Вы находитесь на странице: 1из 9

PANEVROPSKI UNIVERZITET APEIRON

FAKULTET PRAVNIH NAUKA


SMJER OPTE PRAVO

SEMINARSKI RAD

Tema: RAUNARSKI VIRUSI

Profesor: Student:
Prof.Dr.Branko Latinovi Slavica Solarevi
(vanredni student)

Banja Luka, decembar 2009

0
SADRAJ

UVOD...................................................................................................................2

1.POJAM RAUNARSKIH VIRUSA.................................................................2

1.1.Naziv virus............................................................................................2

1.2.Kako virus dospijeva u raunar............................................................2

2.DEFINICIJA RAUNARSKIH VIRUSA........................................................2

2.1.Definicija virusa....................................................................................2

2.2.Osobine virusa......................................................................................3

3.TA VIRUSI RADE I KAKO FUNKCIONIU................................................3

4.VRSTE VIRUSA................................................................................................5

4.1.Crvi.......................................................................................................5

4.2.Trojanski konji......................................................................................5

4.3.Makro virusi..........................................................................................6

5.KAKO SE ZATITI OD VIRUSA.....................................................................6

6.PROGRAMI ZA ZATITU OD VIRUSA.........................................................6

6.1.Firewall.................................................................................................6

6.2.Antivirusni programi.............................................................................6

6.2.1.Poznatiji antivirusni programi..................................................7

LITERATURA.......................................................................................................8

1
UVOD

Pored sve prednosti koje sa sobom nose i ogromne koristi za ovjeanstvo


raunari i internet su brzo postali i sredstvo zloupotrebe. Osim ogromnih mogunosti za
rad i zabavu koje internet prua, njegova ekspanzija polovinom devedesetih godina
donijela je i neto negativno raunarske viruse.

1.POJAM RAUNARSKIH VIRUSA

1.1 Naziv virus

Otkud naziv virus? Raunarski ili kompjuterski virusi su nazvani virusima zato to
imaju dosta zajednikih osobina sa prirodnim virusima. Raunarski virus prelazi sa
raunara na raunar isto kao to prirodni virus prelazi sa ovjeka na ovjeka. Znai, isto
kao i prirodni virusi sposobni su da se ire i razmnoavaju. Kao i prirodni virusi,
raunarski virusi su neive stvari koji ne mogu postojati bez svog nosioca. Kao to
prirodni virus koristi eliju za razmnoavanje raunarski virusi koriste raunarske resurse
i veze.
Raunarske viruse treba shvatiti kao veoma opasne programe, koji svakodnevno
irom svijeta priinjavaju ogromnu tetu. Ovakve programe piu iskusni programeri
(hakeri), koji su zlonamjerni i koji imaju ili veliku potrebu za dokazivanjem ili
pribavljanjem materijalne koristi.

1.2 Kako virus dospijeva u raunar

Virus u raunar moe da dospije na razliite naine, a najee se deava da ih


korisnici nesvjesno preuzmu sa interneta. Oni se obino nalaze na web sajtovima sa kojih
je mogue ilegalno preuzimati razne programe, igrice, filmove i muziku. Virusi haraju i
na web sajtovima erotske sadrine. Pored toga to ih korisnici nesvjesno mogu preuzeti sa
sumnjivih web sajtova, virusi se mogu dobiti i elektronskom potom. Vrlo esto
internetom krue virusima zaraena elektronska pisma. Kada korisnik otvori neko od
ovih pisama, automatski se aktivira virus koji zatim priinjava tetu u raunaru. Virusi u
raunar mogu dospijeti i sa memori stika ili CD-a iji je sadraj zaraen.

2.DEFINICIJA RAUNARSKIH VIRUSA

2.1 Definicija virusa

Jedna od definicija virusa je ''Raunarski virus je program koji ima mogunost


razmnoavanja, a sadri kod koji kopira sam sebe i tako moe ''zaraziti'' druge programe
modificirajui njih ili njihovu okolinu na taj nain da poziv inficiranog programa zapravo

2
upuuje na izvravanje mogue kopije virusa.''Veina ljudi koji se bave raunarima,
koriste termin ''virus'' za svaku vrstu programa koji pokuava sakriti svoju destruktivnu
funkciju i / ili se pokuava razmnoiti na to je vie mogue raunara.
Raunarski virusi su programi iji se zlonamjeran kod prislanja na program ili
datoteku na raunaru bez znanja korisnika. Pokretanjem "zaraenog" programa ili
datoteke na raunaru, virusi postanu aktivni te mogu izazvati neugodne i razarajue
pojave. Virusi su napravljeni s jasnom namjerom vlastitog umnoavanja; dakle sami
oblikuju vlastite kopije. Najee posjeduju "dodatni teret", to ih ini opasnima, odnosno
dodatni teret moe poremetiti normalan rad raunara, izazivanje smetnji prilikom surfanja
po internetu pa sve do brisanja podataka s raunara ili oteenja samih windowsa.
Najjednostavnije reeno, virus je kod koji raunaru nalae da uradi neto to vi ne
elite. To neto moe da bude sasvim bezazleno, npr. umetanje smijenog komentara u
neki dokument, ali i veoma ozbiljno, kao to je oteivanje ili brisanje hard diska ili
instaliranje programa koji nekom drugom omoguava da zaposjedne sistem.

2.2 Osobine virusa

Jedna od osnovnih osobina virusa jeste samoumnoavanje. On zaraava sistem


tako to se kopira u programe, dokumente ili sistemske datoteke, na isti nain kao to se
bioloki virus umnoava u tijelu i napada organe. Kada virus zarazi datoteke, njegov
autor moe zadati da razmnoavanje pone u bilo kom trenutku ili kao odgovor na neku
aktivnost kao to je otvaranje npr. Worda, pritiskanje tastera ili slino.
Ukoliko raunarski virus na bilo koji nain dospije u raunar, ogromna je
vjerovatnoa da e se sa raunarom dogoditi neto to nikako ne elimo. Na primjer,
moe se desiti da virus obrie kompletan sadraj raunara (sve fajlove i foldere).
Zamislimo samo sledeu situaciju: mjesecima radimo na nekom projektu i taman ga
polako privodimo kraju, a onda u raunar dospije virus. U tom sluaju viemjeseni rad
otiao je u nepovrat, i to krivicom raunarskog virusa koji je izradio neki zlonamjerni
haker eljan dokazivanja svojih vjetina po svaku cijenu.

3. TA VIRUSI RADE I KAKO FUNKCIONIU

Svaki korisniki program (npr. Word ili Excel) napisan je u nekom programskom
jeziku. Pisanjem programa nastaje takozvani izvorni kod programa (eng. source code).
Dakle, svaki program ima svoj izvorni kod. Kada prave virus, hakeri u stvari otvaraju
izvorni kod programa i u njega ugrauju svoj zlonamjerni kod, odnosno virus.

3
U korisniki program, ija svrha nije da raunaru priini tetu, hakeri praktino
ugrauju virus i time normalan korisniki program pretvaraju u nosioca raunarskog
virusa. Kada takav program, koji predstavlja nosioca raunarskog virusa, dospije u
raunar deava se sledee: korisnik raunara pokree program, ne znajui da je on
zapravo nosilac raunarskog virusa. Pokretanjem programa, pokree se i raunarski virus
koji je u njega ugraen. Odmah zatim virus se uitava u radnu memoriju raunara i tamo
ostaje sve do iskljuivanja raunara. Zato virus ostaje u radnoj memoriji raunara? Virus
tamo eka da korisnik pokrene neki drugi program. Kada korisnik pokrene drugi program
virus se razmnoava, odnosno automatski se, bez znanja korisnika, ugrauje u pokrenuti
program. Ova radnja ponavlja se svaki put kada se pokrene neki program, dokle god se
virus nalazi u radnoj memoriji. Na ovaj nain, virus praktino obezbjeuje sebi
mogunost da se multiplicira, odnosno proiruje na sve programe koji se nalaze u
raunaru. Kada se raunar ugasi, virus nestaje iz radne memorije. Meutim, do tada se on
ve automatski ugradio u sve programe koji su korieni od momenta kada je dospio u
radnu memoriju pa do momenta kada je raunar iskljuen. Pokretanjem bilo kog od ovih,
sada ve zaraenih, programa ciklus kree od poetka.Sutina je u tome da vie nije
potrebno pokrenuti program koji je nosilac virusa, ve virus dalje radi sam i prenosi se sa
jednog programa na drugi. Veoma brzo itav sadraj raunara postaje zaraen.
Ovo je samo prva faza, odnosno faza razmnoavanja. Svaki raunarski virus, slino
biolokim virusima, ima neki svoj period inkubacije u kome je pritajen i radi u
pozadini. U ovoj fazi on jo uvek ne djeluje destruktivno, a veina korisnika tokom ove
faze nije ni svjesna da u njihovom raunaru postoji virus.
Sledea faza je faza aktiviranja. Ona poinje nekim dogaajem kojim se inicira
destruktivno delovanje virusa. Koji dogaaj e inicirati poetak faze aktivacije, zavisi od
matovitosti hakera koji je napravio virus. Uglavnom je to neki vremenski period. Na
primer, neki virusi se aktiviraju tano 7 dana od dana kada su dospijeli u raunar. Sa
druge strane, neki virusi izvravaju svoj zadatak tano odreenog dana u mjesecu, ili
poslije odreenog broja pokretanja programa koji je nosilac virusa.
Kakvu tetu e u raunaru priiniti neki virus kada se aktivira, takoe zavisi od
matovitosti hakera koji ga je napravio. Na primer, jedan od moguih scenarija je
nasumino otvaranje raznih tipova fajlova i izmjena njihovog sadraja. Moe se, recimo,
desiti da virus otvori diplomski rad nekog korisnika raunara, koji se sastoji od nekoliko
stotina strana napisanih u Wordu i da nasumice izmjeni tekst. Tako virus moe svako
slovo m u dokumentu zamjeniti slovom v ili, na kraju krajeva, moe izbrisati cijeli fajl.
Neto slino virus moe da uradi i sa fajlovima koji su neophodni za rad nekih programa.
U tom sluaju, programi iji su fajlovi izmjenjeni ili obrisani vie ne mogu da se pokrenu.
Takoe, virusi mogu da izmene ili da obriu neki fajl koji je od kljunog znaaja za
ispravan rad operativnog sistema Windows. Ako se to desi nastaje potpuni krah, odnosno
najgora nona mora, a to je gubitak podataka. Kada virus do ove mjere uznapreduje,
jedini lijek je brisanje zaraenog sadraja hard diska raunara i ponovna instalacija
operativnog sistema. To esto uzrokuje i postavljanje parametara hard diska na poetne
vrijednosti, ime se gubi (brie) kompletan sadraj hard diska raunara (ova radnja naziva
se formatiranje hard diska).
Virusi ne moraju da budu destruktivni u ovolikoj mjeri. Postoje razne vrste virusa
koji rade mnogo bezazlenije stvari. Na primer, postoje virusi koji umesto vas kontroliu

4
pokaziva mia, ili na ekranu ispisuju odreena obavetenja tipa Ja sam vlasnik ovog
raunara, ili putaju odreenu muziku u odreeno vrijeme.

4.VRSTE VIRUSA

Uobiajeno je da se termin raunarski virus u argonu koristi za sve vrste ovakvih


malih programa koji ine tetu i prave probleme, mada pored virusa postoje i druge vrste
ovih malih napasti koje se razlikuju od prethodno spomenutih klasinih virusa. To su,
prije svega, crvi, trojanci i makro virusi.

4.1 Crvi

Crv (eng. worm) je nasljednik virusa, odnosno posebna vrsta virusa koja se mnogo
bre razmnoava od prethodno opisane, klasine vrste virusa. Za pokretanje ove vrste
virusa nije potreban ljudski faktor. Drugim rijeima, u sluaju crva nije neophodno
pokrenuti program koji je njegov nosilac, kao to je to sluaj sa klasinim virusom.
Zapravo, crvu uopte nije potreban program-nosilac. On moe da putuje sam. Kada se na
bilo koji nain nae u korisnikovom raunaru, ovaj vrlo nepoeljni program se sam
aktivira i kree se kroz sistem foldera i fajlova vrljajui po njima i radei ono zbog ega
je napravljen. Crvi se od klasinih, gore opisanih, virusa razlikuju pre svega po
mogunosti da se sami kreu kroz raunarsku mreu, odnosno po tome to im nije
potreban program-nosilac. Upravo ta injenica ini ih brim od klasinog virusa. Samo
19. jula 2001. godine, crv po imenu Code Red razmnoio se oko 250.000 puta za samo
devet sati. Jo jedan primer je crv Mydoom, koji je u jednom danu 2004. godine ugrozio
etvrt miliona raunara
.
4.2 Trojanski konji

Trojanski konji ili trojanci su vrsta virusa koja se rijetko razmnoava, odnosno
rijetko prelazi sa raunara na raunar. Ipak, ova vrsta virusa moe biti jako tetna.
Trojanski konji najee slue da bi svom tvorcu slali informacije iz raunara u kojima se
nalaze. Te informacije mogu biti ifre za pristup bankovnim raunima, ili drugi podaci
od izuzetnog znaaja.

5
Pored toga, ovakvi virusi svom tvorcu - vlasniku omoguavaju da preuzme
potpunu kontrolu nad zaraenim raunarom. Ovakvi virusi najee se dobijaju preko
elektronske pote.

4.3 Makro virusi

Makro virusi se najee ugrauju u fajlove koji pripadaju odreenim programima


paketa MS Office. Konkretno, misli se na fajlove koji pripadaju Wordu i Excelu. Makro
virusi se, praktino, mogu ugraditi u bilo koji dokument koji je izraen u ova dva
programa. Ova vrsta virusa moe biti jako destruktivna.

5. KAKO SE ZATITITI OD VIRUSA

Stopostotna zatita od virusa ne postoji. Najbolja zatita od virusa je opreznost:


Ne preuzimati programe sa sumnjivih web lokacija, odnosno sa piratskih web sajtova.
Ne otvarati fajlove koji stiu elektronskom potom ako ne znate ko vam ih je poslao.
Ne otvarati Wordove i Excelove fajlove koji su dobijeni od nepoznatog poiljaoca ili
preuzeti sa interneta bez prethodne provjere.
Za zatitu od virusa koriste se posebni programi. Iako nijedan od njih ne moe
garantovati stopostotnu zatitu, ipak je korisno poznavati ih i imati ih instalirane u
raunaru.

6. PROGRAMI ZA ZATITU OD VIRUSA

Postoje dva naina zatite od virusa. Prvi nain je korienje takozvanog zatitnog
(vatrenog) zida (eng.Firewall), a drugi nain je korienje nekog od mnogobrojnih
antivirusnih programa.

6.1 Firewall

Firewall ili zatitni zid je vrsta programa koji slui za kontrolu svega to ulazi u
raunar ili izlazi iz njega. Ovakvi programi aktiviraju se onog momenta kada se raunar
povee na internet ili neku drugu raunarsku mreu. Zatitni zid funkcionie tako to,
prema kriterijumu koji odredi korisnik, filtrira podatke koje raunar prima i alje.
Njegova osnovna namjena je da blokira pristup fajlovima i programima koji bez dozvole
pokuavaju da uu u raunar. Takoe, zatitni zid biljei sve to je ulo u raunar ili
izalo iz njega.
Postoji dosta programa ove vrste, a jedan od najpopularnijih je ZoneAlarm.

6.2 Antivirusni programi

Drugi nain zatite od virusa je korienje antivirusnih programa. Pored toga to


sprijeavaju ulazak virusa u raunar, antivirusni programi imaju mogunost otkrivanja i
uklanjanja virusa u sluaju da su oni ve uli u raunar.Sve vrijeme dok je raunar

6
povezan na internet, antivirusni program kontrolie sve to ulazi u raunar. On otvara
svaki program i fajl, da bi u njima traio virus. Ako ga pronae, unitava ga.
Veoma je bitno znati na koji nain antivirusni program prepoznaje viruse i kako ih
unitava. On u svojoj bazi podataka ima upisane definicije virusa. Svaki program ili fajl
koji ulazi u raunar prvo mora biti provjeren od strane antivirusnog programa, i to na
osnovu definicija koje se nalaze u bazi podataka. Meutim, novi virusi se pojavljuju
svakodnevno. To znai da antivirusni program nee moi da prepozna, pa samim tim ni
da ukloni virus ukoliko u svojoj bazi podataka ne sadri definiciju virusa koji je napao
raunar.
Da bi zatita pomou antivirusnog programa imala najvei mogui efekat,
potrebno je da redovno preuzimati definicije o novim virusima sa Web sajta proizvoaa
antivirusnog programa.

6.2.1 Poznatiji antivirusni programi

Postoji mnogo antivirusnih programa. Neki od poznatijih su Norton Antivirus,


Panda Antivirus, NOD 32 Antivirus ,Kaspersky Anti-Virus itd.

6.2.1.1. NORTON ANTI VIRUS


Najpoznatija antivirusna kua na svijetu Symantec, stekla je svjetsku slavu upravo po
proizvodu koji se jednostavno zove Norton AntiVirus, koji je ime dobio po osnivau
firme Peteru Nortonu. Ovaj proizvod, namjenjen desktop raunarima, kunim
korisnicima sada se izbacuje na godinjoj osnovi. Svake godine predstavlja se nova
verzija sa vie ili manje napretka u odnosu na prethodne

6.2.1.2. PANDA ANTIVIRUS TITANIJUM


Panda Titanijum je automatizirani i ne previe zahtjevni eliminator virusa, sa
naglaskom na praktinost i jednostavnost upotrebe. Sadri sve opcije neophodne za
kvalitetnu protekciju raunara i elegantno podeavanje mogunosti. Namjenjen je
kunim korisnicima i svima sa slabijim konfiguracijama. Kompanija Panda Software
osnovana je 1990 god. i do sada je postigla dobre rezultate na polju mrenih rrjeenja.

6.2.1.3. NOD32
Jedini antivirusni program koji se jasno razlikuje od ostalih je NOD32. NOD32 se
pokazao najboljim programom sa jedva uoljivim naruavanjem performansi.

7
LITERATURA:

-www.microsoft.com
-www.wikipedia.org
-www.montexel.com
-www.micro.co.yu
-www.studentskisvet.com
-www.icentar.com