You are on page 1of 44

22/11/2017 CA CI VT CHT

CA CI VT CHT
DI NHN QUAN THNH KINH
TIN BC, VN MUN THU

1. Quan im chung ca Thnh Kinh


Ta thng nghe dy phi d chng i vi tin bc v n b coi l Ma-mng (Thn Tin). Khi ni rng: Anh em khng th lm ti Thin Cha ln
Tin Bc (Mt 6,24 ; Lc 16,13), Thnh Kinh thc khng c khinh mit tin bc v ca ci, v chng c nhn nh l mt cng c hu ch trong
cuc sng, cng nh mt phng tin to d dng cho vic phn phi, chia s v gip nhau trong x hi ; c iu l phi bit s dng n cho
tt . Mt khc, Thnh Kinh cng nhc nh rng : tin bc rt d tr thnh mi nguy cho bt c ai thiu thn trng, v ta rt d sa vo cm by
ca n : n c sc thu ht rt ng k, v nht l theo mt lp lun rt hp l khin ngi ta sn sng lm vic v n v cho n mt cch m
qung nh mt n l trung thnh v t nguyn trong mt tm trng bnh an . Dng nh , khng c vn g phi t li c, theo mt lp lun
nh sau :

2. Lp lun chung ca ngi kit hu


Ti u t ht thi gi v tm tr ti cho cng vic c th c thu nhp cho mt cuc sng d chu v xng vi nhn phm con ngi ca chnh
bn thn ti cng nh ca gia nh ti (iu ny hon ton ng). Mt khc, ti cng lo gi o cho nn : hng tun, v thm ch hng ngy
na, ti i l u n, c gng dnh cht thi gi tham gia cc hi on v sinh hot t thin. Ti khng lm hi ai v chng gy phin cho ai
(iu ny cng hon ton tt). i sng o nh th c g sai u ? Ti gi trn i ng : phn o v phn i. Cn tin bc ? N cn cho
cuc sng v ti lm vic c n, ti khng bao gi coi n ngang hng vi Thin Cha hay thn thnh. Ti nhn nhn ca ci m ti c c
nh l n lnh Thin Cha ban cho, p li mt trong nhng li cu xin hng ngy m ti dng ln Cha.

3.t vn
Nhng liu lp lun nh th c n khng ? N ng im no v n mc no ? Xt v cn bn Ki-t gio th n c cn ng vng na
khng ? Nu khng, n sai u ? Sai nh th no ? V, cui cng, ta phi lm g y ?

tr li c nhng cu hi trn, khng th ni vn tt trong vi trang giy, v iu ny rt t nh, v thm ch n thuc v phn on v
trch nhim ca tng ngi i vi chnh mnh v i vi Cha, khng ai c th lm thay ai c (v mi hon cnh tht rt khc
nhau). c th gip qu c gi suy ngh v t tm thy cu tr li cho chnh bn thn (v ch cho chnh mnh m thi), ngi vit xin mi qu
c gi, qua lot bi ny, cng tm hiu v cc hun gio v cc nhn vt c th trong Thnh Kinh , hu sau cng chng ta c th rt ra c
cht g gi l kt lun cho chui suy t ny.

Nhng trc ht, ngi vit trm ngh phi ni ngay mt cht v ch im m lot bi ny mun dn ti nh l mt cch tr li tc th cho
nhng ai mun bit, hu c th quyt nh theo di chng hay khng. V khng c l do g bt ngi khc phi theo di lu di ri ch nhn
c mt cu tr li chng thch t no .

Vy u l qui chiu o c cho vic kim tin v s dng tin bc m ti phi da vo ? Xin ni ngay rng ci khng n ca lp lun trn kia l
ch khng phi l sng trn hai mt ca cuc sng : mt mt lo lm n sinh sng ; mt khc l lo gi o cho tt . Vn lcn

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai1.htm 1/2
22/11/2017 CA CI VT CHT

phi bit sng nim tin vo Thin Cha th no "cho phi" trong cuc sng x hi hng ngy: l yu mn Thin Cha qua anh ch em
mnh ; v chnh Thin Cha lm ngi thc hin iu cng nh dy chng ta phi lm nh vy. Cc nhn vt ca Thnh
Kinh t Cu n Tn c s ch r cho chng ta iu ny di nhiu hon cnh v iu kin sng khc nhau ca h. Cc v d s nh l
nhng qui chiu hu ch, gip chng ta sng o tt hn trong khi vn chm ch lm lng sinh sng. V qu tht, nu ta nhn ra rng mi s ta
c l do Thin Cha ban cho (l S chc lnh ca Ngi trn chng ta) th ta phi i xa hn n ch nhn ra rng : ta ch l nhng ngi qun
l phn pht cho anh em ta ng thi ng lc . V i cho n cng ca suy lun : nu bn cnh ti cn c nhng ngi anh ch em bt
hnh, khn kh hoc thiu thn, th ti khng th khng c trch nhim v s kin . Ti cn v phi lm mt ci g . Sng o, v nht
l sng o Ki-t qu l khng d t no.

l trch nhim, suy ngh, phn on v quyt nh ca mi ngi.


An Th

V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai1.htm 2/2
22/11/2017 T Vn a ng n Thp Ba-ben

CHC LNH CA THIN CHA

1.T Vn a ng .
Ngay t u , Thnh Kinh ni r : trong cng trnh to dng, Thin Cha ph y mt t s phong nhiu v giu c hu n c th chun
b phc v cho s xut hin ca con ngi. Tht vy, khi m t v Vn a ng, sch Sng th lit k tn bn con sng Pi-xn, Ghi-khn, Ti-
gr v -ph-rt. Trong s , sng Pi-xn
chy quanh x Ha-vi-la
ni c y vng rng. Ri chim tri, c nc, tho mc, hoa qu. Con ngi
xut hin nh ngi ch s dng v ngi qun l tt c s giu c . Hn na, Thin Cha chc lnh cho con ngi v trao cho n
nhim v thng tr trn mun loi trn t. C iu ng ch l li chc lnh ny khng cn bao hm s giu c v ca ci vt cht nh trong
trng hp ca ng Gia-cp v sau.
Thc vy, ca ci vt cht d y c mt trong cuc sng ni a ng ca hai ng b nguyn t, n c m t nh l mt thnh phn
ca cuc sng con ngi, mt "ci g" rt t nhin. Vy, ta c th ni rng ca ci vt cht " tng v vn cn l" mt trong nhng iu tt lnh
nm trong chng trnh to dng ca Thin Cha. V Thin Cha khng qun nhc li yu t ny khi Ngi chc lnh cho nhng ngi no trung
tn vi Ngi. Ta c th k n cc t ph p-ra-ham, I-sa-c v Gia-cp, vua a-vt cng nh Sa-l-mng.. V ngay c trc cc v ny ta c
trng hp ca ng N- .
ng N-, mt ngi cng chnh di mt Thin Cha, ng c Thin Cha chn trong chng trnh cu chuc ca Ngi ngang qua vic cu
thot ng v gia nh ng khi nn Hng thy. Sau i nn ny, Thin Cha chc lnh cho N- v cc con ng. Li chc lnh ny cho thy
dng nh Thin Cha mun ti lp li trt t gn ging nh ni Vn a ng xa kia: con ngi c trao li quyn thng tr trn t, s hu
nhng sn vt ca t v sinh si ny n trn mt t. Cho n y, ca ci vt cht vn c coi l mt yu t thnh phn ca cuc sng con
ngi. Cha thy c mt rn nt no trong quan h gia con ngi v s giu c vt cht. Cng nh cha thy c vn v s giu c lm c
cho con ngi phm ti chng li Thin Cha.

2. .n Thp Babel
Nhng ngay sau . S v trong tng quan xut hin qua cu chuyn thp Ba-Ben. y, con ngi cy vo ca ci vt cht mnh c
xy ngn thp tai ting ny nhm chng li Thin Cha. iu tr tru l: vi chnh s giu c v ca ci vt cht m Thin Cha ban tng
, con ngi li dng nh phng tin chng li Ngi. K t , ca ci phi c d chng v n c kh nng tr thnh mt cm by x
y con ngi n mc i nghch vi Thin Cha.

3.H Lun
Vy, ca ci vt cht vn l n lnh ca Thin Cha ban tng, v Thin Cha bit n gn cht v cn thit cho cuc sng con ngi. Tuy nhin,
c lc, v u ny khng ngng lp li v tip din trong lch s nhn loi, rng : con ngi s dng s giu c ca mnh sai mc
ch nhm chng li Thin Cha, n tr thnh mt ngu tng. Mt h qu ca iu ny l: ri con ngi s v ca ci vt cht m
chng i nhau bng nhiu cch. iu ny s cn l ti cho chui suy ngh ca chng ta sau ny : Lm th no ca ci vt cht ng
bao gi tr thnh mt ng ch , tri li n phi ch lun l mt chc lnh ca Thin Cha v l mt cng c hu ch gip ta xy dng tnh
ngi trong tng quan vi tha nhn.

An Th
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai2.htm 1/2
22/11/2017 Bi 3

Bi 3

AP-RA-HAM,
NGI GIU U TIN TRONG THNH KINH :
MT NGI CNG CHNH
1.Mt mu mc v c tin .
y l v t ph hng u v gng mu ca nim tin vo Thin Cha. ng c nhiu tn gio ln : Hi gio, Do Thi gio v Ki-T gio tn
knh. Tn ca ng c nhc n rt nhiu trong cc b kinh sch mc khi nn tng ca cc tn gio ny. Kinh C-ran dnh trn mt su-rt di
cho ng, su-rt s 14, trong s 114 su-rt. Trong b Thnh Kinh, ta thy tn ng xut hin t rt sm, ch sau 11 chng u ca sch Sng
Th m thi. Cu chuyn ko kh di cho ti lc xut hin Gia-cp chng th 25. Ci tn ng knh ny cn lun c nhc ti trong b ba v
1
i t ph ca Dn : p-ra-ham ( ) , I-sa-c v Gia-cp. V, hn na, ng cn c chnh c Gi-su trng dn nh l mt bo m ca phn
thng mai hu, khi Ngi m t La-da-r ngi ngho
c ngi trong lng v t ph ny sau khi cht, nh l mt cch thc hng phc nhn, so
vi ng nh giu n phi chm trong au n v nghin rng (xin xem Lc 16,19-30). Cn Thnh Phao-l th ly ng lm gng mu dy v c
tin cho cc tn hu R-ma (Rm 4).
l ni v c tin v ni thun v tn gio i din vi cuc sng mai hu. Nhng c th hn, ta cng c th hc c ni v t ph ny khng
t iu b ch lin quan n cch sng trong lng x hi.

2. Mt i sng chn chnh


Tht vy, p-ra-ham l ngi u tin m ta thy Thnh Kinh k nh l mt ngi giu, rt giu ,vi nhng n gia sc ln v y vng bc (St
13,2). V nht l ng bit cch s dng ti sn ca mnh mt cch hu ch. Khi nghe ni v ng nh vy, ta s t t ra hai cu hi ng quan
tm, l : ng lm giu bng cch no ? v ng s dng ca ci ca ng ra sao ? l hai cu hi s c lp li mi khi chng
ta tm hiu v mt nhn vt ca Thnh Kinh trong lot bi ny. Vng, cng chnh l nhng vn m mi chng ta thng gip mt trong
cuc sng hng ngy i din vi vic lo lm n v chi dng cho cuc sng, ng thi vi lo toan cho i sng nim tin v cuc sng mai hu ca
mnh. iu ny khng d t no, v t thn n cha ng nhiu mu thun khin kh thc hin. V, do , n lun l mt iu nhc nhi, kh
chu cho ta mi ln ta chn thnh ngi li suy ngh cch nghim tc v vn ny . Hy vng rng t ph p-ra-ham s gp cho ta mt cht kinh
nghim ca ng.

a) Lm giu bng cch no ?


Tht ra Thnh Kinh ch h cho ta vi nt rt nh v ch ny, v Thnh Kinh khng nhm mc ch tr li cho nhng cu hi nh th, m l
nhm mc khi cho ta v Thin Cha v v tnh thng ca Ngi, l quyn sch dy v c tin. Tuy nhin, nh chng ta ni t
u lot bi ny, nim tin phi c sng trong cuc sng hng ngy, cho nn ta cng khng s sai lm nu th tm trong vi ch dn lin
quan. y ngi vit khng c ch trng c Thnh Kinh di mt nhn quan "duy lun ly", tri li th c.

- Khng lm giu cch khng chnh ng


Phi ni ngay rng, p-ra-ham khng chp nhn lm giu bng cch li dng nhng c hi khng chnh ng. Ta c ngay mt v d khi c
thy rng ng t chi chim hu cc chin li phm thu c sau khi nh thng bn ng vua cc x Xi-n-a En-la-st -lam Goi-dim
, , v v
cc vua ny bt i ng Lt, chu ca ng. Sau cuc chin thng, ng ch ly phn cho nhng ngi i theo ng chin u nh tr
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai3.htm 1/4
22/11/2017 Bi 3

cng lao cho h ; phn ng, ng khng ly g c. iu ny cn cho thy rng ng khng h lm giu bng cch khai thc cc ngi lm cng
cho ng, ng lun ngh n cng cn ca h. Hn na, ng cng khng qun phn ca v T t ca Thng Ti Cao, Men-ki-x-, l
ngi ra n v chc lnh cho ng sau khi ng chin thng tr v (St 14).

- Cng khng tranh ly phn tri


ng cng khng lm giu bng cch ginh ly phn hn, trong tng quan vi ngi thn cn. Ta c th "dn" qua cu chuyn ng ngh
phn chia lnh a gia ng vi ng Lt. Sch Sng Th chng 13 k rng sau mt v tranh chp v vic chim gi cc ng c gia nhng
ngi chn thu cho c hai ng, p-ra-ham ngh Lt thit lp mt ranh gii gia i bn. V ng nhng cho ng Lt, chu ng,
quyn chn la phn t va . ng Lt chn phn t thuc ng bng sng Gio-an ph nhiu mu m ni c hai th trn ni ting v
giu sang try lc, S--ma G-m-ra
v . l hai thnh s b ph hy do la bi tri t lu sau m sch Sng th,s k (cng chng
19). Phn p-ra-ham, cn li vng i ni Ca-na-an. Vng, ng sn sng nhng phn hn cho ngi khc. V, c l i vi nim tin ca ng,
s sung tc ca ng l do Thin Cha ban cho ng th theo li ha v s chc lnh m ng lnh nhn. ng tin tng v trng cy vo iu
. V phn mnh, ng ch chm lo lm n trong tinh thn th phng Thin Cha m ng tin, v i theo ting gi v s dn dt ca Ngi.

b) Dng ca ci nh th no ?
Thc ra, nhng g s c ch ra y khng c g mi l hoc khc thng so vi nhng ch dn o c ca cc nn vn ha nhn loi, m
theo mi ngi c dy hoc c th suy lun ra c. Ch c iu l, d ta bit kh r v nhng ch dn nh vy, nhng ta li khng thc
hin. Ni cho ng hn, ta t thc hin, v l do l chng kh thc hin lm, hay chnh xc hn na, ta khng c c hi v iu kin thc
hin (iu ny s c bn tr li sau, trong cc bi suy t da trn cc sch Tin Mng v sch Cng v cc Tng ). y, ngi vit ch
mun cng c gi thy xem ng p-ra-ham lm sao. V iu ny c chng ch l mt cht nhc nh cho chng ta v nhng g bit ri
m thi.
- Bit v dm chi dng khi cn
Trong cu chuyn k v vic ng i sang nhng cho bng c tha t thuc s hu ca -ph-rn, ni c hang Mc-p-la ti Khp-ron ,
i din vi Mm-r . Cuc i chc gia tha t v mt s lng bc, din ra sau ci cht ca Sa-ra, v ng, c ch chn ct b (St
23). Vic chn ct ngi qu c l iu quan trng nhng , c l ng cn ngh xa hn n vic tranh chp c th xy ra gia con chu ng v
dng di ca -ph-rn v sau, cho nn ng ni n mua cho c phn t ny. Theo mt s nghin cu gn y th s tin ng p-ra-
ham phi tr cho mt khonh t nho nh nh th l qu ln : 400 sicles bc (bng khong 4,56 kg bc). Vng, s tin ln l tr cho
mt s bo m v sau. Ngy nay, t , t-ra-en Khp-ron
vn cn di s bo m ny. iu ny mun ni rng ng p-ra-ham khng
ngi s dng ca ci ca mnh cho mt mc ch quan trng hn, cho d l phi tr gi t. iu ny c v tru tng qu i vi chng ta
ngy nay (nhng xin c php khng bn rng thm). Tip theo y l i iu c th v thit thc hn.

- tip n v phc v tha nhn


* Tip n v phc v mi ngi nh nhau .
cui chng th 13, sch Sng Th ghi li mt cu nh sau : p-ra-ham nh c di nhng cy si Mm-r, ti Khp-ron, v
ng xy mt bn th knh Gia-v . C l, ta khng ch nn hiu cch din t bn th knh Gia-v y thun theo ngh tn gio vi
nhng ngha t t, dng cng hoc mt hnh thc l vt no . Ta c th da theo ch dn ca mt vn bn khc mang ta Giao c
ca p-ra-ham (Testament dAbraham) (2) , hiu rng thm v cu Thnh Kinh ny. Vn bn ny ni v s giu c ca p-ra-ham, rng
ng sng trong s giu sang vi mt gia ti s v ng rt giu . ng xy lu bn v ng ch cy si Mm-r, ng n tip
mi ngi : giu ln ngho, vua cha ln th lnh, tt nguyn ln thng vong, bn b ln ngi xa l, hng xm ln khch l hnh ; vi

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai3.htm 2/4
22/11/2017 Bi 3

lng knh trng, s thnh thin, c cng bnh v lng hiu khch, p-ra-ham tip n mi ngi nh nhau. (3) .Ta c th hiu s th
knh Gia-v trong mt ngha n tip v phc v ng loi, iu m c Gi-su s nhn mnh sau ny trong gio hun ca Ngi, c bit l
trong d ngn v ngi Sa-ma-ri-a nhn hu (xin xem Lc 10,29-37). V, c l, cng chnh v cung cch s dng ca ci ht sc c o
ny, m p-ra-ham c c Gi-su dng lm phn chiu vi ng nh giu khng bit quan tm cht no ti ngi anh em ngho
khn kh La-da-r m chng ta nhc ti trong Lc 16,19-30 nh sau :
C mt ng nh giu kia, mc tn la l gm vc, ngy ngy yn tic linh nh. Li c mt ngi ngho kh tn l La-da-r, mn nht y mnh, nm trc cng ng
nh giu, thm c nhng th trn bn n ca ng y rt xung m n cho no. Li thm my con ch c n lim gh chc anh ta. Th ri ngi ngho ny cht, v
c thin thn em vo lng ng p-ra-ham. ng nh giu cng cht, v ngi ta em chn.
Di m ph, ang khi chu cc hnh, ng ta ngc mt ln, thy t ph p-ra-ham tn ng xa, v thy anh La-da-r trong lng t ph.
C iu ng lu l vn bn ngoi qui in trn khng k rng p-ra-ham b th hoc ra tay gip ca ci vt cht cho ngi
ngho. Vn bn ch ni rng ng tip n mi ngi nh nhau v phc v h khng phn bit sang hn, giu ngho. iu ny khng
d.
Theo li suy ngh thng tnh : ti ng c coi l ngi tt v ti cng c th t yn tm l mnh tt nu ti bit v dm rng tay gip
ngi bt hnh theo kh nng ca ti. V qu ng nh vy. Ri chng ta cng s ngh rng nh th l v cng nhiu ri. V, ta c
th da theo i hi ca c Gi-su v vic b th bin minh cho suy nhg ny - nhng c l khng n gin th, ta s tr li vi bn vn
ny v sau trong phn bn v cc hun d ca Tn c, v Thnh Kinh khng dng li .
*. cng chnh l n tip v phc v chnh Thin Cha
Tr li vn tinh thn n tip v phc v ca v t ph, n khp vi vn bn ngoi qui in ny, ta c mt cht ch dn Thnh Kinh
trong on k v vic p-ra-ham n tip ba v Khch ti Mm-r (xin xem St 18,1-15). Trong on vn rt ni ting v quan trng ny, v
n c dng gii thch v mt tin mc khi v Thin Cha Ba Ngi, ta c th c thy cung cch tip n khch ca p-ra-ham ra sao
: cht nhn ra c ba ngi khch ngang qua, ng xin h vui lng dng li t x ca ng ngh ngi i cht, mang nc cho h ra chn,
mi h ngi ngh di tng cy, hi h lo chun b cm nc, . v dng nh c nh ng u gp tay vo phc v. Mt iu ng ngc
nhin v cng ng n tht.
V theo nh xc nhn ca vn bn Giao c ca p-ra-ham th ng tip n mi ngi nh nhau
. iu ng lu y l lng knh
trng con ngi ca ng, ng coi ngi khc ng ng phc v. ng tip n mi ngi nh tip n chnh Thin Cha, ri mt ngy n,
v iu ny thnh s tht, chnh Thin Cha Ba Ngi n ving thm ng, nh ta thy qua on Thnh Kinh va c nhc ti. Thit
tng l iu ng hc y. Vng, ca ci vt cht ch l mt phng tin tt gip ta thc hin iu quan trng hn nhiu, l
tn trng, n tip v phc v ng loi - nh xc nhn ca d ngn trong Tin mng theo thnh Lu-ca on 12 cc cu 42-43 v iu m
Vy th ai l ngi qun gia trung tn, khn ngoan, m ng ch s t ln coi sc k n ngi , cp
mt ngi y t trung tn cn lm :"
pht thc go ng gi ng lc ? Khi ch v m thy y t y ang lm nh vy, th tht l phc cho anh ta. ". Vng t ph p-ra-
ham ca chng ta bit lm nh vy.

3. Mt bi hc v o i ho hp
Ta c th ni tm li rng p-ra-ham, ngi giu u tin trong Thnh Kinh, l mt con ngi cng chnh, theo ngha nim tin v c theo ngha
x hi thng thng. ng cng chnh c trong cch thc lm giu v s dng ti sn ca mnh. ng sng trn nim tin ca ng trong mi
chiu kch ca cuc sng, khng ch l tt o, p i
m hn th na o i ho hp
. Ni ng, ta c mt qui chiu sng o va kh thc
hin nhng khng phi l khng th.

An Th
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai3.htm 3/4
22/11/2017 Bi 3

CH THCH
(1) tn cc nhn vt v a danh trong lot bi ny s ly theo bn dch ca "Nhm Phng V cc Gi kinh ".
2
( ) Thc ra y l 1 trong nhng th bn thuc ngun vn chng "Lin giao c " do cc tc gi Do Thi son tho vo u Cng nguyn,
chng khng nm trong s cc vn bn quy in Sch Thnh c chnh thc chn s dng nh l cc bn vn Mc Khi.
3
( ) Testament d'Abraham I,2 trch trong la Bible - Ecrits intertestamenaires, Paris, Bibliothque de la Pliade,NFR-Gallimard, 1987, tr 1655-1656.
Dch t ting Php bi chnh ngi vit .

V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai3.htm 4/4
22/11/2017 I-sa-c, ngi giu nh tha k

Bi 4

I-SA-C, MT NGI GIU HIU HA

1.Tha k, iu hp o v hp php
Nu trong bi trc, vi t ph p-ra-ham ta c t bi hc v cch th ng lm giu v mu gng v vic ng s dng ca ci. Vi v t
ph th hai, I-sa-c, ta s c thm mt i ch dn b sung v phng cch tr nn giu c. Nu vi p-ra-ham cc bi hc ch l khng lm
iu sai tri trong khi lm giu, ;th vi I-sa-c , ta s thy c mt cht ch ng ng gp tch cc hn trong vic ny.

Chng ta bit rt t v v t ph th hai ny , v Thnh Kinh ch dnh cho ng v tr nh l mt gch ni gia nhng cu chuyn k v cha ng, p-
ra-ham, v v Gia-cp, con th ca ng. Tuy nhin, ta cng c th rt ta c t nhiu bi hc lin quan n ch ca chng ta. Thc vy,
Thnh Kinh cho chng ta bit rng I-sa-c l ngi tha k hp php ton b gia ti ca p-ra-ham. chng 25, sch Sng Th ni r rng :
p-ra-ham cho I-sa-c hng ton b ti sn ca ng (St 25,5). I-sa-c l mt ngi giu t trong trng nc . Ni khc i, ng giu
nh k tha gia sn ca cha mnh. Trong x hi, ta cng thng gp nhng trng hp nh th, n hon ton hp php v hp o c.

Tuy nhin c iu cn lu : trong thc t cng thng c nhiu vn lin quan n vic tranh ginh quyn tha k, hin nhin hoc m mui,
khng hp o, cng khng hp php t no v thng rt phc tp. Trong khun kh suy ngh ca lot bi ny, ngi vit ch xin gi ln s kin,
v xin c php min bn su, nhng phn suy ngh cho qu c gi.

2. Ch cy vo li chc lnh ca Thin Cha


Chng 26 ca sch Sng Th k v I-sa-c , cho thy ng giu ln ra sao. ni ng, s n nhn li chc lnh ca Thin Cha khng h
l mt thi th ng, n l mt s cng tc bng sc lao ng ca ng v mt li ng x rt m thm , iu ny i hi khng t n lc ni
ng .

- Vng li Thin Cha : tr li v lo canh tc lm lng .


Theo Thnh Kinh, vo thi p-ra-ham c mt nn i xy ra trong vng, v I-sa-c phi di n t Gh-ra thuc x Phi-li-tinh ca vua A-
bi-m-lc, vi nh s di chuyn xung Ai-cp ni c th trnh c nn i. Nhng Thin Cha hin ra v bo ng rng : ng c i xung
Ai-cp ; hy lu li x ny theo li Ta bo. Hy sinh sng ti chnh x s ny, Ta s vi con v s chc lnh cho con .(St 26,2-3a) . I-sa-c
li x Gh-ra ( St 26,6) v canh tc trn t ny . Thnh Kinh k rng ng c mt v bi thu gp trm(xin xem St 26,12). Ri Thin
Cha chc lnh cho ng, ng tr nn rt giu n ni nhng ngi Phi-li-tinh t ra ganh t (St 26,14). H ph nhng ging nc ca
gia nh ng, khin ng phi ngh n chuyn dn i ni khc.

- . Vi tinh thn hiu ha, bit nhng b c ho bnh .


ng phi di i, nhng khng phi l i Ai-cp. Vua A-bi-m-lc ngh thng thng rng: ng tr nn hng mnh hn h, nn h khng
th cho ng tip tc tr trn t ca h c na; ng phi dn i thi. Vng, ng dn i ch v mun c ho bnh v nhng li cho
ngi Phi-li-tinh t ai ca h. Thc vy, theo li k ca sch Sng Th, ta s thy rng ng tht rt kin nhn khi phi di ch n hai ln do
s ganh t ca cc ngi dn bn x ni ng dn n. ng khng h to ting mt li no. Chng ta cng xem chi tit ca cu chuyn ny c
th cm nhn c ht ci c o ca ng.
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai4.htm 1/2
22/11/2017 I-sa-c, ngi giu nh tha k

Ln th nht, t khu vc Gh-ra gn bin gii x Phi-li-tinh (cch b bin a Trung Hi khng xa) ng di vo su hn, chch v pha nam,
vo trong thung lng Gh-ra. ng hai ln lin tip b dn bn x gy tr ngi : mt ln, khi ng khi li ging nc, m trc kia p-
ra-ham o, chn cc n gia sc ca ng, th c s ci v v ging ny gia cc gia nhn ca ng v nhng ngi chn chin x Gh-
ra ; ng nhng cho h v tm o mt ging khc.
Mt ln na, sau khi o c ging nc th hai, ng li gp phi s tranh ginh ca dn bn x ; ng cng sn lng nhng cho h. V ln
ny, ng phi dn i xa hn, xung tn pha nam cho n vng Bt-sa-b. Ti y, Thin Cha hin ra cho ng mt ln na v khng nh
li li chc lnh ca Ngi. Ri ng tm c nc trong vng ny v o c ging cho ring ng ( St 26,15-25 v 26,32-33).

Vi chc lnh ca Thin Cha, ng tr nn giu c v hng mnh hn nhiu khinVua A-bi-m-lc lo s. Nh vua phi tm n vi I-sa-c
xin k ho c vi ng sau nhng xung t trn. V phn I-sa-c, ng lun t ra l ngi hiu ha, ng sn lng k tho c chung sng
ha bnh vi ngi Phi-li-tinh (St 26,26-31) .

3. Bi hc v nim tn thc v lng hiu ha


Mc d ta khng c ch dn v cch th s dng tin bc ni t ph I-sa-c, ng thi phng cch tr nn giu c ca ng khng xa l lm
vi chng ta, nht l qua vic tha k. Tuy vy, mt iu c o ni v t ph ny, l tnh hiu ha ng n ca ng. Vi mt nim tin
chc chn vo li chc lnh ca Thin Cha, ng lun bnh thn nhng nhn ht mc nhng ngi Phi-li-tinh v ngi x Gh-ra trong
nhng tranh ci v tranh chp cc ging nc, mt trong nhng th qu gi nht cc x sa mc, mt yu t hng u cho vic chn nui gia
sc, mt phng th khng th thiu c c th tr nn giu c ti cc x s ny. Tn thc trong bn tay Thin Cha, c th tr nn
giu c, ng ch cy vo Ngi m thi. V cho d ng khng h chnh mng trong vic lm lng canh tc, nhng ng khng h t nng
nhng n lc lao ng bn thn v cc iu kin thin nhin.

Trong nim tn thc


v lng hiu ha, ng hon tt cuc i ca mnh nh mt ngi giu rt hin ho. c l l mt bi hc
ng qu cho mi ngi chng ta.

An Th
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai4.htm 2/2
22/11/2017 Gia-cp, khn kho v sng phng

Bi 5
GIA CP , CON NGI KH HIU
Sau bi hc ca I-sa-c, ta s tm hiu y cch lm giu v li s dng ca ci vt cht ca t ph Gia-cp. Nhng khi nhc n tn ca v
ny, i vi nhng ngi c hiu bit v Thnh Kinh, Gia-cp thng b mang ting xu l rt ma-lanh v gii ngh la gt. Nu tht nh th th
c g ng ta hc ni ng v chng c l do g ta phi mt thi gi vi ng. Nhng khng, ng l mt nhn vt ht sc c o, rt gn gi
vi chng ta v s c rt nhiu iu hay hc c ni ng. C iu l trc ht phi bin h cho ng khi nhng tai ting i, v cho d xt theo
kha cnh no i na, o hoc i, ng cng khng h l ngi xu, tri li th c. V vy, c l ta s phi dng li ni ng lu mt cht bn
cho thng sut vn . Ta s tm hiu v ng qua hai phn : phn th nht, nhm l gii cho ni oan ca ng ; v, phn th hai, nhm tm hc
hi nhng iu hay ni ng. Bi ny s dnh cho phn th nht, cn phn th hai s c bn n bi tip theo.

1. Cuc i chc khc thng v cuc la gt d dng


Sau p-ra-ham, chng th 25 ca sch Sng th, ch vi mt ghi ch rt nh v vic cho i ca Gia-cp v -xau, nhn vt Gia-cp bt
u xut hin gn nh ng thi vi I-sa-c cha mnh ( St 25,19-28). Vi chi tit c v nh nht v vic h sinh Gia-cp v -xau nh vy, ch
xut hin mt ln duy nht y, tht c l do ca n. Qu vy, cc chi tit ny s gip ta hiu r hn nhn vt Gia-cp c o. Vy trc khi
bn n cu chuyn i chc quyn trng nam v vic nh la I-sa-c lnh li chc lnh, ta hy dng li mt cht vi cu chuyn cho i
ca hai anh em sinh i ny.

* Hai anh em sinh i, hai c tnh khc bit


Trong cu chuyn ca sch Sng Th K 25,21-28, c hai chi tit ng ta lu : mt l, nhng ci tn c t cho hai a tr cng vi c
tnh v ngh nghip ca mi cu ; hai l, tnh cm ca hai v chng I-sa-c i vi hai a con.
Cc son gi Sch Thnh ghi li rng : a tr th nht ra i, nc da n xm v ngi n ph y lng, ngi ta t tn cho n l -xau ;
lin tip theo l cu em n cng cho i tay nm gt -xau, ngi ta gi n l Gia-cp (St 25,25-26). Dng nh c mt cuc tranh ginh
th t cho i ngay t khi cn trong bng m gia hai anh em sinh i ny. V ri sau , -xau tr nn mt tay th sn lnh ngh, sut
ngy rong ri trn cc ng c Gia-cp l mt ngi trm tnh, sut ngy quanh qun trong lu [vi chin cu]
cn (1) (St 25,27). V pha I-sa-
c v R-bc-ca th I-sa-c thng -xau hn bi v ng rt m mn tht rng ca anh ta, trong khi R-bc-ca thng Gia-cp hn (St 25,28).
thy ngn ngnh ca vn , thit tng, phi tm tr ln cho n y.

Hai anh em sinh i , vi hai c tnh v th l khc nhau, hai chn la ngh nghip khc nhau, chung sng c vi nhau di cng mt
mi nh trong bi cnh tnh thng khng ng u ca cha m. Nhng iu ch ko di cho n mt ngy n th s v xy n, sau v
bin ln li chc lnh. Vn y l khng th n gin mi ti cho Gia-cp v coi -xau nh l nn nhn. V n tr nn rt phc
tp, v ta s phi dnh cht thi gi c th hiu cho tng tn n mc c th.

* Gia-cp l ngi xu ?
y, ta gp hai mu chuyn lin quan n Gia-cp khin ng b gn ting l ma-lanh, l tay gt gm, l v mua bn quyn trng nam vi
-xau (St 25,29-34) v v la I-sa-c nhn li chc lnh (St 27,1-30). Ta s c k li hai cu chuyn ny, v trong c rt nhiu iu th v.
Nu ta khi i t mt vn nn, lm sao c th hiu c rng cc son gi Sch Thnh li n thun k xu v v t ph m tn ca ng c
chn gi c dn tc ny : t-ra-en, ci tn m chnh Thin Cha t cho ng, sau mt cuc vt ln vi Ngi sut m thu (xin xem St
32,21-28). Nu ta chp nhn cu tr li l khng th n thun hiu nh vy, th c chng ta phi hiu rng qua cc cu chuyn ny cc son gi
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai5.htm 1/4
22/11/2017 Gia-cp, khn kho v sng phng

Thnh Kinh mun ni nhng iu tch cc hn v Gia-cp. V do , s c nhiu iu cn phi lm cho sng t. Vy, ta s dng li tng cu
chuyn mt vi hy vng c th tm thy mt cu tr li gn vi s tht hn. (Nhng iu s c ni di y l gi thuyt ca ngi vit khi c
li Thnh Kinh di mt nhn quan ring, vi tham kho v qui chiu da trn cc nghin cu lin quan ca ngnh ch gii Thnh Kinh).

a . Gia-cp v -xau, cuc i chc khc thng


Cu chuyn i chc quyn trng nam ny c Thnh Kinh, trong sch Sng Th 25 k rt vn ch trong vi cu (2). Bi cnh c dng ln
tht n gin v rt t nhin : mt ln n, -xau i sn v v cm thy i l ; trng thy Gia-cp ang nu t cho u , vn chng phi l
mn cao lng g, -xau, vi c tnh sn c, ngh mt cch khng my lch s : tao hp t cho, ci t cho , tao i lm ri.
Nhng Gia-cp, cng khng phi l tay va, chp ngay c hi v ngh : Trc ht hy bn cho t quyn trng nam i.
Vn vi tnh cch
rt th, -xau v tnh hay hu tr li : Tao sp cht [v i] ti ni, th hi khi ci quyn trng nam kia c gip c g cho tao u ?
Gia-cp vn cha chu, i rng : Anh hy th trc .
-xau th v ng bn quyn trng nam ca anh ta cho Gia-cp. Gia-cp t
ra rt rng ri, chng nhng trao cho m cn thm t bnh m na, -xau n ung ri b i ra. V Thnh Kinh thm rng : -xau coi r
quyn trng nam ca mnh. Cuc i chc ny qu l khng bnh thng. N khng bnh thng v nhiu l do v di nhiu gc khc nhau.
Ta s xt n theo ba gc :

1) Chuyn nhng quyn trng nam l iu khng th .


Xt v mt x hi, vic bn quyn trng nam qu l khng bnh thng, v n vn gn cht vi vic cho i, l iu ch din ra mt ln v
khng th thay i c. Theo lut php, quyn tha k c th c chuyn nhng cho bt c ai, ty theo nh ca ngi li ti sn ;
nhng quyn trng nam khng th i c t ngi ny sang ngi khc, v n vn c n nh theo th t ra i ca nhng ngi con,
khng th c chuyn lm li kiu khc c. V vy, di gc nhn x hi, cu chuyn i chc trn c v nh a. V, -xau c l khi dm
diu ct, ngay c trong vic th ha, nhng quyn trng nam cho Gia-cp, v vic khng h c hiu lc trong thc t. Cn Gia-cp th c v
chng khc mt anh kh i mua trng y nc , c c g chng ch l mt trng t cho u. Qu tht, cho ti ngy nay, c ai trong chng
ta li coi hoc gi Gia-cp l anh ca -xau u. -xau vn lun l anh, cn Gia-cp l em.

2) Nhng i vi Thin Cha n khng cn l bt kh


Xt v mt c tin v thun tn gio, ta thng nghe gii thch rng Thin Cha chn ngi b mn gp phn thc hin chng trnh cu
ca Ngi. Cu chuyn ny s gip bin minh cho vic chuyn quyn tha k li ha ca Thin Cha vi p-ra-ham : s khng cn l vn ,
khi xy ra s kin rng li ha c tip tc thc hin ni dn t-ra-en, dng di ca Gia-cp, m khng phi ni dn -om hoc cc dn
khc, c coi l dng di ca -xau. Do , s bt bnh thng trong vic chuyn quyn tha hng li ha v chc lnh nh vy c l do
ca n. Tt c mi chuyn c gii thch l din ra theo nh ca Thin Cha. V, n cu lan xung n tn nhng ngi
tn hu ngy nay ngang qua Dn t-ra-en, v ri qua gio hi ca Cha Ki-t.

3) -xau v Gia-cp, ai mt, ai c ?


Xt v mt kinh t hc, y, cuc trao i, theo mt hnh thc kinh t rt th s, gia mn hng (quyn trng nam) ly mt mn hng khc
(t cho u) din ra tht hon chnh. Tht vy, c hai mn hng trao i cho nhau, mt cuc thng lng gia hai ngi ch s hu
v mt hnh vi trao i c th c km theo mt li ha t pha -xau. Cuc i chc ny hi mi yu t ca mt hnh vi trao i hng ha,
v nh th n c hiu lc php l trong vic chuyn quyn s hu. C iu l, khng c mt chng c hoc chng nhn no (nh trng hp
p-ra-ham mua t Khp-ron
m ta c dp nhc n trong bi ni v p-ra-ham) ngoi tr mt li ha sung ca -xau. Do , dng nh,
Gia-cp b gt khi qu t tin tng vo li th ca -xau, ngi vi qun i hoc c tnh khng mun bit n iu ny. V ta s thy -

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai5.htm 2/4
22/11/2017 Gia-cp, khn kho v sng phng

xau quyt tm git Gia-cp sau khi b Gia-cp ot mt li chc lnh v anh ta nh phi nhn li chc d cn li ca I-sa-c (St 28,41).
cng l mt iu khng bnh thng.
Ring Gia-cp, dng nh ng vn tin tng vo hiu lc ca cuc trao i ny v ng kin nhn ch i mt c hi nhn ly phn quyn
trng nam ca ng. V, c l, ng hiu rng iu ny s c hiu qu l cho ng quyn lnh nhn li chc lnh ca cha mnh thay ch ca -xau.
iu xy n trong cu chuyn th hai m ta sp ni ti.
Ta c th nhn nh rng, trong v ny, Gia-cp hon trong khng c g ng trch hoc ng b coi l ngi xu. Tuy nhin, cu chuyn th
hai di y mi tht s mang li tai ting ng k cho Gia-cp.

b . Gia-cp v I-sa-c, v la gt d dng


Theo thin , cu chuyn v v la gt ny phi c c cho c gc c ngn. Trong ,s tham gia ca ngi m, b R-bc-ca, tht ng k
lm. V, thit tng, cng cn gn n vi mt ngun gc gn hn, nhng ng k hn na, l vic -xau ci cc c v ngi Ht-tt, l
nhng ngi khng cng trong h hng (xin xem St 26,34). iu ny lm I-sa-c v R-bc-ca khng hi lng t no (xin xem St 26,35 ;
27,46). Khng nh trng hp ca I-sa-c : phi c ngi tr v n tn qu ngoi tm v cho ng : b R-bc-ca (xin xem St 24). V y l
mt trong nhng iu rt h trng theo phong tc.
Nu suy lun xa hn mt cht, ta s thy, c l, -xau t tch ra khi nhng rng buc gia nh, v v th khng cn xng ng k tc
dng di ca ng cha, tc l lm trung gian chuyn giao li ha ca Thin Cha cho th h tip theo, m theo quan nim thn hc
Thnh Kinh th mi quan h ny dn ln cho n tn Thin Cha. V, c l, cng chnh l iu bn tm ca b m. V R-bc-ca, mt
mt va n vic ny, mt khc va yu thng Gia-cp hn, li dng vai tr ngi m trong gia nh ca b thc hin nh ca
mnh : b ln nghe c li yu cu ca I-sa-c bo -xau i sn v lm cho ng mn cho tht rng m ng a thch, ri ng s chc lnh
cho (xin xem St 27,1-5) ; b thuyt phc c Gia-cp v t chc cho anh ny gt cha mnh lnh nhn li chc lnh ( St 27,6-29) ; v sau
b lo cho Gia-cp trn i v qu ngoi, n nh ng cu La-ban trnh thm kch huynh tng tn vi -xau (xin xem St 27,41-45).
y, Gia-cp c m t nh c v rt d dt v b ng trc s sp xp v thc gic ca m.
Cn I-sa-c, sau khi bit r l chc lnh lm cho a con th, khng h t ra hi tic ; c chng l ng tic cho anh con c b l mt li
chc lnh, v hn na, ng cn trao cho -xau, a con m ng yu thng hn, li chc d (xin xem St 27,39-40).
Trong khi , v phn Gia-cp, nh ta gi trn kia, c l ng t ngh rng ng c quyn hng nhn li chc lnh thay ch -xau v ng tin
rng mnh c ng anh nhng li quyn trng nam. C iu l ng khng th thuyt phc cha mnh trao li chc cho ng. Mt khc,
ng khng dm tin rng ng c th gt c cha mnh nhn li chc. Ta c th nhn ra iu ny khi nghe ng tr li cho b m : M coi, anh
-xau con th lng l, cn con th nhn nhi. Bit u cha con s r con ; con s b cha coi nh mt tn la gt, v s phi chuc ly li nguyn
ra, thay v c chc phc (St 27,11-12). Nhng khi m ng, b R-bc-ca, mt b v rt hiu tnh chng, gii thch r cch thc thc hin
v ny, th vi s gip v ng h ca m, Gia-cp ng hon ho vai -sau, n ni I-sa-c b la mt trm phn trm.

2 . Li lm nhng bit sa
Gia-cp khng phi l khng c phn li, xt v mt lun l hc, ti c tnh la gt. Nhng ng cng c l do lm iu , nh va ni trn
kia. Tuy nhin, trong bi tip theo, ng s tm cch sa cha v b p li li lm nhng ny i vi cha ng l I-sa-c, , v i vi -xau, anh
ca ng. V ng cn lm nhiu iu khc na. Thit tng, ngang qua cung cch i x ca ng trong tng quan x hi, ta s nhn ra cch ng
lm giu v cch ng chi dng ti sn.
An Th
05/02/2002
Ch thch :

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai5.htm 3/4
22/11/2017 Gia-cp, khn kho v sng phng

(1) : Cc on ny c dch li do chnh ngi vit vi nh ni ln nhng iu mun ni. V my t trong ngoc vung [.] l do ngi vit
thm vo gii thch thm v ngh nghip ca Gia-cp.
(2) : y ngi vt xin chuyn dch li bn vn theo mt li hnh vn ring. Nhng gip qu c gi tin so snh, xin c trch li y ton
b cu chuyn theo bn dch ca CGKPV : Ln kia, Gia-cp ang nu cho, th -xau t ngoi ng v, mt l. -xau ni vi Gia-cp : Cho anh n
mn o kia vi, v anh ang mt l. V th ngi ta t tn cho n l -m. Gia-cp ni : Anh hy bn quyn trng nam ca anh cho em
trc ! -xau ni : Anh ang sp cht, th quyn trng nam c ch g cho anh ? Gia-cp ni : Vy anh th ngay vi em i . -xau lin th v
bn quyn trng nam ca mnh cho Gia-cp. By gi Gia-cp cho -xau bnh v cho u. -xau n ung, ri ng dy i. -xau coi thng
quyn trng nam. (St 25,29-34).
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai5.htm 4/4
22/11/2017 Gia-cp, mt cung cch x th tuyt vi

Bi 6
GIA-CP , TN TRUNG VI THIN CHA
V BIT X TH
Nu ni p-ra-ham v I-sa-c, ta hc c chiu kch th ng ca cch th lm giu, tc l nhng g cc ngi trnh khng vi phm trong
s nghip lm n . Th Gia-cp ta s c c hi hc ni ng cch thc ch ng trong lm n sinh sng, tc l ta s thy cc hnh ng ca ng
c th hn, v qua ta s nhn ra ni ng rt nhiu nt rt gn vi mi ngi trong chng ta. V qu tht, ng c mt cung cch x th rt
ngi .
Trong cuc sng, ta thng rt d b ri vo tnh trng ch c gng lm trn mt vi iu ny m li l nhng iu khc, v ngc li. iu kh
v rt kh l lm sao gi trn mi ng : lm n sinh sng, v c lm giu na, trong khi vn gi c tt mi quan h, hoc kh hn na l gy
li nhng mi quan h v ; ng thi, vn lun trung tn tin th Thin Cha, trong khi lun quan tm gi c cng bnh v lng bc i vi
mi ngi.
Ln trc, ta thy i nt v con ngi v c tnh ca nhn vt Gia-cp. ng l mt con ngi trm tnh, bit nhn bao qut v kin tr theo
ui cc d tnh ca mnh, chu kh lm lng, rt sng phng nhng cng rt lanh li ; v mt iu rt quan trng l nhn bit v th knh Thin
Cha m ng tin. Trong bi ny, ta s tm hiu v t ph ny qua tng mi quan h x hi ca ng, vi mong c s rt c mt i bi hc
trong lnh vc ny.
Vy ta s ln lt xem ng x s th no vi cha, vi anh, vi cu, vi v con, v vi Thin Cha.

1 . Gia-cp vi cha, hiu tho n cng


Trong bi trc, ta thy dng nh I-sa-c ch thng v ngh n anh con trng -xau v qun lng ngi con th Gia-cp. Tuy vy, Gia-
cp lun t ra knh s i vi cha mnh, ng sn lng vng li v lun c gng thc hin theo cha ( St 28,1-5 ; 29,15-30).
C iu, nh ta thy, Gia-cp phi gt cha mnh nhn li chc lnh. ng lm nh vy, c l v hai l do : th nht, nh ta ni trong
bi trc, v ng tin rng ng c quyn tha hng quyn trng nam mua ca -xau. Th hai, ng tin l ng phi thay th -xau, iu cn
thit bo m cho vic k tha li ha ca t tin mt cch tinh tuyn; v ng nhn ra rng, khi chn ci nhng ngi ngoi tc, -xau i
trch ra khi qu o . Hai l do ny khng c Thnh Kinh ni r, nhng khng phi l ta khng c l suy lun ra nh vy. Thc vy,
dng nh Gia-cp hiu kh r tm tnh ca ngi anh em sinh i ca ng, ta s thy iu ny r hn, trong phn ni v tng quan Gia-cp v
anh mnh.
Cn -xau, dng nh, ng rng lm theo cha ch v li chc lnh m thi : khi nhn ra rng mnh b ht mt li chc lnh v bit rng cha
m chng hi lng vi cc c con du ngi Ca-na-an, -xau chy i ci thm mt c v thuc dng di t-ma-n vi hy vng s cu vn
c tnh th ( St 28,6-9), nhng mi chuyn qu mun.
Mt chi tit khc cho thy lng knh trng, yu thng v hiu tho ca Gia-cp i vi cha : sau khi giao ho vi anh mnh, v n nh c ti
Bt n theo li ca Thin Cha (xin xem St 35,1-15), Gia-cp tr v thm cha ti Mm-r, trc khi I-sa-c qua i (xin xem St 35,27-29).
Gia-cp gi lng hiu tho vi cha cho n cng, khng ch v ng c mt vo gi lm chung ca I-sa-c, m quan trng hn na l ng
chn lm trn cha mnh : gn gi ging mi t tin. l mt bi hc ng gi u tin v ng cn nhiu iu khc na cho ta hc, nh l
cung cch x s vi -xau di y.

2 . Gia-cp vi anh, tan ri li hp

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai6.htm 1/4
22/11/2017 Gia-cp, mt cung cch x th tuyt vi

Ln trc, ta thy lm sao Gia-cp li dng ci i ca -xau i t cho u ly quyn trng nam. V sau mi chuyn din ra
rt phc tp. Quyn trng nam th khng c g thay i, nhng vic tha k li chc lnh c chuyn cho Gia-cp vi mt v cp c . Sau
v , mi quan h gia hai anh em tht xu, xu n mc ta nghe k : -xau t nh : Sp n ngy lo m tang cho cha ta ri ; by gi ta s
git Gia-cp em ta ! (St 28,41). Li ny gi li chuyn Ca-in git em mnh l A-ben (xin xem St 4,3-8). Thc ra, I-sa-c cn sng t ra l 20
nm na, tnh theo s nm Gia-cp c ng ti nh La-ban.
Khng c g nghi ng v vic Gia-cp lun bn tm n vic lm ho vi -xau qua cch ng chun b gp li anh mnh, khi tr v t nh
ng cu La-ban. Dng nh Gia-cp tm hiu rt k v ngi anh em sinh i m vn ng bit kh r tm tnh. Thc vy, ta thy ng
chun b tht chu o cho cuc ti ng vi anh. N c thc hin bng nhiu buc : trc ht bi cc y t ca ng vi nhng n gia sc
dng tng cho -xau lm l vt. iu ny tht hiu qu : -xau ngui lng dn cho n khi chnh Gia-cp thn hnh gp anh vi nhiu l vt hn
na, vn l ca ci do chnh cng sc ca ng lm ra. ng xoa du hon ton anh mnh ( St 32,4-22). Vic ny t c khng ch n thun
v l vt dng tng m quan trng hn l v tm lng hiu ha v mun lm ho ca ng. Thc vy, mt con ngi dm vt ln vi S
Thn ca Thin Cha nh Gia-cp ( St 32,23-30), c l, khng d run s trc mt -xau, c chng l ng khng mun xy ra
cnh huynh tng tn, iu m cha m ng khng mong i.
Gia-cp bit v dm dng ca ci do chnh cng sc mnh lm ra, khi ng cn nh La-ban, mua ly ho bnh cho ng v gia nh ng,
giao ho vi ngi anh m vn mi quan h tr nn v cng ti t. Chng nhng ng trnh c cnh huynh tng tn m cn thit lp
li c tnh anh em nh thu no. Qu vy, khi I-sa-c qua i, -xau v Gia-cp chn ct ng
(St 35,29).
Vng, thm mt bi hc qu gi cho ai trong hon cnh tng t. Tuy nhin, Gia-cp khng phi l tay va, trong tng quan vi La-ban ng
cng bit n ming tr ming.

3 . Gia-cp vi cu, n ming tr ming


Thi gian bit x ca Gia-cp ti nh La-ban ko di n 20 nm tri ( St 31,38). Lc u Gia-cp ht lng phc v lm cng cho La-ban vi
lng bit n cu mang ng trong thi k lu lc. La-ban, mt ng ch gii khai thc v bit li dng yu im ca ngi khc : ng nhn ra
rng Gia-cp rt m c con gi t Ra-khen ca ng, nn ng tm cch gi cho Gia-cp t nguyn phc v ng 7 nm tri c ci c ta ( St
29, 15-20). Nhng khi ht hn 7 nm, ng t chc gt Gia-cp bng cch nh tro c Ra-khen bng c ch L-a trong m tn hn. Khi Gia-
cp cht vn th ng gii thch bng phong tc ca x ng v t Gia-cp trc tnh th phi chn lm cng cho ng thm 7 nm na thc s
cui c c Ra-khen ( St 29,21-30). Sau 14 nm rng lm cng cho ng cu ci c hai ngi v, Gia-cp vn hon tay trng. ng mun
tr v qu qun ca mnh, nhng La-ban chng t cht no v vic cho Gia-cp t ti sn lm vn, mc d ng tr nn ngy mt giu c nh
tay Gia-cp ( St 30,25-30).
Nhng, c l, La-ban qun rng chu ng vn l mt tay khng va. Tht vy, mt khi nhn r rng ng cu chi khm mnh, Gia-cp ngh
ra cch ly li phn cng ca ng ng c hng : ng xin li lm vic tip tc cho La-ban vi mt iu kin c v chng thng minh g,
l xin nhn phn cng cn l nhng con vt vn vn, trong khi cc n gia sc khng l ca La-ban ch tuyn trng phau, ngoi tr vi con
lm m (xin xem St 30,31-33). La-ban lun inh ninh rng ln ny ng li p c thng chu lm vic theo mnh. ng thay i cng x
ca Gia-cp n 10 ln trong vng 6 nm (xin xem St 31,6-7 ; 31,38-41). Cho d th, Gia-cp vn c phi lm vic cho ng, khin ng cng
tin tng vo ti ngh khai thc ca mnh. ng tin rng ng c thng. C iu, ng khng ngh ni rng, cho d "v qut" ca ng c dy n
my, "mng tay" ca Gia-cp cn nhn hn nhiu. Nhng khi ng nhn ra iu th qu mun ri.
V phn Gia-cp, ng c k hoch, nhng ng ch thc hin n ly phn cng lao ng ng c sau 20 nm rng r lm vic cc kh. ng lo
ly phn ca ng, nhng ng cng khng qun phn ca La-ban, ri cui cng c hai cng giu c nh nhau. Thnh Kinh ghi rng : Th l
ng [Gia-cp] tr nn giu, tht giu (St 30,43). Ri mt ngy kia, khi nhn thy s khng n, nu c tip tc li lu hn, Gia-cp tnh
chuyn trn i tr v qu qun ( St 31,1-21) vi hy vng s c gp li cha v giao ho vi anh.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai6.htm 2/4
22/11/2017 Gia-cp, mt cung cch x th tuyt vi

Bi hc v mt li x s rt sng phng, nhng cng rt nhn bn. Trc hnh vi khai thc ca mt tay ma-lanh nh La-ban, Gia-cp tm cch ly
li phn cng ca mnh, ng thi ng cng khng qun phn ca ng cu. y vn tr nn rt t nh. Cn phi tht thn trng trc nhng
tnh hung nh th, v chng phi l l tng g ci cung cch n ming, tr ming . Tuy nhin, ta thy n c mt trong cch x th ca v t ph
ny. V mt iu ng gi hn : cch ng c x trong gia nh vi t cch mt ngi cha.

4 . Gia-cp vi v con, yu thng tt c


Nu p-ra-ham yu thng v c, Sa-ra, v con b l I-sa-c, hn ngi v th, Ha-ga v a con t-ma-n ca b : ch v s ganh t v li xui
gic ca b v c m ng xua ui hai m con Ha-ga ra khi nh ( St 21,8-14). V nu I-sa-c thng yu ngi con trng hn a con th :
ng ch ngh n mi mnh -xau v dng nh khng h bit n s c mt ca Gia-cp. Th Gia-cp, v t ph th ba ny, ta s thy ng
quan tm n tt c gia nh ng c ca ng, khng loi tr mt thnh vin no. Tht vy, cho d yu b Ra-khen hn ht, v qua b yu
thng hai a con Giu-se v Ben-gia-min ca b hn mi ngi con khc ca ba b v kia (L-a, Din-pa v Bin-ha) ; cho d c s ganh t gia
cc b v ( St 30,1-21) v gia cc anh em kia vi a con cng Giu-se ca ng (St 37, 2-11) ; v cho d xy ra chuyn my ngi anh tho
hip bn Giu-se sang Ai-cp lm n l ch v ganh ght ( St 37,12-36) ; Gia-cp gn nh lun lun qui t c c gia nh ng chung quanh
ng v ng quan tm n tng thnh vin mt.
chng minh cho iu ny, ta c cu chuyn v nhng ngy cui i ca Gia-cp trn t Ai-cp trong St 48,1 - 50,14 : sau khi gia nh c
on t ti t G-sen thuc x Ai-cp (St 47,27) , trc khi cht, ng Gia-cp qui t tt c con ci ng li ri chc lnh cho tng ngi mt,
mi ngi mt li chc phc ring (St 49,28), trong c c hai a chu ni M-na-se v p-ra-im, con ca ng Giu-se, m Gia-cp nhn
lm con nui trc ( St 48,1-6).
Bi hc v tnh thng v s quan tm n tt c. Gia-cp qui t c i gia nh ca ng trong tnh thng. Gia nh dn tr thnh
mt dn tc, Dn Cha chn.

5 . Gia-cp vi Thin Cha, mt lng trung tn


Ta c th ni rng iu khin Gia-cp c th gi c trn vn mi mi tng quan vi mi ngi l v ng cm r su trong nim tn trung
ni Thin Cha ng th. Ta c l khi tin nh vy, v Thin Cha c mt bng bc trong sut cuc sng ca ng : ngay t khi cn trong bng
m ( St 25,21-23) v trong mi khc quanh cuc i. Phn ng, ng lun gi lng knh s v trung tn vi Ngi trong mi hon cnh.
- Ln th nht, khi ng ri nh cha m i n nh La-ban trn -xau, th ti Lt, ni m ng s t tn li l Bt n, vo m hm
Thin Cha hin ra ng trn u mt chic thang bt ln tn tri : Ngi chc lnh cho ng, cn ng khn ha s dng cho
Ngi mt phn mi mi ca ci m ng c ban cho (xin xem St 28,10-22).
- Ln th hai, sau 20 nm sinh sng ni nh La-ban, v nh chc lnh ca Thin Cha ng tr nn giu c, Thin Cha phn vi ng :
Hy tr v qu cha t t, v vi h hng ngi : Ta s vi ngi
(St 31,3).
- Ln th ba, trn ng tr v t nh La-ban, sau khi k tho hip vi ng cu La-ban v vic phn chia ranh gii gia hai ng, n mt
mt ni m ng t tn l Ma-kha-na-gim v ng nhn thy cc s thn ca Thin Cha (xin xem St 32,1-3).
- Ln th t, sut m hm trc khi ng gp li -xau, bn b sng Gip-bc, ni ng s t tn l P-nu-n, ng vt ln vi mt Ngi
- c nhn nhn l chnh Thin Cha - v Ngi chc lnh cho ng. Cng ti ni , ng c Ngi i tn l t-ra-en, thay cho
tn Gia-cp (xin xem St 32,23-33).
- Ln th nm, khi ng ang c ng ti Si-khem, Thin Cha phn bo ng hy dn n Bt n (xin xem St 35,1).
- V ln cui cng, trn ng di chuyn xung Ai-cp c nhn thy li a con yu qu Giu-se, ng dng li ti B-e S-va dng
l vt knh Thin Cha, v trong mt th kin ban m, Thin Cha hin ra vi ng khng nh s ng hnh ca Ngi vi ng v
dng di ng, cho d l Ai-cp ( St 46,1-4).
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai6.htm 3/4
22/11/2017 Gia-cp, mt cung cch x th tuyt vi

Gia-cp khng li l trong vic th knh Thin Cha, ng trung tn cho n cng. ng xng ng l mt trong ba v t ph ca Dn Thin
Cha, vi mt nim tin tinh tuyn.

6 . Mt v d hon ho v cch x th
Lm nn s nghip bng chnh cng sc ca mnh, ly cho c phn ca mnh nhng khng qun phn ca ngi khc, khng ngi dng ca ci
c li anh em, cng vi tnh xu ca mt con ngi, Gia-cp, l nhn vt tht gn gi vi chng ta. Tuy nhin, ng vt tri chng ta v
mt nim tin. Chnh v th m ng c th c c cch x th rt ng phc v cng rt kh thc hin. i vi gia nh, ng x tht trn
vn : k cn bn cha vo gi pht cui, giao ho c vi anh, tho hip c vi cu, qui t c cc con - tr thnh mt dn tc, Dn ca
Cha. Tt mt li, ni Gia-cp : mt lng tn trung vi Thin Cha, mt cung cch x th vn ton.

An Th
28/02/2002
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai6.htm 4/4
22/11/2017 DN C GII THOT v TI CHNG LI THIN CHA ca H

Bi 7
CON B BNG VNG , TI CHNG LI THIN CHA

Mt gc nhn khc i vi ca ci
Sau nhng gng mt ng knh ca ba v i T ph, m ni cc ngi, chng ta c th hc c nhng iu b ch lin quan n ch s
dng ca ci vt cht. Trong Thnh Kinh, ca ci vt cht vn khng phi l mt ch cm k, nh ta thy, nhng bn cnh cng cn lu
n s cnh gic rt quan trng v cc mi nguy do chng c th mang li. Thit tng, ti lc phi ni v nhng nguy him ny.

Mt mt, trnh dng li qu lu ni quyn sch th nht ca b Thnh Kinh v vi mun tin xa hn trong cuc hnh trnh ca chng ta
dc theo b sch Mc Khi ny, v cn khng t iu cn phi ni, ngi vit xin c qua mt bn mt nhn vt th v khc, ng Giu-se, con
trai p t ca T ph Gia-cp. L do khng phi v di ca nhng trang vit, m l do tnh cch phc tp ca vn lin quan n nhn vt
ny. V, tht vy, n c th a n nhng tranh lun, iu ny khng phi l khng b ch, nhng khng phi l mc ch ca chui suy t
ny, c l s c dp bn n mt ni khc.

Vy, trong bi ny, ta s bc vo sch Xut Hnh, quyn sch th hai ca b Thnh Kinh, v cng l quyn th hai trong b Lut M-s (ting
do thi gi l Tora
, b sch quan trng nht ca Do Thi gio : sch Sng th, sch Xut hnh, sch L-vi, sch Dn s v sch nh lut).

Xut Hnh, s kin nn tng


S kin Xut Hnh khi Ai-cp l mt mt xch v cng quan trng trong lch s Dn t-ra-en (xin xem Xh 12,14.27.41-42). N c M-s - hoc
nhng nh lm lut khc nhn danh ng - s dng nh l mt im qui chiu nn tng cho lut l Do Thi gio (Xh 20,1 ; 23,15 ; 34,18 ; nl
5,6 ; v.v.) ; v cc ngn s cng nhc li nhiu ln khin trch hoc nhc nh Dn n nn hi ci quay v vi Thin Cha (xin xem Hs 11,1 ;
12,10 ; Am 2,10 ; 3,1 ; Mk 6,4 ; v.v.).

Cuc Xut Hnh ny c k trong ton b quyn sch th hai, gm 40 chng. Sch bt u vi s pht trin ca Dn bn t Ai-cp, ri vic
h tr thnh n l cho ngi Ai-cp, k n l cuc gii thot diu k v v i ca Thin Cha, sau l cuc hnh trnh 40 nm di ca h trong
sa mc, v sch kt thc vi vic hon tt cng trnh Lu Tm th knh Gia-v, theo lnh ca Ngi. Ni cch khc, Xut Hnh l mt s kin
thun tn gio, mc khi v k cng siu vit ca c Cha lm cho Dn t-ra-en, theo nim tin ca h.

Tuy nhin, ngay trong chnh s kin quan trng , ta cng tm thy mt chi tit d rt nh nhng c l khng t quan trng, lin quan n mt
trng ti chng li Thin Cha c dnh lu ti vng bc : chuyn con b bng vng .

thy c ht ci hay ca vn , v c c mi lin h ca trng ti ny vi vic s dng ca ci vt cht, ta cn phi theo di cu chuyn
cho n tn ngn ngnh ca n. Vng, phi bt u t t Ai-cp.

Dn lm cnh kh, Cha phi M-s


Sch Xut hnh, nhng dng u, k cho ta rng : Con ci t-ra-en sinh si ny n, nn ng c v ngy cng hng mnh : h lan trn khp
x (Xh 1,7). iu ny lm cho mt v tn hong Ai-cp thi e ngi v l mt l do khin ng ta ra lnh bin dn ny lm n l cho
ngi Ai-cp xy dng nhng cng trnh v thnh quch cho Pha-ra- (Xh 1,8-14). Tip n l mt lnh truyn git tt c cc nam nhi s sinh
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai7.htm 1/4
22/11/2017 DN C GII THOT v TI CHNG LI THIN CHA ca H

ca ngi Hp-ri ngay t lc va lt lng m (Xh 1,15-22), tnh cch lch s ca lnh truyn ny rt yu v dng nh ch c Thnh Kinh ghi li m
thi.

Trong bi cnh , M-s khc cho i, c mt v Cng cha Ai-cp nhn lm con nui , c nui dng v dy d trong triu nh Ai-cp
; sau vi nm c chnh b m rut chm sc nh mt ngi v nui (xin xem Xh 2,1-10). Chnh ng s l ngi c Thin Cha chn thc
hin cng cuc gii thot Dn v dn dt h trong sut 40 nm tri trong sa mc theo lnh ca Thin Cha (v cu chuyn rt di ny, xin xem
Xh 3tt).

Trong trnh thut v cuc gii thot Dn khi ch n l cho ngi Ai-cp, c mt cuc t th gia quyn nng ca Thin Cha, thc hin bi
ng M-s, v cc thy ph thy Ai-cp v cc du l nh gy bin thnh rn v nuc bin thnh mu (Xh 7,8-25) ; sau l cc i nn nh ch
nhi lan trn, mui mng, rui nhng, n dch, ung nht, ma v cnh ti tm (Xh 7,26 - 10,29) ; sau cng, l mt tai ng khng khip ging
xung dn Ai-cp : cc con u lng ca h phi cht (xin xem Xh 11,1-10 ; 12,29-34). Vi 10 tai ng , Pha-ra- phi cho Dn t-ra-en
ra i.

Khng ra i tay trng


Trong cu chuyn di ny, mt chi tit th v i vi ch ca chng ta : c Cha phn bo ng M-s rng hy ni cho dn nghe : n ng
th hi anh hng xm, n b th hi ch lng ging, ly nhng bc v vng Con ci t-ra-en lm theo li ng M-s ; h
(Xh 11,2) v ri
xin ngi Ai-cp nhng bc, vng v o xng. c Cha cho dn c cm tnh ca ngi Ai-cp, h lm nh li dn t-ra-en xin, v
dn tc ot ca ngi Ai-cp (Xh 12,35-36). Tht ng ngc nhin, v ta s phi t hi rng ti sao mt chi tit nh th li c nhc n
trong trnh thut ny. Mt mc khi quan trng v nim tin vo Thin Cha Quyn Nng Tuyt i li c cc son gi Sch Thnh chen vo mt
mnh lnh rt tm thng nh vy trong chnh ming Thin Cha, phi hiu lm sao y ?

Ta c th hiu theo ba l do sau y. Trc ht, s giu c vt cht lun c gn cht vi chc lnh ca Thin Cha : nh l mt du ch
rng Thin Cha ng hnh vi nhng ai ngi mun chc lnh, nh ta c dp thy ni cc bi trc. Th n, dng nh ca ci vt cht l
mt ch gn cht vi cuc sng c th v hng ngy ca con ngi, n ni cc son gi Sch Thnh, v tnh hay hu , khng th b qun
n cho d l trong mt trnh thut thnh nh cuc Xut Hnh. V l do sau cng s cho thy mt iu l th, khi ta nhn ra chi tit ny, c t
y, c lin h ng k vi ch ca bi ny : chuyn con b bng vng , mt ti phm chng li Thin Cha.

Vng, vi v tc ot ca ci ngi Ai-cp , Dn chim hu mt s lng vng bc ng k. Ch vi mt i con s theo bng kt ton
cng trnh xy dng Lu Tm, vo cui sch Xut hnh, ta c th hnh dung ra s giu c ca h : vng : 870 Kg v 220 lng ; bc : 3000 Kg
v 530 lng ( Xh 38,21-31).

ang m
Tr li thi im xut hnh khi Ai-cp, ngay sau bin c cc con u lng ca ngi Ai-cp b cht, ta cn nghe Sch Thnh k rng :
nh vua triu ng M-s v ng A-ha-ron n v bo : C cc ngi ln con ci t-ra-en, ng ln, i ra, khng c gia dn ta na ! i m
th phng C CHA nh cc ngi ni ! C chin cu, b b ca cc ngi, cng hy em i nh cc ngi ni. i i v cu phc cho
ta na (Xh 12,31-32 ; hiu r ti sao Pha-ra- li ni nh vy, xin xem thm Xh 10,24-26).
Qu vy, con ci t-ra-en ri khi Ai-cp vi s giu c v vng bc v gia sc. Nhng khng phi l mt cuc cp bc ca ngi Ai-cp ;
tri li, c l nn hiu rng chnh l cng lao ca hng trm nm lm n l cho ngi Ai-cp, l phn cng sc ca h ng c hng.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai7.htm 2/4
22/11/2017 DN C GII THOT v TI CHNG LI THIN CHA ca H

y, c mt s tng ng no vi trng hp gia Gia-cp v La-ban m ta ni trong bi trc. V, tht vy, c l khng phi v tnh ( v
chc l cn nhiu ngha khc na) m sch Xut hnh, trong khi k v cuc nh tri ln ng ca Dn khi c lnh ri t Ai-cp, thm
mt chi tit nh: Thi gian con ci t-ra-en Ai-cp l bn trm ba mi nm
(Xh 12,40).

Gia sa mc, nhng khng thiu ca n


Vi cuc hnh trnh di 40 nm trong vng sa mc, s lng thc thc phm h mang theo c s chng ng l bao, v cng chng bao lu s
cn kit. V, mt ngy kia, h chng cn g c th lm ngui cn i, cho d trong tay h c kh nhiu vng bc. H ku trch ng M-
s, ku trch Thin Cha (xin xem Xh 16,2-3). Ri Thin Cha ban cho h lng thc : man-na
, c l l mt th tit cht ca cc loi cn
trng ni cc bi cy m dn du mc trong vng bit dng lm thc phm (ma ca n khong thng 5 - 6 hng nm, trong vng sa mc Xi-
nai) ; v chim ct, c l l cc con kit sc ni cc loi chim di tr ri xung khi ngang qua vng hoang mc ny (xin xem Xh 16, 4-34).

Chng th 16 ca sch kt thc : Con ci t-ra-en n man-na sut bn mi nm, cho n khi h ti t nh c ; h n man-na cho n
khi ti ranh gii t Ca-na-an (Xh 16,35). Ta c th ni, h c c mt s bo m v lng thc, h khng cn phi lo lng v vic ny,
trong chui ngy hnh trnh trong sa mc. V, v th, dng nh h ngh rng h giu c vi ca ci vng bc h c trong tay. , c l, l
mt trong nhng l do khin h phm li lm nghim trng qua v con b bng vng .

Vng d bc tha, li dng khng phi


Khi h n ni Xi-nai, mt mnh ng M-s leo ln ngn ni rc la, theo lnh ca Thin Cha, nhn lnh hai tm Bia c khc ghi L
Lut, Mi iu rn (Xh 24,12-18 ; 31,18). V phn Dn, v i lu qu m khng thy ng M-s tr xung, v ngh rng ng b cht thiu
trn , nn h ngh vi ng A-ha-ron : Xin ng ng ln, lm cho chng ti mt v thn dn u chng ti, v chng ti khng bit
chuyn g xy ra cho ci ng M-s ny, l ngi a chng ti ln t t Ai-cp (Xh 32,1). Vi vng bc h t nguyn ng gp, ng A-
ha-ron c thnh mt con b bng vng cho h (xin xem Xh 32,2-4a). Ri h th ly v dng l knh Gia-v qua ngu tng con b . H
t ni rng :Hi t-ra-en, y l thn ca ngi a ngi ln t t Ai-cp(Xh 32,4b ; xin xem 32,5-6).

Vng, h cn c mt v thn tn th, mt v thn c hnh hi r rng theo nh tng tng ca h, hnh mt con b - vn l mt trong
nhng biu tng thn thing ca cc dn tc sng nh c ng Phng (xin xem thm 1V 12,28) -, v l mt con b bng vng - vng, mt
kim loi qu, theo cch nhn ca ngi i, c gi tr cao v l biu tng ca s giu c vt cht, ai s hu nhiu vng s d dng c nhiu
quyn lc trong tay. Vic c tung th nh vy l iu m Thin Cha cm h (xin xem Xh 20,1-6). V Ngi l Thin Cha v hnh v y
quyn nng, l C CHA - GIA-V -, tn ca Ngi gn lin vi vic Ngi thc hin qua cng trnh cu .

Chnh v vy m ng M-s ni gin n mc p v hai tm Bia L Lut do chnh Thin Cha ban cho, khi ng t trn ni xung v nhn thy
iu sai tri h ang lm (xin xem Xh 32,15-19). ng ly con b vng h c ra t i, tn nhuyn ra, rc ln mt nc, ri bt con ci t-ra-
en ung (Xh 32,20). Thi gin d v cch lm ny ca ng M-s, theo mt s nh chuyn mn, mun ni rng : hnh ng th con b bng
vng ca h s l s kt n gn cht vi xng tht ca h. Qua s lm dng v s dng ca ci sai mc ch nh vy, h khng ch b mt
vng bc cho mt iu chng ch li cht no, v n chng th cu c h ; m hn na, mt khi h phi ung th nc c cha bt vng
, th chng my chc, n ch c th tr thnh mt th cht thi ca c th h m thi. Gi tr ca vng bc v hnh tng con b m h mun
tn th, thay vo ch ca Thin Cha, ho ra ch ng c th. N hon ton mt ht gi tr khi i din vi Thin Cha Quyn Nng, Thin Cha
ca h, ng gii thot v a h ln t Ai-cp.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai7.htm 3/4
22/11/2017 DN C GII THOT v TI CHNG LI THIN CHA ca H

Bi hc v dng ca sai lm
Dn t-ra-en b sa vo cm by ca s giu c vt cht, thay v s dng n xy dng cng trnh th phng Thin Cha (nh h s dng s
vng bc gp c ng gp vo cng trnh Lu Tm t lu sau ,nh ta nhc ti trn kia), thay v dng n lm nhiu iu hu ch khc
cho ng loi cng nh cho bn thn ( nh ta thy ni cc v t ph), h dng vng bc h c m lm chnh iu Thin Cha tuyt i cm
: c ngu tng tn th, bt chc cc dn khc. l cm k u tin ca Mi iu Rn (xin xem Xh 20,1-6 ; 34,17 ; nl 5,6-8). H
phm ti chng li Thin Cha.

Cch ny hay cch khc, li lm thuc loi ny khng phi hon ton xa l i vi mi chng ta, nhng con ngi y yu ui. Vy, thit tng,
kinh nghim vp ng ny ca Dn s l mt nhc nh hu ch cho mi ngi trong vic s dng s giu c ca mnh.
An Th
18/03/2002
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai7.htm 4/4
22/11/2017 QUAN H VT CHT TRONG LUT M-S

Bi 8

QUAN H VT CHT
TRONG X HI DN CHA THEO LUT M-S

Trong bi trc b Lut M-s ny c nhc ti, bi ny s tip tc o su hn v n, nhng s khng dng li lu. tip tc ni v
nhng tiu cc trong vic s dng ca ci vt cht m Thnh Kinh cp ti, ta s lt qua vi chi tit chn la trong b Lut ny hu c mt ci
nhn hp o c hn v tng quan vt cht trong x hi.

I. I NT V B LUT

1. Nhng quy nh cho mt dn nh c


B Tora ny chc chn c son tho rt mun thi so vi nh lm lut m tn ca ng c gn cho n, Lut M-s. Tht vy, cc quy
nh trong nhm mc ch gip iu hnh mt x hi ca mt dn tc nh c (nh ta s thy qua cc loi quy nh lut php trong phn m
t b Lut di y) ; trong khi , ng M-s qua i khi Dn cn hnh trnh trong sa mc (nl 34,1-4), nh mt dn du mc. Sau ng, Dn
c tip tc dn dt bi ng Gi-su tin vo chim lnh t Ha v nh c (Ds 27,15-23 ; nl 30,1-8 ; 34,9 ; Gs 1,1-4 v tip
theo). V mt khi Dn tr thnh mt dn nh c, mt b lut nh th mi c ch ng dng.

2. Mt b Lut Thnh dy v yu thng


B Lut M-s c tri di, vi nhiu iu c lp li, trong bn sch : Xut hnh (Xh), L-vi (Lv), Dn s (Ds) v nh lut (nl). Trong ,
ch yu l nhng lut thnh lin quan n vic th knh C CHA, c coi l do chnh Thin Cha ban hnh qua cc tha tc vin c nhim v
lnh o Dn Ngi, c bit l ng M-s.
Song song vi im nhn th nht l nhng lut iu lin quan n vic th knh Cha, ta gp thy mt im nhn th hai khng km quan trng
: cng bng x hi. i hi th hai ny c xem nh mt h lun trc tip ca im th nht. Qu vy, sau ny trong Tn c, chnh Cha Gi-
su tm tt ton b L Lut (tc l Lut M-s) thnh hai iu khng th tch ri nhau, l : Ngi phi yu mn c Cha, Thin Cha ca
ngi, ht lng, ht linh hn v ht tr khn ngi ngi phi yu ngi thn cn nh chnh mnh
v (Mt 22,37.39 ; song song Mc 12,29-31).
Thc ra, hai iu nn tng ny, dng nh, c cc lut s Do Thi bit n, nh ta thy qua cu tr li tng t ca nh thng lut n, khi
ng p li cu hi ca c Gi-su rng : Trong Lut vit g ? ng c th no ?, ng y p : Ngi hy yu mn c Cha, Thin Cha
ca ngi, ht lng, ht linh hn, ht sc lc, v ht tr khn ngi v ngi thn cn nh chnh mnh (Lc 10,27-28). l hai mt ca cng mt
hnh vi th knh C CHA : mn Cha, yu ngi.

3. Mt an kt gia lut tn gio v lut x hi


Chnh v vy, ta thy bn cnh v song song vi cc iu lut thnh c nhng iu lut x hi. Cc iu lut thnh nh cc lut v ni th
phng (1), lut v nghi thc cc l t (2), lut v vic tn phong t t (3), lut lin quan n ci thanh sch v ci u (4), lut v s thnh
thin (5), lut v ngy Sa-bt (6), lut v bn th (7), qui ch cc thy L-vi (8), ch th v vic phn chia chin li phm v t ai (9), quy nh
v cc ngy i l (10), v.v. V nhng iu lut x hi nh cc quy nh v vic dng cng vo n Th (11), v vic ng thu thp phn (12),

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai8.htm 1/5
22/11/2017 QUAN H VT CHT TRONG LUT M-S

v vic ng thu thn (13), lut v Nm Sa-bt (14) v Nm Ton X (15), lut v vic chuc con u lng (16), ch th v vic chuc li t ai,
nh ca v ngi (17), lut v ngi n l (18), lut v vic xm phm c th ngi khc (19), v vic xm phm ti sn vt cht ca ngi khc
(20), lut lin quan n cng l v cng bng (21), lut bi hon (22), quy nh v gia ti cho con gi (23), v gia nghip ca ph n c chng
(24), v.v. Ni chung, l mt b lut rt phc tp xen ln quyn o vi quyn i, theo tinh thn ca ch Thn tr . l i nt chung v
b Lut. Nhng pha sau nhng quy nh ta c th thy g ?

II. CC MI QUAN H X HI TRONG LNG DN CHA


Qua mt ni ca cc iu quy nh ca b Lut nh vy; lng pha sau chng, ta c th c c i nt v vn o c x hi ca cng ng
Dn Cha. V, theo mt tin trnh bnh thng, lut l c son ra khi i t kinh nghim v nhng vn c th din ra trong x hi v nhng
h lun c th c ca chng (thit tng khng cn phi gii thch thm v iu ny). Vy, ch ra mt s vn x hi din ra trong lng Dn
Cha thi , n sau nhng qui nh c lit k trn, ngi vit ch xin gi mt vi im chn la, lm v d. l nhng iu lin quan trc
tip n ch : sai phm trong vic s dng ca ci vt cht khin nn cng bng x hi khng cn c tn trng. Thc vy, khi i t s
kin l c nhng bt cng x hi, cc lut l lin quan c thit lp nhm ngn cm hoc hn ch chng
Nh mt v d v cch c Thnh Kinh lin quan n ch ca chng ta (theo cch ring ca bn thn), ngi vit ch xin bn v mt im m
thi, l kha cnh cng bng x hi ca b Lut. iu ny s c thc hin trn hai on trch ngn : Xh 22,20-26 v Xh 23,1-9. S chn
la ny c lin quan n nhng vn s c bn n trong cc bi sau v s khin trch ca cc ngn s i vi Dn, hun gio ca cc nh
khn ngoan, v nht l cc li dy ca chnh Cha Gi-su.

1.Thn phn ca nhng ngi c th c thn :


Ni on trch th nht, ta c thy :Ngi ngoi kiu, ngi khng c ngc i v p bc, v chnh cc ngi l ngoi kiu t Ai-cp.
M go con ci, cc ngi khng c c hip. Nu cc ngi c hip m n ku cu Ta, t Ta s nghe ting n ku cu. Cn gin Ta s bc ln,
Ta s cho gm chm git cc ngi : th l v cc ngi s thnh go ba, v con cc ngi s thnh ci ct.
Nu ngi cho mt ngi trong dn Ta, mt ngi ngho vi ngi vay tin, th ngi khng c x vi n nh ch n, khng c bt n tr
li.
Nu ngi gi o chong ca ngi khc lm cm, th ngi phi tr li cho n trc khi mt tri ln. N ch c ci p, lm o che
thn; n s ly g m ng ? N m ku cu Ta, Ta s nghe n, v Ta vn nhn t. (Xh 22,20-26)
- H b rung ry v i x bt cng
Pha sau cc li , ta c th nhn ra rng c mt thi v hnh vi ng khin trch trong lng x hi dn t-ra-en thi : s c hip, hay
ng hn l s rung ry v y ra bn l x hi, nhng ngi vn mt ch nng da, theo quan h x hi bnh thng : cc b go v tr
m ci l nhng ngi mt chng, mt cha; nhng ngi ngoi kiu l nhng ngi mt qu hng. L ra, h phi ng c thng xt
v quan tm nhiu hn bi cng ng ni h ang tr ng th, tri li, h b ht hi v i x bt cng, nht l trong cc v kin co cng
ng . iu ny, c l tr nn rt ph bin trong lng x hi dn t-ra-en, n ni chnh Cha Gi-su, vo thi Ngi, s dng chnh hnh
nh ny trong mt d ngn - hnh nh mt b go ngho ku cu mt v quan to cho v kin ca b - ni v vic kin tr cu nguyn (xin xem
Lc 18,1-8).
cng chnh l hnh nh ca ngi ngho ni chung : nhng ngi khng n mc, tng thiu v mt vt cht. i khi h phi bn sc lao
ng hoc bn chnh bn thn lm n l c ci n ci mc ti thiu. Li na, c khi h phi lm vo cnh tng ngt n ni phi i vay i
mn. V, trong hon cnh , c nhng ngi li dng s tht th sa c cho vay ly li.
- H l nhng ngi cng kh
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai8.htm 2/5
22/11/2017 QUAN H VT CHT TRONG LUT M-S

C mt iu, c l, cn phi gii thch thm trong on vn ny, l vic tr li o chong ly lm cm . Theo cc nh ch gii, nhng
ngi t-ra-en ngho thng ch c mt tm o chong to va dng lm o che thn vo ban ngy v va lm ci ti ng vo ban m lc tri
tr nn rt lnh, trong cc vng sa mc, ngc li vi ci nng khng khip ban ngy. Nhng ngi m phi cm c n th vt dng thit
yu nh th (thc ra, n chng ng gi bao nhiu) vn l nhng ngi i n cng ng ca s ngho kh. V mt l do no thc s
sng cn, h phi cm c n mnh o chong ca mnh. i vi h, lc , iu quan trng ch n thun l c cht g sng v tip tc tn
ti. iu ny chng khc tnh trng ca nhng ngi n xin nht (cho bn thn h v c th gia nh h na). Thm thay! V lut ca Thin
Cha d tr cho h mt c hi c th tip tc tn ti : c quyn nhn li chic o chong c ci p m ng ban m, nhng n sau
iu , ta c th hiu l h li c c hi cm c n vo ngy hm sau, khi cn, li c cht g m sinh sng. Thin Cha khng qun h
cng vi cnh c cc ca h. Nhng qui nh loi ny c nhc li thng xuyn gn nh mt ip khc trong Thnh Kinh. Ri, sau ny, chnh
Cha Gi-su, khi Ngi n, cng b tin mng cho h : Phc thay cho anh em l nhng ngi ngho
(Lc 6,20), ta s c dp bn k v sau.

2. Cng l trong quan h x hi : tn trng ti sn chung


on trch th hai dy rng : Ngi khng c phao tin n nhm. ng lm chng gian m tip tay vi k xu. Ngi khng c ha theo s
ng lm iu tri ; trong mt v kin, ngi khng c ng theo s ng m lm chng, khin cng l b sai lch. Ngi khng c thin
v ngi yu th khi h c vic kin tng.
Nu gp b hay la ca k th i lc, ngi phi dn n v cho ngi y. Nu thy la ca k ght ngi qu ng v ch nng, ngi khng c
mc ngi y ; phi gip ngi y la dy.
Ngi khng c lm thit hi n quyn li ca ngi ngho cy nh ngi, khi h c vic kin tng. Ngi phi lnh xa iu gian di. Ngi
khng c git k v ti v cng chnh, v Ta khng cho k c ti c trng n. Ngi khng c nhn qu hi l, v qu hi l lm cho nhng
k sng mt ho ra ui m v lm hng vic ca nhng ngi cng chnh.
Ngi ngoi kiu, cc ngi khng c p bc ; chnh cc ngi bit thn phn ca ngi ngoi kiu, v cc ngi l ngoi kiu t Ai-
cp. (Xh 23,1-9)
Bn vn ny cho ta mt bc tranh khc, phc tp hn, vi nhng i hi kh hn trong tng quan x hi gia nhng ngi khng ngho vi
nhau. y cng l mt vn ca mi thi i. Ngoi ch v ngi ngho c lp li hu nh mt ip khc, ta thy xut hin ch cng
l : thin v v hi l. iu ng tic ny, bun thay, khng h vng bng trong x hi con ngi, n c mt mi thi v mi ni, t c ch kim,
t ng sang ty. Thit tng khng cn phi gii thch thm, ch xin n thun nhc n hu thy rng n vn l mt iu xu, rt xu. Cn v
nht thit phi trnh.
C mt im m b Lut cp n cn c lu : mt i hi v vic gip k th ngi v k ght ngi khi h gp kh khn, c th
hn lin quan n gia sc ca h : b v la. y, thy c du vt ca mt nn vn ha du mc cn lu li. V i vi nhng dn tc loi ny,
gia sc l ti sn quan trng hng u. Do , vic dt tr cho kh ch nhng gia sc i lc chnh l tr li cho ngi y ca ci b tht lc.
Hin nhin, khng c php gi ly lm ca ring, nhng i phi em tr n v cho ngi ch b mt. iu ny, m ch tr li ti xm phm ti
sn ca ngi khc theo tinh thn ca Mi iu Rn. Hn na, c l, phi hiu n vn l ca ci, l ti sn ca c b tc, ca ton dn. V,
ngi ta khng c php tht thot ca ci chung, vn l th gn lin vi chc lnh ca Thin Cha. V, gi thit rng, con b hoc con la
s c nguy c cht tri cht ni do thiu chm sc ca ch, hoc phi kit sc do mang qu nng (nh i hi phi gip ngi ght ngi
la ch qu nng ca h dy). Ni chung li, mi ti sn l ca c dn tc, do Thin Cha ban cho - n thuc v mi ngi v v ton dn - cn
phi tn trng.

III. BI HC T NHNG IU TIU CC

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai8.htm 3/5
22/11/2017 QUAN H VT CHT TRONG LUT M-S

Nhn chung, qua cc quy nh v cc mi quan h x hi nu trn, ta thy bng bc trong b Lut mt hu cnh phc tp v nhng vi phm nn
cng l v s cng bng l iu i ngc li tinh thn o l ca mt dn tc ni chung, v Dn Cha ni ring. iu ny s l mt trong nhng
ch cc ngn s quan tm v ln ting phn khng mnh m. V n khng ch ng chm ti cc vn ca x hi con ngi nhng, quan
trng hn, ng ti nn tng ca nim tin vo Thin Cha. s l ch ca bi tip theo bn v s p bc ngi ngho lin quan n vic thu
tch ca ci vt cht.
Thit tng, t iu trn c th gi , cho ai mun, suy ngh v thi v thc hnh trong tng quan vt cht vi ngi chung quanh v trong
x hi.

An Th
13/04/2002
CH THCH
(1) Xh 25 - 27 ; 35 - 38 ; nl 12,2-12
(2) Lv 1 - 7 ; Ds 28 - 29 ; nl 12,12-28
(3) Xh 29,22-30 ; Lv 8 - 10
(4) Lv 11-16 ; nl 14,3-21
(5) Lv 17 - 24
(6) Xh 23,12 ; 31,12-17 ; 35,1-3
(7) Xh 20,22-26
(8) Ds 1,47-53 ; 18,21-24 ; 351-8 ; nl 10,6-9 ; 18,1-8
(9) Ds 31 - 36
(10) Xh 12,1-20 ; 34,22 ; Lv 23,15-21.33-43 ; nl 16,1-17
(11) Ds 18,8-19
(12) Ds 18,25-32 ; nl 14,22-27.28-29 ; 26,12-15
(13) Xh 30,11-16
(14) Xh 23,10-11 ; Lv 25,1-7.18-22 ; nl 15,1-11
(15) Lv 25,8-17
(16) Xh 13,11-16 ; nl 15,19tt
(17) Lv 25,23-34 ; 35-55 ; 27,1-34
(18) Xh 21,1-11 ; nl 15,12-18
(19) Xh 21,12-17.18-36 ; 22,15-16
(20) Xh 21,37 - 22,14
(21) Xh 22,20-26 ; 23,1-9
(22) Ds 5,5-9
(23) Ds 27,1-11
(24) Ds 36

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai8.htm 4/5
22/11/2017 QUAN H VT CHT TRONG LUT M-S

V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai8.htm 5/5
22/11/2017 CC NGN S vi S PHN KHNG CHNG LI BT CNG X HI

Bi 9
PHN KHNG CHNG LI BT CNG X HI
NI CC NGN S
Trc khi quay li tm hiu v cung cch s dng ca ci vt cht ni vi nhn vt khc nh ng T-bt v mt vi v vua, tip tc tm hiu v
nhng vn tiu cc lin quan n vic s dng ca ci vt cht, xin ni thm i iu v nhng bt cng x hi ngang qua cc nhc nh ca
cc ngn s. Cc ngi l nhng v ln ting rt mnh chng li cc sai phm loi ny.

Mt li v cc ngn s
Cc ngn s vn l nhng v ni nhn danh Thin Cha, c Thin Cha chn v sai n gia Dn chuyn n h nh ca Ngi. Cc ngi
ni v Thin Cha v v lng thng xt ca Ngi, nhm ku gi Dn quay u tr li vi Ngi m t b nhng ti nghch ca h
chng li Thin Cha v chng li ng loi. Cc ngi s dng li ni hoc cc hnh ng y hm cng b nhng g Thin Cha
truyn cho h. Ni chung, cc ngi l nhng s gi Thin Cha gi n nhc nh Dn i ng trong ng li ca Ngi.
Trong s cc v, ta thy c bit A-mt, H-s v I-sai-a, l nhng v c nhng li rt nng khin trch v cc bt cng trong x hi : bt cng
i vi Thin Cha, bt cng i vi ng loi. Cc iu khin trch ny, thc ra, khng c g kh hiu nn ch xin lit k tm tt mt s iu
ng lu nhm cho thy nhng vn x hi g din ra vo thi hu rt c bi hc lin quan n vic s dng ca ci. Cc bt cng
thuc v hai chiu kch : th nht, bt cng i vi Thin Cha ; th hai, bt cng x hi, vn l hu qu ca iu th nht.

a.Bt cng i vi Thin Cha :


Theo nh gio hun nn tng ca Do Thi Gio c tm tt trong ba iu u tin trong s Mi iu Rn : C CHA, Thin Cha Duy Nht,
l Thin Cha c nht ca Dn (xin xem Xh 20,1-6 ; nl 5,6-10). Theo tinh thn ca gio hun Thnh Kinh, vic tn th Ngi, ng hn l tn
th ch mt mnh Ngi, v tun gi cc iu Ngi truyn dy trong Lut l mt cch th i x cng chnh i vi Ngi. Lm ngc li, hoc
khng lm nh vy, chnh l i x bt cng vi Thin Cha. l iu m cc ngn s ln ting mnh m khin trch Dn t-ra-en.
Vn tn th ngu tng v sng bi s giu c nh thn thnh vn l iu thng thy trong b Cu c. Cc ngn s, nht l H-s, nhn
rt mnh v iu ny. Thc vy, ngi kt n Dn bt chc theo phong tc ca ngi Ca-na-an (dn bn x, vn theo truyn thng vn
ho nh c) m th knh thn Ba-an, v thn sn lc ca mt s dn nh c. H c ra cc tng thn bng vng hay bng bc th knh.
Ngn s H-s tuyn n : Xa kia h p-ra-im ln ting l n gy kinh hong, n c mt a v cao trong t-ra-en, nhng v mc ti th Ba-an
nn n cht. Gi y chng phm thm ti li : c cho mnh nhng tng bng kim loi, ly bc lm ra nhng tng thn nh tr mnh sng
ch. Tt c nhng th u l sn phm do tay th lm ra. Ri chng ng li vi nhng thn , cn dng hy l na. Chng l ngi m li hn
knh nhng con b. Bi vy, chng ch nh m my bui sng, nh sng mai chng tan, nh v tru b cun i khi sn la, nh ln khi to t
ng thng hi (Hs 13,1-3). V trc , cng chnh ngi ln ting : t-ra-en vn l mt cy nho sum s, tri trng tht di do phong ph.
Nhng tri trng cng nhiu, chng cng dng thm cc bn th ngu tng ; t nc cng giu sang, chng cng lm thm nhng ct thn
lng ly. Chng l th ngi lng mt d hai, ri y chng s phi n ti ; bn th ca chng, chnh Ngi s p tan, ct th ca chng,
Ngi cng s ph (Hs 10,1-2).
Cn ngn s A-mt khng nh r rng khng phi l nhng l vt hy t hay l vt ton thiu s lm Thin Cha hi lng, nhng l s cng chnh
v cng bng x hi. Ngi ku go rng : L lc ca cc ngi, Ta chn ght khinh thng ; hi h ca cc ngi, Ta chng h thch th (.)
Ta ch mun cho l phi nh nc tun tro, cho cng l nh dng sui khng bao gi cn (Am 5,21.24 ). Tht vy, c qu nhiu bt cng
trong lng x hi Dn Cha, l h qu ca s bt cng i vi chnh Thin Cha.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai9.htm 1/3
22/11/2017 CC NGN S vi S PHN KHNG CHNG LI BT CNG X HI

b. Bt cng x hi:
y l mt vn ca mi thi v mi ni. Nguyn nhn ca n nm ch : lng tham ca con ngi khng y h lun mun c nhiu ca ci
bc vng hn hu c thm s bo m vt cht v nm trong tay thm nhiu quyn lc do s giu c vt cht c th em li. Vi c mun ,
nhiu khi ngi ta khng ngn ngi ch p ln ngi khc (iu ny hin nhin, c l khng cn gii thch thm). Trong x hi dn t-ra-en
thi xa, vn ny cng trn ngp, n ni Thin Cha phi can thip qua s ln ting ca cc ngn s. Ta c th tp hp li theo ba loi
chnh sau y : v ham li m ngi ta khng ngi thc hnh vic cn non ong thiu, v tin m ngi ta chng t vic b quo cng l v s
tht, v v mun trc li m ngi ta nhn tm khai thc ng loi.

- Cn gian ong ln
V mun thu li nhiu hn, hoc v mt l do no khc, mt s ngi khng ngi dn vo trong cc hnh ng m m. Ngay t thi xa xa, trong
lng Dn Cha, nhng iu nh th din ra, nh : cn gi cn non, u ln u nh, thc thiu thc tha, v.v. nhm lm sao c li hn cho
h. Ta thy cc ngn s vch r nhng iu , v d nh cc li sau y ca ngn s A-mt : Cc ngi thm ngh : Bao gi ngy mng mt
qua i, cho ta cn bn la ; bao gi mi ht ngy sa-bt ta by thc ra ? Ta s lm cho ci u nh li, cho qu cn nng thm ; ta s lm
lch cn cn nh la thin h (Am 8,5) ; hay l li cht vn ca ngn s Mi-kha : Hi ni gian c, lm sao Ta chu ni nhng ca ci chim
c bng di gian, -pha thu ht, xu xa gh tm? Ta coi l lim chnh th no c nhng bn cn gian tr, nhng ti ng cc qu cn
gian? Hng giu c trong thnh th hung hn, cn dn thnh la quen n gian ni di, ming hay ni li l gian t (Mk 610-12).
- B quo cng l v s tht
Ngn s A-mt vch trn lng d chai cng ca h nh l nguyn nhn ca vic t chi lng nghe s tht, n ni nhn danh quyn lc ca
mnh, h ngn cn nhng ngi khc thc hin iu cng chnh, ngi trch : Xa ta tng cho xut hin nhng ngn x t hng con ci cc
ngi, nhng na-dia t lp ngi trai trng. Chng phi nh vy sao, hi con ci t-ra-en?- Sm ngn ca C CHA. Th m cc ngi bt
cc na-dia ung ru v ra lnh cho cc ngn s : Cc ng khng c ni tin tri ! (Am 2,11-12).
Ngn s I-sai-a than phin v vic thiu tn trng s ngay thng v cng l ca nhng ngi cm cn ny mc, h khng cn l nhng con
ngi ca s trung tn na m tr thnh nhng tay ao ph v nhng k ni lon, ngi ln ting : th vn trung tn xa kia sao nay li
tr thnh con im? th xa kia vn chnh trc, vn l ni ng tr ca c cng minh, sao nay li y l git ngi? Bc ca ngi bin
thnh g st, ru ngon th b pha nc vo. Cc th lnh ca cc ngi l nhng k phn nghch, ng lo cng trm cp. Tt c bn chng
u thch n hi l, v chy theo qu cp. Chng khng phn x cng minh cho c nhi, cng chng quan tm n quyn li qu ph (Is 1,21-23).
V cng chnh ngi mnh m kt n : Khn thay nhng k t ra cc lut l bt cng, nhng k vit nn cc ch th p bc, cn ngi yu
hn hng cng l, tc ot quyn li ngi ngho kh trong dn ti, bin b go thnh mi ngon cho chng, v bc lt k m ci. Cc
ngi s lm chi khi n ngy trng pht, khi bo t t xa p ti? Cc ngi s chy n vi ai m xin gip ? Cc ngi s vinh hoa ph qu
ni u? (Is 10,1-3).
- Khai thc ngi ngho
Ngn s A-mt nhn rt mnh trn li phm tht nghim trng ny ca Triu i pha Bc (thuc Vng quc t-ra-en, phn bit vi Vng
quc Giu-a pha Nam), l vic bin nhng ngi thp c b hng thnh nhng mn hng ho bun bn hay trao i vi gi r mt. Ta
c thy :C CHA phn th ny : v ti ca t-ra-en ln ti cc , Ta s khng rt li bn n. V chng bn ngi cng chnh ly tin,
bn k ngho kh vi gi mt i giy. V chng p u k yu th xung bn en v x ngi khim h ra khi ng l (Am 2,6-7a). Vng,
nhng ngi ngho b khai thc khng thng xt. Cn nhng k khai thc thc hin iu vi mt thc r rt, nh li hch ti cng

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai9.htm 2/3
22/11/2017 CC NGN S vi S PHN KHNG CHNG LI BT CNG X HI

ca v ngn s ny : Hy nghe y hi nhng ai n p ngi cng kh v tiu dit k ngho hn trong x. Cc ngi thm ngh : Bao gi ngy
mng mt qua i, cho ta cn bn la ; bao gi mi ht ngy sa-bt ta by thc ra ? (.) Ta s ly tin bc mua a c bn, em i dp i ly
tn cng kh ; c la nt go mc, ta cng em ra bn. (Am 8,4-6). iu ng trch hn na, nhng ngi chnh l nhng ngi t nim
tin vo Thin Cha v gi lut t t rt k, khin ngn s A-mt trch c : V y phc ca ngi ta cm c, chng nm ln trn, ngay bn
mi bn th, v ru ca ngi np pht, chng em ung ti n th Thin Cha ca chng (Am 2,8). H lm nh th nhng l t s lm
hi lng Thin Cha. Nhng khng, tri li th c, nh ta thy cng chnh ngn s A-mt vch r trong on Am 5,21 trch trn kia. V ngn
s I-sai-a cng khng th im ting c trong vic ny, ngi cng ln n nh ta thy trong on trch Is 10,1-3 trn.

Mt x hi bt bnh ng
Song song vi nhng ti nh th, v bn cnh cnh cng kh ca nhng ngi ngho thp c b hng m ta c dp thy trong bi trc, cc
ngn s cn m t mt nt tng phn v mt cuc sng giu sang trong nhung la ca nhng k trc li. Cc ngi ln n iu nh mt
bt bnh ng nghim trng trong x hi. Nh mt v d, ta li c y nhng li ca ngn s A-mt : Chng nm di trn ging ng, ng
ngn trn trng k, m n nhng chin non nht by, nhng b bo nht chung. Chng n ht nghu ngao ; nh a-vt, chng dng nhc c
m sng tc. Chng ung ru c bu, xc du thm ho hng, nhng chng bit au lng trc cnh nh Giu-se sp ! (Am 6,4-6).
Bt cng x hi, mt iu cn phi chng !
Thit tng by nhiu cng ni ln tnh trng x hi thi cc ngn s v cng cho thy mt tiu cc do vic thu tch v s dng
khng ng tin ca em li.
Mt x hi y bt cng nh th hon ton khng ph hp cht no vi tinh thn o l v gio hun Thnh Kinh, c bit ni cc ngn s nh
ta va thy, cn phi chng li n. iu cn lu , chng li bt cng x hi khng ch n thun l u tranh chng li cc tiu cc v ph phn
nhng ngi thc hin cc iu nhng, quan trng hn, trc ht mi ngi phi t nhn li chnh bn thn v lo trnh cc hnh ng c
th trc tip hoc gin tip gy ra cc loi bt cng nh th.
Theo tinh thn ca gio hun Thnh Kinh, nhng nguyn nhn ca chng l : khi i t mt lng d khng bit xt thng, cng thm vi
lng tham lam khng y - tin ca cng nh quyn lc -, v nht l s bt trung v bt chnh i vi Thin Cha. Nhng nguyn
nhn s lm cho ngi ta d dng b cun ht vo cc hnh vi ch p ngi ng loi v thc hnh bt cng x hi, v tnh hay hu .
Thnh Kinh cho ta nhng in hnh r nt v iu ny qua s can thip ca cc ngn s lin quan n cc thc hnh x hi trong lng Dn
Cha. iu cho thy mt ci nhn mang tnh ph bnh vic thu tch v s dng ca ci vt cht khng ng mc ch, so vi ci nhn tch cc
rng s giu c l mt chc lnh ca Thin Cha m ta c dp bn n cc bi trc. y cng l mt im nhn quan trng trong gio hun
thnh kinh v vn ny.
Kha cnh tiu cc v vic s dng ca ci vt cht nh trn chc l khng c g kh hiu i vi mi ngi v bi hc rt ra t cng hin
nhin. Vic o su thm vn , c l, khng cn cn thit. Vy, ta s tr li tm hiu mt nhn vt khc va giu c va o c, ng T-bt,
xem v ny lm g vi s giu c ca mnh, s l ch ca bi tip theo.

An Th
28/04/2002
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai9.htm 3/3
22/11/2017 T-BT, NGI BIT THNG YU NG BO

Bi 10

T-BT, GNG MU V THC HNH B TH


Sau khi i din vi cc vn tiu cc lin quan n vic s dng ca ci vt cht trong hai bi trc, ta li c dp gp g mt nhn vt th
v khc trong Thnh Kinh c mt cung cch s dng ti sn kh c o : ng T-bt, mt ngi c tm lng vng. Cu chuyn v ng nm gn
trong quyn sch m tn ng c ly lm ta, sch T-bt.

I. i nt v sch T-bt
Quyn sch ny c xem l thuc v th loi vn chng hn l lch s. Tht vy, ta thy rng ng T-bt, thuc dng di Np-ta-li, sinh
sng vo khong th k th 10 TCN, thi t nc t-ra-en b chia i sau khi vua Sa-l-mn qua i ; ng b i y sang x t-sua cng vi th
tc Np-ta-li, vo khong nm 734 TCN ; cn con trai ng l T-bi-a, qua i khong sau thi thnh Ni-ni-v b ph hy ,gn nm 612 TCN.
Trong phng v Ki-t gio, sch ny thng c trch c trong nghi thc l ci vi li nguyn mu mc ca i tn hn T-bi-a v Sa-ra.
l mt im nhn quan trng ca sch. Ngoi ra, ta cn thy hai ch quan trng khc, l : lng nhit thnh b th v vic chm lo chn ct
ng loi m ng T-bt thc hin.
i vi ch ca chui suy t ny, xin ch bn n vic b th ca ng T-bt nhm rt thm c mt bi hc na v vic s dng ca ci vt
cht.

II-Nhn vt T-bt
Ngay t u quyn sch, ta nghe chnh T-bt t thut rng : ng l ngi n theo s tht v l ngay, ng tng rng tay b th cho ng
bo ng l nhng ngi cng i lu y vi ng ti t-sua (xin xem Tb 1,3). Nhng ta s t hi, ng cng b i y nh mi ngi th lm sao
ng c nhiu tin ca b th cho nhng ngi anh em , ng lm g c ca ci m cho ?

1)Ngi trung thnh tun gi lut


Sch ghi li rng, t khi cn qu nh ng chm lo gi ng theo lut M-s. Khng nhng ng gi lut m thi m hn na ng tun gi
tinh thn ca lut v khng bao gi qun nhng ngi ngho kh : c nhi, qu ph v ngoi kiu (xin xem Tb 1,6-9).
Theo t thut ca T-bt, trong khi x lu y ng vn lun lo tun gi l lut (Tb 1,10-11), nh th Thin Cha thng n ng v lm cho
ng c lng nh vua t-sua ng quyn, San-ma-ne-xe ; v vua ny dng ng cho mt s dch v ca mnh : ng l ngi mua sm tt c
nhng g cn dng cho vua (Tb 1,12-13). l l do ti sao ng khng b ri vo cnh c cc nh nhng ngi ng bo b lu y cng vi
ng. lo vic mua sm cho vua, ng c dp i sang cc x ln cn. Mt trong nhng x ng i qua, x M-i, l ni ng k gi cho
mt ngi anh em ca ng ,ng Ga-ba-n, mt s bc ng k l 300 kg, (Tb 1,14). Trong thi gian ti chc , ng rng tay b th cho ng
bo ng, nh ng k : Di thi vua San-ma-ne-xe, ti rng tay b th cho cc anh em cng mt dng mu vi ti. Cm bnh ca ti, ti cho
ngi i kht ; qun o ca ti, ti cho k trn trung ; nu thy ai trong s ng bo ti cht v b qung thy ra pha sau tng thnh Ni-ni-
v, th ti chn ct ngi . Nu c ai b vua Xan-kh-rp [k v vua San-ma-ne-xe] git cht (.), ti c i ly trm xc h m chn (Tb 1,16-18).
iu sau cng ny l l do khin ng b tht sng, vua Xan-kh-rp ra lnh tm bt git ng. ng b trn v tt c ti sn ca ng u b
tch thu vo kho vua (Tb 1,20). ng tr nn tay trng, tr s bc cn gi ni nh ng Ga-ba-n m sau ny ng s sai cu con trai T-bi-a i
nhn v (1) .

2)Ngi c tm lng cao thng


http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai10.htm 1/5
22/11/2017 T-BT, NGI BIT THNG YU NG BO

Qu tht, ng c tm lng thng ngi ng n. Ta s thy, ngay khi cn lm cnh kh khn sau khi va c tha n tr v nh (2), nhn ngy
l Cc Tun (3), ng c dn cho mt ba n ngon, ng sai T-bi-a con trai ng v bo : Con i, con hy i tm trong s cc anh em
chng ta b y Ni-ni-v, mt ngi ngho ht lng tng nh Thin Cha, ri dn ngi y v y cng dng ba vi cha. Ny, cha i con
cho n khi con v (Tb 2,2). Dng nh chng lc no ng qun nhng ngi ngho kh, ng lun ngh v bit ngh v nhng ngi bt hnh
trong dn ng v tm mi dp em li cho h cht nim vui. Tht vy, ngy i l tn gio ca dn tc, ang sng trong cnh lu y ni t
khch, c my ai m c c mt ba n cho ng hong mng l, iu ny li cng v vng i vi nhng ngi ngho ; li na, v l dn b
lu y, h cng khng c quyn t tp ng ngi, cho d l ngy l. ng thu c ni lng ca dn ng v ng c lm mt cht g c
th : sai i mi mt ngi ng bo ng o ngho no n chia s ba cm ngon m ng c c. Qu l mt c ch rt p v mt tm
lng cao thng, mt tm lng vng. Vng, sng o chnh l nh th, khng nht thit phi lm nhng iu to ln v i. Tuy nhin, mt hnh
ng nh ng lm khng h nho nhoi cht no.

3)Gio hun ca T-bt


Mt ngy n, ng ngh rng mnh sp cht, nh ti s ti sn cn gi bn x M-i, ng gi con trai n bo cho bit v s bc v sai
anh ta lo i ly v m s dng, chnh l tha k ng li cho cu.
y, ta c thy mt iu c o, li dn d ca ng vi cu con trai. N nh l mt li trn tri (4) , v cng l mt bi gio l tm gn
nhng iu thit yu trong l lut. ng dy chng cho con trai trc khi ni v s ti sn m anh ta s c hng. l mt bi hun gio
m rng, n xoay quanh hai im c bn ca l lut, knh Cha, yu ngi , m ta c dp nhc ti bi 8. Trong , ta c th lit k ra
nhng iu quan trng sau y : tho knh cha m - trung thnh vi Cha qua vic tun gi trn vn l lut, b th cho ngi ngho -
ci v trong dng tc nhng khng phi ci v ham vui - tr lng sng phng v tc th cho ngi lm cng - cho ngi i
kht n ung, ngi trn trung mc - chm ch nghe theo ch dn ca nhng ngi khn ngoan hc ly s khn ngoan n t
Thin Cha (xin xem Tb 4,3-19).

III-Vic thc hnh b th


Lin quan trc tip n iu chng ta quan tm, xin phn tch k hn v ti b th. Ta nghe ng dn rng : Con hy dng ca ci b th cho
tt c nhng ai thc thi cng chnh, v khi b th, mt con ng c so o. i vi ai ngho kh, con ng ngonh mt lm ng, ri i vi
con, Thin Cha cng s khng ngonh mt lm ng. Ty con c bao nhiu, hy cho by nhiu ; c nhiu th cho nhiu, c t th ng ngi cho t.
Nh th l con tch tr vn ling vng chc cho nhng ngy gian nan. Tht vy, vic b th cu cho khi cht v khng ri vo ci m ty. V
trc nhan ng Ti Cao, ca b th l mt l vt qu gi cho nhng ai lm vic b th. (.) Hy chia cm s o cho ngi i rch. Phm l ca
d tha, con hy ly m b th, v mt con ng c so o trong vic b th ca con. (Tb 4, 7-11.16). Qua my li gio hun ny, ta lu ba
im : tinh thn, cung cch v gi tr ca vic thc hnh b th.

1)Tinh thn ca vic thc hnh b th


i vi ai ngho kh, con ng ngonh mt lm ng . Ta c th hiu iu ny theo cnh ni tnh cc nh sau : quan tm v lun quan tm n
ngi anh em, c bit l nhng ngi bt hnh. C l, va l khi im va l nn tng cho vic thc hnh b th, theo quan im ca sch
T-bt. Vic b th phi c thc hin mt cch t nhin nh lhoa tri tt yu ca s quan tm n ng loi.
Theo cch nhn ca thn hc tu c v lun l, cch thc hnh nh th s mang gi tr ca mt nhn c. C ngha l, ngi thc hnh b th
thc hin n nh mt thi quen, hay ni ng hn nh mt iu tt cn thit cho nhu cu pht trin ca i sng nhn bn v thing ling ca
bn thn (khi thc hnh nhng hnh vi ny, n tr gip t pha Thin Cha c k l cn thit, nhng ta s khng bn n y). Theo , s

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai10.htm 2/5
22/11/2017 T-BT, NGI BIT THNG YU NG BO

khng h c cht kh khn hoc so o no trong khi lm vic ny, cng s khng h c cht kh khn no khi thc hin hnh vi b th. V khi ,
vic b th tr nn nh mt thi quen lm iu thin bm sinh ca ng s.
ng T-bt, nh c k, thc hnh nh th : vi tinh thn quan tm n nhng ngi ng bo v ng o, vic thc hnh b th tr
nn mt trong nhng c tnh ca ng. Cng vi tinh thn , ng nhn nhn n nh mt iu thin thit yu v ch li cho bn thn. V ng
khng qun trao li cho con trai ng nh mt phn ti sn tha k quan trng (5) .
Tm li, theo quan im ca sch T-bt, vic b th hm cha v khi i t mt tinh thn yu thng v quan tm n ng loi trong
nim tin v lng tn thc vo Thin Cha. Thit tng, y l mt trong nhng im quan trng m chng ta cn lu khi thc hnh nhn
c ny.

2)Cung cch thc hnh vic b th


Khi b th, mt con ng c so o . Mt khi vic thc hnh b th tr nn mt nhn c i vi mt ngi no , n s khng cn l i
tng ca mt so o tnh ton. Tuy nhin, phi hiu s so o c ni y theo mt ngha khc hn vi s cn nhc chi li, tnh hn tnh thit
hoc tnh li tnh hi khi lm vic b th. C l, nn hiu l phi thc hin vic ny mt cch t nhin v t nguyn, nh mt nhn c, tc l lm
nh ting lng t nh, trong tng trng hp c th. Khng cn phi xt xem c nn cho hay khng cho khi i din vi ngi ang c nhu cu,
cng khng cn phi liu xem cho nh th s c nh hng g n bn thn hay khng, ngay tc th hoc v sau. Ni cch khc, khng cn
phi vn dng l tr cho nhng cn nhc tnh ton, ch n thun thc hin theo ting lng. Nhng iu ny cng khng c ngha l
phi cho tt c hoc cho theo nhu cu khng bit u l gii hn cn thit ca ngi ng loi m, trc ht v trn ht, l cho theo kh nng
c th v c th ca bn thn ngay lc v ti (Tuy nhin, nu ngi no c th lm hn th na th cng tt, c l khng cn phi gii
thch thm).
Tht vy, ta cn nghe T-bt dn T-bi-a rng : Ty con c bao nhiu, hy cho by nhiu ; c nhiu th cho nhiu, c t th ng ngi cho t (.)
Phm l ca d tha, con hy ly m b th . Mi nghe qua cu sau cng, c l, ta s t bo rng c g ng gi cho lm ci vic b th bng ca
d tha. Vng, c v ng nh vy. Nhng, s d tha s c cn c vo u m xc nh ? Thng tnh, ta s d dng nhn thy rng
ngi i khng my ai t nhn l c nhng th mnh cn v mnh mun ; li na, mt khi nhn nhn rng mnh c v c tha, c
my ai sn lng chia st cho ngi ng loi khng so o. Chnh v vy m trong x hi lun cn nhiu chuyn khng n (iu ny c ni ti
trong hai bi trc). Vn nm . Thuc v suy xt ca mi ngi khi i din vi nhng g mnh s hu. Xin nhng vic phn on cho
qu c gi.

3)Gi tr ca vic thc hnh b th


Gi tr ca vic ny mang, t ra, hai chiu kch : tn gio v x hi.

a- V mt tn gio, c l, ch cn trch ra y hai yu t : th nht, hy lo thc hnh b th hu Thin Cha cng s khng ngonh mt lm
ng i vi ta trong cuc sng, hm nay cng nh mai hu ; v th hai, V trc nhan ng Ti Cao, ca b th l mt l vt qu gi cho nhng
ai lm vic b th . thy r hn vn , ta s ni kt n vi tinh thn ca vic b th va ni trn kia. Nu vic b th khi i t tinh thn
khng lm ng trc cnh kh ca ngi anh em, th mt trong nhng mc ch ca n l mong c chnh Thin Cha oi nhn n bn thn,
nht l trong cn b cc. Ni cch khc, thng xt cng c xt thng . Nhng, ng hn phi ni c xt thng nn phi
bit thng xt . Tht vy, mi ngi c chnh Thin Cha xt thng v quan tm chm sc, theo cch nhn ca nim tin. Theo nim tin
do thi gio, Dn Cha, cng nh mi thnh vin, lun c chnh Thin Cha quan tm chm sc. Cc ngn s, nht l I-sai-a, lun nhc li
iu ny (xin xem Is 41,8-20; 43,1-7; v.v.). iu ny cng lun ng cho nim tin ki-t gio. Nh vy, vic thc hnh b th hm cha mt hnh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai10.htm 3/5
22/11/2017 T-BT, NGI BIT THNG YU NG BO

vi kp : quan tm n ng loi vn l kt qu ca vic nhn nhn ch quyn ca Thin Cha trn bn thn cng nh trn mi s. l gi tr
tn gio ca vic thc hnh b th m ta c th rt c t sch T-bt.

b- V mt x hi, hnh vi b th bao hm, t ra, ba iu sau : thc hnh cng bnh i vi ng loi, gp phn thc hin bnh ng trong phn
phi x hi v gp phn xy dng mt x hi ngy mt tt p hn.
-Trc ht, b th l thc hnh cng bng x hi. Nu c cng bnh i hi phi tr li cho tha nhn nhng g thuc v h, theo nh gio hun
ca thnh T-ma, th ta khng ngn ngi ni rng b th chnh l thc hin i hi . Tht vy, v nh thnh Am-r-si- khng nh :Khng
phi bng ti sn ca mnh m anh rng tay vi ngi ngho u, anh ch trao li cho h nhng g thuc v h m thi. V, anh chim gi
lm ca ring nhng th c ban cho mi ngi hng dng chung. t ai c ban cho mi ngi ch khng phi l ti sn ca nhng ngi
giu c (6) ;
-Th n, b th l gp phn thc hin bnh ng trong phn phi x hi. S bt bnh ng trong vic s hu ti sn lun l mt vn x hi
kh gii quyt ca mi thi v mi ni (nh ta a c dp cp n trong hai bi trc). Vi s p li i hi thc hin c cng bnh nh va
ni trn, b th thc s l mt ng gp phn no cho vic ti phn phi ca ci gia ngi giu v ngi ngho trong x hi.
-Sau cng, b th l gp phn xy dng mt x hi tt p hn. Ngoi vic gp phn lm gim bt nhng cnh i kh v thng tm ca ngi
ngho, cng vi tinh thn yu thng v tng tr ln nhau c lng pha sau, cng vi kh nng ti lp phn no nn cng bnh v bnh ng
trong x hi, vic b th s hin nhin mang li cho x hi con ngi mt nt p va nhn bn va tn gio. N xy dng v hun c tnh nhn
i gia con ngi vi nhau, ng thi lm sng ng hnh nh Thin Cha ni nhn tnh qua tnh yu thng nhau gia h. Ta li nhn ra y,
chiu kch tn gio ca vic b th.

IV-Bi hc t T-bt
Sch T-bt, vi tnh cch l mt sch mc khi, cho ta mt ci nhn tng i hon chnh v mt trong nhng yu t quan trng ca Thnh
Kinh, b Tn c cng s nhn mnh iu ny : b th v gi tr ca thc hnh ny. Tht vy, qua nhn vt T-bt, ta thy b th l kt qu
ca mt tm lng bit quan tm n ng loi. N c thc hnh nh mt nhn c. N mang ng thi gi tr tn gio v x
hi. Thc hnh ny gp phn ng k xy dng mt x hi ngy mt tt p hn. Thit tng, vi nhng iu hc c t mu gng ca
T-bt, vic thc hnh b th ca mi ngi s mang mt sc thi mi, va tn gio va x hi. Bi hc rt ra, c l r : b th phi i lin vi
lng yu thng v quan tm n ng loi, mt trong nhng nn tng ca ki-t gio.

An Th
07/05/2002
Ch thch :
(1) Cu chuyn ny s l khung cnh cho cu chuyn ci hi mu mc v ni ting ca i tn hn T-bi-a v Sa-ra.
(2) Sau cuc m st vua Xan-kh-rp bi hai ngi con trai ca chnh vua, v vic k v ca mt ngi con trai khc, vua -xa-kht-n (Tb
1,21).
(3) Mt trong nhng i l quan trng ca ngi Do thi (Tb 2,1 ; Xh 23,14-17 ; Lv 23,16 ; nl 16,9).
(4) Nhng tht ra ng cn sng cho n khi T-bi-a tr v sau khi ly c v v i c n, v chnh con trai ng, nh s ch dn ca S
thn Ra-pha-en, cha lnh i mt b m ca ng do mt tai nn (xin xem Tb 2, 9-10).

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai10.htm 4/5
22/11/2017 T-BT, NGI BIT THNG YU NG BO

(5) ng trao n cho T-bi-a ng thi vi cc nhn c khc nh : tin th Thin Cha v tun gi l lut ca Ngi, yn mn s khn
ngoan n t Thin Cha, tho knh cha m, v.v.
(6) Thng ip S pht trin cc dn tc Populorum progressio
, ( ), s 23 - trch li t De Nabuthe
, c.12, n. 53, P.L., 14, 747, trong J.-R.
PALANQUE, Saint Ambroise et lEmpire romain
, Paris, ditions de Boccard, 1933, tr. 336 - dch t bn ting Php bi ngi vit.

V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai10.htm 5/5
22/11/2017 SA-L-MN, V VUA KHN NGOAN v GIU C

Bi 11
CC VUA VI CA CI VT CHT

Trc khi ni v hun gio ca cc nh Khn ngoan, ta hy tr ngc dng lch s mt cht, tm hiu i iu v cc vua. Lin quan n h,
ta cng thy c hai mt hay v d trong vic s dng ca ci vt cht. Trong vic ny, ni cc vua, kha cnh tch cc v tt thng him hoi hn
l vic sai phm. iu ny c th l h lun ca mt tin rng : cc vua vn l nhng ngi giu c v y quyn lc. C l, cng chnh l
mt trong nhng l do gii thch ti sao nhng ngi giu c kh vo Nc Tri : h thng v lun d dng sa vo cm by ca s giu c vt
cht , khin h phm ti chng li Thin Cha v ng loi. lm sng t lp lun ny, ta s ly v d v hai v vua c mnh danh l thnh v
khn ngoan : a-vt v Sa-l-mn. Chng cng s phn no cho ta mt phn nh v cung cch m cc v vua trong Dn Cha thc hnh lin
quan ti s giu c.

I. SA-L-MN, V VUA KHN NGOAN v GIU SANG


1. Cuc i Sa-l-mn : trung tn v bt trung
Trc tin, xin ni v Sa-l-mn, mt v i ni ting l khn ngoan v giu c, ng l con trai v ngi k v vua a-vt. C l, cng nh cc
vua khc, ng hon ton xa l vi phn ng trong chng ta xt v a v x hi, tuy nhin, ta cng c th rt c i bi hc lin quan n s
giu c ca ring ng cng nh ca ton dn t-ra-en : s giu c n mc cc thnh, di vng triu ca ng, mang ngha g ? ng lm g
vi s giu c nh vy ?
i v vua ny, ta c th k thnh hai giai on : giai on th nht, khi cn tr, ng l mt ngi o c v khn ngoan, bit knh s C
CHA v th knh Ngi. Nh vy, ng c thnh cng trn vn. Di vng triu ca ng, b ci c m mang hn ht so vi cc vng
triu trc ; v sau ng, uy tn ng lan rng bn phng , s giu c ca ring ng c k l v hn , v hn na nh hng ca s thnh
vng lan n c ton Dn. V giai on th hai, n khi v gi, ng yu ui chiu theo cc b v ; ng xy cho cc b nhng ni t
t cc thn ngoi bang . iu ny i ngc li mun ca Thin Cha. N lm cho C CHA ni gin, Ngi tuyn b trng pht dng
di ng : quc gia s phi b chia i v s thnh vng khng cn na.

2. S giu sang n r ni Thin Cha, mt phn nh v chnh Ngi


ng c k nh l ngi giu c v sang trng, s giu sang ca ng c coi l bao trm thin h. y, dng nh cc son gi c tnh
qua mt bn nhng quc khng l chung quanh (nh Ai-cp v t-sua) m t v ng nh mt v nht i trong thin h, trong vng,
vo thi . iu ny, c l, ng nu ta ch so snh vng triu ca Sa-l-mn vi cc tc dn nho nh chung quanh trong vng t dc b bin
a Trung Hi (nh dn Phi-li-tinh, dn Am-mon, dn M-p, dn Ga-la-t, v.v.). V ta thy cc con s c s dng ni v s giu c ca
ng rt chn . V d nh : s vng ng thu hng nm l 20.000 kg (1V 10,14), s nga ng c l 12.000 con v 1.400 c xe (1V 10,26), ng c
700 b v chnh thc v 300 cung phi (1V 11,3), v.v. Dng nh chng mun ni mt iu g khc hn na (nhng im ny khng thuc v
ch ca chng ta, xin nhng cho cc chuyn gia v ch gii Thnh Kinh). iu quan trng, c l l, i vi cc son gi Thnh Kinh, s giu
sang tt nh v vua ny n t mt chc lnh v ng hnh ca Thin Cha. C th hn, chng i km theo s khn ngoan tt bc m chnh
C CHA ban th theo li cu xin ca ng, khi cn thiu thi, lc ng mi ln ngi vua cha c bao lu (xin xem 1V 3,5-14). S giu sang
c coi l mang mt chiu kch v cng khin khng c g so snh c vi n. Tht vy, v n c lit k ra nhm phn nh chnh s
giu sang ca Thin Cha.

3. Thnh vng di s dn dt ca C CHA


http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai11.htm 1/4
22/11/2017 SA-L-MN, V VUA KHN NGOAN v GIU C

iu quan trng khc, s giu sang ring c ca ng lan tri n mi thn dn ca ng, nhng ngi dn ca Cha. Di vng triu ng,
theo li k, vn l mt phng i trong Thnh Kinh, khng c thn dn no ca ng phi lm n l cho ng hoc cho bt c ai khc, v cc n l
c ly t nhng ngi ngoi quc (xin xem 1V 9,20-22). iu ny mun ni rng, di vng triu Sa-l-mn, chnh Thin Cha iu
hnh t nc v a n n s thnh vng tuyt i . Trong , cng phi k n s ng lng ca ton dn : chp nhn i
di s chn dt ca chnh C CHA, qua cng c l vua Sa-l-mn.
Tht vy, v th theo li ha t ngn xa : mi khi Dn chp nhn cho Thin Cha dn dt v mi khi h quyt tm i theo ng li ca
Ngi, th chnh C CHA s lm cho h tr nn hng mnh hn mi dn chung quanh v s giu c s n vi h. Ta nh li trng hp ca
cc v t ph y lng trung tn trong cc bi trc, p-ra-ham, I-sa-c v Gia-cp : mc d h ch lun l mt nhm nh, nhng khng mt
quyn lc ln hn no c th khut phc c h, v C CHA lun cng h, km theo l s giu c khn t .
Tri li, khi Dn quay u tr mt v qun lng C CHA, chy theo cc thn ngoi bang th cc tai ng nh chin tranh lon lc hoc t
nc b ngoi bang xm chim s li bao trm trn Dn, cng vi bao nhiu chuyn khc na s xy n. iu ny chm n vo cui i Sa-
l-mn, khi ng lm nhng iu nghch li lnh truyn ca Thin Cha. ng xy cc ni th t cho cc thn ngoi. V Thin Cha tuyn n
trn t nc v dng di tip sau ng (xin xem 1V 11,9-13).Ta c dp nghe nhng iu tng t khi cc ngn s ln n v chc d trn Dn
qua nhng nh lnh o bt trung , trong bi 9 ( ngoi ra, ta cn c th thy iu ny trong cc chuyn k v cc v vua trong cc sch Cc Vua
v cc sch S bin nin. Ta s khng cp n chng).

4. Trung tn v bt trung, thnh vng v suy tn


Qua cc iu ni trn, ta nhn r mt ch thn hc quan trng v ch quyn v n sng ca Thin Cha trn Dn, mt trong nhng ch
chnh yu ca Thnh Kinh. ng thi, ta cng thy mt ti khc c lin quan n iu chng ta mun tm hiu : s giu c vt cht lun l
kt qu ca lng tn trung tun gi L Lut v, ngc li, s bt trung s a n suy tn. Ni cc v vua, c th l ni vua Sa-l-mn
m ta va ni trn, iu ny tht r rng : mt mt, vi s khn ngoan v giu sang tt bc do n Cha m ng lnh nhn, ng bit cch
lm cho ton dn ca ng c hng ly, cng nh Danh Cha c cc ln bang bit n. Mt khc, v b siu lng trc cc b v ngoi quc,
cng vi s giu c ng thc hin chnh iu Thin Cha tuyt i cm : xy t n cho cc thn ngoi. l mt trng ti chng li c
Cha : i x bt cng vi Ngi . V Thin Cha tuyn n trn dng di ng v trn t nc.

II. A-VT, THNH VNG


1. Ti git ngi ot v
Tr ngc dng xa hn mt cht na, ta c cu chuyn th v khc lin quan ti Thnh Vng a-vt : chuyn ng b ngn s Na-than nhn danh
c Cha khin trch sau khi ng phm trng ti git ngi ot v . khi ng git v tng trung thnh ca ng l U-ri-gia, ngi gc Kht.
Ta c thy rng : tnh c nhn thy Bt Se-va, v ca U-ri-gia, mt ph n nhan sc tuyt vi, v dc vng a-vt cho i nng n v n
nm vi nng ; nng c thai vi vua; sau , do khng th gt c U-ri-gia lnh trch nhim v bo thai , vua mn tay qun thnh
Rp-ba, thuc dn Am-mon, git cht v tng trung thnh ny ; ri ng ly nng lm v (xin xem 2 Sm 11).
Sau khi nhn ra rng ngn s Na-than c qu trch mnh, a-vt n nn hi li v Thin Cha tha ti cho ng. Lun lun, mi khi con
ngi n nn hi li th ti ca h s c Thin Cha tha ngay ; hn na, Ngi cn ha tip tc thc hin ni h li ha vi p-ra-ham, v t
ph ca mi ngi v mt c tin. l mt trong nhng mc khi quan trng trong Thnh Kinh : Thin Cha, ng c lng nhn t v thng
xt v bin.

2. Mt d ngn khng ng ch ?

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai11.htm 2/4
22/11/2017 SA-L-MN, V VUA KHN NGOAN v GIU C

Mt iu ng thc mc y, v ngn s li dng mt d ngn k v mt ngi nh giu v mt anh nh ngho nhm thc tnh nh vua v ti
ny. D ngn nh sau : C hai ngi trong cng mt thnh, mt ngi giu, mt ngi ngho. Ngi giu c chin d v b, nhiu lm. Cn
ngi ngho chng c g c, ngoi con chin ci nh c nht ng mua. ng nui n, n ln ln bn ng, cng vi con ci ng, n n chung
bnh vi ng, ung chung chn vi ng, ng trong lng ng : ng coi n nh mt a con gi. C khch n thm ngi giu, ng ny tic ca,
khng bt chin d hay b ca mnh m lm tht i ngi l khch n thm ng. ng bt con chin ci ca ngi ngho m lm tht i ngi
n thm ng. (2Sm 12, 1-4).
Vi vic git ngi ot v m li dng cu chuyn giu ngho khin trch, c l son gi Thnh Kinh cn mun ni v iu g khc na.
Chng ta hy dng li xem cho r hn.

3. Vn vn giu ngho
D ngn ny c xy trn hai nhn vt tng phn nhau, mt ngi giu v mt ngi ngho, sng trong cng mt thnh : ngi giu c rt
nhiu gia sc, cn ngi ngho ch c c nht mt con chin ci mua c ; ngi giu c khch n thm, cn ngi ngho th khng.
- Lng tham khng y
Con chin ca ngi ngho n b ng nh giu bt lm tht i khch ca mnh ch v ng ny tic ca
khng mun ng n s gia sc ca
mnh. iu ny lm ta nh li iu ni trong bi trc : qu l khng hin nhin, i vi nhiu ngi, trong vic nhn nhn l mnh c
hoc c d tha ca ci vt cht. y, mc d c nhiu lm
, ng nh giu ny vn cha chu nhn nhn rng ng c ti sn theo
lng ng mong mun : c l, ng vn lun cm thy cn thiu v, do , cn phi tm cch tch ly thm na mi tho lng.
- c m chnh ng
Con chin duy nht chnh l tt c gia ti ca anh ngho. Tht vy, tuy ch c mi con chin nh, nhng anh ngho kia dng nh cng khng
c phng tin chm nui nh ngi ta thng lm i vi gia sc ca mnh. Anh ta nui n bng cch nhng bt phn lng thc ca
mnh cho n. Anh ta khng c chung tri ring cho n, cho nn n ng chung vi con ci trong nh, v th n tr thnh thn quen vi chng.
Hn na, l mt con chin ci , c th ngm hiu l anh ngho nui trong n mt hy vng rng n s c th sinh si ny n thm cho anh.
l mt c m chnh ng ca con ngi, ni chung. Ta cn c thy rng anh ta yu qu n nh con gi anh ta.
- Quyn lc k mnh !
Th m, cui cng, v mt l do hon ton khng chnh ng v khng dnh dng g n anh, v lng hiu khch ca ng nh giu n mun tip
ngi l khch ca ng, v lng tham lam v tic ca ca ng nh giu, m bao nhiu cng lao cht chiu dnh dm v ch i, bao nhiu hy
vng chnh ng ca anh ngho dn vo con chin ci b bng kia, chng b cp i v bin mt mt cch tn nhn. S vic ny c v
ngn s trnh thut theo mt din tin hon ton sung s, khng h thy c cht du hiu tr ngi hoc kh khn no. Quyn lc ca k mnh
trn ngi c th c t thnh vn y.
- Quyn lc kinh t !
Trong d ngn, quyn lc ca ng nh giu c hiu l mt th quyn lc kinh t da trn s giu c. Tht vy, s kin ng nh giu bt con
chin ci c nht ca ngi ngho n i khch ca mnh c d ngn k mt cch t nhin v lin tc, n khin ta c cm gic rng ngi
giu n c ton quyn trn anh ngho kia trong vic chim ot s ti sn vn t i ca anh. Ta khng nghe ni g v vic ngi ngho thp
c b ming n t thi hoc ln ting phn khng hay, ng hn phi ni cch khc, anh ngho khng c , cho d ch mt iu kin , mt
c hi hay mt kh nng cn thit phn khng. iu ny, dng nh, mun ch ra ci quyn lc ng s ca ngi giu trn ngi ngho.
y mi l vn x hi ng k. iu ny c th c so snh vi s c th ca v tng U-ri-gia trc quyn lc ln t ca vua a-vt.
- Quyn lc ca vua !
Nh va ni trn, im chung gia d ngn v ti phm ca a-vt l vn quyn lc : quyn lc ca vua trn thuc h ca mnh. Tuy nhin,
s khc bit v lnh vc p dng gia hai tnh hung, mt bn l quyn lc chnh tr cn mt bn l quyn lc kinh t, khin cho a-vt khng

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai11.htm 3/4
22/11/2017 SA-L-MN, V VUA KHN NGOAN v GIU C

th nhn ra rng ngn s Na-than mun m ch n ti phm ca vua khi ng s dng d ngn ny. V th, vua a-vt ni cn phn n v
bung li phn quyt : C C CHA hng sng ! K no lm iu y, tht ng cht ! N phi n gp bn con chin ci, bi v n lm
chuyn y v khng c lng thng xt (2Sm 5b-6). Nhng chnh s phn n tr li thnh li kt n trn chnh hnh vi ca vua : ti
lm dng quyn lc vn c y thc v ban cho bi Trn, ch khng phi t thn m c c, cp ot v ngi khc v cn git cht
ngi y bi tay ngoi bang.
- Ch duy mt ti ?
Khng phi ch c ti ngoi tnh v ti git ngi, nhng theo tinh thn ca Mi iu Rn, cng l tinh thn ca vn ha t-ra-en t xa, v
cng c xem l ti sn ca mt ngi m ngi khc khng c php xm phm (xin xem Xh 20,17 ; nl 5,21). Hn th na, vic git v
tng trung thnh ny li c thc hin bng cch mn tay ca k th qua mt trn nh khng cn sc (xin xem 2Sm 11,14-17). Ti ca vua
ny qu l a dng v ng k.
Tht vy, ti li thng v lun mang b mt a dng vi nhng vi phm ng thi ca nhiu ti khc nhau. Cc ti thng c dy
m r m vi nhau. Do , d ch phm mt ti no , thng th ta s b sa vo c mt mng li chng cht ca nhiu ti lin
quan. l mt trong nhng iu quan trng cn lu mi khi ta ngi nhn li vo tn su thm tm can mnh, khi c iu kin v khi thc s
mun lm iu ny.

III. VN CHUYN BT CNG X HI


Cc cu chuyn trn, mt ln na cho ta mt phn nh v tnh trng x hi nhiu nhng trong x hi Dn Cha. N khng h vng bng cho d
l di cc vng triu c ting l mu mc v thnh vng. Nguyn nhn ca n chnh l do s lm dng quyn lc v dng sai mc ch
ca ci vt cht. Chng mang li nhng bt cng v bt chnh di nhiu hnh thc khc nhau trong x hi. Hu qu l nhng ngi
ngho c th b p bc bt cng di quyn lc ln t ca nhng k bt nhn mnh th. iu ny khng ch c thc hnh bi cc v vua bt
trung vi Thin Cha m cn bi chnh cc v vua ni ting l o c v thnh thin nh a-vt, khn ngoan v giu sang nh Sa-l-mn. Vi
a-vt v Sa-l-mn m hin tnh th, th s cn ti t hn nhiu di s cai tr ca cc triu vua khc vn c nh gi l nhng k ch v t
li m khng khc t cc thc hnh bt cng v ti li. iu ny gip hiu r hn nhng g c ni v vic cc ngn s ln ting phn
khng cc bt cng x hi trong bi 9.
Trn y, ta gp ln lt tr li tt c nhng ch c bn n trong cc bi trc : chc lnh ca Thin Cha lun km theo s
giu c, nhng ngi trung tn s c chc lnh, lng nhn t thng xt ca Thin Cha ln hn li phm ca con ngi, s bt
tn i vi Thin Cha (ngha l i x bt cng vi Ngi) s a n nhng vi phm v cng bnh x hi. Chnh v vy, cn phi
rt thn trng trong vic s dng tin ca. Ca ci vt cht c gi tr ca n, nhng bn trn n cn c nhiu iu khc mang gi
tr cao hn nh lng trung tn, c thng ngi, s khn ngoan, v.v. Cc nh Khn ngoan, thuc nn vn chng khn ngoan Lng H
a, s khng qun nhc nh Dn v im ny.

An Th
10/05/2002
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai11.htm 4/4
22/11/2017 Mt ci nhn mi theo cc nh khn ngoan

Bi 12
GIO HUN CA CC NH KHN NGOAN

kt thc phn Cu c, trong bi ny, ta s tm hiu v cc gio hun khn ngoan, vn gn gi hn vi kinh nghim ca con ngi, lin quan
n tin bc, vn mun thu , v vic s dng n. Tuy nhin, vi cc nh khn ngoan ca Thnh Kinh, cc kinh nghim s c mc ly
mt chiu kch tn gio. Qu vy, v vi cc v, nhng gio hun ny c thp nhp vo mc khi cu ca Thin Cha.

I - Cc sch Gio Hun


1. Cc sch Gio Hun gm nhng cun no?
Trong b Thnh Kinh Cu c, ngoi b Lut M-s ( T-ra ) v tp cc sch Ngn S ( N-vi-im ) m ta c dp tm hiu trong cc bi trc, cn
mt tp sch khc : cc sch Gio Hun ( K-tu-vim ). Tp sch Gio Hun ny gm 7 cun, trong c 5 cun thc s thuc th loi hun gio
( l sch Gip, sch Chm ngn, sch Ging vin, sch Khn ngoan v sch Hun ca) cn tp Thnh vnh v sch Dim ca thuc th loi thi ca.
Cc sch Gio Hun phn nh v i din cho mt tro lu t tng khn ngoan thi : nn vn chng khn ngoan vng Lng H a.

2. Thnh Kinh vi nn vn chng khn ngoan Cn ng


Vn chng khn ngoan phn nh t tng ca cc nh Khn ngoan. Cc v l nhng ngi suy ngh v ch hnh phc khi i ch yu t
nhng kinh nghim sng ca con ngi. Nn vn chng ny nh hng trn ton khu vc Cn ng c thi. V vy, tro lu t tng ny
thm nhp vo nn t tng v vn ho ca dn t-ra-en. V hn na, n c thp nhp vo gio hun ca Thin Cha nh mt thnh phn
ca mc khi cu . Thnh Kinh nng n thnh c khn ngoan bt ngun t Thin Cha. N l chnh s khn ngoan ca Thin Cha, c ban
cho Dn qua mt s ngi c Thin Cha tuyn chn hng dn Dn, v cho nhng ai ht lng tm kim chn l trong nim tin th c
Cha. N l ngun gc ca s khn ngoan ch tht. Tht vy, cc gio hun khn ngoan trong Thnh Kinh khng ch hm cha nhng gi tr tch
ly t kinh nghim sng ca con ngi lin quan n vn hnh phc, hn na chng cn bn tm n nhng hng dn v mt hnh phc
ch tht mang tnh tn gio, lin quan ti nim tin vo Thin Cha c nht v duy nht ca Dn t-ra-en.

3. c khn ngoan vi vn hnh phc


Lin quan n ch ca ci vt cht v cch thc s dng chng, trong Thnh Kinh, cc gio hun khn ngoan dng nh ch l mt lp li,
hoc mt c kt, nhng g c ni trong cc phn trc. Nhng ng hn, c l, phi ni rng : cc gio hun khn ngoan c nh
hng trn cc son gi Sch Thnh trong qu trnh bin son. Cho nn, lin quan n ti ny, mt mt, cc gio hun mc khi chnh l mt
phn nh ca nn vn chng khn ngoan ny v, mt khc, nn khn ngoan Cn ng c du nhp cch c thc vo mc khi Thnh
Kinh, vi nhng thay i cn thit cho ph hp vi nim tin. Tht vy, vi ch ch gio dc nim tin ca Dn, mc khi v Thin Cha chn
th cch : va hi nhp vo trong nhng suy t v kinh nghim khn ngoan ca nhn loi, va du nhp t chng cc gio hun thch hp hu
gip con ngi, vi tr khn v suy t chn chnh, c th hiu v tin. Nn vn chng khn ngoan, va l mt ci khung hu ch cho mc
khi, va b vt qu bi mc khi.

Chnh v vy, y, ta s ln lt gp li tt c nhng g c ni trc kia. Nhng, khng nn hiu iu ny nh mt tht li trong dng suy
t, hoc ch l mt s lp li cc iu ni. ng hn, c l, phi hiu chng nh mt c kt, cch no , v gio hun ca Cu c, trc
khi chuyn sang phn Tn c.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai12.htm 1/6
22/11/2017 Mt ci nhn mi theo cc nh khn ngoan

Theo thi gian, cch tim tin, mc khi a thm vo mt nt mi v tnh ph vn ca mi gi tr trn th i din vi c khn ngoan, mt
iu cn thit cho hnh phc con ngi. Vi im ny, ca ci vt cht phi t bc l tnh cch ph vn ca chng so vi nhiu gi tr khc vng
bn hn v nht l i din vi hnh phc tht Thin Cha ha ban. l iu m sau ny c Gi-su s nhn mnh : ca ci vt cht khng
cn l iu tuyt i cn thit cho hnh phc con ngi, ngay c trong cuc sng trn th ny. N ch l mt cng c m thi.

Vi nn gio hun ny, iu tht s ng k c chuyn v c khn ngoan, vn xut pht t ni Thin Cha. V i cho n cng ca suy
lun, ch c Thin Cha mi l hnh phc ch thc cho nhn loi.

4. Mt gio hun tn gio


Cc gio hun trong cc sch ny bn v ch cng bnh x hi nh mt phn nh v lng knh s c Cha v i x cng bnh vi chnh
Ngi. Ai thc hnh nh vy s c hnh phc. Tht vy, ta hy nghe mt trch on ca sch Chm ngn : c chi n tnh v tn ngha chng
h la xa con, nhng nn nh vng con eo vo c, v c con ghi khc tn y lng. Nh vy, con s c c Thin Cha ln phm nhn yu
thng v qu chung. Hy ht lng tin tng vo c Cha, ch h cy da vo hiu bit ca con. Hy nhn bit Ngi trong mi ng i
nc bc, Ngi s san bng ng no con i. ng t coi mnh l khn ngoan, hy knh s c Cha v trnh xa s d . Ca ci lm ra, con
hy dng m tn vinh c Cha, v hy dng ln Ngi phn hoa li u ma ca con. Nh th, kho cha ca con s p p la thm, v bn p
s trn tr ru mi (Cn 3,3-7.9-10).
5. Mt quan nim mi v tin ca
Trong cc bi trc, ta thy rng cc Ngn s, d khng h mit th ca ci vt cht, nhng kt n cc cch th s dng sai lm ca ci
c thc hin bi nhng ngi khng gi lng trung tn vi Thin Cha, ng h tn th. Nhng ngi ny coi vng bc nh mt th thn
tng th knh.

Trong khi , quan nim cho rng ca ci vt cht mang mt gi tr ng k, nh l mt chc lnh ca Thin Cha v thit yu cho cuc sng
trn th, l mt quan nim tn ti rt lu trong t tng Do Thi, cng nh ni cc dn chung quanh. Quan nim tng t vn cn tn ti ngay
c trong thi i ca chng ta, ni mt s ngi. Tuy nhin, trong lng Dn t-ra-en, ngay t thi cc nh Khn ngoan, song song vi quan nim
va ni trn, xut hin mt quan nim khc cho rng tin ca ch l tng i v, hn na, chng cn b vch trn tnh ph vn vn c.
Chng b coi l tng i khi i din vi cc gi tr khc cao hn nh sc kho, s lng thin, ting tt, v.v. Khi i din vi
Thin Cha v hnh phc tht Ngi ha ban, tt c mi thc ti trn th ch l ph vn.

Thc vy, chnh vua C-h-lt, mt nh khn ngoan mnh danh l Ging vin, sng vo khong th k th III TCN, l ngi u tin trong
Thnh Kinh ni v tnh ph vn ca ca ci bc tin : n ph vn nh mi s ph vn khc (ta s ni r hn di y). Nhng, nu tr ngc
dng lch s xa hn cho n ngn s I-sai-a, khong th k th VIII TCN, ta thy c li Thin Cha ku gi nhng ai i kht hy n mua
khng cn tr tin nhng g cn thit cho nhu cu sinh tn ca h, I-sai-a ku gi rng : n c i, hi nhng ngi ang kht, nc sn
y ! Du khng c tin bc, c n mua m dng ; n mua ru mua sa, khng phi tr ng no. Sao li ph tin bc vo ca khng nui
sng, tn cng lao vt v vo th chng lm cho chc d no lng ? Hy chm ch nghe Ta, th cc ngi s c n ngon, c thng thc cao
lng m v (Is 55,1-2). K t , ngi ta c th nhn thy rng : tnh cch min ph ca n sng Thin Cha chm dt vai tr tuyt i
ca ca ci bc tin.
Trong dng nh hng , ta s nghe cc nh Khn ngoan trong Thnh Kinh dy Dn.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai12.htm 2/6
22/11/2017 Mt ci nhn mi theo cc nh khn ngoan

II - Nhng li ch gio

Lin quan n ti v tin bc v vic s dng n, cc gio hun khn ngoan, thc s, khng kh hiu v mt mt chng c ni rt r rng
v, hn na, chng rt gn vi t tng khn ngoan ca mi thi v mi ni. Cho nn, thit tng ch cn lit k chng ra y m khng cn
phi gii thch g thm.

1. Ca ci vt cht, chc lnh ca Cha


Theo cc nh khn ngoan ny, ca ci vt cht, vng v bc, vn cn mang mt gi tr nh l phn thng ca Thin Cha cho nhng ai bit
thc thi cng bnh trong tinh thn tn th c Cha.
Trc ht, ca ci l do Thin Cha ban cho nh sch Chm ngn khng nh : Chnh chc lnh ca c Cha cho ta c giu sang, vt v
nhc nhn chng thm chi vo (Cn 10,22).
Nhng, ai c trong n tnh vi Thin Cha mi tht s c hnh phc, v iu quan trng nht khng nm ni s giu c. Sch Chm ngn
ghi li cho ta li cu nguyn ca mt ngi o c nh sau : Con ch xin hai iu, Ngi ng n chi t trc khi con nhm mt : xin y xa
con li di tr v chuyn lc la. Xin ng con tng ngho, cng ng cho con giu c ; ch xin cho con cm bnh cn dng, ko c qu
y d, con s khc t Ngi m ni : c Cha l ai vy ?, hay nu phi tng ngho, con sinh ra trm cp, lm danh Thin Cha ca con (Cn
30,7-9).
Tht vy, Thin Cha s ban tng s giu c nh mt bo m vt cht cho ai bit quan tm n ngi ng loi , nht l nhng ngi anh
ch em khn kh c nhu cu. Ai thc hnh nh vy, s giu c s c ban thm cho h cng vi s sng, vn l iu c bn ca i ngi, v
nhiu iu ng gi khc na. Nh sch Chm ngn dy : Lm ca ci u qu bng danh thm ting tt, vng vi bc no trng bng c
mn c thng. K giu ngi ngho gp nhau im ny : c hai u c c Cha to dng. (.) Giu sang vinh d v s sng l phn
thng c Cha dnh cho k khim nhu v knh s Ngi. (.) Ngi t t s c chc phc, v em cm bnh cho ngi ngho (Cn 22,1-
2.4.9). V sch Hun ca cng ku gi: . hy rng lng vi k ngho hn, ng chn ch khi phi b th. Theo lut dy, con hy n tip k kh
ngho, v h tng qun, ng h ra v tay trng. Hy b tin ra gip ngi anh em bn hu, ng em chn di ko n h i. Hy theo
lnh ng Ti Cao m s dng ca ci, vic cn ch li cho con hn c vng. Rng tay b th l con cht y kho lm, v con s thot mi ni
gian nguy. Ca b th s nn v kh gip con chng ch th, li hi hn c khin dy gio nhn (Hc 29,8-13).
2 .Ca ci vt cht, ph vn
Tuy nhin, nh ni trn kia, ca ci bc tin hm cha trong n tnh ph vn, nh mi th khc n ch mang mt gi tr tm thi, nh nh
Ging vin cng b : Ph vn, qu l ph vn. Ph vn, qu l ph vn. Tt c ch l ph vn (Gv 1,2) v sch Chm ngn cng khng nh :
. v ca ci khng bn lu mun thu v danh vng chng lu truyn mun kip (Cn 27,23-24).
S ph vn, y, khng c ngha l cc thc ti trn th ch l nhng th v ngha hoc h khng, chng c cht gi tr no. Chng ph vn
nhng khng phi l iu gi tr. Tnh ph vn ca chng ni ln rng chng vn l nhng thc ti chng qua, ch c gi tr nht thi v nht
nh, so vi c khn ngoan. Trong s , tin ca v s giu c ch c xp mt th hng rt thp so vi mt s nhng gi tr bn vng hn,
v c bit chng s tr thnh h khng trc Thin Cha. Ta c th k ra vi so snh.

c khn ngoan ng hng u trong s , n vt tri mi gi tr ca s giu sang, nh ta nghe vua Sa-l-mn ni r trong sch Khn
ngoan 7,8-9.13-14 rng : c Khn Ngoan, ti qu trng cn hn c vng trng, ngai vng. Ti khng coi ca ci l g so vi c Khn
Ngoan. i vi ti, trn chu bo ngc chng snh c vi c Khn Ngoan, v vng trn c th gii, so vi c Khn Ngoan, cng ch l ct
bi, v bc, so vi c Khn Ngoan, cng k nh bn t. (.) Nhng iu ti thnh tm hc hi c, xin truyn t ht, khng d sn chi.
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai12.htm 3/6
22/11/2017 Mt ci nhn mi theo cc nh khn ngoan

Ti khng h giu gim ca ci phong ph ca c Khn Ngoan. c Khn Ngoan l kho bu v tn cho con ngi. Chim c c Khn Ngoan
l c nn bn hu vi Thin Cha, v c Ngi tin cy, v tip nhn nhng li dy d bo ban. . Sch Chm ngn cng dy: c khn
ngoan tt hn c vng, c hiu bit, qu hn c bc (Cn 16,16).
Sng lng thin th ng gi hn giu sang, nh li khng nh ca sch Chm ngn 28,6 : Th ngho m n vn ton cn hn giu m
sng quanh co . V ting tt th cn cho mt con ngi hn l tin ca, v cng sch Chm ngn ni r : Lm ca ci u qu bng danh thm
ting tt, vng vi bc no trng bng c mn c thng (Cn 22,1).
Nht l, thc hnh cng chnh , vn l iu Thin Cha i hi v ch i ni con ngi, mi l iu thc s cn thit. Ta c th k ra y hai
ch dn ca sch Chm ngn : Ca phi ngha no li ch chi, sng cng chnh mi cu ta khi cht (Cn 10,2) v : Trong ngy thnh n, ca ci
ch li chi, ch c cng chnh mi cu khi t thn (Cn 11,4) ;
Ta cn c th k thm n sc kho , iu ny hin nhin, l iu ng hng trn so vi ca ci. Sch Hun ca 30,14-16 xc quyt : Ngho m
c th lnh mnh cng trng, cn hn giu m thn xc m o xo bi. Kho mnh v trng kin th hn mi th bc vng, mt thn hnh vm v
th hn c gia ti v tn. Khng ca ci no bng sc kho ca thn xc, chng vui sng no hn nim vui ca con tim .
Nhng, phi nhc ngay thm rng tt c nhng th k trn u khng ng k trc s vnh tn ca Thin Cha v hnh phc tht ni Ngi.

3. Ca ci vt cht, mi nguy
Vi tnh ph vn b lt trn , ca ci vt cht, vn c nh gi kh cao ni nhiu ngi, d tr thnh mt mi nguy cho bn thn h. Bi c
mun chim hu v lng ham mun chim hu nhiu hn, h s d dng qun lng iu quan trng hng u c tnh cch quyt nh n hnh
phc tht ca h : lng knh s c Cha v quan tm n anh ch em.
Tht vy, ni cc nh Khn ngoan, ca ci vt cht cn c trnh by nh mt th thch i vi con ngi v mt cn tr h t n ch im
ca hnh phc. Ta nghe sch Ging vin 5,9.11 lu : Ngi thch tin bc c bao nhiu cng khng ly lm ; k bo bo gi ca chng thu
c li lc g. iu y cng ch l ph vn ! (.) Lm vic vt v th ng ngon : n t hay nhiu th cng vy ; lm bc nhiu tin u c ng
yn ! Sch Hun ca 27,1 cn ni r hn : V ham li m nhiu ngi mc li, mi lm giu, ngi ta c ngonh mt lm ng v on 31,5-
7 thm : ham tin khng sao cng chnh c, chy theo li lc t s li lm. Bc tin khin cho bao ngi sa ng, th no cng a h n
h vong. N l ci by cho ai say m n, ht mi k ngu si s sa vo . Qu tht, n l mt mi nguy cho con ngi, nht l nhng ai ch lo ngh
n iu .
T , cc nh Khn ngoan cng khng qun ch ra cc li lm nghim trng m nhng ngi giu c thng vp phm. l nhng li lm lin
quan n vic s dng khng chnh ng ca ci vt cht trong khi i din vi nhng ngi cng kh, m ta c nhiu dp ni ti trong cc bi
trc.
Tuy nhin, c l phi ni thm i iu v nhng ch gio tch cc hn v vic phi s dng tin ca nh th no.

4. Nn s dng ca ci nh th no ?
Trong khi , cc nh Khn ngoan cng cho nhng lu lin quan n ca ci bc tin, v d nh iu nhc nh ca sch Hun ca 5,1 ny :
ng cy vo ti sn ca con, v ng ni : Ti c c ri ! . Ta cng nh li li cu nguyn trong sch Chm ngn c trch trn kia rng
cn c nhiu iu khc quan trng hn tin bc, nht l Thin Cha (xin xem Cn 30,7-9).
Tch cc hn, cc v dy nhng ngi giu phi chia s ti sn vt cht ca h cho ngi ngho, nht l nhng ai cn n, bng cch lm vic b
th v tuyt i trnh khai thc ngi khc : Nc dp tt la hng, b th n b ti li. Ai n n p ngha l bit lo xa, lc sa c, ngi y s
tm c ni nng ta. Con i, ng tc ot ming cm manh o ca ngi ngho, ng k khn cng lung cng ch i. ng lm cho
k i phi bun ti, dng chc tc ai khi h phi ngt ngho. Mt tm hn ang bc bi, con ng lm kh thm, ng bt k tng thiu i lu
http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai12.htm 4/6
22/11/2017 Mt ci nhn mi theo cc nh khn ngoan

mi c con gip . K khn kh xin ni, con ng t chi, gp ngi ngho, con ng ngonh mt i. ng lm ng khng nhn n k thiu
thn, ko nn c cho ngi ta nguyn ra con. (Hc 3,30 - 4,5 ; xin xem thm Hc 29,8-13). Bng cch thc hnh cc iu , ngi ta c th kt
c nhiu bn b v s tr nn nhng ngi bn ca chnh Thin Cha, ng l tt c (xin xem Kn 7,7-14).
chnh l hnh phc tht m con ngi cn tm kim.

III-Mt li kt cho phn Cu c


Qua tt c nhng g c ni, ta c th rt ra mt kt lun mang tnh thn hc v ca ci vt cht v cch thc s dng chng theo Thnh
Kinh.
Di nh hng ca nn vn minh C Cn ng, Thnh Kinh Cu c hm cha mt chui suy t r nt v vn ny.

Khi i t nhng cu chuyn v mt s nhn vt, vn l gng mu v nim tin, nh cc t ph v cc thnh nhn. Cng vi mt cuc sng nim
tin mu mc, cuc sng thng nht ca cc v c trnh thut km vi mt li s dng ca ci vt cht cch chnh ng : bng mt tm
lng nhn i v tn trng con ngi hp vi o l, cc v bit tn dng s giu c ca mnh sng trn nim tin vo Thin Cha gia lng
i. Nh ta thy, xt v mt x hi, vn ch l nhng c nhn thuc v mt b tc nh nhiu ngi khc, nhng cc v c m t nh
nhng v nhn : c coi l rt giu c v hng mnh, nh n chc lnh ca Thin Cha. Cc v bit tun gi lnh Ngi truyn v tn th
Ngi, cc v c Ngi chn la thc hin li ha cu . Cc v hng quan tm n nhng iu ng gi hn s giu c bc tin.
Cc v khng qun gip v n tip ng loi, xy dng tnh huynh , t lng rng lng, tn trng cng bnh, mt mc hiu ho, chm
ch lm lng, khng mun tranh cnh.

Cc thc hnh c nhn mu mc , c c kt thnh nhng lut l, cc lut thnh, nhm xy dng v iu hnh mt x hi cng bng
hn, y nhn ngha hn ; v nhm loi tr v hn ch cc thc hnh sai tri nghch li Thin Cha v chng li ng loi.

Nhng sai phm ny b mnh m ln n bi cc ngn s vi mc ch ku gi Dn ng qun t nim tin vo c Cha v phc hi li nn
cng bnh x hi m Thin Cha rn dy v thit lp.

Cc nh khn ngoan cng ln ting ch dy mt s thc hnh hp vi o c v nim tin, trong khi qui chiu v mc khi ca Thin Cha.

Ca ci vt cht, qua , ch c coi l mt cng c hu ch c kh nng to iu kin d dng hn cho cc sinh hot x hi con ngi. Tuy vn
cn c coi l mt chc lnh ca Thin Cha v l mt trong nhng th cn thit cho cuc sng trn th ca con ngi, tnh cch ph vn ca
chng b vch r. Hn na chng cn c th, v rt d, tr thnh mt mi nguy cho con ngi. V vi lng tham khng y, con ngi d b
m hoc bi s thu ht ca chng n ni khng cn kh nng nhn ra rng bn cnh mnh cn c anh em ng loi v bn trn mnh cn c
Thin Cha Quyn Nng. H tr nn m qung, h t nh mt chnh mnh m khng bit.

iu quan trng l phi bit s dng chng cch hu ch hu em li li ch cho tha nhn v cho bn thn, mu cu hnh phc ch thc cho
chnh mnh v cho mi ngi.

Thit tng, mt suy t thn hc nh th, lin quan n ch tin bc, vn cn gi tr cho thi i ca chng ta. Tuy nhin, nu tip tc tm
hiu cc gio hun ca Tn c, Thnh Kinh s cn dy cho chng ta nhiu iu b ch na. Qu vy, trong cc sch Tn c, c Gi-su s c
mt gio hun hon ton mi m v tch cc cho ti tin bc.

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai12.htm 5/6
22/11/2017 Mt ci nhn mi theo cc nh khn ngoan

An Th
05/06/2002
V Trang Mc Lc
V Trang Nh

http://www.simonhoadalat.com/HOCHOI/KINHTHAN/CuaCaiTrongKT/CuaCai12.htm 6/6