You are on page 1of 2

INDISCHE SPOORWEGPOLITIEK.

. W e n n Priva~bahnen dahin ausar~en, dass


sie b]osse indus~rie]Je Erwerbsgesellschaften
sind, dann fort m i t Ihnen. Fiir d o n B a u tier
Bahnen setz~ ja der S ~ a t seine NIacht ein
dureh die Verleihung des Expropriations-
r e c h t s ; fiir den Betrieb der Bahn muss der
S~aat vielfach seine A u ~ o r l t ~ eintre~en lassen,
und es darf nicht vergessen werden, dass
die Bahnen zwar eine Ren~e abwerfen diirfen,
dass sie aber vor Allem bestimm~ sind, dem
6ffentlichen In~eresse zu dienen..
OA~PHAUSEN
~[i~i~ter va~ Pinanci~n #n Pruise~ i~ 1876.

De eerste spoorwegen op Java, de lijnen Samarang--


Vorstenlanden en Batavia~Buitenzorg, zijn aangelegd en
worden geOxploiteerd door d~ Nederlandsch-Indische
Spoorwegmaatschappij. Deze Maatschappij geniet een
rentegarantie van den Staat voor de belangrijkste harer
lijnen, de lijn Samarang~Vorstenlanden.
Op den bouw dezer spoorwegen, te samen 261 kilometer
lang, die tusschen 186& en i873 werden voltooid, volgden
herhaalde pogingen van verschillende Regeeringen om den
spoorwegbouw op Java door middel van overeenkomsten
met particulieren te doen voortzetten. Doch het gelukte
niet de tbrmule te vinden om ))tot w e d e r k e e r i g e
satistkctie van den Staat en van het geldschietend publiek
concessie te verleenen.)) ,)

1) Nora van ]Kr. Oldenhuis G r a t a m a , dd. 15 Nov. 1877 (ge41"ukte stukken


der zit~ing 1 8 7 7 - - 7 8 n ~ 28).
ECON. 1891. 17
Dit in de eerste plaats was de aanleiding tot ))het
nemen eener proefi) met den aa~leg van S t a a t sspoorwegen
op Java. Bij de eerste daartoe strekkende wet van 6
April t875 werd bepaald, dat voor rekening van den Staat
zouden worden aangelegd de spoorwegen Soerabaia--
Pasoeroean--Malang lang 1"12 kilometers. Vier jaar later
konden zij in hun geheel in exploitatie worden gebracht.
Her gelukken dezer eerste proef met den aanleg van
Staatsspoorwegen op Java werd herhaaldelijk ook in de
Volksvertegenwoordiging openlijk erkend en op den voor-
grond gesteld bij de behandeling van volgende wetsont-
werpen tot voortzetting van dien aanleg~ waarmede in
de laatste jaren krachtig en vrij geregeld is voortgegaan.
Ook met de exploitatie der door hem aanlegde spoor-
wegen in Indi~ heeft de Staat zich~ in tegenstelling met
den in Nederland gevolgden weg, belast. Meer dan
eens, bijvoorbeeld in het laatst verschenen voorloopig
verslag van het afdeelingsonderzoek der Indische begroo-
ting voor 189t, is erkend, dat de Staat, blijkens de op Java
opgedane ondervinding~ ook deze taak zeer goed op zieh
kan nemen.
Bovendien was her nagenoeg uitsluitend de Staat, die
zich belastte met de voorziening in de behoefte aan
spoorwegen op Java. Met uitzondering van een paar onbe-
duidende particuliere lijntjes, die zonder rentegarantie wer-
den gebouwd: Tegal--Balapoelang (Java Spoorweg Mij.) en
Batavia--Bekassie (Batavia Oosterspoorweg Mij.), te zamen
lang c. a. 60 Kilometers~ waarvan laatstgenoemde zich
naar Kedong Gedeh uitbreidt , kwamen er op Java geene
nieuwe spoorwegen door particulieren of naamlooze ven-
nootschappen tot stand.
De toestand was volgens her laatst verschenen verslag
der Staatsspoorwegen in Ned. Indi~ op het einde van
1888 als volgt: In het geheel waren toen in exploitatie
1232 kilometers spoorweg, waarvan 864 toebehoorende
aan den Staat en 368 aan particuliere maatschappijen.