COMMUNICATION OR

NO COMMUNICATION
ARTICLE A
s a cartoonist, I claim that communication
through cartoons (without words, of course)
might be the most perfect way to transmit
deep thoughts and feelings to everybody every-
~ By Carlos Brito where. As a matter of fact, drawing is the very first
(cartoonist) tool to communicate without the help of writing.
Children can draw before they can write, so we can
say that drawing is our very first possibility,
as humans, to apprehend the signs that our
environment is sending to us all the time. It seems
to me that the eighteen thousand years old Lascaux
cave artists are a good example of that. Therefore,
perhaps cartoonists are just adults who still look at
the world like children do... I mean, receiving lots of
strange messages from all the strange things
moving around and trying to translate them to
« normal » adults through their cartoons. I must say
that not all the cartoonists are like that, of course,
but just a few. I know it because I met them during
my long career. Well, only some of them : the best,
of course. But I shall not denounce anyone to you...

As a journalist, I’m afraid I have to say that the
possibilities of a really free communication are more
and more difficult to detect here and there all over
the world. Journalism is today, in my opinion, one of
the worst and most dangerous jobs in the world.
Media concentration as an expression of the
financial power domination is stronger than ever.
I live in France and I observe that most of the french
printed press, daily and weekly newspapers, as well
as the audio-visual network, belong now to
bankers, big traders, arms manufacturers and data
processing leaders or mobile phone operators. In a
word, very strong representative firms of the old and
especially of the new economy, the digital economy,
have in their hands the utensils to manufacture the
public opinion as well as they wish. I don’t think that
the proposal of all these powerful companies is to
defend freedom of expression and real democracy
through the medias they control. On the contrary,
I should say that their intention is, first of all, to
manipulate the public opinion in the sense of their
economical and political interest. Behind an
apparent pluralism, a sorte of intellectual orthodoxy
dominates today the mass medias and impose its
own simplistic understanding of the very
complicated realities on earth to billions of people.
Then, mass communication equal mass
manipulation, including the use of « fake news ».
Mr. Trump is not the only one inventing fake news.
No, fake news became a quite popular international
sport and I think it could be accepted very soon as
an olympic game...

Anyway and by the way, those who intend not to
think like the world masters still have a « free »
mass media for free to explore: Internet. For the
best and for the worst… and for the moment.

As a sociologist, I must say that communication is
perhaps one of the most important field of
intellectual and commercial human activities in our
modern multicultural societies in North America and
Europe but also in South America, Africa and Asia.
All our senses are permanently appealed by a very
sophisticated communication system builded to sell
and sell and sell, preferably anything made

28 fena
CARLOS was born in Lisbon, Portugal,
in 1943… and in Paris, France,
BRITO inreasons:
1963 for political and military
dictatorship of
Salazar, colonial wars...
His commercial studies took place in Lisbon.
He has obtained a degree in sociology from
a Paris university. As for his artistic formation,
it occurred nowhere.
He held many different types of jobs between
1957 and 1980. In 1980 he became
a professional cartoonist.
He published his cartoons in Le Monde from
1983 to 2011 and in Le Canard enchaîné from
anywhere for a very cheap price in order to satisfy friends. Practically, at the age of Facebook, to be 1987 to 2012. Participated in group exhibitions
anybody wishes everywhere. Commercial agents at friend and communicating friendly means nothing in France, Belgium, Switzerland, Italy, Greece,
the service of the universal trading « Big Brother » anymore as your « friend » is just someone you never Germany, Great Britain, Spain, Portugal,
are watching us day and night, thanks to our met physically and you really don’t know at all. In fact, Bulgaria, Turkey, Poland, Argentina, Brazil,
television, our radio, our computer, our smartphone, there is no more communication but just a very big Japan and Cuba.
our magazines, our neighbours and even our family, empty, a black hole with nothing inside. Why should-
our dog, our cat or our red fish. On the other hand n’t we call it « Fakebook » ?... And now, he still publishs some cartoons from
and concerning social relations, communication today time to time in « Citoyens du Monde », France,
is made of a smartphone less the old « stupidphone So, communication or no communication? Definitely, and in « Seara Nova » and « Finisterra »,
» plus the very deep loneliness of somebody phoning I think we live now at the time of no communication in Portugal.
to a faraway somebody else and being seated at the a world trying desperately to communicate more and
same time side by side with his or her most close more...

fena 29
KARİKATÜR VE
İLETİŞİM YA DA
İLETİŞİMSİZLİK
1943 Lizbon doğumlu Portekizli karikatürcü Carlos Brito, 1963'ten bu yana
Paris'te yaşamaktadır. 1980 yılından beri karikatür çizen sanatçının,
Fransa'da Le Monde Diplomatique, La vie ouvrière, Les Nouvelles
Littéraires, L'Événement du Jeudi, Politis ve L'Humanité gibi gazete ve
dergilerde eserleri yayımlandı. Aynı zamanda sosyolog ve gazeteci olan
Carlos Brito, FENAMİZAH okurları için bir makale kaleme aldı...

Makale: Carlos Brito (karikatürist) Bu gerçeğin arkasında ayrıca günümüzde
egemen olan entelektüel bir ortodoksluk türü de
vardır. Ve kendi basitleştirilmiş anlayışını

B
ir karikatürist olarak, karikatür yoluyla Dünya'daki milyarlarca insanı “Sahte
iletişimin (tabii ki yazısız olarak), derin haberler”iyle manipüle etmektedirler.
düşünce ve duygularını kitlelere iletmek Manipüle edilen bu tür haberler gittikçe popüler
için en mükemmel yol olduğunu iddia ediyorum. bir uluslararası spor haline geldi ve sanırım çok
Nitekim yazıya gerek kalmadan iletişim kur- yakında bir olimpik
oyun olarak kabul boşluklar dolduruyoruz acaba? Evet aslında çok
manın ilk aracıdır karikatür. Örneğin çocukları büyük bir boşluk var fakat içinde ne olduğunu
düşünelim; Yazıyı öğrenmeden önce çizgiyle edilebilir...
bilemediğimiz bir kara delik var. Ve biz ona
haşır neşir olurlar. Bu yüzden çizimin, bizim ilk «Fakebook» diyoruz!
tanışıklığımız olduğunu söyleyebiliriz. Her neyse... Fakat bu
arada, Dünyanın küresel
güçleri gibi düşünmeyenler, Bütün bunlara baktığımızda kendimize
İnsanlık tarihine de baktığımızda hep bize bunu sorabiliriz; Peki ortada bir iletişim var mı, yok
gösterir. On sekiz bin yıllık Lascaux mağara günümüzde kendi sosyal
medyalarını keşfettiler.Üstelik, mu? Bence artık iletişim çağında umutsuzca
sanatçıları bunun güzel bir örneğidir. Bu daha fazla iletişim kurmaya çalışan bir dünyada
nedenle, belki de karikatüristler dünyaya hala internet bağlantı ücretlerini
saymazsak, "ücretsiz" bir kitle yaşıyoruz...(çeviri: Aziz Yavuzdoğan)
çocukça bakan birer yetişkinlerdir...
medyasına iyisiyle, kötüsüyle sahipler.
Tüm karikatürcilerin böyle olmadığını da
söylemek gerekir., Sözüm sadece bir kaçı için ...Ve bir sosyolog olarak, iletişimin belki de
geçerlidir. Çünkü uzun kariyerim boyunca dünyanın en önemli alanlarından biri olduğunu
onlarla tanıştım. Eh, sadece bazıları elbette söylemeliyim. Entelektüel ve ticari insan
en iyisi. faaliyetleri ile Kuzey Amerika ve Avrupa'da değil,
aynı zamanda Güney Amerika, Afrika ve
Aynı zamanda bir karikatürcü olarak da korkarım Asya'daki çok kültürlü toplumlar için aynı öneme
ki; Gerçekten özgür bir iletişim olanakları, tüm sahiptir. Bilindiği gibi tüm duyularımıza kalıcı
dünyada giderek daha da zorlaştığı bir gerçektir. olarak etki eden ve karşılık bulan çok
Bugün gazetecilik, dünyadaki en kötü ve en karmaşık bir iletişim sistemi olduğunu da
tehlikeli mesleklerden biridir. Oysa medya mali söyleyebiliriz. Uluslararası tüccarlar “Big Brother”
güç hakimiyetiyle her zamankinden daha gibi gece gündüz bizi izliyorlar.
güçlüdür.
Teknoloji jylebir hale getirdi ki bizi;
Fransa'da yaşıyorum ve Fransız yazılı basının, Bilgisayarlarımız, akıllı telefonlarımız,
günlük ve haftalık gazetelerin çoğunun, yanı sıra dergilerimiz, komşularımız ve hatta ailemiz,
görsel-işitsel medyanın bankacılar, büyük köpeğimiz, kedimiz veya kırmızı balıklarımız...
tüccarlar, silah üreticileri ve bilgi işlem liderleri Sosyal ilişkiler açısından iletişim, akıllı bir
veya cep telefonu operatörlerine ait olduğunu telefonla yapılmaktadır. Bir arkadaşımıza telefon
gözlemliyorum. Bir kelimeyle, eski ve özellikle etmekle yetinmiyoruz artık. Aynı anda canlı yayın
yeni ekonominin, dijital ekonominin, çok güçlü imkanlarıyla en derin yalnızlıklarımızı
temsilci firmalarının elinde, kamuoyunu anında paylaşıyoruz. Facebook çağı var bir de...
istedikleri kadar üretmek için ellerinde araçlar Arkadaş listenizde tanımadığınız kişilerle iletişim
var. Tüm bu güçlü şirketlerin denetimi altında ki kurmak gibi bir durum da söz konusu. Gerçek
medyanın asıl amacının, ifade özgürlüğünü ve bir dostluk, arkadaşlık açısından hiçbir anlam
gerçek demokrasiyi savunmak olduğunu ifade etmese de, fiziksel olarak gerçek hayatta
düşünmüyorum. Aksine,öncelikleri, kamuoyunu hiç karşılaşmadığınız biriyle hayatımısda ne tür
kendi ekonomik ve politik çıkarları
doğrultusunda manipüle etmek oldukları
apaçık ortadadır.

30 fena