You are on page 1of 43

Ca dao l mt dng ca th v thi i no n cng chinh phc c ngi c.

Hn na, nhng bi ca
dao vi ni dung v tnh yu khng cng nhc vi nhng nim lut phc tp nh th c in. hiu r
rng hn, u tin ta thy rng tnh yu nam n trong ca dao c th hin rt trong sng v lnh mnh:
Cnh hng bay bng tri thu
Thng em chim gy cc cu trong lng.
Duyn may, tay b tay bng
Thng ai v v trong phng chic thn.

Chim khn u nc nh quan


Trai khn tm v, gi ngoan tm chng.
trai khn, tm v ch ng
Gi ngoan tm chng chn ba qun.
Tro ln tri ni Thin Thai
Gp hai con phng n xoi trn cy.
i ta c gp nhau y
Khc g chim phng gp cy ng ng !
m khuya thip mi hi chng:
Cau xanh n vi tru vng xng chng?
- Tru vng nh ln cau xanh
Duyn em snh vi tnh anh tuyt vi
m khuya di t trn tri
Mt mnh c ng, c ngi, c nghe
C nghe ht ging con ve
n li con cuc gi h tic xun...
Em v ct r nh tranh
Cht tre ch lt cho anh lp nh.
Sm khuya ha hp i ta
Hn ai gc ta lu hoa mt mnh
Rung ai th ny p b
Duyn ai ny gp, i ch ung cng.
Chng chnh nh nn khng khua
Nh thuyn khng li, nh cha khng s.
Khng s th li tm s
Anh khng c v cng h mt i

.
Mong sao anh bin ra tm
Em bin ra nng ta nm chung chi.
Khi no cho hp hai ni
Gh tai ni nh nhng li thy chung
Ng ra sng Ci
Ng ngoi thy nh
Hc chu thn cn cp
Hung chi mnh mun l i !
Tnh c anh gp em y
Nh c gp nc nh my gp rng.

My gp rng my lng cun cun


C gp nc con ngc con xui.
Chng nam v Bc anh i!
Sao anh chng ly mt ngi nh em ?
Chng tham nh ngi bc bn
Tri duyn coi bng mt gian chung g.
Ba gian nh r la xa
Phi duyn coi ta chn ta nh lim.
***
y ng th y bn ty
y cha c v, y nay cha chng.
Con trai cha v xong,
Con gi cha chng, bun lm em i !
***
Chim quyn n tri nhn lng
Thia thia quen chu, v chng quen hi
Trong bc u i n tnh yu, u c ai trong chng ta d dng by t c tnh cm ca mnh
mt cch "xui cho mt mi" u. Ch vi hai cu ca dao ngn gn m lt t c s ngp ngng rt
d thng :
Th tay m bt cng ng
Thng em t rut gi ng l
Ta tm thy trong ca dao Vit nam nhng hnh nh ni ln tnh cm chn tht, su m ca ngi
dn:
Nc sng T va trong va mt
Em gh thuyn st thuyn anh
Dng cho mun t tm tnh
Sng bao nhiu nc thng mnh by nhiu.
Lng chung thu ca ngi Vit Nam l mt trong nhng ni dung tt yu th hin qua ca dao:
Mui ba nm mui ang cn mn
Gng chn thng gng hy cn cay
i ta tnh nng ngha dy
D c xa nhau i na cng ba vn chn nghn ngy mi xa.
Lng chung thu st son cng c th hin tht tuyt vi nh:
Chng no cho sng b ghnh
C lao b bin anh mi nh b em.
c im ca ca dao Vit Nam l ngn gn, sc tch. N c hnh thnh bng nhng hnh nh,
ngn t ht sc gin d v chn tht gn gi vi i sng ngi dn. Do , ch cn c qua ta c th nh
c d dng nhng c c i c li ta mi thy ht c ci hay, ci p ca ca dao Vit Nam trong
cch th hin ni dung:
Thng anh v gi qu chng
Tro trung qun mt ngm gng qun cay
Nhc trng thy bng anh y
n chn lng ht t ngt ngay nh ng.
Ca dao Vit Nam khng phi l nhng li th bng by, n gi ln nhng hnh nh thin nhin gn
gi nn d dng i vo lng ngi:
R nhau xung b m cua
em v nu qu m chua trn rng
Em i chua ngt tng
Non xanh nc bc ta ng qun nhau.
Bn cnh , c nhng bi ca dao m trong ta ch thy nim cm thng v tnh yu cao thng
m khng thy s gin hn hay trch mc:

Mnh ni di ta mnh hy cn son


Ta i qua ng thy con mnh b
Con mnh nhng tru cng tro
Ta i xch nc ra cho con mnh.
Tt c nhng mi tnh khng phi lc no cng i n kt cc hnh phc. Trong mt mi tnh s
c nc mt, hnh phc hay s kh au khi chia xa v ca dao Vit Nam cng khng ngoi quy lut :
Trm nm nh li hn h
Cy a bn c con khc xa.
Hay l:
Ch non ai hi na nng
Cau non na ch ngi thng na chng
Hai hng nc mt ngp ngng
Th rng ngy trc ta ng gp nhau.
Nh vy , ca dao Vit Nam c hnh thnh v truyn t i ny qua i khc. N vn mang
nhng ni dung khng ngoi nhng quy lut ca cuc sng. Bng nhng hnh nh c nhn ho, bng
phng php n d kho lo v ti tnh, ca dao Vit Nam ni ln c nhng tm t tnh cm ca ngi
dn, nhng tnh cm mc mc, trong sng v m tnh ngha.
Trn y ch l mt s t nhng cu ca dao ni v tnh yu trong th ca dn gian. Nu c dp,
chng ta s nhc n nhng cu ca dao, tc ng ni v thin nhin, tnh cm gia nh hay v nhng kinh
nghim trong cuc sng hng ngy.
Cho d i bt c ni u, ta vn cm thy tm hn thanh thn v
Hnh nh Tru Cau Trong Ca Dao (L Xun)

S tch Tru cau khng bit xut hin t bao gi ? nhng n mi mi tng trng cho kht vng
hn nhn hnh phc. Tc n tru Vit Nam v mt s nc vng ng - Nam c t lu i. Ngay c
ng Vua trong truyn c tch "Tm Cm" cng thch ming tru tm cnh phng ca c Tm. Bit bao
cu ca dao dn ca v tnh yu cha ng hnh nh ca tru cau. Bi v Ming tru l u cu chuyn, hoc
Ming tru nn du nh ngi.
Trong cc l ci hi khng th thiu tru cau: Quan nm tin ci li o bung cau hoc
trong th Nguyn Bnh: Nh gi n chn nghn cau/ Tin cheo tin ci chng u chn nghn. (Gic m
anh li ). Tru cau c mt trong cc chng ng ca tnh yu, t lc lm quen t tnh n thch ci,
sum hp hay chia ly. Hy lng nghe li i p gia hai anh chng i cu v c gi hi du:
Sng ngy em i hi du
Em gp anh y ngi cu thch bn
Hai anh ng dy hi han
Hi rng c vi vng i u?
- Tha rng em i hi du
Hai anh m ti a tru mi n
Tha rng bc m em rn
Lm thn con gi ch n tru ngi
Hai anh c dp gii thiu ming tru "c bit" ca mnh ni n c gi:
Tru ny tru qu tru hi
Tru loan tru phng, tru ti tru mnh
Tru ny tru tnh, tru tnh
Tru nhn , tru ngi, tru mnh , tru ta
Tru ny tm ti hm qua

Tru cha, tru m em ra mi nng


Tru ny khng phi tru hng
Khng ba, khng thuc sao nng khng n ?
Hay nng ch kh, ch khn
Xin nng ng li m n tru ny.
C gi kho lo t chi mt cch t nh chng trai khng b "mt mt", ng thi t thi l
lng ca mnh:
Ming tru n nng bng ch
n ri em bit ly g n n.
Chng trai li dn thm mt bc, khng nh gi tr ming tru ca mnh v cng l t nh, khng
nh khng h c s bt p trong t tnh:
Tru ny tm nhng vi Tu
Gia thm ct cnh, hai u qu cay
Tru ny n tht l say
D mn d nht d cay d nng
D chng nn v nn chng
Xi dm ba ming ko lng nh thng.
Trong tnh yu nam n, ngi bnh dn t b rng buc bi l gio phong kin. bi ca dao khc,
c gi ch ng m hi chng trai v tnh duyn:
Anh v cuc t trng cau
Cho em vun k dy tru mt bn
Chng no tru n bn ln
Cau kia bn tri lp nn ca nh.
Tru "bn ln" cau "bn tri" cng chnh l tnh yu chm n, bn duyn. V khi chng trai
sang nh c gi chi th c ch ng mi tru:
Ra vn hi qu cau xanh
B ra lm su mi anh xi tru
Cau b lm su l loi cau chn, khng non cng khng gi, khi yu nhau h c th b
lm ba, khng so o hn thit, to nh v nu chng yu nhau na th cng qu cau su kia c khi c b
ra thnh mi.
Yu nhau cau su b ba
Ght nhau cau su b ra lm mi
c li mi tru ca c gi, chng nh m c trong bng, ni thng nh mnh:
Vo vn hi qu cau non
Anh thy em gin mun kt nhn duyn
Cau th "cau non", "cau xanh", tru th "tru vng, tru qu". Ming tru, qu cau, cng mang sc
mu lung linh nh tnh yu ban u.
C tru m chng c cau
Lm sao cho mi nhau th lm
Tru, cau v vi l ba yu t to nn mu cho mi ngi n tru: Hnh phc ch c c khi
tnh yu n t hai pha, t nguyn v dng hin, khng mt cht v li tnh ton. Tru v cau cng l n
d ch anh em, ch tnh duyn bn cht gn b. Tnh yu p s lm cho con ngi v tha hn "mt
trm ch lch cng k cho bng", v th ngi bnh dn ni thng lng mnh:
Yu nhau tru v cng cay
Ght nhau cau u y khay chng mng
"Tru v" l loi tru n khng c cau, cau c thay bng mt loi v nh "cy mu" hoc "b
mo cau non", khng th ngon bng loi tru n vi "cau u" (ht cau khng b bong ra trong ming cau).
Hoc l cch "ni qu" cho vui:
Yu nhau th nm b tru
Ght nhau nm v u nhau ra
Khi tnh yu mn nng th d c "cau kh" i chng na n vi "tru vng" vn ngon.
m khuya thip mi hi chng

Cau kh n vi tru vng xng khng?


C gi hi m hi thi, ch thc ra ng vi chng trai trong li khng nh ri. V nu
tnh duyn trc trc th h chng mi tru nhau na, cho d bn kia ni n.
n tru th ng? tru ra
Mt l thuc c, hai l mn vi
bi ca dao "Tro ln cy bi...", chng trai n mun, bung li nui tic khi em "nh chim
vo lng, nh c cn cu". C gi ch bit th di vi li trch mc:
"Ba ng mt m tru cay
Sao anh chng hi nhng ngy cn khng?
Tru cay r th, ch "ba ng" m mua c c "mt m'', sao anh chm chn, chng em ming
tru dm hi "t cc", "x phn". C gi an phn nhng khng khi luyn tic chng trai. Trong
Dn ca Quan h Bc Ninh, ht "mi tru" l chng ht m u ca cuc i p giao duyn. Cc lin anh
lin ch mi nhau n ming tru mi ht, v khi "gi bn" h li mi nhau mt ming tru k nim hn
ln gp sau. Th mi bit ming tru trong dn gian c ngha thing ling i vi i sng tnh cm ca
ngi bnh dn nh th no.
Ngy nay, dn ta t ngi n tru, nhng nhng cu ca dao dn ca v tru cau vn cn , nhc nh
ta v nhng g l chn qu, v s trong sng ca tnh yu nam n.
BO TN VN-HA
T MING TRU N TRU V RU
(Tnh Trai Gi/ HM - o V Chng/HNG)
Nguyn-Thi Nguyn Vn-Thng
Dn Tc Vit-Nam ta c tc n-Tru t rt lu, c l t thi T Tin thun-ha sc vt v cy
ci khi m u giai-on nng nghip Ha- Bnh (Tn mt tnh ti min Bc Vit Nam) khong
15.000 trc Ty Lch (1).V sau, tin nhn mi dng ch vit ghi li s tch Tru Cau m t s
lin h gia L Tru, ming Cau v Vi. S tch ny bt ngun t cc thi Vua Hng, th hin ln tnh
gia-tc thuc H Hng Bng, nc Vn-Lang ngy xa (2).
Sut my ngn nm, chng nhng Tru Cau thng dng trong cc giao tip gia mi ngi,
cng li c dng km vi ru trng cng t na. T nhng nghi thc quan trng nht nh T,
L, Tt, Ci, Hi..., Tru Cau cng c dng mi mc thng thng ph cp trong dn gi, i
khi ch ct mo u mt cu chuyn:
Ming tru l u cu chuyn
Khi u ca bc ng Dn-Tc, khng gn cht dc-vng, ch l v-t (trng-thi u ca
v-vi?). Ta thy iu trong bi ng-dao v ng Tin:
ng tin ng Tin,
ng c ng tin,
ng git mi tai
ng ci lng kh
ng ra hng ph
ng mua ming tru
ng nhai tp tp...
Tm tru l qut mt t vi trn l tru, cun trn, gi li bng cung l , km bn cnh
mt ming cau ( tc v nhng cn ht), i khi cn c c ming v cy chay na. Ngi n tru
s b bt ht hay khng, ty s thch. Gom tt c nhng th ny li n ta gi l ming tru. Ni
l n nhng li nh b v nh qut tru (Tuy nhin ming cng c hp th mt t nc tru) vo
ng nh.
Tc nhum rng en (l mt tin trnh rt cu k) v n tru cn d phn trong y-khoa
phng nga v l mt trong nhng nt vn-ha c th ca Tc Bch Vit ta t rt lu i (3).
Th nn, trong li hiu triu tng s nh qun Thanh, Vua Quang-Trung vit:
nh cho tc di, nh cho en rng...
Ngy xa, ngi ph n Vit Nam k cng trong vic nhum rng en ri li n tru cho
m hng thm na th tht tuyt, nhng c ta hi kh tnh y:
Ly chng cho ng tm chng,
B cng trang im m hng rng en.

Nu dng ngi p ny vo k-m-nhn th du cho Hng Tha o quyt trung thnh vi


nh Minh m ri cng phi u hng (nh Thanh) m thi (4).
Mi tru l phi trc tip gp mt ch khng n tru cch mt:
Tin y n mt ming tru,
Hi rng qu qun u chng l?
hoc l

Gp nhau n mt ming tru,


Gi l ngha c ngy sau m nhn.
th u c phi ch l lng-l trc nt nh
Bm ong li t nhng li n kia (Kiu).
Tip khch l c tru, ch khng nh ng T Xng:
u tr tip khch tru khng c,
Khch n chi y, ta vi ta.
Qu nhau mi tru nh, c ght nhau cng vn ra v lch s, vn mi... tru... nhng:
Yu nhau cau su b ba,
Ght nhau cau su b ra thnh mi.
Nh trn ni, trong ming tru t nht l c 3 th: l tru, vi v cau. y ch thy ni
cau b ba hay b mi m thi, nh vy ngha l khi t thnh phn cau th ngi n s thy khng
m na... v mt th v chng? Hay l ch cn nhn ming cau, ngi c mi cng nhn ra
cch c x ca nhau ri.
Trc nm 1954, dn cc tnh gip ranh H-Ni, nh H-Nam chng hn, thng em cau ln
bn ch ng-Xun; y l trung-tm thng-mi ca min Bc. Trc ca ch c ng tu in
nn rt tin di-chuyn, nhng cng khng t ngi v vi v m nhy ln tu, thay v v Ch Hm li
ln tu i Bi. Gp lc tu ngh tra, phi xung i b tr lui, ch ty ca cc nh hai bn ng
tha h m sa..., cng h va.
C dp theo cc Bc, cc C em cau ln H-Ni bn li cng nh ng B ta c cu:
Chui ng sau, cau ng trc
Nhn xt ny rt l khoa-hc bi v nhng ni ny c hng nhiu nh mt tri hn, tri s
ln hn, p v ngon hn; nhng tri pha ny gi trc, chn trc.
Trong x giao, ngi con trai ch ng nh:
Sng nay ti i hi du,
Gp hai anh y ngi cu thch bn,
Hai anh ng dy hi han,
Tha rng ti i hi du,
Hai anh m ti a tru mi n..."
li rng:
Tru bc khn trng cau ti,
Tru bc khn trng i ngi xinh xinh.
n i cho bit s tnh,
cho n tha s mnh s ta."
i khi, ngm phn ng li s kht khe t nh hng Nho Gio, c nhng lc ngi con gi
cng bo dn mi tru:
Tru ny tru qu tru ca,
Tru loan tru phng, tru ta ly mnh
Tru ny tru ngha tru tnh
Tru loan tru phng, tru mnh ly ta.
Tru ny tm ti hm qua,
Giu cha giu m em ra cho chng.
(nu li l Ct trong di ym m ra mi chng th cng qu).
Tru ny khng phi tru hng,
Khng ba khng thuc sao chng khng n?
Hy ng ch kh ch khn,
Xin chng dng li m n ming tru.
Theo np sng Vit-Nam, Giu cha giu m th thi cng l qu ri. Qua x t-do Typhng, c c con gi bt c m qu-ly ngi tnh si, ri trong m tang m, lc di quan,
phi tht ra cu Con ngu, con lm M kh, con c ti!.Th m mi nht tun, ch em li rc trai
v n nh thng. H cho rng y l nhng cuc tnh p! Ngi ng hong th gi l loi

mo m g ng; tht chng khc chi mo vi chut trong bi ca dao:


Con mo my tro cy cau,
Hi thm ch chut i u vng nh.
Ch chut i ch ng xa,
Mua mm mua mui gi cha ch mo.
cnh co nhng k coi ngi m nh cng c mi chi ca mnh, ca dao Vit Nam cng c
cu:
Tru heo khi cht t rui,
Chng bng khi sng ngt bi cn hn.
Ni rng ming tru l nhp cu giao duyn gia i trai gi; nhng li Ln la iu thuc
ming tru, th ha ra ngy xa trai gi cng u c ht thuc (5) v n tru c y. V sau, cc c
b quay ra xa rng bng thuc lo cho ... nh (6).
Khi trai gi bn hi nhau ri th Tru Cau cng cu k hn mt cht:
Tru vng nh ln cau xanh,
Duyn em snh vi tnh anh tuyt vi.
Th l ta li thy ngi n tru a tru vng (gi ch khng phi a), m cau th li thch
xanh ch khng thch vng (cau vng l cau gi, ht cng, kh nhai?).
mi tru m ngi y li khng n th th no cng b trch mc:
- i u cho m hi,
Chiu tri khng ngi, tru khng n?
- Tha rng bc m ti rn,
Lm thn con gi ch n tru ngi.
Tr li nh vy e hy cn thiu, khng n tru th cn v sao m khng ngi? Th ra ch ngi
cn b ct buc vi cu n trng ni, ngi trng hng; v li cc c nh Nho cn cm ng tch
ng sng na ka. Khng nhng ch ngi quan trng, cu hi li cn ni n chiu. Thng th
chiu tri trn ging hay trn sp. Sp hay phn thng k phng khch cn ging th chc
phng ng. Nu chiu li c lt tri, p mt vo chic tri bn di th l ch du ging ca
c du ch r trong ngy ci; biu tng hnh ly ru hp-cn Hng, ng tc n i ca trngnam trng-n khi mi thnh hn (ch tha b ch thiu) theo phong-tc Vit Nam (7).
Khi trai gi mi c tnh Hm dng thi, bit trnh chiu l phi bi v thi ny ly cn.... p
(Hm), cha lt nga (vic ca ng-T B-Nguyt) ln c, th lm sao m rt ru-cng bi yt
T Tin, ri c m cho ci trm, m... Hng (xin xem li hnh v Li trn, Tn di chng
nhau).
y l cha ni n ni oan khin v chic chiu ca Th L m Nguyn-Tri tng nhc n
t bui u gp g:
ni no bn chiu gon,
Chng hay chiu y ht hay cn?...
Nhng ri tnh yu trai gi (Hm) cng s ln dn theo thi gian:
T ngy n phi ming tru,
Ming n mi , d su m chiu.
n tru l phi nhai, nhai thm ging lm say, suy ngm, nh nhung ri tng t m
nh M-Nng say ting ht Trng-Chi, say m b khng c; ri ng Trng-Gi phi mi
bng c ngi trong mng th nng li ch xu. C tch l vy, tn-thi li c trng-hp b m
ang m vn phi vn khn, mc o di cho ko Chng cho Nng, bng cch nh cu ch i ly
thuc Bc m khng xong. B c ch mun v li Vit Nam, nhng u c c! y th m ri vn
cn c hot-cnh b nh ra i, cng chng ti u:
Mt thng, hai nh, ba su,
Cm n chng c, n tru cm hi.
Ni th ni vy ch bng trng m n tru th c ngy say tru ln quay ra nh say thuc lo
vy; say tru cng chng khc ngi say thuc lo bao nhiu:
Nh ai nh nh thuc lo,
chn iu xung, li o iu ln.
Bi v khi C tru, c v, khng vi th lm sao mi m hng c, c khc no ng
kia ni n nh chia mi su (Kiu), cho nn:
Nm m trn tr khng yn,
Tai nghe ting d gieo duyn ngoi thm
chng khc g
"C chn c chiu, khng ngi nm chung.
B chy thng mt mch, quay ra i nm chung, ch u c chu nhng phng ln cho

v chng a em, nh thng chu nhc kho li thnh mang ti.


Ha hon lm mi c ngi can m, khng ph hoi gia-inh ngi khc:
C ai bn rn v ai,
Khng ai ging rng chiu di d xoay.
Cho nn khi giao tnh cp 1 ri cp 2 th tin n kt-hp cp 3, trai gi trnh L Tru v
Ruu vi hai h v T-Tin i n hn-nhn, hu c ngi nm chung, l chuyn thng tnh.
Nu gp mnh m ngi p c quay mt i, anh chng phi nn n..., cng vn vn chng:
Cho anh mt ming tru vng,
Mai sau anh tr li nng i mm.
Nh nh, ch ng
Bn trng u n, bn ch cui kia. ( Kiu).
Chc yu nhau tht y, nhng li phi xa cch nh Tn Phong v H Xun Hng th ln v
cau cng b kh ly:
Yu nhau chng ly c nhau,
Con ln b i, bung cau b gi.
m ri d con cn b mng na (8).
Gia hai ngi mi tru nhau nu c tng lin, tng c m thnh tri m tri k th mi
th v; bng khng th cng chng hay, ri tic nui, m chng bit thc h:
Ba ng mt m tru cay,
Sao anh chng hi nhng ngy cn khng?
By gi em c chng,
Nh chim vo lng nh c cn cu.....
Ch hi y l L Hi, phi c ru, c L v:
Ming tru be ru nn du nh ngi
Ru y l ru co yt T Tin, km theo c u g m ln con gi bo hiu cho cha
m. Phi chng y l lc chng... tr li nng i mm (Mm tru cau v mm ru?!)
Trong cc cuc T, L, ngi ta ch dng ru trng (khng mu). Ru Vit-Nam c lm t
go np (lm Bnh-Dy Bnh-Chng cng vy), th go c sn ca vng la nc ng Nam .
em go np xi, cho ln men ri em ct ru (nu cho hi ru bc hi ri lm ngng
trong ng chy qua bn nc lnh, hng vo chai, l ru). Khi T, L th khng th thiu ru;
cn nh lc bnh thng th khng nn ung ri say sa. Ngy xa, khi say th b b cng vic;
ngy nay say th li xe tng ngi:
Anh i ung ru th say,
B rung ai cy, b ging ai gieo?
Mi tru l tc l trong giao thip, i x thng ngy, nn d n c hay khng cng chng
ai n chi t, c cm ly y, em v cho ngi khc.
Thi xa, i khi n tru cng cn s b b ba m, ba yu, thnh ra ngi ta c thi
quen:
n tru th m tru ra,
Mt l thuc c hai l mn vi.
Nh th yu nc Tam Nguyn Yn- Nguyn Khuyn cng n cc c cng gi cng
nghin tru m v li th c li nhng rng khng cn nn i u ch nhng ci cng chy, cha
k c c cn c c si dy x-tch vi hp ng vi nh bng bc. Gi l chy ch tht ra ch l chy
mt u c cha m nt cau ra m thi. Khi dng chy ci m tru, ngi ta phi mt thi
gian m ti xoy lui, day qua nghin li v vy m tc ng ta c cu Ci chy ci ci.
Chc hn xa kia, T Tin ta ch ci chy gi go, gi tru, ln nh g cng u bng , c
hnh dng theo biu tng Dch Hc m Dng (9). Sau ny, ci chy gi tru c lm bng ng
trm tr cng phu, ch b va ming cau ming tru, ming v ngi c li nhng khng rng
em theo cho tin.
C gi no khng c ci gi m mun n tru th phi nh con chu nhai dp ra . Chnh v
nhn thy s c nhiu ngi mua ci chy nn d khi trc nh th T-Xng tip khch khng tru,
sau ny li nh bun bn ci:
Lng lng m nghe n chc nhau,
Chc nhau trm tui bc u ru.
Phen ny ng quyt i bun ci,
Thin h bao nhiu a gi tru.
D l m tru hay nhai tru, ngi ta u cn ch th m hay nhai mi mau dp tru, h
theo di vic lm v tr nn suy t, trm tnh, n o trong cu ni; ng l n nhai, ni ngh.
Trong mt hnh ng ht nh ang gi tru l vic cc v trng lo b lc Kogi, trn nh ni Chira,

nc Columbia thuc Nam M, lun xoay xoay ci chy nh theo di m nghin cho nt cc vi
trong ci ci nh trn tay; thnh thong h li a u chy ln li m nm vi.
Chy v ci nghin vi chnh l dng c gip ngi Kogi trm t mc tng nh mt
hnh thc tham thin (!), tip ni nhng thi gian, lc cn tr, ngi quay mt vo tng suy t n
v-tr bao la trong hc (10) sng v-t gia thin-nhin. Khng bit s nhai tru (gi tru
bng rng) v gi tru bng ci ca T Tin ta c mang -ngha suy-tng thin nh nh vy
khng? Vo thp nin 70, Sign, cc Ha-Thng -Lng, H.T. Tm-Gic, H.T. Thanh-Long, H.T.
Huyn-Minh... u c n tru. Ngay ti M sau ny, my b nh b Trng, b Diu-Thi... cng vn
n tru... kh nh thng.
Cch b cau, tm tru, by tru dng cng trong vic t l r rng l c thi k din t
nghi thc ca Vit o. Tru Cau l ming n, l biu tng cho s tn knh dng trong cc l T
Thn, L Gia Tin, L Tang, L Hi, L Ci, L Khao Th, L Vinh Qui Bi T, L Mng....:
Ti vc cho ln qun hng,
Tm tru cnh qu cho chng i thi.
Mai sau chng vinh qui,
Nga anh i trc, em th vng sau.
V vy tm tru cng phi c m thut, L Ci thng c Tru tm cnh phng, c Cau
rc v tr hoa, nht l phi dng dao sc v Cau gi dao sc th ngon. V li lc b cau, cng cn
bn tay kho lo:
Cau gi kho b th ngon,
N dng trang im li gin hn xa.
Khi by tru trn a, ht cau phi sng hng, chu vo gia; a tru by 5 ming hoc 10
ming, khi a mi khch phi bng ci tru bng 2 tay.
L Gia Tin th tru tm, nhng T L Thin Thn, Quc T, th phi 3 l tru nguyn vn,
pht mt t vi ln ui l v 3 qu cau cng nguyn (Trong dp Tt Nguyn n hay Gi-T, L
Thnh, ngay nh Bnh-Chng Bnh-Dy cng khng c bc hay ct ra), cng nh phi dng ru
trng m cng (chn tht, cht phc l ).
Ni n ming tru, ta khng nn b qua bi Mi Tru ca H Xun Hng:
Qu cau nho nh ming tru hi,
Ny ca Xun Hng mi qut ri.
C phi duyn nhau th thm li,
ng xanh nh l, bc nh vi.
Nng trch mc ngi tnh h hng, mi tru khng thm n (Ch nu n th chng th
cn xanh hay trng c na!), c mc cho thi gian tri nh nc chy qua cu, n ni nng phi
liu. D rng ci tru khng km theo be ru (c ngha l cha Hi, Ci g) m nng vn c vn
pha tng ln, t mnh lt ly (11) p chiu ri sau li Chm cha ci kip... cng ch Ti vi
b nh Ni chng bc, ni mnh b en(Kiu). Trong lc nng Kiu, v bt c d, cng tng than
th:
Phn sao phn bc nh vi!
nh nc chy hoa tri l lng .
Tht ra, trong on Trng Tn Thanh, Nguyn Du dng n mi lm mi su ch l,
duy ch c hai ln trc tng thn-my-trng l t hi r, ngoi ra dng nh khng l no ng l
l (tc l khng thy ni n tru v ru). C l v vy, Kiu cng ch l non nc (dng ti 12, 13
cp) on trng ng kia ni n ngn ngang bi bi m thi. chnh v Kia v N khng phi
hp iu ha c nn mi thnh on Trng!
Ai li chng bit l tru xanh hng hi, cau cht dai cng, vi trng nng ng nng lc trc
nhng mt khi ph-hp (12) trong ming, s lm cho ngi ta thm thit duyn dng, m hng
mi v say m lc sau; m nhp cuc kt-hp:
Mnh vi ta tuy hai m mt,
Ta vi mnh tuy mt m hai
nh trong tr-chi Kian sau ny, ni ln bn tnh hi-ha c hu ca ngi Vit (13); chnh l
bn-sc Vn-Ha Dn-Tc vy.
i khi cng nn bit, c ngi n tru nh ra nc qut tru mu bm nu ch khng c
ti ngi tin d-oan, bng vo nc tru thm hay nu a lm ngoi ng, c on s
vic tng lai (14).
Th mi bit xa kia ming-tru v chn ru-trng quan-trng vy thay, n gp phn trong
phong tc tp qun Vit Nam, trong o Sng Vit (15) trc y, c v mt hu hnh (Hnh nhi h)
v v-hnh (Hnh nhi thng) vy. Lu li tc l n Tru cho chc rng thm ming, km theo cu
chuyn Tn v Lang, T Tin ta c nhn gi con chu hy kho iu ha tnh cm gia anh em

(gia-nh ln) v v chng (gia-nh nh, gia-nh ht nhn). ng xy ra tng t nh cnh mt


ngi D (em m) ch vo mt chu du m ni My l con . nn tao khng cho n ly, bn l
ta-n n (may m , ngi M khng nghe c ting Vit). Trc kia, ngay ti SiGn Vit Nam
cng c trng hp ch du ang ngi khom lng gi u, c em chng b c chu nc (nc b kt
cn nng) di cho t tri.
Ti M cn c chuyn ng B mun n thm con, hai a ny cng nh vi ch m; mi
ti, sau 12 gi m, khi no ng v ch vo phng vi nhau ri, khng cn hu na, m chng
mi sang vi b mt apartment cch chng 2 dm (sau khi gin xp thu ring ci
basement, nu c ln l ch ln thm m thi m khng c). Ngi m th ni Anh mun sang
lc no cng c, vo phng no cng c, ch tr phng ca b ... v phng ca T. thi, nhng
b bc ny th li c ngn cn Cn g phi n, c vit th l ngy hm sau ti n nhn c ri;
th vit n th lc cp ca chu kim duyt ri vt i, gy mu thun, chia r gia nh ngi ta
th li... Thm ch c ln, c em b i cp cu v m chng c ai nu (ming cho) cho m n!;
ngc li, ngoi ca t lnh c mt toa thc n phi lm c ch mi khch nh thng. C
l c ch hm lt ty c em chng, nn c em c phi nghe mi chuyn? H nh vy , nhng h
m mm l thm xng lm vn-ha v cn c-vn cho hi Vn-Ha ca cc em sinh-vin mi tht l
tai hi. H cn dm vit truyn cng b lp trng Anh ch em Trm thng yu, m bc nhau
trong mi hon cnh, d trong nhng hon cnh kh khn nht . trnh bn thiu vn-ha
khuynh lot, xm phm nhn quyn ngi khc nh vy (khi trai gi thnh gia-tht ri; lnh
trch nhim vi gia-nh mi , h nghim nhin l ci u ch khng cn l tay chn na), tcng Vit-Nam c c hai cu:
Anh em nh th tay chn
176 cu - In khang 24 trang
n tru chn ly cau kh
Tro ln Ba Di (Ri) c c bn hng
C bn hng lng c bun b
Bng x chiu bng ng v ty
i c ba by hai mt nm nay
n tru m c v chay
Vi kia c lt (nht) cng cay c mm
n tru phi m tru ra
Phng c thuc c hay l mn vi
n tru th b qun vi
n cau, b ht, nng i hi nng!
i u cho m hi
Chiu tri khng ngi tru khng n?
n ng nng ni ging khi
n b su sc nh ci ng tru
m khuya thip mi hi chng
Cau xanh n vi tru vng xng chng ?
- Tru vng nh ln cau xanh
Duyn em snh vi tnh anh tuyt vi
m nm canh nm v ngi hu
V c pha nc tm tru chng xi
V hai tri chiu, chia bi
V ba coi sc nh ngoi nh trong.
V t tri chiu qut mng
V nm thc dy trong lng xt x
Ch thang, cho u bng ra
Chng xi mt bt ko m cng lnh.
m qua em nm nh ngoi
Em tm mi mt, mi hai ming tru

Ch chng chng thy chng u


cau long ht, tru long vi
Tru long vi t tru nht
Cau long ht t tru gi
Mnh khng ly ta t mnh thit
Ta khng ly mnh, ta bit ly ai ?
Rng en cng c khi phai
M hng khi nht, tc di khi tha
Tnh y tnh y cng va
Chng cn kn chn, lc la ai hn ?
m qua my ko en dm
Thy hai ngi y th thm vi nhau
Tng rng tnh ton tru cau
Ai hay tnh vn vi nhau bao gi!
Cc ch: tnh ton Tru cau l tnh ton ci hi
m qua trng sng mp m
Em i gnh nc tnh c gp anh
Vo vn try qu cau xanh
B ra lm su trnh anh xi tru
Tru ny tm nhng vi tu
gia m qu, i u thm cay
Mi anh xi ming tru ny
D mn d nht, d cay d nng
D chng nn o v chng
Xi nm ba ming ko lng nh thng
i v con c l rau
Mua go ch Vc, mua tru ch ng,
Ly ai cng ly mt chng
Kim n ngy thng no lng th thi
i bn hng x xm gin ra
ti i ch vi ba c ny
c thi n a tru y
Thua thi ci o trao tay ra v.
n em anh hi i li
Xun thu ngoi cnh my i gp nhau
Gin thi ni vy em i
Kh thi ti vn m hi ti tri
C thng th ni cho mau
anh dng l tru cau b ging.
c g anh ha ra vi
Em ha tru lc tt ti li nng
Ai bng cau tru n
Xin chu kh mang v
Em ang theo chn thy gt m
cho trn b hiu trung
Anh thng em tru ht l ln
Cau ht na vn cha vi m no hay
Du m cha m c hay
Nht nh nh y, hai l m thi
Gm vng em i
Cht th chu cht, la i anh khng la

Anh v cuc t trng cau,


Cho em trng k dy tru mt bn
Mai sau tru n ln ln
Cau kia ra tri lm nn ca nh
o ci cha ht np t
C du xch nn v nh c du.
Phi chng cau chn tru,
i b gy nhp cu sang sng
Bc qua vn t hi tru
Hi thm l lu, mng cu chn cha ?
Bc thang ln hi ngn tru hng
thng ta mt, ta thng mi.
Bc thang ln hi ngn tru vng
Tru em cao s mun mng anh thng.
Bng em m b v ni
Cho m i ch mua vi n tru
Mua vi ch Qun ch Cu
Mua cau Nam Ph
Mua tru ch Dinh.
Ch Dinh bn nn quan hai,
Bn thao quan mt,
Bn quai nm tin.
Xem thm cu: "Ru em cho tht cho mui"
Ba cm mc nc ra ru
Hu cm, hu ru, hu tru, hu tm
m m dt c i nm
Than thn phn gi, m lng lo gi
ng i, ng bung ti ra
Ko ngi trng thy, ngi ta ch ci
Ba phen tru hi c ba
Phen ny hi na thit l s anh
Bnh c mm sao em ku rng bnh t ?
Tru c ch, sao em gi l tru khng?
Trai nam nhi khng i ng
Gi m hng xin th i xem !
By gi anh bt tay nng
Hi sao l ngc cnh vng xa nhau
Xa nhau ta mi xa nhau
Khi xa ta vn n tru mt ci
By gi em mi hi anh
Tru vng nh vi cau xanh th no?
- Cau xanh nh vi tru vng,
Tnh anh snh vi duyn nng p
Bn anh d t trng cau
Cho em xin ming trng tru mt bn.
Ci tru anh tm ra y

Nhn duyn cha inh tru ny cha n.


Cu y c gi bn hng
C i ra c nng bn cau
Mt xanh ti thm mi tru,
Ming ci nm m cho cu thm xinh.
Cch nhau mt bc ro tha
Tay chi nc mt, tay a, ming tru.
Ci cc n tru mi
C ai lm l chng ti th lm?
Cnh o l liu pht ph
ng i khut no ai ng gp nhau
Gp nhau n mt ming tru,
Cn hn m ci m tru n mng.
Cau non kho ba cng dy
Tru tm cnh phng thy n m
Chn n na p gi chic na hng
Cn sng l ni ta ng qun nhau
T ngy n phi ming tru
Ming n xi d su m chiu
Bit rng thuc du hay ba yu
Lm cho n phi nhiu iu xt xa
Lm cho qun m qun cha
Lm cho qun ca qun nh
Lm cho qun c ng ra li vo
Lm cho qun c di ao
Qun sng tm mt, qun sao trn tri
t Bt m nm chim tri
ng T B Nguyt xe dy nh na vi ra u
Cho nn c chng bn cu
Lc chng bn du, ch chng bn kim
Thng nhau nn phi i tm
Nh nhau mt lc nh chim lc n
Tru Cau Trong Ca Dao V tr v sau khng ging vi cu
Chn n na p gi chic na hng
Cn sng l ni ta ng qun nhau
T ngy n phi ming tru
Ming n xi d su m chiu
Bit rng thuc du hay ba yu
Lm cho n phi nhiu iu xt xa
Lm cho qun m qun cha
Lm cho qun ca qun nh
Lm cho qun c di ao
Qun sng tm mt, qun sao trn tri
t Bt m nm chim tri
ng T b Nguyt xe dy, xe nh na vi ra u!
Cho nn c chng bn cu
Lc chng bn u, ch chng bn kim
Thng nhau nn phi i tm
Nh nhau mt lc nh chim lc n.
Tru Cau Trong Ca Dao V tr v sau khng ging vi cu
Chnh thng chnh nh chnh su
V ai nn ni cho tru xa cau
Bt c, c li trn ng,

Hi rau rau ho, hi sao m dng h con?


Chiu chiu bun ming nhai tru
Nh ngi qun t bn cu ngn ng
Cho anh mt ming tru vng
Mai sau anh tr li nng i mm.
C y m ly anh ny
Chng phi i cy i cy na u
Ngi trong ca s tm tru
C hai thng b con nh ng hu hai bn.
Con chim xanh u cnh du bic
Em i ly chng anh tic lm thay
V g mt ming tru cay
Sao anh chng hi nhng ngy cn khng?
By gi em c chng
Nh chim vo lng, nh c cn c
C cn cu bit u m g
Chim vo lng bit thu no r
C tru chng mi thm
C chng chng nm gn ci xay
C tru cho ming mi
C ru cho chn ti i m hng.
Tru cng sn y, ru cng sn y
Nhn duyn cha nh tru ny cha tra
C tru m chng c cau
Lm sao cho mi nhau th lm
C tru m chng c cau
C n r quch vi nhau th vo
C tru m chng c vi
C chn c chiu chng ai nm cng.
Con dao vng rc l tru vng
Mt anh anh lic,mt nng nng a
Dao cau rc l tru vng
Mt anh anh lic, mt nng nng a
Dao vng rc l tru vng
Tru tm cnh phng b ngang khay c.
Gp nhau n mt ming tru
Gi l ngha c v sau m cho.
Ming tru nng l bao
Mun cho ng liu ty o l hn.
Ming tru k ht ngun cn
Mun xem y y thit hn th n
Gp y n mt ming tru
Chng n cm ly cho nhau bng lng.
Tru ny em ch c cng
T vua n cha cn dng na t

Ngoi xanh trong trng nh ng


Vua quan cng trng Pht b cng y
n tru c t c nhiu
Ri ra ta s c chiu th than.
B cng vt b bng ngn
B cng vt b bng ngn
B cng b sc tay mang khu tr
Gp y n mt ming tru
Cn hn m ci m tru n mng.
Gp y n mt ming tru
Mai ra ng ci gp nhau ta cho.
Ming tru ca chng l bao
Ch mong ng liu ty o gn nha
Gp y em xi ming tru
Gi l t gii my cu t tnh.
Xin em ng c cy mnh
Mt mai qu la xun xanh ht th.
Gim vn em ch c gim chy
Anh cho tc li, cho y quan nm
Em bun tru, m cung, m trm
Ma rm gi Bc, em nm em lo
Gin nhau th nm b tru
Ch c nm v u nhau ra
Gi a hi nng ln my
Tnh a c T vo y n tru
H Thy ai lo lng cho mnh
Mnh nghe trn ngp...
H ... mnh nghe trn ngp chuyn tnh tru cau
Gi a t giy ln my
Gi a, c y li y n tru
Yu nhau th nm b tru
Ch nm gch v u nhau r
Hai tay xch nc ti tru
Tru bao nhiu l d su by nhiu
H ... ch Thy ai lo lng cho mnh
Mnh nghe trn ngp...
H ch Mnh nghe trn ngp chuyn tnh tru cau
Khn xanh khn m m hi
Ti xanh ti m ly i ming tru
Lc xanh th lc chi u
Gng sng lu lu sng c mi n
No khi i ngc v xui
Cm ng cm ngi than th cng nha
n tru li nh ti cau
Gng soi phn nh cng nhau tng.
Anh ng e ngi ngp ngng
thit th ng thm th th
Ca chng n mt tr i

n hai tr bn mnh ti chng chy


Ra i em hi ng thy
Ci s ln chng tht kh lm thay
Ai em dy buc th ny
Kh th ba thng chy th mt nm.
Khi vui ming thuc ming tru
Khi bun i mt, bit u m tm
Khi xa ai bit ai u
Ch v iu thuc ming tru nn quen
Lng ging t n u
Ch em n dp ming tru em sang
i ta cng mt lng
Cng chung mt ng vi vng chi anh
Em nghe h ni mong manh
Dng nh h bit chng mnh vi nhau
M chim khng c bo du
Khc no nh th n tru kng vi!
M anh mua tru mua phi l a
M anh mua g mua phi cuc con
ng cay nh ngm qu b hn,
Cht chua nh ngm qu sung non, nhm mm!
M em hng vn khuyn rn
Lm thn con gi ch n tru ngi
C bn khc: Ra i m c dn rng;
Mt n c trng bay tung
Bn nam bn n ta cng ct ln
Ht ln mt ting m chi
Ht ln mt ting, xi ci tru ny
Tru c y, cau c y
Nhn duyn cha nh tru ny ai n
Tru ny tru ti tru khn,
Cng tru gii ym, anh n tru n
Tru ny tru qu tru hi,
Tru loan tru phng, tru ti, tru mnh,
Tru ny tru tnh tru tnh
Tru nhn tru ngi, tru mnh tru ta
Tru ny tm ti hm qua
Giu thy giu m, em ra cho chng
Tru ny khng phi tru hng
Khng ba, khng thuc, sao chng khng n?
Mt yu em gi ming tru
Hai yu em gi o nu v nh.
Ba yu em gi o hoa
Bn yu em gi th nh cho anh.
Nm yu em gi qut xanh
Su yu em gi mt cnh kim tho
By yu em gi khn l
Tm yu em gi cnh hoa cho chng.
Chn yu em gi lng vng

Mi yu em ch ly chng m th
Mt mng n mt ming tru
Hai mng ta gp nhau y t tnh.
Ba mng ti sc u xinh
Bn mng bc m sinh thnh c
Nm mng nguyn c mt li
Su mng duyn phn bi tri xui nn.
By mng gp c bn hin
Tm mng gii tm lng nguyn thy chung.
Chn mng ti t anh hng
Mi mng ta cng chung mt nh.
Mng chng mng thc mng th
Em nay tri k khng l mng ch
Chng i ghi ht mi ni
Xin chng mng li cho ti bng lng.
Mt ming tru nm ba li dn
Mt chn ru nm by li giao
Anh ch nghe ai sng b ba o
Mt sng h d my cu
Mt mnh em - h d nhn tru my n
Mt thng hai nh ba su
Cm n chng c, n tru cm hi
Thng chng lm lm chng i
Tm ni Bit u thanh vng m ngi th than!
M i con m tht tnh
n khay tru qu, ung chnh ru hng
Ming tru n mt tr mi
n sao cho c mt ngi nh em.
Ming tru n nng bng ch
n ri em bit ly g n n?
Ming tru d chng l bao,
Nng nh ng liu ty o bn duyn!
Ming tru n nng l bao
Mun cho ng liu ty o l hn.
Ming tru n ngt nh ng
n ly ca phi thng ly ngi
Ming tru ai rc ai tm
Ming cau ai ba m mm ra r
Ming tru anh tm va ri
Ming cau anh ba va i v chng.
Ming tru ca ng bao lm
n ri nh b ting tm i.
Ming tru ca ng l bao
Chng n cm ly cho nhau va lng
Ming tru coi nng nh ch

n th n vy ly g tr n.
Ming tru em m hoa nhi
Ming cau em b c mi hai o b
Ming tru em rc em tm
trn nh nhng li mm nh d
Ming tru gii ph cn su
n cm chng ng, n tru gii khuy
Ming tru k ht ngun cn
Mun xem y y thit hn th no
Ming tru l u cu chuyn
Con tru l u c nghip
Ming tru l ming tru cay
Lm cho b i khi y khi v
Ming tru l ngha tng giao
Mun cho y y duyn vo hp duyn
Ming tru nh b qung i
Anh cn tic mi hung chi c nng.
Ming tru tm trn ci
Np vng y li i ngi tri m.
Ming tru km bc th cm
Ch cho khch thy, khch tri m s ch
Ming tru tm trn cao
Ch cho thy khch m o mi cam.
Ming tru tm bn Nam
Mang sang bn Bc mi chng hm nay
Ming tru xanh r nh my
Ht cau i nh rau t hng.
Ming tru nh trc nh thng
Nh hoa mi n nh rng mi th
Ming tru tht tay em tm
Tru ph, tru qu, tru nn v chng
Tru ny khn nguyn t hng
Tru ny kt ngha loan phng t y!
Mua cau chn ly bung sai
Mua tru chn nhng trm hai l vng.
Cau tin ngang tru vng ngt ngn
Thi bui ny kn chn lm chi
Th rng ly quch nhau i
Ko sau qu la l th lm sa
Mua cau chn nhng bung sai
Mua tru chn nhng trm hai l vng
Cau tin ngang, tru vng ngt ngn
Thi bui ny kn chn lm chi ?
Sao em chng ly chng i ?

Nc ci cc n leo thang
Cha vi ht thuc, h mang n tru
Ngn sng o va trong va chy
Anh i kn v mi by nm nay
Tnh c bt gp nng y
Nh c gp nc nh my gp rng
My gp rng, pht phong pht v
C gp nc con ngc con xui
Chng Nam v Bc em i,
Sao em ch ly mt ngi nh anh?
Vo vn hi qu cau xanh
B ra lm su mi anh xwoi tru
Tru ny tm vi vi Tu
gia n qu, hai u thm cay
Mi anh xi ming tru ny
D mn, d nht, d cay, d nng
D chng nn o v chng!
Th anh cng thu tm lng cho em
Xem Thm cu:
Ngn tru b di t l ngn tru lng
Lm trai hai v phi thng cho ng
Nhm ai hoa thm lng tay Cu
Ngt hng Hu Tip m say Ngc H.
Hoa thm di o s t
Thm thm l phiu ca ta ca mnh.
Nhn ai m ngn du xanh
T vng Tm X un quanh sng Hng.
V d con b con bng
Phiu ti nt ch p lng c i.
Nhn ai cho li ngc xui
Thuyn qua Thi Thy dng ni bn Chm.
Cm so quen li thm quen
Hn nm ba hn: ch qun phiu bu.
Nhn ai se ch by lu
Ty H vn vt trm mu t vng.
C i chung li chung ng
Ch chung l phiu m vng ch hng.
Nhn ai qu bn sng
Ph Vin cau thm tru khng my ma.
Phiu bu bui sm hay tra
tru cau gi cho va lng ai.
Nhn li xin gi ly li
Mng ngy bu c thm vui xm lng.Cn tip cu
Xem tip cu s:
Nh khi khn m tru trao
Ming th ci n bit bao nhiu tnh
i anh i ci vng
C tru xin ming hi chng i .
Ti qua trng sng t m
Em i gnh nc tnh c gp anh.
Vo vn hi qu cau xanh
B ra lm su mi anh xi tru,
Tru ny tm nhng vi tu,
gia m qu, di u thm cay.
Ching anh xi ming tru ny

D mn d nht d cay d nng.


D chng nn v nn chng,
Th anh cng bit tm lng cho em.
Ra v nh bn bn i
Nh iu ht thuc, nh ci n tru
C bn khc: Ra v nh nc ging khi;
Rung vn trng th hoa
Hoa o, hoa b, hoa tru, hoa mai
Nht thm hoa L, hoa Li
Hoa Lan hoa Cc ai ngi chng a
Cnh vn vui v thm tho
Mnh lm mnh hng Tri cho ring mnh
Sng mai gnh nc m m
i qua ng gi tnh c gp anh
Vo vi hi qu cau xanh
B ra lm tm mi anh xi tru
Tru ny n tht l say
D mn d nht d cay d nng
D chng nn o v chng
Xi dm ba ming ko lng nh thng
Cm lc th nh ti gng
Cm tru nh ti nm ging nh nhau
Ti y chiu tri tru mi
Can chi m ng gia tri sng sa
T ngy n phi ming tru
Ming n mi d su m chiu
Bit rng thuc du hay l ba yu
Lm cho n phi nhiu iu xt xa
Lm cho qun m qun cha qun ca qun nh
Lm cho qun c ng ra li vo
Lm cho qun c di ao
Qun sng tm mt qun sao trn tri
t bt m nm chim tri
ng T b Nguyt xe dy, xe nh na vi ra u
T ngy n phi ming tru
Ming n mi d su tng t.
V ngi ti phi vit th
Nh con chim nhn a th cho ngi.
Th rng: em chng c ai
Trn nghin di mc ca ci ch sen.
Ta ln H Ni tm mnh
Tru cau tip i thn tnh bit bao
Chn i ming li khn cu
Ly Gii ph h gp nhau phen ny.
Tay anh cm tri cau
Va i va rcc
Tay em cm ngn tru
Va rc va tm.
i ta trong m ngoi m
Tm tru b a kim nhung
i mnh c c cho chung m thy

Thng ai chng ni khi u


cho thy m n tru ngi t
Thng em cau ti tru a
Trm nm cn n bng a mi sao?
Thng nhau nh nh su su
Cm n n c, ly tru ngm hi
Thn em vt v trm b
Sm i rung la ti v rung du
C lc chng kp chi u
C cau chng kp tm tru m n
Thm tru m chng dm xin
Thng em m chng dm nhn mt em
Thin duyn k ng gp chng
Khc g nh th phng hong gp nhau
Tin y n mt ming tru
Hi thm qu qun u chng l
Xin chng qu bc vo nh
Trc l hi chuyn sau l ngh chn
Thot tin gii chiu ra ngi
Tru cau n on hi ngi thy chung *
Em hi chng c yu cng
Ting tm em chu thn thng em mang
V d chng c lng thng
Th em chng qun g ng xa x
Chng v chng c cho ti
Chng ng ho ngi ci n t
Tic ci vng vng eo cho con vn. ht
Tic ci knh sng eo cho ngi m.
Tic cng em trang im my thu
Bng tru ra ngoi bi bn chi t khng n.
Ting ai tha thit bn cu
C phi nhn ngi n tru th sang?
Ting ai tha thit bn giang
C phi nhn ngi mi sang n tru
Ting ai tha thit bn cu
Tin y a mt ming tru
Chng n cm ly cho nhau bng lng
Tin y xi mt ming tru
Gi l ngha c v sau m cho
Tru ny tru qu, tru hi
Tru loan, tru phng, tru ti, tru mnh
Tru ny tru tnh, tru tnh
Tru nhn, tru ngi, tru mnh vi ta
Tru ny tm ti hm qua
Tru cha, tru m em ra cho chng
Tru ny khng phi tru hng
Khng ba, khng thuc sao chng khng n ?

Hay chng ch kh ch khn


Xin chng ng li m n ming tru
Ti bit tnh chng ti
Cm no th nc, nc thi th tru
Ti ly ng Tt b Tt
n c ct tru
n tru l lt
ng t con ti
Ti trao ming tru th mang cu bt hiu
Vy ti trn hng ro ai hiu th n
Trm nm cn c g u
Ming tru lin vi con tru mt vn
Tru n l ngha thuc xa l tnh
Tru bc khn trng i ngi xinh xinh
n cho n tha thm tnh
n cho n h s mnh s ta
Tru ng Nai tru n nh b
Thuc ng Mn * thuc ht ph hi
Tru nng thuc thm ai i
G duyn chng v i trm nm
Tru c y cau c y
Nhn duyn cha nh tru ny ai n ?
Tru ny tru ti tru khn
Cng tru gii ym anh n tru no ?
Tru ai i dm em y
Hay l trm m trm thy cho anh?
Tru n l ngha, thuc xa l tnh.
y ai ct mi t mnh
Cho thuyn qun bn, cho anh qun nng.
Tru bc khn trng cau ti
Tru bc khn trng i ngi xinh xinh.
n cho n tha tm tnh
n cho n h s mnh s ta.
n!
Tru B im x ra na l
Thuc G Vp ht mt hi
Bun tnh g ngha m chi
Hay l anh quyt i vi em?
Tru cau t lm anh i
Tru cau l ngha thuc xa l tnh
Tru cau m cung khng cay
Tru cay sao cung khng cay
Sao mnh khng thn, ta thn thay cho mnh?
Tru cha tru m em ra cho chng
Tru ny khng phi tru hng

Khng ba, khng thuc sao chng khng n?


Hay l ch kh ch khn
Xin chng ng li m n ming tru.
Tru ho cau i
Tru ho cau i ru lt
Tru khng n sao ngon sao bo
Ngha nhn cho kho ko lng phin
Ch chng bng ng trng nghing
Ni vui c bn, u phin ring em
Tru khng n vi t l tru nht
Cau khng ht t ming cau gi
Mnh khng ly ta t l mnh thit
Ta khng ly mnh ta bit ly ai ?
Tru khng ct ngn tm chung
Cau hoa li bung chng ly c nhau.
Tru khng vi t l tru nht
Cau khng ht t ming cau gi.
Mnh khng ly ta t l mnh thit
Tru lc em hi na nng
Cau non na ch ngi thng na chng.
Thng anh qu gi qu chng
Bao gi gp c anh y
Em n nm t ngt n_ nh ng.
Tru ln na mc tru vng
Kho khen ph mu sinh nng d thng
Tru
Tru
Tru
Tru

loan tru phng tru ti tru mnh


ny tru tnh, tru tnh,
nhn, tru ngi, tru mnh ly ta.
ny tm ti hm qua

Tru no cay bng tru X Lt


Tht no kht bng tht kn kn
i ta g ngha khng bn
Dt i cho rnh xung ln lm g ?
Tru ny tru ngha tru tnh
Tru nhn tru ngi tru mnh vi ta
Tru ny tru qu tru hi
Tru loan, tru phng, tru ti, tru mnh
Tru ny tru tnh tru tnh
Tru nhn tru ngi tru mnh ly ta
Tru ny tm ti hm qua
Giu cha giu m, em ra cho chng
Tru ny khng phi tru hng
Khng ba, khng thuc sao chng khng n ?
Hay l ch kh ch khn ?
Xin chng ng li m n ming tru
Tru Cau Trong Ca Dao v Cy Qu

Tru ny tru tnh tru tnh


Tru tm cnh phng, tru mnh tru ta.
Tru ny trong trp b ra
Tru say vng vt vn mng
Nhn mi em thm khin trong lng anh say.
Tru tm cnh phng cau va chm xong
Ming tru c bn ch tng
Xin chng cm ly vo trong thm nh.
No l cho m cho cha
Cu, c, ch, bc mi ra xi tru.
Tru tm su ming r rng
B ra ci thic thip mi chng n.
Tru vng n vi cau su
Ly chng thua bn mn su m h
Tru vng cn trn ci
Anh kia a mc ch chi mm son
Tru vng nhai nh ln cau xanh
Duyn em snh vi tnh anh tuyt vi
Tru vng sao cung khng vng
Sao mnh khng thn c lng thn thay.
Tru xanh cau trng chay hng
Vi pha vi ngha, thuc nng vi duyn.
Tru xanh cau trng chay vng
Ci tru bt bc, thip chng n chung
Trng tru p nm cho cao
Che cho sng nng khi vo gc cy
Na nm bn r bn dy
Khn du b u bn tay cho lin
Mt mai tru tt bc ln
Mt so tru tt bng tin mu ng
Trng tru th trng ln dy tiu
Con theo ht bi m liu con h
Trai th cy rung khin tru
Gi th phi bit b cau tm tru
Trn tri c m my xanh
gia my trng chung quanh my vng
c g ta ly c nng
H Ni, Nam nh dn ng a du
Tnh Thanh cng ng tru cau
Ngh An th phi thui tru m b
Hng Yn qut nc ha l
Thi bnh th phi gi gi gi nem
Ninh Bnh tri chiu bng mm
Hi Dng vt a, Ph ng c ni

Sn ty gnh nung vi
Bc Cn thi phi thi xi nu ch
Gia nh hu iu hng xe
Ph nh thi phi chm tre bc cu
Anh mi mi tm nc ch hu
Nc Ty, nc Tu anh gi tn ni
Anh mi hai h nh tri
ng Sm, ng St, Thin Li ng u
Trn tri c m my xanh
gia my trng chung quanh my vng
c g ta ly c nng
H Ni, Nam nh sa ng rc du
Thanh Ha cng n tru cau
Ngh An th phi thui tru m b
Ph Th qut nc ha l
Hi Dng rc l gi gi gi nem
Tuyn Quang nu bc c tin
Ninh Bnh dao tht Qung Yn c ni
An Giang gnh nung vi
Tha Thin nng thi xi nu ch
Qung Bnh H Tnh thuyn ghe
ng Nai Gia nh ch tre bc cu
Anh mi khp nc ch hu
Nc Ty nc Tu anh gi th sang
Nam To Bc u dn ng
Thin Li La St hai hng hai bn
C bn khc nhn mnh cc tnh Min Bc; ngha v vn iu cng chng khc nhau my
V chng n ming tru cay
Phi u khch l m kim khay x c
Tui em mi tm ang trn
Rp mua tru lc cau non n nh.
m tht khch ng xa
By gi thy khch lng mng thay.
Gi hng a khch n y
Tm tru cnh phng hai tay nng mi.
Ti gm cho ln ti hng
Tm tru cnh kim cho chng i qun
Ti vc m thu ch hng
Tru tm cnh phng cho chng i thi
Mai ny bi t vinh quy
Nga anh i trc em th vng sau
Vng em c mt phin
Tru n chng c chuyn tr th khng
Vo vn hi qu cau xanh
B ra lm tm mi anh xi tru
Tru ny tm nhng vi tu
Gia thm ci m ct cnh hai u qu cay
Tru ny n tht l say
D mn, d nht, d cay, d nng
D chng nn v nn chng
Xi dm ba ming ko lng nh thng
V chng n ming tru anh

Cho nn m tc xanh n gi
V duyn chi thip chi chng
Bun tru gp nng bun ng gp ma
Yu nhau thi nm ming tru b tru
Ght nhau nm v u nhau ra
Yu nhau cau su b ba
Ght nhau cau su b ra lm mi
Yu nhau tru v cng say
Ght nhau cau u y khay chng mng

TRU CAU QUA THI CA


Duyn anh snh vi tnh anh tuyt vi
Tru vng nh ln tru xanh
Ngy xa ngi Vit thng c thi quen n tru tr thnh phong tc, chuyn thn thoi Tru Cau
( truyn tng qua dn gian nu l do ti sao c tc n tru. Thi n ng hay n b thng c mang
theo ti tru, trong nh c gi tru cau, bnh vi bng s hay bng snh, con dao nh b cau, rc tru,
ci khay g hnh vung cn c xa c di tru mi khch.
Qua thi ca tru cau lin quan n tnh duyn, v hn nhn i khi khng i hi mm cao c y,
bc vng chu bu, nhng tuyt i phi c tru cau, cc vng thn qu i khi hai gia nh nhn l vt
tru cau, chai ru tr thnh sui gia. Mc d ngy nay, con ngi tin xa hn trong nhiu lnh vc
kinh t - x hi - vn ha, nhng y l mt phong tc p, th hin bn sc ring, lu li m tc , tru
cau lm snh l tng thm phn long trng, nh gi nhn l vt tng b con, hng xm gi tr, ci bnh, tri
cau l tru, d t ngi cn n tru chng ai t chi.
Tuy nhin i sng ti Vit Nam cc vng qu t ngi ln tui cn n tru c hm rng en. Cc
quc gia u Chu khng trng tru cau, nh Vit nam v cc nc Tch Lan, Lo, Cambodia, Thi Lan,
cn tc n tru v trng tru cau. Ngun gc cy cau dy tru M lai, c nh hng nhiu ngi sinh
sng vng bn o ng Nam . t du nhp vo Vit Nam (2) Cc nc Cambodia, M lai. Indonesia,
n cn n tru. Ti phng vn mt s sinh vin du hc t cc nc trn, c bit vng qu ca h
cn tc l n tru. Tch Lan (Sri lanka) ngy nay mi nghi l u dng tru; ngay c vic dng cau tru ln
cng Pht (3)
S Tch Tru Cau ca Vit Nam c th hoang ng? cu chuyn y d sng to nhng khuyn
ngi i sng phi thy chung, o c gia nh lun c cao, phong tc thi xa xa n b d
khng n tru nhng phi nhm rng en b cng trang im m hng rng en D giu hay ngho ti
thn qu u c trng tru cau. Qua ca dao hay cc hi h nh m, xng ha nhiu ti v tru cau,
c cc nhc s ph thnh nhng ca khc bt h. Ca dao phn nh tnh cm, gia nh v x hi. Ha hp
gia con ngi vi thin nhin, thi ca pht xut tn y lng n s, bng by, m p nh nh nng ban
mai, mt m nh ngn gi chiu du dng nh nh trng non.
Tru cau khng phi th t tin, dng n lm l vt hn nhn nh l giao c gia hai h. Trong
vn min qu thng trng cau ngay hng thng li, thn cy cau c dy tru leo quanh. T Saigon theo
quc l 1 v pha Ty Bc khong 10km, qua cu Tham Lng, r tri mt on vo tnh l 14 l n a
danh 18 Thn Vn Tru gi l (Thp Bt Lu Vin) (Hc Mn B im)
Em v, anh gi bung cau
Bung trc knh m, bung sau knh thy
Lch s ghi li vua L i Hnh ngi trn mnh nga mi s gi nh Tng cng n tru, cng l
nghi l ngoi giao.Tru cau gip cho nhiu ngi nn v chng. Ngy xa quan nim hn nhn cha m
t u con ngi y. Cha m hai bn quyt nh ri con ci khng th ci li. Chng yu nng tha thit
tnh trong nh mt ngoi cn e Cha m nng nhn l vt tru cau qua l h hn ca ngi khc.
Chng trch em sao vi ly chng, anh ch i bit mn nng cng ai ? Nhng nng nh nhng gii
thch

Ba ng mt m tru cy
Sao anh khng hi nhng ngy cn khng
By gi em c chng
Nh chim vo lng nh c cn cu
C cn cu bit u m g
Chim vo lng bit th no ra
Tc l trao tru cau l mt trong nhng nghi l khng th b qua trong vic biu l tnh yu ca
thanh nin nam n . cng l mt trong nhng l lng c quy nh trc khi i trai gi tin n hn
nhn. Tru cau lm snh l, ngi con gi bn khon mun t chi ngay t lc u trong l cu hn
Ai bng cau tru n
Xin chu kh mang v ,
Em ang theo chn thy gt m
cho trn b hiu trung
Ming tru l u cu chuyn, gp nhau thng mi tru, d dng gi chuyn thm hi
Tin y n ming tru
Hi thm qu qun u chng l ?
C tru m chng c cau
Lm sao cho mi nhau th lm
Nhng ngi con gi khi yu i lc giu cha giu m, tm tru a cho bn trai ngm ni vi
bn trai khi vo nh, bit cch c x.
Ming tru c bn ch tng
Xin chng cm ly vo trong thm nh
No l cho m cho cha
Cu c ch bc... mi ra xi tru
Vn qu thm mi hoa ca nhng bung hoa cau ang n r di nng m min qu i trai ti
gi sc qua mt ln gp g, ri nh ri thng tnh yu chn thnh thit tha
Vo vn hi qa cau xanh
B ra lm tm mi anh xi tru
Tru ny tm nhng vi tu
gia m qu, i u thm cay
Mi anh si ming tru ny
D mn, d nht, d cay, d mng
D chng nn o v chng
xi nm ba ming ko lng nh thng
khi bc vo tui trng thnh, con trai, con gi c t do trong tnh yu i la. H bit nhau
ri quen nhau nh cc bui lm nng ry hay nhng ln gp nhau trong dp l hi ca lng, v ming
tru lm mi gii cho tnh yu ca h ri ha hn m c tng lai ti sng, hay ri tuyt vng
ngn ng
Cho anh mt ming tru vng
Mai sau anh tr cho nng i mm
Yu nhau chng ly c nhau
Con ln b i, bung cau b gi
Anh v cuc t trng cau
Cho em trng k dy tru mt bn
Mai sau trm h ln ln
Cau kia ra tri lm nn ca nh.
Ty theo phong tc mi a phng snh l thng khc nhau, tuy nhin khng th thiu c
bung cau, anh chng kn o vi ngh thut tn gi tinh t hoc vi ging bng ln nh chuyn nh khu
o nh khu h ch ng t khi no ly chng s tr cng, ngi tnh nguyn gip t l nghi cho n
vic n chiu nm, chn p ..chng khng ni r m ngi con gi tha hiu ch r l chng ri

Gip em mt thng xi v
Mt con ln bo mt v ru tm
Gip em i chiu em nm
i chng em p i tm em eo.
Gip em quan tm tin cheo
Quan nm tin ci li o bung cau
Nu chng may tnh duyn khng thnh m tnh cm cn nguyn vn, li chng cng xt xa a
N tm xun n ra xinh bic
Em c chng anh tic lm thay
Cc b m thng rn dy con gi lc trng thnh, phi c nhng c tnh : cng-dung-ngnhnh, khng nn vi vng ln l nhn tru cau ca ngi khc, lun l gia nh c xem l mt nn tng
vng chc
i u cho m hi
Chiu tri khng ngi tru khng n
Tha rng bc m ti rng
Lm thn con gi ch n tru ngi
C th nng t chi ming tru, cng c nghi t chi s tip xc tin n tnh yu vi thi
d dt, kn o nghi k
Sng nay ti i hi du
Gp hai anh y ngi cu thch bn
Hai anh ng dy hi han
Hi rng c y vi vng i u
Tha rng ti i hi du
Hai anh m ti a tru cho n.
Tha rng bc m ti rn
Lm thn con gi ch n tru ngi
Tru cau d gi p xanh ti hp dn, nhng cn cn thn khi n phi kn o m ra xem c
nhiu vi hay ba m thuc c trong chng ?
n tru th m tru ra
mt l thuc c hai l mn vi
Ming tru n nng bng ch
n ri em bit ly g n n
Ming tru n chng l bao
Mun cho ng liu, ty o l hn
Ngi ghin tru i khi run tay d i no phi n mt ming tru cau. Nhng vi tnh yu mi
nhau n tru c nhng bn khon thng nh i ch ? c khi li ni th bnh tnh nhng khng che giu
mi cm tnh nng nhit ang nh chm xung thu tm can nng Ming tru nh l mt phng tin
m u, l cht keo c kt nhng tnh cm thing ling, thm kn m c i bn khng th ni bng li.
Ming tru qu cau s l "ngi mi" ni h tnh yu cho h.
Vo vn hi qu cau xanh
B ra lm tm mi anh xi tru
Tru ny tm nhng vi tu
Gia thm ci cnh hai u qu cay
(Gia m ct cnh, hai u qu cay)
Tru ny n tht l say
D mn, d nht, d cay, d nng
D chng nn v nn chng
Xi dm ba ming ko lng nh thng
Tru bc khn trng cau ti
Tru bc khn trng i ngi xinh xinh

n cho n tha tm lng


n n tha s mnh s ta
T ngy n phi ming tru
Ming n mi d su m chiu
Mt thng hai nh , ba su
Cm n chng c, n tru cm hi.
Nhng giao tip gia nam n thi phong kin thng b gii hn, tnh yu trai gi tng nh xa
xi ri rc.. nhng tnh yu chn thnh v nng nhit tng t
T ngy n phi ming tru
Ming n mi , d su m chiu
Bit rng thuc du ba yu
Lm cho n phi nhiu iu xt xa
Lm cho qun m, qun cha
lm cho qun ca, qun nh
lm cho qun c ng ra, li vo
lm cho qun c di o
qun sng tm mt, qun sao trn tri
Con gi xa gia nh v nh chng lm du, ngy xa thng va chm sinh hot gia nh m
chng nng du , hay b p buc ly nhau ri m nm cnh chng th than cuc tnh
m khuya thip mi hi chng
Cau kh n vi tru vng xng khng ?
Ngi i thng ni thng nhau b chm lm mi, hay thng nhau tri u cng trn, ght
nhau tri b hn cng mo, tri cau cng c phn chia cho s ght thng
Thng nhau cau su ba ba
Ght nhau cau su ba ra lm mi
Yu nhau tru v cng say
Ght nhau cau u u khay chng mng
Cc hi h nh m trai ti gi sc dng ti tru cau ht i nhau hn nhin trong sng, li ht
i p ngt ngo trong l gio gia nh khng sm s, nhng vt qua nh hng lu i ca nho gio
Nam n th th bt thn
Gp nhau n mt ming tru
Gi l nghi c v sau m cho
Ming tru nng l bao
Mun cho ng liu ty o l hn!
Ming tru k ht ngun cn
Mun cho y y duyn no hp duyn
Hay l
Tru ny tru qu, tru hu
Tru loan tru phng, tru ti ly mnh
Tru ny, tru nghi, tru mnh ly nhau
Tru ny tm ti hm qua
Giu cha giu m em ra cho chng
Tru ny khng phi tru hng
Khng ba khng thuc sao chng khng n
Hay l ch kh ch khn
Xin chng ng li m n ming tru.
N s H Xun Hng ln n tnh duyn, i sng tnh cm km may mn, lm cho b nghi ng
mu xanh ca l tru, mu trng ca vi (lt nh c bc nh vi)
Qa cau nho nh ming tru i

Ny ca Xun Hng qut vi


C phi duyn nhau th thm li
ng xanh nh l bc nh vi
Ting ht ru con ca m hin, cp n tru cau nhu cu khng th thiu trong nhng ln i ch,
Ru con con tht cho mui
m i ch mua vi n tru
Mua vi ch Qun ch Cu
Mua cau Nam ph mua tru ch Dinh
(Ty theo mi i phng c th thay i tn ch )
Cc c b nhai tru kh khn, nn dng ci nh gi tru, hay ci ng xoy bng ng, c chi
di phn di 3 ci rng nh, b tru cau vo xoy nh. n tru cng c ngh thut, chn la cau ti
v mng rut nhiu, tru ti km theo qu hay v ca loi cy chay, n km vi cc thuc l nh vi
phi mu hng.. Trn T Xng thi hng mi, bt mn vi i nghe ngi ta chc tt sng lu hng
phc lc cho n u bc rng long .Lm th tro phng
Lng lng m nghe n chc nhau
Chc nhau trm tui bc u ra
Phen ny ng quyt i bun ci
Thin h bao nhiu a gi tru
Ngy xa n ng hay n b thng bi tc, h quan nim ci rng ci tc l vc con ngi,
thi y hm rng en nh huyn th sang trng qu phi. Nhng vo th k th 19 .Vn ha Ty phng
du nhp vo Vit nam, i sng vn minh thay i. Phong tro Duy Tn pht xut t Qung nam (19051908) khi u cuc cch mng khai tr dn sinh ph cc h tc, ku gi n ng ht tc ngn, ct
mng tay di l rm, mc u phc..M phn nhp vo Vit Nam nh son, phn du thm..gip n b
trang m cho nt p, sng thnh ph phn nhiu b hn tc nhm rng en n tru.. Bi vy khuynh
hng thay i qua thi ca
Nm quan mua ly ming ci
Mi quan chng tic, tic ngi rng en
i sng thay i n ng t mc o di khn ng, hay khn nhiu bt u c thay th b u
phc gn gn, khn iu vt vai i guc g t t bin mt thay vo i giy da, thm chic c vt xinh
p. Hm rng ca cc nng trng p nh ht bp, mi son ti n n ci p nh hoa . Lm cho cc
chng say m nn hi nng rng
Ngi v c nh ta chng ?
Ta v ta nh hm rng ngi ci
Ca dao c ca tng qua dn gian, hin hu trong i sng ca ngi dn Vit. Chng ta ri qu
hng, kh tm c li k nim nh nhng ngy sng ti qu nh trong nhng bui tra h, m trng
thanh gi mt mi hng cau t nhng bung non mi nt thm ngt, nghe ting ht ru con ca m hin
vi nhng cu ca dao quen thuc len li vo hn.
Nguyn Qu i
Munich Germany

Tnh tru duyn cau trong ca dao xa


Trong i sng vn ha tinh thn ca dn tc Vit Nam, hnh nh ming tru tr nn ht sc
quen thuc, gn gi. V tc l mi tru, n tru l mt nt vn ha khng ch trong cc l nghi vn
ha truyn thng nh hi h, ci hi m cn c ph bin trong cuc sng thng ngy. Tru cau
lun tng trng cho tnh yu chung thy, nng thm v hnh phc bn cht ca la i. Ngay t
thi xa xa, tru cau c mt trong cc truyn c tch nh; Tru Cau, Tm Cm v c bit, l
vt dn d ny xut hin kh nhiu trong ca dao v tnh yu i la...

Tru cau c mt trong sut chng ng nhn duyn, t lc lm quen, t tnh n l chm ng,
xin du, l ci sum hp hay chia ly. Trong giao tip, cc chng trai, c gi thanh lch bao gi cng rt
t m tinh t, kho lo, c bit l giai on lm quen, t tnh. Khi , ming tru l mt bc thng
ip, l vt a tin ca cc chng trai, c gi. H nh ming tru by t tnh cm ca mnh:
Sng ngy em i hi du
Em gp anh y ngi cu thch bn
V anh ng dy hi han
Hi rng c vi vng i u
Tha rng em i hi du
V anh m ti a tru mi n
Tha rng bc me em rn
Lm thn con gi ch n tru ngi
C gi vn con nh n np, trng gia phong khun php nn chng d dng nhn tru ngay. V
hn na, nhn tru l nhn ly mt s rng buc nht nh v tnh cm, trong khi y mi l bui mi
lm quen, c cha c nhiu hiu bit v chng trai nn c thn trng, kho lo t chi l l ng
nhin. Nhng li chnh l c hi cho chng trai gii thiu v ming tru ca mnh:
Tru ny tru qu tru hi
Tru loan tru phng, tru ti tru mnh
Tru ny tru tnh tru tnh
Tru nhn, tru ngi, tru mnh, tru ta
Tru ny tm ti hm qua
Tru cha, tru m em ra mi nng
Tru ny khng phi tru hng
Khng ba, khng thuc sao nng khng n?
Hay nng ch kh, ch khn
Xin nng ng li m n tru ny
y qu l ming tru c bit c a ra mi trong mt thi im c bit. N hi t tt
c nhng g p , sang trng nht bi ming tru c tm bng tm lng chn thnh, tnh cm
trong sng ca chng trai. C gi bit c lai lch, gi tr ca ming tru m qua bit c lai lch,
gi tr ca ngi mi tru. Li mi tru ca chng trai rt tnh t v c duyn khin c gi cng dn
phi xiu lng. Nhng chng l li ng ngay! V vy, c nh t thi l lng na vi, cng l
bo hiu cho chng trai:
Ming tru n nng bng ch
n ri em bit ly g n n
c li nh ci tm lng, chang trai tin ti khng nh mt ln na gi tr ca ming tru v
ngm bo vi c gi rng vic mi tru, nhn tru l hon ton t nguyn v chng lun tn trng
kin ca c:
Tru ny tm vi vi Tu
Gia thm ct cnh hai u qu cay
Tru ny n tht l say
D mn d nht d cay d nng
D chng nn ngha v chng
Xi dm ba ming ko lng nh thng
Sau bui lm quen , hai ngi dn c tnh cm vi nhau v tnh yu bt u chm n. n
khi chng trai sang nh chi th c gi c th ch ng mi tru:
Ra vn hi qu cau xanh
B ra lm su cho anh xi tru
Cau b lm su l loi cau va chn, khng non cng khng gi. Qua vic mi tru ny,
c gi kn o by t thi ng thun trc chng trai. V ngn la tnh yu nhen ln gip c
gi vt qua nhng rng buc g b ca l gio phong kin ch ng m hi chng trai:
Anh v cuc t trng cau

Cho em vun k dy tru mt bn


Chng no tru n bn ln
Cau kia bn tri lp nn ca nh
V i khi c gi cng khng km phn bo dn, tinh nghch:
C tru m chng c cau
Lm sao cho mi nhau th lm
c c gi m ng ch li, chng trai sung sng nh m c trong bng, ni thng c
mun ca mnh m khng cn e ngi:
Vo vn hi qu cau non
Anh thy em gin mun kt nhn duyn
Tnh yu khin cho cuc i ca i la tr nn p hn gip h lc quan, cng tin tng
vng chc vo tnh yu ca mnh.Trn c s tnh yu , h tin ti hn nhn trc mai sum hp mt
nh. Ch c tnh yu chn thnh, nng thm th mi c th gip h mt trm ch lch cng k cho
bng, thng cm v v tha cho nhau:
m khuya thip mi hi chng
Cau kh n vi tru vng xng khng?
Hi l hi th thi ch thc ra c gi ngm khng nh tnh yu ca mnh vi chng trai m
c nguyn gn b sut i.Tnh yu s gip h vt qua mi kh khn, vt v xy dng
hnh phc vng bn.
Tuy nhin khng phi mi tnh no cng c m hoa kt tri mn nguyn nh th. Nhiu
bi ca dao cng din t tm trng au xt, nh thng ca chng trai hay c gi khi khng ly c
ngi mnh yu. V mt l do no m chng trai n mun, khng kp trao gi tnh cm ca
mnh. n khi c gi an phn nh chim vo lng nh c cn cu th chng trai mi bung li
nui tic. Lc , c gi ch cn bit th di ng cm, chia s v nh nhng trch mc chng trai:
Ba ng mt m tru cay
Sao anh chng hi nhng ngy cn khng
Cho d v nguyn nhn ch quan hay khch quan th tnh yu l d u li nim nui tic,
nh thng, xt xa cho chng trai, c gi:
Yu nhau chng ly nhau
Cn ln b i, bung cau gi
Mc d khng thnh i nhng h vn lun tn trng hnh phc ca nhau v c nhng cch
ng x cao thng, ng mc tnh yu mi mi l nhng k nim p , trong tro.
c li nhng bi ca dao v i la, chng ta cng hiu su sc hn nhng v p ca nn vn
ha dn tc, v p trong i sng tnh cm ca ng cha ta. Trong cuc sng hin i hm nay, vic
gi gn v pht huy bn sc dn tc trong c phong tc mi tru v n tru, cng tr nn cn thit
hn bao gi ht, tnh yu mi c trong sng v thm nng nh tnh tru duyn cau

Php ty du trong tuc ng Vi t v Anh


Posted by ngocphuong4b on Oct 15, 2008 - 10:01 PM (404 Reads)
Mi quc gia u gn gi trong ngn ng ca mnh v s tc ng, trong hai i tng c
im tng t nhau, nhng khc nhau v chng loi c a ra so snh to ra mt ng sng ng.
Nhng li so snh nh vy, v mt l thuyt vn hc, c xem l php t d. N tot ln tinh thn
sng to v ti d dm ca con ngi, v l mt trong nhng php tu t c dng ph bin trong kho
tng vn hc ni ca dn gian. Bi vit ny trnh by nhng sc thi tng ng cng nh d bit trong
php t d gia tc ng Vit v Anh.
1. t vn
Hc gi ca cc nn vn ho trn th gii lun dnh cho tc ng-kho tng vn hc dn gian- mt mi
quan tm c bit v cho ra i rt nhiu cng trnh c gi tr: cc b su tp s cng cc sch
nghin cu v c ni dung ln hnh thc ca tc ng. Qua cc vn lin quan n tc ng u c
tm ti, nghin cu. Bn cnh vic tm hiu ngun gc, hon cnh ra i, s lu truyn trong dn gian ca
tc ng, cc hc gi cn phn tch cc kha cnh v vn phong, cu trc, nghin cu chc nng v vic
s dng tc ng trong mi tnh hung (hi thoi, vn hc v truyn thng), nhm v nn mt bc tranh
bao hm ngha v tm quan trng ca tc ng nh mt chin lc ca vn hc ni.
Trong s nhng tn tui ln v lnh vc ny, trong ting Anh c Archer Taylor, Wolfgang Mieder, George
B. Bryan, Peter Lang, Pete Useth, Margaret M. Bryant, Alan Dundes, Claudia A. Stibbe, Matti Kuusi,

Stephen D. Winick, I.R. Galperin, Shirley Arora, Juozas Tininis; trong ting Vit k t 1945 n nay
c Nguyn Vn Ngc, V Ngc Phan, L Vn Ho, Chu Xun Din, Lng Vn ang, Phng Tri,
Nguyn Ln, L Ngc T, V Th Ngc . Tuy nhin, cc cng trnh nghin cu lin quan n cc php
tu t trong tc ng khng nhiu v phn ln dng bi vit, bi bo, mt phn nh trong mt cun sch
hoc tiu lun.
Do phm vi c hn, trng tm bi vit ny l php t d, mt trong 12 php tu t c dng trong tc ng.
Mc ch l nhm em li cho ngi Vit hc ting Anh ci nhn su hn i vi nn vn ho ca hai
quc gia v thy c ci p ca tng ngn ng.
2. Mt s khi nim c lin quan
2.1. Tc ng: Mt trong nhng mi quan tm ln nht ca cc nh tc ng hc l a ra mt nh ngha
ton din v chnh xc v tc ng, n gin l v trong s nhng th loi vn hc dn gian (truyn thn
thoi, truyn thuyt, giai thoi, truyn ci v cu ) tc ng mang hnh thc c ng nht
nhng li khng n gin nht. Wofgang Mieder (1996), nh tc ng hc hng u ca M cho rng:
Tc ng l nhng cu ni ngn gn, ph bin ca dn gian trong s thng thi, s tht, cc bi hc
o c, quan nim truyn thng c din t di hnh thc n d, c nh, d nh v c truyn t
i ny sang i khc.
Ni n tc ng khng th khng nhc n thnh ng, v y l hai khi nim m ranh gii phn bit v
ngha i khi rt kh nhn ra. Chu Xun Din (1997) tm tt nh sau: S ging nhau gia thnh ng v
tc ng l ch c hai u l nhng sn phm ca s nhn thc ca nhn dn v cc s vt v hin
tng ca th gii khch quan, u cha ng v phn nh tri thc ca nhn dn. S khc nhau l ch
nhng tri thc y, khi c rt li thnh nhng khi nim th ta c thnh ng, cn khi c trnh by,
c din gii thnh nhng phn on th ta c tc ng.
2.2. Php t d: Php t d l php tu t trong hai i tng thuc hai chng loi
khc nhau, nhng li c mt im chung duy nht, c a ra so snh. (Galperin 1971). V d:
Cc nng hu, nh nhng con bm m, lun b v ho nhong thu ht. (Byron)
Cc nng hu v nhng con bm m thuc v hai loi khc nhau, nhng Byron pht hin ra
c im ging nhau gia h l d b d d: l s ho nhong i vi nng hu v nh n rc r i
vi bm m.
3. Php t du trong tuc ng Vit v Anh
Php t d, rt ph bin trong tc ng, l li ni v von y sng to ca dn gian, to ra mt ng
sng ng v y sc thuyt phc.V d:
Bc eo y mnh khng bng thng minh sng sut. (bc- thng minh).
Cm vi c nh m vi con. (cm vi c-m vi con).
V chng nh a c i. (v chng -a c i).
Bc (s giu c) thuc phm tr vt cht v thng minh sng sut (s thng thi) thuc phm tr tru
tng khng c g chung ngoi mt im: u l nhng th em li nim hnh din cho con ngi. Tuy
nhin, tr tu c coi trng hn l ca ci.
Tng t, cm vi c l mn n ngon rt hp khu v ngi Vit v m vi con l mi quan h v cng
gn b, c hai hon ton khc nhau tr mt kha cnh l to nn s kt hp hi ho (cm vi c) v mt
thit (m v con).
Cn v chng v a cng thuc hai chng loi hon ton khc bit, nhng li rt ging nhau ch tuy
hai m mt.
Tc ng Anh c:
Goodness is better than beauty. goodness - beauty.
Actions speak louder than words. actions - words
Children are better than riches. children- riches.
Goodness (lng tt) v beauty (v p) khng c g ging nhau ngoi c im l nhng th c
ngi i nh gi cao v hng n. y ni dung bn trong c nh gi cao hn hnh thc
bn ngoi.
Actions (hnh ng) v words (li ni) hon ton khc bit nhau, nhng ging nhau ch: ngi ta dng
chng mong t c iu g.
Children (tr em) v riches (ca ci) th u mang li nim vui v hy vng cho mi ngi.

Dn tc Anh v dn tc Vit u chung li ni dng php t d nhm nhn mnh, t im hoc


mang li tnh a dng cho li thoi.
3.1. Cu trc ca php t d trong tc ng Vit v Anh
Cu trc ca php t d trong tc ng Anh v Vit u n gin. Ngn ng cht ch, sc tch v r rng.
Php t d gm hai thnh t, trong ting Anh chng c ni vi nhau bng lin t "as" hoc "like" v
dng so snh hn "-er than", "more than", cn trong ting Vit c cc lin t nh, nh th, bng, khng
bng, chng bng, khng ty, chng ty, hn.
3.2. Cc h thng phn loi
3.2.1. a. Quan im ca Juozas Tininis
R rng vic phn loi t d da theo mt h thng chnh xc l v cng phc tp. Cc chuyn gia
trong lnh vc ny c gng tm ra nhng im chung trong t d vch ra mt h thng phn loi. Nn
tng cho s phn loi ca h chnh l thnh t th nht trong php t d. Juozas Tininis (1971) phc tho
mt h thng phn loi t d nh sau: 1. Con ngi l ch th trong t d; 2. Khi nim tru tng l
ch th trong t d; 3. S vt c th l ch th trong t d; 4. Th gii loi vt l ch th trong t
d.
Trong cc loi trn, th gii loi vt (loi 4) l thnh t u tin (ch th) trong t d hu nh khng thy
xut hin trong tc ng ca c ting Anh v ting Vit, do chng khng phi l i tng ch. Tuy nhin,
loi vt thng c chn lm vt so snh, tc l thnh t th hai trong t d. Kha cnh c bit
vi hu ht t d thuc loi ny, l thng ri vo cc cu trc khng hon chnh vi ch t n, phn
ln c ngm hiu l con ngi. Sau y l mt s v d cho s phn loi ny:
a) Con ngi l ch th trong t d
Gi c chng nh sng c nc, gi khng chng nh lc gy rng.
Ngi khng hc nh ngc khng mi.
Tc ng Anh c:
A child without parents is like a ship without a rudder. (Mt a tr khng cha m nh mt con thuyn
khng bnh li.)
A man of words and not of deeds is like a garden full of weeds. (Ngi ni m khng lm ging nh khu
vn y c di.)
b) Khi nim tru tng l ch th trong t d
i ngi nh ngn nn.
Li cho cao hn mm c.
Tc ng Anh c:
Wisdom is better than rubies. (S thng thi, khn ngoan tt hn v vn vin hng ngc.)
Time flies like an arrow. (Thi gian bay nhanh nh tn bn.)
c) S vt c th l ch th trong t d
Mt kho vng khng bng mt nang ch.
Rung b b khng bng mt ngh trong tay.
Tc ng Anh c:
The tongue is more venomous than a serpent's sting.(Li nhiu c hn vt rn cn.)
Three removals are as bad as a fire.(Ba ln dn nh t bng mt ln chy nh.)
d) Th gii loi vt l ch th trong t d: khng c v d minh ho.
Tuy nhin, trong ting Anh c thut ng animal similes nhm ch loi vt c a vo t d, tuy vi
chc nng l vt dng so snh ch khng phi l ch th v thng dng cm t hoc thnh ng,
nhng c xem l tc ng v tnh ph bin hoc khi dng trong mt ng cnh no , nhm a ra li
khuyn hoc gy n tng.
Bo nh chim ra rng
Nhanh nh nga chy trm
Nho nhc nh g lc m
Tc ng Anh c:
Like a drowned rat. (Nh chut cht chm.)
To swim like a duck. (Bi nh vt.)
As snug as a bug in a rug.(Thoi mi v m p nh rp trong chn.)

3.2.2. Quan im ca IR. Galperin


Theo IR.Galperin (1971), mi s vt c th c xem xt t nhiu gc , chng hn, tnh trng,
hot ng, cung cch ng x,... Theo , nn tng ca t d c th l c tnh, trng thi hay hnh ng
ca i tng ... Nh vy, vic phn loi t d c th da trn nn tng gc no ca i tng c
quan st, khng nht nh phi da vo thnh t th nht nh nu trn, l 1. T d da trn tnh tnh ng . 2. T d da trn ng t-v ng . 3. T d da trn trng t-b ng. Trong h thng phn
loi ny, ta khng tm thy v d no trong tc ng Vit v Anh minh ho cho t d da trn trng t-b
ng.
a) T d da trn tnh t-nh ng
Kh nh gi m m ma.
D su hn bin, bng kn hn bung.
Khn nh tin khng tin cng di, di nh ch c l cng khn. (l = la)
Tc ng Anh c:
A good name is better than riches. (Danh ting tt qu hn s giu c.)
As welcome as flowers in May. (c nghnh n nh hoa thng nm.)
As stubbon as a mule. (Bng bnh nh con la.)
b) T d da trn ng t-v ng
Hc nh g bi vch.
n vi nhau nh bt nc y.
Ci gi n dng nh mang gng vo c.
Tc ng Anh c:
To fit like a glove. (Va vn nh chic gng tay.)
To stick to somebody like a leech. (Dnh ai nh a.)
To eat like a pig. (n nh heo/ln.)
Tht th v khi thy php t d trong tc ng ca hai ngn ng Vit v Anh c nhng im ging
nhau nh hai git nc (nh hai ht u trong ting Anh), v ta khng khi t m liu c g khc
bit khng.
3.3. Nhng c im v ngn ng ca t d trong tc ng Vit v Anh
3.3.1. Tnh m thanh ca li ni
Trong tc ng, c im v m thanh ca li ni rt c ch trng, do vy c hai thnh t trong t d
thng c yu t lp vn hoc lp m u. Tc ng Vit, nh c th ca ngn ng n m tit, cng
vi su thanh iu v cng uyn chuyn, i i vi s lng t ip vn do dn gian t sng to kh ln,
nn chim u th hn hn tc ng Anh v mt ny.
Rnh rnh nh canh nu h.
Ting ci bng mi thang thuc b.
Mt git mu o hn ao nc l.
u bng qu qut, t bng ci thng.
Chng rng nh ch hai hang.
Ch em du nh bu nc lnh.
C th tm thy tnh cht ny trong tc ng Anh, nhng vi s lng hn ch:
The noise is greater than the nut. (Ting n o ln hn qu h o.)
Fact is stranger than fiction. (S tht l lng hn c tiu thuyt.)
3.3.2. Tnh a thnh t
c bit, khc vi tc ng Anh, mt s tc ng Vit gm c bn thnh t hoc hai v:
Cng cha nh ni Thi Sn, ngha m nh nc trong ngun chy ra.
Ngy ng nh g m, l nh om m c.
Con c cha nh nh c nc, con c m nh b p mng.
Hay su thnh t hoc ba v:
n nh rng cun, ni nh rng leo, lm nh mo ma.
3.3.3. Tnh tim n ca lin t so snh
Ngoi ra, rt nhiu tc ng ting Vit c to bi t d gm hai v c ni vi nhau b bng du phy
hay lin t tim n "cng nh", "bng", trong khi tc ng Anh khng c c im ny.

Ming ngon nh lu, (cng nh) n au nh i.


Liu cm gp mm (cng nh) liu con g chng.
3.4. Nhng c im v vn ho ca t d trong tc ng Vit v Anh
3.4.1. Tnh dn tc
Ai l ngi u tin sng to ra li so snh c o c gi l php t d? l ngi nng dn v t
nhng tri nghim ca ring h. Nhiu t d ra i kh lu gip ta hiu c i sng tinh thn,
tr lc, nim tin, phong tc v tp qun... ca ngi dn, ni chung l phng thc sng trong sut
tin trnh tn ti ca h. Nh vy, ta c th ln du nhng kha cnh c xa ca nn vn ho Vit v Anh
trong t d, lin quan n mi mt ca i sng. Cng do tnh lu i m mt s t d tr nn kh
hiu,v i khi cn c din gii ngi dn hin nay hiu cho ng. V d:
Gi c con nh b hn c r (R b hn n su trong t), ni ngi n b c con th gn b vi gia
nh.
Lng tng nh ch mc xic (Xic l by bt ch), ch ngi thiu bnh tnh, khng bit gii quyt vn
th no.
Tc ng Anh c:
As mean as a snake (tm dch: Hn h, tin nh rn) c dng m t mt ngi lnh lng, v
tm, km ci v him c. Tnh hn h, tin u th l thuc tnh ca rn; ch v rn cho cm gic
lnh lng (mu lnh) v gy hi (cn khi b quy ry), chng qua l bn cht t nhin ca loi rn.
As drunk as a skunk (tm dch: Bt nh nh chn hi) m t mt ngi say khng cn bit tri
t l g, khng cn t ch c na. Chn hi khng bit nc ru, cho nn as drunk as a skunk ch
mang ngha ip vn.
3.4.2. Tnh hi hc, chm bim
Lm lc, ta khng khi bt ci bi li v von rt hi hc v chm bim ca tc ng Vit, m cht
dn gian:
Gi c hi trai nh thi li gp ct ch, trai phi hi gi nh b v xui sng. (thi li l mt
th cy thn c, mc hoang nhng ni m, hoa mu xanh lam) ni gn ngi n ng, ngi n b
xinh p hn ln, cn n ng th b ph r ri.
n nh rng cun, ni nh rng leo, lm nh mo ma. ni n nhanh, n u ht n y, ni nng
khn kho, lm th u oi bi ra mt ch mt t, nhch nhc bn thu.
Ta cng tm thy tnh hi hc v chm bim trong t d ca tc ng Anh, tuy sc thi th hin khc
vi tc ng Vit, ch yu do ngn ng s dng trong tc ng Vit mang tnh dn d hn, trong khi tc ng
Anh s dng ngn ng bnh thng. V d:
As poor as a church mouse. (Ngho nh chut nh th.) ni ngho kit xc.
Like a cat on hot bricks. (Nh mo trn gch nng.) t cnh ng ngi khng yn.
3.4.3. Tnh so ng
Trong tc ng Anh, mt s tr thnh so ng do c dng qu nhiu, tr nn nhm, do t c tc
dng v mt tu t:
Like a fish out of water. Tm dch: Nh c trn cn.
Like water off a duck's back Nh nc u vt.
To eat like a pig. n nh heo(ln).
As free as a bird. T do nh chim tri.
As brave as a lion. Dng mnh nh s t.
Tuy nhin, tc ng Vit cha bao gi b coi l so ng. V tr ca tc ng trong vn chng cng nh
trong i sng hng ngy ca ngi Vit Nam cha bao gi thay i. Ngi Vit Nam quen thuc v a
vin dn tc ng, xem nh l mt nt vn ho c o.
C th tm tt s ging nhau v s khc bit ca php t d trong tc ng Vit v Anh theo bng di
y:
Bng tm tt nhng im ging nhau v khc nhau ca t d trong tc ng Vi t v Anh
Php t d
ting Vi t ting Anh
Con ngui l ch th trong t d

Khi nim tru tng l ch th trong t d +

S vt c th l ch th trong t d

Loi vt trong t d

T d da trn tnh t-nh ng

T d da trn ng t-v ng

T d da trn trng t-b ng

Tnh m thanh ca li ni

him

Tnh a thnh t

Tnh tim n ca lin t so snh

Tnh dn tc

Tnh hi hc v chm bim

Tnh so ng
+
4. Kt lun
Tm li, t d l php tu t trong hai i tng hon ton khc nhau v mi
mt, tr mt im quan trng c tnh cht in hnh c a ra so snh. T d c
dng m t i tng, vi mc ch mang li cho li ni hoc cu vit v sinh ng,
qua th hin tr tng tng phong ph ca tc gi.
V hin tng tri ngha qua mt s cu tuc ng ( L Cng Tun)
Francis Bacon tng ni thin ti, tr tu, v tinh thn ca mt dn tc c nhn bit thng qua vn tc
ng ca dn tc y. Tc ng chuyn ti nhng quan nim v gi tr vn ho ht sc c sc ca tng dn
tc. Bng ngn ng, tr tu ca ngi xa c tinh lc v truyn li t th h ny sang th h khc. Do
vy gi tr ca tc ng thng c mi ngi chp nhn nh l chn l. Th nhng khi tm hiu tc ng,
chng ta thng gp nhng cp cu c v tri ngc nhau v ngha, v d hai cu 'Cn tc v u' v
'Vic g n s n'. Mt mt, cu 'Cn tc v u' khuyn ta nn cn thn trong mi vic lm khi phi
u phin v sau. Mt khc, theo tinh thn cu 'Vic g n s n' th chng ta khng nn lo lng, v nh
th cng s v ch. Nh vy, chng l li c trng hp tri ngha trong kho tng tc ng vn c xem l
tinh tu v qu bu? Bi vit ny su tm nhng cu tc ng trong ting Anh v ting Vit cha ng
nhng yu t tng phn nhau.
Cc cu tuc ng ting Anh c ngha i nghch nhau:
(Phn dch ch nhm din t ngha ca cc cu tc ng)
Actions speak louder than words
The pen is mightier than the sword
(Lm hay hn l ni)
(Ngi bt sc hn thanh gm)
Knowledge is power
(Kin thc l sc mnh)

Ignorance is bliss
(Khng bit l hnh phc)

Look before you leap


(Nhn ri hng nhy)

He who hesitates is lost


(Chn ch th li)

Many hands make light work


(Nhiu tay nh vic)

Too many cooks spoil the broth


(Nhiu th hng canh)

A silent man is a wise one


(Ngi im lng l ngi khn)

A man without words is a man without thoughts


(Ngi khng ni l ngi n)

Clothes make the man


(Ngi sang nh la)

Don't judge a book by its cover


(Khng nn nh gi mt quyn sch bng ci ba)

Nothing ventured, nothing gained


(C gan lm giu)

Better safe than sorry


(An ton tt hn phi hi hn)

The bigger, the better


(Cng ln cng tt)

The best things come in small packages


(Hp nh nhng ca qu)

Absence makes the heart grow fonder


(S xa cch lm tnh cm su hn)

Out of sight, out of mind


(Xa mt cch lng)

What will be, will be


(Chuyn g n s n)

Life is what you make it


(S phn do bn thn quyt nh)

What's good for the goose is good for the


gander
(Ci g tt cho ngng th cng tt cho ngan)

One man's meat is another man's poison


(Thc n ca ngi ny c th l thuc c cho k khc)

With age comes wisdom


(Cng gi cng khn)

Out of the mouths of babies and sucklings come all wise


sayings
(Mi li khn ngoan u t ming tr em)

The more, the merrier


(Cng ng cng vui)

Two's company, three's a crowd


(Hai ngi l ng hnh, ba ngi l ci ch)

Never change horses in the middle of a stream Variety is the spice of life
(ng thay nga gia dng)
(Thay i l hng v cuc sng)
Practice makes perfect
(Hc hnh th mi hon thin)

All work and no play makes Jack a dull boy


(Hc m khng chi hao mn tui tr)

Above all, to thine own self be true


(Hy sng thc vi bn thn)

When in Rome, do as the Roman do


(Nhp gia tu tc)

It's never too late to learn


(S hc khng bao gi mun)

You can't teach an old dog new tricks


(Ch gi khng hc c tr mi)

Wise men think alike


(Nhng ngi khn ngoan th suy ngh ging
nhau)

Fools seldom differ


(Nhng k ngu ngc th khng khc nhau)

Faithe will move mountains


(S trung thnh c th di c ni)

Doubt is the beginning of wisdom


(Nghi ng l khi u ca tr tu)

All good things come to those who wait


(Mi iu tt p s n vi ai bit ch i)

Time and tide wait for no man


(Thi gian v thu triu khng ch ai c)

Birds of a feather flock together


Opposites attract
(Ngu tm ngu, m tm m)
(Khc l mi hp dn)
Cc cu tuc ng c ngha i nghch nhau trong ting Vit:
Kin tha lu y t
D trng xe ct
Cn nc cn tt

M kim y bin

Chm m chc

Tru chm ung nc c

Mt cy lm chng nn non

Lm thy thi ma

Xa mt cch lng

S xa cch lm tng thm tnh yu

Cn tc v u

Vic g n s n

Tri cao c mt

Thnh nhn cn c khi nhm

Trong ci ri c ci may

Ho v n ch, phc bt trng lai

C gan lm giu

Tro cao t nng

Tt danh hn lnh o

Tt g hn tt nc sn

Tm o khng lm nn thy tu

Ngi p v la

Ta v ta tm ao ta, d trong d c ao nh vn hn

i cho bit bit y, nh vi m bit ngy no


khn

Nhiu o th m ng ngi th vui

Nhiu si khng ai ng ca cha

Giu nh bn, sang nh v

Giu i bn, sang i v

Bn cng sinh o tc

i cho sch rch cho thm

Ming n l ming nhc

C thc mi vc c o[1]

p du p m ai n p duyn

Con ci cha m trm ng con h

Ki cp cho cp n xi

c ng no xo ng ny

t cn hn khng

c n c, ng v khng

Giu chiu hm, kh sm mai

D g mt sm mt chiu

Mt b mi lo lm chung

Cha ng nghe e hng tng

Chng gin th v bt li, cm si nh la mt i


khng kh

ng n ch b n nem

Bui ti ngh sai, sm mai ngh ng

Ch ngy mai

Mt cu nhn chn cu lnh

n n on tr

n khng c bo rng hi

Con c sy l con c to

Yu nhau lm cn nhau au

Yu nhau chn b lm mi

Gieo gi gt bo

Trng sung ra v

Trai c v nh gi c hom
Trai c v nh r buc chn
Nh vy, kha cnh ng ngha, nhiu cu tc ng c tnh i nghch nhau. Tuy nhin, ngha
thc s ca mt cu tc ng ph thuc vo cnh hung m n c dng. i khi do quan nim c nhn
khc nhau, ngi ta c th nhn mt s vic vi nhng thi khc nhau. C th khi nhn xt v cng mt
vic lm, c ngi ngh l mt cng vic v ch nh D trng xe ct nhng c ngi lc quan hn th
cho rng Kin tha lu cng y t. Mt cu tc ng cng c linh hot s dng trong nhng trng
hp rt khc nhau, thm ch i nghch nhau. V d cu Cha no con ny c khi c dng ph phn,
ch bai, nhng cng c th c dng khen ngi. Hn na, cc tnh hung gn lin vi mt cu tc
ng thng cng khc nhau. Do , trn gc ng dng, Tri cao c mt v Thnh nhn cn c khi
nhm c phm vi s dng khng nh nhau. Tri cao c mt c dng khi cp n quan h nhn qu trong khi cu Thnh nhn cn c khi nhm l ni ln bn cht con ngi l khng hon m.
Ngi vit bi ny ch mun nu ln mt hin tng th v v s i nghch ng ngha ca mt s cu tc
ng. Vn ng ni g b ni vt nh vy, ch nm v bn ngoi. T tng ngha su xa, cc cu tc
ng vn cha ng nhng bi hc, nhng kinh nghim qu bu v c ngha.
TI:
VI NT V CU TRC SO SNH
TRONG CA DAO NI V NGI PH N
Ca dao () l mt thut ng Hn-Vit. Theo cch hiu thng thng nht th ca dao l li ca cc bi
ht dn ca c tc b i nhng ting m, ting ly..hoc ngc li l nhng cu th c th b
thnh nhng ln iu dn ca. Trong qu trnh pht trin ca nhng sng tc th ca dn gian Vit Nam, ca
dao dng ch phn ct li nht, tiu biu nht, l b phn nhng cu ht tr thnh c truyn ca
nhn dn. Ni dung ca ca dao rt phong ph v a dng nhng ch yu l ni v tnh cm, ngha tnh ca
con ngi ginh cho nhau. Trong , mng ca dao ni v ngi ph n trong x hi ngy xa tn
khng t giy mc ca cc nh nghin cu. ti ca bi nghin cu ny l ni v cu trc so snh trong
ca dao ni v ngi ph n nn ch gii hn ni dung trong nhng cu ca dao ni v ngi ph n c s
dng ngh thut so snh trc tip (khng xt n so snh gin tip l n d).
Nh ta bit, mt cu trc so snh bao gi cng gm c 4 phn c bn:

- i tng so snh chnh l ch th m ngi vit mun cp, mun miu t trong cu.
- Ci dng so snh chnh l hnh nh c nhng c im, tnh cht tng ng vi ch th so snh
c tc gi dng n miu t hay lm r c im, tnh cht no ca ch th.
- C s so snh chnh l tiu ch, l im nhn, l gc m tc gi ng miu t ch th.
- T so snh chnh l nhng t ni gia ch th so snh v ci dng so snh.
V d trong cu vn sau:
Cnh ni y p/ nh /tranh v
Nh vy, trong v d trn, cnh ni y chnh l ci m tc gi mun cp ti v chnh l ch
th so snh; tranh v l mt hnh nh tc gi dng miu t ch th, lm cho n r ngha hn v c
gi nm na l ci dng so snh; nh l mt t ni gia ch th v ci c dng so snh v c
gi l t so snh; cui cng, c s so snh ca cu trn chnh l v p, mc ca s p
Ca dao ni v ngi ph n th ng nhin i tng so snh lun l ngi ph n, t so snh th ch
gii hn trong vi t ph bin: l, nh, ging nh, v vy ti s khng cp nhiu v phn ny. Bi vit
tp trung i su vo phn tch nhng c s so snh v nhng hnh nh so snh ch yu v l gii ti sao
ngi xa li hay s dng nhng c s v hnh nh so snh
Thn phn ca ngi ph n ngy xa c ti hin r nht qua chm ca dao than thn v bin php so
snh c s dng mt cch ti a, nht l nhng cu ca dao vi cng thc l thn em:
Thn em nh ht ma ro/Ht ri xung ging ht vo vn hoa/Thn em nh ht ma sa/Ht ri xung
ging ht ra rung cy.
Vi hnh nh ht ma ro, ht ma sa- hai hnh nh thn quen v c sc gi ln, thn phn ngi ph
n hin ra vi v long ong, tri ni, trun chuyn. Ngi ph n trong x hi ngy xa khng c
quyn lm ch bn thn mnh, ngi sng hay kh u do s phn sp t sn v bn thn ngi
khng th t nh ot, h nh bung tri s phn, cuc i a y. Nh vy, trong nhng cu ca dao
vi ni dung tng t nh trn, ch ngi ph n khng c quyn lm ch cuc i ca mnh cng
l c s th nht t cc tc gi dn gian sng tc ra rt nhiu hnh nh tng t : con c trong
l, qu xoi trn cy:
Thn em nh qu xoi trn cy
Gi ng, gi ty, gi nam, gi bc
N nh lc la lc lc trn cnh
Mt mai v tnh rng xung, bit vo tay ai?
Ni v ngi ph n, ca dao xa cn cp n s ti nhc, ng cay ca h:
Thn em nh chi u h
Phng khi ma gi i v chi chn
Chi ri li vt ra sn
Gi ngi hng xm c chn th chi
Hay:
Thn em nh ging gia ng
Ngi khn ra mt ngi phm ra chn
Cc mc b ao hay ging gia ng u l nhng hnh nh gi m mt s phn hm hiu, bi
t. Ngi ph n b em ra lm tr vui, hn na cn b ch p, xem thng, lm nc ra chncho
ngi qua li! Gi tr ca ngui ph n khng c nh gi mt cch ng mc m hn na b xem nh,
b vi dp. Trong ci bng vn ho phong kin c h t phng Bc chp xung theo sau cc i qun
xm lc, thn phn ngi ph n kh nhc v h nho: "trng nam khinh n"; truyn khu tc ng nh:
n sinh ngoi tc tc con sinh ra l gi th k nh b t ra ngoi dng h, hay hn nhn sinh con th
nht nam vit hu, thp n vit v, sinh n con gi cng k nh khng sinh. Chnh v quan nim c h
y m ngi ph n ngy xa cha bao gi c xem trng hay t nht l c nhn nhn ng vi gi tr
ca mnh. y chnh l c s th hai to nn hng lot cu ca dao ni v gi tr r mt ca ngi ph
n trong x hi ngy xa.
Ni v ngi ph n ngy xa, ca dao khng qun cp ti s bn chi, vt v lm lng ca h:
Thn em nh gnh hng hoa
Sm i ch sm chiu quay ch chiu
Ngi ph n Vit Nam trong bt c thi i no lun l in hnh cho s hy sinh v nhc nhn,

hnh nh gnh hng hoa phi bn chi t sng ti chiu lm ta hnh dung ra mt ngi ph n u tt
mt ti, vt v mu sinh. Ngi ph n trong chm ca dao ny c nhc ti vi mt ni nim thng
cm cho s c cc, nhc nhn nhng chnh t y, v p ca h cng c bc l, l nhng con
ngi m ang, chu thng chu kh, khng qun nng ma lm lng vt v lo cho cuc sng ca
mnh v ca gia nh. y cng chnh l c s th ba ca tc gi dn gian khi so snh ngi ph n vi
cc hnh nh quen thuc nh chic nn ci, con c, con nhn
Trong mt s cu ca dao ni n s chnh lch v xut thn gia nh, a v ca hai ngi yu
nhau, ngi ph n cng c nhc ti vi mt ni nim xt xa, ai on:
Anh nh cnh phng song loan
Em nh n ra hoa tn m khuya
Hay:
Anh nh ch gm thu c
Em nh rau m l m ging khi
Hnh nh n ra hoa tn, rau mu l nhng hnh nh gi cho ta mt thn phn ho hon,
ti nghip. Mc d ni dung ca nhng cu ca dao ny khng ch yu ni v thn phn ca ngi ph n
nhng qua , chng ta vn thy c nhng s phn bt hnh ca h trong thi i ngy y. Ly nhng
hnh nh i nghch vi nhng hnh nh c dng cho ngi con trai, y chnh l c s th t cho mt
lot cc hnh nh ni v s hm hiu, ti nghip ca ngi ph n xa.
Tuy nhin, trong nhiu ni au ca ngi ph n, ta vn thy c nt p ni su thm tm hn
ca h:
Thn em nh c u gai
Rut trong th trng v ngoi th en
Ai i, nm th m xem
Nm ra, mi bit rng em ngt bi.
C u gaibn ngoi tuy xu x, th kch nhng rut rt trng, rt thm v bi. Ngi ph n ny
tuy t ni mnh b ngoi khng c p nhng c y cng t thy c gi tr ch thc bn trong con
ngi ca mnh. Mt hnh nh ht sc mc mc v quen thuc nhng c cc tc gi dn gian s
dng ng ch nn miu t c ngi ph n va chn thc li va p , ng vi np ngh ca
ngi xa tt g hn tt nc sn. y chnh l c s th nm dn n nhng hnh nh ni v v p
tim n ca ngi ph n: c u gai, chn la ng ng, bng hoa go:
Thn em nh chn la ng ng
Pht ph di ngn nng hng bui ma
Ch ch em xu em en
Em nh nc c nh phn li trong.
Nh vy, hnh nh dng so snh khng ch chu tc ng ca c s so snh m b nh hng rt
ln t cch cm, cch ngh cng nh vn ho ca ngi Vit.Mi mc ch so snh ngi ta li s dng
nhng hnh nh khc nhau nhng c mt iu m chng ta nhn ra rng, tt c nhng hnh nh dng so
snh trong ca dao ni chung v ca dao ni v ngi ph n ni ring u rt thn quen, bnh d v c bit
l lun gn vi tm hn, vi ci ngun vn ho dn tc Vit. iu ny chng t nhng tc gi dn gian
khng nhng ti tnh trong cch chn nhng hnh nh in hnh, giu sc gi m cn lun hng ti i
tng tip nhn l chnh h - nhng ngi nng dn Vit Nam, yu vn ngh, yu tha thit vn ho ca
dn tc mnh!
Dn s lc:
1. Khi nim v ca dao
2. Ni s lc v cu trc so snh trong cu vn
3. Gii thiu, mc ch ti, gii hn v ni dung ca bi vit.
4. C s so snh v nhng hnh nh so snh ch yu trong ca dao ni v ngi ph n.
Ngi ph n khng c quyt nh s phn ca mnh.
Ngi ph n khoong6 c nhn nhn vi gi tr vn c m cn b ch p, vi dp.
S sing nng, to tn, vt v ca ngi ph n.

S phn ti nghip ca ngi ph n t trong tng quan vi ngi con trai trong mt s cu ca dao
ni v s chnh lch ca 2 ngi yu nhau.
V p tim n ca ngi ph n.
5. Kt lun.