You are on page 1of 30

FITOCENOLOGIJA

1.GRUPA PITANJA

1.

kole:
1.SREDNJEEVROPSKO-MEDITERANSKA-upotrebljava se u srednjoj i Juznoj Evropi,a
sedite joj je bilo Meunarodna geobotanika stanica za Sredozemlje i Alpi SIGMA u
Monepeljeu
2.RUSKA- bavi se dominantnim vrstama ( edifikatorima ) i odnosima biljnih zajednicama
prema zemljitu;
3.SKANDINAVSKA -bavi se detaljnim analizama floristikog sastava na malim povrinama;
4.ANGLO-AMERIKA na prvo mesto stavlja egzaktno prouavanje ekolokih uslova i
dinamikih promena vegetacje u toku vremena.
Sistemi:
1.FIZIONOMSKI SISTEM-klasifikuje vegetaciju na osnovu spoljnjeg izgleda- fizionomije
2.EKOLOKI SISTEM-za klasifikaciju uzima razliite stanine faktore ( klimatske i edafske )
3.FIZIONOMSKO- EKOLOKI SISTEM- Drude, kombinujui osnovne elemente
fizionomskog i ekolokog sistema
4.FLORISTIKI ( FLORISTIKO- EKOLOKI SISTEM )- zasniva se na floristikom sastavu
fitocenoza, polazei od pretpostavke da su biljne vrste najbolji indikatori staninih
uslova.Najpoznatije kole u ovom sistemu su:
- vajcarsko- Francuska, osim floristikog sastava, karakteristinih vrsta i karakteristinh
skupova u velikoj meri uzima u obzir i stanine uslove, posredno, preko biljaka indikatora.
- Feno- Skandinavska, bavi detaljnjim prouavanjem floristikog sastava na probnim
povrinama i statistikom pbradom podataka.
- Anglo- Amerika kola, prouava ekolke uslove, ali teite je na prouavanju dinamike
vegetacije.
- Ruska kola, detaljnim analizama staninih uslova, posebno zemljiza.
5.TIPOLOKI SISTEM- vie paznje se posveuje ekolokim uslovima ( prvenstveno
zemljitu ), i kod definisanja tipa ume uzimaju se u obzir i edifikatori

2.

Sinmorfologija- prouava izgled,grau i floristiki sastav fitocenoza.


Sinekologija- bavi se odnosom fitocenoza prema uslovima sredine.
Sindinamika- prouava zakonitosti nastajanja, razvitka i propadanja fitocenoz.
Sinhronologija ili paleofitocenologija- istorijski razvoj vegetacije, povezujui je sa dalekom
prolou planete zemlje.
Sinhorologija- se bavi arealima, oblastima rasprostranjenja fitocenoze.
Sintaksonomija- je ustvari klasifikacija, kojom se fitoceoze grupu u odreene sisteme.
Eksperimentalna fitocenologija- bavi se egzaktnim prouavanjima meusobnih odnosa
biljnih vrsta na manjim povrinama.

3. : ,

Ekosistem (biogeocenoza) sloen sistem uzajamno povezanih delova ive i neive prirode
koji deluju jedni na druge i stalno su u promeni i pokretu. Objedinjuje u zajedniki sistem
kompleks ive i neive prirode- biocenozu i stanite.
Izbalansirano je kruzenje materije a svi lanovi su povezani u lanac ishrane koji ine 3
kategorije:
- producenti ( zelene biljke)
- konzumenti ( zivotinje )
- reducenti ( mokroorganizmi, koju organsku ponovo pretvaraju u neorgansku)
Biocenoza(ivotna zajednica)- definie kao organizovani sistem ija organiacija poiva na
uzajamnim odosima izmeu lanova koji je ine i odnosima prema ivotnom stanitu.
Organizacija je dinamina, poto se zasniva na odnosima akcije i reakcije.Delimo je:
- fitocenozu ( zajednica biljaka)
- zoocenozu ( zivotinja)
- mikrobiocenozu ( mikroorganizama )
Biocenoza zavisi od uslova neive prirode koja ih okruuje, tj.od komleksa ekoloki faktora.
Ekotop- je kompleks abiotikih faktora bez naseljenih ivih bia.
Biotop- je kompleks biotikih faktora izmenjen pod uticajem ivih bia.

Fitocenoza(biljna zajednica)- u skladu sa nainom svoga nastanka i razvia definie kao


zakonomerni skup vrsta uslovljen odreenim staninim prilikama, sa usklaenim
meuodnosima i zajednikom prolou.
Predstavlja jasno izraenu organizovanu celinu koja se odlikuje specifinim floristikim
sastavom i strukturom a istovremeno je u potpunom skladu sa ostalim delovima ekosistema
kome pripada.
Formiranje se odvija u nekoliko faza:
U poetnoj pojedine vrste naseljavaju ekotop, prilagoavaju se uslovima sredine i utiu na
njih, tek kasnije se razvijaju meusobni odnosi. Pod uticajem biljaka. Ekotop prelazi u biotop,
a u okviru biotopa uz uslonjavanje meusobnih odnosa, formira se odgovarajua
fitocenoza.
Fitocenoza nastaje kao rezultat 3 grupe procesa:
- borba za opstanak i prilagoavanje uslovima sredine- ekotopski
- meusobno prilagoavanje vrsta u cenozi- cenotipski odabir
- istorija flore i vegetacije odreenog prostora

4.: , , , , ,
, .

Sastijina- ako se radi o umskim fitocenozama, deo ume iji su povrina i oblik takvi da
obezbeuju ivot i razvoj zivih organizama u jednorodnim prirodnim uslovima.
Minimalni areal fitocenoze- predstavlja najmanju povrinu sastojine,koja je neophodna da
bi se fitocenoza razvila.
Meavina-javlja se gde su osnovni ekoloki faktori, koji uslovljavaju postojanje fitocenoze,
nisu dovoljno izrazeni pa na jednoj povrini imamo delove dve ili vie fitocenoza koje ne
moemo prostorno da odvojimo
Prelaz se sree na povrini gde se prostorno dodiruju sastojine dve ili vie fotocenoza, pa
vrste ire ekoloke amplitude prelaze iz jedne sastojine u drugu u drugu.
Mozaik- nastaje kada se na manjoj povrini smenjuju tipino razvijene ali vrlo male sastojine
2 ili vie fitocenoza
Dominantne vrste- su one vrste koje se istiu svojom brojnou ( dominiraju ) u bilo kom
spratu, ili u svima.
Edifikatori- su dominantne vrste koje svojom zastupljenou i uticajem na zivot svih ostalih
u odreenoj fitocenozi zasluuju najvanije mesto- fitocenoze najee dobijaju imena po
edifikatorima.U umskim zajednicama edifikatori su po pravilu dominatne vrste u spratu
drvea
Subedifikatori- su vrste vee brojnosti i znaaja ali se ipak razvijaju pod uticajem edifikatora
Asektori ili pratilice- su sporedni lanovi fitocenoze koje ive i razvijaju se pod uticajem
edifikatora i subedifikatora.

5. ?
.

1) analitika obrada podataka


2) fitocenoloki snimak ( proba)
3) sintetika obrada podataka i fitocenoloka tabela

Pojam o jednoj fitocenozi stie se u 2 faze:


I. Statistikom analizom vie sastojina na terenu
II. Sintezom dobijenih podataka da bi se dolo do tipinih karakteristika te fitocenoze.
U naoj zemlji primenjuje se kod pruavanja fitocenoza Braun-Blankeov floristiko-
ekoloki metod.

Kvaltitativni elementi:
-spratovnost,
-periodinost,
-ivotna sposobnost,
-ivotni oblici biljaka.
Kvantitativni elementi:
-brojnost,
-pokrovnost,
-zdruenost,
-uestalost

Spratovnost- su posledica prilagoavanja na zajedniko korienje prostora i suneve


energije, a njihov broj zavisi od globalne klime. Nae ume imaju 3 sprata: drvee, bunje,
prizemne flore. Ponekad je razvijen i 4 sprat, koji se sastoji od mahovine i liajeva
.
Periodinost- razliit izgled vegetacije u razliitim vremenskim periodama. Cvetanje,
listanje, plodonoenje, opadanje lia u razliito vreme.

Zivotna sposobnost ili vitalnost- ocenjuje se okularmo po izgledu individua pojedine vrste.
Vrlo smanjena vitalnost se obelezava sa uz brojane vrednosti brojnosti, pokrovnosti i
zdruenosti.

Brojnost- oznaava broj primeraka za svaku pojedinu vrstu na povrini koja se obrauje.
Okularno ili brojanje primeraka.

Pokrovnost- stepen zastrtosti zemljita nadzemnim delovima svih primeraka jedne vrste na
posmatranoj povrini. Okularno, samo se ponekad meri objektivno.
Primenjuje se kombinovana ocena brojnosti i pokrovnosti, arapskim brojevima od 5 do +, koji
se dopisuje uz nauno ime vrste prilikom uzimanja fitocenolokog snimka.
5. Dobija vrsta, bez obzira na broj primeraka, ako pokriva 75-100 % povrine
4. 50- 75 %
3. 25-50 %
2. ako se javlja vrlo obilno ili pokriva 10- 25 % povrine
1. Ako se javlja obilno ili pokriva 1-10 % povrine
+. Dobija vrsta ako se javlja u malom broju primeraka i pokrovnost joj je neznatna ( <1 % )

Zdruzenost- oznaava grupisanje primeraka iste vrste u vee ili manje grupe
5. Dobija vrsta iji primerci rastu u velikim skupinama
4. Rastu u skupinama
3. U jastuiima
2. U besenima ( po 2-3 nekoliko primeraka zajedno)
1. Rastu pojedinano
Prilikom uzimanja fitocenolokog snimka dve arapske cifre- prva za kombinovanu ocenu
brojnosti i pokrovnosti a druga za zdruenost razdvajaju se takom.
Uestalost- u istrazivanjima na manjim povrinama, npr. Kod livadskh zajednica sa velikim
brojem vrsta. Obelezi se vei broj kvadrata ili krugova, ravnomerno rasporeenih, na istom
meusobnom odstojanju, na celoj povrini sastojine. Za svaki kvadrat radi se floristiki
sastav, popisuju sve naene vrste. Za svaku vrstu se izraunava uestalost u procentima

6. .

Predstavlja zabeleene i po odreenoj metodi prikazane analitike podatke uzete u


konkretnoj sastojini na terenu. Sluzi kao polazna osnova za prouavanje vegetacije. Mesto
se bira u jednolinoj dobro izraenoj sastojini, koja je predstavnik odreene vrste. Treba
izbegavati meavine i prelaze, u sluaju mozaika uzimati snimke na manjim povrinama.
Za uzimanje fitocenolokog snimka uobiajna povrina je od nekoliko ari u tipinoj sastojini, a
granine vrednosti su najmanje 200 a najvie 1200m2.
U njega se unose sledei podaci:
- redni broj i datum snimaka
- oznaka fitocenoze
- veliina snimljene povrine u m2
- lokalitet
- osnovni ekoloki uslovi ( orografski i edafski )
- zapaanja o ouvanosti, starosti i poreklu sastojine
- podaci o grai pojedinih spratova ( sklop, srednja visina, srednji prsni prenik, srednje
rastojanje stabla
- popis vrsta po spratovima ( latinska imena ) i za svaku vrstu 2 brojane oznake razdvojene
takom- kombinovana ocena brojnosti, pokrovnosti i zdruenosti.

7. .

Fitocenoloki snimci iz pojedinih astojina jedne iste fitocenoze su osnovni analitiko-


statistiki materijal, od koga se, sintezom, dobija potpuna slika te fitocenoze.
Da bi se fitocenoza u potpunosti prikazala, potrebno je imati vei broj snimaka, najmanje 10.
Snimci se sintetiu u f. Tabelu, koja je smiljena tako da na malom prostoru prikazuje jednu
fitocenozu detaljnije nego to bi se to moglo postii opisno.
Pre izrade f.tabele, snimci se moraju kompletirati, tj. Determinisati sve nepoznate vrste iz
pojedinih snimaka i definisat ekoloki uslovi.
Izrada f.tabele se radi u ekliko faza.

I.faza
Napravi se zaglavlje tabele sa istim podacima koji postoje u f.snimcima ( naziv fitocenoze,
redni broj snimaka, lokalitet....), a zatim se prepisuju fitocenoloki snimci jedan po jedan,
poev sa leve strane udesno.Mogu se unositi poredosledu kako su uzimani na terenu.
Redosled moe da se uspostavi po nekom ekolokom faktoru.

II.faza
Pravi se ovi redosled horizontalnih klona,tj. Grupiu se sve vrste po stepenu prisutnosti f.
snimcima, sto znai da vrste koje se pojavljuju u najveem broju snimaka zauzimaju prva
mesta.
Stepen prisutnosti je sinteza karakteristika, izraava u koliko je snimaka odreene fitocenoze
neka vrsta naena, odnosno prisutna.
PRISUTNOSTI
stepen prisutnostui V dobija vrsta koja je prisutna u 81- 100% f.snimaka;
IV od 61-80% f.snimaka;
III od 41-60% f.snimaka;
II od 21-40% f.snimaka;
I od 1-20% f.snimaka.
Stepen prisutnoti se izraunava za sv vrste u spratovima drvea i bunja, a za sprat
prizemne flore zakljuno sa vrstama koje se pojavljujunu po dva f.snimka
Vrste koje pojavljuju samo u po jednom snimku, one se samo navedu u posebnom dodatku.

III.faza
Zavrava se grupisanje tabele, na taj nain to se oni sa slinim ekolokim uslovima i
floristikim sastavom stavljaju jedan uz drugog. Tako se sastojina na istom tipu zemljita, ili
na severnim ekspozicijama ili jae vlaene od drugih itd. nau jedna uz drugu, to
omoguava da se uoe floristike razlike.
Na ovaj nain se u okviru iste asocijacije difereenciraju subasocijacije, ekoloke varijante i
facijesi.
Diferencijalne vrste- se istiu veom brojnou i pokrovnou u jednom broju snimaka iste
asocijacije. One diferenciraju delove fitocenoze sline po staninim sulovima i nekim
floristikim osobinama.Ukoliko se jasno izdvajau d.vrste moemo asocijaciju da podelimo na
subasocijacije.
Facijesi- izdvajaju se na osnovu vrlo obilnog prisustva jedne vrste na manjim povrinama.
Obino ih grade zeljaste biljke, koje se pojavljuju u obliku jastuia, sa velikom zdruenou,
na mestima jaeg vlaenja...i sl.
Ekoloke varijante- diferenciraju na osnovu razlika u staninim uslovima, a zatim u nekim
floristikim osobenostima, ali to nisu klasine Braun-Blankeove diferencijalne vrste, ve
grupe indikatora. Dobijaju opisna imena, obino po najmarkatnijem ekolokom faktoru, na
osnovu i koga su i definisane.

IV faza
Mogu da se rade ivotni spektri asocijacije. Izbroji se ukupni broj vrsta zabeleeni u tabeli
kao skup od 100%, a zatim se grupiu slne vrste, u svakoj skuini utvrdi njihov broj i izrauna
procentualno uee.Izrauje se i analizira dva spektra ivotnih oblika i florno-geografskih
elemenata ( areal-tipova).
Spektar ivotnih oblika- prikazuje procentualno uee ivotnih oblika ( fanerofita,
hemikriptofita, terofita itd.) u floristikom sastavu asocijacije za koju je izraena f.tabela.
Spektar florno- geografskih elemenata ( areal- tiova) pokazuje odnose pojedinih florno-
geografskih srodnih grupa bljaka i njihovo uee u izgradnji date asocijacije.
F.G.element je indikator stanita i ukazuje na pripadnost asocijacije odreenoj vegetacijskoj
zoni ili klimatsko-vegetacijskoj regiji.
Karakteristine vrste za jednu asocijaciju su one koje se javljaju sa veim stepenom
prisutnosti u njoj, dok se udrugim na javlaju uopte ili su prisutne u malom broju.Dele se na:
Iskljuive- koje se javljaju u datoj asocijaciji, a u drugim ih uopte nema,
Postojane- karakteriu dati asocijaciju, ali se javljaju i u drugim, srodnim, sa znatno
manjim stepenom prisutnosti,
Sklone- sa najmanjim stepenom karakteristinosti- javljaju se sa veim tepenom
pisutnosti i u drugim asocijacijama, ali u konkretnoj nalaze optimalne uslove za ivot i
tu su najbrojnije
Po veliini areale karakteristine vrste se dele:
Lokalne- samo na uskom lokalitetu
Regionalne- za ire podruje
Opte- karakteriu datu asocijaciju na celom njenom arealu
Potpuni karakteristini skup ine karakteistilne vrste i vrste dvaju najvie stepena
prisutnosti.
Ukoliko nismo u mogunosti da definiemo sami, onda emo navesti one koje se javljaju u
61-100% f.snimaka, te e vrste obrazovati karakteristini skup.

8. Sinekologija- uticaj klimatskih faktora na fitocenoze.

Pored makroklime, koja je osnovni inilac horizontalnog zoniranja vegetacije u razliitim


regionima ( flornogeografskim provincijama), vrlo je vano imati u uvid i u lokalnu klimu i u
mikroklimu, koje uslovljavaju pojavu razliitih zajednica na manjim rastojanjima.
Neki elementi mikroklime kao to su temperatura, svetlost, vlanos vazduha, dodatno
vlaenje zemljta i sl.mogu znato vie da utiu nalokalni raspored razliitih fitocenoza od
optih mikroklimatskih uslova.

Svetlost- za normalan razvoj potrebne su razliite kliine svetlosti.


Osnovna podela je:
Heliofilne
Polusciogilne
Sciofilne
Odnosom prema svetlosti uslovljen je i broj spratova i floristiki sastav, pa se tako heliofine
razlikuju veim brojem spratova i floristiki su bogate od sciofilnih.
Prilikom obnove, nege, see, osvetljavanje razliitog inteziteta je najee primenjivana
intervencija, a promene svetlosnog reima najbre deluju na fitocenozu. Zato treba biti
oprezan, naroito kod osetljivih sciofilnih uma ( bukovih, bukovo-jelovih, bukovo-jelevo-
smrevih, smrevih i dr) i u dvodominatnim zajednicama gde su edifikatori razliitih zahteva u
odnosu na svetlost ( kitnjakovo-grabovih, lunjakovo-grabovih, idr.)

Toplota-deli se u 3 osnovne grupe:


Termofilne, koje zahtevaju velike koliine toplote ( ume grabia i crnog graba, crnog
bora, krupnolisnog mdunca i crnog jasena, sladuna i cera i dr.)
Mezotermne ( kitnjaka-graba, pitomog kestena, brdske i planinske bukve, bukve-jele
i dr.)
Mikrotermne, koje uspevaju u uslovima hladne klime ( smre, bukve-jele-smre,
subalpike bukve,krivulja i dr. )

Atmosfesrki talozi i vlaga- u vezi sa ukupnom koliinom atmosferskih taloga i njihovim


rasporedom toko godine, formirani su sledei tipovi vegetacije:
Kserofilna vegetacija ( mediteranske ume hrasta crnike, submediteranske grabia i
crnog graba, mezijske sladuna-cera, i umostepska vegetacija Vojvodine)
Mezofilna vegetacija ( kitnjakovo-grabove, bukove, bukovo-jelove, i dr.ume u
Ilirskoj i Mezijskoj provinciji)
Higrofilna vegetacija, uglavnom azonlna vegetacija formira se lokalno, pod uticajem
dodatnog vlaenja ili stagnirajuom vodom ( ume vrbe, topola, poljskog jasena,
lunjaka, crne jove), tj.ne zavisi od mikroklimatskog rasporeda padavina.
Podela koja se odnosi na odnos prema toploti i vlanosti:
Kserotermne
Mezotermne
Mezofilne
Hifrofilne
Kriofilne.
9. Sinekologija- uticaj edafskih faktora na fitocenoze

Geoloka podloga- predstavljena je stenama i mineralima koji ine zemnjinu koru. Ovi
faktori deluju posredno, poto se procesima fizikog i hemijskog raspadanja formira samo
jedna mineralna komponenta zemljita, koje deluje neposredno na vegetaciju.
Nain i brzina fizikoh i hemijskig raspadanja supstrata utie na fizike osobine zemljita, a
njegov hemijsk sastav na hemijske osobine i plodnost.

Zemljite- najvaniji abiotiki faktor, koji na vegetaciju deluje neposredno.


Pod pojmom zemljite podrazumevamo specifini prirodni sistem, nastao sjedinjavanjem
mineralne i organske komponente
Od fizikih osobina: dubina, tekstura, skeletnost.
Od hemijskih osobina, najvanija osbina je kiselost ( pH vrednost, tj.koncetracija H-jona u
zemljitu ) tako u odnosu na kiselost razlikujemo:
acidofilne,
neutrofilne,
bazifilne
esto se pojavljuje i termin kalcifilne ( na zemljizima u kojima je prisutan Ca-jon, uglavnom
iz krenjaka ) Primer: vegetacija slatina na izrazito zaslanjenim zemljitima u Vojvodini.
Osim fizikih i hemijskh osobina, vrlo je vano razmotriti i opasnost od erozije zemljita, koja
je uzrokovana geolokim sastavom, nagibom, koliinom padavina, sklopom biljnog pokrivaa
i dr. ).

Plodnost I produktivnost zemnjita-


Najvazniji inioci plodnosti su vlaga, vazduh, hranljivi elementi ( makroelementi I
mikroelementi).
Produktivnsot je veliina koja se iskazuje proizvodnjom odnosno produktivnost je realizovana
plodnost.

10.Sinekologija- uticaj orografskih faktora na fitocenoze.

Orografski faktori- spadaju u grupu indirektnih faktora. Menjaju lokalne mikroklimatske i


edafske stanine uslove.

Nadmorska visina mikroklimatski uslovi se menjaju sa promenom nadmoske visine, tj.da


se na veim visinama t smanjuje, ukupna koliina padavina poveava, smanjuju prosene
amplitude t, skrauje vegetacioni period.S tim je usko povezano vertikalno zoniranje
vegetacije, tj.postojanje visinskih pojaseva:
hrastve ume (600m),
bukove ume (700-1100m),
bukovo-jelove ume (1100-1400m),
subalpijske smreve ume (1400-1800m),
na najviim vrhovima (iznad 1800m) krivulj i kleica.

Ekspozicija- izloenost terena nekoj strani sveta,utie na promene mikroklimatskih i


edafskih uslova i na taj nain uslovljava raspored razliitih fitocenoza na jednom lokalitetu.
Razlikuju se: severne ( hladne ) i juzne ( tople )

Nagib- povezan je sa ekspozicijom. Uticaj toplih i hladnih ekspozicija poveava nagib, a


ublazava se na manjim nadmorskim visinama, sve do pojave zonalne vegetacije umesto
azonalne na zaravnjenim terenima.
Na toplim junim ekspozicijama, razvijaju se plitka zemljita podlona eroziji i
termofilna vegetacija manje ekonomske vrenosti.
Na hladnijim ekspozicijama i manjim nagibima, javljaju se dublja i stabilnija zemljita i
mezofilnija vegetacija, tj.bujnije i produktivnije ume.

Konfiguracija terena- podrazumeva veu ili manju kupiranost reljefa kao i veliinu
planinskih masiva u nekom poduju.
Poznata je da vea kupiranost podrazumeva naglije promene nadmorske visine, vee nagibe
i raznovrsne ekspozicije, to dovodi do velike arolikosti vegetacije i smene razliitih
fitocenoza, otro ogranienih areala, na malom prostoru.

11. Sinekologija-uticaj fitogenih i zoogenih faktora na fitocenoze.

U kompleksu biotikih faktora najvei znaaj imaju zelene biljke- drvee, kao i primarni
producenti organske materije.
U okviru neposrednih uticaja biljnih organizama jedni na druge istie se nekoliko kategorija:
parazitizam- hrastova pepelnica u luznjakovim umama,
saprafizam- bakterije i gljive koje ubrzavaju procese razlaganja organske materije ,
simbioza- gljive i bakterije na korenju umskog drvea
epifitizam- liajevi i mahovine na drveu u nam umama, u tropskim epifite u
kronjama,
mehaniki uticaji- povijue: brljan, divlja loza,pavit...
biohemijski uticaji- mogu biti stimulativni i inhibitarni,
Kod posrednih moemo razlikovati s jedne strane one pri kojma biljke menjaju uslove sredine
( edifikatori u umskim zajednicama koje svojom dominantnou stvaraju specifine uslve za
ivot svima ostalima ), i sa druge strane, konkuretne odnose ( kompetacija), koji su izraeni
kroz meusobnu borbu za obezbeivanje ivotnih uslova ( prosto,hraniva, svetlost ).
Zoogeni i antropogeni faktori
ivotinjski i biljni organizmi su vrlo tesno povezani.Veini ivotinja biljke slue za ishranu, vrlo
mali broj biljnih vrsta se hrani ivotinjskim organizmima.
ivotinjski organizmi u veliko meri utiu na biljke:
neposredno ( opraivanje, raznoenje semena...) i
posredno, svojom aktivnou menjaju stanite ( mehaniko meanje, usitnjavanje,
ubrzavanja razlaganja organske materije, ubrenje...)
U umi zoogeni i fitogeni faktori su usko povezani, a najei primarni uzrinik je
antropogeni faktor- ovek.
Kombinovanjem zooantropogenim uticajima veina naih uma je u dobroj mei degradirana.

12. Sindinamika-def.autogene sukcesije, navedite i objasnite faze pri osvajanju


prostora i obrazovanju primarnih zajednica na ekotopu.

Sindinamika prouava postanak, razvoj, i propadanje prirodnih biljnih zajednica.


Redosled smenjivanja razliitih fitocenoza u toku promena vegetacije jednog podruja
Klements je nazvao sukcesijom.
A sindinamika se bavi prouavanjem recentnih sukcesija, koje se odvijaju u relativno
kraim vremenskim intervalima tj.u vremenu sadanjem.
Recentne sukcesije mogu biti:
autogene- uslovi za promenu nastaju uglavnom unutar ekosistema,
alogene- nastaju pod uticajem spoljanjih faktora, koji uglavnom naruavaju
unutranju ravnoteu ekosistema.
Autogena sukcesija uslovljena je unutranjim odnosima u ekosistemu i skoro je uvek
progresivna- tee od jednostavnijih ka sloenijim i savrenijim fitocenozama.
Osnovni elementi autogene sukcesije su:
obrazovanje primarnih fitocenoza na ekotopu
sukcedani niz primarnih, ponirskih, prelaznih i dr.zajednica,
obrazovanje konanih zajednica- klimaksa ( klimazonalnih z.) i paraklimaksa ( trajnih
stadija )
Osvajanje prostora i obrazovanje primarnih zajednica odvija se na ekotopu ( kupu faktora
neive prirode ) u nekoliko faza:
I. Migracija- poetni momenat naseljavanja prostora, pri emu biljni organizmi
dospevaju na ekotop pasivno ( vetrom,vodom, ivotinjama..).Od ekolokih uslova
tog mesta zavisi koji e se biljni organizmi uspeti da se privremeno ili trajno odre.
II. Ecezis- neke od doseljenih vrsta, kojima novi uslovi odgovaraju, uspevaju da
obnove ivotni ciklus,tj.da proizvedu nove generacije, koje e trajno ostati na
istom mestu.
III. Kompetacija ( konkurencija )- sa poveanjem broja vrsta i jedinki na istom
prostoru, nastaje borba za opstanak ( ivotni prostor i hranu ). Posledica
konkurencije je prirodno odabiranje tj.redukovanje broja jedinki i preivljavanje
samo onih najjaih i najkvalitetnijih.
IV. Reakcija- biljni organizmi koji su uspeli da se stalno odre, modifikuju prvobitne
uslove ekotopa i prilagoavaju ga svojim potrebama- pretvara ekotop u biotop-
V. Stabilizacija- dinamiki procesi se usporvaju, a broj vrsta u fitocenozi je skoro
stalan. Drugim reima, stabilizuje se primarna fitocenoza na nekadanjem
ekotopu, a sada odgovarajuem stanitu.

13. Sindinamika- def.progresivne sukcesije; objasnite osnovne sindinamske jedinice


( stadije i faze ) i navedite kakve mogu biti.

Progresivna sukcesija podrazumeva razvoj vegetacije na jednom prostoru, uslovljen


delovanjem unutranjih faktora ekosistema, koji je usmeren od jednostvnijih ka sloenijim. Taj
proces dugo traje i odvija se stupnjevito- u vremenskim odsecima razliitog trajanja,
predstavljenim smenom odgovarajuih fitocenoza na istom procsu.
Ti vremenski odseci, predstavljeni razliitim asocijacijama na istom prostoru nazivaju se
stadije.
Stadije mogu biti:
Poetne- primarne fitocenoze
Prelazne- pionirske i druge zajednice koje se postepeno razvijaju i prerastaju u neke
druge, sloenije i na viem stupnju organizacije)
Konane- klimaks i paraklimaks
Sve stadije progrsivne sukcesije, od poetnih do konalne, ine sukcedani niz.
Sukcedani nizovi se prate pomou trajnih kvadrata, trajno obeleenih oglednih povrina na
kojma se prati stanje vegetacije dugi niz godina.
Postoji i bri nain, jednokratno istraivanje vegetacije na manjem prostoru.Potrebno je
istraiti sve asocijacije, napravitif.tabele,prepoznati pojedine stadije i sintetisati sukcedani niz.
U okviru jedne stadije, javljaju se stupnjeviti dinamiki procesi, predstavljeni u tri razvojne
faze:
Inicijalna faza- poetak razvoja fitocenoze, meusobni odnosi i odnosi prema
stanitu nisu usklaeni, i zajednice su nestabilne.
Optimalna- dinamiki pocsi su usporeni, zajednica je stabilna i potpuno razvijena.
Terminalna- u zajednici s pojavljuju elementi koji nagovetavaju pojavu sledee
stadije- nove asocijacije.

14. Sindinamika- progresivna sukcesija na poaritima u regionu planinskih bukovih


uma u Srbiji i progresivna sukcesija zarastanja stajaih voda u nizijskim umama
Srema.

Progresivna sukcesija na poaritima u regionu planinskih bukovih uma u Srbiji:


Vrbovica ( Epilobium angustifolium ) kupine ( Rubus hirtus, Rubus idaeus ) uma
breze i jasike ( Populo- Betuletum ) planinska uma bukve ( Fagetum moesiacae
montanum ).
Ako znamo na koji nain i u kom smeru tee prirodna progresivna sukcesija posle poara,
poemo da je imitirami,tj. Sukcesiju da ubrzamo nekim interventnim merama, izostavljajui
pojedine stadije, naravno u zvisnosti od inteziteta poara i stepena degredacije stanita.

Progresivna sukcesija zarastanja stajaih voda u nizijskim umama rekonstruisan u


nizinskim umaa Srema na osnovu stepena vlaenja tj.nivoa podzemnih i poplavnih voda i u
vezi sa tim tipa zemljita:
Ovaj niz zapoinje vodenim zajednicama ( biljke nisu zakorenjene u zemljitu ve plivaju na
vodi ), kao primarnim. Sa nagomilavanjem organske materije na dnu, postepenim
obrazovanjem i izdizanjem zemljita obrazuje se niz prelaznih zajednica zeljastih biljaka koje
su zakorenjene u zemljitu, zatim dolaze bunaste vegetacije i na kraju umske. U konanoj
stadiji obrazuj se uma lunjaka i graba, koja se nalazi van domaaja poplavnih voda, a
dopunsko vlaenje ostvaruje se kapilarnim penjanjem iz dubljih slojeva.
Alge vodene biljke zajednice trske ( Phragmition ) zajednice aeva (
Magnocaricion ) bunaste zajednice barske ive ( Salicion cinereae ) uma poljskog
jasena ( Fraxinetum angustifoliae ) uma lunjaka i poljskog jasena ( Fraxino
angustifoliae- Quercetum roboris ) uma lunjaka ( Genisto elatae- Quercetum roboris )
uma lunjaka graba ( Carpino- Quercetum roboris )

15. Sindinamika- obrazovanje konanih zajednica ( klimaks i paraklimaks )

U svom dugotrajnom razvitku, po uslovom da ekosistem ne bude grubo naruen neglom


prmenom nekog faktora sredine, vegetacija jednog kraja dostie vrhunac, predstavljen
stabilnom zajednicom , usklaenom sa regionalnim klimatskim prilikama, u kojoj su dinamiki
procesi usporeni.
Taj konani stadijum prividnog mirovanja definisao je Klements i nazvao ga KLIMAKSOM.
On je podrazumevao da se vegetacija odreenog geografskog podruja razvija, pod uticajem
unutranjih faktora, u pravcu konane- klimaks- zajednice, koja ostaje vekovima
nepromenjena.
Modifikovani pojam klimaksa, zadrao se u fitocenolgiji, podrazumevaji postojanje
klimatogenih ili klimazonalnih zajednica, koje su prilagoene uslovima regionalne klime i
predstavljaju odraz prirodnih uslova nekog kraja.
Po Jovanoviu, pod klimatogenom umom se razume uma koju sreemo na zemljitu
ravnom ili van dohvata poplavnih voda, sa normalnim valenjem i normalnom insolacijom.
Po Horvatu, klimatogene ume predstavljaju vegetaciju koje zauzimaju plakorne poloaje.
Horvat je ralanio na nekoliko klimatogenih uma, koje karakteriu mediteransko,
submediteransko, ilirsko, mezijsko i umostepsko klimatsko. Vegetacijsko i fitogeografsko
podruje na manjim nadmorskim visinama ( do600/ 700 m) i na plakornim poloajima.
Zajednice karakteristine za pojedine visinske pojaseve nazivaju se klimaregionalnim i
obuhvataju planinske ume bukve.
U novijoj terminologiji sve zajednice uslovljene optim klimatskim prilikama nazivaju se
zonalna vegetacija, ukljuujui u isti pojam klimazonalne ( u nizini ), i klimaregionalne ( u
visinskim pojasevima ).

U prirodi se esto deava da neki od faktora stanita trajnog delovanja zaustavi prirodni
razvoj vegetacije ( poplavna voda u renom aluvijumu, krenjaki blokovi, jai nagibi, i sl.).
Na takvim mestima, konana vegetacija razvila se prirodno, ali ne odgovara narmalnom
vegetacijskom klmaksu, tj.nije zonalna.
U tom sluaju progresivni sukcedani niz zavrava se trajnim stadijumom ili
PARAKLIMAKSOM.
U novijoj terminologiji sve zajednice koje imaju karakter trajnog stadijuma,tj.koje su zadrane
u nekoj stadiji svog sukcesivnog razvoja, nazivaju se azonalna vegetacija.

16. Sindinamika- alogene sukcesije i kojim su faktorima uslovljene.


Alogene sukcesije nastaju kao posledica promena stanita spolja, tj.izazvane su
spoljanjim faktorima, koji nisu u skladu sa unutranjom ravnoteom ekosistema.
Spoljanji faktori koji izazivaju ovaj tip su ponekad prirodne nepogode:
- Jaki vetrovi, poplave, poari izazvani gromom, insekti, bolesti, izmene klimatski
uslova i sl.
Najei uzronik je ovek, tj.zooantropogeni uticaji, kao to su:
- Jai zahvati prilikom see, izazivanje poara, naglo otvaranje sastojina, nestruna
sea pri kojoj se unitava podmladak i sl.
Alogene sukcesije esto imaju regresivni tok, tj.dovode postepeno do obrazovanja
primitivnijih zajednica, izgraenih od manjeg broja vrsta i na niem stepenu organizacije.
Regresivne sukcesije se obino nazivaju degradacije.

Za pojavu alogenih sukcesija, bitni su sledei faktori:


Faktri koji menjaju strukturu ume- poari, vetroizvale, proredi, see.
Izazivaju promenu flore, tj.floristikog sastava- iezivanje nekih vrsta, na pr.pitomi
keste i brest zbog bolesti; subspontano irenje amerikih vrsta i sl.
Izmena klimatskih ili hidrografskih uslova podruja tokom dueg perioda- ozonska
rupa, efekat staklene bate, generalno otopljavanje klme, sniavanje nivoa
podzemnih voda i sl.

17.Sindinamika- navedite i objasnite regresivne sukcesije u mezijskoj provinciji u umi


sladuna i cera.

Degradacije- regresivne sukcesije , nastale pod uticajem neumerenih sea tokom dueg
vremenskog perioda mogu da se konstatuju kod svih zonalnih uma. Ova pojava naroito je
izraena kod klimazonalnih, koje se nalaze na manjim n.visinama, na zaravnjenim terenima i
u blizini naseljenih mesta. Regresivna sukcesija tee ovako:
U primorju- uma hrasta crnike ( quercetum ilicis ) makija ( ikara do 4m)
Garig ( bunasta vegetacija otvorenog tipa )
U submediteranu- uma grabia i hrasta medunca ( Carpinetum orientalis )
ikara ibljak kamenjar
U ilirskoj provinciji- uma kitnjaka i graba ( Querco- Carpinetum ), degradira se
dvojako: na bazilnim do ikare graba i leske ( Coryletum avellanae ), i na kiselim
preko ume kitnjaka i pitomog kestena ( Querco- Castanetum ), degradacija moe
da se odvija sve do vritina
U mezijskoj provinciji - uma sladuna i cera ( Quercetum farnetto-cerris )
ikara ( sklopljena bunasta formacija, izgraena od izdanakih primeraka edifikatora
i veeg broja termofilnih bunova- Prunus spinosa, Crataegus, Viburnum lantana i
dr. ) livadska vegetacija na ouvanim, boljim zemljitima ipovina-
Chrysopogon gryllus, a na pliim i suvljim troskot- Andropogon ischaemum )

18. Eksperimentalna fitocenologija

Osnovni cilj je prouavanje meusobnih odnosa biljnih vrsta i sinuzija, odnose prema
faktorima stanita i dinamizam fitocenoze pomou planirano postavljenog eksperimenta-
ogleda.
Osnovna metodologija E.F. je primena ogleda, koji, svaki za sebe, reavaju odreeni
fitocenoloki problem, a cela serija sloenu problematiku u umskom ekosistemu.

19.Sinhorologija- tipovi areala

Sinhorologija je deo fitocenologije kji se bavi prouavanjem rasprostranjenja- arealima-


zajednica.
Areali mogu biti razliite veliine.
Najvee areale imaju zajednice ravniarskih predela, sa ujednaenim staninim uslovima na
velikm prostranstvima.
Daleko manji areali pripadaju zajednicama na kupiranim terenma u planinskim podrujima.
Najmanje areale imaju uajednice endeminih vrsta.
Endemini areali su najee regresivni, kada su u pitanju endemoreliktne vrste.
Po povrini areali se dele na:
kompaktne ( celovite ),to su povrine koje na terenu zauzimaju pojedine sastojine
odreene fitocenoze meusobno su prirodno povezane, tj.manje-vie se prostorno
dodiruju.
disjunktne ( isprekidane ), geografsko izolovani delovi, na veim rastojanjima. Osim
endemorelikata, ove areale imaju i neke vrste reliktnih vrsta sa irim arealom ( Pinus
nigra, Pinus mugo )
Asocijacije se diferenciraju po vojim fitogeografskim karakteristikama na razliite areal-
tipove, u zavisnosti od toga koje florno- geografske provincije naseljavaju.
Areal- tip jedne asocijacije odreuje se kada se na osnovu f.tabele raunarskim putem
obrazuje i analizira spektar florno- geografskih elemenata ( areal- tipova ).

20. Sintaksonomija- osnovne sintaksonomske jedinice

Sintaksonomija ili klasifikacija je jedna od vanijih oblasti fitocenologije. Predstavljanje


klasifikovanje tj.razvrstavanje u odreeni sistem pojedine kategorije vegetacije.
Sintaksonomija je ustvari klasifikacija, kojom se fitoceoze grupu u odreene sisteme.

FACIJES-OSUM (Quercetum farnetto-cerris fac.carpifoliosum) ;


VARIJANTA-daje se lat.ime koje oznacava dati ekoloski factor, podrucje kome pripada
(sladun i cer kosov-metoh suma Quercetum farnetto-cerris scardicum); SUBASOC
ETOSUM (Querceto farnetto-cerris subass. aculeatetosum;
ASOC- ETUM (Quercetum farnetto-cerris);
PODSVEZA-ENION (Ostryo-Fagenion moes);
SVEZA-ION (Quercion farnetto);
RED-ETALIA (Quercetalia pubescentis);
RAZRED-ETEA (Querco-Fagetea);
VEGETACIJSKI SKUP-ETALES (Querco-Fagetales).

2.GRUPA PITANJA

1.Objasnite termine-zonalna, azonalna, intrazonalna i ekstrazonalna vegetacija.


Primeri za ove tipove vegetacije.
1.ZONALNA VEGETACIJA ( klimaks, klimazonalna, klimatogena, klimaregionalna )- umske
vegetacije uslovljene prvenstveno optim klimatskim prilikama ( makrokilimom jedne regije)
Fagetum moesiacae montanum- planinska uma bukve

2.AZONALNA VEGETACIJA ( trajni stadijum, paraklimaks )- ine vegetacijske jedinice


uslovljene nekim drugim ekolokim faktorom koji je blizu ekstrema, tj.dovoljno izraen da
promeni stanine uslove.Prostire se kroz vie zona, uslovljena je jaim vlaenjem, reakcijom
zemljita
Plavne ume u aluvijalnimravnima
Acidofilne ume bukve, Luzulo- Fagenion moesiacae
Bazifilne ume crnog bora

3.INTRAZONALNA VEGETACIJA- uslovljena nekim ekolokim faktorom u ekstremu, ali


njeno rasprostranjenje je ogranieno na jednu zonu.
Vegetacija slatina
Visoke tresave

4.EKSTRAZONALNA VEGETACIJA- deo zonalne vegetacije jedne zone koji se pod


specifinim uslovima razvija i u nekoj drugoj susednoj zoni. (mezofilne ume kitnjaka i graba
u dolinama na severnim ekspozicijama).
Ostryo- Carpinion orientalis

2.Tipovi vegetacije planete Zemlje i podela drvenatse vegetacije Lignosa.

1. LIGNOSA- drvenasta vegetacija, silvae-uma, fruticeta- zbunasta formacija


2. HERBOSA- zeljasta vegetaciaja travnog tipa
3. DESERTA- pustinje
4. ERRANTIA- slobodni nii organizmi koji lebde u razliitim sredinama
- fitoedafon ( u zemljitu )
- fitoplankton ( u vodi )
- fitooaeron ( u vazduhu )

Lignosa- pokriva oko 1/4 kopna planete. Od toga tropske ume oko 50%, etinari oko 35%,
listopadni liari ( umerenih ) severnih geografskih irina oko 15%
A. Liari:
A1. Stalno zelene ( zimzelene ) ume i zbunasta forma:
PLUVIISILVAE- tropske kine ume, i PLUVIIFRUTICETA
LAURISILVAE- subtropske zimzelene, i LAURIFRUTICETA
DURISILVAE- tvrdolisne mediteranske, i DURIFRUTICETA
A2. Periodino zelene ( listopadne ) ume i zbunasta formacija
HIEMISILVAE- zimzelene monsunske i savanske ume, i HIEMIFRUTICETA
AESTISILVAE- leti zelene listopadne ume, i AESTIDURIFRUTICETA
A. etinari
ACICULISILVAE- etinarske zmzelene, i ACICULIFRUTICETA

3. Tropske kine ume Pluviisilvae

Afrika- Kongo, Niger, velika afrika jezera, Madagaskar


Juzna Amerika- Amazonija, Gvajana, Mali Antili
Azija- jugozapadna Indija, malajsko poluostrvo, Filipini
Australija- istona Gvineja, ostrva u tihom okeanu, severoistoni deo kontinenta
Poznatije kao DZUNGLE.
Stanini uslovi:
Klimatski uslovi su veoma povoljni za razvoj.
Srednja god. temperatura 25-30 stepeni celz.
Srednja godinja amplituda 1-6 step. celz.
Godinja suma padavina 2000-4000 mm, rasporeeni na celu godinu.
Nema sunog perioda. Relativna vlanost 90%, koliina sunca ogromna.
Zemljita plodna, bogata humusom zovu se lateriti.
Preovlauju fenerofiti sa visoko postavljenim, retkim kronjama krupnih, sjajnih i koastih
listova sa pupoljcima bez zatitne ljuspe.
Nema perioda mirovanja, tokom cele godine je menjanje, listova, plodonoenje, cvetanje.
Osim fenerofita ( u 4,5 spratu ), ima lijana i zeljaste biljke gde se istiu EPIFITI ( orhideje,
paprati, fikusi ).
Postoji i do 7 spratova drvea i bunja.
Floristiki sastav- abonos ( afr.indija ) mahagoni (amer.afr ) gvajakovina ( juz. Amer ),
kauukovac ( juz Amer ), kafa ( etiopija ), kakaovac, kokosova palma ( meksiko ).
Zbog visoke vlanosti prisutna je gutacija- izluivanje vika vode kroz listove.

Pluvifruticeta-zbun.formacije ili mangrove u tropijama


Rastu na ravnim obalama, uz reke, lagunama, zalivima. Supstrat je muljevit prezasien
slanom vodom, sa anaerobnim uslovima u zemljitu.
ine ga gusti bunovi sa ponekim drvetom. Sve biljke su halofite, esto imaju potporne
korenove- rizofore ( koji izrastaju iz debla i grana i ire se na sve strane ), i korenova za
disanje- pneumatofore ( tanji ogranci korenja koji se luno izdiu iznad povrine vode ).

4. Tropske zimi zelene ume Hiemisilvae.

Javljaju se u tropkom pojasu sa neto izmenjenim klimatskim uslovima. Temperatura je


visoka tokom cele godine. Periodino se javlja sua gde izaziva opadanje lia. Zemljita su
lateriti. Dele se na:
1.Monsunske
Areal:
- jugoistonoj aziji: Indija, Indokina, na ostrvima Timoru, Celebesu, istonoj Javi i dr.
Stanini uslovi:
Visina padavina 1500 mm, temperaturna amplituda je 8 stepeni.
Od juna do oktobra duvaju suvi vetrovi sa kopna koji izazivaju jaku suu i opadanje lia.
Retkog sklopa sprata drvea i sline visine.Zovu ih ati- poto je ceo prvi sprat izgraen od
indijskog hrasta ( tikovine)- tectona grandis. Bujan i dosta visok sprat zbunja, koji ine
bambusi i niske palme.
Vrste: tikovina, bambus, niske palme.

2.Savanske
Areal:
- Africi: Rodezija, Etiopija, Kongo
- J. Americi: Brazil, Venecuela, Peru
- srednja Australija
Stanini uslovi:
Koliina padavina 900-1500 mm, ali je raspored padavina je nepovoljan i suni mesec traje
4-6 meseci.
Razlika izmeu najtoplijeg i najhladnijeg meseca je 14 stepeni.
ume su proreene, tipa vonjaka, sa niskim stablima, kiobranaste, retke kronje i
zadebljalim deblima, koji slue kao rezervoar za vodu. Listovi sitni, retki, koasti, preobraeni
u trnove, radi tednje vode. bunje je retko, kserofilno a travni pokriva obilan.
Vrste:baobab ( Adansonia digitata ), akacije(Acacia spp.), kaktus ( cereus spp)i, eukaliprtusi-
juz amer ( Eucalyptus spp.)

HIEMIFRUTICETA:
Zbunasta formacija sa obilnim travnatim pokrivaem. Vrlo razreen sprat drvea, vei broj
zbunja i zeljasti pokriva.

5. Subtropske zimzelene ume Laurisilvae.

Javljaju se na malim disjuktnim arealima, uglavnom u subtropskoj zoni, sa neto hladnijom


klimom od tropskih.
Areal:
- S.Africi i Evropi: Kanarska ostrva, Madera, Portugalija
- J.Amerika: ile, Patagonija
- S.Americi: srednja i severna Florida
- Azija: Japan, Kina, juzni Himalaji
- Australija: Novi Zeland
Stanini uslovi:
Visoke temperature i vlanost vazduha.Zemljita plodna i bogata.
Guste ume floristiko bogate ali nieg rasta. Listovi krupni, koasti postavljeni ka
suncu.Pupoljci su zatieni zatitnim ljuspama.
Vrste:palme, bambus, magnolije-Azija; lijane, artika bukva-juz amer; fikusi, zimzeleni
hrastovi, palme-sev Am

Laurifruticeta:
Kalifornija, Sijera Nevada, ine ih zimzeleni zbunovi hrastovi APARAL, a u australiji zbunje
od eukaliptusa i akacija zvani SKRAB.

6. Tvrdilisne zimzelene ume Durisilvae.

Areal:
- celi Mediteran, tj.relativno uski obalski pojas i ostrva juzne evrope, severna Afrika, bliski
Istok, Mala Azija, kao i ostrva Jonskog mora.
Stanini uslovi:
Leta su topla a zime blage i hladne.
Padavina ima 500-750 mm, najvie zimi. Leta su skoro bez padavina, sa letnjim suama, to
je nepovoljno za razvoj drvenaste vegetacije.
Na krenjakom matinom supstratu obrazuju se crvenice ( terra rossa i terra fusca )
Listovi uglavnom sitni, tvrdi, debeli, koasti, zimzeleni, bodljikavi ili metamorfozirani u trnove.
Vrste: Olea europea(maslina), Cerotonia siliqua(roga), Q.ilex ( crnika), Q.coccifera(prnar),
C.semervirens ( empres), javljaju se i liari: crni jasen, hrast medunac, maklen idr.
Zbunovi: Hedera hekix, Smilax aspera, Lonicera implexa.Degradacije uauzimaju Pinus
halepensis, P.brutia,P.pinea

Durifruticeta-Dagradacije:
-makije,Guste zimzelene ikare, visoke 1.5-4mkoje izgrauju zbunovi iz crnikinih uma
( Arbutus unedo, Erica arborea, Myrtus communis, Juniperus oxysedrus, J.phoenica idr.)
-garizi,jae degradirane zbunaste formacije sa niskim zbunovima otpornim na visoke T i
suni period.Raskidani sklop a najvaznija vrsta je zbunasti hrast prnar ( Quercus coccifera),
Rosmarinus officinalis, lavandula officinalis, cictus spp, erica spp...
-tomilari,otvorene zbunaste formacije od aromatinih i dlakavih poluzbunova: Thymus spp,
Salvia officinalis, lavandula spp.
-frigana, od kseromorfnih bodljikavih poluzbunova, loptastog oblika, a rasprostranjena je u
grkoj, Kritu i maloj Aziji.
7. Leti zelene listopadne ume Aestisilvae.

Zauzimaju vee povrine u umerenim geografskim irinama severne hemisfere, gde su


izraena 4 godinja doba.
Areal:
-Evroazija, od zapadne Evrope do duboko u sibir, juzno od pojasa etinarskih uma; cela
juzna i srednja Evropa do krima i kavkaza u Aziji.
-Azija, Mandzurija, Kina, Kamatka, Sahali, severni Japan
-Severna Amerika, istone SAD i jugoistona Kanada.
Stanini uslovi:
Srednja t najtoplijeg meseca kreu od 13-23, a najhladnije -6 do -12.
Izraena 4 godinja doba. Vegetacioni period traje najmanje 4 meseca.
Padavina ima dovoljno, vea kloiina pada u toplijem delu godine.
Zemljita su raznovrsna, razne varijante smeih umskih zemljita.
Listovi su krupni, a sitnije listove imaju pionirske vrste hladnijeg klimata. Lie se odbacuje
tokom jeseni. Pupoljci su prekriveni zatitnim ljuspama, a kora stabala je debela.
Manji broj spratova i siromaniji floristiki sastav. Posledica manje koliine suneve energije i
nizih t. Drvee je visoko do 30m, iroke granate kronje. Oprauje se vetrom, u rano prolee
pre potpunog olistavanja.
Od epifeta zastupljene su samo mahovine i liajevi, a najbrojniji oblici zeljastih biljaka su
hemikriptofite i geofite.
-bukove ( evroazija), najvei areal zauzima Fagus silvatica, F.moesiaca,
F.orientalis,F.taurica
-S. Amerika-bukovo-javorove .
-hratove ume, z.Evropa.dominira hrast kitnjak sa nekim zimzelenim vrstama ilex, Taxus,
Rhodendron spp.
-i.Evropa, hrast luznjak
-u juznoj i jugoistonoj Evropi su sladun, cer, medunac.
Vrste: hrastovi, bukve, vrbe, jaseni, javori i dr.
Dele se na:
FLUVISILVAE-plavne ume(topole i vrbe),
PALUDISILVAE-movarne ume (jasen, jove)

Zbunasta formacija- AESTFRUTICETA


- iblajk i ikara: trnjina ( Prunus spinosa ), stepska vinja ( Prunus fruticosa ) i bademi
( Prunus tenella ).

8. etinarske ume Aciculisilvae.

Zauzimaju oko35% i ograniene na severnu hemisferu. Javljaju se u 3 razliite skupine:


- najvee povrine zauzimaju frigorifilne ume, razvijene na malim n.visinama velikih
geografskih irina: sibirske i kanadske tajge
-visoke planine Evrope i Severne Amerike
-pionirske i reliktne termofilne etinarske ume umerenih i toplijih predela.

Tajge, etinarske ume borealnih oblasti


Areal:
-Evroazija: od Skandinavije do Kamatke,tj.od atlantskog do Tihog okeana,sibirske tajge
zauzimaju pojas dug oko 5000km i irok oko 900km.
-Severna Amerika: kanadske tajge preko aljaske nastavljaju se na sibirske, zauzimaju skoro
celu Kanadu, severne delove SAD i zavravaju se ma obalama Atlantka.
Stanini uslovi:
Hladnija od zone listopadnih uma. Srednaj t najtoplijeg meseca je 10-19,a najhladnije od
-3-52. Zimi su duge, hladne dok su leta kratka i hladna.
Vegetacioni period je veoma kratak, poto je u toku 1-4 meseca mesena t via od 10
stepeni.
Zemljita su hladna, velikim delom godine zamrznuta celom dubinom profila. Tip zemljita su
podzoli.
Tajge su gusto sklopljene, tamne etinarske ume. Floristiki sastav je siromaan. Od
cvetnica su brusnica, borovnica.Od prizemne flore su liajevi i mahovina.
U sibirskim tajgama dominiraju smre ( Picea abies, P.obovata ), Abies sibirica, pinus cembra
ssp.sibirica. Pinus silvestris, larix sibirica
U kanadskim tajgama dominiraju smre Picea canadensis, P.mariana, P.sitchensis, a imaju i
Abies balsama, Tsuga teterophzlla, pinus strobus, Tsuga canadensis, Thuja occidentalis i dr.

Tundre- Aciculifruticeta
bunaste formacije. Ovde zima traje vie od osam meseci.
Srednja t najtoplijeg meseca je od 14c.
Relativna vlanost je vrlo visoka, ali je padavina malo oko 400mm.
Tokom zime duvaju hladn vetrovi, zemljita su fizioloki suva.
Rastu uglavnom hemikriptofite i hamefite.
Sve biljke su niske, polegle pozemlji
Vrste: Juniperus nana, Pinus pumila, Salix polaris, Salix herbacea i mahovine i liajevi.

Visokoplaninske etinarske ume


Na visokim planinskim masivima severne hemisfere, gde domniraju biljke kratkog dana. A
zauzimaju pojaseve sa hladnom planinskom klimom, kratkim letima i dugim zimama na
razliitim , uglavnom velikim n.visinama.
U Severnoj Americi, na n. Visinama oko 1000 do 4000m, rastu: Pseudotsuga menziesii,
Sequoiadendron giganteum, Abies grandis, Abies concolor, Thuja plicata, Picea pungens...
U Evropi na n.visinama oko1000 do 2500m, na Alpima, Karpatima, Pirinejima, Kavkazu,
Rodopima. ine ga uglavno: Abies alba, Abies nordmanniana, Anies pinsapo...
Osim jela ima i: Picea abies, Larix europeraea, pinus szlvestris, Pinus nigra, Pinus heldreshii,
Pinus peuce
Na Bliskom istoku i u severnoj Africi od etinara su kedrovi ( Cedrus atlantica, C.libani,
C.brevifolia ), a na Himalajima Cedrus deodara, pinus wallichiana

bunaste formacije etinara- Aciculifruticeta


Na nadmoskim visinama od oko 1800 pa preko 2500m, najee si izgraene od kleice ili
krivulja ( Juniperus sibirica, Pinus mugo )

9.Zone umske vegetcije ( recentne i potencijalne) u Evropi i najznaajniju vegetaciju


za svaku od njih.

1) SEVERNOEVROPSKE ETIN.UME (smrevo-borovo et.ume; brezovo-jasikove


sitnolisne liarske ume)
2) ISTONO I SEVEROISTONO EVROPSKE LIARSKO-ET.UME (meovite li-
et.ume: beli bor, sitno.lipa; hrast lunjak; grab)
3) SREDNJEEVROPSKE HRASTOVO-BUKOVE UME (kitnjakovo-grabove; bukove ume)
4) ZAPADNOEVROPSKI UMSKI REGION (kitnjakove i kitnjakovo-grabove)
5) MEOVITE LIARSKO-ETINARSKE UME U ALPIMA (bukovove i bukovo-jelove
ume)
6) JUGOISTONOEVROPSKE LIARSKE UME (termofilne hrastove ume)
7) MEDITRANSKE TVRDOLISNE ZIMZELENE UME (hrast crnika; trlja; roga; masline;
prim.borovi...)

10.Nabrojte zone umske vegetacije u jugoistonoj evropi i navedite tipovr vegetacije


za horizontalno zoniranje uma.

1)MEDITERANSKE ZIMZELENE UME-u uskom pojasu jadranskog i egejskog primorja i na


ostrvima u uslovima brueg i suvog leta i kine blage zime,na krenjaku i tera rosi
Oleo-Ceratonion-sveza masline i rogaa;
Quercion ilicis-sveza hrasta crnike
2)SUBMEDITERANSKE LISTOPADNE MEOVITE UME- od Istre preko Dalmacije,C.gore
i Alabanije,od Grke,Bugarske,Makedonije:
Ostryo-Carpinion orientalis-sveza grabia i crnog graba
3)KONTINENTALNE LISTOPADNE UME I UMOSTEPE-istono submed. I mezijska
provincija i pontsko-panonski umostepski region:
Quercion franetto;
umostepsksa zona
- Quercion pubescentis- petraeae;
- Aceri tatarici- Quercion
4)SREDNJEEVROPSKE LISTOPADNE UME-ilirska provincija Bosna i Hrvatska:
Carpino betuli illyricum.
5) SREDNJEEVROPSKE PL.BUKOVE I BUKOVO-JELOVE UME(700-1100m;1100-
1400m, 1400-1800 m.n.v)
Fagion-illyricum-ume evropske bukve;
Fagion moesiaca-ume mezijske bukve;
Fagion dacicum(Rumun)
Rhododendro pontici Fagion orientalis
6) PLANINSKE I SUBALPIJSKE ETINARSKE UME(1400-1900m.n)
Abietion cephalonicae;
Pinion peuces;
P.heldereichii;
Vaccinio-Picenion 2000mnv. bunasta veg.
7) ALPIJSKE LIVADE-travnata vegetacija, na najviim pl.jugoistone Evrope, od granica
bunaste vegetacije do vrhova planina.

11. Nabrojte zone umske vegetacije u jugoistonoj evropi i navedite tipovr vegetacije
za vertikalno zoniranje uma.

5) SREDNJEEVROPSKE PL.BUKOVE I BUKOVO-JELOVE UME(700-1100m;1100-


1400m, 1400-1800 m.n.v)
Fagion-illyricum-ume evropske bukve;
Fagion moesiaca-ume mezijske bukve;
Fagion dacicum(Rumun)
6) PLANINSKE I SUBALPIJSKE ETINARSKE UME(1400-1900m.n)
Abietion cephalonicae;
Pinion peuces;
P.heldereichii;
Vaccinio-Picenion 2000mnv. bunasta veg.
7) ALPIJSKE LIVADE-travnata vegetacija, na najviim pl.jugoistone Evrope, od granica
bunaste vegetacije do vrhova planina.

12. Prikazivanje vegetacije na osnovu karata i vegetacijskih profila. Podela prema


razmeri i sadraju.

Nije dovoljno samo prouiti vegetaciju, potrebno je izvriti kartiranje vegetacije.


Kao pomono sredstvo, koje povezuje prouene fitocenoze i njihov raspored u prostoru,
slue vegetacijski profili.
Vegetacijski profil predstavlja grafiki prikaz- presek terena, na kome je prikazan raspored
fitoceno u odnosu na orografske faktore.
Kada se profili rade samo za manji deo jednog planinskog masiva, u krupnijim razmerama,
na preseku terena naznaeni su geoloka podloga ili zemljite.
Izrada vegetacijskih karata podrazumeva nanoenje povrina koje zauzimaju odreene
fitocenoze na geografsku kartu pomou rafura ili boja.
Rade se u razliitim razmerama:
Osnovne- karte koje prikazuju vegetaciju manjih lokaliteta 1:5000 do 1:25000
Opte- prikazuju neto vea podruja 1:50000 do 1:200000
Pregledne- vegetacijske karte koje prikazuju velika podruja- od recimo jugoistone
Evrope pa do celog sveta, i rade u razmerama manjim od 1:200000
Po svojoj sadrini, karte mogu biti:
Karte realne-aktuelne vegetacije, koje prikazuju vegetaciju kakva je realna na
terenu
Iskonske- prvobitne vegetacije ( prave vegetacije ), za potrebe naunih
ostraivanja, pogotovo sinhronolokih
Potencijalne vegetacije- za potrebe projektovanja u umarstvu, PAH, bujiarstvu i
prostornom planiranju ( to su karte koje bi se tokom dugog vremenskog perioda
obrazovala na datom podruju, kada bi se ono prepustilo delovanju prirode )

3.GRUPA PITANJA

1.Quercion farnetto, uma sladuna i cera

Ass. Quercetum farnetto-cerris suma sladuna i cera


Ass. Carpino orientalis-Quercetum farnetto-cerris, sladun i cer sa grabiem
Ass. Rusco-Quercetum farnetto-cerris, sladun i cer sa kostrikom
Ass. Hieracio- Quercetum farnetto-cerris, sladun i cer sa zeijom lobodom
Ass. Carpino betuli- Quercetum farnetto-cerris-,sladun i cer sa grabom
Ass. Juglando- Quercetum farnetto-cerris,sladun i cer sa orahom
Ass. Robori- Quercetum farnetto-cerris, sladun i cer sa luznjakom
Ass. Querco petraeae-Quercetum farnetto-cerris, sladun i cer sa kitnjakom
Ass. Quercetum farnetto-cerris virgilianae, sladun i cer sa krupnolisnim meduncem
Ass. Quercetum farnetto-cerris scardicum, kosovska suma sladuna i cera
Ass. Quercetum farnetto-cerris macedonicum, makedonska suma sladuna i cera
Ass. Quercetum farnetto moesiacum, suma sladuna mezijskog podrucja
Ass. Hypno cupressiformis-Quercetum farnetto, sladun sa mahovinama
Ass. Quercetum farnetto adriaticum, suma sladuna submediteranskog podrucja

Floristiki sastav:
Drvee: Quercus farnetto, Q.cerris, Tilia argentea, Pyrus pyraster, Sorbus torminalis,
S.domestica, Fraxinus ornus, Acer campestre.
bunje: Cornus mas, Crataegus monogyna, Viburnum lantana, Rosa gallica..
Prizemna flora: Lonicera caprifolium, Helleborus odorus, Trifolium alpestre, Campanula
percisifolia, Veronica chamaedrys
Rasprostranjenje: Najire sasprostranjena ZONALNA uma, na n.v. do 600m
Ekoloki uslovi: Na razliitim geolokim podlogama, uglavnom od kiselih stena ( skoro da ih
nema na serpentinitima i krenjacima ) i na napred pomenutim ( gajnjae, lesivirane
gajnjae, kisela smea, eutrina smea, smonice...), uglavnom razvijenim smeim
zemljitima.
Sastojine su izdanakog porekla, manjih visina i srednjeg sklopa sa bogatim spratovima
bunja i prizemne flore.

2. Quercion pubescentis- petraeae, termofilne sume medunca i kitnjaka

Ass. Orno-Quercetum cerris virgilianae, suma cera i krupnolisnog medunca


Ass. Orno-Quercetum virgilianae, Suma krupnolisnog medunca i crnog jasena
Ass. Querco-Tilietum tomentosae, suma bele lipe sa hrastovima

Floristiki sastav:
Drvee: Quercus virgiliana, Q.cerris, Fraxinus ornus,Tilia argentea, Acer tataricum.
bunje: Cornus mas, Euonymus verrucosus, Viburnum lantana, Ligustrum vulgare,
Crataegus monogyna, Hedera helix, Rosa arvensis.
Prizemna flora: Helleborus odorus, Galium album, Ruscus aculeatus, Viola alba, Dactylis
glomerata, Brachypodium silvaticum.......
Rasprostranjenje: Zauzima ravnice i breuljke, klimazonalna zbog specifinog poloaja na
zaravnima manjih nadmorskih visina.
Ekoloki uslovi: Kserotermna i bazifilna zajednica, na podlogama od lesa, seriji zemljita od
pararendzina do gajnjaa ( humusnih, plitkih i suvih, tipinih, ak i lesiviranih ). Javlja se i na
drugim podlogama- krenjaci, dolomit, serpetinit.
Definisana je u park- umi Titov gaj, oko Rake i Novog Pazara na serpentinitu, na Frukoj
Gori i Koutnjaku.

3. Sveza Aceri tatarici-Quercion


Tilio-Quercetum crassiusculae, ume lunjaka i bele lipe
Convallario-Quercetum roboris , uma lunjaka na pearama i slatinama
Quercetum roboris typicum, uma lunjaka na lesu
Quercus pedunculiflora, ume stepskog lunajaka

Flotistiki sastav:
Drvee: Acer campestre, Tilia argentea, Ulmus minor
bunje: Cornus sanguiana, Ligustrum vulgare, Sambucus nigra, Clematis vitalba, hedera
helix.
Prizemna flora: Dactylis glomerata, Brachypodium silvaticum, mezofilnije ( Czperaceae ), i
mezofilne vrste ( Geranium robertianum, Ajuga reptans ), kserofilnije ( Achillea millefolium )
Rasprostranjenje: Dodiruje se sa poplavnim umama lunjaka, tj.zauzima neto vie
poloaje, van dohvata poplavnih voda.
Prvi put je opisana u zapadno Bakom Podunavlju, istono Sremskoj Posavini, Karaorevu.
Glavni edifikator je bela lipa ( Tilia argentea ) i kserotermni taksoni hrasta lunjaka:
F.crassiuscula, F.pilosa.
Sastojine se nalaze na najviim najsuvljim poloajima, bez uticaja dodatnog vlaenja, poto
ERNOZEM.
Sprat bunja je visok, i preko nekoliko metara, raznovrstan i gusto sklopljen.

4.Sveza: Syringo-Carpinion orientalis- suma grabica i jorgovana

Ass. Carpinetum orientalis serbicum ekstrazonalna suma grabica


Ass. Syringo-Carpinetum orientalis uma grabica sa jorgovanom
Ass. Carpinetum orientalis silicicolum uma grabica na kiselim silikatnim stenama
Ass. Carpino orientalis - Quercetum uma grabica sa hrastovima

Flor. sastav:
Drvee: Carpinus orientalis, Syringa vulgaris, Fraxinus ornus, Quercus pubescens,
Q.virgiliana, Acer monspessulanum, Prunus mahaleb.
bunje: Cotoneaster tomentosa.
Prizemna flora: Salvia officinalis, Hypericum perforatum, Galium purpureum.
Rasprostranjenje: Zauzima velike povrine u istonoj i jugoistnoj Srbiji.
Ekoloki uslovi: Uslovljena je orografski ( na toplim ekspozicijama velikih nagiba ), i edafski
( na seriji plitkih, skeletnih i suvih zemljita na krenjaku ).
Bogate u sva 3 sprata.
Opisana je na dolomitu u blizini Prokuplja.

5.Sveza: Quercion petreaeae-cerris sume kitnjaka i cera

Ass. Quercetum cerris monodominantne sume cera


Ass. Quercetum cerris pannonicum panonska suma cera
Ass. Carpino orientalis-Quercetum cerris cer sa grabicem
Ass. Vaccinio-Quercetum cerris acidofilna suma cera
Ass. Quercetum petraeae-cerris kitnjak i cer
Ass. Helleboro-Ostryo-Quercetum crni grab i kitnjak
Ass. Quercetum montanum(syn. Quercetum petraeae, Q.montanum typicum) ciste
sume kitnjaka
Ass. Festuco drymeiae-Quercetum petraeae kitnjak sa vijukom
Ass. Carpino orientalis-Quercetum montanum kitnjak sa grabicem
Ass. Orno-Quercetum petraeae kitnjak sa crnim jasenom
Ass. Poo nemoralis-Quercetum polycarpae transilvanski kitnjak

Floristiki sastav:
Drvee: Quercus petrea, Q.cerris, Fraxinus ornus, Tilia argentea, Pyrus pyraster, Carpinus
betulus, Acer campestre, Prunus avium, Sorbus torminalis.
bunje: Cornus mas, Crataegus monogyna, Prunus spinosa, Juniperus communis, Corylus
avellana.
Prizemna flora: Rosa arvensis, Genista ovata, Lathyrus niger, Campanula percisifolia,
Helleborus odorus, Hieracium spp, Poa nemoralis, Dactylis glomerata, Brachypodium
silvaticum, Veronica chamaedrys, Hypericum perforatum.
Rasprostranjenje: Javljaju se na veim prostranstvima u srbiji, jugoistonoj Bosni,
Bugarskoj, Makedoniji. U Srbiji ( istone, centralne ) zauzimaju oroklimatogeni brdski pojas
n.v. 500-900m. Dok u jugoistonoj Srbiji, n.v.poveavaju sve do 1300-1400m.
Zbog toga je neki autori smatraju zonalnom zajednicom.
Ekoloki uslovi: Geoloka podloga je kisela silikatna stena, distrina smea zemljita, kja
se na njima obrazuju manje- vie plitka i skeletna, podlona eroziji.
Nalaze s ena glavicama, grebenima i veim nagibima- izloene eroziji.

6.Podsveza: Querco petraeae-Carpinenion betuli

Ass. Querco-Carpinetum moesiacum kitnjak i grab u Srbiji


Ass.Querco- Carpinetum illyricum, uma kitnjaka i graba ilirskog porekla
Ass. Rusco-Querco-Carpinetum kitnjak i grab sa kostrikom
Ass. Galio-Querco-Carpinetum kitnjak i grab sa brocikom
Ass. Chrysosplenio-Carpinetum betuli monodominantne sume graba
Ass. Carpino-Quercetum petraeae cerridis suma kitnjaka,graba i cera

Flor. sastav:
Drvee: Carpinus betulus, Prunus avium, Acer campestre, Corylus avellana, Tilia argentea,
Tilia platyphyllos.
bunje: Euonymus europeus,Cornus sanguinea
Prizemna flora: Viola silvestris, Carex silvatica, Pulmonaria officinalis, Asperula taurina,
Ranunculus ficaria, Geum urbanum, Asarum europeum, Geranium robertianum.

Rasprostranjenje: orografski i edafski je uslovljena, javlja se kao ekstrazonalna vegetacija i


pokrivaju znatno manje povrine nego u ilirskoj provinciji.
Postoje dve ekoloke varijante:
-Dolinska: na manjim n.visinama, u senanim poloajima, na vlanim i hladnim
ekspozicijama u zoni klimatogene ume sladuna i cera.
-Brdska: na granici brdskog i planinskog pojasa od 500-800m.n.v. na irokim blagim
grebenima i malim nagibima, gde je takoe humidnost klime poveana, zbog vee
nadmorske visine.
Mezofilna je fitocenoza, senani poloaji, relativno visoka vlanost vazduha i zemljita,
duboka smea i lesivirana umereno kisele reakcije.

7.Podsveza: Querco robori-Carpinenion betuli, ume lunjaka i graba

Ass. Carpino betuli-Quercetum roboris luznjak i grab


Ass. Carpino-Quercetum robori-cerridis luznjak,grab i cer
Ass. Tilio-Carpino-Quercetum robori-cerridis luznjak,grab i cer sa lipama

Flor. sastav:
Drvee: Ulmus campestris, Acer campestre, Prunus avium.
bunje: Corylus avellana, Crataegus spp, Rosa canina, Ligustrum vulgare, Cornus
sanguinea,Euonymus europeus.
Prizemna flora: Asarum europeum, Carex silvatica, Glechoma hederacea, Ranunculus
ficaria, Geum urbanum, Primula vulgaris, Vinca minor,Ajuga reptans.
Rasprostranjenje: Na najviim gredama u poloju save, Kupe, Drave, fragmentarno u
Pomoravlju- okolina Smedereva, u dolini kolubare.
Ekoloki uslovi: prvi, najnii stepen u prelazu od higrofilne, aluvijalne vegetacije ka zonalnoj
i esto lunjak dominira nad grabom.
Podzemna voda se nalazi na dubini od 2-3 m, zemljita su dovoljno vlana, duboka i vrlo
plodna.

Bogata je velikim brojem vrsta.

8.Podsveza: Fagenion moesiacae submontanum brdske bukove sume

Ass. Fagetum submontanum mixtum reliktna polidominantna suma bukve


Ass. Juglando-Fagetum submontanum brdska suma bukve sa orahom
Ass. Tilio-Fagetum submontanum brdska suma bukve sa belom lipom
Ass. Hyperico androsaemi-Fagetum submontanum brdska bukova suma sa krvavcem
Ass. Querco-Fagetum mesovita suma bukve i kitnjaka
Ass.Parietario-Juglandetum monodominantna suma oraha
Ass. Fagetum moesiacae submontanum monodominantna suma bukve
Subass. typicum- najee zastupljena varijanta,sa stabilnim karakteristinim
skupom, apsolutnom dominacijom bukve i nerazvijenim spratom bunja.
Subass. ornetosum- kserotermnija varijanta, obrazovana na dodiru sa umama
sladuna-cera i kitnjaka- cera, sa diferencijalnom vrstom Fraxinus ornus i primeanim
Quercus cerris, Q.franetto, Cornus mas
Subass. caricetosum pilosae- u pogoranim edafskim uslovima, na skeletnom
kiselom smeem zemljitu. Dlakavi a Carex pilosa
Subass. calcicolum- na smeim zemljitima na krenjaku, kserofilnija od tipine.
Subass. epimedietosum- na smeim zemljitima na krenjaku. Devet jugovia-
Epimedium alpinum.
Subass. aceretosum- sree se kao degradaciona faza tipine brdske bukove ume.
Acer pseudoplatanus, A.platonoides, A.campestre, Tilia argentea...
Subass. carpinetosum betuli- degradaciona faza- pogoranje edafskih uslova.
Javljaju se skeletna, plitak ili teka zbijena zemljita. Bioekoloki jai grab, potiskuje
bukvu i postaje dominatna.

Flor. sastav:
Drvee: Sorbus torminalis, Tilia argentea, Carpinus betulus, Acer pseudoplatanus, Acer
campestre, Acer platanoides, Prunus avium, Quercus petrea, Ulmus montana.
bunje: Sambucus nigra,Corylus avellana,Rubus hirtus.
Geofite-zeljaste biljke: Allium, Corydalis, Galanthus, Gagea, Arum, Polygontum, Anemone.
Prizemna flora: Asperula odorata, Geranium robertianum, Asarum europeum, Pulmonaria
officinalis,Ruscus hyppoglosum.
Rasprostranjenje: iroko rasprostanjena u Srbiji, naroito u pripanonskom delu, umadiji i
istonoj Srbiji, oko 800 m.n.v.
Ekoloki uslovi: Zemljita su uglavnom distrina smea i lesivirana, srednje duboka i
duboka, vrlo retko skeletna, kao i deluvijum.

9. Podsveza: Fagenion moesiacae montanum planinske bukove sume

Ass. Festuco drymeiae-Fagetum montanum planinska bukova suma sa vijukom


Ass. Ilici-Fagetum montanum suma bukve sa bozikovinom
Ass. Lauroceraso-Fagetum suma bukve ze zelenicetom
Ass. Fagetum moesiacae montanum serpentinicum planinska suma bukve na serpentinitu
Ass. Fagetum altimontanum moesiacum visokoplaninska suma mezijske bukve
Ass. Fagetum moesiacae montanum planinska suma mezijske bukve
Subass. typicum- distrina i etrina smea, duboka do 90cm, povoljnog mehanikog
sastava i umereno kisele reakcije.
Subass. caricetosum pilosae- na skeletnim i pliim kiselim smeim zemljitima, u
pogoranim edafskim uslovima.
Subass. calcicolum- na smeim zemljitima na krenjaku
Subass. carpinetosum betuli- degradaciona faza, na skeletnim, rankerima, zbijenm,
pseudoglejnim zem.
Subass. aceretosum- obrazuje kao sekundarna tvorevina, na manjim nagibima,
senenim ekspozicijama i na dubljim, vlanijim i plodnijim smeim zemljitima.

Flor. Sastav.
Drvee: Fagus moesiaca, Acer pseudoplatanus, A.platanoides, A.campestre, Quercus
petrea, Carpinus betulus, Prunus avium, Ulmus montana, Tilia platyphyllos, Tilia cordata,
Fraxinus excelsior, Pyrus pyraster, Malus silvestris
bunje: Sambucus nigra, D.laureola, Lonicera xylosteum, Euonimus latifolius, Corylis
avellana.
Prizemna flora: Epilobium montanum, Cardamine bulbifera, Mycelis muralis, Mercuralis
perennis, Arum maculatum, Sanisula europea, Anemone ranunculoides, Allium ursinum,
Rubus hirtus, Asperula odorata, Salvia glutinosa.
Rasprostranjenje: Zauzima velike povrine na svim planina u Srbiji.
Odlikuje se gustim sklopom, dominacijom bukve u spratu drvea i oskudnim spratom bunja,
Zbog jake zasene i prizemna flora je slabo razvijena, osim u prolenom apektu, pre
olistavanja bukve, kada je zastupljen vei broj geofita.
Mikroklimatski uslovi su veoma povoljni, vlanost vazduha je velika, a insolacija i jaa
vazduna strujanja svedena na minimum.
Zemljita: Obrazuje se mul-humus,duboka smea, vlaana, plodna eutrina i distrina
smea zemljita.
Podloena je brzoj degradaciji.

10.Podsveza: Abieti-Fagenion moesiacae sume bukve i jele

Ass. Abieti-Fagetum moesiacae tipicna bukovo jelova suma


Subass. typicum- u dolinama i na hladnijim ekspozicijama manjih nagiba, na srednje
do vrlo dubokim smeim kiselim zemljitima.
Subass. drymetosum- na toplijim ekspozicijama, veim nagibima i skeletnim
varijantama kiselih smih zemljita.
Subass. epimedietosum- suvlja i toplija varijanta na manjim nadmorskim visinama
na vrlorazliitim supstratima
Subass. altimontanum- na veim nadmorskim visinama, preko 1250m, na
humusnim kiselim smeim zemljitima.
Subass. calcicolum- na smeim zemljitima na krenjaku
Subass. carpinetosum betuli- brdsku varijanti bukovo-jelovih uma, na svega
600m.n.v.
Subass. ilicetosum- sa boikovinom u spratu bunja.
Subass. colurnetosum- termofilna varijanta sa mejom leskom, na kamenitim
ispupenim kosama, na 800 m.n.v.
Ass. Abieti-Fagetum serpentinicum suma bukve i jele na serpentinitu
Subass. typicum
Subass. caricetosum
Subass. sorbetosum

Flor. sastav:
Drvee: Fagus moesiaca, Abies alba, Ulmus Montana, Acer pseudoplatanus, Sorbus
aucuparia
bunje: Sambucus racemosa, Sambucus nigra, Daphne mezereum, Euonymus latifolius,
Lonicera nigra.
Prizemna flora: Oxalis acetosella, Dryopteris filix-mas, Rubus hirtus, Rubus idaeus, Galium
rotundifolium,
U uslovima humidne planinske klime, na razliitim smeim zemljitima i matinom supstratu.
Jak sklop drvea, u kome dominiraju edifikatori Fagus moesiaca i Abies alba.

11.Podsveza: Fagenion moesiacae subalpinum subalpijske sume mezijske bukve

Ass. Fago-Aceretum visianii crnogorska suma subalpijske bukve


Ass. Aceri heldreichii-Fagetum suma bukva i planinskog javora
Ass. Fagetum moesiacae subalpinum tipicna suma subalpijske bukve
Ass. Fagetum subalpinum scardo-pindicum subalpijska suma bukve

Flor. sastav:
Fagus moesiaca spp. longipedunculata, Salix silesiaca, Stellaria nemorum, Cardamine
trifolia, Polygonatum verticillatum, Lunaria rediviva, Senecio nemorensis
Rasprostranjenje i ekoloki uslovi: na velikim nadmorskim visinama, blicu granice ume,
na krenjakim crnicama ili raznim varijantama humusno-silikatnih i humusnih smeih
zemljita
Edifikator: Fagus moesiaca spp. Longipedunculata
Endemoreliktni orah Juglans regia.

12. Ostryo-Fagenion moesiacae, bazifilne ume bukve i crnog graba

Ass. Aceri- Ostryo-Fagetum-uma bukve I crnog graba sa javorima


Ass. Seslerio rigidae-Fagetum-uma bukve sa aikom
Ass. Seslerio autumnalis-Fagetum moesiacae-. bukve sa jesenjom aikom
Ass. Juglandi-Ostryo-Fagetum .bukve I crnog graba sa orahom

Floristiki sastav:
Drvee: bukva, crni grab, Ulmus minor, Fraxinus excelsior, Corzlus colurna, Tilia cordata,
Tilia platyphyllos
bunje: sambucus nigra, Ilex aquifolium
Prizemna flora: Epipactis microphylla, E.latifolia, Cemhalanthera alba, C.rubra.
Rasprostranjenje: u zapadnoj Srbiji kao azonalna vegetacija u okviru planinskih i brdskih
bukovih uma. Fragmentarno na velikim nagibima i mestima gde je sklop delimino razbijen
zbog iubijanja krenjakih blokova na povrinu zemljita
Ekoloki uslovi:. Na n.v.od 400-900m,severne ekspozicije i vee nagibe, preko 20%.
Krenjaci, najee laporoviti i zemljita od sirozoma do srednje duboka umereno skeletna
smea zemljita na krenjaku,

Subass. SAXIFRAGETOSUM, kao pionirska vegetacija, na pokretnom materijalu, na


velikim nagibima 25-45%. Krenjaki sirozem
Subass.SESLERIETOSUM VARIE, reliktnog karaktera, u klisurama i na velikim
nagibima izmeu krupnih blokova krenjaka na plitkom do 40cm, jako skeletnom
smeem zemljitu na krenjaku.
Subass.TYPICUM , nagibi manji, srednja duboka 50-85cm i umereno skeletna
smea na krenjaku

13. Corylo colurnae-Fagenion

Ass.Corylo colurnae-Fagetum, uma bukve I meije leske


Ass.Fago-Aceri intermedii-Coryletum colurnae-sa smdoklenom

Floristiki sastav- niz mezofilnih, mezotermnih, i nekih termofilnih:


Drvee: Tilia platyphyllos, Quercus petraea, Carpinus betulus, Acer pseudoplatanus,
A.platonoides, A.campestre, Fraxinus ornus, F.excelsior, Sorbus torminalis,
bunje: Viburnum lantana, cornus mas, Cornus snguiana, Corylus avellana, Sambucus
nigra.
Prizemna flora: Poa nemoralis, Primula columnae, Anemone hepatica, Asperula odorata,
polypodium vulgare.
Rasprostranjenje: Reliktna , javlja se na refugijama, na krenjakim terenima brdskog i
planinskog pojasa u veem delu istone Srbije
Ekoloki uslovi: Nadmosrske visine oko 700.1100 m, manji nagibi. Zauzima platoe,
ispresecane grebenima ili blage, iroke uvale.
Zemljita su razvijena smea na krenjaku, a na povrini nema veih blkova stena.

14. Luzulo-Fagenion moesiacae , acidofilne ume mezijske bukve

Luzulo-Fagetum moesiacae montanum-Planinska .bukve sa bekicama


Luzulo-Fagetum moesiacae submontanum-Brdska .bukve sa bekicama
Castaneo-Fagetum submontanum-uma bukve I pitomog kestena
Musco-Fagetum Acidofilna uma bukve sa mahovinama
Leucobryo-Fagetum montanum-Acidofilna . bukve sa mah.bjelicom
Vaccinio-Fagetum moesiacae- Acidofilna uma bukve sa borovnicom
Blechno-Fagetum moesiacae montanum- Acidofilna uma bukve I rebrae
Luzulo-Abieti-Fagetum- Acidofilna uma bukve I jele
Vaccinio myrtilli-Fago-Abietetum- Acidofilna . bukve I jele sa borovnicom
Floristiki sastav:
Drvee: Fagus spp, carpinus betulus, Quercus petraea.
Prizemna flora: Genista ovata, Luzula silvatica, Veronica officinalis, Hieracium spp, Festuca
drzmeia, mahovina..
Rasprostranjenje: u podpojasu planinskih bukovih uma od 600-800 pa do 1100-1200m,
sve do bukovo-jelovog regiona.
Ekoloki uslovi: Zauzima toplije padine, na kojima ee dolazi do degradacije zemljita. To
su podruja sa veom koliinom padavina, niim t, i veom agresivnou klime. Nagibi su
vei.
Zemljita: kisela smea, jako kisela, ekstremno kisela, do podzoljenih. Zemljita su esto i
skeletna.

15.Sveza:Salicion albae poplavne suma vrba I topola

Ass. Salicetum albae pannonicum panonska suma bele vrbe


Ass. Salicetum albae-fragilis bela i krta vrba
Ass. Salicetum albo-amygdalinae, bele i bademaste vrbe
Ass. Populeto-Salicetum, uma vrba i topola
Ass. Salici- populetum nigrae, crne topole sa belom vrbom
Ass. Populetum nigrae, crne topole
Ass. Salici-Populetum albae, bele topole sa belom vrbom
Ass. Crataego nigrae- populetum albae, bele topole sa crnim glogom
Ass. Populetum albae balcanicum, bele topole
Ass.Pouletum nigro-albae-uma bele I crne topole
Ass. Juglando-Platanetum orientalis, uma oraha i platana
Ass. Salicetum albae suma bele vrbe
Subass. myosotietosum, na najniim mstima, na / gleju. Dominiraju higrofiti
Subass. phragmito-caricetosum, na dubljim i boljim zemljitima, dominiraju aevi
Subass. rubetosum, vee povrine na y-gleju, dominiraju facijesi
Subass. cornetosum sanguineae, plavljenje je kratkotrajno, sprat bunja je bujan.

Flor. sastav:
Drvee: Salix alba, S.fragilis, Populus alba, P.nigra, Ulmus effusa, U.minor, Fraxinus
angustifolia.
bunje:Viburnum opulus, Cornus sanguinea, Crataegus nigra, C.oxyacantha, Rubus caesius.
Prizemna flora: Agrostis alba, Ranunculus repens, Polygonum spp., Aristolochia clematitis,
Lythrum salicaria.
Rasprostranjenje: Pionirska vegetacija, u blizini vode, gde je uslovljena neprekidnim
vlaenjem. Javlja se u obliku pojasa uz sam reni tok, ili kao rubna vegetacija oko bara.
Visine do 25m
Zemljita: vlani aluvijalni nanosi razliitog granulometrijskog sastava, i teeg mehanikog
sastava sa stagnirajuom vodom tipa glejeva: /, i y-gleju.

16.Sveza:Salicion albae poplavne suma vrba I topola

Ass. Salicetum albae pannonicum panonska suma bele vrbe


Ass. Salicetum albae-fragilis bela i krta vrba
Ass. Salicetum albo-amygdalinae, bele i bademaste vrbe
Ass. Populeto-Salicetum, uma vrba i topola
Ass. Salici- populetum nigrae, crne topole sa belom vrbom
Ass. Populetum nigrae, crne topole
Ass. Salici-Populetum albae, bele topole sa belom vrbom
Ass. Crataego nigrae- populetum albae, bele topole sa crnim glogom
Ass. Populetum albae balcanicum, bele topole
Ass.Pouletum nigro-albae-uma bele I crne topole
Ass. Salicetum albae suma bele vrbe
Ass. Juglando-Platanetum orientalis, uma oraha i platana

Flor. sastav:
Drvee: Populus alba, P.nigra, Fraxinus angustifolia, Quercus robur, Ulmus effusa.
bunje: Frangula alnus, Cornus sanguinea, Crataegus oxyacantha, C.nigra, Viburnum
opulus.
Prizemna flora: Rubus caesius, Genista tinctoria, Circaea lutetiana, Carex divulsa.
Rasprostranjenje: od monodominatnih fragmentarnih zajednica topola i zauzima najvie
poloaje i vee povrine u priobalnom i centralnom delu aluvijalne ravni.
Ekoloki uslovi: na mozaiku razliitih aluvijalnih zemljita, neto razvijenija. Sindinamski je
povezana sa umama lunjaka na semiglejnim zemljitima.

17. Sveza: Alno-Quercion roboris higrofilne sume luznjaka i jove

Genisto elatae-Quercetum roboris-Poplavna uma hrasta lunjaka


Fraxino-Ulmetum elfusae-uma poljskog jasena I veza
Ulmetum campestre uma poljskog jasena
Tilieto-Quercetum crassiusculae . lunjaka van poplavnog podruja
Periploco-Quercetum roboris-uma skadarskog lunjaka
Fraxino angustifoliae-Quercetum roboris-.lunja I polj.jasena u Sremu
Querco-Fraxinetum moesiacum-.lunjaka I polj.jasena u umadiji
Querco-Fraxinetum pallisae-.lunjaka I maljavog poljskog jasena
Carpino-Fraxino-Quercetum roboris-.lunjaka,poljskog jasena I graba

Ass. Genisto elatae-Quercetum roboris poplavna suma luznjaka


Subass. ulmetosum, na semigleju ( karbonatnoj livadskoj crnici )sa podzemnom
vodom na veoj dubini, plavljenje kratkotrajno, stanite je neto suvlje od tipine
livadske crnice.Dif. vrste brestovi.
Subass. caricetosum remotae, razvijena je u depresijama unutar kserofilnijih
zajednica, daleko od toka reke i van domaaja poplavnih voda. Na pseudo- gleju.
Floristiki sastav:
Drvee: Lunjak dominira, a od vrsta je jo zastupljeno Genista elata, i Rumex sanguineus.
Prizemna flora: higrofiti, a na roito facijes Carex remota i polygonum hydropiper.
Rasprostranjenje: Slavonija, Srem, Srpska I bosanska posavina, periodino plavljeni ili
visok nivo podzemne vode . Slavonija,Srem,Srpska I bosanska posavina,periodino plavljeni
ili visok nivo podzemne vode. Zemlj zavisi od nivoa pod vode, semiglejna.
Subass.CARICETOSUM REMOTAE, na movarno-oglejnom zemljitu, sa visokim
nivoom podzemne vode
Subass.CARICETOSUM BRIZOIDES, suvlja varijanta, izvan poplavne zone, na
pseudogleju
Subass.ACERETOSUM TATARICI, najsuvlja ekoloka varijanta

18. Sveza: Alno-Quercion roboris higrofilne sume luznjaka i jove


Genisto elatae-Quercetum roboris-Poplavna uma hrasta lunjaka
Fraxino-Ulmetum elfusae-uma poljskog jasena I veza
Ulmetum campestre uma poljskog jasena
Tilieto-Quercetum crassiusculae . lunjaka van poplavnog podruja
Periploco-Quercetum roboris-uma skadarskog lunjaka
Fraxino angustifoliae-Quercetum roboris-.lunja I polj.jasena u Sremu
Querco-Fraxinetum moesiacum-.lunjaka I polj.jasena u umadiji
Querco-Fraxinetum pallisae-.lunjaka I maljavog poljskog jasena
Carpino-Fraxino-Quercetum roboris-.lunjaka,poljskog jasena I graba

Najvlanija varijanta lunjakovih uma, javlja se na na suvim glejnim I vlanijim semiglejnim


zemljitima.

Locirana je delimino u plavnom delu podzemnih poloja, a delimino u neplavnom, samo pod
uticajem visokog nivoa podzemnih voda.
Dominiraju higrofilne vrste (Fraxinus agustifolia spp pannonicum)
Subass. Hygrophyllum, najvlanija varijanta, na humogleju. Sprat drvea i sprat
prizemne flore ( higrofita )
Subass. Typicum, na suvljim varijantama, humosemigleju. Crataegus monogyna,
Acer tataricum, cornus sanguiana.
Subass. Aceretosum, najsuvlja,na semiglejnim zemljitima, Dominatna vrsta je
lunjak.
Subass. Subinundatum, samo u plavnom podruju, na semiglejnim zemljitima

19. Sveza:Alnion glutinosae-mocvarne sume crne jove i poljskog jasena

Caricremotae-Fraxinetum angustifoliae-.polj.ja. sa retkoklasim aem


Carici brizioides-Alnetum glutinosae .crne jove sa uskolisnim aem
Carici elongatae-Alnetum medioeuropeum- sa dugoklasim aem
Alnetum glutinosae ume crne jove u uoj Srbiji
Fragnulo-Alnetum glutinosae-ume crne jove sa truljikom
Alnetum glutinosae incane-ume crne I sive jove
Deschampsio-Alnetum glutinosae montanum-.cr jove sa visokim busom
Geo- Alnetum glutinosae montanum-. Sa zeijom stopom
Piceeto omorikae- Alnetum glutinosae-.. sa omorikom
Leucoio-Fraxinetum angustifoliae .polj jase. sa kasnim drijemovcem
Saliceto cinereae-Fraxinetum angustifoliae-.polj.jase. sa barskom ivom

Flor. sastav:
Alnus glutinosa, Fraxinus angustifolia, Frangula alnus, Salix cinerea, Viburnum opulus,
Humulus lupulus, Carex elongata, C.brizoides, Filipendula ulmaria, Caltha palustris,
Polygonum spp. ,Mentha aquatica, Juncus spp................
U povoljnim edafskim uslovima na /y i y-gleju (60-100cm) floristiki bogata, nema
najhigrofilnije vrste iz stajaih voda.
Srem, Bosutsko lovite, Obedska bara, reka Jasenica I Negotinsko blato.