Вы находитесь на странице: 1из 3

STERILIZACIJA

Sterilizacija je postupak ubijanja svih živih mikroorganizama,kako onih u vegetativnom tako i


onih u sporogenom obliku.Sterilizacija onemogućava postojanje bilo kakvog oblika života
mikroorganizamana mjestu ili predmetima koji se sterilišu.

Sterilnost se postiže djelovanjem fizičkih agenasa,kao što su povišena


temperatura,ultraljubičasti zraci,jonizujući zraci,supersonične vibracije,sušenje,posebne vrste
filtriranja itd.

VRSTE STERILIZACIJE:

Povišena temperatura je najefikasnije sredstvo sterilizacije.Na temperaturi od 1000C poslije 10


minuta svi vegetativni oblici bakterija uginu.Povišena temperatura se koristi kao suha i vlažna
toplota.

-Sterilizacija suhom toplotom podrazumjeva spaljivanje,žarenje,i propuštanje kroz vreli vazduh.

Spaljivanje se koristi u vrijeme velikih epidemija.

Žarenje koristi se za sterilizaciju staklenih i metalnih insrumenata.

Opaljivanje koristi se samo za sterilizaciju instrumenata koji služe za uzimanje


materijala- vrhovi epruveta,pinceta itd.

Veoma efikasna metoda postiže se sterilizacijom vazduhom u suhom sterilizatoru.Postupak se


izvodi držanjem predmeta na temperaturi od 1800 C u trajanju jedan sat ili dva sata na
1600C.Suhi sterilizator se koristi u frizerskoj struci za sterilizaciju četki,makaza i slično.

-Sterilizacija vlažnom toplotom –na ovaj način brže se postiže efikasna sterilizacija,jer vlažna
toplota lakše prodire u materijal koji se steriliše.

Zavisno od uslova i temperature na kojoj se izvodi može biti:

Pasterizacija-se izvodi u trajanju 15 sekundi do 30 minuta na temperaturi od 62 do


710C.Koristi se za sterilizaciju mlijeka i životnih namirnica.

Kuhanje –se izvodi u trajanju 15 do 20 minuta na temperaturi od 100 0C.Kuhanjem se


najčešće sterilišu instrumenti i pribor za rad.

Može se koristiti kao:

Vodena para koja struji slično sterilizaciji kuhanjem.Koristi se za odjela,rublje itd.


Pregrijana vodena para pod pritiskom predstavlja najefikasniju metodu sterilizacije jer se
njome ubijaju vegetativni i sporogeni oblici različitih mikroorganizama.Izvodi se u
trajanju od 30 minuta na temperaturi 1200C i pod pritiskom 101,3 kPa.

Ultraljubičasti zraci imaju najintenzivnije baktericidno dejstvo od svih sunčevih zraka.Kao


vještački izvor koriste se kvarcne i druge lampe napunjene živinim parama,argonom i
neonom.Koristi se za sterilizaciju vazduha u prostorijama gdje je neophodan rad po aseptičkim
uslovima.

DEZINFEKCIJA
Dezinfekcija je proces pri kome se na određeni način ubijaju vegetativni oblici patogenih
bakterija a vrlo rijetko i spore.Dezinfekciona sredstva su hemiska sredstva koja se još nazivaju i
dezinficijensi,a koriste se za uklanjanje mikroorganizama sa različitih predmeta.

Antiseptici su u biti isti kao i dezinficijensi a razlikuju se po tome što se koriste za ubijanje ili
sprečavanje mikroorganizama koji se nalaze na koži ili sluzokoži živog organizma.Svi
dezinficijensi i antiseptici nazivaju se zajedničkim imenom dezinfekciona sredstva.Njihov
mehanizam djelovanja može biti trojak:

1.koagulacija bjelančevina

2.inhibicija(usporavanje)aktivnosti bakterijskih enzima

3.izmjena integriteta i funkcije ćelijskih membrana mikroba

Efikasnost dezinfekcionih sredstava zavisi od koncentracije sredstava,koncentracije mikroba,od


temperature,pH vrijednosti i od vrste rastvarača u kome je dezinfekciono sredstvo rastvoreno.

Deznfekciona sredstva koja koagulišu bjelančevine mikroba su:kiseline,baze,i alkoholi.

Kiseline-veoma snažno baktericidno dejstvo imaju neorganske kiseline,ali zbog toksičnog


dejstva imju ograničenu upotrebu.Kao anti septici koristi se 3% rastvor borne kiseline H 3BO3 i
blagi rastvor organskih kiselina(vinska,mliječna,limunska itd.).Od aromatičnih kiselina značajnu
primjenu imaju salicilna i benzojeva kiselina.

Alkalije(baze)-zbog korozivnih svojstava primjena im je ograničena.Za dezinfekciju zidova koristi


se krečno mlijeko Ca(OH)2.Širu primjenu u izradi preparata za dezinfekciju ima boraks
Na2B4O7x10H2O.

Alkoholi-najviše se koristi etanol C2H5OH,najjače dezinfekciono djelovanje ima 70%,a minimalna


koncentracija pri kojoj ispoljava antiseptička svojstva je 18%.
Dezinfekciona sredstva koja inhibiraju aktivnost bakterijskih enzima su:oksidansi,teški metali i
njihove soli.

Oksidansi-najviše se koristi vodonik peroksid H2O2 kao 3%,zatim KMnO4 kalijum permanganat
1%.

Teški metali i njihove soli-formaldehid HCHD-2%,za dezinfekciju češljeva,makaza,četki.

Površinski aktivne materije-kao dezinfekciona sredstva najznačajniji su katjon aktivne i anijon


aktivne.

Fenol C6H5OH je najstarije dezinfekciono sredstvo.Zbog toksičnosti se ne koristi.

Kao savremeni dezinficijensi koriste se derivati fenola kao što su timol i rezorcinol.