Nº8

Agosto de 2017
Prezo: 2 euros

XORNAL CULTURAL PARA O LECER

Castro
Caldelas
Medieval, en XX Viñetas desde o Atlántico
agosto Páxina V
Páxina III

Becerro do
Xurés ao
espeto en
Muiños
Páxina IV

Feira da
Rosca e Túnel
do Viño en
Sober
Páxina X

Inversión de
máis dun millón
na Catedral de
Mondoñedo
Páxina XI

Festa do
Viño do
Condado do
Tea
Páxinas XXII e XXIII
II

Miscelanea
O FARELO | Agosto de 2017

CONTOS DE VERAN Por Ramón Coira Luaces

pois en realidade seguíanse gustando: para ficar nela. E, aínda que seguiría
Bar Antía fora a distancia e unha infidelidade a sentindo ese bafo opresor, polo menos

R
que os separara; porén aquel verán re- era un tipo feliz.
tomaron a súa relación con ímpetu re- Chegou o día do aniversario de Elvira
novado. Ramiro estaba interesado na e Ramiro pechou o bar e levouna a ver
amiro era de familia labrega cerreá, que tamén pasaba na vila boa Historia de Galiza, da que apenas sabía unha manda de cabalos salvaxes. Fixeron
pobre, estudara maxisterio con parte das súas vacacións, e enterouse de catro vaguedades e, cando non había bastantes kilómetros en coche e, xa na
becas e fixérase garda civil. El que a parella que levaba o bar Merlín xente no bar, Ana dáballe unhas clases Serra da Cova da Serpe, percorreron uns
contaba con acabar como policía auto- buscaba traspasalo, porque o negocio informais. Ao cabo duns días -e a re- poucos máis até dar con eles. Pastaban
nómico e apoiou a un sindicalista do non daba moitos cartos e saíralles algo querimentos del- falaron tamén de Arte pracidamente no monte, entre toxos, xes-
corpo que buscaba a plena democratiza- mellor en Monforte. Ramiro viu o ceo e e Literatura Galegas, pois el quería tas e uces; e o macho dominante non tiña
ción do mesmo e a mellora colecticva da ese mesmo día falou con eles. Fora cousa saber máis da cultura galega -que ape- as patas trabadas con ningunha pexa.
súa situación. Porén os cálculos saíronlle de maxia e como tal o viviu. Atopou so- nas estudara superficialmente- e ela en- Achegáronse pasiño a pasiño e, cando xa
mal e acabou destinado ao País Vasco lución á cuestión económica, pedindo un tendía de todo, máis polo seu esforzo e levaban uns vinte pasos dados, os caba-
nunha época na que ETA e o seu entorno préstamo, presentou a renuncia e pasou interés persoal que polos estudos ofi- los afastáronse unha distancia similar.
estaban moi activos. Sabía o que lle a rexentar o bar Antía, fuxindo así do ciais. Os domingos pola mañá, Ramiro Ramiro colleu un feixe de herba e, amo-
agardaba alí, dun lado e do outro, e non traslado e do acoso psicolóxico que o pechaba o bar e ían de paseo en bici- sándollela, seguiron avanzando cara eles
quería ir; estaba agobiado, porén non vía anulaba como persoa (demócrata de es- cleta polos arredores, bañándose ás pouco a pouco. E os cabalos volvéronse
alternativa... querdas) e, especialmente, como galego. veces no río e gozando do explendor afastar. Elvira sorría. Entón, Ramiro botou
Até que un día, estando na Pobra Todo saiu ben e el recobrou rapidamente natural da zona. Ramiro -como Ulises- a correr cara os cabalos e estes, asusta-
cuns días libres, falou con Ana, unha ex- a súa felicidade. fixera unha longa viaxe e sentía que dos, fuxiron ao galope polo monte, ceibes
noiva súa, profesora no instituto de Be- Ana pasaba con frecuencia por alí, chegara de novo a súa Ítaca. Esta vez coma o vento.

CARICATURAS DE TRUMP

Por Jorge Alberto Restrepo Por Félix Por Marilena Nardi

Colaboradores:
GALIZA: Rocio Rodríguez – Montserrat Rodríguez – Porto Ucha – Raquel Vázquez – C. Méixome – M.
Director: Guillermo Rodríguez Fdez. Imprime: Publicaciones Tameiga S.L.

Xiraldez – M. Rguez. Alonso – X. Maure – Uxío Breogán – Pérez Lema – X. Glez. Mtnez. –
T. 658 58 50 49 Publicidade: Departamento propio e axencias

M. Bragado – B. Iglesias (Mero) – Nemesio Barxa – Andrea Goro – Anxo Mena – I. Otero Varela – Susi
guillermo@novasdoeixoatlantico.com publicidade@novasdoeixoatlantico.com

Rodríguez – Jesús Losada Dorado – Isidoro Gracia – Roberto Carlos Mirás – Rafael José Adalid – Laura de
Edita: Editorial NOVAS DO EIXO ATLÁNTICO S.L. Fotografía: Hernández e departamento propio

Cáceres – Kiko Neves – Ramón Mariño – Manuel Estévez – PORTUGAL: Viale Moutinho – Manso Preto
Avda. Sarmiento Rivera, 4-4ºD Deseño e maquetación: Fran Eiró

– Isabel Varela – Manuel Gonçalves – João Martinho – MADRID: Juan Louzán – BARCELONA: Fdez. Val-
36860 PONTEAREAS - GALIZA - T. 986 64 12 69

deorra – PAIS BASCO: Nicolás Xamardo – CANARIAS: Fco. Puñal – NOVA IORQUE: Fco. Álvarez (Koki).
redaccion@novasdoeixoatlantico.com

Fotografía: Hernández – A. Gutiérrez – M. Preto – Jesús Losada Dorado – Dpto. Propio.
Humor: Tokio, Martirena – Pepe Carreiro – X. Marín – Xosé Manuel Fernández Montes (Hermanager
Producións) – Ignacio Hortas – Francisco Puñal –Felix Ronda – Fuco Prado – Sex – Ortifus (España) –
Omar Pérez (Galicia) – Mauricio Parra (Colombia) – Cébula (Polonia) – J.Bosco e Fernández (Brasil) –
Marlene – Pohle (Arxentina) – Guy Badeaux (Canadá).
Xornal Cultural
para o Lecer
Depósito legal: VG-14/2017
III

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Castro Caldelas Medieval,

O
en agosto
Concello de Castro Caldelas presen- dades dentro dun ámbito cultural e de
tou no castelo da Casa de Alba, o lecer”. É o primeiro ano que leva a cabo
programa denominado “Castro Cal- esta idea, “polo menos de forma conti-
delas Medieval, non corazón da Ribeira nuada, aínda que xa se fixo algo algunha
Sacra”. No acto participou parte do elenco vez deste estilo”, dixo Torres. A organi-
de actores que farán unha demostración zación corre a cargo do Concello, e son
dos espectáculos que se desenvolverán du- dúas as empresas encargadas da realiza-
rante o mes de agosto. ción: Kepler T&T, en animación, e Espar-
Asistiron á presentación a alcaldesa, tana Control Service, na parte de cetrería
Sara Inés Vega Núñez, xunto coa produ- e espadas.
tora de espectáculos Kepler T&T, encar- Este programa conta con diversos es-
gada da animación, que realizaron unha pectáculos todos os fins de semana deste Os actos celebraránse no castelo e nas rúas.
demostración da programación de mes nos que destacan exhibicións de es-
agosto. “Interésanos a interacción di- padas e de cetrería, da queimada, anima- ata as 20.45 horas haberá animacións de zamento popular. O día 26 unha cea me-
recta e rápida co público”, sinalou María cións de rúa con teatralizacions, zancudos rúa, demostracións de espadas, cetrería, e dieval como peche da tempada; o día 2 ás
Torres, directora da compañía Kepler e xigantes, cea medieval e percusión. cada sábado aos 23.30 espectáculos de 19.15, un show de Fakir, e as 22.00 des-
T&T. “Tratamos de dinamizar esas activi- Cada sábado e domingo desde as 18.00 queimada con accións de lume e axusti- files con todas as animacións.
IV

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Becerro do Xurés ao espeto

O
en Muiños
día 5 de agosto no polideportivo xa algo desgastado”, explicaba o alcalde,
municipal de Mugueimes (Muíños) Plácido Álvarez Dobaño, “e non é precisa-
celebrarase unha gran comida po- mente o favorito da mocidade, por iso de-
pular co “becerro de Xurés ao espeto” cidimos buscar unha alternativa”. Eses
como protagonista. O “galo pico non serían pois os motivos principais para des-
chan” xa non será como ata agora o pro- tronar ao rei do curral, así que despois de
tagonista da festa gastronómica pero non achegar ideas e recibir suxestións escolle-
desaparecerá do menú; os asistentes po- ron “outro produto típico da nosa terra, a
derán consumilo, iso sí, en forma de em- tenreira loura galega”, relata Álvarez Do-
panada no canto de guisado e en terrina baño. Segundo indicou o rexedor, dous
como era xa típico. “Levabamos dous animais de 160 e 150 quilos están xa re-
anos pensando que quizais o prato estaba servados e o equipo de asadores, fichado:
Degustación do galo pica no chan.

“Vímolos traballar noutro punto de Ga- Tourem, polo Toubeiro e Guntumil.
licia e gustounos moito o seu bo facer”; O municipio conta cunha área recreativa
recoñece. en Maus de Salas e outra no Parque Natutal
O programa desta festa gastronómica de Outeiro de Cela situado no encoro das
na que tamén se poderán degustar como Conchas, que conta cunha superficie de 26
prostre as “sopas de burro canso” com- hectáreas; ten dúas praias fluviais, meren-
pletarase cunha nova edición do Muíños deros, bar e outros servizos ademais de
Dance, xa a novena, na praia fluvial do
Corgo, a segunda edición do “Campio-
nato galego de carrilanas” e a “Expo-
Raia de Artesanía” con 40 postos na
rúa Xoaquín Lorenzo “Xocas” de Mu-
gueimes. “Tamén haberá actividades
para os máis pequenos como inchables
e xogos populares, o obxectivo é con-
seguir un día no que se poida divertir
todo o mundo”, resume Dobaño.
Accesos e atractivos
O concello de Muiños está situado
ao sur da provincia de Ourense, no Par-
que Natural da Baixa Limia-Serra do
Xurés que, unido recentemente ao ve- Plácido Álvarez Dobaño, alcalde de Muíños.
ciño Parque Nacional portugués da Pe-
neda Gêres, conforma un dos espazos efectuarse nel unha importante repoboa-
naturais mellor conservados de Europa ción, coa plantación de máis de 30.000 ár-
Occidental. bores de 60 especies diferentes. Neste lugar
Desde Ourense o acceso máis rápido e hai un cámping con capacidade para 300
cómodo realízase pola Autovía AG-31 ata persoas, ademais 6 bungalows e un alber-
Celanova e desde alí pola estrada N-540 gue “O Corgo” para colectivos de 106 pra-
Lugo-Portugal (Estrada de Celanova), cun zas, en dormitorios de 30, 20, 15, 10, 6 e 4
trazado recentemente modificado e reno- prazas, cociña con comedor panorámico
vado desde Bande. Desde a meseta, por sobre o encoro preparado para a práctica de
medio da estrada N-525 Santiago-Za- diferentes actividades deportivas. Unha re-
mora. En Xinzo de Limia existe a posibi- sidencia - albergue “A Rola” para familias e
lidade de coller a estrada comarcal de grupos reducidos en habitacións de 6 prazas
Xinzo a Ponte Liñares, desde onde outra con baño, restaurante - cafetería con terra-
estrada local condúcenos a Mugueimes zas abertas e un edificio Sociojuvenil como
(capitalidade de Muiños). Tamén desde centro xestor do Complexo. Á beira destas
Xinzo de Limia podese acceder ao Val do instalacións unha fermosa praia fluvial
Salas a través da estrada comarcal que aproveitando o encoro das Conchas. Peirao
conduce a Baltar e a Calvos de Randín, con embarcadoiro flotante, hangar para em-
para desde aquí tomar outra estrada local barcacións, e servizo de aluguer de embar-
que leva a Maus de Salas, Guntumil e Re- cacións, remo, barco móbil e piraguas,
quiás. Desde Portugal existen tres fron- barcos de axuda e socorrismo, chalecos etc.
teiras de acceso. A Magdalena, que desde Salgas multidisciplinares cubertas, servizo
Ponte da Barca continúa por medio da N- de monitores de tempo libre, sendeirismo,
540. A de Portela do Home, que comu- camiñadas, deportes e tamén excursións or-
nica con Lobios. Finalmente, a da ganizadas (rutas de sendeirismo). Tamén
Ameixoeira, que une a vila portuguesa de hai que facer mención a outras dúas praias
Castro Leboreiro con Entrimo. Tamén se non menos importantes no mesmo encoro,
pode acceder desde o pobo portugués, Touza da Rola e Illa de Pazos.
V

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción A CORUÑA

O Viñetas desde o Atlántico chega a
Salón Internacional do tará, nesta edición, con sete
Cómic da Coruña, Viñetas sedes expositivas. Así, o Pazo de
desde o Atlántico, inci- María Pita acollerá unha mostra
dirá na súa vixésima edición no
carácter pedagóxico e divulgativo
súa vixesima edición coa obra do último Premio Nacio-
nal de Cómic, Pablo Auladell; o
da cita en relación á banda dese- Kiosco Alfonso, a obra de Eduardo
ñada. Por vez primeira o evento, As primeiras 500 persoas que visiten seis das exhibicións da cita e Risso, Ralph Meyer, Kiko Da Silva,
promovido pola Concellería de selen o folleto informativo, do que se editarán 5.000 exemplares, Cameron Stewart e Julie Roche-
Culturas, Deporte e Coñece- leau; a Sala Municipal de Exposi-
mento, promoverá un percorrido recibirán o libro conmemorativo deste Salón Internacional do Cómic cións Palexco, o traballo de Bruno
especial arredor das distintas Chevrier (Nob), Rayco Pulido,
salas de exhibicións do Festival, como as conferencias e mesas re- Dave McKean e Natacha Bustos; a
co obxectivo de achegar o cómic dondas ou as sinaturas e activi- Casa da Cultura Salvador de Mada-
a todos os públicos, en especial dades da Rúa da BD, que un ano riaga a proposta Da novela ao
as máis novas e novos. Así, o fo- máis se situará nos xardíns de cómic, de Javi Rey e Ernest Sala,
lleto informativo desta edición - Méndez Núñez. O documento e o Fóra de Mapa de Emilio Fon-
-que se celebrará entre os días 7 conterá, como novidade, un apar- seca, premio Castelao 2016; e a
e 13 de agosto-- incluirá un apar- tado especial con seis espazos Torre de Hércules mostrará todos
tado especial deseñado para reu- nos que a veciñanza poderá cer- os carteis das distintas edicións
nir o selo da visita a seis das tificar, coa axuda do persoal das de Viñetas desde o Atlántico. Ao
exposicións do Salón, e as pri- salas, a súa visita a seis das circuíto de equipamentos munici-
meiras 500 persoas que se ache- sedes desta edición de Viñetas: o pais este ano súmanse dous espa-
guen até a Rúa da BD co Kiosco Alfonso, o Pazo Municipal zos expositivos. Así, a Fundación
documento selado na súa totali- de María Pita, a Sala Municipal de Barrié acollerá Dez anos de Premio
dade, recibirán o catálogo con- Exposicións Palexco, a Casa de Nacional de Cómic, unha mostra
memorativo deste 2017, ano no Cultura Salvador de Madariaga, a pioneira na que a cidadanía po-
que Viñetas cumpre o seu 20 ani- Sala AFundación e a Fundación derá achegarse á obra dos últimos
versario. Barrié; espazos nos que, precisa- persoas que así o desexen. Unha de 500 exemplares que se repar- dez galardoados con este recoñe-
O Concello da Coruña editará mente, este folleto estará á dis- vez estea completo o documento tirán entre as primeiras 500 per- cemento, entre os que se atopa
5.000 exemplares deste folleto posición do público. acreditativo, a cidadanía poderá soas que entreguen o folleto cos Miguelanxo Prado, director do
informativo, que inclúe informa- Deste xeito, tras cada visita, o achegarse até as casetas de In- selos dos espazos anteriormente Salón; e Sala Afundación será a
ción sobre as exposicións deste persoal das salas de exhibición formación da Rúa da BD. Para citados. sede da mostra A banda deseñada
ano e as súas localizacións, así selará o documento de man ás esta iniciativa, o Concello dispón Viñetas desde o Atlántico con- galega nos vinte anos de Viñetas.

A Casa das Ciencias presenta a exposición
‘A astronomía como cha contan’
A mostra, elaborada de forma case total por persoal dos museos
coruñeses e cun alto grado de interactividade, céntrase no papel dos
medios de comunicación e as redes sociais na divulgación dos

P
avances en astronomía e exploración espacial

odese ver na Casa das comunicación e redes sociais Ciencias, destacou e agradeceu a
Ciencias a exposición 'A analizadas desde unha perspec- colaboración con outras entida-
astronomía como cha con- tiva crítica. Como todas as expo- des para facer posible este
tan', unha mostra sobre astrono- sicións da Casa das Ciencias, 'A evento, así como aos e ás traba-
mía e exploración espacial vista astronomía como cha contan' in- lladoras de todos os Museos
a través dos medios de comuni- corpora elementos interactivos Científicos e os e as colaboradas
cación e as redes sociais. que ofrecen unha perspectiva lú- externas. "Esta exposición é o
A mostra céntranse na astro- dica e participativa dos conti- elemento diferencial da Casa das
nomía e a exploración espacial, dos. Trátase de elementos Ciencias dentro dunha oferta lú- ria de axudas para o fomento da do Museu della Conca Dellá
a través de módulos expositivos orixinais desenvolvidos polo dica moi asequible, é un espazo cultura científica, tecnolóxica e (Lleida) datado en 65 millóns de
distribuídos en seis grandes ám- equipo de produción dos Museos de reflexión crítica sobre o con- da innovación 2015, promovidas anos, unha condrita carbonácea,
bitos que cobren, respectiva- Científicos Coruñeses. Entre eles texto social, económico e comu- pola Fundación Española para la meteorito coa mesma composi-
mente, a exploración do Sistema destacan unha pista de baile que nicativo, e o que fai é aplicar o Ciencia y la Tecnología (FECYT)- ción que o asteroide contribuíu á
Solar, os confíns do universo, o reacciona con luz e son ao im- discurso dos Museos Científicos Ministerio de Economía y Compe- extinción dos dinosauros, un
descubrimento de planetas ex- pacto de raios cósmicos, un fo- coruñeses, buscando a interdis- titividad-, solicitáronse pezas fragmento dos paneis solares que
trasolares, a contaminación lu- tomatón no que é posible ciplinariedade, na que a ciencia singulares a diversas institucións se retiraron do telescopio espa-
mínica, a vida dos e das facerse fotografías en luz infra- aparece non como unha cousa científicas. Entre elas a placa dun cial Hubble cedido pola Axencia
astronautas e a importancia dos vermella ou un dispositivo que extraordinaria e allea á socie- satélite deseñado e lanzado ao Espacial Europea ou unha peza da
satélites que observan a Terra, a debuxa paisaxes a medida que dade e a cultura, e igualmente a espazo pola Universidade de sonda Lúa 8, lanzada en 1965
través de obxectos, elementos imos modelando un terreo coas interactividade", manifestou. Vigo, as tripas dun sensor de con- polos soviéticos, que acabou
interactivos, audiovisuais, pa- mans. Na presentación da expo- Para o desenvolvemento da taminacion lumínica cedido pola caendo no sur de España e está
neis gráficos e exemplos de no- sición, Marcos Pérez Maldonado, exposición -que conta con finan- Universidade de Santiago, un depositado no Instituto Nacional
ticias procedentes de medios de director técnico da Casa das ciamento a través da convocato- fósil de hadrosaurio procedente de Técnica Aeroespacial.
VI

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción

A
lcaldes e representantes laridade de conservatorios de mú-
dos gobernos locais dos Varios Concellos piden unha mesa de sica e continúen realizando un
concellos de Arzúa, Car- esforzo xigantesco para os man-
ballo, Culleredo, Melide, Noia e
Ponteareas reuníronse na Depu-
negociación coa Xunta para que asuma o teren responde só, como fixeron
ver, á necesidade de ofrecer a súa
tación da Coruña coa vicepresi-
denta e responsábel da área de
financiamento dos conservatorios municipais veciñanza unha formación musi-
cal de que a administración ga-
Cultura, Goretti Sanmartín para lega só se encarga directamente
estudar a situación dos conser- nas sete cidades. Neste sentido,
vatorios de música profesionais son entidades locais de tamaño
municipais. Na xuntanza decidi- medio como as que participaron
ron solicitar unha mesa de nego- na xuntanza da Deputación da
ciación coa Xunta de Galicia co Coruña, con inferior capacidade
obxectivo que esta asuma o seu económica que os concellos de
financiamento. maior poboación, as que asumen
Os alcaldes de Culleredo, Arzúa a xestión destes centros educati-
e Noia, Julio Sacristán, José Luis vos ao ficaren á marxe da rede da
García López e José Santiago administración competente.
Freire Abeijón, a alcaldesa de Me- Por todo isto, representantes
lide, Dalia Garcia Couso, a te- dos concellos reunidos defende-
nente alcalde de Carballo, ron a necesidade de iniciar o
Milagros Lantes e as concelleiras proceso para garantir a continui-
de Ponteareas Cristina Fernández dade destes centros, que ofrecen
Davila e Hortensia Bautista reu- o seu servizo a un número moi
níronse esta mañá coa vicepresi- o proceso de integración dos pendentes da Consellaría de Cul- da Xunta unha reunión de traba- considerábel de estudantes. Para
denta e responsábel da área de conservatorios profesionais de tura, Educación e Orientación llo conxunta para abordar este garantir a viabilidade económica
Cultura da Deputación da Coruña música nunha rede de centros fi- Universitaria. proceso. que asegure o seu futuro, solici-
co tema único de abordar a situa- nanciados desde a administración Reclaman, por tanto, que a Os concellos lembran que non tan que se abra unha mesa de
ción dos conservatorios de mú- galega, dado que, segundo des- Xunta asuma as competencias teñen competencia propia sobre negociación a este respecto e
sica municipais onde se imparten tacaron, é quen ten a competen- sobre os Conservatorios cunha as ensinanzas musicais regradas, que se poña enriba da mesa a
ensinanzas profesionais que exis- cias en materia de formación. Os planificación razoable para exe- e que, coa normativa vixente, transferencia dos conservatorios
ten en 20 concellos galegos. conservatorios exceden, como fi- cutar a súa transferencia. No queda claro que é a Xunta quen municipais e a futura integra-
Na xuntanza acordouse iniciar xeron ver, as posibilidades de fi- transcurso da reunión, a que ten que exercela para regular e ción nunha rede de centros a
os contactos coas catro deputa- nanciamento dos propios tamén asistiron directores de proporcionar formación artística nivel galego e que se estabele-
cións para abrir unha canle de concellos e as familias padecen, conservatorios, tomouse a deci- regrada ao conxunto da poboa- zan prioridades e medidas a
comunicación de cara a solicitar ademais, un agravio comparativo sión de que participarían repre- ción sen ningún tipo de discrimi- curta prazo para dar resposta á
formalmente da Xunta unha reu- discriminatorio con respecto ao sentantes dos concellos, das nación por razón de residencia. importante demanda cidadá
nión de traballo co fin de iniciar alumnado dos conservatorios de- catro deputacións para solicitar Que vinte concellos teñan a titu- deste tipo de estudo.

Monográfico especial da revista Tempo exterior

A
sobre a Comunidade de Países de Lingua Portuguesa
revista Tempo exterior, di- materia provenientes de países Complementan este monográ-
rixida por Xulio Ríos, ofrece vinculados coa lusofonía como fico as análises sobre o significado
no seu Nº 34, período Xa- Portugal, Brasil e Indonesia, os económico da CPLP (Michelle Lins
neiro-Xuño de 2017, un monográ- cales fan as súas achegas nos idio- de Morais), a preocupación polo
fico especial sobre a realidade da mas portugués e inglés. factor social dentro da súa axenda
Comunidade de Países de Lingua Discorren así as reflexións sobre (Denyse Moreira Guedes), unha
Portuguesa (CPLP), aproveitando a a CPLP dentro do concerto global oportuna reflexión e caracteriza-
recente inclusión do Consello da (artigo de Cláudia Toriz Ramos), ción sobre os dereitos humanos
Cultura Galega (novembro de
2016) e da Academia Galega da
contextualizando a súa relevancia
como espazo xeopolítico. Nese
dentro deste organismo (João Cas-
queira Cardoso) e finalmente as Exposición "Alén dos
Lingua Portuguesa (xullo de apartado, obsérvase a importancia oportunidades de cooperación na
2017), ámbolos dous como obser- estratéxica que mantén Portugal xestión e prevención dos riscos de Xéneros" ata novembro no

A
vadores consultivos deste orga- con este organismo (Isabel Costa desastres naturais e humanitarios
nismo creado en 1996. Leite), e como a CPLP eríxese dentro dos seus países membro Auditorio de Galicia
Co obxectivo de contribuír a como unha expresión chave nas (Muhibuddin Usamah).
unha reflexión sobre o momento relacións entre África e a Unión Este monográfico especial lén dos xéneros, Museo de Arte contemporá-
que vive a CPLP e as potencialida- Europea (Fernando Jorge Cardoso). cumpre co propósito de achegar mostra colectiva co- nea de Vigo –onde se inau-
des que se abren para Galicia Pero o seu radio de extensión contidos relevantes que permitan misariada por Anxela gura en xaneiro de 2017–
neste ámbito xeopolítico da luso- abrangue tamén o mundo dos PA- construír lazos de cooperación e Caramés, reúne unha selec- en coprodución co Auditorio
fonía, este monográfico especial LOP’s, con particular atención por de relación entre Galicia e a CPLP, ción de obras que percorren de Galicia que acolle a iti-
atende tamén á necesidade de parte da cooperación brasileira, hoxe fortalecidos coa presenza do o panorama das prácticas nerancia ata novembro
comprender a utilidade do factor especialmente na difusión da se- Consello da Cultura Galega e da artísticas feministas en Ga- deste ano.
lingüístico e cultural como expre- guridade alimentaria e o desenvol- Academia Galega da Lingua Por- licia dende os anos noventa A entrada é gratuita e o
sión chave da acción exterior ga- vemento rural (Mariana Santarelli tuguesa como observadores con- ata a actualidade. A mostra horario tódolos días de 10 a
lega. Inclúe así a expertos nesta e Melissa Pomeroy) sultivos. foi realizada polo MARCO, 14 e de 16 a 19 horas.
VII

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Montederramo celebra a Monólogo de
Sergio Pazos

M
Asunción e San Roque
ontederramo estará en de tute. Logo final con campeo-
festas os días 5, 6, 12, nato de chave e merenda popu-
13, 14, e 15 de agosto lar. O día catorce verbena coa
baixo a organización da Asocia- orquestra Alkar e o día 15 a una
ción de Amigos de Montede- da tarde procesión e misa so-
rramo. O día cinco haberá ás lemne de San Roque. Pola tarde
seis da tarde un obradoiro de xogos populares para nenos e á
manualidades para nenos e pola noite verbena amenizada por DJ

O
noite festa ye-yé con DJ David. David.
Ao día seguinte ás seis da Montederramo tamén cele-
tarde, primeira ronda do cam- brará o día 12 de outubro unha
peonato de chave. O día 12 ás nova edición da Festa da Carne luns 14 de agosto ás
catro da tarde, campeonato de (richada e ao caldeiro). Para 22:00 horas no claus-
subastado e dominó. Ás sete achegarse á localidade desde a Procesión da Asunción ao mosteiro de Montederramo. tro do mosteiro de
espectáculo do paiaso Tanito. capital provincial, hai que per- Santa María de Montede-
Tres horas máis tarde cea no correr 40 quilómetros a través dade está comunicada me- neda, Maceda, Allariz e Xinzo de rramo, actuará Sergio Pazos
mosteiro de Santa María e en- da estrada OU-536, (Ourense - diante outros accesos con Mon- Limia. Dentro do Concello de co seu espectáculo " Afiando
trega do premio ao abade do Trives). Entre os puntos quilo- forte de Lemos, a través de Montederramo existe unha ex- con Humor", incluído dentro
ano. Deseguido festa musical métricos 36 e 37 atópase un ac- Castro Caldelas e con A Teixeira tensa rede de estradas locais e da Rede de Espazos Culturais
dirixida por DJ Tanito. O día 13 ceso a Montederramo, do cal e Parada de Sil. Tamén con secundarias que comunica as da Deputación de Ourense. A
ás catro da tarde campeonato dista 5 quilómetros. A locali- Chandrexa de Queixa, Manza- poboacións do municipio. entrada é libre e gratuíta.

Carlos Núñez en

O
Montederramo
gaiteiro vigués Carlos Núñez Muñoz ac-
tuou o 29 de xullo na igrexa do mosteiro
de Santa María de Montederramo como re-
mate dunha mini xira por os mosteiros ourensáns
de Santa María La Real de Oseira (Cea) e Santo Es-
tevo de Ribas de Sil (Nogueira de Ramuin).
Carlos Núñez é un estudioso incansable da
música celta e está considerado mundialmente
como un experto na materia. Os seus estudos
buscan a orixe da música celta e a súa fusión
coas músicas actuais.
VIII

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción LUGO

D
Irmandade do Apóstolo Santiago en Chile Novos membros da Orde

A
e Santiago de Compostela
a Santiago de Chile. A
regrinación ao se-
pulcro de Santiago
do Camiño de Santiago
Orde do Camiño de San- en España con toda
tiago entregou a súa insignia e a información nece- Fundación Orde do Ca- cisco Cal Pardo; o presidente
pano ao presidente e irmán maior saria para iso e ade- miño de Santiago cele- de Turismo dos Azores, Fran-
da Irmandade de Apóstolo San- mais a organización brou o XXI capítulo cisco Coelho; o xornalista es-
tiago de Chile, Francisco Javier vas máis aló cando ordinario, en Compostela. To- pecializado en gastronomía e
de Almozara Valenzuela. A Irman- os membros da Ir- maron parte preto de 200 par- turismo Enric Ribeira e o ex-
dade do Apóstolo Santiago de mandade buscan, a ticipantes procedentes de perto en cooperación europea
Chile está considerada pola Xunta partir da súa profe- diferentes comunidades espa- e director técnico da Agrupa-
de Galicia como un elemento sión ou oficio, servir ñolas, e varios países: Angola, ción Territorial Chaves-Verín
crave na promoción do Camiño de ás institucións de Arxentina, Ecuador, España, Pablo Rivera, entre outros, que
Santiago neste país. Trátase caridade que así o Inglaterra, Portugal e Vene- se suman aos máis de 1.100
dunha organización de dereito soliciten. A Irman- zuela, que contribuirán a po- cabaleiros e damas que a Orde
privado, civil, con inspiración ca- dade do Apóstolo tenciar os valores do Camiño ten en máis de vinte países.
tólica, ecuménica e onde se res- Santiago foi decla- cunha clara vocación de inter- A segunda parte do pro-
pecta a todo tipo de persoas sen rada Organización nacionalización da Orde. grama desenvolveuse en Me-
importar o seu sexo, condición, de Interese Público Foron investidos cabaleiros lide, onde a actividade
nacionalidade ou calquera outro pola Presidencia da Emma González, Javier de Almozara Valenzuela e o ministro de Turismo de Ar- principal foi no “Bosque dos
tipo de discriminación negativa. República de Chile e Alejandro Rubín. xentina, Gustavo Santos; o di- Peregrinos”, propiedade da
Ademais, ten personalidade xurí- conta con membros rector xeral do Instituto para a Orde. Neste lugar cada un das
dica sen fins de lucro da Repú- a parte de Chile, de Arxentina, Durante este acto de entrega Calidade Turística Española, novas damas e cabaleiros plan-
blica de Chile e basean as súas Ecuador, Bolivia, México, España da insignia, a Irmandade do Fernando Frade; o presidente taron a súa respectiva árbore,
metas e obxectivos en dar a co- e EE.UU. Estes datos demostra Apóstolo Santiago de Chile reco- da Asociación de Enxeñeiros ademais de realizar unha pere-
ñecer a figura do Apóstolo San- do gran traballo que se está le- ñeceu o traballo realizado polo Industriais de Madrid, Fran- grinación polo Camiño.
tiago e agrupar a todos os que vando a cabo, este último ano, vicepresidente da Orde do Ca-
fixeron ou queiran facer o Camiño xa que, segundo a oficina do pe- miño, Alejandro Rubín, e pola
de Santiago e interéselles a causa regrino da Catedral de Santiago súa directora de comunicación,
Xacobea. de Compostela, realizaron o Ca- Emma González, nomeándoos Ca-
500 chilenos miño de Santiago case un total ballero e Dama de Honra desta ir-
Buscan tamén promover a pe- de 500 chilenos. mandade chilena.

II Festival de Bandas Infantís e Xuvenís

C
na Cidade da Cultura
elebrouse na Cidade
O acto celebrouse no Hostal dos Reis Católicos.
da Cultura (San-
tiago) o II Festival
de Bandas Infantís e Xuve-
nís de Galicia, no que un
total de catorce formacións Manel e Triangulo de amor

A
de toda a comunidade inter-
pretaron durante vinte mi- bizarro no Atardecer no Gaiás
nutos o repertorio elixido
para a ocasión. O presidente tardecer
da Federación Galega de no Gaiás,
Bandas de Música Populares o ciclo de
(FGBMP), Armando Morales, concertos ao aire
gabou esta segunda edición libre que os
dun festival que, nas súas xoves, venres e
palabras, potenciará e in- sábados de xullo
centivará, aínda máis, o tra- Banda Luís Costa, de Ribadavia. e agosto ten
ballo cotián destas lugar na praza
formacións de novos músicos a federadas que se presentaron ao Merza (Vila de Cruces), Banda de central da Cidade
favor do perfeccionamento e a di- proxecto. As participantes deste Música Infantil e Xuvenil de da Cultura, en Santiago de nesse (venres 11), Terbutalina
vulgación musical. ano foron a Banda da Escola de Antas de Ulla, Banda Xuvenil das Compostela, ten programado (sábado 12), Kikagaku Moyo
O festival, que arrancou ás 10 Música de Vilaboa, a Banda In- Pontes, Banda Xuvenil de Vila- para o mes de agosto as actua- (xoves 24), Nudozurdo (venres
da mañá no Museo Centro Gaiás, fantil de Narón, a Banda Infantil tuxe, Xove Banda de Valga, cións de Rafa Morcego DJ+ 25) e Triángulo de amor bizarro
tivo lugar ao longo de toda unha de Rubiós, a Banda Luís Costa Banda Xuvenil da Unión Musical Cine ao aire libre: Quadrophe- (sábado 26).
xornada de convivencia entre os (Ribadavia), a Banda da Escola Ponteledesma, Sons e soños de nia (xoves 3), o grupo pop ca- Os concertos son ás 21h., a
participantes, todos eles meno- de Música de Valladares, a Agru- Rábade-Begonte-Outeiro de Rei talán Manel (venres 4), entrada é libre e de balde, e o
res de 20 anos, e escollidas por pación Musical da Limia, a e a Banda Xuvenil da Cultural de Espanto (sábado 5), Boyanka último bus de baixada do Gaiás
sorteo entre todas as formacións Banda Infantil da Artística de Teo. Kostova (xoves 10), Hidroge- é ás 22:45h.
IX

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción LUGO

Galegos no exterior percorren o Restauración da igrexa de

A
Camiño de Santiago Nogueira de Miño en Chantada
Xunta realizou en xullo tres xorna-
das de portas abertas para divulgar
e compartir co público interesado
os traballos que se teñen levado a cabo
na igrexa de Santa María de Nogueira de
Miño. Durante os días de visitas traba-
llouse no conxunto das imaxes barrocas
do retablo maior, podéndose observar os
procesos de restauración e comentar os
pormenores do traballo. As restauradoras
a cargo da intervención estiveron a dis-
posición dos asistentes para explicar o
proceso de rehabilitación dos frescos, fa-
lando das capas pictóricas subxacentes
que se atoparon e doutros aspectos curio-
sos relacionados coa plástica do templo.
A actual restauración do retablo e das
pinturas do presbiterio de Santa María de
Nogueira concluiron a finais de xullo.
Estas obras foron contratadas pola Xunta
Igrexa de Santa María de Nogueira de Miño.
de Galicia e cofinanciadas polo Fondo Eu-
ropeo de Desenvolvemento Rexional e
contaron cun investimento de 52.584,23 ble, co que se acada a restauración dos

M
Na iniciativa participarán 177 mozos e mozas da Galicia exterior de entre 14 e 30 anos. euros. valores do ben cultural tanto nos aspec-
A Consellería de Cultura e Educación tos estruturais como polícromos.
leva investidos neste templo durante os O templo constrúese baixo a xurisdi-
ozas e mozas de orixe ga- que se está desenvolvendo actual- últimos cinco anos preto de 130.000 ción do mosteiro de San Salvador de
lega ou descendentes de mente- consiste en actividades ao euros na restauración e posta en valor Asma a finais do século XII e sitúase es-
galegos que residen no ex- aire libre, e nela participan 157 deste ben sobranceiro. En concreto, ac- tilísticamente nun románico de transi-
terior, participan no programa da mozos e mozas de entre 14 e 20 tuouse na restauración das pinturas mu- ción. Posúe unha planta rectangular con
Xunta “Conecta con Galicia”. O pri- anos. Distribuídos por grupos de rais dos muros norte e sur, nos anos 2012 ábsida cadrada e cuberta de tella a dúas
meiro tramo do Camiño partiu de idade, compartirán con mozos e e 2014 respectivamente, e na recupera- augas. A ábsida ten un arco triunfal de
Ourense. O obxectivo é fortalecer as mozas residentes en Galicia as resi- ción integral da cabeceira, que inclúe as medio punto, columnas adosadas e capi-
ligazóns entre os participantes e a dencias e albergues xuvenís depen- pinturas murais e o retablo, nos anos teis con decoración variada. Da súa fá-
súa terra de orixe. Para moitos dentes da Xunta durante o mes de 2016 e 2017. brica románica chegaron ata a
deles, trátase da primeira oportuni- xullo. Mestre de Nogueira actualidade a nave e a devandita ábsida.
dade de coñecer fisicamente Galicia A segunda modalidade son os Coas distintas actuacións, as necesida- No século XVIII refórmase a igrexa cons-
e aos familiares que residen aquí. campos de traballo voluntario, que des que se pretenderon cubrir foron a res- truíndo unha nova fachada barroca na
Na edición deste ano están a parti- terán lugar entre o 18 e o 30 de tauración integral dos paramentos, que se inclúe o antigo rosetón e elévase
cipar un total de 177 persoas, pro- agosto e dos que se beneficiarán 20 rescatando a súa lectura eliminando capas a torre do campanario. O conxunto mural
cedentes de Arxentina, Uruguai, mozos e mozas da diáspora. Esta de repintes e dándolle continuidade ao ocupa todos os paramentos da igrexa, e
Venezuela, Cuba, Brasil, México e iniciativa está dirixida a participan- programa iconográfico representado polo nel se trata o tema do Xuízo Final, a Re-
Chile. O programa artéllase ao redor tes con idades comprendidas entre recoñecido artista o Mestre de Nogueira; surrección, a Oración no Horto e o Pren-
de dúas modalidades. A primeira - 20 e 30 anos. así como recuperar os retablos do inmo- demento de Xesús.

voca precisamente o contrario. O sistema
Comunicado do Ceesg en relación á educativo actual non pasa polo seu me-
llor momento. Os casos de fracaso esco-

reorganización de centros educativos lar, e o aumento de problemáticas sociais

O
fan necesario tomar medidas precisa-
mente no sentido contrario, de xeito que
a administración educativa debe tomar
Ceesg súmase ás reivindicacións Público Integrado (CPI) en As Pontes de rarios que poden afectar á conciliación) medidas que vaian máis alá de respectar
que a comunidade educativa vén García Rodríguez, e a transformación de O escurantismo destas accións, toma- a ratio mínima establecida legalmente,
realizando nas últimas semanas, catro CPI en CEIP, dous deles en Ribadavia das de xeito unilateral sen consulta pre- procurando unha atención educativa que
en relación á reorganización de centros e outros tantos no Porriño. Estes cambios via coa comunidade educativa, e responda ás necesidades do alumnado.
educativos promovida pola Consellería de teñen efectos tanto no profesorado (reu- coincidindo co remate do curso escolar, Como medida para promover unha mellora
Cultura, Educación e Ordenación Univer- bicación) como no alumnado (pola nece- non fai máis que reforzar a postura de educativa, o Ceesg leva moito tempo de-
sitaria. saria reubicación, e pola existencia de quen vemos nestas medidas un ataque ao mandando a creación de postos de edu-
O decreto publicado no DOG do pasado alumnado con necesidades específicas de propio ensino público. cadoras/es sociais dentro do sistema
4 de xullo establece a fusión de dous Cen- atención educativa que poden ver o seu Todas e todos temos DEREITO a unha educativo, algo que xa se acadou noutras
tros de Educación Infantil de Primaria avance truncado debido a estes cambios) EDUCACIÓN DE CALIDADE, e o aumento de comunidades autónomas, pero que Galicia
(CEIP) en Outes, a extinción dun Centro e nas súas familias (polos cambios de ho- número de nenas e nenos por aula pro- segue tendo como materia pendente.
X

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción LUGO

O XXII Feira da Rosca e Túnel do Viño
Goberno local do Conce- Feira da Rosca se vai celebrar o
llo de Sober presentou a Primeiro Túnel do Viño de Amandi,
XXII Feira da Rosca, o que contará coa participación de
Mel e outros produtos da Ribeira
Sacra e o primeiro Túnel do Viño
en Sober 30 bodegas e 60 viños. O túnel
suma dous sumiliers e poderán de-
de Amandi que se celebrarán o gustarse produtos de primeira da
venres día 11 e o sábado día 12 empresa Torre de Núñez, empresa
de agosto. Ao igual que en anos colaboradora do evento. O túnel
anteriores o 12 pola mañá ha- estará situado nunha carpa de
berá unha degustación de rosca 15x10 e será inaugurado o día 11
con queixo en colaboración con de agosto ás 11,30 horas.
Queserías Prado, de Monforte.
Serviranse 2.000 racións. O día
once pola noite haberá unha de-
gustación de rosca con licor café
e con mel. Na Feira van partici-
par 4 rosqueiros, 3 produtores de
mel, dous oleiros, tres queixei-
ros, 2 produtores de castaña e
outros artesáns ata completar un
total de 20 stands.
Durante toda a maña do 12
haberá unha demostración de
forxa en vivo patrocinada polo
Centrad da Deputación de Lugo.
Tamén pola mañá o Paporrubio A festa celebrarase na Praza do Concello de Sober.
fará xogos populares nunha ac-
tividade enmarcada en Cultura pola mañá a nota musical correrá Merenzao de Cadeiras Javier Túnel do viño
no Camiño do AGADIC. O día 11 a cargo da Banda de Música Folk González será o encargado dun O alcalde de Sober, Luis Fer-
pola noite haberá unha actua- de Ribas de Sil. O día 11 pola showcooking coa rosca como nández Guitián, explicou que
ción de Ce Orquestra. O día 12 tarde o cociñeiro do Restaurante protagonista. “como novidade” coincidindo coa
XI

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción LUGO

Sondaxes arqueolóxicas en Mondoñedo A Xunta investirá na

O
conselleiro de Cultura,
Catedral de Mondoñedo

O
Román Rodríguez Gonzá-
lez, e a alcaldesa de máis dun millón de euros
Mondoñedo, Elena Candia López,
veñen de asinar un convenio conselleiro de Cultura, a dous proxectos de futuro
para realizar unha actuación ar- Román Rodríguez, par- como son a musealización da
queolóxica coa que documentar ticipou en Mondoñedo casa natal do grande Álvaro
e delimitar o xacemento de Os nos actos conmemorativos do Cunqueiro e as actuacións no
Castros coa achega de 25.000 segundo aniversario da decla- xacemento arqueolóxico dos
euros por parte da Xunta. En ración dos Camiños do Norte Castros.
concreto, a intervención consis- como Patrimonio Universal da Neste momento hai dous
tirá na realización dunha serie UNESCO. No desenvolvemento proxectos no templo mindo-
de sondaxes arqueolóxicas valo- do mesmo, realizouse unha niense. Por unha banda, o de
rativas, distribuídas polos dife- andaina polo propio Camiño, conservación e restauración da
rentes predios que conforman a desde Fonte Vella de Álvaro catedral, que conta cun orza-
zona e actuacións de difusión da Elena Candia con Román Rodríguez. Cunqueiro a catedral de Nosa mento inicial de máis de
intervención realizada. A finali- Señora da Asunción. Como co- 880.000 euros, do que actual-
dade é coñecer mellor e delimi- doñedo, desde onde se divisa A historia das investigacións lofón, descubriuse unha placa mente se están a elaborar os
tar dun xeito máis preciso o prácticamente toda a vila e cuxos sobre este lugar redúcense á in- conmemorativa deste fito na pregos para a licitación da
xacemento arqueolóxico que terreos están dedicados na actua- clusión do mesmo en diversos ca- propia sede mindoniense. obra, e por outro, o proxecto
permita aportar a información lidade a hortas, praderías e par- tálogos xa desde o século XIX, sin Rodríguez fixo fincapé na básico e de execución da res-
necesaria para axustar definiti- celas con arboredo e maleza. Este constancia de que se teñan le- importancia da incorporación tauración da Casa dos Cóengos,
vamente á súa área de protec- lugar, identificado como castro vado a cabo ningún tipo de inter- da Catedral de Mondoñedo á cun orzamento de máis de
ción, e tamén, en función dos da Idade do Ferro no inventario vención arqueolóxica nel. As Lista do Patrimonio Mundial, 350.000 euros, e do que se vén
resultados obtidos, favorecer a de xacementos arqueolóxicos de- súas características topográficas, “ao considerala como ben in- de abrir hoxe mesmo o sobre C
súa futura posta en valor. positado na Consellería de Cul- nun outeiro que presenta varios moble integrante do territorio da licitación da obra. Ambas as
O lugar coñecido como “Os tura, atópase incluído no socalcos e desde o cal se ten un do Camiño de Santiago”, e re- dúas obras están cofinanciadas
Castros”, na parroquia da Nosa Catálogo do Patrimonio Cultural control visual de todo o val de feriuse ao compromiso da polo Fondo Europeo de Desen-
Señora dos Remedios do concello de Galicia, dado que forma parte Mondoñedo, con intervisibilidade Xunta na salvagarda deste volvemento Rexional, e come-
lucense de Mondoñedo, localízase do catálogo de bens culturais do con outros castros da contorna, ben. En concreto, o conse- zarán este mesmo ano.
nun pequeno outeiro entre os Plan Xeral de Ordenación Munici- fai que sexa, a priori unha locali- lleiro explicou que o seu de- No caso da catedral, o ám-
ríos Cesuras e Valiñadares, ao no- pal (PXOM) do Concello de Mon- zación factible para un castro da partamento ten previsto bito de actuación é a cuberta
roeste do núcleo urbano de Mon- doñedo. Idade do Ferro. investir entre este e o vin- da catedral e do claustro así
deiro ano máis de un millón como de maneira puntual en
de euros no conxunto catedra- paramentos exteriores da nave
licio, logo de terse realizado da igrexa e obras puntuais de

D
Festival 17 Graos en Ribeira Sacra xa todos os estudos previos
para determinar as problemá-
mantemento e conservación
das fachadas oeste e norte.
ticas patrimoniais do ben. Fi- Pola súa banda, o obxectivo da
esde o miradoiro de San- nalmente, o conselleiro intervención na Casa dos
tiorxo, entre as provin- explicou que, “aínda que a ca- Cóengos é garantir o mante-
cias de Ourense e Lugo, tedral é o eixo que vertebra a mento e conservación do edi-
o cantautor coruñés Néstor fisionomía desta vila, desde a ficio, evitar o seu deterioro e
Pardo deu comezo á primeira Consellería colaboramos nou- corrixir as diversas patoloxías
edición do “Festival 17 Graos Ri- tras actuacións que contribui- da súa estrutura co fin de
beira Sacra”. Este festival pre- rán a mellorar a atracción acondicionalo para a convi-
tende ofrecer aos público cultural que Mondoñedo es- vencia de usos propiamente
espectáculos musicais e fomen- perta”, e referiuse en concreto diocesanos e públicos.
tar o enoturismo e a gastrono-
mía. Do mesmo xeito,
escolléronse para os diversos
concertos distintas horas e lu-
gares co fin de crear itinerarios
culturais nos que os artistas
compartan protagonismo coas Concerto de Néstor Pardo no miradoiro de Santiorxo, en Sober.
paisaxes da Ribeira Sacra. O
compositor e cantante de rock mado de Doade, pero perten- Monforte -con espazo gastronó-
alternativo Anxo Stanich, natu- cente ao municipio de Monforte. mico-, actuaron o grupo inglés
ral de Santander e afincado en A banda escocesa The Wellgreen The Magic Numbers e os galegos
Madrid, actuou tamén en Sober. actuou en Adega Algueira, en Iván Ferreiro, Novidades Car-
A adega Regina Viarum foi es- Sober. O grupo de jazz Sumrrá minha e As Árbores. Virgina
cenario dun concerto da banda actuou na parroquia soberina de Mestre ofreceu outro concerto
Os Amigos dos Músicos. A can- San Xillao de Lobios. no club náutico de Ponte de Pa-
tante Virginia Mestre ofreceu un A adega Regina Viarum aco- radela. A última actuación do
concerto nun catamarán do club lleu outro concerto, neste caso festival correu a cargo da banda
náutico de Ponte de Paradela do músico estadounidense M. tudense Best Boy na adega Re- Participaron a alcaldesa de Mondoñedo, Elena Candia, o deán da diócese
(Castro Caldelas) tamén cha- Ward. Na chaira do Parador de gina Viarum. de Mondoñedo-Ferrol, Pedro Díaz.
XII

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Educación impulsa a investigación A Festa da Palabra
homenaxeou no Carballiño

O
no Campus da Auga
conselleiro de Cultura, partamento co Campus de Ou- tuais iniciativas en marcha,
a Carlos Casares
Román Rodríguez, rense, tanto desde o punto de como son o Campus Terra en
acompañado do reitor vista de dotación de infraes- Lugo ou o Campus Industrial
da Universidade de Vigo truturas como de mellora das en Ferrol.
(UVigo), Salustiano Mato, e do súas unidades de investiga- Especialización
alcalde de Ourense, Jesús Váz- ción máis excelentes. Deste O novo edificio será desti-
quez Abad, visitou as obras xeito, avanzou a próxima sina- nado, primordialmente, a
que se están executando no tura dun convenio de colabo- usos de investigación, se ben
novo edificio do Campus da ración coa UVigo para o tamén albergará a sede insti-
Auga de Ourense, ao que defi- impulso eficiente das estrutu- tucional do Campus da Auga.
niu como “o motor científico ras de investigación, dotado O proxecto susténtase en
da cidade”. Trátase dunha ac- con 3,6 millóns de euros para cinco liñas de orientación es-
tuación na que se investiron distintas accións vinculadas tratéxica: educación, investi-
4,4 millóns de euros e, tendo coa oferta educativa neste gación, transferencia de
en conta o bo ritmo das obras, campus. tecnoloxía e coñecemento,
a previsión pasa por rematalas En definitiva, e entre o internacionalización e finan-

A
en novembro do 2017. Trala novo edificio e este vindeiro ciamento sostible. Estas liñas
súa finalización, procederase á convenio, as achegas da Con- estrutúranse en seis áreas de A VIII Festa da Palabra celebrouse na Insua dos Poetas
dotación de mobiliario tanto sellería de Educación para im- especialización, que son a
de oficina como de laborato- pulsar o Campus da Auga alimentación, a xestión do VIII edición da Festa da felicitou á Fundación polo seu bo
rio, polo que se prevé que o ascende a 8 millóns de euros. recurso da auga, a innova- Palabra rendeulle home- facer e contribución ao enrique-
edificio poida estar plena- O Campus da Auga foi o pri- ción social e educativa, o naxe a Carlos Casares na cemento da nosa lingua e cul-
mente funcional xa no pri- meiro en emprender a liña de medio, as tecnoloxías da in- Insua dos Poetas, no Carballiño. tura, cualificando a Ínsua dos
meiro semestre de 2018. especialización fóra dos cam- formación e a comunicación, A cita, xa consolidada na axenda poetas como “un territorio cultu-
O conselleiro resaltou o pus centrais do SUG, servindo así como o turismo e o patri- cultura do verán en Galicia, re- ral de primeira magnitude.”
forte compromiso do seu de- así de referencia para as ac- monio cultural. corda neste 2017 a figura do ho- No decorrer do acto entregá-
menaxeado co Día das Letras ronse os premios Setecarballas da
Galegas. Sobre o escritor ouren- Insua dos Poetas, que este ano
sán, Román Rodríguez conselleiro recaeron en Antón Pulido, en Mi-
de Cultura, salientou “o impor- guel Anxo Fernán-Vello, o Centro
tante traballo que Casares fixo ao Partido do Carballiño en Bos
longo da súa vida para o fomento Aires, a plataforma Ríos Limpos,
do libro e a lectura en Galicia” e Carlos Guitián, o Diario Cultural
destacou que, como intelectual, da Radio Galega e o grupo de
escritor e axente cultural, é “un teatro Tiruleque. Do mesmo
dos artífices desta Galicia que xeito, deuse a coñecer a nova ho-
pode asumir os retos do século menaxe escultórica coa que con-
XXI". tará a partir de hoxe Carlos
Por outra banda, e referíndose Casares neste espazo cultural.
ao propio espazo físico no que se Trátase dunha creación plástica
desenvolve o acto, o conselleiro do artista Manuel Buciños que
congratulouse do feito de que a leva o título dunha das obras
Festa da Palabra se celebre na máis coñecidas de Carlos Casares,
Insua dos Poetas, un lugar no Vento Ferido.
que a literatura dialoga coas Desde 2009 a Festa da Palabra
artes plásticas e no que a home- homenaxeou as figuras de Ramón
naxe a escritores se converte Piñeiro (2009), Arturo Baltar
tamén en recoñecemento ao tra- (2010), Xosé María Díaz Castro
ballo e creación dos máis relevan- (2011), Celso Emilio Ferreiro
tes escultores contemporáneos (2012), os poetas do Rexurdi-
da nosa terra, cuxa obra convive mento (2013), Eduardo Blanco
coa natureza neste espazo si- Amor (2014), Francisco Luis Ber-
tuado na parroquia de Madarnás. nárdez (2015) e Pura e Dora Váz-
Visita ás obras do novo edificio no que a Xunta mobilizou 4,4 millóns de euros. Neste sentido Román Rodríguez quez (2016).

www.novasdoeixoatlantico.com
XIII

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Profesores escolapios coñeceron en Celanova e Santo Tirso
Celanova as orixes do fundador da (Portugal), 25 anos de

U
Orde Calasancia irmanamento
nha delegación do para fomentar os lazos cultu-
Concello de Celanova rais e as relacións entre os
participou no “Encon- seus conveciños. María do
tro de Cidades Hermanadas” Ceo Silva, responsable cultura
que, coincidindo coa festivi- da Cámara Municipal sinala
dade de San Benito, organi- que "son moi frecuentes as
zou a Cámara municipal de excursións dos nosos veciños
Santo Tirso (Portugal). Os a Celanova, sobre todo desde
mandatarios celanovenses a freguesía de San Miguel do
buscaron apoios para a decla- Couto onde as crónicas din
ración xacobea do camiño de que naceu San Rosendo".
San Rosendo. O itinerario que Con motivo do aniversario
une Braga con Compostela a inaugurouse en Santo Tirso a
través de Celanova e Ourense exposición “Rudesindus” de
(onde enlaza coa Vía de José Antonio Ocaña Martínez.
Prata), será obxecto de estudo A mostra, que de forma per-
e posta en valor próxima- manente pódese visitar na
mente dentro dunhas xorna- Torre das Campás de Celanova,
das que está a organizar o trasladouse estes días ata a
Concello “e nas que queremos “Quinta de Fora” do mosteiro
contar con Santo Tirso”, sina- de San Vento. Un grupo de
lou o alcalde José Luis Ferro. mozos da Escola Banda de Mú-
Desde hai 25 anos os dous sica de Celanova formou parte

U
municipios están unidos pola da gran Orquestra Intercomu-
O profesorado calasancio no mosteiro de Celanova.
figura de San Rosendo (que nidades, (con músicos de Por-
naceu en Portugal pero que tugal, Francia e España) que
n total de 65 docentes Despois de ter sido beatificado postulados formativos de San fixo de Celanova o seu fogar), actuou en Santo Tirso.
que desenvolven o seu no ano 1998 e de serlle dedicada José de Calasanz. Fundou a orde
labor educativo en ca- unha rúa en Celanova, o anuncio das Calasancias para a formación
torce colexios da Orde Calasancia da súa santificación ten xerado feminina, orde que hoxe en día
repartidos por toda España e que un incremento do interese por conta cun gran número de cen-
estiveron formándose durante o coñecer o lugar de nacemento do tros escolares en toda España.
mes de xullo en Galicia na peda- futuro santo, que tivo lugar no É coñecida tamén a súa paixón
goxía calasancia, desprazáronse a ano 1931 na aldea de Xamirás, pola botánica e o estudo tera-
Celanova. Nesta vila coñeceron as antigo municipio de Acebedo do péutico das plantas, gracias ó cal
orixes xeográficas do fundador da Río, hoxe integrado no termo mu- acabou creando diversas patentes
orde, o que fora monxe das Esco- nicipal de Celanova. farmacolóxicas que aínda na ac-
las Pías e posteriormente funda- O monxe escolapio exerceu o tualidade son comercializadas
dor da orde Calasancia, Faustino monacato en diversos cenobios dende a sede central da orde das
Míguez, quen será santificado nos que estivo asentada a orde Calasancias, que se atopa situada
polo Papa Francisco, nunha ceri- das Escolas Pías, entre eles o de en Getafe, onde faleceu no ano
monia que terá lugar o próximo Celanova e chegou a ser rector do 1925 e onde se conserva o seu
día 15 de outubro no Vaticano. colexio de Monforte, seguindo os corpo incorrupto. Concerto da Orquesta Intercomunidades.
XIV

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción A CORUÑA

A Coruña suma dúas novas liñas de axuda á

O
programación musical e escénica da cidade
concelleiro de Culturas, llería de Culturas neste exercicio, mínimo de 4 días de programa-
Deporte e Coñecemento, que suman 1,3 millóns de euros de ción e 4 actuacións artísticas de
José Manuel Sande, pre- investimento e que abranguen diferentes formacións e, así
sentou este venres os Plans de tanto o ámbito deportivo -a través mesmo, por que a proposta de
apoio a axentes culturais de pro- da convocatoria Activa o Deporte, programación contemple un mí-
ximidade I e II , dúas convoca- dirixida a regular a relación entre nimo do 30% de actuacións en
torias de subvencións en o Concello coruñés e o tecido de- lingua galega, ou ben de creado-
concorrencia competitiva dirixi- portivo local e organizar de forma res e creadoras locais. A progra-
das, por unha banda, a salas de conxunta o calendario de eventos mación deberá celebrarse
artes escénicas e musicais da ci- deportivos do ano- como o cultu- ademais entre o 1 de xaneiro e o O concelleiro de Culturas, Deporte e Coñecemento, José Manuel Sande
dade de titularidade privada e, por ral, co Plan de Apoio a Entidades 30 de novembro deste 2017.
outra, a salas destas mesmas ca- de Arraigo -destinado a agrupa- Como sinalou durante a rolda o tude da programación e a súa ca- programación, mentres que no
racterísticas de entidades sen cións musicais e culturais tradicio- concelleiro, a solicitude de sub- pacidade para crear novos públi- caso de entidades sen ánimo de
ánimo de lucro. A súa finalidade, nais-, Facemos Comunidade vención poderá realizarse no cos, en especial á mocidade e a lucro acadará o 100%. No relativo
apoiar e fomentar a realización de -convocatoria vinculada á organi- prazo dun mes a partir do día se- público escolar, a través de acti- ás salas de música, a convocato-
ciclos de actuacións de artes es- zación das festas dos barrios por guinte da publicación das convo- vidades complementarias. A difu- ria dirixida a espazos privados es-
cénicas -actividades teatrais ou de parte das entidades veciñais-, Cul- catorias no Boletín Oficial da sión de valores de igualdade de tablece un máximo de 8.500
danza- ou musicais en espazos tura de Barrio -centrada nas acti- Provincia (BOP). xénero, respecto á diversidade euros (un 75% do custo total da
con licenza para tales actividades vidades culturais e En canto aos criterios de valo- cultural, inclusión social e con- programación) para espazos con
e cun aforo igual ou menor a 500 socio-comunitarias nos barrios- e ración, como puxo de relevo o servación do medio tamén será aforo de ata 120 persoas, ata
persoas, "nese propósito de apos- o recente Plan de Apoio a Festi- responsable municipal, a avalia- tida en conta na valoración, 5.000 (un 60%do custo) nas
tar e dar respaldo á intensa acti- vais Audiovisuais, presentado esta ción terá en conta a traxectoria como tamén o uso do galego na salas de entre 120 e 350 persoas
vidade cultural da cidade, a través mesma semana, aos que seguirán da sala, a súa antigüidade e o vo- presentación, realización e difu- e de 3.000 (50% do custo) nas de
de procesos de concorrencia com- nos vindeiros meses novas axudas lume de programación do ano pa- sión do ciclo ou da programación aforo superior a 350 e igual ou
petitiva que sirvan para garantir a á creación local. sado, así como a calidade da artística. inferior a 500. Pola súa banda, a
igualdade de oportunidades e or- No caso dos dous novos Plans proposta artística, en atención As convocatorias, que contan liña de axudas dirixida a entida-
denar a concesión desta clase de de apoio a axentes culturais de ao grao de especialización e di- cada unha delas cun orzamento des sen ánimo de lucro, marca un
axudas mediante procesos máis proximidade, os requisitos que se ferenciación respecto doutros es- de 30.000 euros, contemplan máximo de 15.000 euros (75% do
xustos, equilibrados e igualita- estipulan para optar a estas axu- pazos, o carácter innovador e a subvencións de ata 15.000 euros, custo da programación) para es-
rios", sinalou o responsable muni- das para salas -que terán que presencia de creación local e para as salas de teatro e/ou pazos de ata 120 persoas; de ata
cipal. Neste sentido, Sande deu estar validamente constituídas e novos creadores e creadoras. Do danza con espazo para un má- 9.000 (60% do custo) para re-
conta do conxunto de plans de deberán ter a súa sede social ou mesmo xeito, puntuarase a con- ximo de 500 persoas. No caso de cintos de entre 120 e 350 per-
apoio, "inéditos neste Concello", delegación no termo municipal- tribución á creación local e en recintos privados, a cantidade su- soas, e de 6.000 (50% do custo)
postos en marcha desde a Conce- pasan por que estas inclúan un lingua galega, así como a ampli- porá ata o 75% do custe total da para salas de entre 350 e 500.

D A Coruña acolle desde o 1 de agosto a
urante os 10 días de cele- Galicia na Coruña, Jesús Espada,
bración da Feira do Libro da vicepresidenta da Deputación
nos Xardíns de Méndez
Núñez, ademais das actividades, XLVI Feira do Libro da Coruña, Goretti Sanmartín, e o
vicepresidente da Federación de
presentacións e firmas que orga- Librerías de Galicia, Xosé Antón
niza a Federación de Libreiros, Pedreira. Este último, destacou o
tamén haberá unha carpa propia feito de que "tras unha época de
das librarías coruñesas na que crise especialmente forte, o sector
todos os días se presentarán ac- do libro e da librería está volvendo
tividades e obras, primando espe- a recuncar". Así, destacou o feito
cialmente, aos e ás creadoras de que este ano a Feira aumenta
locais. Os comercios colaborado- o seu número de casetas até as 37
res son Santos Ochoa, Sueños de e continúa a ser a máis grande de
Papel, Metrópolis, Xiada, Ancora, toda Galicia. Sanmartín destacou
Lume, Couceiro, Faro de los Tres o apoio que, ao igual que o Con-
Mundos, Alita, Berbiriana, Forma- cello, a Deputación da Coruña
tos, Cascanueces e Arenas. Como tamén presta a este evento. "É
exemplo de actividades destaca a necesario facer un esforzo porque
denominada Brincadeira de Ilus- as librarías se fagan máis visi-
tradores e Ilustradoras, que terá para adultos e charlas e colo- https://www.facebook.com/li- só espazo de tránsito, senón bles", dixo, á vez que recordou a
lugar o 5 de agosto, en horario quios de carácter literario, terá brariasdacoruna ). tamén de estadía e contacto cos figura das e dos históricos librei-
de 12.00 a 14.00 horas e durante lugar todos os días de duración Á marxe, a Feira tamén con- libros, incluíndo visitas guiadas ros da cidade, como é o caso de
a tarde, na que se fará unha es- da Feira do Libro entre 20.00 e tará co espazo denominado Xar- ás casetas e todo tipo de activi- José María Eirís, asasinado en
pecial homenaxe aos e ás autoras 22.00 horas. As actividades de- dín dos Libros, que ofertará dades escénicas e musicais". 1937 no Campo da Rata e vítima
de ilustración da cidade. Non senvolvidas polas librarías coru- actividades de corte infantil e Na rolda de prensa de presen- da represión franquista. Pola súa
obstante, e tal como explicou ñesas publicitaranse, ademais, para todos os públicos especifi- tación da Feira do Libro 2017 o banda, Espada, destacou o apoio
Sande, o groso das actividades, por medio das redes sociais camente deseñadas para estimu- concelleiro José Manuel Sande es- do Goberno autonómico as distin-
nas que se englobarán tanto pre- (https://twitter.com/librariasco- lar a presencia de menores na tivo acompañado polo coordina- tas feiras do libro de Galicia como
sentacións de libros como talleres runa e Feira do Libro, "así como ser non dor da área de Cultura da Xunta de "fórmula de difusión do libro".
XV

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Ribadavia celebra o 25 e 26 de agosto

A
a Festa da Istoria
Coordinadora da Festa da rase polos catro custados da vila, Actividades
Istoria, que preside Miguel ao abrigo no seu celebre barrio As principais actividades da
García Domínguez, avan- xudeu, coas súas sólidas casas de "Festa da Istoria" son as se-
zou varias iniciativas para esta pedra, os seus soportais e o cas- guintes. Bando. Un pregoeiro
edición. Celebrarase os días 25 e telo dos Sarmiento onde ten anuncia o comezo da Festa coa
26 de agosto e xa está a venta as lugar o mercado, o baile, a cea e lectura do pregón á primeira
entradas para o xantar medieval (a o teatro. hora do día. Desfile. Todos os
asistentes que así o desexen
desfilan pola rúa principal ves-
tidos de época. Maravedies e
Banco da Alhóndiga. O banco Unha escena da edición anterior.
funciona desde primeira hora da
mañá, nela cambiaranse os zada polo Centro de Estudos Me- presentacións de obras de temá-
euros por Maravedies, moeda dievais. Baile Medieval. Baile tica medieval. Cea Medieval.
oficial da festa e imprescindi- acompañado de grupos de mú- Último acto da festa, único de
bles para realizar calquera com- sica. Cetrería. Demostracións pago, que se celebra dentro do
pra durante os festexos. Xadrez desta arte dentro do recinto do recinto do castelo, e ao que é
Humano. Representación de tres castelo. Tiro con arco e torneo obrigatorio asistir en traxe de
partidas de xadrez con pezas vi- medieval. Os mellores porteiros época. A Festa, desaparecida
ventes vestidas de época. Voda de Galicia danse cita en Ribada- no ano 1600, foi recuperada en
Xudía. Reconstrución dunha via para competir con utensilios 1989. Está declarada de Inte-
Miguel García Domínguez, presidente da Coordinadora.
voda xudía tradicional organi- de época. Música e Teatro. Re- rese Turístico Nacional.
38 euros). O cartaz que anuncia
a celebración é un traballo de Ja-
vier Antonio Marinas, de Asturias.
Acaba de formarse una banda de
gaitas da Istoria para actuar este
ano. Haberá concursos de pintura
durante os dous días.
A Festa da Istoria recrea á per-
fección durante una xornada
cómo era a vida no medievo uti-
lizando para iso o barrio xudeu.
Trátase dunha celebración na que
todos participan a través das ves-
timentas antigas e na que se in-
troducen aspectos da vida
medieval e tradicional que nos
nosos días caeron en desuso.
Unha festa excepcional que
amosa a historia da vila, a súa
moeda (o maravedí) e as súas
formas de vida ancestrais. A co-
laboración dos veciños é determi-
nante para conseguir reproducir,
con bastante exactitude, a vida
da Idade Media cos seus merca-
dillos, artesanía e actuacións na
rúa. O ambiente medieval respí-
XVI

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción

Clausura dos XXX Cursos de lingua e


cultura galegas “Galego sen fronteiras”
Hai quen ve as linguas e o é a volta. Marchades e sentímo- cia e investigación”. Salientou
patrimonio cultural como nos como o pai e a nai que teñen ademais o “grande éxito” do pro-
algo que hai que conservar saudade dos fillos que marchan, grama, “tanto pola súa demanda,
como nos museos, pensando no pero que tamén senten alegría de que supera con amplitude as po-
que perdemos, pero hai outra saber que axudarán a construír o sibilidades da oferta, como pola
maneira de pensar: que as lin- mundo desde o que nós lles diversidade de perfís humanos
guas son proxectos de futuro, transmitimos. Unha parte de nós que atrae, persoas chegadas de
que se transforman e se enrique- vaise polo mundo e volverá, por- lugares máis ou menos afastados
cen, e que temos que construír que estamos convencidos de que de nós en canto á distancia e
Un momento do concerto conmemorativo dos trinta anos dos cursos, a cargo
todos os días. Os galegos e os ides volver a nós. Levades un porén próximas á nosa paisaxe
da soprano Miho Haga e a pianista Yukiko Yamagami.
humana e afectiva”.
O codirector dos cursos e aos seus idiomas os escritores e tonio Noriega Valera e “Carros de
membro de número da RAG Xosé escritoras galegos. O acto con- Galicia”, do compositor Federic
Luís Regueira foi un dos profeso- cluíu coa entrega de diplomas Monpou. Takekazu Asaka, profe-
res daquela primeira edición de aos oitenta estudantes proce- sor de Filoloxía Románica da
1988. Tres décadas despois, pode dentes de Alemaña, Austria, Universidade de Tsudajuku e tra-
dicir que foi unha das súas “me- Brasil, Reino Unido, Canadá, Re- dutor de diversos escritores ga-
llores experiencias como do- pública Checa, Chile, Croacia, legos ao xaponés, foi o
cente” polo propio perfil do Cuba, Estados Unidos, Hungría, encargado de presentar o con-
alumnado que sempre atrae. India, Italia, México, Polonia, certo. O profesor Asaka, alumno
O secretario do ILG, Francisco Romanía, Portugal, Ucraína, da terceira edición dos Cursos de
Dubert, incidiu tamén na impor- Xapón e doutras autonomías do lingua e cultura galegas, orga-
tancia destes cursos para a pro- Estado español. niza desde hai anos en Toquio e
xección internacional do galego, Previamente, a soprano Miho en cidades próximas un ciclo de
xa que moitos dos seus estudan- Haga e a pianista Yukiko Yama- música e poesía galegas para ce-
Na mesa, pola esquerda, Francisco Dubert, Victor F. Freixanes, Juan Viaño, tes son quen despois imparten gami interpretaron varios poe- lebrar o Día das Letras Galegas
Valentín García e Xosé Luís Regueira. clases de lingua e literatura ga- mas musicados de Rosalía de no que se poden escoitar con-
que, coma vós, sodes galegos anaquiño de nós convosco e legas no exterior ou traducen Castro, Ramón Cabanillas e An- certos coma este.
porque queredes, e iso é impa- queda outro de vós aquí”, expre-
gable”. O presidente da Real Aca- sou con afecto o presidente da
demia Galega, Víctor F. Academia.
Freixanes, dedicoulles hoxe estas A Real Academia Galega orga-
palabras ao alumnado dos Cursos niza coa colaboración do Insti-
de lingua e cultura galegas “Ga- tuto da Lingua Galega da
lego sen fronteiras” na clausura Universidade de Santiago de
da trixésima edición, celebrada Compostela estes cursos, que
no Paraninfo da USC. O acto re- contan co apoio da Secretaría
matou cun concerto conmemora- Xeral de Política Lingüística e a
tivo no que soaron poemas de Deputación da Coruña. O reitor
Rosalía ou Cabanillas a cargo de da USC, Juan Viaño, recordou os
dúas intérpretes niponas, Miho momentos da posta en marcha
Haga e Yukiko Yamagami, pre- desta iniciativa, no ano 1988,
sentadas polo profesor Takekazu cando os seus promotores foron
Asaka, no seu día estudante des- auténticos “pioneiros e pioneiras,
tes cursos e hoxe embaixador da visionarios e visionarias, da im-
cultura galega en Xapón e aca- portancia que para a nosa lingua
démico correspondente da RAG. ten o feito de estar presente en o alumnado posa co profesorado e representantes das institucións que colaboran nos cursos. Á dereita da imaxe, na
“O máis bonito destes cursos espazos internacionais de docen- primeira fila, o presidente da RAG, Víctor F. Freixanes.

A
Homenaxe a Luz Pozo no seu 95 aniversario
palabra de Luz Pozo Garza polo presidente da institución, galega do momento e co que co-
(Ribadeo, 1922) e a mú- Víctor F. Freixanes, para retratala lleitou de novo excelentes críticas.
sica, tan presente tamén na apertura do acto. Instalada definitivamente na lin-
na súa vida e na súa obra, brilla- Luz Pozo Garza pertence á cha- gua do país desde mediados dos
ron na homenaxe que lle rendeu mada Promoción de Enlace entre a 70, o seu último libro ata o mo-
a Real Academia Galega co gallo xeración do 36 e os poetas da pri- mento é Rosa tántrica (2016) e
do seu 95 aniversario. A decana meira posguerra. Empezou a publi- segue a traballar nun novo título,
dos poetas galegos en activo, car poemas sendo aínda moi nova, Pazo de Tor. Ademais dos dezaseis
que leva oito décadas creando en Las Riberas de Eo, e en 1949 libros de poemas que leva publica-
versos, ingresou en 1950 na RAG publicou o seu primeiro libro, Án- dos, cómpre destacar o seu labor
como correspondente e é desde fora. Tres anos despois, en 1952, como impulsora da poesía creando Luz Pozo diríxese ao público que ateigou o salón de actos da RAG. Autor: Xosé Castro/RAG
1996 membro de número. "Au- saíu do prelo o primeiro escrito en e dirixindo as revistas Nordés e
tenticidade, elegancia e beleza" galego, O paxaro na boca, cun ero- Clave Orión, a súa importante que dedicou a Luís Pimentel e Ál- como catedrática de literatura no
foron as tres palabras escollidas tismo feminino inédito na escena achega crítica, que inclúe os libros varo Cunqueiro, e o seu maxisterio ensino secundario.
XVII

Galicia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción

A Real Academia Galega nútrese de novas perspectivas e

O
avanza na incorporación das mulleres
vindeiro 23 de setembro de Sao Paulo, un dos lingüistas
Chus Pato lerá o seu dis- máis coñecidos do Brasil, tradu-
curso de ingreso na Real tor e escritor, defensor dunha
Academia Galega como membro nova visión do portugués, en que
de número nunha cerimonia que subliña a súa orixe galega, e
se celebrará no IES Ramón Otero unha figura de referencia no
Pedrayo de Ourense, do que foi mundo lusófono no tocante aos
alumna. A de Chus Pato (Ou- debates sobre a norma, a correc-
rense, 1955) é unha das poéticas ción e os prexuízos lingüísticos,
máis vangardistas e persoais da Olga Castro (Lugo, 1980), profe-
literatura contemporánea desde sora de estudos de tradución da
os anos 80 do século pasado, re- Universidade de Aston (Birming- Chus Pato Helena González Helena Villar Janeiro
coñecida en Galicia e internacio- ham) e especialista na interac-
nalmente. A autora posúe unha ción entre xénero, linguaxe e
voz renovadora e rupturista cun tradución, Helena González
marcado compromiso ético coa (Vigo, 1967) é profesora titular
condición feminina e co país. de lingua galega e directora do
Máis adiante, será a quenda Centre de recerca ADHUC-Teoria,
de Marina Mayoral (Mondoñedo, Gènere, Sexualitat da Universi-
1942), autora dunha destacada dade de Barcelona. As súas liñas
obra sobre Rosalía de Castro, ca- de investigación céntranse na
tedrática xubilada da Universi- crítica literaria feminista, a cul-
dade Complutense de Madrid, tura popular, a literatura galega
novelista e columnista premiada, contemporánea e mais nas rela-
que como investigadora levou o ción culturais entre Galicia e Ca- Helena Zernova Kirsty Hooper Marcos Bango
nome da escritora fundacional taluña, Kirsty Hooper (Watford,
das letras galegas a tribunas aca- Hertfordshire, 1975) é profesora
démicas de todo o mundo, eli- e xefa de Estudos Hispánicos da
xida membro de honra no Pleno Universidade de Warwick (Co-
do pasado 17 de xuño, no que ventry, Reino Unido), onde é
tamén foron nomeados sete tamén directora de comunica-
novos membros correspondentes: ción da Escola de Linguas Mo-
Takekazu Asaka (Toquio, 1952), dernas e Culturas e de
profesor de Filoloxía Románica Investigación para Estudos His-
da Universidade de Tsudajuku, pánicos, Helena Villar Janeiro
autor da primeira gramática ga- (Becerreá, 1940) unha das figu-
lega para xaponeses e tradutor ras destacadas da cultura galega Marina Mayoral Olga Castro Takekazu Asaka
ao xaponés de Rosalía e outros tanto pola súa dedicación á lite-
autores das nosas letras, e un ratura como ao ensino: foi unha pañola pola Universidade Estatal e é editora da Antoloxía da lite- tos eidos do mundo da lingua e
auténtico embaixador cultural de das escritoras pioneiras da lite- de San Petersburgo, creou o Cen- ratura galega (edición bilingüe da cultura, e avanza tamén na
Galicia no seu país, Marcos ratura infantil en galego, e He- tro de Estudos Galegos da Uni- galego-ruso). necesaria e enriquecedora incor-
Bagno (Cataguases – Brasil, lena Zernova (San Petersburgo, versidade de San Petersburgo e, A Academia nútrese así con poración das mulleres á vida da
1961) profesor da Universidade 1951) é doutora en Filoloxía Es- en 2000, o de Estudos Cataláns novas perspectivas desde distin- institución.

O
Manifestación anti-touradas en Pontevedra
colectivo abolicionista Estévez e Borxa González, repre- serán, en primeiro lugar, o rexei-
Touradas fóra de Ponte- sentantes de Touradas fóra de tamento da proposta da Lei de
vedra convoca unha ma- Pontevedra, ademais de anunciar Protección Animal que prepara a
nifestación baixo o lema a manifestación do 12 de agosto, Xunta e que exclúe as touradas
“Abolición Xa!” e que terá lugar tamén informaron da campaña como unha forma de maltrato
en Pontevedra o sábado 12 de preparatoria da mesma, centrada animal co obxectivo de blindalas
agosto con saída ás 20h desde a en actividades e publicidade na e garantir a súa continuidade a
Praza da Peregrina, lugar onde rúa e na procura de apoios do te- pesar da falta de apoio social con
tamén rematará. cido asociativo. Touradas fóra de que contan en Galiza. No seu Presentación da convocatoria da manifestación
É o oitavo ano consecutivo Pontevedra convida ás persoas lugar, defenden que a LPA galega
que Touradas fóra de Pontevedra interesadas en colaborar coa en proceso de renovación no Par- desde 1999 asinan o Concello de ñeiro público ao entramado tau-
organiza a principal mobilización campaña a participaren na asem- lamento recolla explicitamente a Pontevedra e os irmáns Lozano, rino. O colectivo abolicionista
contra as touradas que se realiza blea aberta convocada para o consideración das touradas como empresarios taurinos e propieta- reclamará o fin deste convenio
en Pontevedra, recollendo o tes- xoves 20 de Xullo ás 20:30 no Bar unha forma de maltrato e, en rios da praza da Moureira. Un (subsidio indirecto) que o go-
temuño de anteriores entidades Diaño, situado na zona vella da consecuencia, a súa prohibición. convenio que, logo de ser apro- berno municipal teima en man-
abolicionistas con presenza regu- cidade (rúa Charino 33). Por outra parte, Touradas fóra bado dentro dos orzamentos mu- ter, colaborando na drenaxe de
lar na cidade desde 2007. As reivindicacións en que se de Pontevedra reiterará o seu re- nicipais de 2017, conlevará a recursos públicos por parte do
No acto de presentación Vicky centrará a mobilización deste ano xeitamento ao convenio que entrega de 38000 euros do di- negocio taurino.
XVIII

Guía Gastronómica
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción OURENSE

Os pecados culinarios

L
de La Gula
a Gula é un local ourensán situado onde turistas e visitantes poden levar una
preto da praza dos Suaves, grupo ou- imaxe fotográfica da catedral de Ourense.
rensán de rock. Este establecemento, Na carta ofrece “pecados da carne, do mar,
famoso polos seus mini burguers de boi, da sobremesa e do viñedo”. Ensalada tépeda,
conta cun orixinal local, con grandes ventás ensalada completa, fingers de pito, patacas
e unhas boas vistas á catedral. Outra das es- alioli e bravas, fornecido de croquetas. Ade-
pecialidades de La Gula é o tataki de atún e mais, ovos rotos, cazola de cogomelos, gulas
os seus combinados de sobremesas caseiras e e gambas, queixo frito e pementos de Herbón.
cocktails que os seus clientes degustan para A oferta gastronómica complétase con quesa-
finalizar unha boa comida ou cea. Ofrece dillas, raxo, croca de vaca, porco ibérico, pi-
prato diario de luns a sábado (pecha os mar- caña de vaca, atún á prancha, luras fritas,
tes), ademais de pratos especiais ou suxes- mexillóns frescos, lagostinos torpedo, ortigui-
tións do día para venres, sábado e domingos. llas de mar e pescaditos fritos. De adega,
A Gula dispón dunha boa terraza na ampla rúa viños de Rías Baixas, Ribeiro, Ribeira Sacra,
peonil de Pena Corneira (zona viños), desde Ribeira do Douro e Rioxa.
Xóvenes asistentes á inauguración de Casa Marisa.

E
A nova Casa da Marisa
n Abeleda, no Concello de O establecemento orixinario
A Teixeira, parroquia pola data de principio do século XX.
que pasa a estrada LU-903 Daquela había bar e a corte das
entre Monforte e Castro Caldelas, vacas ao seu carón. Logo, rexen-
inaugurouse a tapería Casa da tado por Marisa, pasou a ser
Marisa especializada en carne de tenda-bar ata 2002.
Caldelas: chuletón, chuleta de Á inauguración acudiron veci-
vaca e filetes. Tamén en xamón ños e amigos. Desde o 28 de
asado, polbo, chipiróns e tortilla. xullo sucedense as comidas e
Recorda Juan José Penín Penín ceas acompañadas de viños de
que o anterior local pechou hai Cachin, Alodio e Adega Vella, da
15 anos. mesma localidade.
O local con terraza está situado no casco vello de Ourense.
XIX

Novas da Raia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción

Puskas expón “A história dun nobre povo Visitas guiadas gratuitas á

O C
raiano” en Monção e Salvaterra de Miño cidade histórica de Tui
pintor monçanense Salvaterra do Miño e no Museo omezaron as visitas cul- Estas visitas organizadas polo
Puskas, dentro do pro- do Albariño en Monçao, entre turais á cidade histórica Concello de Tui teñen carácter
grama cultural de cola- os días 4 e 31 de agosto, baixo de Tui. Celebraranse de gratuíto e unha duración esti-
boración da Eurocidade Monção o lema “Unha historia dun luns a venres ás 12h á cidade me- mada de 60 minutos. O punto de
- Salvaterra de Miño, expón os nobre povo raiano” dieval, e ás 20h ao barrio xudío, partida é o Punto de Información
seus novos traballos na galería Este coñecido e reputado mentres os sábados, domingos e Turística na praza da Inmaculada.
do Castelo de Dona Urraca, en pintor con máis de catro déca- festivos terán lugar ás 20h cun Correrán a cargo do historiador
das de actividade ao servizo da percorrido pola cidade histórica. tudense Suso Vila.
arte transporta para as súas
obras caras, imaxes, vivencias e
feitos desta terra transfrontei-
riza. Na presente exposición,
Aberto o prazo de inscripción
retrata, a través dun conxunto
variado de traballos, a reali-
para a cata comentada da Festa
dade secular existente entre
estas dúas vilas raianas.
do Viño do Condado
Nestas obras, Puskas recór- tórnanse nunha localidade
danos, co trazo creativo e lu- única, como se de dous barrios
minoso que o carateriza, a se tratase, ea Ponte Internacio-
fluidez tranquila do río Miño nal transformouse nunha rúa,
ea amizade das localidades de como calquera outra, que o
Monção e Salvaterra do Miño. pintor percorre dun lado a
Desde sempre, un selo de outro cunha paleta que conta
unión entre dous pobos "Her- "A historia dun nobre pobo
manos" que, xuntos no afecto, raiano ".
escribiron versos, pintaron A apertura transcorre ás
paisaxes, viviron tempos difí- 19h00 (HP) no Museo do Alba-

Á
ciles e testemuñaron un novo riño, en Monção, e 21h00 (HE)
amencer. no Castelo de Dona Urraca, en
Monção e Salvaterra do Miño Salvaterra do Miño.
brese o prazo de inscrición dos propios participantes, que
para poder participar na ano a ano se incrementan debido
cata comentada que se or- en gran medida a ese aumento de
ganiza dentro da programación interés que está xerando o noso
da Festa do Viño do Condado do viño, debido a súa gran calidade.
Tea, en Salvaterra de Miño. Este ano as catas realizaranse

www.todocondado.com
O ano pasado foron máis 100 o mércores 23 e o xoves 24 de
persoas as que participaron nes- agosto, coma sempre dentro do
tas catas populares onde o Gran Castelo de Dona Urraca, e para
Mestre da Cofradía do Viño do participar e imprescindible inscri-
Condado do Tea e Espumosos fai birse no Concello, xa que as pra-
unha cata a cegas dos diferentes zas son limitadas, e darán paso a
viños que se presentan ese ano a Festa do Viño do Condado do Tea
propia Festa, resaltando os mati- que terá lugar os días 25, 26 e 27
ces e as características que hai de agosto, pondo punto e final a
que ter en conta a hora de valorar programación do Verán Cultural
un viño. Unha cata participativa que organiza o Concello de Sal-
e aberta as intervención e dudas vaterra de Miño.
XX

Novas da Raia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción

O
“O mundo a dançar” no Alto Minho e na Galiza
rganizado pelo Rancho Fol- com a organização, mais de 100 mil cebem um espetáculo.
clórico da Casa do Povo de pessoas nas várias atuações da úl- No dia 30 de julho, domingo,
Barbeita, o 32º FolkMonção tima edição. Este ano, o objetivo é pelas 22h30, está previsto convívio
“O Mundo a Dançar” decorre entre manter o mesmo número de público entre grupos e convidados com
30 de julho e 7 de agosto com a e a qualidade dos espetáculos. Como atuação do Grupo Popular “Os Tei-
participação de grupos de 9 países sempre, as entradas são gratuitas. mosos” e a fadista Ana Ferreira. No
de 4 continentes, prevendo-se atua- Participa cerca de meio milhar de dia 1 de agosto, terça-feira, pelas
ções em 9 concelhos do Alto Minho elementos dos agrupamentos pre- 11h00, no Museu do Alvarinho, tem
e 2 da Galiza. Festival envolve cerca sentes e 120 voluntários que servi- lugar a receção oficial pelo Municí-
de meio milhar de participantes, rão como interpretes e guias pio de Monção. No dia 3 de agosto,
que ficam alojados na EB 2.3 de durante o festival. O trabalho vo- quinta-feira, pelas 10h00, desfile
Monção, e mais de uma centena de luntário já começou com a coloca- pela feira semanal e ruas do centro
voluntários. ção de camas individuais na EB 2.3 histórico.
O 32º Folk Monção "O Mundo a de Monção, local onde os grupos fi- O Folk Monção "O Mundo a Dan-
Dançar" realiza-se entre os dias 30 carão instalados. çar", um dos momentos mais altos
de julho e 7 de agosto com a parti- No concelho de Monção, o pro- do verão cultural monçanense, foi
cipação de grupos do Chile, México, grama compreende três espetáculos: reconhecido pelo C.I.O.F.F. (Con-
Peru, Portugal, Quénia, Rússia, Tai- Gala D`Aliança, 30 de julho, do- selho Internacional das Organiza-
lândia, Taiwan e Yakutia e atuações mingo, pelas 20h00 em Ponte do ções de Festivais de Folclore e de
em 9 concelhos do Alto Minho, ex- Mouro, Gala Deu-la-Deu, 1 de Artes Tradicionais, estatuto B da
ceção é Viana do Castelo, e 2 da Ga- agosto, terça-feira, pelas 22h00, UNESCO), em 2006, pelo C.I.D.
liza, Salvaterra de Miño e Vilanova Praça Deu-la-Deu. Gala do Alva- (Conselho Internacional de Dança),
de Arousa. rinho/Encerramento, 6 de agosto, em 2005, e pela I.O.V. (Organização
Considerado um dos melhores do domingo, pelas 22h00, Praça Deu- Internacional das Artes Populares),
país, este festival reuniu, de acordo la-Deu. Os restantes concelhos re- em 2004.

Vila Nova de Cerveira eleito o
Município do Ano – Norte 2017

É
mais um reconhecimento de âmbito transfronteiriça com o município irmão de To-
nacional. Vila Nova de Cerveira foi miño, em prol do conceito de ‘desfronteiriza-
eleito o Município do Ano – Norte ção’, demarcando-se como uma referência nas
2017, na categoria com menos de 20 000 relações Portugal/Espanha”.
habitantes, com o projeto “Agenda de Coo- O projeto vencedor apresentado pelo Mu-
peração Transfronteiriça Amizade Cerveira- nicípio Cerveirense - “Agenda de Cooperação
Tomiño”. A cerimónia de apresentação Transfronteiriça Amizade Cerveira-Tomiño” –
pública dos Prémios UM CIDADES decorreu visa a promoção de um desenvolvimento
esta quinta-feira, no Fundão, na qual mar- sustentável do território que se repercuta
cou presença o edil cerveirense, Fernando positivamente na melhoria da qualidade de
Nogueira. vida e da coesão social da população, ba-
No total dos 308 municípios portugueses seado na colaboração das potencialidades do
foram submetidas 116 candidaturas, tendo sido recurso comum rio Minho, na preservação e
nomeadas 34 pela Comissão Científica da UM- promoção dos seus valores naturais, cultu-
Cidades. Vila Nova de Cerveira venceu a cate- rais e etnográficos e na partilha e otimiza-
goria “Norte menos de 20 000 habitantes” e, ção dos equipamentos e serviços públicos de
consequentemente, ficou nomeado para a dis- utilização coletiva, dos recursos humanos e
tinção nacional, atribuída a Guimarães. económicos num programa de cooperação vi-
“Este prémio é motivo de grande satisfa- rado ao futuro.
ção, por ser mais um reconhecimento do tra- Tendo como suporte o vídeo promocional
balho global desenvolvido pelo Município de Amizade Cerveira-Tomiño, no qual os dois au-
Vila Nova de Cerveira, juntando-se a outros tarcas recordam as relações do passado e o
que temos vindo a alcançar como o 4º lugar presente, projetando o futuro, acolheu muitos
do Índice de Transparência Municipal, o 2º elogios por parte do júri da UM Cidades.
lugar nacional entre os designados pequenos Revelado no Fundão, o prémio “Municí-
municípios (5 e 10 mil habitantes) com uma pios do Ano Portugal 2017” é dinamizado
excelente performance municipal, e ser o 2º pela Universidade do Minho, através da sua
concelho mais exportador da Região Norte plataforma UM-Cidades com o objetivo “de
(total de 86 municípios) na componente de reconhecer as boas práticas dos municípios
acessórios para veículos automóveis”, su- portugueses, através de um projeto que
blinha o presidente da Câmara Municipal, Fer- tenha produzido impacto positivo ao nível
nando Nogueira, acrescentando: “No caso do território e/ou da economia e/ou da so-
especifico desta candidatura é mais relevante ciedade, com implementação após 1 de ja-
por se tratar de um projeto de cooperação neiro de 2015”.
XXI

Novas da Raia
O FARELO | Agosto de 2017

Redacción PONTEVEDRA

O
XXII Festa da Lamprea Seca en Arbo
vindeiro domingo 13 de rán degustar a lamprea en dife- mente polo grupo folclórico da
agosto celébrase en Arbo rentes variedades como a rechea, A.C. A Barca de Loimil e a Cha-
a vixesimosegunda edi- asada, rebozada ou en empanada ranga Noroeste. Haberá, ade-
ción da Festa da lamprea seca, e acompañala dos excelentes máis, feira e talleres de
evento creado no 1996 para pro- viños de Arbo, con Denominación artesanía.
longar a promoción desta xoia de Orixe Rías Baixas. Pola tarde celébrase, por se-
culinaria local máis aló da tem- Ás once da mañán, a mesma gundo ano, o Festival de Cantos
pada que vai de xaneiro a maio. hora na que sale da Praza do de Taberna, organizado pola Coral
Así, na Carballeira de Turbela, Concello a Festa da Bicicleta, Polifónica de Arbo, que contará
área recreativa fronte o Centro de ábrense os postos de degusta- coa participación dos grupos
Interpretación do Viño e a Lam- ción na Carballeira de Turbela. A "Son da kí", "Os Bohemios" e
prea “Arabo”, os visitantes pode- festa estará animada musical- "Amigos Afortunados".

www.ecocelta.com
Crta. PO-253 km.0,8 Pontacóns - Pías Ponteareas
XXII O FARELO | Agosto de 2017
O FARELO | Agosto de 2017 XXIII
Editorial NOVAS DO EIXO ATLÁNTICO S.L.
Avda. Sarmiento Rivera, 4-4ºD
(36860 PONTEAREAS - GALIZA)
T. 986 64 12 69
redaccion@novasdoeixoatlantico.com

O evento promove a cultura através tival Internacional de Folclore, que com
de um leque variadíssimo de atividades, a conta com a participação da Bolívia,
tais como: cinema, folclore, música, ex- da Chechénia, da Colômbia e das Filipi-
posições, animação, dança, tradições, e nas e com o concerto de encerramento,
claro, gastronomia e alvarinho. Cinema um nome bem conhecido e apreciado por
no Largo, integrado no Filmes do todos: Ana Moura.
Homem – Festival Internacional de Do- Entrega de medalhas de mérito
cumentário de Melgaço, dá início às fes- Do programa é ainda de destacar a
tividades, pelas 22h00. Noites no sessão solene de entrega de medalhas de
Parque, entre 4 e 11 de agosto, é uma mérito, a ter lugar no Salão Nobre da Câ-
nova abordagem que permitirá o usu- mara Municipal, pelas 10h30 do dia 12.
fruto de um importante espaço da Vila: A iniciativa demonstra a gratidão e
o Parque Rio do Porto, com concertos e apreço institucionais perante os cida-
DJs a animar a noite, ‘para cativar a po- dãos e instituições que, de qualquer
pulação mais nova e não só’, destacou forma, honraram, prestigiaram e promo-
o autarca, Manoel Batista. Outra das veram o município, contribuindo para o
inovações deste ano é a procura em seu desenvolvimento e bem-estar da po-

O
construir trabalhos de teatro com a po- pulação. Serão atribuídos os seguintes
pulação. ‘Ir e Voltar – Celebrar a Diás- títulos: Cidadão de Honra, Cidadão de
pora melgacense’ vai acontecer em Mérito e Instituição de Mérito. De se-
‘Melgaço em Festa’ regressa já na os desafios que o ‘Melgaço em Festa’ vários momentos e locais da vila: ‘Pelas guida será apresentado o Plano estraté-
próxima semana, este ano com lança aos melgacenses e a todos os que 20h00, esses momentos cénicos vão gico Melgaço 2030.
um programa mais ambicioso e nestes dias, de 31 de julho a 13 de confluir até ao centro da vila para um A Câmara Municipal oferece assim um
mais eclético. Das artes plásticas ao tea- agosto, visitam o concelho mais a Norte momento cénico único’, indicou Manoel conjunto de atividades culturais num
tro, passando pelo cinema, são muitos de Portugal. Batista. A festa completa-se com o Fes- ambiente de festa, de convívio e lazer.