ongetwijfeld
pieken zijn van succes, maar zullen er op lange termijn uitval van
arbeidsparticipatie toenemen.

51

Centraal Bureau voor de Statistiek (2014) Minder eenmanszaken gestopt, meer starters,
van http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bedrijven/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-4167-wm.htm
52
Rijksoverheid (2008). Documenten en publicaties: ongewenste omgangsvormen en
werkdruk bij DJI, van http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2008/09/08/ongewenste-omgangsvormen-en-werkdruk-bij-dji11424.html

Pagina | 34

WERKSTRESS ONDER WERKZOEKENDE


Het aangeven van werkstress en angst wordt door medewerkers vaak niet
besproken met leidinggevende. Dit heeft ook deels te maken met persoonlijke
vrees over het verliezen van hun baan. Hierbij kunt u denken aan het niet
53
verlengen van een vast contract of het mislopen van een promotie in geld of
functie. Dit fenomeen speelt zich niet alleen bij medewerkers, maar ook bij
werkzoekende. Werkzoekende vrezen namelijk dat het nadelige consequenties
kan hebben voor hun uitkering en re-integratie op de arbeidsmarkt als ze
werkstress en angst bespreken. Als er in de toekomst geen aandacht wordt
besteed aan werkstress onder werkzoekende is de kans op arbeidsparticipatie
minimaal.

53

Verhue, D. et al. (2014). Onderzoek psychosociale arbeidsbelasting onder werkgevers en


werknemers. Veldkamp (p. 5), van http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/rapporten/2014/11/03/onderzoek-werkstress-oktober-2014.html

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 35

KANSEN +
SAMENWERKING EN BEVORDEREN VAN
BELEIDSPLANNEN

Deze huidige ontwikkelingen bieden mij de mogelijkheid om een samenwerking


aan te gaan met bijvoorbeeld UWV en andere overheidsinitiatieven/organisaties
die dezelfde waarden delen betreft wederzijds vooruitgang en niet doof zijn voor
verandering. Zo melde Bruins (voorzitter van UWV) tijdens zijn
nieuwjaarstoespraak in 2013 dat mede door de participatiewet UWV schouderaan-schouder samenwerking zal opzoeken met o.a. gemeenten, het Ministerie
van SZW, werkgevers- en werknemersorganisaties.
Voor mij is dit de gelegenheid om hier op in te spelen en meer nadruk leggen op
samenwerking en leiderschap die door overheidsorganisaties als bijvoorbeeld De
nationale Ombudsman sneller opgepikt kan worden. Daarnaast is het verstandig
om verder onderzoek te doen op Leiderschap methodes en ontwikkelingen die
korte termijn faillissementen kunnen voorkomen en oorzaken van
54
faillissementen concreet vast te leggen die op lange termijn een positieve
uitkomst hebben op de sociaal economische markt.

WERKPLEZIER BOVEN INKOMEN


Eveneens wordt het aantrekkelijker om met beleidsmakers van
uitkeringsinstanties een verbeterd concept te bedenken om sociaal economisch
draagvlak te creren voor werkzoekende om zo arbeidsparticipatie op lange
termijn te stimuleren en te bevorderen. Hieronder heb ik een aantal kansen
opgesomd die tijdens mijn onderneming intensief aandacht zullen krijgen:

WERK BOVEN UITKERING NAAR WERKPLEZIER BOVEN UITKERING


Het huidige adagium Werk boven inkomen up-scalen naar Werkplezier
boven inkomen.
Momenteel is de huidige benadering nog te eenzijdig en wordt er
nadrukkelijk gekeken naar economisch perspectief; Kennis & Kapitaal.
De mens is hierdoor het ondergeschoven kindje geworden.
Werkzoekende zo snel mogelijk helpen aan werk is een kortzichtige
gedachten die niet meer past in deze moderne maatschappij. Dit zorgt
eerder voor achteruitgang dan vooruitgang, omdat de huidige burgers
Sociaal Kapitaal even belangrijk is geworden als Kennis & Kapitaal. Uit
onderzoek van twee wetenschappers van de universiteit van Canberra,
Australi hebben geconcludeerd dat mensen die baan hebben die ze
niet leuk vinden hun gezondheid net zo slecht of zelfs slechter ervaren
55
als mensen die geen baan hebben .
De negatieve verhalen over de uitkeringsinstanties in het verkeerd
omgaan met potentiele werknemers zorgt voor maatschappelijke
vooroordelen onder potentiele werknemers en werkconsulenten.
Hierdoor wordt het begeleiden van werkzoekende een stuk lastiger.
Ondanks de strengere maatregelen in de arbeidsparticipatiewet is het
alsnog mogelijk om tegenwicht te bieden tegen deze negatieve
vooroordelen en verouderde werkwijze. Het veranderen van de
beleidsregels van uitkeringsinstantie is een serieuze en haalbare optie
die ook vanuit economische perspectief lange termijn voordelen heeft.

55
54

Boer, D. & Lalta, V (2010) Faillissementen: oorzaken en schulden 2010 (p. 6), van
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7B82ABBF-23FD-45E0-B8A97C922BF00640/0/2011faillissementenoorzakenenschuldenin2010art.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Butterworth, P. et al. (2011). The psychosocial quality of work determines whether


employment has benefits for mental health: results from a longitudinal national
household panel survey, van
http://oem.bmj.com/content/early/2011/02/26/oem.2010.059030.full

Pagina | 36

Uit de vijf aanbevelingen die uit onderzoek van COELO en Panteia zijn
voortkomen zijn er drie van uitermate belang voor het uitvoeren van
Werkplezier boven inkomen binnen de participatiewet.
Bekijk de drie aanbevelingen hieronder:
o Geef de uitvoering gereedschap mee.
o Neem de informatievoorziening serieus.
o Niet alleen straffen, ook belonen.

VRAGENLIJST/ENQUETE BIJ INTREDING IN DE WW OF WWB


Bij intreding van de WW of WWB is het essentieel dat werkconsulenten
weten met welke klanten zij te maken hebben en hoe ze de potentiele
werknemer het best op sleeptouw kunnen nemen. Bij het begin van
intreding zorgt het invullen van een vragenlijst/enquete voor een beter
beeld bij de werkconsulent, waardoor de consulent de knelpunten van
het begin af aan meteen goed kan aanpakken. Zo vergroot de
werkconsulent de kansen voor de clint om op lange termijn te reintegreren op de arbeidsmarkt. Hierbij kunt u denken aan vragen die
betrekking hebben tot emotionele gesteldheid, ambities en werkplezier
in het verleden en in de toekomst. Als voorbeeld zou de werkconsulent
beter kunnen omgaan met de clint als er vanaf het begin weten of de
clint is ontslagen wegens werkstress of andere omstandigheden.
Daarnaast zou de WW instanties een goed voorbeeld kunnen nemen
aan een aantal werkprocessen van de WWB in het begeleiden van een
potentiele werknemer.
Onderzoek naar werkstress bij werkzoekende is daarom essentieel voor
een betrouwbaar beleid.

INTENSIEVE BEGELEIDING DOOR WERKCONSULENTEN IN DE WW


Intensieve dienstverlening wordt momenteel alleen gegeven aan
mensen die dat volgens UWV echt nodig hebben. Hierbij kunt u denken
aan oudere werkzoekenden, mensen met een arbeidsbeperking en
mensen die in de WW terecht komen omdat ze geen recht (meer)
hebben op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Er vanuit gaan dat
alleen deze doelgroep intensieve begeleiding nodig heeft wordt
onderschat, mede door dat UWV geen onderzoek doet naar werkstress
onder werkzoekende die buiten deze doelgroep vallen.
Om werkloosheid en terugval te beperken is een Intensieve begeleiding
door werkconsulenten van uitkeringsinstanties in de fase 0-3 maanden
wellicht een betere optie dan begeleiding na 3 maanden. Een intensieve
aanpak kan op lange termijn leidt tot meer arbeidsparticipatie en

Voor een volledig overzicht van de aanbevelingen ga dan naar


http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2014/03/05/aanbiedingsbrief-onderzoeknaar-doorwerking-prikkel-van-wwb-binnen-gemeenten.html
-

HET BEVORDEREN VAN CLIENTENSFEER


Uit eigen ervaring, observaties en gesprekken met andere werklozen
voelt merendeels zich vaak onprettig om het UWV of Werkbedrijf
binnen te lopen. Een bepaald gevoel van schaamte en angst. Daarbij
zorgt het verliezen van een baan vaak voor onzekerheid en stress. Uit
onderzoek blijkt ook dat werklozen een slechter gezondheid hebben dan
werknemers.
De angst en schaamte kan men voor een groot deel wegnemen door de
wachtruimte en werkvloer te bekleden en in te richten met
afbeeldingen en citaten van filantropen en positieve idealen die
positieve veranderingen teweeg hebben gebracht in Nederland en de
rest van de wereld.
Vanuit mensenwetenschappen speel je niet alleen bewust, maar ook
onbewust in op positieve emoties en als aspecten als Hoop, Vooruitgang
en een Nieuw begin. Dit scheelt ook minder energie en voorbereiding in
het begeleiden van potentiele werknemers. Vanuit de klant zal er dan
ook eerder medewerking vertoond worden.

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 37

minder terugval. In de eerste fase zou er bijvoorbeeld volledig aandacht


besteedt kunnen worden aan vaardigheden ambities en werkplezier.
Tevens kan door de werkconsulenten direct bepaald worden of een
clint wel of geen intensieve begeleiding nodig heeft. De clinten die dat
niet nodig hebben kunnen dan meteen doorstromen naar digitale
begeleiding, waardoor er meer tijd en aandacht overblijft voor clinten
die wel intensieve begeleiding nodig hebben.
-

HET STIMULEREN VAN SCHOLING (EEN LEVEN LANG LEREN PLAN).


Deze regel is gunstig als de werkzoekende zijn werkplezier in de
aangeboden functies niet kan ondervinden en voldoende werkervaring
heeft. Voor werkzoekende met de minimale werkervaring is de kans
groot dat de werkzoekende gedemotiveerd raakt, omdat de
werkzoekende verplicht is andere functies aan te nemen die zijn
ontwikkelingsproces vertragen. Kans op oplopen van PSA is dan vele
male groter. Deze beleidsregel dient daarom worden aangepast om
volgens het voorgestelde beleid Werkplezier boven inkomen te
voldoen.
HET BEVORDEREN VAN PROEFPLAATSING REGELEMENT
Het aanpassen van de beleidsregels proefplaatsing om re-integratie te
stimuleren onder werkzoekende, zodat ze hun kans op de arbeidsmarkt
vergroten. Werkgevers geven de voorkeur namelijk eerder aan mensen
met een bak vol ervaring boven de nieuwkomers en zijn in tijden van
crisis kritischer door het grote aanbod in potentiele arbeidskrachten
(Zie: Onderwijs: Economische crisis bemoeilijkt overgang school naar
werk).
Momenteel wordt de regel enkel uit economisch perspectief bekeken.
Het veranderen van de regel zal ook een positieve bijdrage leveren in
het bevorderen van arbeidsparticipatie en in sociaal economisch
opzichte. Denk hierbij aan de huidige pensioenregeling.

Convey: Inspiratie & Advies.

Zie link voor huidige Beleidsregels proefplaatsing UWV, via


https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2012-25702.html
-

ONDERSTEUNING EN BEGELEIDING OOK BOVEN DE 27 JAAR


Doordat er steeds meer volwassene boven de 27 jaar erachter komen
wat hun passie is, is het gunstig om de participatiewet en ondersteuning
ook te laden gelden voor werkzoekende boven de 27 jaar. Waarom
gaan ouderen weer naar school op latere leeftijd?

ARBEIDSPARTICIPATIEWET NAAR EDUCATIEVE


ARBEIDSPARTICIPATIEWET.
De eenzijdige benadering van arbeidsparticipatiewet zorgt in de
toekomst voor meer werkloosheid.
Om het beleid Werkplezier boven inkomen in de toekomst optimaal te
laten werken het Leven Lang Leren vorm te geven is onderwijs een
harde eis. Zonder onderwijs is er weinig tot geen plek voor sociale
vorming, geluk en welzijn, innovatie, economische groei, productiviteit
en sociale gelijkheid.
Om dat dit plan ook tijd en geld kost is het belangrijk dat er een
samenwerken is met coachingsorganisaties, wetenschappers en
beleidsmakers om de maatschappelijke kosten te drukken. Het gaat
namelijk niet om mij, maar om de maatschappij!

HET HELDER EVALUEREN VAN EEN SUCCESVOLLE BELEIDSVOORSTEL


Volgens professor Den Butter is toetsen of een behandeling op succes
via randomized controlled trials een succesvolle optie. Hierbij krijgen
een willekeurig samengestelde groep een behandeling
(vaardigheidstraining bijvoorbeeld) en een vergelijkbare controlegroep

Pagina | 38

niet. Alleen dan kun je daadwerkelijk zien of interventie zijn vruchten


56
heeft afgewerkt .

56

Bregman, R. (2014). Het failliet van de Nederlandse werklozenindustrie, van


https://decorrespondent.nl/754/Het-failliet-van-de-Nederlandsewerklozenindustrie/28987530-054a9ebb

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 39

INLEIDING SOCIAAL-ECONOMISCHE OMGEVING


Eind 2011 en begin 2012 bevond de Nederlandse economie zich voor de tweede
keer in drie jaar tijd in een recessie. Het hoopvolle herstel in de eerste helft van
2011 bleek een illusie, want in de tweede helft van 2011 verslechterde de
economie weer. De stimuleringsuitgaven werden vervolgens omgebogen in een
schuldencrisis. Sindsdien vertraagt het herstel van de economie door o.a.
bezuinigingen in het ministerie van de Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid.
De durende bevolkingskrimp i.v.m. met de vergrijzing zet een enorme druk op de
potentiele groei in Nederland. Tevens probeert de overheid met andere stimuli
het systeem in stand te houden. Hierbij kunt u denken aan het Leven Lang Leren
traject (Life long Learning) en het bevorderen van ondernemerschap (BZK, 2013).
Door sectorale verschuivingen heeft de Nederlandse economie een ander
karakter gekregen, waarin de dienstensector veel belangrijker is geworden. Deze
verschuiving staat ook wel bekend als de kenniseconomie.
Bedrijven benutten het begin van de opgaande conjunctuur voor verbetering van
de arbeidsproductiviteit; volgend jaar (2015) groeit ook de werkgelegenheid licht
door de strengere arbeidsparticipatiewet. Tevens is de werkloosheid in
Nederland internationaal gezien relatief laag. Met ongeveer 5 procent was de
werkloosheid het laagst in Duitsland en Oostenrijk (CBS, 2014).
Opvallend is dat het deel van de startende eenmanszaken die opgericht zijn door
mensen vanuit een werkloosheidssituatie is toegenomen. Het aantal starters
nam voor het derde jaar op rij toe. De organisatieadviesbureaus zijn ook in 2014
het meest populair bij de startende eenmanszaken.

Convey: Inspiratie & Advies.

Het aandeel werknemers met een tweede baan is opgelopen tot 7,6 procent van
alle werknemers. In totaal waren er in 2013; 467 duizend werknemers met twee
banen. Ongeveer twee op de drie werknemers combineert twee banen als
werknemer. De grootste toename deed zich voor bij personen die een baan
hebben in loondienst in combinatie met werk als zelfstandige met de leeftijd van
35 tot 45 jaar
In 2013 waren het hoogste aantal faillissementen uitgesproken sinds de start van
de waarneming in 1951. Dit waren er in totaal 12 306; 10 procent meer dan in
2012 (CBS, 2014). Het opvallende hierbij is dat uit een publicatie van CBS uit 2011
het ook niet altijd duidelijk vast te stellen is of het faillissement toe te rekenen
valt aan mismanagement of aan economische problemen.
Tevens verbetert de koopkracht in 2014 met 1% door lagere zorg- en
pensioenpremies en een aantal (incidentele) beleidsmaatregelen. Deze stijging
zal zich voortzetten met % als de zorgpremies stijgen. Dit hangt mogelijk samen
met de gespannen internationale situatie in Oekrane. Ondanks dat bleef de
koopbereidheid in september 2014 onveranderd (CBS, 2014).
Of de arbeidsparticipatie op lange termijn zal toenemen is deels afhankelijk van
de toekomstige ontwikkelingen in politieke-juridisch en sociaal-culturele
omgeving (met name in het onderwijs).
Zoals er nu voor staat zal erin 2015, door de strengere arbeidsparticipatiewet een
lichte stijging voordoen in de vorm arbeidsparticipatie.
Dit zal in 2015 ook het enige lichtpuntje zijn op korte termijn tenzij de
kabinetsleden zich ook zullen buigen omtrent de huidige beleidsregels van de
uitkeringsinstanties om op de arbeidsparticipatie op lange termijn te bevorderen

Pagina | 40

SOCIAAL-ECONOMISCHE
OMGEVING

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 41

VERTRAGING HERSTEL ECONOMISCHE CRISIS


Eind 2011 en begin 2012 bevond de Nederlandse economie zich voor de tweede
keer in drie jaar tijd in een recessie. Het hoopvolle herstel in de eerste helft van
2011 bleek van korte duur, want in de tweede helft van 2011 verslechterde de
economie weer. De stimuleringsuitgaven waren korte termijn pogingen, want de
economische crisis sloeg om in een schuldencrisis. Dit bleek o.a. een katalysator
te zijn voor de recente bezuinigingen.
De recente bezuinigingen in o.a. Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid kunnen
het herstel van de economie vertragen. Ondanks de onrust in de Oekrane heeft
het tot nu toe niet geleid tot economische effecten. De olie- en gasprijzen zijn op
4 maart kortstondig gestegen, maar na enkele dagen alweer gedaald. Het is
echter niet ondenkbaar dat de situatie verder escaleert en grotere economische
effecten heeft.
De durende bevolkingskrimp i.v.m. met de vergrijzing zet een enorme druk op de
57
potentiele groei in Nederland . Het kabinet probeert de druk enigszins te
verzachten door o.a. pensioengerechtigde tot 67 jaar te laten doorwerken (i.p.v.
65 jaar) en de regels in de WW en WWB strenger te maken, om zo het
economisch systeem draaiende te houden. Tevens probeert de overheid met
andere stimuli het systeem in stand te houden. Hierbij kunt u denken aan het
58
Leven Lang Leren traject (Life long Learning ) en het bevorderen van
ondernemerschap.

ONTWIKKELING VAN DE KENNISECONOMIE


Door sectorale verschuivingen heeft de Nederlandse economie een ander
karakter gekregen, waarin de dienstensector veel belangrijker is geworden. Deze
57

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede


Trendverkenning (p. 73), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf
58
EACEA. (z.d.) LifeLong Learning. Geraadpleegd op 17 november 2014, van
http://eacea.ec.europa.eu/llp/index_en.php

Convey: Inspiratie & Advies.

verschuiving heet de kenniseconomie.


De productie van goederen en het verlenen van diensten steunen tegenwoordig
op de hoogontwikkelde cognitieve en sociale vaardigheden van de hoge
opgeleide beroepsbevolking in Nederland.
De Europese Unie streeft ernaar de meest competitieve en dynamische
59
kenniseconomie ter wereld te worden . Met behulp van de Lifelong Learning
probeert de EU werklozen en ondernemers te stimuleren om hun positie op de
arbeidsmarkt te versterken. Veel opleidingen worden namelijk gevolgd in
verband met werk. Mensen die zon opleiding doen, hopen meer kans te maken
op een (goede) betaalde baan, of op een beter betaalde, of interessantere baan
of functie, maar het volgen van een opleiding is ook een manier om bij te blijven
op het vakgebied .

TOENAME WERKGELEGENHEID DEELS DOOR


ARBEIDSPARTICPATIEWET
Bedrijven benutten het begin van de opgaande conjunctuur voor verbetering van
de arbeidsproductiviteit; volgend jaar (2015) groeit ook de werkgelegenheid licht
60
door de strengere arbeidsparticipatiewet . Ondanks dat het CBS in het tweede
kwartaal van dit jaar bekend heeft gemaakt dat de werkloosheid voor het eerst
61
dit jaar met 14 duizend personen is afgenomen , blijkt de economische crisis
alsnog voor een nasleep te zorgen voor een groter aantal mensen dat na de WWuitkering in de bijstand terecht komt. Het aantal mensen dat na een WWuitkering in de bijstand terecht komt, is in de afgelopen vijf jaar ruim verdubbeld,
59

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Consumenten heeft minder vertrouwen in


economie, van
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/inkomenbestedingen/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-09-18-m10.htm
60
Centraal Bureau voor de Statistiek. (z.d.) Levenlang leren, van
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/methoden/toelichtingen/alfabet/l/levenlang-leren1.htm
61
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Werkloosheid daalt, van
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-socialezekerheid/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-041-pb.htm

Pagina | 42

van bijna 14.000 in 2008 naar bijna in 31.000 in 2013. Naar verwachting groeit dit
62
aantal, van de WW naar de bijstand door tot 36.000 in 2015 . Volgens Centraal
Economisch Plan 2014 zal hierbij naar verwachting de werkloosheid licht dalen
als de arbeidsmarkt weer aantrekt. Tevens is de werkloosheid in Nederland
internationaal gezien relatief laag. Met ongeveer 5 procent was de werkloosheid
63
het laagst in Duitsland en Oostenrijk .
De toename van arbeidsparticipatie is ook deels te danken aan het versneld te
laten stijgen van de AOW- en pensioengerechtigde leeftijd om zo de vervroegde
uitstroom uit arbeid te beperken.
Zo is in 2006 de fiscale bijdrage aan VUT- en prepensioenregeling afgeschaft en is
ook de fiscale arbeidskorting voor werkende ouderen verhoogd om mensen te
stimuleren langer te werken. De vergrijzing en toenemende levensverwachting
leiden enerzijds tot een krimpende beroepsbevolking en anderzijds tot een
groter inactief deel van de bevolking dat steeds langer een beroep zal doen op de
64
sociale zekerheid en pensioenvoorzieningen .

MEER STARTERS VANUIT DE WW


Opvallend is dat het deel van de startende eenmanszaken dat opgericht is door
mensen vanuit een werkloosheidssituatie is toegenomen. Het aantal starters
nam voor het derde jaar op rij toe. De organisatieadviesbureaus zijn ook in 2014
65
het meest populair bij de startende eenmanszaken . Zelfstandigen vormen de

grootste groep ondernemers vanuit de WW, waarbij ZZpers tot de subgroep


behoren. Dit betekent ook dat ruim twee derde van de mensen die vanuit de
WW-uitkering komen na drie jaar nog steeds werkzaam is als ondernemer.
Hierbij zijn ondernemers die geen gebruik hebben gemaakt van een starters- of
66
urenkortingsregeling het meest succesvol .

AANTAL WERKNEMERS MET TWEE BANEN


NEEMT TOE
Het aandeel werknemers met een tweede baan is opgelopen tot 7,6 procent van
alle werknemers. In totaal waren er in 2013; 467 duizend werknemers met twee
banen. Ongeveer twee op de drie werknemers combineert twee banen als
werknemer. De toename in de afgelopen tien jaar deed zich vrijwel bij alle
sectoren voor, maar de grootste toename deed zich voor bij personen die een
baan hebben in loondienst in combinatie met werk als zelfstandige. Hierbij gaat
het om mensen met de leeftijd van 35 tot 45 jaar.
Wel was de toename het grootst in de sectoren informatie en communicatie,
specialistische zakelijke dienstverlening en openbaar bestuur en
overheidsdiensten. Bij degenen die twee banen als werknemer combineren was
de toename het grootst in de horeca, verhuur en zakelijke dienstverlening en de
67
gezondheids- en welzijnszorg .

62

UWV. (2014). Na de WW in de bijstand. De doorstroom van WW naar bijstand per


gemeente tot en met 2015, van
63
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Werkloosheid daalt, van
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-socialezekerheid/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-041-pb.htm
64
Arts, K. en Otten, F. (2013). Stijgende arbeidsparticipatie en minder uittreding bij
ouderen (p.2), van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/71492987-A413-4053-AFDE6C7EC4D931C1/0/20131004v4art.pdf
65
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Minder eenmanszaken gestopt, meer
starters, van http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bedrijven/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-4167-wm.htm

Convey: Inspiratie & Advies.

66

UWV. (2014). Succesvol Zelfstandig, van


http://www.uwv.nl/OverUWV/publicaties/Kennis_onderzoeken/Onderzoeksrapporten/Su
ccesvol_Zelfstandig.aspx
67
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Aantal werknemers met twee banen neemt
toe, van http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/arbeid-socialezekerheid/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-4142-wm.htm

Pagina | 43

AANTAL FAILLISSEMENTEN LICHT GEDAALD


In 2013 waren het hoogste aantal faillissementen uitgesproken sinds de start van
de waarneming in 1951. Dit waren er in totaal 12 306; 10 procent meer dan in
2012. Wel werd de toename van het aantal faillissementen in de tweede helft
68
van het jaar kleiner dan in de eerste helft .
Sindsdien zijn de faillissementen afgenomen en staat de teller momenteel op
5.634 bedrijven en instellingen die failliet zijn verklaard. Dat is 21 procent minder
dan in dezelfde periode van 2013, maar bijna tweemaal zo veel als in de eerste
tien maanden van 2008. De handel (groot en detail) heef tot en met oktober de
grootste deel voor zijn rekening genomen met 107 bedrijven. Daarnaast volgt de
financile dienstverlening met 101. Het aantal faillissementen in de handel daalt
de laatste maanden, terwijl het aantal in de financile dienstverlening juist
toeneemt. Hierdoor kruipt het aantal faillissementen in de financile
69
dienstverlening steeds dichter tegen dat van de handel aan .

mismanagement (2008: 34 procent). Daarbij hadden bijna een op de drie


70
faillissementen, net als in 2008, economische oorzaken .

KOOPKRACHT EN CONSUMENTEN
VERTROUWEN
Tevens verbetert de koopkracht in 2014 met 1% door lagere zorg- en
pensioenpremies en een aantal (incidentele) beleidsmaatregelen. Deze stijging
71
zal zich voortzetten met % als de zorgpremies stijgen . Alsnog hebben de
consumenten in de afgelopen twee maanden aanzienlijk minder vertrouwen
gekregen in het algemene economische klimaat. Dit hangt mogelijk samen met
de gespannen internationale situatie. De koopbereidheid bleef in september
72
onveranderd .

Daarnaast blijkt uit een publicatie van CBS uit 2011 dat verslechterende macroeconomische omstandigheden het hevigst of het eerst laten voelen bij de
slechter functionerende bedrijven. En dat het niet altijd duidelijk vast te stellen is
of het faillissement toe te rekenen valt aan mismanagement of aan economische
problemen. Van de in 2010 beindigde faillissementen was bij 28 procent van de
faillissementen van vennootschappen en overige rechtspersonen sprake van

70

68

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Record faillissementen in 2013, van


http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bedrijven/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-004-pb.htm
69
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Aantal faillissementen nagenoeg
onveranderd, van
http://www.cbs.nl/nlNL/menu/themas/bedrijven/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-11-12-m07.htm

Convey: Inspiratie & Advies.

Boer, D. en Lalta, V. (2011). Faillissementen: oorzaken en schulden 2010 (pp.6-7), van


http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7B82ABBF-23FD-45E0-B8A97C922BF00640/0/2011faillissementenoorzakenenschuldenin2010art.pdf
71
Centraal Planbureau. (2014). Centraal Economisch Plan 2014 (p.8), van
http://www.cpb.nl/publicatie/centraal-economisch-plan-2014
72
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Consumenten heeft minder vertrouwen in
economie, van
http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/inkomenbestedingen/publicaties/artikelen/archief/2014/2014-09-18-m10.htm

Pagina | 44

VOORSPELLINGEN +/VERTRAGING ECONOMISCH HERSTEL


Op korte termijn zet het kabinet zich gericht in op het ondersteunen van het
herstel van de economie en werkgelegenheid. Extra bezuinigingen op het gebied
van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid zullen er mogelijk toe leiden dat het
nog langer gaat duren voor de economie zich weer op het niveau van begin 2008
bevindt. Daarnaast kunnen technologische vernieuwingen het karakter van een
beroep sterk veranderen. Traditionele beroepen kunnen zelfs helemaal
verdwijnen, en plaats maken voor nieuwe beroepen. Het laten aansluiten van
73
onderwijs en de arbeidsmarkt speelt hierbij een sleutelrol . Met het Lifelong
learning (Leven Lang Leren) - een concept die door de EU Commissie sinds 2000
74
in het leven is geroepen - proberen ze de toekomstige werkgelegenheid van
burgers te vergroten door onderwijs en arbeid met elkaar te verenigen. Als ze dit
concept uitbreiden en beleidsmatig toepassen op het gebied van Sociale
Zekerheid en Werkgelegenheid dan heeft de Nederlandse economie een veel
grotere kans om zich op lange termijn te herstellen.

ARBEIDSPARTICIPATIE AFHANKELIJK VAN


POLITIEK-JURIDISCH OMGEVING

Zoals er nu voor staat zal erin 2015, door de strengere arbeidsparticipatiewet een
lichte stijging voordoen in de vorm arbeidsparticipatie.
Werkzoekende en werkende zullen door de strengere arbeidsparticipatiewet en
hoge werkloosheid eerder geprikkeld worden om als zelfstandige aan de slag te
gaan of een tweede/derde baan erbij te nemen, om rond te komen. Hierdoor zal
er in de toekomst mensen met een tweede baan steeds meer toenemen.
Uitkeringsinstanties zijn tevens eerder geneigd om werkzoekende te stimuleren
75
een parttime baan te nemen vanwege de beperkte werkgelegenheid en
eveneens de economische druk te verlagen. Daarnaast kan het Actieplan Gezond
Bedrijf die opgesteld is door Minister Asscher (SZW) ook een stimulering zijn voor
arbeidsparticipatie.
Dit zal in 2015 ook het enige lichtpuntje zijn op korte termijn tenzij de
kabinetsleden zich ook zullen buigen omtrent de huidige beleidsregels van de
uitkeringsinstanties om op de arbeidsparticipatie op lange termijn te bevorderen
(zie Poltiek-juridische omgeving: Werkplezier boven inkomen).

STIJGING VAN FAILLISSEMENTEN


Door gebrek aan onderzoeken op het gebied van oorzaken en schuld van
faillissementen wordt het voor de toekomstige zelfstandige ondernemers
(waarvan een stijging wordt verwacht) een moeilijke opgave om zich op lange
termijn financieel staande te houden. De kans is groot dat op lange termijn
faillissementen zullen toenemen.

Of de arbeidsparticipatie op lange termijn zal toenemen is deels afhankelijk van


de toekomstige ontwikkelingen in politieke-juridische omgeving en onderwijs.
73

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede


Trendverkenning (p.73), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf
74
Dellen. Van. Dr. T. (2011). Lifelong learning in Nederland: wat is het en waarom?, van
http://platformlearnforlife.nl/documents/171-3_HEO55TheovanDellen.pdf
75

Convey: Inspiratie & Advies.

UWV. (2014). Voorlichting: einde WW, wat nu?, geraadpleegd op 17-11-14.

Pagina | 45

DOORSTROOM WW NAAR WWB NEEMT TOE


Het aantal mensen dat na een WW-uitkering in de bijstand terecht komt, is in de
afgelopen vijf jaar ruim verdubbeld, van bijna 14.000 in 2008 naar bijna in 31.000
in 2013. Naar verwachting groeit de doorstroom van de WW naar de bijstand
door tot 36.000 in 2015. In Den Haag zal de doorstroom naar de bijstand naar
verwachting ook toenemen. Den Haag gaat van 1.386 personen in 2013 naar
1.620 personen in 2015. De economische crisis en de nasleep ervan zorgen dat
76
een groter aantal mensen na de WW-uitkering in de bijstand terecht komt .

TWIJFELS OVER KOOPKRACHT EN


CONSUMENTEN VERTROUWEN
Of de koopkracht en consumentenvertrouwen zullen stijgen is nog onzeker. Dit
hangt mogelijk samen met de gespannen internationale situatie. Nederland als
handelsland is namelijk sterk afhankelijk van internationale ontwikkelingen. De
gespannen geopolitieke situatie rond onder andere Oekrane doet het
economisch proces vertragen. Daarnaast heeft het de afgelopen weken zijn
weerslag gehad op het vertrouwen onder zowel Nederlandse ondernemers als
consumenten. Ook de economie van het eurogebied ontwikkelt zich momenteel
zwak, wat deels te verklaren is door de geopolitieke spanningen. Recent
onderzoek van het Centraal Planbureau laat zien dat escalatie van de situatie
rond Oekrane de Nederlandse economische groei in 2015 met tot % kan
77
schaden via een lagere uitvoer, minder investeringen en lagere consumptie .

76

UWV. (2014). Na de WW in de bijstand. De doorstroom van WW naar bijstand per


gemeente tot en met 2015, van
http://www.uwv.nl/OverUWV/publicaties/Kennis_onderzoeken/arbeidsmarktinformatie/
Na_de_WW_in_de_bijstand__De_doorstroom_van_WW_naar_bijstand_per_gemeente_t
ot_en_met_2015.aspx
77
Centraal Planbureau. (2014). Macro Economische Verkenning 2015 (p. 7).

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 46

KANSEN +
KENNISBANK EN STEUNPILAAR VOOR
STARTUPS

ondersteunen van young professional en startups in hun talenten zorgt dat er in


tijden van technologische veranderingen ook nieuwe kansen en beroepen
ontstaan. Het succes van goede banen en hoogopgeleiden straalt namelijk af op
de hele gemeenschap eromheen, want in succesvolle steden hebben niet alleen
79
hoogopgeleiden hogere lonen, maar ook de laagopgeleiden .

Het is mij sterk opgevallen dat er vanuit CBS sinds 2011 geen onderzoek meer is
gedaan naar oorzaken en schulden van faillissementen. Omdat er vaak twijfel
ontstaat bij de oorzaak van faillissementen is het volgens het CBS dan ook niet
altijd even duidelijk vast te stellen of het faillissement toe te rekenen valt aan
mismanagement of economische problemen. In de praktijk blijken deze twee
factoren toch nauw met elkaar verbonden te zijn. Uit mijn ervaring heeft
mismanagement namelijk ook te maken met hoe en of je op tijd inspeelt op
externe ontwikkelingen in de markt. De biedt mij de kans om nader onderzoek te
doen naar de oorzaken hiervan, om zo starters en MKB bedrijven te behoeden
van onnodige faillissementen.
De hoge werkloosheid en toename van zelfstandige geeft mij de mogelijkheid om
een kennisbank tevens een steunpilaar te zijn voor young professionals en
startups. De overheid omarmt initiatieven van bedrijven die een positieve
bijdrage willen leveren aan de maatschappij en ook deels bepaalde taken uit
handen nemen op het gebied van onderwijs, kennis en innovatie, want de
overheidsschuld loopt namelijk verder op.
Ondanks de overheidsschulden zullen de investeringen op het gebied van
78
onderwijs, kennis en innovatie wel worden voortgezet . Hierbij vergroot ik de
kans door met steun van de overheid kleinschalig workshops te blijven geven op
lokaal niveau.
Mijn maatschappelijke aandeel als ondernemer is om de economische groei te
stimuleren door zelfstandige te begeleiden op management niveau en
samenwerking om zo financile groei te versterken en succesvol te blijven. Het
78

Centraal Planbureau. (2014). Macro Economische Verkenning 2015 (p. 7-10).

Convey: Inspiratie & Advies.

79

Raspe, O. Planbureau voor de Leefomgeving .(2014). Trends in de regionale economie


(p. 16), van http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2014_Trends-in-deregionale-economie_1374.pdf

Pagina | 47

INLEIDING TECHNOLOGISCHE OMGEVING


Technologie heeft misschien wel de ingrijpendste invloed op ons leven en is vaak
een centrale drijvende kracht achter maatschappelijke veranderingen. Denk
hierbij aan begrippen zoals individualisme, consumentisme, zelfstandige burgers
en de perfecte mens.
NBIC-convergentie maakt vernieuwing mogelijk en is daarom van uiterst belang.
Naar verwachting leidt de samenkomst van de vier sleuteltechnologien tot een
nieuwe technologische golf. Die staat ons namelijk meer in staat ons lichaam op
het kleinst denkbare niveau te begrijpen. Ook ontstaan er steeds meer artefacten
die kenmerken van levende organismen bezitten, zoals intelligentie of het
vermogen om zich voort te planten. Ook wel bekend als living technologies.
Tevens maakt de hedendaagse technologie het mogelijk om steeds meer
overheidsdiensten digitaal bereikbaar te maken. De overheid heeft als
doelstelling dat de burger in 2017 al zijn zaken met de overheid digitaal kan
regelen.
Daarnaast heeft de versnelde automatisering ook mede te maken met de huidige
bezuinigingen. De UWV is namelijk gedwongen om met minder mensen vanuit
minder panden te werken wegens een bezuiniging van 490 miljoen die in 2018
moet zijn bereikt. Als gevolg hiervan zal volgens kabinetsplannen in 2015
negentig procent van de WWers het volledig moeten doen met de edienstverlening.
Echter vrezen Kamerleden als GroenLinks, SP en voor een ontmenselijking. Zij
pleiten dan ook voor meer persoonlijke begeleiding en overweegt om
begeleiding voor meer dan 10 procent van de werkzoekenden te garanderen.
Face-2-face contact is namelijk een belangrijke katalysator in het bevorderen van
arbeid.
Volgens wetenschappelijk directeur van het NHIC prof.dr. Leon Kenemans is door

Convey: Inspiratie & Advies.

vele recente verkregen inzichten in de werking van onze hersenen tegenwoordig


mogelijk om toepassingen te onderzoeken die erop gericht zijn het gedrag van
mensen op positieve wijze te benvloeden om zodoende hun levensstijl en
welzijn te bevorderen. Op het gebied van (Lifestyle) Coaching is E-Coaching een
veelbelovende alternatief.
Omdat e-coaching op wetenschappelijk gebied nog onbekend terrein is hebben
de drie initiatiefnemers (STW, NIHC en Phillips) begin 2011 een partner
onderzoeksprogramma Healthy Lifestyle Solutions opgestart voor e-coaching,
die zich concentreert op vier onderwerpen: goed slapen, stress en ontspanning,
gezond eten en drinken, en bewegen. Hierbij werken ze aan het ontwikkelen van
nieuwe netwerk- en sensortechnologie die ethisch aanvaardbaar zijn en niet
belastend zijn voor het individu in tegenstelling tot de huidige coaching
applicaties.
Door de digitalisering ontstaan nieuwe e-coachingspraktijken (scenarios) waarbij
technologie het coachingsproces steeds zwaarder medieert en bestaande
structuren, rollen en kaders verandert.
Rathenau Instituut spreekt van twee centrale ontwikkelingen: de digitalisering
van de coach, waarbij computersystemen de coachee analyseren en van
feedback voorzien, en de digitalisering van de coachee, wiens toestand (gedrag,
lichaamsfuncties, emoties, omgeving) digitaal wordt gevangen in bytes en bits.
Ondanks de vele voordelen van digitalisering in het bedrijfsleven en bij
overheidsinstanties is het belangrijk om tijdens economische zware tijden hier
niet in door te slaan. Het persoonlijk proces in het vinden van een baan is voor
vele een complexe kennis die niet altijd van het een op de andere dag
uitgewisseld kan worden, daarom is Face-2-face contact een belangrijke
katalysator in het bevorderen van arbeid.

Pagina | 48

TECHNOLOGISCHE
OMGEVING

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 49

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DE


MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN
Technologie heeft misschien wel de ingrijpendste invloed op ons leven en is vaak
een centrale drijvende kracht achter maatschappelijke veranderingen. Denk
hierbij aan begrippen zoals individualisme, consumentisme, zelfstandige burgers
en de perfecte mens. Om ontwikkelingen te kunnen duiden, is het perspectief
van technologische samenhang essentieel. Het gaat daarbij om het samenvloeien
van vier sleuteltechnologien, namelijk nanotechnologie (N), biotechnologie (B),
informatica (I) en cognitieve technologien (C). Men spreekt daarom ook wel van
NBIC-convergentie.
NBIC-convergentie maakt vernieuwing mogelijk en is daarom van uiterst belang.
Naar verwachting leidt de samenkomst van de vier sleuteltechnologien tot een
nieuwe technologische golf.
Een mooi voorbeeld van die technologische vernieuwing is het 1000-dollar
genoom, een goedkope methode die medische wetenschappers de kans biedt
om op een betaalbare manier (onder de 1000-dollar) onze gezondheidsrisicos in
kaart te brengen. Of anders gezegd ons genoom (genen) in beeld te brengen, om
80
als doel erfelijke ziektes of aandoeningen te voorkomen .
Door deze vernieuwing komen steeds meer geavanceerdere DIY (Do It Yourself)
tests inzichten die door commercile (medische) bedrijven worden ontwikkeld
voor de normale burger. Echter zijn er nog geen bedrijven die met behulp van
81
DIY tests je volledig genoom in kaart brengen . In Nederland zijn genoomtests
nog verboden, omdat ze vanuit Nederlandse ogen nog onbetrouwbaar worden
bevonden (NPO wetenschap.nl, 2014).

80

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede


Trendverkenning (p. 45), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf
81
Sprundel, van. M. (2012). Kennislink. Het 1000-dollar-genoom: zijn we er al?, van
http://www.kennislink.nl/publicaties/het-1000-dollar-genoom-zijn-we-er-al

Convey: Inspiratie & Advies.

Andere innovaties zijn de toenemende versmelting nano-, bio-, informatie- en


cognitieve technologien. Die staat ons namelijk meer in staat ons lichaam op
het kleinst denkbare niveau te begrijpen. Dit leidt tot toenemende
technologische maakbaarheid van levende organismen, inclusief de mens en zijn
hersenen. Daarnaast ontstaan steeds meer artefacten die kenmerken van
levende organismen bezitten, zoals intelligentie of het vermogen om zich voort
te planten. In het vakjargon ook wel bekend als living technologies. Hierbij kunt
u denken aan zelfrijdende autos (Google, Masdar City), chatbots of
technologien (als Emotiv) waarmee gezichten of emoties herkend kunnen
worden. In essentie gaat het om het samenkomen van de natuur-, levens- en
sociale wetenschappen.

DIGITALISERING VAN DE OVERHEID


De hedendaagse technologie maakt het ook mogelijk om steeds meer
overheidsdiensten digitaal bereikbaar te maken. De overheid heeft als
doelstelling dat in 2017 de burger al zijn zaken met de overheid digitaal kan
regelen. De overheid krijgt door deze transformatie steeds meer data tot zijn
beschikking, waarbij Big Data analyses nieuwe inzichten in patronen van groepen
82
burgers kunnen worden weergegeven . De versnelde automatisering heeft ook
mede te maken met de bezuinigingen. De UWV is gedwongen om met minder
mensen vanuit minder panden te werken wegens een bezuiniging van 490
83
miljoen die in 2018 moet zijn bereikt . Vanaf 2015 zal volgens kabinetsplannen
90 procent van de WWers het volledig moeten doen met de e-dienstverlening.

82

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2014). Trends en


ontwikkelingen voor de gemeente van de toekomst, van
http://gemeentenvandetoekomst.nl/item/trends-en-ontwikkelingen-voor-de-gemeentevan-de-toekomst
83
UWV. (2014). Veranderde dienstverlening, van
http://www.uwv.nl/OverUWV/wat_is_uwv/veranderende_dienstverlening/index.aspx

Pagina | 50

VAN TRADITIONALE COACHING NAAR ECOACHING


STW, het Nationaal Initiatief voor Hersenen en Cognitie (NIHC) en Philips
Research zijn het er gezamenlijk mee eens dat de gezondheid van mensen voor
een belangrijk deel wordt bepaald door hun leefwijze. Een goede leefwijze is
daarom een belangrijk middel voor het gezond houden van een vergrijzende
bevolking en het terugdringen van de kosten in de gezondheidszorg. Daarnaast
zullen de medisch wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen maken
84
dat we ziekteprocessen eerder signaleren en vroeger kunnen ingrijpen .
Volgens wetenschappelijk directeur van het NHIC prof.dr. Leon Kenemans is door
vele recente verkregen inzichten in de werking van onze hersenen mogelijk om
toepassingen te onderzoeken die erop gericht zijn het gedrag van mensen op
positieve wijze te benvloeden om zodoende hun levensstijl en welzijn te
bevorderen. Onbewuste vormen van benvloeding kunnen zelfs effectiever zijn
dan bewuste vormen van benvloeding. Denk hierbij aan je smartphone die
gebruikt kan worden als calorienteller of passieve elektronische levensstijl
coach (e-coach). Deze digitale coaches (of e-coaches) kunnen ons goed helpen bij
het behalen van onze persoonlijke doelen, als beter plannen, stoppen met roken
of afvallen (Rathenau Instituut, 2013).
Het voornaamste doel van de e-coach is om gebruikers feedback te geven over
hun functioneren en zo hun levensstijl te benvloeden en te veranderen.
Omdat e-coaching op wetenschappelijk gebied nog onbekend terrein is hebben
de drie initiatiefnemers (STW, NIHC en Phiilips) begin 2011 een partner
onderzoeksprogramma Healthy Lifestyle Solutions opgestart voor e-coaching,
die zich concentreert op vier onderwerpen: goed slapen, stress en ontspanning,
gezond eten en drinken, en bewegen. Voor elk gebied maken ze gebruik van
succesvolle coachingsprogramma s die hun waarde al hebben bewezen. Het doel
van het onderzoeksprogramma is om deze bestaande coachingstechnieken te
84

Raad voor de Volksgezondheid & Zorg. (2011). Medisch-technologisch ontwikkelingen


zorg 20/20 (p. 3), van http://www.rvz.net/uploads/docs/medischtech.ontwikkelingen.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

automatiseren, zodat begeleiders mensen in hun eigen dagelijkse leven op


afstand, maar online kan coachen, motiveren en ondersteunen. Een combinatie
van computerwetenschap, psychologie persuasive technologie maakt subtielere
benvloeding mogelijk. Hierbij werken ze aan het ontwikkelen van nieuwe
netwerk- en sensortechnologie die ethisch aanvaardbaar zijn en niet belastend
zijn voor het individu in tegenstelling tot de huidige coaching applicaties.
Met hun motto voor e-coaching is: meten, meekijken en motiveren proberen ze
het geatomiseerde coachingsprogramma optimaal aan te laten sluiten op
85
begeleider en clint .

85

STW. (2011). Partnershipprogramma STW-NIHC-Philips Healthy Lifestyle Solutions,


van http://stw.nl/nl/programmas/healthy-lifestyle-solutions

Pagina | 51

VOORSPELLINGEN +/ONEVENWICHTIGE AUTOMATISERING ZORGT


VOOR ONTMENSELIJKING
Economische steden zijn o.a. succesvol omdat ze face-to-face contact hebben om
persoonlijke en complexe kennis uit te wisselen, vertrouwen op te bouwen, en
continue een accurate beoordeling te kunnen maken van het potentieel aan
86
constant veranderende bedrijfsrelaties . Omdat wij natuurlijk mensen zijn geldt
dit natuurlijk niet alleen voor bedrijfsrelaties maar ook voor overheid tot
burgerrelaties.
Ondanks de vele voordelen van digitalisering in het bedrijfsleven en bij
overheidsinstanties is het belangrijk om tijdens economische zware tijden hier
niet in door te slaan. Het persoonlijk proces in het vinden van een baan is voor
vele een complexe kennis die niet altijd van het een op de andere dag
uitgewisseld kan worden. Face-2-face contact is daarom een belangrijke
katalysator in het bevorderen van arbeid. Hierbij vinden een deel van de
kamerleden, als GroenLinks, SP en PvdA het digitalisering van het UWV vooral
ontmenselijk. Zij pleiten dan ook voor meer persoonlijke begeleiding en
overweegt om begeleiding voor meer dan 10 procent van de werkzoekenden te
87
garanderen .

VERVAGING VAN TRADITIONELE


SCHEIDSLIJNEN
Het grenzeloze karakter van NBIC-convergentie roept vele maatschappelijke
vragen op, verlegt onze morele grenzen en levert vragen op over de toekomstige
geschiktheid van reguleringen en denkkaders. Technologien worden steeds
subtieler, persoonlijker en onzichtbaarder. Men verwacht hierdoor een nieuwe
technologische golf, waardoor traditionele scheidslijnen vervagen, zoals echtkunstmatig, jong-oud et cetera. Het veranderen/bevorderen van onze anatomie
middels kunstmatige technologie lijkt dichterbij dan ooit.
Deze technologische golf vraagt om een passende reactie van de overheid op het
gebied van de ethische, morele en juridische vraagstukken die ermee
samenhangen. De voornaamste vraag die nu al speelt en wordt gesteld door de
EC (Europese Commissie) is: In hoeverre willen we binnenkort mensen en andere
levensvormen via technologie verbeteren? De EC spreekt in dit verband van
maatschappelijk verantwoord innoveren. Welke technologische beslissingen en
ingrepen zijn ethisch aanvaardbaar en zijn niet belastend voor het collectief en
individu. In hoeverre mogen nieuwe informatietechnologien ingezet worden
voor het analyseren of benvloeden van gedrag?
Naast deze maatschappelijke vragen biedt deze convergentie tal van
economische mogelijkheden en draagt daarmee aan oplossingen van
88
maatschappelijke problemen . E-coaching is een van de mogelijkheden.

86

Raspe, O. Planbureau voor de Leefomgeving. (2014). Trends in de regionale economie


(p. 4), van http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2014_Trends-in-deregionale-economie_1374.pdf
87
Digital.nl (2012). Tweede Kamer vindt digitalisering UWV vooral ontmenselijking, van
http://www.digital.nl/nieuws/20120219-tweede-kamer-vindt-digitalisering-uwv-vooralontmenselijking

Convey: Inspiratie & Advies.

88

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede


Trendverkenning (p. 46), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-enpublicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf

Pagina | 52

TRANSFORMATIES IN DE COACHINGSPRAKTIJK
Door de digitalisering ontstaan nieuwe e-coachingspraktijken (scenarios) waarbij
technologie het coachingsproces steeds zwaarder medieert en bestaande
structuren, rollen en kaders verandert. Rathenau Instituut spreekt van twee
centrale ontwikkelingen: de digitalisering van de coach, waarbij
computersystemen de coachee analyseren en van feedback voorzien (scenario
3), en de digitalisering van de coachee, wiens toestand (gedrag,
lichaamsfuncties, emoties, omgeving) digitaal wordt gevangen in bytes en bits
(de horizontale as scenario 5)
Scenario 1 en 2 in figuur 2 geven de huidige coachingspraktijk weer, waarbinnen
ICT een kleine rol speelt. In scenario 3 automatiseert de menselijke coach en
volgen gebruikers zelfstandig coaching of therapie via softwareprogrammas. Bij
scenario 4 hebben gebruikers contact met een menselijke coach, maar wordt de
toestand van de gebruiker zoveel mogelijk digitaal uitgelezen met behulp van
sensoren. Scenario 5 brengt de voorgaande scenarios samen: de gebruiker
wordt digitaal gemonitord en volgt een geautomatiseerd programma, waarbij de
menselijke coach zoveel mogelijk is vervangen.
Figuur 2

VAN TRADITIONELE COACH NAAR MENTAL


HEALTH E-COACH
Door de technologie komt internettherapie steeds meer in zicht op het gebied
van preventie, met name in de GGz. Recent stelde Psycholoog Marian van Helden
op het congres Succesvol starten met e-(mental) health dat in 2015 50% van de
reguliere behandelingen deels zal verlopen via internet. Internettherapie lijkt niet
89
alleen goedkoper, maar ook kwalitatief beter en minstens zo effectief .
Door het goedkoper worden van intelligent en living devices zal participatie
ook steeds meer van de burger komen.
Omdat Lifestyle coaching ook degelijk met gezondheid te maken heeft is door de
technologie (living technologies) de kans veel groter dat de toekomstige coach
veel meer te maken krijgt met medische aspecten. De technologie biedt de
mogelijkheid om een gedetailleerde diagnose te stellen van iemand emoties en
welzijn, waardoor de lifestylecoach meer gedragingen gaat tonen van een arts.
Een verschuiving van een traditionele coach naar een E-Health mental coach is
zeer waarschijnlijk.

E-COACHING NOG IN KINDERSCHOENEN


De techniek die voor e-coaching wordt gebruikt, staat nog in de kinderschoenen.
Er is daarom nog weinig bekend over de validiteit, betrouwbaarheid, privacy en
effectiviteit van de e-coach en van het gegeven advies op langere termijn.
Hoe meer we weten over fysiologische, cognitieve en emotionele processen, hoe
meer vragen dit oproept over de manieren waarop aanbieders, gebruikers en

89

Raad voor de Volksgezondheid & Zorg. (2011). Medisch-technologisch ontwikkelingen


zorg 20/20 (p. 3), van http://www.rvz.net/uploads/docs/medischtech.ontwikkelingen.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 53

andere partijen deze data kunnen, willen en mogen gebruiken.


Om e-coaching volledig te doen slagen zullen er heldere voorwaarden nodig zijn
die vaststellen onder welke omstandigheden en op welke manier benvloeding
aanvaardbaar is en wanneer niet, net als in de traditionele coachingspraktijk.
Organisaties als STW proberen daar verandering in te brengen.
Volgens Jelte Timmer (figuur 3), onderzoeker van het Rathenau instituut wordt
e-coaching nog vergelijken met traditionele coaching. Hij werpt de stelling op dat
sociaal gedrag een zeer complex product is en dat je in traditionele coaching vaak
90
ook veel zelf moet doen . Het passief meten en betrekken van de digitale coach
zal de volgende stap zijn in het e-coachen.
Daarnaast stellen onderzoekers dat de e-coach in de toekomst door de bepaalde
vaardigheden, wensen en financile middelen voor mensen met een laag sociaal
economische status moeilijk toegankelijk wordt. Zij behoren desondanks wel tot
een risicogroep in de samenleving als het gaat om de kans op overgewicht en
91
werkstress .

Figuur 3

Jelte Timmer (Foto door Dervin Sno) tijdens Behavior Design bijeenkomst (5 editie)

90

Baan, W. (2014). Je smartphone als de coach van de toekomst, maar hoe werkt dat
eigenlijk?. Geraadpleegd op 25 november 2014, van
https://www.wearesomehow.com/je-smartphone-als-de-coach-van-de-toekomst-maarhoe-werkt-dat-eigenlijk/
91
Timmer, J. et al (2013). Keuzes voor de e-coach: Maatschappelijke vragen bij de
automatisering van de coachingspraktijk. Geraadpleegd op 26 november 2015, van
http://www.rathenau.nl/uploads/tx_tferathenau/Rapport_Keuzes_voor_de_e-coach.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 54

KANSEN +
CONVEY EN E-COACHING
Deze technologische ontwikkelingen zijn op het gebied van menswetenschappen
van uitermate belang. Hoe meer inzicht wij hebben over onze lichaam op kleine
schaal, hoe beter de mens ziektes als stress kunnen voorkomen en kunnen
managen (Rathenau Instituut. 2013, BZK. 2013). Voor mensen die de dupe zijn
van werkstress is het soms moeilijk te begrijpen en tastbaar te maken hoe onze
lichaam werkt en hoe het reageert op stress en wanneer wij ons blootstellen
voor stress. E-coaching zal dus een goede aanvulling zijn op het traditioneel
coaching. Het volgen van deze technologische golf zal op lange termijn een groot
aandeel leveren in het beter begeleiden van mijn clinten.
Daarbij is het toepassen van scenario 4 (figuur 3) tijdens mijn coachingspraktijk
een mooie aanvulling en alternatief voor clinten die moeilijk bereikbaar zijn of
het prettig vinden om hun lichaam op een andere manier te leren kennen.
In scenario 4 hebben gebruikers namelijk contact met een menselijke coach,
maar wordt de toestand van de gebruiker zoveel mogelijk digitaal uitgelezen met
behulp van sensoren. Emotiv is een van de commercile bedrijven die middels
huidige technologie emoties en gemoedstoestanden digitaal kan uitlezen. Een
toekomstige samenwerking zou mooi op zijn plaats zijn.

Convey: Inspiratie & Advies.

COACHING VOOR MENSEN MET EEN LAAG


ECONOMISCHE STATUS.
Tevens is het in de toekomst voor mij een hele mooie uitdaging om e-coaching
ook toegankelijk te maken voor mensen met een laag sociaal economische
status. Op die manier kan ik blijvend tegenwicht bieden tegen mensen met
stress. Zij behoren desondanks wel tot een risicogroep in de samenleving als het
gaat om de kans op overgewicht en werkstress.

Pagina | 55

INLEIDING DEMOGRAFISCHE OMGEVING


De Beroepsbevolking begint langzaam maar zeker te krimpen door uitloop van
ouderen. Doordat de beroepsbevolking inkrimpt en de hoge werkloosheid blijft
aannemen zullen meer mensen een beroep doen op de sociale zekerheid en
pensioenvoorzieningen (Arts & Otten, 2013). Het sociaal economisch stelsel
dwingt de krimpende beroepsbevolking om meer te werken voor minder geld.
Dit houdt in dat de beroepsbevolking de niet-werkenden (een groep die sterk
groeit) zal moeten onderhouden om de grijze druk enigszins te beperken.
De inkrimping maakt de vraag naar arbeidskrachten klein, waardoor er een
overschot aan potentiele arbeidskrachten(werklozen) ontstaat, naast ouderen
die gebruik maken van de pensioenvoorziening. Ook leidt deze krimp tot
leegstand van kantoren en afname van winkels andere consumentendiensten en
kan het gevolgen hebben voor de vraag naar ruimte voor werken in het
algemeen, en doorwerken in het woon-werkverkeer (Ritsema et al, 2013).

Mocht de krimp en vergrijzing zich in de toekomst doorzetten dan zal de


Randstad en andere dichtbevolkte regios in Nederland juist gaan groeien, terwijl
er vooral krimp optreedt in dunner bevolkte regios langs de randen van
Nederland. Het arbeidstekort zal in krimpgebieden door de vergrijzing dus
kunnen toenemen, met name in de zorg. De kloof tussen arm en rijk zal hierdoor
groter worden. En mocht de baanonzekerheid blijven aannemen dan zijn
werknemers geneigd om meer dan 1 werkgever te hebben om hun vaste lasten
te betalen.
Ondanks dat zal de Randstad een sterke positieve groei doormaken, waardoor er
weer werkgelegenheid wordt gecreerd en arbeidskrachten voor een toename
zorgen in de verstedelijkte gebieden rondom de steden (Ritsema et al, 2013).

Mede door individualisering, vergrijzing en een toenemend aantal


echtscheidingen verdunnen de huishoudens en neemt de groei van het aantal
alleenstaanden en eenoudergezinnen toe. Dit gaat ten koste van het eigen
huishouden, vrije tijd en vrijwilligerswerk, middels toegenomen mogelijkheden
van tijdbesparende goederen en diensten.
Een andere tendens is dat er meer diversiteit is in individuele levenslopen ten
opzichte van het gemiddelde patroon. Mensen zijn bewuster in het kiezen van
hun activiteiten.
Eveneens heeft zich binnen de moderne gezinnen een kwalitatieve verandering
plaatsgevonden. Kinderen kunnen tegenwoordig meepraten en meebeslissen.
Mogelijk is dat deels de reden waarom relatief veel ouders van nu opvoeden
moeilijk vinden en meer vragen hebben dan voorheen (BZK, 2013).

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 56

DEMOGRAFISCHE
OMGEVING

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 57

INKRIMPING VAN BEROEPSBEVOLKING,


VERGRIJZING EN DIVERSITEIT.
De Beroepsbevolking begint langzaam maar zeker te krimpen door uitloop van
ouderen. Doordat de beroepsbevolking inkrimpt zullen meer mensen een beroep
92
doen op de sociale zekerheid en pensioenvoorzieningen .
Om het sociaal economisch stelsel in stand te houden zal de krimpende
beroepsbevolking de niet-werkenden (een groep die sterk groeit) moeten
onderhouden om de grijze druk enigszins te beperken.
Dat betekent dat de krimpende beroepsbevolking harder zal moeten werken
93
voor minder geld om het huidige pensioen stelsel in stand te houden .
Daarnaast wordt de inkrimping van de beroepsbevolking ook nog eens versterkt
door de economische crisis, waardoor werkloosheid blijft stijgen en het voor de
burgers dus moeilijker wordt om een bijdrage te leveren aan het sociaal
economisch systeem.
De inkrimping maakt de vraag naar arbeidskrachten klein, waardoor er een
overschot aan potentiele arbeidskrachten(werklozen) ontstaat. Ook leidt deze
krimp tot leegstand van kantoren en afname van winkels andere
consumentendiensten en kan het gevolgen hebben voor de vraag naar ruimte
voor werken in het algemeen, en doorwerken in het woon-werkverkeer.
Dit kan resulteren in minder aantrekkelijke dorpen/wijken en een concentratie
van kansarmen en leefbaarheidsproblemen. Het draagvlak voor culturele,
recreatieve en zorgvoorzieningen kan door de vergrijzing wel toenemen.
Daarnaast wordt de Nederlandse samenleving veel diverser door een toename
van immigranten.
92

Arts, K. en Otten, F. (2013). Stijgende arbeidsparticipatie en minder uittreding bij


ouderen (p.2), van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/71492987-A413-4053-AFDE6C7EC4D931C1/0/20131004v4art.pdf
93
Ritsema, J et al. (2013). Demografische ontwikkelingen 2010-2040: Ruimtelijke effecten
en regionale diversiteit (pp.51-52), van
http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2013_Demografische%20ontw
ikkelingen-2010-2040_1044.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Momenteel kennen de grote steden de sterkste concentraties van niet-westerse


allochtonen, met name in Rotterdam. Hierbij steekt Rotterdam met kop boven
schouders boven de rest uit met een aandeel van bijna 37 procent niet-westerse
allochtonen. In 2010 telde Amsterdam het grootste aantal niet-westerse
94
allochtonen: ruim 268.000 .

MEER HUISHOUDENS, EN ANDERE


SAMENSTELLING
Mede door individualisering, vergrijzing en een toenemende aantal
echtscheidingen verdunnen de huishoudens en neemt de groei van het aantal
alleenstaanden en eenoudergezinnen toe. Binnen twee oudergezinnen hebben
de vrouwen die deeltijd werken minder tijd besteden aan andere activiteiten. Dit
gaat ten koste van het eigen huishouden, vrije tijd en mogelijk van
vrijwilligerswerk, mede door toegenomen mogelijkheden van tijdbesparende
goederen en diensten.
Een andere tendens is dat er meer diversiteit is in individuele levenslopen ten
opzichte van het gemiddeldepatroon. Mensen zijn bewuster in het kiezen van
hun activiteiten.
De overgang van de ene activiteit naar de andere, bijvoorbeeld van werk naar
vrije tijd, en van de ene levensfase naar de andere is vloeiender geworden.
Hierbij is het anderhalfverdienersmodel al lange tijd populairder dan het
eenverdienersmodel. Binnen gezinnen heeft zich ook een kwalitatieve
verandering plaatsgevonden. Er vindt een verschuiving plaats van het
paternalistische huishouden naar een onderhandelingshuishouden. Kinderen
kunnen tegenwoordig meepraten en meebeslissen. Ouders eisen geen
gehoorzaamheid maar moedigen individualiteit en zelfstandigheid aan bij hun
94

Ritsema, J et al. (2013). Demografische ontwikkelingen 2010-2040: Ruimtelijke effecten


en regionale diversiteit (pp.6-7), van
http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2013_Demografische%20ontw
ikkelingen-2010-2040_1044.pdf

Pagina | 58

kinderen, waardoor ouders minder terugvallen op vanzelfsprekende patronen en


tradities. Mogelijk is dat deels de reden waarom relatief veel ouders van nu
95
opvoeden moeilijk vinden en vragen hebben dan voorheen .

95

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede


Trendverkenning (pp. 13-14), van http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documentenen-publicaties/rapporten/2013/06/17/rijksbrede-trendverkenning/rijksbredetrendverkenning.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 59

VOORSPELLINGEN +/HET GEVOLG VAN IKRIMPING EN STIMULANS


IN DE TOEKOMST

Als de baanonzekerheid aanneemt zijn werknemers geneigd om voor meer dan


een werkgever te werken om hun vaste lasten te betalen.

Figuur 5

Als de krimp en vergrijzing doorzet zal de Randstad en andere dichtbevolkte


regios in Nederland juist groeien, terwijl krimp vooral optreedt in dunner
bevolkte regios langs de randen van Nederland. Er zijn nu al symptomen
waarneembaar (agglomeratiekracht) waaruit dat blijkt dat bepaalde regios als
96
Amsterdam, Utrecht en Den Haag de bevolking sterk toeneemt .
De Randstad zal een sterke positieve groei doormaken, waardoor er weer
werkgelegenheid wordt gecreerd en arbeidskrachten voor een toename zorgen
97
in de verstedelijkte gebieden rondom de steden . Mocht de baanonzekerheid
dan nog steeds toenemen, dan zal er door de vergrijzing in de krimpgebieden
steeds meer ouderen in het pensioen terecht komen en steeds meer
(jong)volwassenen zonder werk komen te staan die beide geen actieve bijdrage
kunnen leveren aan het economische systeem buiten de verstedelijkte gebieden.
Het arbeidstekort zal in krimpgebieden door de vergrijzing dus kunnen
98
toenemen, met name in de zorg .
De kloof tussen arm en rijk zal hierdoor groter worden.

Volgens de regionale bevolkingsprognose gaat de


potentile beroepsbevolking de komende
decennia in de meeste regios krimpen (figuur 1).
Er is alleen nog sprake van groei in de
Agglomeratie Den Haag en Delft en Westland,
Groot-Amsterdam en Flevoland. Regios buiten
de Randstad geldt een forse krimp.

96

Kooiman, N. Latten, J. Annema. A (2013). Bevolking van vertrekregios blijft sociaaleconomisch achter (p.2), van http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7A0039B2-04D3-48E5A547-4EA680B20EAD/0/20131102b15art.pdf
97
Ritsema, J et al. (2013). Demografische ontwikkelingen 2010-2040: Ruimtelijke effecten
en regionale diversiteit (p.9), van
http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2013_Demografische%20ontw
ikkelingen-2010-2040_1044.pdf
98
Ritsema, J et al. (2013). Demografische ontwikkelingen 2010-2040: Ruimtelijke effecten
en regionale diversiteit (p.67), van

Convey: Inspiratie & Advies.

Bron: CBS/PBL (2011); PBL (2011)


Bron: CBS/PBL (2011); PBL (2011)

http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2013_Demografische%20ontw
ikkelingen-2010-2040_1044.pdf

Pagina | 60

KANSEN +
INKRIMPING VAN BEROEPSBEVOLKING EN
DIVERSITEIT
De krimp van de beroepsbevolking versterkt de mogelijkheid om mensen
stimuleren vanuit hun passie met intensieve begeleiding en coaching voor het
vinden van de juiste opleiding/cursussen en werk. De toenemende diversiteit in
Nederland biedt mij de mogelijkheid om een universele klankboord te zijn voor
autochtone en allochtonen studenten en young (professionals) op het gebied van
talentontwikkeling.
Door de toenemende alleenstaande ouderen huishouden zal ik mijn diensten
hierop kunnen aanpassen en inspelen op vrijetijdsbesteding. Vrijetijd speelt
namelijk een belangrijke rol als we het hebben over talentontwikkeling.

RANDSTAD ALS LOCATIE


Doordat de bevolkingsdichtheid in de Randstad blijft groeien, wordt de
weerbaarheid of veerkracht van regios steeds belangrijker. Veerkrachtige regios
zijn namelijk in staat om mensen die werkloos worden weer makkelijk aan het
werk te krijgen in sectorenwaar de vaardigheden van deze mensen toepasbaar
zijn. Volgens de agglomeratiemeter blijkt Den Haag een goede woon en werk
99
omgeving te zijn op lange termijn .

99

Raspe, O. Planbureau voor de Leefomgeving .(2014). Trends in de regionale economie


(p. 17), van http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/PBL_2014_Trends-in-deregionale-economie_1374.pdf

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 61

CONCLUSIES
MACRO ANALYSE

Pagina | 62

CONCLUSIES MACRO ANALYSE


De oorzaken van de langdurige crisis begint zich langzaam maar zeker te
onthullen in de vorm van zwak beleid en mismanagement bij bedrijven en
overheidsinstanties, wat grote maatschappelijke gevolgen heeft op de sociale
economie en high trust samenleving.
De arbeidsmarktpositie van vooral jongeren en laagopgeleiden wordt hierdoor
stevig aangetast (Bierings, Kooiman en De Vries, 2013). Er worden miljoenen
euros door het kabinet ingezet om de vergrijzing en werkloosheid op korte
termijn te stabiliseren, maar vergeten hierdoor te vaak de lange termijn
doelstellingen.
Korte termijn succes is het nieuwe toverwoord geworden.
Het is niet voor niets dat Nederland geen traditie heeft in beleid, en waarin
maatschappelijke onderzoeken van begin af aan wordt gevalueerd.
Veel grootschalige programmas zijn nauwelijks onderzocht (verschillen tussen
bevolkingsgroepen m.b.t. welzijn en geluk), niet afgemaakt en veel beleid bleek
geen goed gedefinieerde en onderbouwde doelstelling te hebben. Kijk maar naar
de beperkte onderzoeken van het CBS over oorzaken en schulden van
faillissementen. Sinds 2011 zijn er namelijk geen onderzoeken meer gedaan
naar mismanagement.
Daarbij is in recent onderzoek niet eens duidelijk vast te stellen of faillissementen
toe te rekenen zijn aan mismanagement of economische problemen.
Deze onduidelijkheden zijn ook een van de redenen waarom het kabinet zijn
budget verkeert uitbesteed.
Het kabinet probeert enigszins tegenwicht te bieden door invoering van de
decentralisatie om zo dichterbij de burger te komen, maar snijdt zich zelf
hierdoor in de vingers door enkel te richten op het bevorderen van
arbeidsproductiviteit en werkplezier van werknemers en werkgevers. Kijk maar
naar Minister Asscher die in 2014 circa 1 miljoen uit de kast heeft getrokken

Convey: Inspiratie & Advies.

om PSA bij werknemers en werkgevers tegen te gaan, terwijl onderzoek uitwijst


dat werkloosheid samenhangt met een slechtere (ervaren) gezondheid (Bartley,
1994) en vaker leidt tot uitval uit het arbeidsproces, dan mensen met een baan.
Het geld had eerder en beter besteed kunnen worden aan het bevorderen van
arbeidsparticipatie bij werklozen. Het is dan ook niet heel vreemd dat het
ondernemerschap in Nederland sterk toeneemt, met name onder werklozen.
Het meest treurige hieraan is dat het kabinet ook op de verkeerde manier aan
het bezuinigen is. Als voorbeeld zijn uitkeringsinstanties door de invoer van de
participatiewet sterker gericht op re-integratie, resultaat en preventie van fraude
(Bosselaar et al, 2007), waardoor er weinig aandacht overblijft voor onderzoek en
begeleiding van talenten en werkplezier bij potentile werknemers.
Het tijd besteden aan werkplezier en educatie zijn namelijk een van de
belangrijkste aspecten als we het hebben over sociale vorming, geluk en
welzijn, sociale gelijkheid en lange termijn economische groei.
Dit geldt zowel voor laag opgeleide als hoogopgeleide mannen en vrouwen. Het
voorstel van het Leven Lang Leren door de EC (Europese Commissie) is daarom
een goede oplossing om de economie weer op gang te krijgen. Echter staat die
pas voor 2020 op de agenda van de EU.
In de tussentijd zet het korte termijn denken en doen van het kabinet en
overheden zich gewoon door. Uit onderzoek blijkt namelijk dat de gemeente in
de eerste plaats zochten naar activiteiten waarmee snel winst viel te boeken.
Dat wil zeggen dat uitvoeringsorganisaties als UWV en de Sociale Dienst zich
voornamelijk richten op nieuwe instromers, jongeren en andere relatief
makkelijk te plaatsen clinten.
Snelle winst is volgens de WWB (Participatiewet) instanties de basis van succes!
En dat zal na intreding van de participatiewet in 2015 (als er niets aan het huidige
beleid wordt gedaan) waarschijnlijk zo blijven.
In de huidige crisis sijpelt dit onzichtbare gedragskenmerk mismanagement zich
door in hoge werkloosheid, weinig consumenten en producenten vertrouwen,
lage economische prestaties en toenemende faillissementen.
Pagina | 63

De achterbank generatie die door het maatschappelijk mismanagement of zeg


maar gerust: slechte opvoeding (vanuit de overheid), niet gewend is om met
deze nieuwe situatie (als de crisis) om te gaan, creert hierdoor stress,
onzekerheid, en andere angstvormen in hun werk en priv omgeving, waardoor
hun persoonlijke ontwikkeling een vertragende werking krijgt n hun kansen op
de arbeidsmarkt wordt verkleind.
Deze situatie wordt ook nog eens versterkt door de toenemende technologische
groei in verband met het hedonisme, waarin Nederland al jaren als trendsetter
om bekend staat. Tevens zorgen de maatschappelijke waardeverschuivingen
steeds meer voor individuele vrijheid, waardoor samenwerking sterk op afstand
wordt gehouden.
De voordelen van digitalisering maakt het bezuinigen door digitalisering dus
aantrekkelijker voor de overheid en bedrijfsleven, waardoor ze (als ze niet
uitkijken) hierin doorslaan.
Het persoonlijk proces in het vinden van een baan is voor vele een complexe
kennis die niet altijd van het een op de andere dag uitgewisseld kan worden.
Face-2-face contact is dus een belangrijke katalysator in het bevorderen van
arbeid. Als er door de overheid en uitkeringsinstanties geen balans wordt
gevonden in online-offline dienstverlening zal de kloof tussen de traditionele
burgerlijkheid en individualisme nog groter worden. En daarbij ook de kloof
tussen arm en rijk.
De wijze van leidinggeven is dus een belangrijke determinant voor de cultuur
binnen een organisatie en prestatie van de werknemers en klanten. En dus ook
binnen de maatschappij. Uit onderzoek van DJI (Dienst justitile inrichtingen) is
gebleken dat naarmate leidinggevenden beter in staat zijn om in een juist
evenwicht de juiste stijl in te zetten er minder sprake is van problematiek
(onderlinge agressie, verzuim, ervaren onveiligheid) (Rijksoverheid, 2008).

Convey: Inspiratie & Advies.

Als er korte termijn niets wordt gedaan aan mismanagement zal de vergrijzing en
toenemende levensverwachting enerzijds leiden tot een krimpende
beroepsbevolking en anderzijds tot een groter inactief deel van de bevolking dat
steeds langer een beroep zal doen op de sociale zekerheid en
pensioenvoorzieningen (Arts en Ottens, 2013).
De huidige crisis biedt mij wel de gelegenheid om prominenter naar voren te
treden en meer tegenwicht bieden tegen het zwakke leiderschap, sociale
ongelijkheid, (werk)stress, schommelingen in de markt, onjuiste bezuinigingen
en faillissementen.
Het geven van intensieve coaching op scholen bij studenten en begeleiden van
young potentials/professionals en startende ondernemers zal een goede stap zijn
richting een gezonde economie. Tevens zal het voor Convey in de toekomst een
hele mooie uitdaging worden om e-coaching ook toegankelijk te maken voor
mensen met een laag sociaal economische status.
Hoe meer inzicht wij hebben in onze leefwijze, hersenen en emoties in ons
lichaam en dat begrijpen op kleine schaal, hoe beter de mens ziektes als stress
kunnen voorkomen en kunnen managen (Rathenau Instituut, 2013).
Op die manier kunnen wij blijvend tegenwicht bieden tegen mensen met
langdurige stress en andere ziektes. Zij behoren namelijk wel tot een risicogroep
in de samenleving als het gaat om de kans op overgewicht en werkstress.
Mijn onderneming zal hierdoor ook in een toenemende welvaart optimaal
kunnen functioneren op het gebied van innovatie en collectieve groei.
Een combinatie van korte en lange termijn denken en doen is dus essentieel voor
het voortbestaan van mijn onderneming en natuurlijk onze maatschappij.
Al met al is naast sociale vorming, geluk en welzijn en sociale gelijkheid
vertrouwen essentieel voor maatschappelijke-sociaal economisch vooruitgang
tussen burgers en overheden.

Pagina | 64

Ik ben daarom zeer benieuwd wie in de toekomst aan het touw gaat trekken en
de verantwoordelijkheid op zich zal nemen. Mochten de burgers het heft in eigen
handen nemen zonder vertrouwen vanuit de overheid, dan is het zeer
waarschijnlijk dat er sociale conflicten tussen burgers en overheden tot stand
zullen komen en sociale ongelijkheid zal toenemen.

Convey: Inspiratie & Advies.

Alles is aan verandering onderhevig en niets gaat zonder slag of stoot.


Desalniettemin zal er altijd een positieve uitkomst zijn, maar wanneer die
uitkomst van zich zal laten spreken is nog geheel onduidelijk. En tegen welke
prijs, zal dus nog moeten blijken.

Pagina | 65

NADER ONDERZOEK VOOR MACRO ANALYSE 2016-2017


VERSCHILLEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN, GERELATEERD AAN WELZIJN EN
GELUK
Onderzoek van Helliwell en Putnam (2004) tonen aan dat er verschillende
aspecten van de sociale context gerelateerd zijn aan subjectief welzijn: een
partner, familie- vrienden-, buren- en werkcontacten en lidmaatschappen van
verenigingen zijn direct en indirect via gezondheid gerelateerd aan geluk.
Dit is alleen niet onderzocht bij verschillende bevolkingsgroepen.
Omdat Nederland steeds meer diverser en internationaler wordt is het belangrijk
om te weten wat de verschillen zijn tussen verschillende bevolkingsgroepen met
betrekking tot geluk. Daarnaast is de relatie tussen kwalitatieve aspecten van
sociale contacten, zoals terecht kunnen bij iemand, en welzijn nog weinig
onderzocht. Ook is het ook belangrijk om te weten of ongelukkige mensen hun
contacten en participatie beperken of dat ze ongelukkig worden van weinig
contact.

burgers en overheden en burgers onderling. Gezien de terreurdaden in het


Midden Oosten en sinds kort in Europa (Frankrijk) zal xenofobie hoogst
waarschijnlijke een van de belangrijkste onderwerpen zijn en als katalysator
dienen richting een low trust samenleving.

Bron: Beuningen, J. van. Moonen, L (2014) De sociale context van geluk: wat is
belangrijk voor wie?
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/45DA0C78-6C99-45A2-BCE4594287D4FE9B/0/20140306b15.pdf

Bron: EACA (Education, Audiovisual and Culture Executive Agency)


http://eacea.ec.europa.eu/llp/index_en.php

GEVOLGEN VAN HIGH NAAR LOW TRUST SAMENLEVING


Voor maatschappelijke vooruitgang is vertrouwen tussen burgers en overheden
essentieel. Daarbij is het belangrijk om te weten of de maatschappij van een high
naar een low trust samenleving gaat? Of is de high trust samenleving een illusie?
Ik ben dan ook zeer benieuwd wie in de toekomst aan het touw zal trekken.
Zal de overheid zijn verantwoordelijkheid nemen of zullen de burgers aan het
langste eind trekken? Het laatste zal voor veel ophef kunnen zorgen, tussen

Convey: Inspiratie & Advies.

Bron: Schmeets, H en Beuningen, J. van der. (2014) Discrepanties in sociaal


kapitaal van bevolkingsgroepen.
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/1E0DA92D-2DCD-4FA7-8474C98702923F15/0/008543BT201408.pdf
LEVEN LANG LEREN ALS OPLOSSING VOOR ECONOMISCH HERSTEL
Omdat ik er van overtuigd ben dat het Leven Lang Leren traject voor een
versneld economisch herstel kan zorgen, ben ik zeer genteresseerd in de
ontwikkelingen op dit gebied.

OORZAKEN EN MISVERSTANDEN VAN FAILLISSEMENTEN


Het is interessant om de oorzaken van faillissementen met betrekking tot
mismanagement en economische problemen verder te volgen.
Bron: Boer, D. en Lalta, V. (2011). Faillissementen: oorzaken en schulden 2010.
http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/7B82ABBF-23FD-45E0-B8A97C922BF00640/0/2011faillissementenoorzakenenschuldenin2010art.pdf

Pagina | 66

BRONNENLIJST
A
Algemene rekenkamer (2013). Decentralisatie arbeidsparticipatie.
Arts, K. en Otten, F. (2013). Stijgende arbeidsparticipatie en minder uittreding bij
ouderen.
Asscher, L.F. (SZW). (2013). Kamerbrief: Hoofdlijnen aanpak psychosociale
arbeidsbelasting.

B
Baan, W. (2014). Je smartphone als de coach van de toekomst, maar hoe werkt
dat eigenlijk? Geraadpleegd op 25 november 2014.
Beuningen, J. van. Moonen, L (2014) De sociale context van geluk: wat is
belangrijk voor wie?
Beuningen, J. van, Moonen, Linda (2013) Gezondheid belangrijker voor geluk dan
leefstijl.
Bregman, R. (2014). Het failliet van de Nederlandse werklozenindustrie.
Boer, D. en Lalta, V. (2011). Faillissementen: oorzaken en schulden 2010.
Bussemaker, J. dr. (SZW). (2013). Kamerbrief: Rapport De effecten van
intensieve coaching op voortijdig schoolverlaten, november 2012, CPB.

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 67

Butterworth, P. et al. (2011). The psychosocial quality of work determines


whether employment has benefits for mental health: results from a longitudinal
national household panel survey.

Coumans, M. (2014) Meer religieus, meer welzijn?

Boer, D. & Lalta, V (2010) Faillissementen: oorzaken en schulden 2010.

Dellen. Van. Dr. T. (2011). Lifelong learning in Nederland: wat is het en waarom?

Bosselaar, H. mr. dr. et al. (2007). Werkt de WWB (SZW).

Digital.nl (2012). Tweede Kamer vindt digitalisering UWV vooral


ontmenselijking.

Driessen, M. (2011) Geestelijke ongezondheid in Nederland in kaart gebracht.


Centraal Planbureau. (2014). Macro Economische Verkenning 2015.
Centraal Planbureau. (2014). Centraal Economisch Plan 2014 .
Centraal Bureau voor de Statistiek (2014) Oudere werknemer stressbestendiger,
jongere beter met technologie.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Werkloosheid daalt.
Centraal Bureau voor de Statistiek (2014) Minder eenmanszaken gestopt, meer
starters.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Consumenten heeft minder
vertrouwen in economie.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Record faillissementen in 2013.

E
EACEA. (z.d.) LifeLong Learning. Geraadpleegd op 17 november 2014.
Eisinga, B et al. (2012) Waardenverandering in Nederland.

G
Galen, R. van der. (2014) Veranderingen in relatie en gezinsvorming van
Generatie X naar Y (pp. 2)

H
Hupkens, C. (2004) Depressiviteit op het werk.

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Aantal faillissementen nagenoeg


onveranderd.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (2014). Aantal werknemers met twee banen
neemt toe.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (z.d.) Leven lang leren.

Convey: Inspiratie & Advies.

Hertog FRJ, den et al. (2014) Sociaaleconomische status: Wat waren de


belangrijkste ontwikkelingen in het verleden.

I
Pagina | 68

IOB. (2003). Een uitgebreid Europabeleid.

P
Pleijers, A en Winden, P. de. (2014) Een leven lang leren: deelname aan
opleidingen, informeel leren en ervaren resultaten.

Kamp, H.G.J. (2012). Kamerbrief: Actieplan Gezond Bedrijf.


Kooiman, N. Latten, J. Annema. A (2013). Bevolking van vertrekregios blijft
sociaal-economisch achter.

M
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. (2013). Ervaren gezondheid:
Neemt het aantal mensen dat zich gezond voelt toe of af?
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2013). Rijksbrede
Trendverkenning.
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2014). Trends en
ontwikkelingen voor de gemeenten van de toekomst.
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2013). Tussenrapportage:
Actieplan Gezond Bedrijf.

R
Raad voor Maatschappelijke ontwikkeling (2014). Nationaal belang in meervoud:
perspectieven op internationale politiek.
Raad voor de Volksgezondheid & Zorg. (2011). Medisch-technologisch
ontwikkelingen zorg 20/20 .
Raspe, O. Planbureau voor de Leefomgeving .(2014). Trends in de regionale
economie.
Rijksoverheid. (z.d.) Decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten.
Geraadpleegd op 15-10-2014.
Rijksoverheid (2008). Documenten en publicaties: ongewenste omgangsvormen
en werkdruk bij DJI.

Ministerie van Economische Zaken.(2013) ICT, kennis en economie .

Ritsema, J et al. (2013). Demografische ontwikkelingen 2010-2040: Ruimtelijke


effecten en regionale diversiteit.

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2013). Trends in Beeld 2013


(p.19- 22).

Schmeets, H en Beuningen, J. van der. (2014) Discrepanties in sociaal kapitaal van


bevolkingsgroepen.

Onderwijsraad (z.d.).Leven lang leren.

Stoeldraijer, L. (2014) Jongeren blijven langer thuis wonen .

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 69

STW. (2011). Partnershipprogramma STW-NIHC-Philips Healthy Lifestyle


Solutions.
Sprundel, van. M. (2012). Kennislink. Het 1000-dollar-genoom: zijn we er al?

T
Timmer, J. et al (2013). Keuzes voor de e-coach: Maatschappelijke vragen bij de
automatisering van de coachingspraktijk. Geraadpleegd op 26 november 2015.

U
Utrechtlezing (2014). Van wet jeugdzorg naar jeugdwet. Utrechts
Universiteitsfonds, aanwezig op 14-10-14.
UWV. (2014). Veranderde dienstverlening.

Convey: Inspiratie & Advies.

UWV. (2014). Succesvol Zelfstandig.


UWV. (2014). Na de WW in de bijstand. De doorstroom van WW naar bijstand
per gemeente tot en met 2015.
UWV. (2014). Voorlichting: einde WW, wat nu?, aanwezig op 17-11-14.

V
Verhue, D. et al. (2014). Onderzoek psychosociale arbeidsbelasting onder
werkgevers en werknemers. Veldkamp (p. 5).

Z
Zondag, S. (2014) Vrijwilligerswerk dat je moet doen. FNVB Magazine, OKT. 14,
(NR. 4).

Pagina | 70

A TEACHER IS NEVER A GIVER A


GIVER OF TRUTH; HE IS A
GUIDE, A POINTER TO THE
TRUTH THAT EACH STUDENT
MUST FIND FOR HIMSELF.

Convey: Inspiratie & Advies.

Pagina | 71