Nº7

Xullo de 2017
Prezo: 2 euros

XORNAL CULTURAL PARA O LECER

Ruta polo
Vigo das
Irmandades
da Fala
Páxina IV

Cinenterraza
Cult Movies
ciclo en 35mm
na Coruña
Páxina V

Campos de
traballo en
Riós, Celanova,
Ourense e
Esgos
Páxina IX

Quinta
edición do
Festival Groba
en Ponteareas
Páxina XVI

Autores
galegos na
Fábrica do
Humor
Páxina XXII A Deputación de Pontevedra
XII Festa do
Viño Tinto
achega 524.000€ para converter
Rías Baixas
en As Neves
ao Castelo de Sobroso nun espazo
Páxina XXIV de atracción turística
II

Opinión
O FARELO | Xullo de 2017

Por Ramón Coira Luaces

M
Manuel Antonio sitei. Escollín como
mostra este poema
De catro a catro:
anuel Antonio Pérez Sánchez foi bía case todas as publicacións literarias
o máximo representante do van- e galeguistas da época e tamén algunhas AO REVERSO DA NOITE
gardismo poético en Galicia. estranxeiras. “O sol da liberdade” foi o
Naceu en Rianxo en 1900 e finou en Asa- seu primeiro poema editado. Colaborou LUCEIROS degolados
dos (Rianxo) en 1930. Naceu no seo en varias revistas e participou no conse- desángranse de ouro no Mar
dunha familia conservadora. Con dous llo de redacción de Ronsel. Xunto con Ál-
anos foise a vivir a Padrón e con catro varo Cebreiro, publicou en 1922 o De par de nós
anos ficou orfo de pai, que morreu de tu- coñecido manifesto artístico ¡Máis alá!. a Lúa
fai ronseis infecundos
berculose. Estudou o bacharelato nun Fixo prácticas de piloto na mariña mer-
instituto de Compostela., onde comeza a cante. En Rianxo non tiña con quen com-
Mentres sonea a mareta
súa militancia no galeguismo e no repu- partir as súas inquedanzas artísticas,
vai folleando no libro das velas
blicanismo, amosando unha actitude ra- polo que acentuou o seu carácter solita-
dical e rebelde. Relacionouse con Rafael rio e individualista. A súa única obra poé- Irredentos velamios exhaustos
Dieste. Tentou sen éxito alistarse na Le- tica publicada en vida foi De catro a catro resignados a pendurar da cruz
xión Estranxeira francesa durante a I (1928). Realizou tres viaxes a América a
Guerra Mudial, foi detido na fronteira e bordo dun buque holandés e faleceu pre- Estrelas inconscientes
botou uns días no cárcere. Tamén quixo maturamente de tubersulose. En 1972 pu- mecanizan o obseso tic-tac
-igualmente sen éxito- participar na Re- blicáronse postumamente Con anacos do
volución Rusa e nas guerrillas sandinis- meu ingterior, Foulas, Sempre e máis dis- A auga toda dos océanos
tas de Nicaragua. Contaxiado polos pois e Viladomar, reeditándose tamén De ensumiuse nunha bágoa
movementos agraristas, participou cos tudos -que non rematou- de Filosofía e catro a catro. No ano 1979 adicouselle o
seus poemas na loita anticaciquil. Fixo Letras en Santiago. Participou na II , III Día das Letras Galegas. En Rianxo seica E o pano branco do novo día
estudos de náutica en Vigo e iniciou es- e IV Asemblea Nacionalista Galega. Reci- ten unha casa museo, que aínda non vi- enxugará os ollos do ceo.

Por Nemésio Barxa

polos visigodos, povo que pronto entra lanza da nossa
A Nação galega

A
em decadecia por lutas fratricidas que pessoalidade e das
deixa um pouco em dúbidas o grão de nossas reivindica-
“autoritas” no territorio de Gallaecia até ções; um estudo
chégasenos um novo Dia da Patria em difícil e longa luta, povoado por di- a invasão árabe em 711. mais pormenrizado
Galega e penso que cada vez com versas tribus, como Gallaecia pasando a Que pasou nos anos escuros da invas- do Mariscal Pardo
menos “patria” e menos “naciona- ser a provincia do Imperio que menos são árabe? Na Galiza não houvo assenta- de Cela, cuio sar-
lismo”. Imos dimitindo da nossa identi- cambios territoriais soportou, con sua mentos árabes, só correrías ou asaltos tego permanece
dade, tal vez por cansanço ou porque pessoalidade e identidade territorial. De- nos que as hostes chegavam, arrasavam agachado na catedral de Mondonhedo e a
temos outros e acuciantes problemas pois, polo ano 409, o primeiro reino in- e robavam e depois volviam a seu terri- quem a historiografía oficial alcuma como
quotidianos ou polas travas que atopa- dependente existente na península torio ou se mantinham em alguns pontos traidor.. Vicetto e Murguia no século XIX
mos na sociedade e no governo. Ibérica foi o Suevo, precisamente no estratégicos. Novamente a historia oficial reivindicavam a existencia da monarquia
Todo esto é o que joga a favor dos nada nos dí de este terreo e galega e do reino de Galiza (oculto no
que querem rematar com nossa iden- povo ceives. Os visigodos fugi- panteón da catedral de Compostela) que
tidade (nem melhor nem pior que rom para Asturias e alí comeza, a historiografia espanhola transformou
qualquera outra, mas é a nossa), con segundo a historiografía oficial, em reino de Asturias e Leão.
nosso direitos como povo, cos nosso a Reconquista, com total obscu- Para abreviar, pensemos como a Xunta,
medios de produção, nossas potencia- rantismo da sitaçao na Galiza dependente e submisa ao centralismo ma-
lidades nossa riqueza, os que querem mentras que alguns historiadores drilenho, se apropiou do mais insigne re-
asimilarnos definitivamente. informan como aquí se refugia- presentante intelectual e político do
A nossa supervivencia nacional fica rom os Bispos expulsos das suas nacionalismo galego, como é Castelao
debilitada polo atacante exterior e Diócesis assim como da ajuda com aquele teatro de retorno dos seus
mais polo desleixo ou incluso partici- prestada por combatentes gale- restos mortais, em contra da vontade
pação ativa no ataque por parte de gos aos de D. Pelaio. So comen- que deixou manifestada no seu testa-
pessoas no interior, mais interesadas zamos a conhezer algo mais polo mento; mas do único que se apropiam é
na sua propia codicia, no seu egoísmo, miudo quando Afonso I estabe- de seu nome e de seus restos, alonxados
que no benestar da população e na leceu a capitalidade em Lugo. A por completo das suas teses e propostas
dignidade e supervivência do país. historia que nos conhezemos políticas que lhe custarom desterro e pos-
A metodología para conseguir a aparace escrita desde a vissão teriormente converterse em refugiado po-
asimilação é muito variada e cam- mais centralista, polo que é pre- lítico. Atitude muito similar á da Igreja
biante segundo os tempos e momento ciso escrever nossa hestoria Católica que se apropiou dos lugares má-
históricos. Alguns tan sutis como a desde dentro, desde a realidade gicos do paganismo para recovertilos em
deturpação da historia de Galiza como solar da Gallaecia, que aproveita as mes- galega e de historiadores e investigado- lugares sagrados da religião cristiá. Men-
país, como nação, negando a realidade e mas estruturas políticas deixadas por res galegos que, afortudamente existem tras vemos como se perde a tradicional ri-
soberanía histórica para incluirte como Roma e perdura até o 586, chegando a (como Camilo Nogueira, Ugio Breogán ou queza agrícola e gandeira da nossa patria,
dependente num ente político superior, vivir em armonía e fusionadas as povoa- Anselomo López Carreira, entre outros, como se perde o idioma, como se perden
qual o reino de Asturias, o reino de León ções xermánica e romano-galaica; da sua que aboga por uma historia na que Galiza estaleiros e pesca, como se perde nosso
ou o reino de Castela e depois a Hes- identidade dam conta os autores da sexa protagonista) . Teriamos que revisar proprio sentimento de identidade… todo
panha. Nos libros de texto de historia que época que se refirem a este reino como toda a Idade Media na que a historia debido a uma política nefasta sometida
se estudan nas escolas e ainda nos inves- Regem Galiciae e a seus reis como rex Ga- furta ou nega que a Galiza existise como aos intereses económicos de determina-
tigadores e historicistas de renome nem liciensis; poucos dados de vida, socie- Reino; tambem a Moderna e ja não diga- dos persoeiros (sem andar mais longe o
temos pessoalidade nem herois nem vida dade, estrutura, etc., se nos mos a Contemporánea; teriamos que por Sr. Villar Mir) e políticos do centralismo
propia. Mas ningem nos explica porque proporcionam em nengum dos grãos de em destaque figuras, desconhezidas ou e totalitarismo españoles.
Roma identifica o territorio conquistado estudo obligatorio. Remata em derrota ocultadas, que atuarom como ponta de Não vale resistir. É preciso reagir.
III

Opinión
O FARELO | Xullo de 2017

V
Por Rafael José Adalid Rodríguez

olve o verán e con el o incremento
de poboación nas aldeas. Aínda que
sexa por curto período, o retorno de
Os xogos e as relacións ral que sobrepasa os aspectos lúdicos, pois
cada xogo presenta diferentes caracterís-
ticas que, dependendo da zona na que se
emigrantes ou a chegada de veraneantes,
supoñen unha revitalización do pobo cal entre persoas practica, muda na práctica ou só na no-
menclatura, polo que cómpre destacar a
fonte da xuventude para os seus buscado- internacionalidade de certos xogos, o seu
res. A xente nova volve aparecer nas al- carácter multicultural -para o tratamento
deas e, con ela, a algarabía propia da da diversidade cultural...-. O xogo, polo
mocidade, deixando por momentos esque- tanto, confórmase en elemento condutor
cidos o abandono e o avellentamento que da ensinanza e transmisor de valores: res-
están a sufrir estas zonas. pecto pola diversidade, a consecución
Polo habitual, cando falamos deste dunha educación para a paz e o camiño
grupo de poboación, fóra das festas da cara unha sociedade democrática.
contorna ou dun festexo propio de calquera Desta mostra espazo - temporal, temos
romaría; a xente máis nova tende a xun- unha gran proba do progresivo esquece-
tarse entre ela, cos de fóra e coa pouca xu- mento que se manifesta nesta última ou úl-
ventude que aínda resiste no lugar, timas xeracións, persistindo na obra
coñecéndose a maioría xa doutros anos ou pictórica de Brueghel “o Vello”, no cadro
por mor das relacións familiares. Este ache- “Xogos de nenos”, onde se amosa a canti-
gamento que se produce entre eles supón dade de rapaces practicando máis de oitenta
algo máis que unha mera socialización, xogos perfectamente recoñecibles polos
trae canda si un intercambio cultural, co- nosos avós e avoas; pero ós que pouca xente
ñecementos e sabedoría do medio e do en- nova ou non tan nova aínda identificamos,
torno que os rodea, do pasado herdado e aparellos dos que nin tan sequera lembra-
alterado con novas achegas das costumes mos xa a súa utilidade ou mesmo a maneira
destas novas xeracións, que interrompen na que se interactúa con eles.
ou modifican en parte ese legado patrimo- A billarda, brilé, carreiras de sacos, cha-
nial, pero colaboran na conformación da Xogos de nenos, cuadro de Pieter Brueghel do ano 1560. pas, chave, corda, pano, peóns, porca, ra,
identidade persoal e social. roda, zancos... son algúns dos que temos
Un destes legados do patrimonio cultu- axudan cara a unha correcta interacción, conteñen diferentes arquetipos que for- presentes e de seguro que con algúns
ral inmaterial ten que ver co xogo tradi- á creación de coñecementos, cumprimen- man parte do seu medio, ocupando unha deles xogamos, mesturados con outros
cional e co xogo popular, artes lúdicas das tos de normas, regras... xunto con lazos gran dimensión lúdica e educativa, con- xogos durante as mañás, tardes e noites
que sen centrarnos nos beneficios ou nas temporais entorno á dualidade pasado-pre- verténdose en parte importante da convi- dos días estivais xunto coa botella, escon-
propiedades físicas que transmiten (coor- sente. vencia do grupo social no que se dite, pilla a pilla, pita cega, stop, truco...
dinación, forza muscular...), mentais (ima- Do mesmo xeito que outros elementos desenvolve o suxeito. parados só por mor da hora establecida
xinación, formas de actuación, normas...), culturais, os xogos cun carácter histórico Estes posúen un gran valor socio-cultu- polos nosos maiores de volver para a casa.

A
Limia, comarca situada na provincia Sobre a lagoa de Antela, obra a crenza
de Ourense, ocupa dende a ampli-
tude que compón o patrimonio cul-
Patrimonio e Tradición oral popular na existencia dunha cidade asola-
gada. Segundo unha das lendas que cir-
tural, un lugar privilexiado dentro da
xeografía galega, dado sobre todo o ele- na Limia cula, ese asolagamento foi producido por
castigo diviño, ó non dar cobizo máis que
vado número de legados culturais que se unha anciá, a unha figura relixiosa. Outra,
conservan por parte da súa sociedade. recolle que o asolagamento foi producido
A naturalidade coa que aínda se pre- pola adoración dos veciños a un galo. Se
serva o legado patrimonial segue vixente, ben, cómpre lembrar que en Galicia hai
non só mediante as diversas celebracións moitas localidades con crenzas sobre cida-
que acabamos de vivir estes días como a des somerxidas, aspecto común mantido
dos domingos fareleiro, oleiro, corredoiro en narracións de outros pobos considera-
o de piñata ou mesmo nos días propios de dos de procedencia celta.
entroido. Tamén se entrevé a importancia da re-
En aras do patrimonio cultural material, lixión nestas historias e ó longo da co-
atopamos cunha gran relevancia entre marca, pois os seus personaxes recrean
moitas infraestruturas a Torre de Sandiás historias e dan nome a pobos. Así en Santa
ou o chamado Castelo da Saínza, edificio Marta no concello de Vilar de Santos, crese
este último na que se sigue recreando que a Santa liberou ó pobo dunha gran
unha loita de mouros e cristiáns. Fornos e serpe que atemorizaba ós veciños. Animal
muíños tiveron gran importancia durante que se recollen noutras narracións como
séculos para a alimentación de moitas fa- na da fonte da Cardeita, onde no día de
milias, empregados aínda na actualidade San Xoán, saía unha persoa vítima dun
sobre todo para a recreación deses traba- meigallo con aspecto de enorme serpe le-
llos artesanais. Oficios antigos da comarca vando consigo un caravel na boca. En Bal-
que a expensas da inmaterialidade que en- dende pequenos escoitamos ós nosos de gran importancia como factor atractivo tar, tamén contaban a existencia dunha
volve ás técnicas de traballo artesanais maiores: adiviñas, coplas, panxoliñas, poe- para o turismo e polo tanto para a co- serpe moi grande entorno a uns penedos.
tradicionais, son visibles no Museo de A mas... as cuais seguen formando parte no marca, pero tamén para a historia deste Proliferan tamén historias con persona-
Limia en Vilar de Santos, con salas adica- día a día dentro da nosa vertente socio- recuncho. Identifícase así o río Limia co xes mitolóxicos, como a dos mouros e
das tamén á taberna antiga, a casa tradi- cultural. Nesta forma de expresión da ora- río do esquecemento, pois xurdira entre as mouras ó longo desta extensión comarcal.
cional, o proceso de elaboración do liño e lidade tamén se inclúen os contos, mitos tropas de Décimo Xuño Bruto a crenza de Citando desta maneira a da Fonte do
a lenda da Lagoa de Antela e a súa evolu- e lendas, normalmente empregados cun fin que ó cruzar ese río, quen o fixese, perde- Mouro ou a Fonte da Moura no concello de
ción historica sufrida no tempo en diver- educativo, ensinante e de entretemento. ría a memoria. Bruto, sería o primeiro en Sandiás, aínda que as súas aparicións se
sos contextos históricos. Aínda que na actualidade, acatan máis a cruzar demostrando a falsidade desa dean tamén neste territorio na montaña
Moitas son as formas e variantes da tra- función de pasatempo. crenza ós soldados que conformaban esa ou en penedos, como no denominado Pe-
dición oral presentes nesta comarca, que Algunhas destas historias narradas, son incursión. nedo da Campa dos Mouros en Baltar.
IV

Reportaxe
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción VIGO

Unha ruta polo Vigo da arte e da literatura
das Irmandades da Fala

A
Félix Caballero en En Marea. Paz Andrade foi promotor e
director do diario Galicia (1922-1925), re-
Concellería de Normalización Lin- ferente xornalístico, canda o semanario A
güística do Concello de Vigo orga- Nosa Terra, do nacionalismo galego, amais,
nizou o sábado 17 de xuño unha entre outras moitas cousas, de fundador
ruta polo Vigo da arte e da literatura das de Pescanova. Pola súa banda, Antón Bei-
Irmandades da Fala, a primeira organiza- ras escribiu o primeiro artigo científico pu-
ción nacionalista galega, que levou blicado en galego.
adiante un importante traballo a prol de O mitin galeguista de 1930
Galicia antes da Guerra Civil. O percorrido A ruta continúa no Teatro García Bar-
foi guiado polo escritor e investigador bón, hoxe Teatro Afundación, inaugurado
Xurxo Martínez González e contou coa par- en 1927 e obra de Antonio Palacios, ex-
ticipación da concelleira Uxía Blanco. poñente da arquitectura rexionalista pre-
A ruta comeza no número 15 do Paseo conizada polas Irmandades da Fala.
de Alfonso XII, onde viviu o poeta Manoel Nesta xoia do modernismo tivo lugar o
Antonio en 1920-1921, durante a súa histórico mitin galeguista do 25 de xullo
época de estudante de Náutica en Vigo. O de 1930, coa participación de Castelao,
poeta prefería as vilas as cidades, mais Paz Andrade e Ramón Otero Pedrayo,
axiña namorouse do Vigo popular que ato- entre outros.
pou desde o Barrio do Cura ata o Berbés, O percorrido chega logo ao número 29
cos seus mariñeiros, os seus bébedos e as da Praza de Compostela, na casa onde
súas prostitutas, que levaría aos seus ver- viviu Fernández del Riego, enfronte de
sos. Foi en Vigo onde Manoel Antonio en- Restos da fachada do Teatro Circo Tamberlick, onde se celebrou a III Asemblea das Irmandades onde estaba a editorial Galaxia, da que foi
traría en contacto coas Irmandades da da Fala. coartífice. Del Riego levou a cabo un ex-
Fala, ao participar na III Asemblea da or- traordinario labor loxístico a prol do gale-
ganización, celebrada en 1921 no Teatro Prensa del Movimiento. guismo, mantendo vivo o espíritu das
Circo Tamberlick. A Asemblea do Irmandades da Fala. Director da Fundación
O percorrido continúa na Pinacoteca Tamberlick Penzol durante moitos anos, foi quen re-
Francisco Fernández del Riego, no barrio A seguinte parada é cuperou para as letras galegas a Álvaro
alto do Casco Vello, na Rúa Abeleira Me- na rúa Eduardo Igle- Cunqueiro.
néndez, que leva o nome do eminente in- sias, diante do que A penúltima parada é na Casa Mülder,
telectual que foi dirixente das mocidades queda da fachada do no cruzamento das rúas Montero Ríos e
do Partido Galeguista e mais do Sindicato Teatro Circo Tamber- Pablo Morillo. Obra cimeira do moder-
de Estudantes en Santiago de Compostela lick, que hoxe serve de nismo vigués, foi construída por Manuel
durante a II República. Aí, o visitante adro a un grupo de vi- Gómez Román, secretario xeral do Partido
pode admirar unha boa mostra da pintura vendas. Foi aí onde en Galeguista despois da Guerra, na clandes-
e mais da escultura galegas vencelladas ás 1921 se celebrou a III tinidade. Gómez Román é tamén o arqui-
Irmandades da Fala. Asemblea das Irmanda- tecto da Ermida da Guía e dos edificios
As Irmandades avogaban por unha so- des, na que Manoel An- Simeón e do Banco Pastor. Ingresou na
beranía estética de Galicia, que principia tonio entrou en Real Academia Galega en 1951 cun dis-
co álbum Nós de Alfonso Daniel Rodríguez contacto coa organiza- curso sobre “a xeración de 1916” –a das
Castelao e ábrase ás vangardas co grupo ción. O poeta non dei- Irmandades da Fala– que non se chegou
dos “novos” ou “renovadores”, entre os Cervecería El Puerto, na rúa Montero Ríos, herdeira do Bar Comercio xou desde entón de a imprimir por medo.
que salientan Carlos Maside, Luís Seoane que inspirou o “Navy Bar” do poema de Manoel Antonio. tratar a Castelao, con A ruta remata na Gran Cervecería El
ou Arturo Souto, autor cuxo universo ar- que intercambiou unha Puerto, no número 10 da rúa Montero Ríos,
tístico –o mundo da noite, dos mariñei- ros, das prostitutas…– conecta plena- interesante correspondencia. herdeira do Bar Comercio que se erguía no
mente co de Manoel Antonio. Tamén no Tamberlick estreouse en 1929 mesmo local, que, segundo Xosé Luís Mén-
A seguinte parada é na Fundación Pen- a primeira ópera galega, O mariscal, es- dez Ferrín, era o “Navy Bar” do famoso
zol, na Praza da Princesa, no predio que crita por Ramón Cabanillas, membro das poema de Manoel Antonio do libro De
foi sede da Casa do Concello de Vigo. Fun- Irmandades, con música do compositor co- catro a catro.
dada por Fermín Penzol en 1963, é o prin- ruñés Eduardo Rodríguez
cipal arquivo privado de temas galegos, Losada e o decisivo
con documentos que son auténticos tesou- apoio do tamén irman-
ros, como o mapa de Domingo Fontán, o diño Antón Vilar Ponte.
primeiro mapa topográfico e científico de O seguinte punto de
Galicia (1845). atención é o Edificio
A ruta segue no solar onde se erguía Sanchón, no número 22
El Pueblo Gallego, na rúa Doutor Cadaval, da rúa Policarpo Sanz.
que hoxe ocupa a delegación viguesa do Obra do arquitecto Fran-
Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia. cisco Castro Represas
Fundado en 1924 por Manuel Portela Va- (1935), nel tivo o seu
lladares –futuro presidente do Goberno da despacho de abogado
República–, foi un diario de ideoloxía re- Valentín Paz-Andrade e
publicana e galeguista no que colaborou a súa consulta de oftal-
a práctica totalidade da intelectualidade moloxía Antón Beiras,
vencellada ás Irmandades: Castelao, Ma- casado coa pedagoga
side, Rafael Dieste, Valentín Paz-An- Antía Cal e tío de Xosé
Casa onde viviu Manoel Antonio cando era es- drade… O xornal foi confiscado en 1936, Manuel Beiras, o histó- O guía Xulio Martínez e os participantes na ruta, no solar onde se
tudante en Vigo, no Paseo de Alfonso XII. pasando a formar parte da Cadena de rico líder do BNG, hoxe erguía El Pueblo Gallego.
V

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

O Fórum Metropolitano acollerá o ciclo de verán 'Cinenterraza',

O
Cult Movies, con proxeccións en 35 mm
Fórum Metropolitano ini- Mércores 5 de xullo. Rosemary's dona á súa familia para compartir a
ciará no mes de xullo a baby (A semente do diaño. súa vida coa da moza equilibrista.
quinta edición xuño do Roman Polanski, 1968) O xestor cultural e artista Eduardo
seu ciclo Cinenterraza. Cult mo- Rosemary e o seu marido traslá- Fernández será o responsable da
vies, a proposta municipal que danse a un inquietante edificio análise do filme.
ten como obxectivo achegar á xunto a Central Park. Ao pouco Mércores 19 de xullo. Taxi Driver.
cidadanía, no período estival, tempo, ela queda embarazada, pero (Martin Scorsese, 1976)
películas consagradas e de unha serie de sucesos e estraños Travis Bickle ten quenda de
culto. A iniciativa, que este ano personaxes fanlle sospeitar que noite co seu taxi. As rúas de Nova
aposta por algúns dos traballos algo diabólico está a tomar o con- York e a súa fauna nocturna prodú-
máis coñecidos do sector nás trol da súa vida. A película de Po- cenlle cada vez máis odio e males-
décadas dos 60, 70 e 80, e que lanski é un fito na historia do tar, ata que toma a decisión de
inclúe obras de Polanski, Lynch cinema de terror, e será analizada poñer remedio á situación. Este
ou Scorsese, estenderase dende por María Núñez, codirectora do clásico de Scorsese, que conta coa
o 5 de xullo até o día 27 do da noite e, como principal no- de luns a xoves, de 09.00 a FKM Festival de Cinema Fantástico fotografía de Chapman e a música
mesmo mes. vidade, tal e como avanza Tri- 14.00 horas e de 16.00 a 20.00 da Coruña de Herrman, será comentado polo
As proxeccións, que terán gales, este ano as sesións de horas, se ben tamén se despa- Xoves 6 de xullo. Tulitikkuteh- fotógrafo Isra Cubillo.
lugar no vestíbulo do centro Cinenterraza pasarán a proxec- charán directamente o día da taan Tyttö (A moza da fábrica de Xoves 20 de xullo. Le mépris. (O
municipal, contarán con convi- tarse no seu formato analóxico, función desde media hora antes mistos. Aki Kaurismäki,1990) desprezo. Jean-Luc Godard,
dadas e convidados do mundo en 35 mm, "polo que o son do do inicio das películas --no caso A vida dunha moza calquera que 1963)
do cinema, fotografía, cómic, proxector acompañará ás e aos de que queden--. O prezo de traballa nunha fábrica nun posto Un dramaturgo acepta o traballo
xornalismo e da xestión cultu- asistentes mentres gozan dunha cada unha das entradas é de 3 mecánico e alienante. Cando chega de reescribir o guión da Odisea, pe-
ral, que debaterán co coordina- experiencia máis sensorial, tác- euros, agás para as persoas que a noite trata de combater a súa soi- lícula baseada na obra de Homero.
dor do ciclo, Javier Trigales, til e verdadeira". se atopen en situación desem- dade e atopar persoas coas que re- A aparición do produtor da película
tras acabar as películas. A cita As entradas para as proxec- prego, teñan máis de 65 anos ou lacionarse. Pero non é fácil. A provocará que a relación do escritor
terá lugar todos os mércores e cións venderanse de forma anti- posúan Carné Xove, que aboarán película de Kaurismäki é unha coa súa parella entre nunha pro-
xoves de xullo, ás 22.30 horas cipada na conserxería do Fórum 2 euros. adaptación do conto de Hans Chris- funda crise. A xornalista e progra-
tian Andersen, na que o director madora Andrea Franco será a
mestura de laconismo e humor convidada deste coloquio sobre o
Juan Luís Guerra o 20 de xullo no Coliseum negro. A directora Ángeles Huerta
será a responsable de comentar o
traballo de Godard.
Mércores 26 de xullo. Rumble
presentación, é un dos artistas filme. Fish. (A lei da rúa. Francis Ford
latinos máis importantes da mú- Mércores 12 de xullo. Blue velvet. Coppola, 1983)
sica, referencia e icona que acu- (David Lynch,1986) Coppola adapta a novela xuvenil
mula un número 1 tras outro. Un mozo atopa unha orella hu- de Susan E. Hinton para convertela
Son trece discos xa os que pu- mana entre a herba. O macabro nunha fábula moderna, na que
blicou este señor do merengue, achado lévalle a internarse nun Rusty James non deixa de meterse
salsa e son. Máis de 8 millóns de mundo estraño e cheo de perversos en problemas nun intento de estar
seguidores en Facebook e 6 mi- personaxes que se esconden baixo á altura da lenda do seu irmán
llóns de seguidores en Twitter, a superficie da tranquila poboación maior, que abandonou a cidade. A
máis de 650 millóns de reprodu- de Lumberton. Esta obra de David autora de cómics Emma Ríos será a

A
cións en Youtube, por non falar Lynch, que se erixe como unha das responsable de analizar a película.
das máis de 950.000 persoas que grandes obras mestras do cinema Xoves 27 de xullo. Manhattan
escoitan as súas cancións ao americano, será comentada pola re- (Woody Allen, 1979)
s entradas para o con- Unha vez finalizada a pre- mes en Spotify, é un idolo de alizadora Olga Osorio. A vida de Isaac no Nova York dos
certo da Coruña, que terá venda das localidades de pista e masas. Poderase cantar con Juan Xoves 13 de xullo. Elvira Madigan. anos 70 móvese entre o odio ao seu
lugar o 20 de xullo no Co- Premium, con preto do 50% da Luis Guerra as cancións que ixe- (Bo Widerberg, 1967) traballo e os seus problemas senti-
liseum, puséronse a venda o 26 capacidade despachada neses ron a banda sonora das nosas O traballo de Widerberg narra a mentais coa súa ex-esposa, a súa
de xuño a través de Ticketea, sectores, agora están á venda a vidas e que sabemos de memoria historia real do romance entre El- noiva adolescente e a parella do
Clicktaquilla e o despacho de bi- totalidade da capacidade, in- como "Burbujas de amor", "Ba- vira Madigan, unha artista circense, seu mellor amigo, da que se namora
lletes da praza de Ourense. Os cluíndo as localidades de ban- chata rosa", "La bilirrubina", e o conde Sixten Sparre, tenente do perdidamente. O realizador Santos
prezos van desde 40 a 100 euros cada. "Ojalá que llueva café" ou"Visa exército sueco a finais do século Díaz comentará a película de Woody
segundo localización. Juan Luis Guerra non necesita para un sueño". XIX que deserta do exército e aban- Allen, historia viva do cinema.

Colaboradores:
GALIZA: Rocio Rodríguez – Montserrat Rodríguez – Porto Ucha – Raquel Vázquez – C. Méixome – M.
Director: Guillermo Rodríguez Fdez. Imprime: Publicaciones Tameiga S.L.

Xiraldez – M. Rguez. Alonso – X. Maure – Uxío Breogán – Pérez Lema – X. Glez. Mtnez. –
T. 658 58 50 49 Publicidade: Departamento propio e axencias

M. Bragado – B. Iglesias (Mero) – Nemesio Barxa – Andrea Goro – Anxo Mena – I. Otero Varela – Susi
guillermo@novasdoeixoatlantico.com publicidade@novasdoeixoatlantico.com

Rodríguez – Jesús Losada Dorado – Isidoro Gracia – Roberto Carlos Mirás – Rafael José Adalid – Laura de
Edita: Editorial NOVAS DO EIXO ATLÁNTICO S.L. Fotografía: Hernández e departamento propio

Cáceres – Kiko Neves – Ramón Mariño – Manuel Estévez – PORTUGAL: Viale Moutinho – Manso Preto
Avda. Sarmiento Rivera, 4-4ºD Deseño e maquetación: Fran Eiró

– Isabel Varela – Manuel Gonçalves – João Martinho – MADRID: Juan Louzán – BARCELONA: Fdez. Val-
36860 PONTEAREAS - GALIZA - T. 986 64 12 69

deorra – PAIS BASCO: Nicolás Xamardo – CANARIAS: Fco. Puñal – NOVA IORQUE: Fco. Álvarez (Koki).
redaccion@novasdoeixoatlantico.com

Fotografía: Hernández – A. Gutiérrez – M. Preto – Jesús Losada Dorado – Dpto. Propio.
Humor: Tokio, Martirena – Pepe Carreiro – X. Marín – Xosé Manuel Fernández Montes (Hermanager
Producións) – Ignacio Hortas – Francisco Puñal –Felix Ronda – Fuco Prado – Sex – Ortifus (España) –
Omar Pérez (Galicia) – Mauricio Parra (Colombia) – Cébula (Polonia) – J.Bosco e Fernández (Brasil) –
Marlene – Pohle (Arxentina) – Guy Badeaux (Canadá).
Xornal Cultural
para o Lecer
Depósito legal: VG-14/2017
VI

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

Galiza é o País dos tempos perdidos há cabo; em ela estar há o mundo com
todos os seus climas. Se o teu pensar se
detém na códia das cousas, não digas tão-
pouco: Galiza é bem pequena, és ti, que en-
Por Jósé PAZ RODRÍGUES 3.-Não souvemos, não quigemos ou ao Galegas do ano 2009 a um dos máximos cul- dejamais poder hás conceber nada grande”.
(Professor reformado da Universidade de melhor não pudemos, recuperar aquele nobre páveis daquela decissão ao nosso entender 2.-Galiza somos nós, poema de Manuel
Vigo e Presidente da ASPGP) Seminário de Estudos Galegos (SEG). Enti- muito equivocada, sobre o famoso decreto Maria:
dade modélica para a investigação da nossa normativo. Este foi precisamente Ramóm "Galiza docemente
Como formador que fum durante quase cultura secular. Vascos e catalães sim souve- Pinheiro. Com o que estivemos antes de pro- está olhando o mar:
quarenta anos dos futuros mestres de edu- ram recuperar as suas semelhantes entidades. mulgar aquele decreto para que não come- tem vales e montanhas
cação infantil e primária, na Escola Normal 4.-Nas primeiras eleições democráticas tera o erro que, ao fim, ele e Filgueira e terras pra lavrar!
e Faculdade de Educação de Ourense, muito depois da morte do ditador, o PSOE, que não cometeram. Este era um momento para Tem portos, marinheiros,
gostaria que nos diferentes estabelecimen- tinha na Galiza a quase ninguêm, ofereceu- sumar e não restar, para unir e não dividir cidades e labregos
tos de ensino se organizassem atividades lú- lhe ao PSG (Partido Socialista Galego) os aos galegos sobre este tema. Para dialogar carregados de trabalhos,
dicas e artísticas variadas sobre a nossa postos ímpares nas listas eleitorais. Os ga- e debater, que tanta falta faz... Não para carregados de trafegos!
literatura, as nossas artes e o nosso rico pa- que a Academia da rua das Tabernas tomara Galiza é uma mãe
trimónio natural e artístico. Para elevar a esta decissão. Se o que os académicos pre- velhinha, sonhadora:
autoestima dos escolares galegos, de crian- tendiam era dividir aos galegos, na luita na voz da gaita ri-se,
ças e de jovens. E superar o baixíssimo auto- pela tão necessária recuperação da nossa na voz da gaita chora!
conceito que os galegos e as galegas têm, língua, não podiam escolher personagem Galiza é o que vemos:
desde faz séculos. Porque Galiza é, por des- mais idónea. Que ademais quase não tem a terra, o mar, o vento…
graça, aínda o “País dos tempos perdidos”. obra literária. Para nós é este o enésimo mas há outra Galiza
Um tema que quero lembrar agora que es- tempo perdido na Galiza. E aínda hoje, tal que vai no sentimento!
tamos às portas de uma nova edição do “Dia como bem de dizer muito acertadamente Galiza somos nós:
da Pátria Galega”. Que coincide também, por sobre a RAG Juan Soto, “confiamos em que a gente e mais a fala.
desgraça, com as numerosas perdas econó- se ponha termo a situações não já absurdas, Se buscas a Galiza
micas dos últimos tempos: as nossas caixas, senão ridículas, tais como o veto irracional em ti tes que encontra-la!"
as hidroeléctricas, muitas empresas, a banca a Ricardo Carvalho Calero para personalidade 3.-Deitado frente ao mar, poema de
galega… epónoma do 17 de maio” (são palavras Celso Emílio Ferreiro:
Muitos galegos e galegas não sabemos exactas de Soto). Qué bom seria que não “Língua proletária do meu povo
que pecado temos cometido para sofrer o houvesse no futuro mais tempos perdidos! eu falo-a porque sim, porque me gosta
que temos sofrido desde há tempo. Mesmo E que a Galiza deixara de ser “o País dos porque me peta e quero e da-me a ganha
desde há séculos e séculos. Desde a desgra- tempos perdidos”, para converter-se no País porque me sai de dentro, alá do fundo
çada morte e decapitação dos Irmandinhos. dos tempos recobrados. A esperança de que de uma tristura aceda que me abrangue
Desde a doma e castração do reino da Ga- tal cousa suceda está nas crianças, adoles- ao ver tantos patufos desleigados,
liza, iniciada pelos chamados Reis Católicos, centes e jovens de hoje, que hão ser os ho- pequenos mequetrefes sem raízes
sinalada por Zurita e comentada por Caste- mens da Galiza do amanhã. De aí a que ao pór a garavata já não sabem
lão. Desde a brutal castelhanização levada legos não aceitaram e o seu fracaso eleitoral importância de trabalhar em todos os ám- afirmar-se no amor dos devanceiros,
a cabo em seminários e mosteiros galegos, foi escandaloso. Os “parvos” dos catalães bitos, especialmente no escolar, para pro- falar a fala mãe,
e também nas escolas. Desde a longa noite sim aceitaram. Comparem hoje ao PSC cata- mover entre os rapazes o amor pela sua a fala dos avós que temos mortos,
de pedra, da que falavam Celso Emílio e o lão e ao PSOE galego, grupo no que todos Terra e a defesa do seu idioma e da sua cul- e ser, com rosto ergueito,
poeta brasileiro Drumond de Andrade. E estam contra todos. tura. marinheiros, labregos da linguagem,
antes, desde a despiadada persecução du- 5.-A princípios dos oitenta existia uma ALGÚNS BELOS TEXTOS SOBRE GALIZA: remo e arado, proa e relha sempre.
rante a guerra incivil. Quase desde sempre força política inter-classista impressionante, Os textos, fragmentos e treitos que co- Eu falo-a porque sim, porque me gosta
e, o que é mais grave, desde agora mesmo. com muita militância. Estamos a falar da loco a seguir, depois de lidos, podem ajudar e quero estar com os meus, com a gente
Quánto tempo temos perdido na Galiza! ANPG (Assembleia Nacional Popular Galega). para levantar o ánimo de crianças, jovens, que sofreu longo
Quánto tempo estamos aínda a perder! A O estalinismo, dum dia para outro, por per- adultos e maiores, em tão sinalada data, e uma história contada noutra língua.
nossa Galiza pode perfeitamente chamar-se der o seu controlo, num ato realmente fas- criar também o aprécio pela sua Terra, para Não falo para os sobérbios,
“o País dos tempos perdidos”. Sem ir tão cista e do mais anti-democrático, sem que a defendam e se sintam orgulhosos de não falo para os ruíns e poderosos,
longe históricamente, gostaria-me comentar escuitar aos muitos dos seus militantes, serem galegos, da sua língua e da sua cul- não falo para os finchados,
passo a passo hoje cada um dos tempos per- matou-a. E logo já sabemos que governos tura e património natural e artístico. O que não falo para os estúpidos,
didos mais importantes: tivemos na Nossa Terra. não obriga a estar em contra de outras lín- não falo para os valeiros,
1.-Ao contrário do feito por catalães e 6.-Pelas mesmas datas, o ILGa toma a guas e culturas. que falo para os que aguantam rejamente
vascos na transição post-franquista, enla- Academia Galega, igual que está agora, e, a 1.-Da medida das cousas, por Vicente mentiras e injustiças de cotio;
çando com o periodo republicano, os pri- proposta dum asturiano e o seguidismo de Risco: para os que suam e choram
meiros presidentes dos seus governos muitos, uns conscientes e outros não, ”Ti dis: Galiza é bem pequena. Eu dígo- um pranto cotião de borboletas,
autónomos foram, respeitivamente Tarrade- impõe-se por decreto como se devia escre- te: Galiza é um mundo. Cada terra é como de lume e vento sobre os olhos nuos.
llas e Aguirre. Nós tinhamos a Osório Tafall. ver a nossa língua, sem permitir qualquer se fosse o mundo inteiro. Poder-há-la andar Eu não posso arredar as minhas verbas de
E, noutra vergonhenta atuação típica ga- debate. Ao contrário do que se fez com ou- em pouco tempo do norte para o sul, do todos os que sofrem neste mundo.
laica não foi aceite. Preferimos silenciar aos tros idiomas em outras latitudes. Afastándo- leste para o oeste noutro tanto; poder-há- E ti vives no mundo, terra minha,
culpáveis disto, que foram maioria. E não ti- nos do nosso mundo lingüístico, da filologia la voltar andar outra vez e mais: não a hás berço da minha estirpe,
vemos presidente histórico. romanística e do senso comúm. O demais já dar andado. E de cada vez que a andes, hás Galiza, doce mágoa das Espanhas,
2.-Mais do mesmo. Catalães e vascos o sabem todos. Cada vez mais perda de ga- encontrar cousas novas e outras hás botar deitada frente ao mar, esse caminho...”
souveram manter a ligação com as suas for- lego-falantes. E o tema segue com os her- de menos. Pode ela ser pequena em exten- 4.-Frases de Castelão:
ças políticas históricas, mantendo-as no exí- deiros de aqueles. são; em fondura, em entidade, é tão grande “Se aínda somos galegos é por obra e
lio para recuperá-las logo na sua terra. Nós 7.-Levavamos um tempo com certo sos- como queiras, e desde logo, muito meirande graza do idioma”.
não, nós matamos o Partido Galeguista dos sego no tema lingüístico na Nossa Terra. Se- de como ti a vês. Não dim os filósofos que “A nossa língua floresce em Portugal”
Castelão, Otero, Bóveda... Um dos máximos melhava que se estava impondo um certo o homem é o “microcosmos”, o compêndio, (no Sempre em Galiza).
culpáveis, senão o que mais, foi Ramóm Pin- respeito entre as duas opções lingüísticas. o resumo do universo tudo? Para quanto “Uma língua é mais que uma obra de
heiro. Logo não tivemos uma força autêntica A foneticista e a etimológica, a castelhana mais uma terra com todos os homens que arte; é a matriz inasgotável de obras de arte”.
à que enganchar-nos. E aínda hoje não a e a histórica, a isolacionista e a reintegra- em ela vivem, um povo que, se cadra, é uma “Sendo galego não devo de ser mais que
temos, porque também fumos matando logo cionista, a reducionista e a universalista-lu- sorte de Adam Kadmon... Do grandor do teu galeguista”.
Coaligação Galega, PSG e PNG, para lhas en- sófona... O tema começou com o artificial espírito depende tudo; quanto mais pe-
tregar a outras forças. E seguimos a pagar debate sobre o nome do nosso país. Foi a queno seja, mais terra há precisar. Se o teu Ourense (Galiza), julho de 2017 (nas
isto e o pagamos durante anos e anos. porta para a decissão de dedicar as Letras pensar é fundo, a tua terra, para ti, não ter vísperas do Dia da Pátria).
O FARELO | Xullo de 2017 VII
VIII

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción LUGO

Campus Terra estudará a micoloxía nos Alumnos do colexio
Quiroga Ballesteros

O
Ancares e Courel

M
vicerreitor do campus de
plantaron unha árbore
Lugo Javier Bueno Lema,
así como os profesores áis de vinte de nenos permite "que veñades a velo e
Antonio Rigueiro e Julián e nenas, acompaña- a coidalo todas as veces que
Alonso, informaron dunha nova dos de pais e nais, desexedes". O deputado subli-
colaboración entre a Deputación plantaron unha árbore logo de ñou ademais que “a través
e a Universidade para impulsar o recibir un obradoiro de xermi- deste tipo de actividades, fo-
sector turístico da provincia. nación no colexio Quiroga Ba- mentamos o estudo do medio
Trátase, concretamente, da ela- llesteros, no que plantaron e ambiente entre os máis peque-
boración dun estudo científico coidaron a semente. Os alum- nos, co fin de conseguir esta-
no que se avalían as potenciali- nos decidiron entón plantar a blecer as bases para conseguir
dades turísticas da micoloxía na árbore nun entorno natural no unha sociedade máis respec-
provincia, no xeodestino dos An- que poder garantir o seu cre- tuosa co medio que nos
cares-Courel. O organismo pro- cemento. Deste xeito, Fernán- rodea”. Neste sento, o depu-
vincial destina 35.000 euros á Presentación do proxecto para impulsar o turismo a través da micoloxía. dez Queipo deputado de Medio tado destacou que os alumnos
elaboración do estudo que, pos- Ambiente, propúxolles facelo coñeceron “os ciclos das árbo-
teriormente, será incluído dentro diversificación do mercado. volvemento nas comarcas do no Centro de Interpretación res e o papel tan fundamental
do Plan Estratéxico de Turismo. O responsable de area de Tu- Courel e dos Ancares; establecer Terras do Miño pois, ademais que xogan na configuración do
O deputado Vidal Baamonde su- rismo defendeu tamén a “trans- sinerxías e implicar no proxecto de ser un ambiente natural, entorno natural”.
bliñou que “con este novo versalidade deste subsector aos distintos axentes adminis-
acordo coa universidade, conti- turístico” pois a recollida de fun- trativos, sociais, económicas,
nuamos impulsando o estudo gos pode completarse con outros culturais e científicos; e definir
dos recursos naturais que hai na recursos turísticos propios do te- as estratexias necesarias para fa-
provincia co obxectivo de poder rritorio. “É por iso que decidimos vorecer o turismo micolóxico a
empregalos para ampliar a oferta elaborar este estudo nas serras levar a cabo as actividades e es-
turística lucense, neste caso, a dos Ancares e do Courel que, ade- tudos para a súa implantación.
través da micoloxía”. O deputado mais de ser un lugar cunha ampla Para conseguir estes obxectivos,
apuntou que durante os últimos diversidade micolóxica, reúne logo de facer o análise DAFO, es-
anos, ten aumentado moi nota- grande cantidade de valores his- tableceranse reunións e contac-
blemente o interese polo apro- tóricos, culturais, xeolóxicos, tos con axentes que
veitamento micolóxico, debido á ecolóxicos e paisaxísticos que de- necesariamente se deben impli-
súa importancia ecolóxica, nutri- bemos aproveitar para completar car para o desenvolvemento
cional, gastronómica e, ademais, a oferta turística”. deste proxecto, estudo inventa-
lúdico turista. Neste senso, des- Obxectivos riada da micobiota do territorio,
tacou que, segundo algúns auto- Os obxectivos a cumprir con con especial atención ás espe-
res, a recollida silvestre dos este estudo son: analizar e facer cies comestibles, e estimación
fungos pode superar, en Galicia, un diagnóstico das posibilidades da produtividade real, e actua-
os 100 millóns de euros, ou do micoturismo na provincia e as cións formativas, divulgativas e
moito superior tendo en conta a necesidades para o seu desen- educativas. Plantación no Centro de Interpretación Terras do Miño.

Convocado o Certame Condado de Congreso Galego-Asturiano de

A C
Pallares Cardioloxía
Asociación de elebrouse en Lugo
Amigos do Mos- o Congreso Ga-
teiro de Ferreira lego-Asturiano de
de Pallares organiza a XI Cardioloxía organizado
edición do Certame de polo Servizo de Cardiolo-
Investigación Condado xía do Hospital Universi-
de Pallares. Poderán tario Lucus Augusti.
participar todas aquelas Participaron cardiólogos,
persoas que o desexen, cirurxiáns cardíacos, mé-
sempre que presenten dicos de Atención Prima-
escritos orixinais e iné- ria e enfermeiros de
ditos en lingua galega, Galicia e de Asturias,
axustados á normativa coma o profesor Valentín
No congreso participaron 170 cardiólogos de Asturias e Galicia
do 2003, sobre temas Fuster, director do Centro
lingüísticos, históricos, Nacional de Investigacións Cardiovas- ción coronaria e a calidade asistencial.
artísticos, arqueolóxi- O xurado emitirá o seu fallo o día 25 novembro. culares. O congreso sacou as súas actividades á
cos, antropolóxicos, et- Os especialistas en cardioloxía parti- rúa. En colaboración coa Fundación Es-
nográficos e folclóricos, cinguidos ao res. Os interesados teñen ata o 31 de ciparon nunha mesa redonda para poñer pañola do Corazón, realizaron diferentes
ámbito territorial dos Concellos de Gun- outubro para presentar os seus traba- en común os seus coñecementos en di- actividades para promover hábitos de
tín, Portomarín, Taboada, Chantada e llos. O gañador recibirá un premio de versos temas. Entre outros, abordaron o vida cardiosaudables. Tamén se realizou
Carballedo, as cinco localidades que no 3.000 euros, a parte de ver publicada a risco cardiovascular, a insuficiencia car- a marcha cardiosaudable “Corazón sano,
medievo integraban o Condado de Palla- súa obra. díaca, os avances sobre a revasculariza- corazón en forma”.
IX

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción OURENSE

Máis de oitenta pasaxeiros voaron en A fadista María do Ceo

C
globo pola Ribeira Sacra presentou o novo disco

O
oncluiu a primeira quenda de via- en Sober
xes en globo por Ribeira Sacra de
2017. A demanda do servizo foi Concello de Sober este novo traballo contén
tal que, “inevitablemente temos que organizou unha tarde tamén “sorpresas” para o pú-
facer por darlle continuidade. Un dos ob- cultural coa fadista blico adulto e puxo de rele-
xectivos de sacar á venta viaxes (xunto María do Ceo que presentou vancia o carácter “didáctico”
cos do sorteo pendente de 2016) era o seu novo disco co que pre- das súas letras.
precisamente testar a aceptación por tende achegar a lingua ga- Nas diferentes pezas que
parte do mercado potencial”, asegura lega, a música tradicional e compoñen o traballo, musi-
Sandra Seara, xerente do Consorcio de a poesía aos nenos e nenas. cadas por María do Ceo, fá-
Turismo Ribeira Sacra. “Levamos rexis- A entrada foi gratuíta. lase de temas como a
tradas preto de 600 chamadas maís co- Tras a presentación en emigración, a desigualdade e
rreos electrónicos interesándose pola Santiago, foi o segundo con- as diferentes características
actividade e por realizar unha reserva certo que a fadista ofrece de Galicia, tomando como
dende que se cubriu a totalidade das con este novo traballo. O vo- referencia iconas da cultura
prazas previstas ata o 11 de xuño. Par- lume, composto por doce galega como “A Galiña Azul”,
ticiparon 84 pasaxeiros dos que 38 eran cancións, está destinado a de Carlos Casares, e tres poe-
premiados no sorteo "Pasaporte ás nenos desde recén nados-in- mas de Xosé Neira Vilas.
nubes de Ribeira Sacra" e 46 dos que adquiriron o bi- Na primeira hora os/as viaxeiros/-as podían colaborar clúe unha nana- ata os 12 Ilustrado con debuxos infan-
llete. O prezo promocional do billete foi de 120 euros. na montaxe e desplegue das barquiillas e velas xunto anos. A artista portuguesa e tís, os máis pequenos con-
Recollidas as súas impresións, “a conclusión xene- cos pilotos e tripulación de terra. Logo recibiron unha galega de adopción explicou vértense en absolutos
ralizada é que o valoran coma unha experiencia inolvi- serie de recomendacións para a viaxe. Iniciase o depe- na presentación do disco que protagonistas.
dable, totalmente recomendable, cun servizo moi gue para realizar o voo durante 50-70 minutos (de-
coidado e profesionalizado”, afirma a xerente. A pri- pende da dirección e velocidade do vento e da
meira fin de semana as saídas estaban previstas na orografía do terreo). Logo da aterrizaxe, convidan a
zona do Miño, entre Chantada e O Saviñao. Durante a participar da recollida de do equipo para rematar cun
segunda fin de semana saiuse dende Nogueira de Ra- brindis como marca a tradición, ademáis dun ágape e
muín baixando e cruzando o Canón do Sil ata chegar a a entrega de diplomas oficiais. Rematada a actividade,
Sober. Foi unha das viaxes máis espectaculares. O sá- regresamos ao punto de partida.
bado e domingo voltouse ao Miño. No primeiro dos Xa están á vent as pasaxes de voo en globo aeros-
casos xa estaba previsto por mor da celebración do Ra- tático para novas saídas nos meses de agosto e setem-
llie de Ourense que implica o curte de estradas e o do- bro. A empresa fixará o punto de saída 48 horas antes
mingo os pilotos optaron tamén por cambiar a de cada voo. Se as condicións meteorolóxicas o permi-
ubicación de Nogueira de Ramuín polo vento norte que ten, os pilotos priorizarán puntos de despegue nas pro-
afectou debido ao frente de choivas e precipitacións ximidades dos ríos Sil e Miño, así como dende a cidade
que entraba polo norte de Galicia. de Monforte de Lemos. Se o vento non é favorable nas
A actividade do voo durou unha media de 3 horas. ribeiras, a saída será nunha zona máis interior. María do Ceo asinando discos aos nenos.

Riós, Celanova, Ourense e Esgos
terán campos de traballo este verán
coñecerán a cultura do castiñeiro terán a oportunidade de coñecer O último dos campos de traba-
participando en obradoiros sobre o patrimonio arquitectónico e llo celebrarase do 2 ao 13 de
tradicións, música e mitoloxía monumental de Celanova. agosto en Esgos. Na modalidade
popular. Así mesmo, participarán O medio ambiente e o eido so- de campo medioambiental e et-
en dinámicas de grupo, e realiza- cial serán os eixos que vertebren nográfico, esta iniciativa permi-
rán rutas de sendeirismo e orien- o campo de traballo de Ourense, tirá aos participantes limpar e

A
Os alcaldes e o conselleiro asinaron o convenio. tación entre outras actividades. que terá lugar do 1 ao 11 de acondicionar a ruta do río Grañal,
Celanova acollerá un campo de agosto. Os voluntarios acondicio- crear unha páxina web e unha
traballo do 16 ao 30 de xullo cen- narán terreos para uso agroeco- ruta virtual sobre a mesma, ela-
Consellería de Política So- dinamizar a vida xuvenil nos con- trado no mundo audiovisual. Du- lóxico, o que está enmarcado nun borar un documental onde se
cial subscribiu os conve- cellos galegos onde teñen lugar. rante eses 12 días, os programa ecosocial para persoas amosarán as testemuñas patrimo-
nios que permitirán a Cada un dos campos dispón de participantes acudirán a obradoi- en risco de exclusión social e re- niais e etnográficas para a posta
organización dos campos de tra- 20 prazas e todos son de ámbito ros prácticos de formación sobre cibirán formación e asesoramento en valor desta zona e tamén di-
ballo en Riós, Celanova, Ourense internacional, ofrecendo así a as distintas disciplinas que se sobre a comercialización de pro- namizarán o Mosteiro de San
e Esgos, ao abeiro da campaña de oportunidade aos participantes conxugan para poder levar a cabo dutos agrícolas entre outras ac- Pedro de Rocas a través da dra-
verán 2017 da Xunta de Galicia. de estar en contacto con mozos un audiovisual express. Realiza- cións. Os mozos e mozas tamén matización da súa historia ao
Esta iniciativa é unha ferramenta e mozas doutros países. O campo rán tarefas de redacción do realizarán actividades comple- longo do tempo. Os asistentes a
de educación non formal para a de traballo de Riós entre o 11 e guión, produción, rodaxe, mon- mentarias que comprenden unha este campo de traballo tamén po-
xente nova con idades comprendi- o 21 de xullo, será medioambien- taxe, posprodución e principios visita ás termas de cidade, baños derán realizar tiro con arco, acu-
das entre os 18 e os 30 anos, xa tal. Nel, os voluntarios realizarán da interpretación. Ademais, par- no río e xeolocalización na urbe, dir á piscina, participar en
que engloba experiencias de par- traballos de cultivo de soutos, ticiparán nalgunhas conferencias así como charlas de carácter so- carreiras de orientación ou visitar
ticipación, de voluntariado e de achegaranse ás novas tendencias do curso de verán sobre o audio- cial coas entidades colaboradoras as termas de Outariz entre outras
mobilidade, e ademais axudan a no aproveitamento dos terreos e visual da Universidade de Vigo e do proxecto. experiencias.
X

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción OURENSE

A cantiga “Pulpeiriña do Arenteiro” será “Arrieiros de papel”
novidoso programa de

A
o himno da Festa do Pulpo

A
cantiga “Pulpeiriña do
lectura no Carballiño
Arenteiro”, considerada
como un himno da Festa Concellería de Cultura e explicativo desta iniciativa:
do Pulpo, estreouse o sábado 17 a Biblioteca Municipal “Arrieiros de papel. Ola, Son
de xuño, nun acto celebrado na do Carballiño poñen en un libro moi especial, un
Praza Maior. Interviron un cuar- marcha un novidoso programa arrieiro de papel. Se queres
teto de gaitas e pandereta da de lectura e intercambio de li- podes collerme, lerme e des-
Real Banda de Gaitas da Deputa- bros denominado “Arrieiros de pois deixarme libre nunha das
ción de Ourense e o Orfeón do papel”. Consiste en situar en cestas que atoparás na nosa
Carballiño. Foi o primeiro acto no diversos lugares do Carballiño vila. Tamén podes deixar un
que se presentou en público esta unhas cestas con libros, que libro teu e convertelo nun
cantiga composta por Xosé Luis se poden levar para ler e des- arrieiro para que viaxe polo
Foxo e Felipe Senén, autores da pois deixalos no mesmo lugar Carballiño e o podan ler máis
música e a letra, respectivamente. ou en calquera das outras ces- persoas. E lembra… arrieiros
O acto comezou coa interpre- O alcalde, Francisco Fumega, e Xosé Luis Foxo, presentaron o evento. tas, e tamén se poden traer li- somos e polo camiño atoparé-
tación dunha peza musical a bros para incorporar aos que monos. Grazas pola túa cola-
cargo do cuarteto da Real Banda Por outra parte, xa está na im- pulpeiras e da Festa do Pulpo, así xa hai. Unha destas cestas xa boración e disfruta coa
de Gaitas. A continuación o Or- prenta o CD que edita o Concello como un artigo de Felipe Senén está colocada no descansiño lectura”.
feón do Carballiño interpretou do Carballiño para dar a coñecer sobre “Músicas e cantares no Car- da terceira pranta do Concello, Se esta iniciativa resulta
tres cancións populares galegas esta cantiga, e como promoción balliño”. A gravación da cantiga onde se atopan as áreas de positiva, non se descarta in-
do seu repertorio (Negra Sombra, da LV Festa do Pulpo, e que con- realizouse no auditorio municipal Educación, Cultura, Turismo, crementar o número de cestas
A Rianxeira e o Galo comadre). tén outras cancións interpretadas coa intervención do gaiteiro Deportes, Orientación Laboral e de puntos de ubicación. Os
Finalmente, todos xuntos inter- pola Real Banda de Gaitas de Ou- Marco Foxo, a pandereteira Cris- e a aula de informática. Outras libros incluidos neste pro-
pretaron a cantiga da Pulpeiriña rense. Este CD inclúe dous libri- tina Pumar e a Coral Polifónica do cestas situanse na área de Ser- grama son exemplares que a
do Arenteiro. ños con fotografias antigas de Casino do Carballiño. vizos Sociais, na rúa Faustino biblioteca municipal ten por
Santalices, na zona de des- duplicado ou triplicado, polo
canso da Praza de Abastos e que tamén resulta un xeito de
nas piscinas municipais. aproveitar mellor os fondos
O Carballiño limpa o As cestas, así como os li-
bros, levan impreso un texto
cos que conta este servizo
municipal.

A
Camiño dos Arrieiros
Concellería de Medio Rural do Carballiño pro-
sigue o labor de limpeza do Camiño dos
Arrieiros, desbrozando e acondicionando al-
gúns tramos que estaban intransitables dende hai
tempo. Este é o caso do tramo de Corval, na parro-
quia de Sagra, que é un núcleo deshabitado desde
o ano 2011 e polo que era prácticamente imposible
pasar. Neste intre estanse a limpar tamén os tramos
que pasan polo Penedo e O Covelo. A brigada que
realiza este traballo está composta por cinco per-
soas: un canteiro, albaneis e peóns forestais. For-
man parte dun plan de emprego social co Inem, que Tramo de Corval na parroquia de Sagra.
durante catro meses, dende maio a setembro, teñen
como obxectivo mellorar o patrimonio natural e et- quias, que conta con catro traballadores (tres alba-
nográfico das aldeas e parroquias. Este plan realí- neis e un peón forestal), que foron contratados
zase conxuntamente con outro para mellorar as tamén a través dun programa de colaboración social
fontes, lavadoiros e tanques das aldeas e parro- co Inem por un período de tres meses. Unha das catro cestas que están espalladas pola vila carballiñesa.
XI

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción OURENSE

O libro Polos camiños de Avión é unha Unión Musical de Allariz

N A
viaxe cultural estreou a obra “Xan de Arzúa”
o libro Polos camiños de banda Unión Musical de presenta a Xan de Arzúa mon-
Avión, o autor Xesús An- Allariz estreou a obra tado a lombos dun boi para es-
tonio Gulías Lamas, fai musical “Xan de Arzúa”, carmentar aos xudeos. Ó final
unha viaxe cultural pola tradición fantasía musical para banda sin- da obra o autor representa a
e a historia deste municipio ou- fónica realizada polo composi- choiva de formigas e cornadas
rensán. A presentación desta pu- tor Óscar Sempere Francés e ós xudeos e un canto de satis-
blicación tivo lugar na dedicada ao pobo de Allariz no facción por parte dos veciños ó
Deputación de Ourense, acto no ano de conmemoración do 700 acabar co boicot.
que participou o deputado pro- aniversario da Festa do Boi. Óscar Sempere, que dirixiu a
vincial de Cultura, Manuel Doval; Está inspirada en música do sé- obra musical, en nado en Ban-
o alcalde de Avión, Antonio Mon- culo XIV, cunha introducción yeres de Mariola (Alicante) en
tero e o autor. que traslada á vida de Allariz do 1977. Comezou a súa formación
Manuel Doval destacou que ano 1317, con ritmos e coros musical de moi novo, na Socie-
esta obra “permítenos coñecer o que dan vida ós gremios da dad Musical de Bañyers, trasla-
municipio, un territorio que está época. Logo entra nun ritmo dándose logo ó Conservatorio
marcado pola pegada que deixan máis pausado e relixioso, coa de Ontenyent, aínda que gran
nel as súas xentes e que non fi- festividade do Corpus Christi e parte da súa formación musical
Antonio Montero, Xesús Gulías e Manuel Doval.
naliza nos camiños de Avión, a procesión na que se produce é autodidáctica. É autor de máis
senón que están espalladas por o boicot da comunidade xudea. de cincoenta obras coas que ob-
todo o mundo a través da historia andaina polas terras de Avión se foron conservando a través Unha frenética orquestación re- tivo recoñecementos e premios.
de todos aquel que emigraron e fora esencialmente cultural” dos anos, dos séculos, ás veces
que aínda atopan en Avión a súa pero, Xesús Antonio Gulías ata dos milenios, co que se vai
sinal de identidade”. O deputado Lamas, sinalou que a cultura facendo unha idea de como era
provincial de Cultura lembrou que “non está só nos libros e arqui- a vida dos seres humanos de
Xesús Antonio Gulías Lamas xa vos, senón tamén nas xentes do cada sitio”.
“conta con outros traballos refe- pobo que foi recompilando O alcalde de Avión dixo sen-
rentes a concellos como Beariz, datos, historias e lendas a tra- tirse “orgulloso de que se escriba
por exemplo”. vés do tempo, polo que son en- un libro o noso municipio, fa-
O autor da publicación expli- ciclopedias viventes ás que hai cendo un repaso non só pola cul-
cou que, ademais do “achego” que acudir e consultar”. tura e o patrimonio relixioso e
que sinte por esta terra, o prin- Antonio Montero fixo alusión arquitectónico, senón tamén
cipal motivo que “me levou a a un fragmento do libro que re- polas vivencias dos que habitaron
facer esta viaxe por todos os lu- flexa, segundo el, o que nel se Avión, dos actuais veciños e dos
gares deste concello para poder conta: “O do viaxeiro é un tu- que non están no municipio, por-
escribir este libro foi a ansia de rismo pobre, pero que o enri- que co traballo e esforzo de
profundar máis na súa cultura, quece a el culturalmente, porque moita xente dos seus pobos fixe-
no seu patrimonio e nas súas vai descubrindo en cada lugar ron que cos anos se escribiran
tradicións. Tratei de que esta por onde pasa, os tesouros que moitas historias”. Actuación da banda Unión Musical de Allariz.

Convocada unha nova edición do
Premio Risco de Creación Literaria

O
Concello de Ourense e a Ourense (Praza Maior, 1-Ourense electrónico e teléfono) e o tí-
Fundación Vicente Risco 32005). tulo definitivo da súa obra, fa-
abren a convocatoria do Segundo establecen as cendo constar no exterior,
décimo oitavo Premio Risco de bases, poderá concorrer a este exclusivamente, o título ou lema
Creación Literaria, coa fin de premio calquera persoa que da obra.
abranguer os diferentes campos presente escritos inéditos da A obra gañadora será pre-
da obra Vicente Martínez-Risco súa autoría redactados en lin- miada con 6.000 euros e a pu-
e a do seu fillo Antón Martínez- gua galega, de acordo coa nor- blicación de 150 exemplares do
Risco. Os textos a presentar mativa oficial vixente e cunha libro -e o autor recibirá gratui-
deben de ser de xénero narra- extensión mínima de 150 folios tamente 25 exemplares da obra
tivo: poderán presentarse nove- e máxima de 300. Os orixinais publicada-, e o premio sairá da
las, conxuntos de relatos ou presentaranse por sextuplicado decisión dun xurado composto
ensaios; quedan excluídas da en soporte de papel en tamaño por cinco persoas escollidas
convocatoria, polo tanto, teses DIN-A4 mecanografados en entre personalidades recoñeci-
académicas ou traballos especi- letra tipo Times New Roman de das do mundo da literatura,
ficamente científicos, que teñen corpo 12. sendo a presidencia exercida
o seu ámbito propio no Premio Para garantir o anonimato pola persoa designada polo
Vicente Risco das Ciencias So- das obras, os orixinais irán Concello Si a calidade literaria
ciais. O prazo de entrega remata acompañados dun único sobre das obras no fose, segundo o
o venres día 22 de setembro e o pechado, que conterá a identi- criterio do xurado, estimable, o
lugar de presentación será no dade do/a autor/a (nome com- premio poderá declararse de-
A Fundación Vicente Risco ten a súa sede en Allariz. Rexistro Xeral do Concello de pleto, enderezo postal e serto.
XII

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

A Escola de Arte Superior de Deseño Premios Ribeiro 2017 para
cumpre 30 anos viños brancos e tintos
Veloso, recibiu o primeiro
premio na categoría de Tra-
ballos de Fin de Estudos da
sexta edición dos Premios
Mestre 2017, nunha cerimo-
nia que se desenvolveu en
Tenerife.
Na Escola de Arte de Ou-
rense impártense ensinanzas
superiores de deseño, nas
disciplinas de Deseño grá-
fico e Deseño de interiores;
e ensinanzas profesionais de
Artes Plásticas e deseño, en
Ebanistería artística, Foto-
grafía e Ilustración. Os

A O
alumnos da escola teñen
César Taboada coa delegada da Xunta. Adegueiros premiados, no mosteiro de san Clodio (Leiro).
participado neste curso en
múltiples exposicións orga-
Escola de Arte e Su- nanzas Profesionais de Artes nizadas por galerías de arte Consello Regulador da Deno- Outros viños brancos de adega
perior de Deseño Plásticas e Deseño. César Ta- prestixiosas de todo o minación de Orixe Ribeiro or- finalistas foron Alter, de Priorado
(EASD) Antonio boada Varela, director da mundo. As obras dos mozos ganizou unha gala para de Razamonde; Divino Rei, de Cas-
Faílde de Ourense celebra EASD Antonio Faílde infor- creadores deste centro foron entregar os premios Ribeiro 2017. tro Rei e Viña do Campo, de Adegas
este ano o 30 aniversario da moulle á delegada territorial contempladas na 7ª Trienal Un panel profesional realizou a cata Docampo. No apartado de branco
súa creación. No curso que da Xunta Mariso Díaz Mou- Internacional de Estudantes a cegas para recoñecer aos mellores de colleiteiro chegaron tamén á
rematou estiveron matricu- teira, que este centro ouren- que se desenvolveu en xuño viños brancos de adega, de "collei- final Leive Paradigma, de Áurea
lados 266 alumnos e alum- sán será o responsable de en Estambul, onde compar- teiro", e tinto. O mellor viño branco Lux; Manuel Vermello, de Adega
nas que cursan os ciclos organizar a vindeira edición tiron espazo con creacións de adega é Ramón do Casar Treixa- Manuel Vermello e Sanclodio, de
formativos que ofrece o cen- dos Premios Mestre. Este ga- de alumnos de centros de dura 2016, da adega Ramón do Produccións A Modiño. En tintos
tro de grado medio e supe- lardón é considerado o má- Italia, Canadá, Romanía, Casar; o mellor viño branco de co- foron finalistas Joaquín Vázquez
rior en Ensinanzas ximo recoñecemento a nivel Brasil, entre outros. De Es- lleiteiro é Pazo Tizón 2016, de Pazo 2015, de Joaquín Vázquez; Señorío
Superiores de Deseño, equi- estatal en Escolas de Arte. O paña só acudiu a esta cita Tizón, e o mellor viño tinto é Elisa de Beade 2016, da Portela, e Viña
valente ao grao en Deseño pasado mes de maio unha artística o centro ourensán Collarte 2016, da colleiteira Elisa do Campo Mencía 2016, de Adegas
gráfico e Interiores, e Ensi- alumna deste centro, Ledicia Antonio Faílde. Collarte Bernárdez. Docampo.

Dous ourensáns campións de Entregados os premios da Festa

A O
España de Salsa Cuban Style do Boi de Allariz
parella de baile ou- Museo do Coiro acolleu a reu-
rensá integrada por nión do xurado do concurso
Joel Cruz Cadaya e “700 anos da Festa do Boi”,
Ada María Rúa Cid acaban de formado por Antonio Blanco Rodrí-
ser proclamados campións de guez, membro da Asociación Cultural
España junior de Salsa Cuban Xan de Arzúa; os artesáns Ernesto
Style no Campionato de Es- Sánchez Bibrián e Nelson Gómez Ca-
paña de Baile Deportivo La- llejas e Juan Antonio Seara Ferro,
tino celebrados na Eliana, técnico de Cultura ademais do voto
Valencia. Con 15 anos, era a emitido polos visitantes que se ache-
primeira vez que se presen- garon á exposición “700 anos da
taban ao campionato nacio- Festa do Boi” na que estiveron expos- 1º premio
nal e conseguiron o primeiro tas, do 3 ao 11 de xuño no Museo.
posto nese estilo e ao que A Festa do Boi é unha manifesta- guinte: conceder o terceiro premio
hai que sumar en Subcam- ción cultural que se mantén en Alla- de 200€ á peza “Os Curtidores”, de
peonato Absoluto Junior dos riz dende fai VIII séculos. De orixe Miriam Campomar; o segundo premio
4 bailes caribeños (Salsa medieval recorda ás disputas sociais de 300€ foi á peza “O Boi, un cadá-
Portorriqueña, Merengue, entre xudeus e cristiáns no ano 1317 ver exquisito”, dos alumnos de pri-
Bachata e Salsa Cuban Joel Cruz Cadaya e Ada María Rúa Cid, de Ourense. aínda que hoxe en día representa un meiro curso da especialidade de
Style). vínculo de unión social e un compro- coiro da escola EMAO de Vigo e o
Esta parella de baile, que Nóvoa, é o único instrutor fe- Español. Neste campionato miso coas raíces, na que a música, primeiro premio de 400€ á peza “DCC
contou co patrocinio de Ter- derado da provincia de Ou- contou coa participación de as danzas tradicionais e os gremios, ANNI”, de José Villar.
matalia e a colaboración dou- rense nos catro bailes máis de 2.400 deportistas ademais das famosas “carreiras do Ante a calidade das pezas pre-
tras empresas ourensás, caribeños, título avalado pola entre os que tamén se atopa- Boi” son parte de esta festa. sentadas decidiuse por unanimi-
pertence ao Club Deportivo Federación Española de Baile ban numerosas parellas gale- Logo de teren deliberado e valo- dade conceder un accésit de 100 €
Moovet. O seu adestrador, Deportivo, Centro Superior de gas que conseguiron rado as diversas pezas presentadas, á peza que leva por título “Boi”, de
Juan Manuel Fernández Deportes e Comité Olímpico distintos premios. o xurado acordou resolver o se- Michael Nadeau.
XIII

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

Isabel Soto, gañadora do Premio Carlos Núñez actuará en

A O
Plácido Castro de Tradución Montederramo
viguesa Isabel Soto foi a gañadora da gaiteiro Carlos Núñez ac-
XVIª edición do Premio Plácido Castro tuará o día 29 de xullo ás
de Tradución pola obra Fosca de Iginio nove da noite na igrexa
Ugo Tarchetti. do mosteiro de Santa María de
Isabel Soto é unha tradutora consolidada Montederramo (Ourense). O mú-
cunha longa traxectoria profesional. A obra sico vigués (1971) está conside-
premiada, Fosca, é a máis importante de Tar- rado como un dos mellores
chetti, escritor italiano scapigliato. A scapi- gaiteiros do mundo. Comezou
gliatura foi un movemento artístico e coas frautas e aos oito anos coa
literario desenvolvido no norte de Italia sobre gaita galega. Aos trece foi des-
todo entre os anos sesenta e oitenta do sé- cuberto por The Chieftains, no
culo XIX. Nos scapigliati aniñaba un espirito Auditorio de Castrelos, en Vigo,
de rebeldía contra a cultura tradicional e o e comezou a súa carreira musical.
bon senso burgués. Erudito da música celta, as súas
O xurado destacou da tradución a fluidez e investigacións seguen básica-
a solvencia na lingua meta, así como o es- mente dúas liñas relacionadas
forzo de reflectir o estilo arcaizante da lingua entre sí: a orixe da música celta Carlos Núñez Muñoz.
orixinal nun galego que recupera usos propios e a súa fusión coas músicas do
dunha época literaria anterior; respecto á ca- mundo actuais. O seu interese Irmandade das Estrelas, que su-
lidade da tradución, salienta o acerto no como alentar un maior recoñecemento so- polo tema levoulle a percorrer o puxo o boom da música celta en
transvasamento de estruturas sintácticas in- cial do labor dos tradutores e tradutoras e mundo e a relacionarse con mú- España. Neste disco, Núñez cén-
tricadas ao galego. da súa achega ao sistema cultural e literario sicos e artistas dos países que vi- trase sobre todo na exploración
Con este premio, a Fundación Plácido galego. sitou, para logo plasmar os seus da súa Galicia natal con achegas
Castro pretende reivindicar a dimensión tra- O premio entregarase o vindeiro 30 de se- coñecementos e experiencias na irlandesas. En 2013, a súa obra
dutora do autor galego de quen en 2017 tembro, Día Internacional da Tradución, no súa prolífica discografía. En 1996 “Mambo” foi a banda sonora da
cúmprense 50 anos do seu pasamento, así Concello de Vilagarcía de Arousa. publicou o seu primeiro disco, A Volta Ciclista a España.

Os Cursos “Galego sen fronteiras” reciben máis Festa do Polbo no Centro

O
de 80 estudantes dunha vintena de países Galego de Núremberg
O programa celebra este ano tres décadas achegando a lingua e Centro Galego de Núrem- actuación da artista ourensá

O
berg (Alemaña) celebrou Cristina Pato, así como da sec-
a cultura do noso a persoas de fóra de Galicia a XXV Festa do Pulpo o ción música do Centro Galego
24 de xuño coa asistencia do vi- desta cidade alemá.
s Cursos de lingua e cepresidente da Xunta, Alfonso Os representantes da Xunta
cultura galegas “Ga- Rueda, do secretario xeral da eloxiaron os valores da colectivi-
lego sen fronteiras” Emigración, Antonio Rodríguez dade galega no exterior, que
chegan este ano á súa trixé- Miranda, e do alcalde do Carba- constitúe en todos os lugares un
sima edición dándolles a ben- lliño, Francisco José Fumega. exemplo de integración ao
vida a máis de 80 estudantes Esta ocasión aproveitouse para mesmo tempo que se esforza por
procedentes dunha vintena de irmandar esta celebración coa manter vivas as tradicións e cul-
países. O alumnado procede de tradicional Festa do Polbo do tura galega no estranxeiro.
Alemaña, Austria, Brasil, Carballiño, todo un referente das Segundo os datos do Instituto
Reino Unido, Canadá, Repú- festas gastronómicas galegas. O Nacional de Estatística a 1 de xa-
blica Checa, Chile, Croacia, Carballiño celebra o 13 de agosto neiro de 2017, residen actual-
Cuba, Estados Unidos, Hun- próximo, no parque municipal, a mente en Alemaña 17.023 galegas
gría, India, Italia, México, Po- LV edición da Festa do Polbo. A e galegos, dos que máis da metade
lonia, Romanía, Portugal, festa en Núremberg contou coa (9.073) naceron xa na diáspora.
Ucraína, Xapón e doutras au-
tonomías do Estado español.
A Real Academia Galega
(RAG) organiza estes cursos Curso de baile nos cursos Galegos sen fronteiras
coa colaboración do Instituto
da Lingua Galega (ILG) da música ou a arte dramática. aulas teóricas e prácticas de
Universidade de Santiago de Unha charla-concerto de Uxía lingua e cultura.
Compostela (USC), a Secreta- Senlle e Sérgio Tannus, un es- Os participantes poderán
ría Xeral de Política Lingüís- pectáculo sobre Carlos Casares tamén gozar dunha visita á
tica e a Deputación da Coruña. a cargo do actor Avelino Gon- Casa-Museo Rosalía de Castro,
As sesións desenvolveranse zález, outra charla-recital da guiada por Anxo Angueira, que
ata o 24 de xullo na Facultade poeta e académica electa Chus concluirá cunha conferencia
de Filosofía e combinarán as Pato, ou un percorrido pola da profesora Catherine Davies,
clases teóricas e prácticas con cultura na Rede da man do di- directora do Instituto de In-
obradoiros de música e baile e rector de culturagalega.gal, vestigación en Linguas Moder-
palestras impartidas por per- Manuel Gago, son parte do nas da Universidade de Alfonso Rueda, Antonio Miranda e Francisco Fumega con directivos do Cen-
soas do mundo da literatura, a programa que completa as Londres. tro Galego de Núremberg.
XIV

Novas da Raia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

O Atlético Guardés dispón do Pavillón de O Goián asina un
As Travesas de Vigo para os partidos que convenio de colaboración

O
ten que afrontar como campión de Liga co Celta de Vigo.
alcalde do Concello de
Vigo, Abel Caballero, e o
concelleiro de Deportes
vigués, Manuel Fernández, recibi-
ron este xoves ó alcalde de A
Guarda, Antonio Lomba, xunto co
presidente do clube de balonmán
feminino Mecalia Atlético Guar-
dés, José Antonio Silva, e o pre-
sidente da Federación Galega de
Balonmán, José Luis Pérez Ouro.
Os rexedores municipais acor-
daron a cesión por parte do Con-

O
cello de Vigo do Pavillón de As
Travesas, cun aforo de preto de partido da Supercopa de España Campións a nivel europeo, na
4.000 persoas, para a celebración no caso de que éste se celebre en que se enfrontrarán ó Thüringer
dos partidos que o equipo de ba- Galicia. O campionato, HC alemán no segundo fin de se- s rapaces e rapazas do non estarán baseados unica-
lonmán guardés ten que afrontar que terá lugar o primeiro fin mana de setembro. Goián Club de Fútbol mente en aspectos técnicos,
como campión da Liga Loterías. de semana de setembro, enfron- O alcalde de A Guarda, que convértense deste xeito senón que buscan ir máis aló e
O rexedor da cidade olívica tará ás campionas de Liga co Ro- mostrou a súa gratitude pola dis- nos primeiros xogadores do incluír tamén métodos socio-
amosou total disposición a cola- casa Gran Canaria, vixente poñibilidade do rexedor vigués, Baixo Miño en formar parte da deportivos e socio-educativos
borar coas demandas plantexadas campión da Copa da Raíña. aproveitou para agradecer a Ca- Escola de Fútbol do Celta. que fomenten valores e habili-
por Antonio Lomba e o presi- De ser necesario, o clube ballero a cesión do autobús des- A sinatura do convenio tivo dades como o traballo en
dente do clube, de xeito que o tamén poderá contar coas insta- cuberto, que serviu ás campionas lugar no Concello de Tomiño e equipo, respecto e coopera-
conxunto guardés dispón das ins- lacións do Pavillón para a cele- para a celebración do título de contou coa presenza da Alcal- ción, convivencia ou compañei-
talacións para a celebración do bración da fase previa da Liga de Liga o pasado mes de maio. desa de Tomiño, Sandra Gonzá- rismo entre outros.
lez; o Concelleiro de Deportes Os aproximadamente 100
do Concello, Ismael Troncoso; e mozos e mozas que se verán fa-

Festival Ribeiro Son persoas representantes do RC
Celta de Vigo e o Goián CF.
vorecidos por este convenio, en-
cádranse dentro das categorías
Ao longo da colaboración o inferiores, ata a de xuvenís, e

M
de Viño no Grove Celta transmitirá os seus coñe-
cementos deportivos aos ades-
supón sen dúbida, unha oportu-
nidade de mellora e adaptación
tradores e monitores do Goián para progresar nas novas técni-
alandrómeda, Ribeiro Son de Viño durante as vindeiras tempadas. cas de adestramento existentes
Escuchando é o único festival de Os coñecementos compartidos na actualidade.
Elefantes, De Galicia que combina
Vacas, Sen Senra e música en directo con
Kings of the Beach
serán os protagonistas
degustacións de viños
da Denominación de
Capítulo da Irmandade
musicais da próxima
edición do Ribeiro Son
Orixe Ribeiro, na con-
torna privilexiada de dos Vinhos Galegos
de Viño. Cada un deles San Vicente do Mar.
harmonizará coas súas Por cuarto ano conse-
cancións os viños das cutivo volverá traer a
adegas Alberte, Viña este recuncho costeiro
Meín, Viña Costeira, de fama internacional
Eduardo Bravo, Villa- o mellor dos seus
nueva e Son de viños a través da me-
Arrieiro. llor música.

Corenta xogadores do Club grandes eventos obtendo moi

N
bos resultados acadando máis
Billar Sportivo participan no de dez títulos galegos nestes
últimos anos.

C
Campionato Galego Os campionatos xogaránse
no pavillón Lalín Arenas donde
a capela do Pazo de
Ulloa, em Cambados, a
dos, con asistencia de mais de
medio centenar de confrares
instalarán 39 mesas de billar Irmandade dos Vinhos propios e da Confraria do
orenta xogadores do Club Os ponteareáns xogarán en para que participen máis de mil Galegos incorporu novos ir- Vinho Verde, que catarom va-
Billar Sportivo de Pontea- diversas modalidades e catego- xogadores de toda Galicia. mandinhos com o galho da ce- rios vinhos brancos e tintos da
reas participarán nos rías destacando os doce xoga- Os xogadores do Club Billar lebração do seu Capítulo comarca. Na imagem, o pre-
Campionatos Galegos que se xo- dores menores de catorce anos Ponteareas queren agradecer correspondente ao Solsticio de boste da Irmandade, Nemésio
garán en Lalín durante dúas fins da Escola de Billar Sportivo e aos seus patrocinadores e ao Verão, que discurriu o resto do Barxa, com o Sanedrim e pa-
de semana deste mes de xullo os xogadores veteráns que, ano Centro Artístico Sportivo o evento no patio e Salons do drinho da a bemvinda a um
(7,8,9,14,15 e 16 de xullo). tras ano, non faltan nestes apoio brindado. Parador Nacional de Camba- novo irmandinho
XV

Novas da Raia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

Santa Marta de Ribarteme renova con
milagres unha tradición de catro séculos

M
Por Juan Louzán. zón dos fieis mais devotos e os ombros de amigos e familia-
entregados a milagrosa santa. res, e no seu interior persoas
ilagre é xuntar cada O paso do tempo non fai vivas e curadas, nuns casos, e
ano, cada década, máis que alimentar a fe, espe- noutros, cun parente en re-
cada século, miles de ranza, confianza, agarimo, ad- cordo do ser ausente pese a
fieis nunha romaría, novenas, miración e unión de familias, poñer todo ao seu alcance para
misas, procesións, promesas amigos, veciños e turistas que curalo. Honrar a memoria dos
reflectidas nos cadaleitos chegan de todos os Continen- defuntos é o máis importante,
cunha emoción indescritible e tes. É grande a diversidade de así mesmo a Santa Marta. Este
constante. crenzas e relixións de moitos feito queda probado cada ano,
Non só acompañan a Santa peregrinos, pero buscan algo en cada romaría, en cada pro-
Marta os seus tradicionais fieis novo en Santa Marta de Ribar- cesión e misas.
e romeiros. Tamén lle piden que teme. Todos os que acompañan A milagreira santa e a súa
intermedie en axuda divina a esta Santa, transmiten paz e romaría, son cada ano máis
para os familiares dos devotos sentimentos na xuntanza cos populares e atraentes grazas a
da Virxe do Carme, de Santa Ca- romeiros. outro milagre: as redes sociais
talina, da Guía, de santa Tegra, Os forasteiros non só desco- de todo o mundo. Certo. Pero
de san Cayetano, das Mercedes, bren as marabillas da saborosa, non debemos esquecer que
san Roque, san Blas, Almu- a variedade, saudable e in- toda fama se debe a unha boa
dena... É inquebrantable a fe mensa gastronomía galega, base, consolidación e promo-
dos crentes, de aí que se diga senón tamén unhas privilexia- ción: doazón de imaxes, cola-
"a fe move montañas". das paraxes e rutas divinas. boradores e fieis cun traballo
Xullo, en As Neves, sempre Sobre todo impresiona ver a diario desde o anonimato.
ten un especial fin de mes, en multitude apiñada ao derredor Santa Marta de Ribarteme
forma de palpitacións no cora- dos cadaleitos, levados sobre sempre presente.
XVI

Novas da Raia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

A quinta edición do Festival Groba achega
a música clásica a tódolos públicos

O
Concello de Ponteareas músicos da terra e facelos convivir torios e teatros de todo o mundo,
acolleu a presentación da e compartir cartaz durante estés levando, unha vez máis, o nome
V edición do Festival Groba cinco días con músicos recoñeci- de Ponteareas a escalas interna-
que terá lugar dende o día 11 ao dos do panorama internacional. cionales.
18 de agosto de 2017. Para Groba un dos obxectivos do Formación e estreas
O Secretario Xeral de Cultura festival é achegar a música de cá- En canto á vertente de forma-
da Xunta de Galicia, Anxo Lo- mara ao público, facendo a cultura ción artística para o alumnado
renzo, o Deputado Provincial de accesible. participante, o festival centrará o
Cultura, Xosé Leal e o propio “O obxectivo deste festival é seu repertorio nos conxuntos de
compositor, Rogelio Groba, qui- levar a música clásica ao maior cordas e piano. Ademais, presta-
xeron arroupar e apoiar hoxe á número de persoas coa orixinali- rase unha atención especial á di-
Orquesta de Cámara Galega, orga- dade e privilexio de levar o nome vulgación do compositores
nizadora do Festival Groba, e ao dun compositor vivo que sigue a galegos, concretamente ao com-
Concello de Ponteareas como an- crear, a compor e a traballar ofre- positor lucense Luis Álvarez Ca-
fitrión e colaborador deste impor- cendo a posibilidade aos novos bado e, consonte aos obxectivos
tante certame musical. músicos de coñecelo e de traba- da iniciativa, ao mestre Rogelio
Na súa intervención Anxo Lo- llar conxuntamente”, engade Groba. Este ano, en colaboración
renzo destacou a tradición musical Groba Otero. coa Fundación Groba, o festival
da vila e da comarca en xeral e a Músicos galegos como o violi- estreará “Na suaviña”, unha obra
importancia de que neste ano se nista Pablo Vidal ou o israelí Guy escrita especificamente para a
celebre a quinta edición síntoma Braunstein danse a man no V Fes- ocasión polo compositor pontea-
da consolidación dun certame tival Groba. Clara Jumi Kang ao reán, creada para soprano e or-
único en Galicia. violín, á viola Miguel Dasilva e He- questra.
No acto de presentación do V lene Deisant, ao cello Anastasia Outras composicións de Gobra,
Festival Groba, o Deputado Pro- Kobekina e tamén Leonard Els- xunto con pezas habituais do re-
vincial, Xosé Leal, reseñou que chenbroich ou ZVI Plesser e a pon- pertorio internacional de autores
este festival é un claro ejemplo de teareá Alba Reirís ou o como Haendel, Brahms, Mendels-
a música de cámara non se con- compostelá Manuel Lorenzo com- sohn, Holst, Telemann e Dvorak
cibe só para as grandes ciudades, parten cartel cos pianistas Sun- completan a oferta muscial do
“sendo un exemplo de cara a todo wook Kim, Julien Quentin, Anna festival. 2017 ofertará un curso de violon- como orquesta residente, abrirá e
o público e aos propios músicos Crexells e Antía Couto e tamén cos Este ano os artistas nacionais e chelo e, debido ao éxito da pa- pechará o Festival Groba con dous
convidados de que un festival frautistas Gili Shwarzman, Ber- internacionais convidados inter- sada edición, impartirase tamén concertos sempre ás nove da noite
desta calidade e magnitude tamén nabé Simes ou a soprano Isabella pretarán algunhas das obras máis un curso de biomecánica adicado do 11 e 18, ademáis dun terceiro
é posible en vilas máis pequenas. Gaudí, sen esquecer a Ramón aclamadas polo público nas edi- á educación postural dos intér- concerto o luns 14.
Os festivas teñen que topar o sea Pérez ao clavicémbalo e ao com- cións anteriores convertendo así pretes previa inscrición na páxina O resto da semana, cada día ás
oco e o seu público e nese punto positor Luis Álvarez. esta edición nunha especie de ca- web www.festivalgroba.com nove da noite, haberá un concerto
que é seu ofrecer calidade”. O Alcalde de Ponteareas, Xosé leidoscopio histórico das activida- donde se poderán consultar os re- interpretado por un elenco de ar-
Rogelio Groba Otero, director Represas, agradeceu o traballo da des artísticas do festival. querimientos. tistas de gran traxectoria interna-
artístico do Festival, fixo un re- organización ao ofrecer a tódolos Pedagoxicamente, e para refor- A V edición do Festival Groba cional e unha ampla
paso pola programación suliñando veciños unha semana de música zar a vinculación do festival cos dará comezo o día 11 e estende- representación de novos talentos
a capacidade de promocionar os clásica propia dos grandes audi- novos talentos, o Festival Groba rase ata o 18 de agosto. A OCGa, de Galicia.
XVII

Novas da Raia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

A Deputación achega 524.000€ para converter ao Castelo
de Sobroso nun espazo de atracción turística
Fotografías: Hernández
A través deste investimento prevense realizar,
ao longo do 2017, actuacións para conservar e
manter o Castelo e poñer en marcha unha senda

A
circular polo Bosque Atlántico

Presidenta da Deputación de Pon- mento que se van realizar neste recinto
tevedra, Carmela Silva, asinou histórico, segundo adiantou Silva, son
esta mañá un convenio de colabo- previas ao proxecto de musealización a
ración co alcalde de Ponteareas, Xosé Re- través do cal se vai converter o Castelo de
presas, mediante o cal a institución Sobroso nun centro cultural e natural que
provincial achegará preto de 384.000 € permitirá aos visitantes coñecer a historia
para conservar e manter o Castelo de So- do recinto pero tamén o Bosque Atlántico
broso. Este convenio, xunto ás actua- que se atopa ao seu carón. Ao respecto,
cións que a Deputación vai realizar este a Presidenta da Deputación asegurou que
verán no Bosque Atlántico do recinto, “estamos a traballar xa na mellora do Bos-
suporán un investimento total de que Atlántico, naturalizando o entorno fo-
524.000 € durante o 2017. restal dos xardíns do recinto a través da
Carmela Silva asegurou que a través retirada de especies invasoras, sobre todo
deste convenio, por valor de 383.822,53 acacias, e tamén estamos a executar unha Foto de familia na entrada ao Castelo do Sobroso.
€, “pretendemos levar a cabo obras de senda circular que permitirá dar a coñecer
conservación e mantemento, tanto no que as especies arbóreas que se atopan nel”.
se refire á limpeza como á reparación da A senda circular polo Bosque Atlántico,
edificación, a renovación da iluminación, cun orzamento que ascende aos 118.000
das instalacións e carpinterías de madeira, €, incluirá seis paneis tecnolóxicos con
así como todas aquelas obras complemen- contidos en inglés, castelán e galego ela-
tarias precisas para que o recinto se atope borados por especialistas no coñecemento
en perfectas condicións e poder levar a do Bosque Atlántico, integrado por espe-
cabo a musealización no 2018”. cies como os carballos, castiñeiros, sobre-
A sinatura do convenio, segundo decla- iras, camelias, cipreses e árbores
rou a Presidenta Provincial, “tiña que ser froiteiras.
un acto especial, no propio Castelo de So- Pola súa banda, o Alcalde de Pontea-
broso, como manifestación do noso com- reas, Xosé Represas, destacou a importan-
promiso co mesmo e a nosa vontade de cia da colaboración entre a Deputación e
convertelo nun centro de atracción turís- o Concello e agradeceu á Presidenta a súa
tica, cheo de contido e vertebrado arredor presenza e apoio. Represas asegurou que
da cultura e da natureza”. Por ese motivo, “o Castelo do Sobroso é un elemento pa-
no transcurso do acto tivo lugar unha re- trimonial emblemático non só do noso
presentación teatral, a cargo de Troula Concello senón tamén de toda a comarca
Animación, protagonizada por Dona e mesmo da provincia e o seu entorno,
Urraca, unha das figuras históricas vence- ademais, posúe un gran valor natural polo
lladas ao Castelo de Sobroso. que supón un atractivo turístico no que
As obras de conservación e mante- paga a pena investir tódolos esforzos”.
Presidentada Deputación e alcalde asinando o convenio.

No exterior do Castelo Representación de Dna. Urraca polo Grupo “Troula Animación”
XVIII O FARELO | Xullo de 2017
XIX

Galicia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

Aberta a inscripción para o abradoiro de
curtametraxe do FICBUEU
As e os participantes aprenderán sobre as idade, teléfono de contacto e ende-
rezo electrónico. A inscrición estará
distintas fases da realización e gravarán unha aberta ata o 15 de xullo e logo sor-

A
tearanse as oito prazas dispoñibles.
curta conxunta do 8 ao 16 de setembro O obradoiro será impartido no
Museo Massó por dous profesionais
organización do Festival Inter- gravando unha curta conxunta, que con ampla experiencia docente, os re-
nacional de Curtametraxes de se proxectará nesta décima edición do alizadores David Hernández e Álex Pe-
Bueu vén de abrir a inscrición certame. nabade, que xa se encargaron da
no obradoiro cinematográfico que se A diferenza do pasado ano, desta actividade na anterior edición do FIC-
impartirá na vila do 8 ao 16 de se- volta a actividade vai dirixida a per- BUEU. O resultado foi entón a curta-
tembro, coincidindo co desenvolve- soas de todas as idades, a partir de metraxe ‘El arte de elegir’, elaborada
mento do FICBUEU 2017. As e os 16 anos. Para apuntarse cómpre en- de xeito moi participativo por un
participantes aprenderán sobre as dis- viar un correo a producion2@fic- grupo de oito adolescentes en pouco
tintas fases da realización e acabarán bueu.com indicando nome completo, máis dunha semana.

IX Travesía a Nado

O
Udra-Pescadoira
Concello de Bueu e o dor/a. A primeira sairá
Club de Atletismo Co- ás 11.00 e ás 11.15
rredoiras organizan o horas da praia de Anco-
15 de xullo a IX Travesía a radouro, cunha distan-
Nado Udra-Pescadoira, que ten cia a percorrer de 7500
como obxectivo concienciar metros. A seguinte será
sobre a rexeneración deste úl- dende Mourisca ás 12
timo areal. Así, todas as per- horas, e consta de
soas que queiran participar 4000 metros, e a úl-
poden facer a inscrición previa tima será dende a praia de Be- tros) será só para os tres primei-
a través da web www.prueba- luso ás 12.40 horas, e un ros clasificados/as en feminino
t.es antes do 13 de xullo, por percorrido de 1500 metros. En e masculino unha vez rematada
un custe de 15 €. todos os casos, a meta será o a travesía. Ademais, os nadado-
Como cada ano, haberá tres areal de Pescadoira. res/as terán a posibilidade de
saídas diferentes, que variarán A entrega de premios (só no recibir un avituallamento du-
segundo a escolla do nada- caso do itinerario de 7500 me- rante a realización da travesía.

Chega a Ponteareas o

O
I Galician Beer Fest
vindeiro 8 de xullo o música, catas, maridaxe,
Concello de Ponteareas charlas e o I Concurso
acolle a primeira edi- Galician Queen, no que a
ción do Galician Beer Fest, un mellor cervexa recibirá o

T
evento que aglutina didáctica, premio de 200 €. Ade-
Festa Nacionalista do Baixo Miño dinamización comercial e cul- máis contarase coa asis-
tural e unha parte lúdica, que tencia do Xuíz da Copa
odos os anos na comarca do rock "A Banda da Trastenda" e do nace co obxectivo de ser o re- do Mundo e Mestre Cer-
Baixo Miño o BNG celebra a grupo de música tradicional "Os ferente da cervexa artesanal vexeiro, Boris de Meso-
Festa Nacionalista, un mo- Folieiros". en Galicia. nes (Xuiz da copa do
mento de convivio, de reflexión Para acompañar toda esta mú- A asistencia confirmada das Mundo) para falar das
política, de festa, de bo comer e sica haberácomida e bebidas a cervexerías artesanais Faxilda, técnicas actuais de lupu-
con boa música. prezos populares. Menduíña, Galician Brew, Sara- lización. Estará acompa-
Celebrarase no Concello da O acto conta coa presenza da magal e Nós ofrece unha repre- ñado de Maria Xesús
Guarda, no lugar coñecido como o Ana Pontón, Portavoz Nacional do sentación de primer nivel na Pena (Directora do CIFP a cianfest.com donde tamén se
Montiño, ao pé do monte Trega, o BNG e as intervención de Ángel cervexa artesanal feita en Gali- Granxa) que explicará as posibi- poderán realizar as incricións
sábado 8 de xullo a partir das Baz, portavoz municipal da cia. Dentro das actividades pro- lidades de formación no centro. para o concurso, obradoiros
20:30h. Guarda, e Laureano Muíños, res- gramadas, haberá un obrador de Toda a información está ou a posibilidade de ser xuíz
Haberá actuacións do grupo de ponsábel comarcal. elaboración caseira de cervexa, dispoñible na web www.gali- do I Galician Queen.
XX

Novas da Raia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

O artista Paco Pestaña expón en Banco Municipal de Livros

A C
Viana do Castelo Escolares em Monção
deputada de Cultura, om o objetivo de incen- Voluntariado para serem entre-
Deseño e Artesanía, tivar a recuperação de gues no início do ano letivo.
Pilar García Porto, man- manuais escolares usa- Realizando-se pelo sexto ano
tivo en Lugo un encontro co dos, disponibilizando-os gratui- consecutivo, a iniciativa resul-
artista lucense Paco Pestana, tamente a quem necessita, a tou, no último ano letivo, na
e cos portugueses Víctor Mon- Câmara Municipal de Monção, distribuição gratuita de 322 liv-
teiro e Pedro Silva. A Deputa- através do Banco Local de Vo- ros por 68 crianças. Uma ajuda
ción colabora co Instituto luntariado e dos serviços da bi- fundamental no processo de
Politécnico de Viana do Cas- blioteca municipal, voltou a aprendizagem e na concretização
telo coa edición do catálogo criar um Banco Municipal de de um ensino com igualdade de
da colección “Poesías e Ecom- Livros Escolares para o ano le- oportunidades para todos.
bros” do artista multidiscipli- tivo 2017/2018. Além do desenvolvimento de
nar para a promoción e A entrega decorre entre 1 de um sentimento de partilha e so-
difusión da súa obra por toda julho e 18 de agosto na Biblio- lidariedade, o Banco Municipal
a provincia. teca Municipal de Monção, onde de Livros Escolares visa o re-
A mostra do veciño de Cas- serão rececionados manuais es- forço de boas práticas de prote-
troverde, que está exposta ata A Deputación colabora co Instituto Politécnico de Viana do Castelo. colares usados de todos os pa- ção e educação ambiental,
o 30 de agosto no Instituto tamares de ensino (1º ao 12 º fazendo uma gestão mais pro-
Politécnico de Viana do Cas- ilustracións e poemas. Pilar colaboracións entre a Deputa- ano). Posteriormente, serão tra- veitosa do papel e a diminuição
telo (Portugal), está com- García e os coordinadores da ción e o Instituto Politécnico tados e preparados por voluntá- dos custos associados à aquisi-
posta por esculturas, exposición valoraron futuras de Viana do Castelo. rias do Banco Local de ção dos manuais escolares.

O Turismo Creativo chegou Aquamuseu acolheu reunião de
trabalho de projeto aprovado pelo

O
ao Norte de Portugal
Turismo Creativo moito suspense e sor- parque de merendas ao POCTEP
chegou ao presas. Moitos foron in- aire libre. Visitaron os
Norte de Portu- terceptados tanto pola monumentos locais, con
gal o 3 de xuño, baixo Garda Fiscal Portuguesa especial atención á
o tema dos Camiños do como polos carabinei- fonte de augas minerais
Contrabando en Vila- ros galegos; foron deti- da Facha e o Museo Et-
relho da Raia, Chaves. dos, as mercadorías nográfico de Vilarelho
O lanzamento deste aprendidas e feitos os da Raia. A xulgar pola
proxecto contou coa respetivos autos. satisfacción de todos os
presenza de varios par- No final da activi- participantes, principal-
ticipantes de Portugal e dade os “contrabandis- mente dos nenos, os Ca-
España, adultos e tas” que chegaron a bo miños do Contrabando
nenos, e todos eles porto foron recompen- regresarán rápidamente.
foron “contrabandistas” sados cunha nota de Así, queda lanzado este
activos nesta recrea- 100 pesetas cada un, e proxecto do Turismo
ción durante unha tiveron dereito ao mata- Creativo, sociedade de
mañá. Foi un día moi bicho e a unha merenda tres empresas, Douro-

O
intenso nunha activi- acompañada de pan de Wellcome, Porto-We-
dade que ocorreu no centeo cocido no forno llcome e Genione
medio da natureza, con do pobo, servida nun Galicia.
s vários parceiros e Infraestructuras, o pro- rio Minho internacional e
envolvidos no pro- jeto conta com uma dota- seus afluentes" tem ainda
jeto "Migramiño- ção financeira de como parceiros: Instituto
Minho, Proteção e 2.131.550 €, cujo objec- de Conservação da Natu-
conservação dos peixes tivo principal visa a mel- reza e das Florestas
migradores no rio Minho horia da proteção e (ICNF), Confederación Hi-
internacional e seus conservação do habitat drográfica del Miño - Sil,
afluentes" reuniram, pela fluvial da bacia do rio Administração da Região
primeira vez, nas instala- Minho, compreendendo o Hidrográfica do Norte ARH
ções do Aquamuseu do rio troço internacional e Norte (APA), Estación de
Minho, para definir e arti- afluentes, assim como das Hidrobiloxía «Encoro do
cular o processo de execu- espécies de peixes migra- Cón» da Universidade de
ção, após aprovação pelo dores presentes, nomeada- Santiago de Compostela,
Programa INTERREG V A mente lampreia, salmão, Centro Interdisciplinar de
(POCTEP). sável, savelha, truta ma- Investigação Marinha e
Liderado pela Dirección risca e enguia. Ambiental (CIIMAR), Câ-
Xeral de Conservación da "Migramiño-Minho, mara Municipal de Vila
Natureza, Consellería de Proteção e conservação Nova de Cerveira (Aqua-
Decomisando o contrabando. Medio Ambiente, Territorio dos peixes migradores no museu do Rio Minho).
XXI

Novas da Raia
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

Cerveira-Tomiño implementam Provedoria de Cidadania e
Orçamento Participativo Transfronteiriço 2018

P
erante a presença de várias enti- fundamentais para impulsionar a coo- Provedora ceu em Gondarém em nação da disciplina de
dades locais e regionais, os au- peração e dinamizar a economia, ao Transfronteiriça 1958. É licenciada em Ma- Matemática desempenha
tarcas e vereadoras dos aproveitar os recursos comuns”, asse- temática pela Faculdade diversos cargos.
concelhos de Vila Nova de Cerveira e de gurou Gamallo. de Ciências de Lisboa e Secretária do Conselho
Tomiño procederam, esta manhã, na Bi- A Provedoria da Cidadania Transfron- Mestre em Administração diretivo no ano letivo
blioteca Municipal de Cerveira, à apre- teiriça fica ao cargo de Maria de Lurdes Pública pela Universidade 1984/85 e presidente no
sentação pública de dois projetos Cunha (Vila Nova de Cerveira) e Zara do Minho. biénio 1985/87. Com a
inovadores de caráter transfronteiriço, Pousa Arbones (Tomiño), detentoras de Iniciou a atividade fusão das escolas básica e
integrados na Agenda Estratégica para um importante e rico currículo que lhes profissional em 1980 na secundária preside à Co-
a Cooperação Transfronteiriça Cerveira- conferem as competências necessárias Escola Secundária de Vila missão Instaladora
Tomiño: a Provedoria da Cidadania para desempenhar este cargo voluntá- Nova de Cerveira lecio- (1987/89) e preside ao
Transfronteiriça e o Orçamento Partici- rio, e cujo objetivo é “garantir a defesa nando a disciplina de Ma- Conselho Diretivo
pativo Transfronteiriço 2018. dos direitos e interesses das popula- temática. No ano (1991/95).
O presidente do Município de Vila ções, como cidadãos europeus, perante seguinte realiza estágio No triénio 2010/13
Nova de Cerveira, Fernando Nogueira, os órgãos e serviços municipais dos na Escola Secundária Ma- exerce funções como re-
sublinhou que “se a cooperação trans- dois concelhos”. Conscientes do desafio chado de Castro, em Lis- presentante do Ministério
fronteiriça é hoje um desígnio dos Go- a enfrentar, mas com compromisso para boa e posteriormente da Educação na Comissão
vernos de Portugal e Espanha, declarado o bem desempenhar, as provedoras vão esteve sempre ao serviço de Proteção de Crianças e
na Cimeira Ibérica de Maio, Cerveira e promover, a partir de 1 de julho, um Maria de Lurdes Gue- na Escola de Cerveira, Jovens de Vila Nova de
Tomiño têm sido precursores nesta ma- atendimento público conjunto, nas pri- rreiro Pereira Cunha, nas- onde, para além da lecio- Cerveira.
téria e com muitos e bons resultados. meiras quartas-feiras de cada mês nos
Temos um historial de relações formais Paços do Concelho de Vila Nova de Cer-
e informais, e um vasto trabalho desen- veira e nas terceiras quartas-feiras, na Valedora Económicas pola Universi- en Bruselas e en 1996 inicia
volvido que está a ser cada vez mais Casa do Concello de Tomiño, mediante Transfronteiriça dade de Santiago de Com- unha fase de formación es-
consolidado e reconhecido por entida- marcação prévia por telefone. postela. pecializada e traballos rela-
des regionais, como seja a aprovação da No que diz respeito ao Orçamento Iniciou a súa carreira cionados co emprego e o
candidatura ao Interreg V-A com cerca Participativo Transfronteiriço, a edição profesional no ano 1992 desenvolvemento local. De
de 500 mil euros”. Para a alcaldesa de 2018 apresenta como novidade uma no Banco Santander, traba- 1996 a 1998 foi a directora
Tomiño, Sandra Gonzalez, não restam maior autonomia e interatividade, ou llo que deixou para incor- do Centro de Desenvolve-
dúvidas: “Juntos somos mais fortes. Há seja, ao contrário da primeira edição porarse a postos mento Local de Mos.
muitas potencialidades comuns que em que coube aos grupos de trabalho vinculados coa administra- Entre 1998 e 2010 ocu-
devem e têm de ser valorizadas em con- definir e apresentar duas propostas ción pública en programas pou diversos cargos dentro
junto. E o futuro é esse, estar e trabal- para cada área para ser colocada a vo- e proxectos financiados da Mancomunidade da Área
har frente a frente”. tação, este ano o processo permite que pola Unión Europea. Intermunicipal de Vigo.
Em representação do Governo Ga- as próprias entidades dos dois lados se No ano 1994 comezou a Entre eles técnica de pro-
lego, Jesus Gamallo, salientou os an- reúnam e trabalhem para apresentar traballar como formadora moción económica e em-
tecedentes de cooperação entre as projetos comuns nas áreas de Educação para a mellora da competi- prego (1998-2002),
duas vilas minhotas, e elogiou “a ver- e Cultura; Deporto e Lazer e Território tividade das PeMES nun pro- directora da Unidade de
dadeira cooperação transfronteiriça e Ambiente. Num orçamento global dis- grama promovido pola Promoción e Desenvolve-
existente entre Cerveira e Tomiño”. ponível de 20 mil euros, o processo FEMP. En 1995 acada unha mento (2002-2008) e
“Desde a Xunta da Galicia, estamos a arranca já a 15 de julho, através da Zara Pousa Arbones, beca e incorpórase á Oficina Axente de Emprego e De-
valorizar o potencial das Eurocidades, plataforma eletrónica http://participa- naceu en Tomiño en 1968. de Axuda Humanitaria da senvolvemento Local
já que estamos convencidos de que são cerveiratomino.eu É licenciada en Ciencias Comisión Europea (ECHO) (2008-2010).
XXII

Aldea Global
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

Exposición de autores galegos na Fábrica
do Humor, en Alcalá de Henares.

O
Por Francisco Puñal Suárez seguido por autores como Maside, Ce- Abraham Carreiro, Antonio Sabín (To-
breiro, Torres, Fernández Mazas, nisavski), Pepe Carreiro, Leandro
humor, ao ser arriscado e non Dichi, Seoane, e outros moitos que Barea, Pinto & Chinto, Sabela Arias,
ter fronteiras no país da ima- souberon, mediante o debuxo humo- Juanjo Estrada y Siro López.
xinación, é capaz de abordar rístico, expresar as súas preocupa- “O humor gráfico galego actual -
creativamente, coas súas armas desa- cións sociais e abordar a realidade do expresa Siro no catálogo- é moi va-
cralizadoras, calquera tema da vida momento vivido. riado. Hai boísimos viñetistas e
deste planeta. Agora, co título de “Humor gráfico caricaturistas que, gráficamente,
Os caricaturistas coa súa creativi- galego actual”, a Fundación Xeral da falan idiomas diferentes. Esta expo-
dade, astucia e enxeño abordan a re- Universidade de Alcalá e o Instituto sición é boa mostra desa diversidade
alidade do mundo sen concesións o Quevedo do Humor ofrecen unha ex- formal. A máis evidente é a dife-
riso fácil e denuncian múltiples aris- posición, comisariada por Siro López, renza entre os cartoonistas e os que
tas dun tema coa súa mirada, que que estará aberta ata o 23 de xullo na fan un debuxo cuidadosamente ela-
pode ser riseira, poética ou satírica. Sala A Fábrica do Humor, rúa Nova 4, borado; pero hai máis e descubrilas
Galicia é unha nación de caricatu- en Alcalá de Henares. será outro aliciente para o visi-
ristas. Son moitos os exemplos na súa Participan na mesma: Xaquín tante”.
historia do humorismo gráfico que así Marín, Xosé Luis González, Juan Car- O Farelo, en exclusiva para os seus
o demostran. Castelao é o maior ex- los Abraldes, Ángel Rodríguez lectores, ofrece algunhas caricaturas
poñente da arte galega da caricatura, (Gogue), María José Mosquera (Sex), que integran a mostra. Xaquín Marín

María José Mosquera. Sex

Juan Carlos Abraldes

Siro López

Xosé Luis González.

Sabela Arias Juanjo Estrada Abraham Carreiro.
XXIII

Aldea Global
O FARELO | Xullo de 2017

Redacción

David Pintor y Carlos López_ Pinto & Chinto Antonio Sabín Anca. Tonisavski

José Ángel Rodríguez López_Gogue Pepe Carreiro

UCGAL e GADISA asinan Unha xunta directiva xestionará o

O
un convenio de colaboración proxecto europeo Poctep Raia Termal
Ministerio de Agricultura e Pesca, coas cámaras municipais portuguesas de
Alimentación e Medio Ambiente, Melgaço e Terras de Bouro.
a través da Confederación Hidro- O ámbito no que se actuará correspón-
gráfica do Miño-Sil (CHMS), convocou, dese coas zonas termais transfronteirizas
como beneficiario principal do proxecto do río Miño, Concello de Cortegada e Ca-
Poctep Raia Termal, a reunión constitu- mara Municipal de Melgaço , e do río
tiva da Xunta Directiva como órgano de Limia, nos concellos de Lobios, Bande e
decisión, recepción e emisión da informa- Muíños, e a Cámara Municipal de Terras
ción do proxecto, que estará asistida por de Bouro.
unha Unidade de Xestión e Coordinación Trátase da vertebración dunha rede de
nomeada no mesmo acto. termalismo transfronteirizo; a recupera-
Neste encontro constatouse que a con- ción ambiental e posta en valor de con-
secución de fondos europeos é imprescin- tornas naturais de espazos termais; a

O
dible para o desenvolvemento intelixente, valorización e recuperación de infraestru-
sustentable e integrador das zonas máis turas e elementos patrimoniais termais;
desfavorecidas de Europa. As entidades a xestión conxunta e a promoción de re-
secretario xeral da Unión de necesidade crecente de crear marcos es- promotoras do proxecto, capitaneadas pola cursos e itinerarios termais de fronteira;
Consumidores de Galicia, Miguel tables de colaboración e coordinación CHMS e a Deputación contan como socios e a difusión, coordinación e xestión.
López Crespo, asinou hoxe co entre o sector da distribución comercial
director de marketing de Gadisa Reail e as entidades que traballan a prol da de-
S.L.U. (GADISA), Antonio Cortés Lo- fensa das persoas consumidoras e usua-
bato, un convenio de colaboración rias. O diálogo permanente entre estas
para garantir e mellorar a protección partes axudará a adaptar a información
dos dereitos dos consumidores e usua- e a formación do sector da distribución
rios galegos, así como para potenciar a ós novos requirimentos e circunstancias
información da sociedade en relación á que afectan á sociedade.
distribución comercial minorista ó con- As actividades de colaboración entre
sumidor a través das cadeas de super- ambas entidades abarcarán desde campa-
mercados. ñas de información e sensibilización ata
Ambas as partes consideran que a co- a realización de estudos e calquera outra
laboración entre organizacións cidadás e acción que UCGAL e GADISA consideren
corporacións empresariais contribúe ó de interese para a consecución dos ob-
desenvolvemento e mellor funciona- xectivos comúns pretendidos. O convenio
mento tanto da sociedade como do sis- terá unha duración dun ano e se prorro-
tema produtivo. Así mesmo, ven a gará por iguais períodos de tempo. Representantes portugueses e galegos da xunta directiva.
Editorial NOVAS DO EIXO ATLÁNTICO S.L.
Avda. Sarmiento Rivera, 4-4ºD
(36860 PONTEAREAS - GALIZA)
T. 986 64 12 69
redaccion@novasdoeixoatlantico.com

XII Festa do Viño Tinto Rías Baixas en As Neves

Presentacion da imaxe da festa, en Rubiós, coa presenza de emprendoras do Concello con vincu-

C
lación ao turismo, hostelería e viticultura quíxose subliñar a importancia da económica do sector
e da festa na economía local. A Feira presentouse no Pazo de Mugartegui e en Cambados.

omo tódolos anos o segundo fin de nova, pola tarde haberá obradoiros para
semana de xullo, os días 8 e 9, aco- cativos, que poderán disfrutar coa actua-
lle a festa do tinto Rías Baixas nas ción do paiaso Rudi Dudi ás oito e media,
Neves, que chega a súa duodécima edición. e finalmente a verbena a cargo da or-
Unha edición cargada de novidades que questra Os Modernos, ás 22:30h.
ten como preludio, do día 5 ao 7, unha A andaina "Camiñando entre viñedos"
cata, unha cea de maridaxe e unha charla, de Ruta do Viño Rias Baixas, 986 091 088
así como outras actividades paralelas como ou 687 523 230, terá o seu punto de en-
unha andaina con visita a adegas ou unha contro ás 9:30h. no pavillón polidepor-
ruta de pinchos por locais da zona. tivo, de onde se trasladará á adega
O mércores 5 as nove da noite no mer- Señorío de Rubiós, desde onde comeza
cado municipal terá lugar a cea maridaxe unha ruta de 7 kms., con paso por mui-
na que a cociña estará a cargo dos coci- ños en funcionamento e que chegará á
ñeiros de A Xanela Gastronómica e os adega Viña Nora para visitala. Á unha da
acompaña o sumillier Alejandro Paadín tarde será o traslado dos participantes ao
que fará a maridaxe dos pratos cos viños campo da Festa do Tinto para unha de-
das tres adegas do Concello As Neves: gustación de viños e pratos locais.
Viña Nora, Abadia de Tortoreos, e Señorío O Viñotren eo o Tunel do Viño, de 12
de Rubiós. O custe é de 20 euros e as pra- a 14h e de 20 a 22:30h, son outras acti-
zas son limitadas a 35 persoas. vidades da Feira.
O xoves 6, no mercado ás nove e Ademáis, con motivo
media, a cata comentada de viños tintos desta Feira, organízase
de Rías Baixas para profesionais, estará en As Neves a II Ruta
dirixida polo sumiller José Aragunde. O dos pinchos do Tinto
aforo está limitado a 40 persoas, e tanto Rías Baixas, do venres
para a cata como para a cea de maridaxe 30 e ata o día 7 de
tense que reservar praza nos teléfonos xullo. Entre os que
686 978 607 ou 630 628 040. fagan a ruta completa
O venres ás 20:30h. no Auditorio terá sortearase unha noite
lugar unha charla e cata de viños biodi- con almorzo na Quinta
námicos e ecolóxicos, con técnicos da es- de San Amaro Hotel e
tación de Viticultura e Enoloxía de Restaurante en Meaño.
Galicia, que presentarán as conclusións Os que entreguen o pa-
do proxecto de investigación que a Evega saporte cun mínimo de
levou a cabo sobre os viños ecolóxicos, tres sellos sortearanse
coa conferencia 'Estudo do comporta- dous lotes compostos
mento agronómico de variedades autóc- por viño das adegas
tonas e a diversidade da poboación de Abadia De Tortoreos e
fermentos en viñedo ecolóxico e conven- Señorío de Rubiós e
cional: influencia no viño'. conservas galegas. Par-
O sábado 8 abre a Feira do Viño, ás oito ticipan neste evento os
da tarde, e trala lectura do pregón haberá locais: Vide, Cafetería
un espectáculo de Pablo Méndez Perfor- Novo STOP, Gastro As
mance + BMPR seguido do DJ Bigote. Neves (Centro Social),
O domingo 9 de xullo, a Feira estará Donde vamos e Chirin-
animada polo grupo de baile AC Ponte- guito Santa Mariña.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.